Skip to main content

Full text of "Rodolphi Hospiniani Historia Iesvitica : hoc est, De origine, regvlis, constitvtionibvs, privilegiis, incrementis, progressu & propagatione Ordinis Iesvitarvm. Item de eorvm dolis, fravdibvs, impostvris, nefariis facinoribus, cruentis consiliis, falsâ quoque seditiosâ et sanguinolentâ doctrinâ. Cum triplici indice capitum, auctorum, rerum item ac verborum memorabilium. Juxta exemplar excusum"

See other formats 


HISTO  RI  A 

lE  SVITIC 

RODOLPHI 

HOSPINIANI 


RODOLPHI 


HOSPINIANI 

HISTO  RI  A 

lESVITICA 


DE   ORIGINE.   REGVLIS>  CONSTITVTIONIBVS^ 

Privilegiis,  Incrementis,  Progreflu  Propagatione 
Ordinis  Iesvitarvm. 

ITEM    DE    EOKVM    DOLIS,  FKAVDIBVS,  IMPOSTVRJS, 

J^efmfs  Facmonhus  y  CruemtsConfUis ,  Falsk  quoquc  Sedftiosa^ 
5c  Sangmolent^  DoHrmd. 

iZVM   TR.IPLICI    INDICE    CAPITVM,  AVCTORVM, 
R.ERVM  item  ac  VerborTvm  Mcnaorabiliuna<^ 


Juxta  Exemplar  cxcufum 


dom£st;c 

^  LIBRARY 


<f  —  \ 

domestk: 

UBRARY 


TIGVRh 

Apud     lOANNEM     RODOLPHVM    ^  O  L  P  H  I  V  M, 

M.  DC  LXX, 


ILLVSTKISSIlsiO,  ac 


Poteniifiimo  Principi        Domino  Dn. 

GEORGIO  FRIDERICO. 

Margr  A  vio  Badenfie^^Hochbergenfi,  Landgr  avio  Sufenbergenfi, 
DoMiNo  ^«Rotclcn     Badenvvciler,  ^r.  Dom iN o  fuo  Clcmcntiflimo. 

LlvsTRissime  Princeps  3  Clemrmiffi- 
me  ^  DoMiNE  3  cj^uemadmodum  Rtgna^hujm 
Mundi  "Kej^ublk^  ccrtas  jam  inde  d  condito  orhe 
hahuerunt  pcriodos  ,  ejuihus  circumaBis  y  maximii 
Imperijs  O*  potentijjtmis  Regnisfatales  fuerunt ,  e^* 
univerfales  mutationes  attulerunt ,  ut  plant  nouam 
faciem  feu  formam  induerint,  ficuthifloriit  dducide 
tejlantur :  ita  etiam  l^gnum  Chrifli ,  feu  militans  in 
hifce  terris  Ecclefia ,  ah  Afcenfione  Domini  in  coelo$ 
fuas  periodos ,  cumprimis  m  doflrina  (y*  extcrnis  rt- 
tihus  hahuit.  CompleBuntur  periodi  autem  ifltt  ut 
plurimum  annos  circiter  quingentos :  quamvis  negari  mn  pofft  ^  hunc  periodorum  nu" 
merum  non  fuiffe  perpetuum  untverfalcm ,  ^  plur/ma  7{e^na  vix  dimidium  ejus 
exegiffe.  hJam  fi  rerum  potiantur  Principes  Magiflratus  impij ,  ac  omnis  gcnerk 
fcelera  fla^itia  etiam  inter  fuhditos  regnent  impune ,  fequuntur  juflo  Detjudtcio  pcen<i, 
qu^  mutationes  accelerando  j  con^itutos  terminos  aliquot  annis  antevertunt, 

St  autem  de  Origine  pro^reffu  ver^  ac  filfe  doBrin^ ,  deque  mutationthus  o* 
errorthi4S  tn  Ecclefla  Chrtfli  exortis,  reBe  judtcarc  loqui  veltmus ,  fcmper  ad  pri- 
mam  periodum,  atque  adeo  ad  auream  illam  i£tatem  recurrendnm  eH,  in  quaChrtflus 
aternus  Filius  Det  in  affumpta  humanitate ,  6^  SanBi  Apofloli  'viva  voce  ac  fcriptls 
docuerunt ,  velut  omntum  pr^eHantijflmam :  incarruptiflimam  ,  c^terarum  omnium 
normam  feu  Regulam  certtfiimam.  Si  quid  enim  non  folum  in  prtnctpalthus  doBrinte 
Fidei  articuUs ,  fed  etiam  in  Ceremonijs  O*  'R^ihus  externis  dtfcrepa-verit  deincepSy 
id  merito  fuffeBum ,  vel  faltem  longe  inferiori  loco  haheri  dehet.  Vnde  etiam  reBe 
ille  dixiffe  videtur ,  Id  verius  quod  prius ,  id  prius  quod  a  principio. 

Docutt  autem  Chrislus ,  impletis  fuo  adventu ,  adeoque  ahrogatis  umhris  ac  typis 
feu  flguris  legalthus ,  jam  in  Dei  cultu  hoc  unum  dilt^entifltme  ffeclandum,  quod  olim 
adumhratum  fuerit ,  flc ,  ut  fldeles  porro  non  amplius  in  puerilihi^s  islis  ceremonijs  O* 
rttihus  Veteris  Teflamenti  ceu  fupis  quthufdam ,  fed  in  pr^flandis  njcr^  tn  Chrifluni 
fldet^  ptetaiis  offlcijs  occupatieffe  deheant ,  qui  'cultus  ille  Sptritus  Vevitatis  efl ,  de 
quoChrislus  ipfe  loh.  cap.  4.  loquttuf,  quud  Deus  illo  in  poflerum  coli  njcltt,  Vtve- 
ev  nerviquidam  effent  puhlicorum  conventuum^  quihus  Chrifliani  homtnes  erudirentur, 

t   3  ^'h^^ 


P  R  ^  F  AT  1  O. 

eijijne  exiernis  quihufdam  fymholts  remijjio  pcccatorum  (y  juBitU  coram  Deo  ccu  figillk 
ohjvJnaretur    huic  doftrin.t  paucifimas  addtdtt  ceremonias  ^  Baptip?ium  ^idelicet 
Cxnam  facram. 

Hanc  formam  doHrtn^  ceremontarum  ,  ut  fimplictjjimam ,  ita  quoque  perfe- 
cltjfimam  omnihus  futs  numeris  ahfolutijfimam ,  ficut  a  Ser^uatpre  acceperant ,  ha 
ettam  fideltter  rctmuerunt  Jpojioli ,  mhil  omnino  de  fuo  ^el  ajjuentes ,  'vel  dctrahentesy 
fuifque  eam  tradtdcrunt  fuccefjorihus  poslerls  ,  quam  ht  quoque  integram ,  puram  c> 
incorruptam  ad  multos  annos  confer^armt  ^  teHemhujmhaheo  Eufehium  ^  qutexEge- 
ftpporefert,  quod  tlltus  tempore  in  fmguUs  fuccejjionihus  ^y*  ct^itatthus  ttaje  reshaheri 
deprehenderit ,  quemadmodum  Lex ,  Vrophet£  tpfe  Dominus  lefus  pradicujfent. 
JSlo^verunt  fquidem  adhuc  illa  aurea  fecula,  corporalemexercttationempaululumhahe- 
re  utilitatis  in  njsra  Ecclefia  Chrijli ,  e^*  humants  traditionthm  frufra  Deum  colt^,  pjfque 
fmceram  Religionemffedtfstme  corrumpi. 

Cum  njero  Jfatus  Ecclejit  trecentts  pnmis  annts  ^  aliquot  fequentihtis prim^  perio- 
diad  ctxiLitw  frmmamque  perfeBionempernjeniffet^natura  autem  ultYa  hanc  in  terrls 
nthil  tnjlituat ,  faBa  conwrjionc  ,  cunBa  degenerare  in pejus  ruere  cceptrunt.  Ha- 
huermt  quidem  illa  quoque  tempora  pr^ftantes  altquot  tUudres  DoBorcs ,  tamen 
omnfS  prope  d  puritate^^  fimplicttate  doBrinte  JpoJloLcd  c^*  proxime  pr^cedentis  Ec- 
clef^  nonmhil  recefferunt.  Ea  uero  occafione  faBum  eH ,  ut  mox  in  admtrattone  cce- 
perint  ejfe  njart^e  gO^AoTf^CTcetoM  j  qpt^  etiam  tn  optmonem  meriti  ahijffe  jamtum  'vi- 
dentur.  Inprtmis  'vero  admiratione  dignum  ejl  quod  ad  fnem  fuum  primahacperio- 
do  accelcrante,  Spirttus  Anttchrtflt  per  Epijcopos  Romanos  Jemtna  jui  primatus  fur 
pra  omnes  alios  Epijcopos  ftc  impudenter  J^arfit  ^  utin  hujus periodi fne  quafiinaluum 

intra  njifcera  EccUft£  receptus  merito  njtderi  queat. 

Facies  tgitur  Eccleft^fic  nonnthil  deformat£,  trislis  fmt  circa  prtnciptumjecund/c 
periodi .  qu^e  paulo  ante  Gregorij  Magni  ^tatem  ccepit ,  6^  ad  Henrictlf^.  Imperatoris 
tempora  ufque  duranjit :  qu£  tamen  ferri  aliquo  modo  potutjjet ,  nifi  in  progreffu  ejus 
triHtorem  ,  circa  Jinem  trtflijjimam  plane  e'^  ffedijfmam  naBa  frijfet.  Cauf^  cjus 
fuerunt  non  folum  jaBa  in  prtore  periodo  errorum  fundamenta  quaft  Jfarfa  femina^ 
fed  ettam  irrupttones  horrend^  harhararum  gentium  inEuropam^,  qu£  annosplus  mi- 
nus  centum  fcxaginta  totum  Occtdentem  njcxarunt.  Htc  dici  non  potcfi,  quantam  in 
hoc  perturhatiJJtmo  rerum  omnium  flatu  -vera  Rcligio ,  pura  doBrina ,  picto/c  erur- 
dttio  in  Occidentahhus  Ecclefjs  jaBuramfecertt.  In  has  igitur  occafioncs  intentus  ho- 
fts  humani  generis^  horrihiles  ZS"  pernttiofa^  tenehras  ,  ccu  nuhes  quafdam  atras,  to- 
tum  coelum  occupantes ,  in  Ecclefiam  Chrifiifmul  indaxit ,  per  ipfos  PoBores  ^  Eccle- 
fiarum  Anttflites  maxime  j  quos  inter  Romanus  Epijcopus  Grcgorius  Magnus  Jactle  pri- 
mas  tenet ,  qut  duarum  pr^cipue  re}-um  ,  qu£  horrthilem  incltnattonem  rutnam  Ec- 
clefi^  attulerunt ,  Invocattonis  nimirum  hominum  mortuorum  (i^  Sacrificiorum  pro 
mortuis ,  auBor  quafi  fundator  fuit :  Ceremonijs  ettam  plus  quam  ludaicis  Ethni- 
cis  Ecclcfiiam  ^  Reltgionem  Chrtfiianam  mtrum  m  modum  oneranjit ,  quarum  Jj^lendore 
zy  pompa  mentcs  homtnum  mirifice  capta;  ^  fafcinat^  fuerunt. 

Qu£  quidem  granjia  funt ,  pijs  animis  hanc  foedam  6^  detur patam  faciem  Ec- 
clejia  diligcnter  contemplantthus ,  fujptria  ac  tantum  non  lachrymas  monjcnt.  Ve- 
riim  longe  tnfcliciora(^  tencbricofiiora  tempora  fequuta  funt,  rehm  fuhtnde  jufio  Dei 
judicio  njtndtBa  tn  pcjusruenithus.  AntichriHus  entm  paulo  ante  tn  utero  Eccle- 
fi^e  conceptus ,  fuh  Bonifacio  Romano  Epifcopo  tn  luccm  editus ,  non  ampliui  tn  My- 
fterio,  fed  palam  operari  ccepit.  Nam  cultum  Dcorum  altenorum  inHttuit ,  Sayicios 
mortHos  mnjocattone  Statuarum ,  Imagtnum  ,  Templorum  cs^  Altartum  exsiruHione 

honorari 


PR^FATIO. 

honoyari  pr^cepit  <(jr  flamas  Ugneii  adoratione  colendas  ejp  pronunda^vit :  SynodoS:, 
konolatrLim  oppugnantes  j  damnavityi^  'velut  Diclator  qutdam  fuhditis  pracepit  ^  ne 
ejufmodi  Magiftratibus  "veneratioHem  in^vocationem  aholentibus ,  obedientiamullam 
prieflent  •,  Cercmomas  a  maioribus  fuis  c> pr<tdeccJJoribus  inventas  non  modb  retinuit ,  [ed 
etiam prodigiose  accumulavit ,  plus  qukm  dimidia parte  fecundi  hmus  fenodi  evoUta.  Ba- 
ptifmum  Ccenam  Dominimultis  ac  variis  traditionibus  humanis  tomammavit ,  in  a- 
lios  ajfus  tranflulit,  (juama  Chrifio  inslituta  fuerunt.  Inter  h^cverb  Ecclefla(^  fi^^fi 
Chrifliparum  prafidij  habuityfedab  omnibus  orba  cospit  fleri,  ^  quafioijls  in  medio  lupo- 
rum  coflituta  tanquam pr^d^e  cxpoflitafuit ,  DoBoribm  ejus  omnem fuam  operam  Antichri- 
flo  locamtbus  5  pr£mia  inde  amplifima  reportantibus  ^O^fi  quifuerunt ,  qui  hk  rebus  Ec- 
clefi£  afpciiffhnis  fuccurrere  &  auxilium  ferre  cuperent^  mox  vel  calumniis ,  vel  aperta. 
'Vi  opprejfly  atj^  cfficacta  errorum     omnisgeneris  fuperflitionum  vi&ifuerunt. 

Excepit  hunc  trtfliftmum  Ecclefl^  flatum  tertia  pertodus:,  qu£  initio  Regm  Henrici 
QuartiJmperatorts  ccepit ,  e!s^  fefe  ad  Annum  quingentefimum  fupra  millcfimum  usque  ex- 
tendit.  H^c  •verb  majorem  mutationem  Ecclefia  O*  Imperijs  quam prtor  attulit.  Nam  tn- 
•vexit  in  Ecclefiam  factem prorfus  novam ,  nec  prioribus  feculis  unquam  vifam^  Regnum 
videlicet politijsfimile ,  ab  eo  non  dico  quod  in  prima ,  fed  in  fecunda  adhuc  pe- 
rtodofuit  divcrfum.  In  priore  periodo  Anttchrifltis  majorem  Prtncipatum  feu  domi- 
nium  nafii^s  efl  artibtis  fuis ,  qudm  tpfi  conveniret ,  nthilominus  tarnen  ndnduni  adhuc 
arbitrto  privato  omnia  admintHrare  in  Ecclefiis  auftis  fuit ,  in  hac  'verb  periodo  tertia; 
non  folum,  quodmedia  parte  fecundx  periodt  circUmaBa  facerc  cceperat  ^  caput  fuum 
extulit  fupraomnes  alios  toto  orbe  Chrtfltano  Paflores :  fed  njeluti  fummus  quidamto- 
tius  orbts  Monarcha ,  fibt  folt  arrdgavtt  poteflatem  conflituendi  invefliendi  Eptfco- 
fos  5  convocandi  Concilia  6^  Synodos  ijfque  pr^fldendi ,  tibi  pro  libidine  decerncn- 
di  controverfias  3  prdfcrtbendtque  certas  'R^ligtonis  formulas  :  imbquafinihil  aut  parum 
hac  effety  fumma  audaciain  politicum  impertum  irrupit,  fibique  Regna  hujus  Mundi 
arro^avit :  'voluit  etiam  ipfos  Imperatores ,  Reges  dc  Prtncipes  c^teros  d  fefe ,  Domi- 
nos  fcilicet  a  fervis ,  RegnorUm  polfeffionem  petere  accipere  debere :  quin  leges 
quoque prafcripfit  Imperatoribus  ac  '^gibusy  a  quibus  ipfe  hticufque  Leges  acceperat: 
caufarum  infuper  politicorum  cognitionem  decifionem  fibi  foli  vindicavit ,  gloriatuf 
que  esl ,  in  fcrtnio  peBoris  fui  omnia  jura  conttneri ,  6^  protnde  cunflos  homineS  dcbere 
pro  Lcgibus  habere  qu^cunque  ipfe  dixerit.  Hac  effrem  audacia  atque  impudenti^ 
Monarchiam  ex  politico  c>  Ecclefiaflico  rcgimine  mixiam  conflituit ,  faciem  Imperij 
^mani  prorfus  mutavtt ,  fefeque  fupra  dmne  quod  dicitur  Devs  exaltavit» 

In  hac  cmmentia  conflitutus  Antichriflus  ^  in  hoc  hovumfuum  regnum,  ddprto- 
res  idololatrias  novuni  e^'  prioribus  feculls  incognitum  D  E  v  M  Panaceum  introduxiL 
quem  facr^  Lttcr£  D  E  V  M  Mao-^im  nominant ,  eique  peculiare  feflum  magna  cum 
folcnnttate  <is*  reverentia  celebrandum  infiituit.  Hic  novus  Deus  occupavit  in  Ec- 
clefla  omnem  cultum  adorattoms  ^enerationis  foli  Deo  debitum ,  omniumque  oculo$ 
mentes  a  vero  Deo  ad  fe  pellexit :  Hoc  fefe  in  proceffionibus  theatrica  Mifai 
oHentante^  conticuit  coeleflis  doBrina. 

Et  quod  in  primls  notandum  cH  Deo  regnante^  prodijt  etiamnovum  doBrineege- 
nus  in  Eccltfia,  quod  SchohRictim  Dod:iinam  appellant,  hac  occafione.  Quunz 
Romani  PorUifices  non  folum  errores  fupertoribus  feculis  introduBos ,  fcd  jam  etiant 
portcntofum  illud  dogma  Tranffubsiantiationis  ^  tanquam  fontem  infinitorum  aliorum 
errorum  pertinacttcr  defenderentj  contra  fenticntes  immani  tyrannide  perfcqueren- 
tur  ac  opprtmerent ,  ficut  Berengarij  aliorum  exempla  evidenter  decent  \  faBum 
m  tHa  Theologiay  qualifcunque  tum  fuit^  a  plertfque  ncgligeretur  ^  nec  ferealijquam 

pauci 


P  R     F  A  T  I  O. 

p.iuci  "Mon^cht  ci  adhiercYmt  :>  6^  ad  juris  Cinnlis  jiudiumltaUi^t  O  Gcrmanica  in^c- 
nLt  ccrtatim  conflucrent.  Hoc  •vero  quum  wgcntem  cUdcm^  ^  tantumnonrHinam 
nonfoUim  Thcolo^ix  ifUus  temporis  fed  etiamrecenti  ^nec  dum  fatts  confrmatre  Ro- 
manorum  Pontifcum  tyrannidi  mimtari  viderctur Gratianvs  Monachus,  ut 
affliflis  his  fu^fartis  rchm  aliquam  opem  ^  auxiiium  ferret ,  legum  Pontificiarum 
P^olumcn  confminavit  congefit  circa  annos  Chrifn  u^o.quod  Decretorum  opus 
nominatury  hodic  pro  prima  parte  juris  Canonicifu  Pontijicij  habetur.  Inco  Hie- 
rarchiamay^tyrannidemPontificum  "i^omanorum  pro^ugnandam  fufcc^^crat  ex  Canonum 
Decretis.  In  hunc  jincm  excerpft.  Canones  in  hoc  volumine  ex  quatuor  potifimum 
fcriptorum  ^enerihus :  alios  quidemex  Concilijs  Synodis  :  alios  ex  Epiflolis  Decre- 
talibus  primorum  Pontifcum  Romanorum  alios  cx  fcriptis  Patrum:  alios  denique  cx 
hislorijs  Ecclefiafticis  j  fed  ea  fde ,  ut  magno  cum  judicio  h^c  omnia  lcgenda  fmtj  mul- 
ta  fiquidem  falja:,  commentitia  notha  recitat\  tum  njcra  impudmer  ^  malittosc fal- 
lacitcr  ijr  impic  corrumpit  j  f^pe  numero  turpiter  errat  in  authorum  ^y^  Ithrorum  infcri' 
ptionihus  jHteronymo  adjcrihit  quodtnhuendum  erat  A>iguflinO:>autfimili\cxuno  Conci- 
lio  profcrt  Canoncmqui  alterius  efl-y  titulum  facit  ex  EpiHola  Dccretali  altcujus  Pon- 
tfcis  in  qua  tamen  nihii  tale  reperitur :  tamcn  tanto  applaufu  acceptum  approha- 
tumque  fuit  hoc  Opus  a  Pontijicihi4s  Romanis ,  ut  mox  Eugcntus  Tertius  fccundum 
id  in  Conjifiorpjs  judicare  praeceperit.  Sequutus  mox  efl  Gratianum  Petrus  Lom- 
bardus  Partjicnfs  EpifeopuS:,  qui  in  Theologta  'verfart  maluit ,  ijuam  in  Forenjihus 
litigiofifque  qu^fltonihus.  Itaque  Scholafltc^  Thcologi^ ,  qualis  tunc  erat ,  funda- 
mentain  quatuor  lihros,  qui  fentcntiafum  dicuntur congcflit.  Hiquatuor  tthri  ^  non 
€X  'viva  verhi  D  E  i  fcaturigine  ,fcd  Patrum  duntaxat  lacunis  dcfumpti  yfuerunt  poHea 
totius  Scholaflic£  doBrixi^  hafls  ay*  ftmdamentum  :  unde  tpfe  etiam  vulgo  in  Scholis 
Magifter  Sententiarum  appellart  coepit. 

Sequitur  jam  media  Scholaftica prioreillalonge  detcrior^qua  duravit  ahanno  Chrifli 
iiio.  ad  annum  ufque  1330.  <^  hahutt  Albertum  M.  vclut parcntem     authorem.  Is 
enim  Philojophiam  humanamjnprtmis  Artflotclicam  inipfa  adyta  Scholarum  Theologica- 
rum     penctralta  Eccleflarum  intromiflit  ^  O"  tn  juprcmo  ihi  controverjarumqu^flionum 
dtjudicandar,iim  ac  decidcndarum  gradu      throno  ^  ccu  "Kcginam  quandam  collocavif. 
quo  fafium  efl  i  ut  Artfloteli^  PhilofophL^human^  ^  magnacum  Religionis  pcrnicicy 
Principatus  in  Schola  Chrifit  attrihutus ,  c^*  de pofleflionc  hieredttariaChriflus  dcpulftts  fit. 
Superior  enim  Scholaflica  Patrum  qutdem,fecl  Eccleflaflicorum  duntaxatfcriptaacdttia 
verho  Dei  ex^quavif.h^c vero ulterius progrejfaj  Ariflotelts  ettam  fcrtptaverho  Dei  in 
omnihus  coparavitj  ut  qUiC  vefiigia  exigu^  illius  erga  verhu  Dei  reverenti^  in  Theologoru 
Scholis  rcflarent  adhuc^  ah  hac penttus  .dcleta  t9*  conculcata  fuertnt.  Cum  enim  errores  O* 
ahuflus  vel  receptt  confuetudtne ,  vel  a  Pontiflcthus^Komanis  approhatitueri  defendiq-  non 
poflcntfi  ad  vcrhi  Dci  lydium  examtnarentur ,  altafuerunt  qu.frenda  praflidia.  In  hac  t<ii- 
turScholaflicanon  Prophctarum^non  Chriflij  non  Apoflolorumy  non  denique  Auguflini, 
Hieronymi ,  Amhroflij  ^  flimtlium ,  fed  Artflotelts  tantumflit  mentio:,  ejus  nomen  primo 
jcm^cr  loco  ponitur^  ejufque  flcrtpta  pro  apodiBicpS:,  vcrhum  autcm  Vei  pro  opimone  falte 
prohahili  hahetur^iit  cx  Occamt  ccntiloquio  apparct.Hinc  evenitjUt  qui  tliis  temporihus pro 
inflgni  Thcologo feu  Doflore  haheri  cuperct ,  non  in  Prophctas,  Evangeltflas,  vel  Apofio- 
lorum  EpifloUs  y  fed  Arifiotelistantumlihros  Commcntariafcriheret.  Fecithoc  primus 
Alhertus  M.  ^  eum  deindefequutus  Thomas  Aquinas,  alijque  non  pauci. 

Intcrea  vero  temports  non  ceflarunt  Canonifl^  etiam ,  fed  in  cvehenda  Pontifcum 
Rom.  authorttate flrenuc  lahorarunt,  ad  tmttattoncm  Gratiani  Reimundus  enim  Bar- 
chinoncnlis  Monacbus^/^4w«^  ctrca  annos  12.30.  juffu  Gregortj  IX.  Decreta- 

les 


PR^FATIO. 

les  edidit^in  quihus  ne  'verhulum  qmdem  exfiat  deinjiituth  vetem  Ecclefid.mhl  in  ij^  ha- 
hetur  ex  S.  Scriptura ,  nihtl  ejl  antiquis  hifiorijs,  nihil  ex  fanBorum  Patrum  lihrlsO^fcri' 
ptis  fed  noua  funt  plane  omnta ,  nec  Theologis  ts^  Ecclefiarum  Miniprts ,  Le^ulcis 
Catcfidicis  ad  propugnandam  Pontificum  Rom.  immanem  tyrannidem  accommodata.  Hos 
ettamVtcretales  m  Scholis  puhltce prielegt  expUcari  idem  Gr£gorii^s  pracepit.  Vidit 
entmaHutifimus  homo ,  Pontificatum  Rom.  ^gre  confirr/Tatumiri,mfi  lcgiht^  latts.,  ac  his 
quoque  cum  authoritate promulgatis     in  Scholas  ac  judicia  introduHts. 

Htnc  Bonifacius  VI 1 1.  anno  ii^^.in  Lugdunenfi  Conctlio  Sextum  Decretalium 
confirmavtt,fuo  jufiu  a  trthus  doB^s  viris^Ht  Platinarefert:,  comptlatum,  eundemque  man~ 
davtt  ettam  paffiim  m  Scholis pr^legt  explicari. 

Clemens  V.fuperaddtdit  anno  1308.  tnConcilioViennenfilihrum  Clementinarum 
d  fe  compofitum ,  qui  quartam  partemjuris  Pontificij  efficit ,  ac  in  Scholis  fimtltter prAe- 
qendum  mandavit,  ut  Trithemitis  in  Chronico  H trfaugienfi  indicdt.  In  utroque  opere  non 
aita  traBantur^quam  in  Decretahhus  explicantur^utpote  qu^  fuper  addita  funt,vel  quta  in 
Decretalthus  ofcitanter  pratermtffa  fuerunt^vel  quod  ampltato  jam  foro  Ponttficio ,  ufus  i- 
pfefiorenfis  digna  comprohartt  qu^attexercntur.Vnde  liquctjn  quarum  rcrum  expltcatione 
t^a  Ithrorum  con^eries  e>*  moles  maxime  tnfumatur. 

Et  tamen  hts  omnthus  pofiremo  loco  quafiappendix  annexa  efi  cum  a  dtverfiis  Pontifi- 
cihus,  tum  vero  maxime  a  loanne XXII.circa annos  \i,zo.feries  qu^dam  ConHitutionum^ 
qu<ts  Extravagantes  vocant.Atque tta  ex  Canonum  extgua  fcaturigine  aGratiano  colle- 
Borum ,  in  vaslum  quendam  Oceanum  jus  Canonicum  accejfione  tempovis  inundafje  vtde- 
tur.In  eo^quo  longtus progredimur,  eo  ojfendtmus  Canones  a  pietate  fyncera  Reltgione 
longtus  degenerantes. 

Sed quafihoc parum.vel nihtl effiet ^ fiequutum  efittnium  S ch.o\d.{x[cx  doclrin£  ^e- 
nus^anno  ChriHi  1330.6^  duravtt  ad  annum  ufque  151 5  .fmtque  duohus priorthus  lon^e  de- 
terrimum  impudentijfimum:  modefiia  entm ,  qua  inpnma  media  Scholafiica  adhuc 
in  quadam  deltheratione  &  qu^Hione pofita  erantyUtrum  fcilicet  Papa  Rom.fit fiimplexho- 
mo,an  quafi  D  E  v  s  f  ^tw participet  utranque  naturam  cum  Chrisio^  an  Papa  fiit fiupra  Con- 
ciltum^  an  Vtrgo  Maria  a peccato  omnifiu  immunis  alijs  fexcentis  fimilihus^de  hiscer- 
ta  qu^dam  defintre  determtnare  tn  hac  S cholaflica  coepO'unt^fiuafq\  dcterminattonespro 
arttculis fidei  haheri  voluerunt:  dentque  nthiltamfuit  fuperiorihus  fecuUs  vifum  imptum^ 
hlafiphemumjtneptum  &  erroneum-^quod  h<fc  Scholafttca  fua  audacia^fihtiUtatihids^^argu- 
ttjSjdtfitnfitonthuSyfophifmatiSj  exceptionthu^s  ofpofitionihus  non  aufa fit palam propu- 
gnare  ac  defiendere. 

Inde  Qundlibeta  Quodlibetaria^  qu^eftiones  natd,&'  a  GuaUcro  Piaavicnfi 
Epificopo  edtt^  funt  eircaannos  Chrifiiit^o.magna  omniu  admirationc.Sunt  aute.Onod- 
libcta  Uhri,in  quthus  eorum  authores  inutramq;  partem,Academicorummare,dequoUhet 
ettam  apice  Theologico pro  &  contra  difi^utant  j  utnihil fitt  apud  eos  tam  certum  ^  defini- 
tum,  quod  non  tn  duhtum  vocaripojfiit,  contrartdfque  rationes  hahcat :  qui  hoc pr^fiare 
potuerunt , pro  optimis     excellenttfiimis  DoBorthus  hahiti fuerunt. 

Ecce  igttur,Clementifi[ime  Princeps,  ut  ohfcurata fitertt prorfius  in  hac  tertia  periodo  au- 
rea primtttv£  Ecclefii^facies,^  mutatus  EvangeUc£  dolor  optimus.W erfa  efl;  mihi  (;«- 
quit  Domtnus  apud  E^chicL  )  domus  Ifrael  in  fcoriam  >  oc  degenerarunt  Eccle- 
harum  Minircri  in  feces  &  excrementa  fordida. 

Durarunt  h^e  plus  quam  Cimmert^  tenehr^  ah  Innocentto  Tertio  feu  ah  ortgtne 
ortu  Mendicantium  M.onachorum maxtme,  hoc  eH,ah  anno  1115.C H  R  l  s  T  l  Salvatoris^ 
ad  imtium  quart£  periodi ,  &  annumCuKlsri  1515.  ufque  :  quando  Devs  Opttnws 
Maximm  ex  immenfa gratta  humant  generis  mtfertus,duo  tlla  clartfitma  lumina,  Luthe- 

lum  dica' 


PRi€FATIO. 

rum  dico  6"^  Zvvinglium  ,  exatavit:,  qni  primi  omnium  m  Gevmama  Hel- 
njetiA  denjifimoi  has  mbula^  ohjcHripmas  tmehras  dijcujjcrunt ,  Verhum 
Dei  prorfis  extmElum  atque  fepHitum  m  lucem  revocarimt,  quo  toti  Mundo  lucc- 
ret.  Contra  kinc  vero  patefaclam  V critatem  mox  fremuit  ,  adlmc  hodie  frernit 
ac  frcndet  Satan ,  inflituit  ConctUa ,  Synodos ,  dij^titattoncs  6^  Colloquia  :  cih?iqi{€  hoc 
conatunihtl  projiceret  ^fedveritas  magis  magifque  emergeret ,  ad  arma  confugit:,  c> 
potentijfmos  Impcratores ,  Reges  ac  Prmcipes  adnjerfm  rcnafccntem  uhique  terrarum 
Evangclij  puram  doclrinam  excitavity  c^'  regna  pajjim  omma  heHts  ciuilihus,fcdjtionihiis, 
alijfquchorrendis  motihus  concufit,  Cjrfumma  mils  mijcuit. 

Verum  n:ficquidemconatu^cjusexanimifcntentiajucceJferunt:,fedquo  ma^is  f^- 
vijt  y  eu  majores  vtres  ciT-  incrementa ,  D  L  i  henediFtione  ffumpfit  Veritas.  Cum  tgi- 
tur  hoslis  humani  gensris  animadverteret ,  Curiam  Romanam ,  omnis  idololatrta  ofjici- 
cmam )  lahefcerc  ^  tantum  nonfcedam  ruinam  minitari,fimulque  intelitgerct ,  Clerico- 
rum  Monachorum,  quantiim^is pr^ptngues  crafjos  njemres ,  hanc  ruinam  non  pof 
fe  amplius  fjilcire  ac  fuslentare ,  utafflt^ts  fuis  rehiis  mature  Juccurreret  ,paulo  pojl 
tnchoatam  quartam  pertodum  novumfcctum ,  Iesvitas  dico  ,  tn  lucem  cdidit. 
Et  hi  quidcm  Satan^  in  fulctendo  ac  fusiinendo  Anttchrtstt  "E^gno  slrenuam  operam 
locarunt.  Vnde  ettam  aufi  funt  Ponttjictam  cathedram  ruentem  ,  aut  ruinam  certe 
minitantem  pingere ,  quam  tpfi  fuis  humerts ,  densa  tcjludme  conferti  ,fujitnerent.  Non 
puduit  eos  nec pudet  adhuc  hodie  njeternofos ,  turptjfmos  ac  pernictofffimos ,  luce  mert- 
dtana  manifesliorcs  errores ,  6^  Juperiorihus  feculis  fthtntroduclos  ,  ^am  njcrij  clari- 
tate  doBnn^  ceeleslls  in  hac posirema  Mundi  ^tate  D  E I  henepcto  deteclos,  palliare,  tege- 
re^verhorum  lenoctntjs  involuere,  rethoricifque  colorihm  pingere ,  maxime  autem  augu- 
Jltffimo  Catholtc£  ZP*  ApoHoliCie  ApoHoltcd  Ecclefu  tttulo  ornare :  adeoque  nthil  esl 
tam  crajjum  ,  putidum  ,  tam  impurum  ,  tam  mfulfum  ,  tam  impium  ,  tam  fa- 
bulofum  ac  falfum  tn  Pontificia  lacuna  cloaca ,  quod  nov.^  isit  fecia:  non  hene 
oleat. 

Attejiatur  hoc  Paulus  Floremus  Theologi^  Doclor  ProfeJJ.  tn  CoUoquiocum  Chri- 
fliano  Franco  Phtlofopht£  Profefore  tn  C^fareo  lefuttarum  Gymnafio  Vtennx  Auflrt£ 
anno  1578.  10.  lanuarij  hahtto.  Inejus  CoUoquij  mitio  h^c  funt  verha  Florenij  le- 
fuit£  ad  Francum.  Videtur  mihi,  Chriftiane,  rem  omnem  rincerius&:  rubni- 
hiis  concemplanti,  noflra  hxc ,  in  qua  verfamur,  ReHgio  lefuitica  tota  ex  fu- 
perftitione  ,  hypocrifi ,  &ficl:a  quadam,  piclaque  (cinclitate  conflata,ultima- 
<|ue  hac  Mundi  feneclute  a  Diabolo  excitata:  quc  omnes  crrores,nug;as  &  fu- 
perftitiones :  quce  ( uno  ut  verbo  dicam ,  minus  honefto  quidem ,  &  quo  fane 
invitus  utor,  fed  huic  rei  aptiflimo  planeque  neceflario  )  qua:  inquam  omnia 
turpifTima  Papse  ftercora  ( tumgraviter  per  fe  olentia,  tum  vero  hoc  tempo- 
rc ,  quo  ab  eruditis  viris  crebro  commoventur,  multo  magis  foEtearia  )  fan- 
ditatis  jam  quadam  iimulatione  condita,  tempeiatave,  mxandnTqucnefcio 
quibusinvolutaorbiChriftianoiterum  venderet,  proaromatis,  atqueadeo 
per  vim  ferme  quandam  obtruderet:  ut  nihil  tam  turpe ,  foedum  &  filfum  in 
Ecclefia  Roman.  cernatur ,  quod  hecnovononanificio,  vel  menris  aciem 
prcdringendo ,  vel  omnem  turpitudinem  &:  falfitatem  callide  tegendo  pul- 
chrum  apparere  faceret,atque  vcrum.  Quare  optime  Chriftianc  confideran- 
dumnobis  etiam  atque  etiam  cenfeo,inqua  religione  ver{emur,ne  hanc  fal- 
fam  ignorantes,&  ipfi  a  De  o  ignoremur.  ff^c  Florentt/s. 

Et  quia  afacra  Scrtptura,  divtno  Sptrttus  fanHt  infttnBi*  edita  injj^trata.palam  re- 
pulffnnt^eo  conjugtunt^unde  fuhfidtum  ommm  nHllum  eis  oflendMur^ud  Scrtpta  mmirum 

Patrum, 


pr^fAtio. 

Patmm ,  €>*  totim  orhis  Chripani  oculos  jj^lcndore  njttcris  Ecclefitt  lumimmpernringe' 
re  conantm- :  Vtque  hocfacilius  effciant^  licentia  poteffas  daia  efleis  a  Pontif.Rpmam 
Gre^orioXUL  Papaanno  i^-jylanuarij  die%.  ut  terras  mariajue pcragrantes  ^ 
hthUotheca^s  omnes  pcrluftrantes ,  Patrum  Hiftoricorum ,  tum  ueterum^  tum  recentio- 
rum,imo  SchoUslicorum  qu®que  lihros^qui  non  cum  ijs^eorumque  doBrina per  omnia  con- 
fcntiant ,  intcrpolare ,  'voces^^fententias,  quin  etiam  integra^pagtn.ts^  addere,  ajjucre,  de- 
trahere  ,  mutare  ,  mutilare  ,  nefarieque  pro  arhitratu  ei^  lihidiKC  fua  corrumpere 
audeant:,  quod  tpfi  honcBo ,  fi  Dtjs  placet ,  titulo  fcu  nomine^  LiLeios  rfpurgare 
'vocant. 

Scdqu.ifi  hoc  nihd ,  vclparum  admodumefjet^  hoc  novumgenus  honihmmy  nc^ua  fua 
doBrinJ,  tuham.  acfacem  fuiffe  multorum  in  Europa  motuum,  hellormn  ^pa^ricidiorumy 
fditionum  ac  turharum ,  ipfofaBo  luculenterprohat.  Docent  enim  I cjuit^,prj  mvahdii 

plane  nuUis  haheri  dehere,  paBa,  connjcnta  Imferatorum,  Regum  Pri/iCtoum,a'io- 
rumque  Ordinum ,  etiamfi  juramcnto  confirmata^non  autem  a  Rom..  Pontifice  ^pprohaia 
Jint.  Ex  hoc  axiomate  docent  etiam,Pacem'Keligionps  inter  Prmcipes  Germani£ynon  efie 
obligatoriam,  uti per  vim  cxtortam.  Doccnt,  hoc  tempore  ad  lahorandum  Pontifictjs ,  tit 
Lw.heranos  0~  Cdv.nianos ,  illorumque  fautores  omnihus  mod^s  opprimant.  Docent, 
quando  Pontificy  PyC^jm  vel  Vrmcipem  fuum pro  Tyranno  hahendum  in  CoV tgijs  fups  de- 
crenjerint,  tum  illum  ahdicare:  (y  feipfos  omni  ohligationis  -vinculo  ac  nexii  foivere pojf. 
Dccentj  Imperatores ,  Rcges  aliofque  Magjftratus  a  fuhditis  necari  O"  interfici pojfe.  Do- 
cent,h^reticos  l\lagiftratm  (  hoc  esi ,  Evangelicos )  pro  excommunicatps  hahendos  ,fi  non 
defaBo,tamen  de  jure:  ideoque  profcrihendos ,  ohdicandos  c  medio  tollendos  effe.  Do'- 
cent,Prmci^es  a  7{oman.7{cligione  deficientes,njcl  faltem  h^ereticis  faventes.ahdicandos  ef 
fe.DocentjMreticis  (  Enjangclicis  )  fidem prorfus  nullamhahcndam  effe.Docent,  AEqui- 
'vocattomhus  uti,ijfque  Magiftratus  dectpere  Pontijictjs  permiffum  cfje:  hoceH,licere  fihi 
altisque  Papifiis,  non  tantum  limpltciter  mamfefiam  njeritatem  celarc,  aut  negare  ,fed pie 

reltgiose  affcrere,perque  falutem  i€ternam  proteftart,  imo  jurare  in  tlla  qu£  certifimi) 
cognoJcuntfalfifiimaeffe\retinendotantum  proprium  quendam  ^  reconditum  animo  fen- 
fum,(CT e]ufmodi  AEquivocattones pro  honaprudcntiahaheridas. 

Ac,  ut progrediar  ulterius  quamconHitueram,dc  Verho  Dei  SacrafanBa  Scripturay 
hoc  eft,  de  Prophetarum  Apoftolorum  fcrtptts,  a  Spiritu  fanBo  SanBts  Det  hominihus 
inJ^tratis,docent  Iefuit£,quod  fit  Cereus  nafus,  materta  Ittisjiher  h^rcticorum ,  htcra  mu~ 
ta,  mortua,  amhigua,ohfcura,  varia,  mutahtUs,infuJficiens,  imperfecta:  e^*  qu^  propterea 
non  ah  omnthtis  Chriflianis  tn  njernaculls  Itnguis  legi  dcheat.  Iefuit£  Colonienfes  tn  fua 
Cenfura  S.  Scripturam  vocant  Sermonem  ahhreviatum,  imperfeBam  doHrinam,  qu<e  non 
omnia  necejfaria  ad fidem  ,  honos  mores  &  heatam  njttam  confervandam  conttneat :  Ex 
Scriptura  certum  c^  ratum  intelleBum  darinon pofie ,  fed  effe  eamplumheum  inftrumen- 
tum,quodO^  Catholicus  h^reticus  fu£  fententiie  aptare poffit.  Quidam  Wolfgangus 
Hermannus  Colonienfis  hlajfheme  afieruit  Scripturas  tantum  ■valere  ,  quantum  valcnt 
AEfopt  fahuUjnifi accederet  Ecclefiit  tefiimonium  :  Hofms  de  Authoritate  Scriptur£ 
lih.y.pag.ip  j:,  ajfirmatjooc pic  aJy  ipfo  dici potuific.Docent porro,  judtcem  contronjcrfiarum 
de fide  e^*  morthus  'R^manam  Ecclefiam  cfie. Bellarminus  lih.^.cap.^.  afierit ,  Scripturam 
fine  Traditionihus  non  admodnm  neceffariam  efe  :  Traditiones  autem fimplicttcr  necef 
fariasefie. 

In  his  non  negligenter  ohfervanda  eft  S atan^  aftutta ,  nec  non  Pontificiorum,  inprimls 
lefuitarum  artes  ac  jlratagemata.  lam  ahannis  aliquot  non  multumlahorant  Iefuit£,cir- 
ca  ipfa  'Ejehgionis  Chri^iamn  dogmata,ut  vel  noflrorum Jcrtpta  oppugnent,  vel  fua prcpu- 
gnent  ex  Scrtpturis  facris^quod  ante  hac  Papatus  defenfores  facere  conahantur^qtiandoqui- 


P  R  ^  F  A  T  I  O. 

hm  hujtis  frenerts  fugn^  jam  olm  tnfcltctter  fihi  cedere  fcnferum.  Compcndiofior  igitur 
'vifa  eH ad-viHortJim  vta/i  femel  omnem  S criptur.t  facr.e  authoritatem  conveilerent,,mo 
totxm  proflevncrcnt :  cumqHC palam  idfacere  ahfque fumma  imp/etate  non  poffent ,  fadcm 
eam  Pontificlsfui  arhttrio  totam  fuhijcerent,  ornnejus  cognofccndt,  dipidicandt^  dc- 
cidfndicontroveyfas  'Keligtonis  non  ad  S.Scripturam  rcferrent ,  fed  ad fimrn  Papam  tra- 
dticcrent^^  fic^f  ilUs  credimus  ,  aut  concedimus  quod  volunt ,  nihil  jamScriptur^  facne 
ccntra  Papam  amplius  ■valent-y nec  nohis  rejlat  altudjntfi  ut  viBi  manus  demus^^O'  colla  no- 
ftra  rurfits  'Romam  Ponttfictsjugo  fuhijciamus. 

H^c ,  Clemcnttfime  Princcps , paulo  plurihus  commernoro ,  ut  orthodoxi  Principes 
MaTifratui  Chriftiani.Ecclcfiarum  item  Pafiores  &^  Antiftttes  quid  faciendum  fhifitin' 
telbg^nt.Frendct  Satan^fremit  Antichriftus^tumultuantur  lefu/t^cy  fumma  imis  mifcere 
conantur:ex  adverfa  tgttur parte  hifce  furoribus^motihus  c>  conatihus  ohviam  ire  decetay* 
ornnes  nervos  contendere,  ut  vera  "^ligto  tS^  doclrina  Verhi  D  E  l  /«  'Keformatis  Ecclcfiis 
pura  puta  conJcrvetur,(^  afcrmcnto  lefuttico  ftrenue  dcfendatur. 

In  hunc  ufum  ego  quoque  Htftoriam  lefuiticam  confcripfi.non  quidem  integram,  ahfo- 
lutam     perfeBamjquod  ultro  ac  lihenterfateor^  quis  enim  tllorumfacinora ,  dolos  ac  im- 
pofturo/S hinc  inde patrata^jCommemoret^fed  ea6  tantum^  qu^  admanus  mea/s pervenerut^ 
diligenter     hona  cum.  fide  annotavi :  In  cujus  Hislori^e  lihro primo  ufus  fum  interdum 
Hcli£  Hafenmullert  tefttmonijs^qut  fponte  fua  ad  lefuitas  fe  contulit,     altquot  annos  in 
eorum  Colle^ijs  hinc  tndc  vtxtt,fterans  quod  apud  hujus  fodalitij  homines  veram  6^  Catho- 
licam  doHrinam  inventre pofiet.Cumvero  apud  tilosnthtl  quam  vanas  fuperftittonesJjypO' 
crifim  Pharifaicam.ftlfas  opiniones  ac  turhulentos  errorcs  invcnifiet.eos  deferuit^(yftigl 
elapfus  adgremium  orthodox£  &  ver£  Chrifti  Eccleft^  rcdijt.  Hic  fcio  qutd  lefutt^  in 
promptu  haheant  quod  ref^ondeant^nempejHafenmullerum  hunc  apoftatam,  zsr  fm  Ordi- 
nts  defertorem futfje^^tdeoq:  illitn  hac  caufa  omnem ftdemademptam  efie.Si  autem  adhunc 
modum  licet argumentariyhone  D  e  v  s  quot  Vapiflarum  Scriptorihusycy'  quidem  non  tnft- 
md  fortisfides  omnis  dcrogahitur?  nempe^,  S taphylo,  7{aho,  Franco ,  Ifcngrinio ,  Flafcioy 
LtpfWiO'  <^ pr£cipue  loannt  PiHorto:  hos  enim     altos  multos  in  vera  doHrina  inde  ah 
ineunte  ^tate  inftitutos  ^  enutrttosfuilfe^^negartnonpotefl:  eosautem  Jj^lendore  IVJundi 
pinguifpmis pr^ehendis  illeclos^ah  agmta  verttate  defeciffe^toti  orhi  Chrtfiiano  confiaf.ergOy 
vel  lefuitarum  confeffione     tefttmonia,his  ipfis  omnis  fides  deroganda  ertt  in  omnihiis  qua 
contra  nofiros  noHrafque  Eccleftas  fcripferunt. 

HANC  vero  Hiftoriam,  Clementifitme  Princeps  ,fuhfeltcihus  auf^icijs  nominis  V.  in 
lucem  prodire  trihus  pottjfimum  de  caufis  volui.  Prtma  efi,  quod  certo  fcio ,  pejfimam  me 
gratiam  hiftort^e  hujus  evulgatione  a  lefuitls  reportaturumyidemque  eventurum  mthi^quod 
Propheta  ifaias  yj.Captte  tllispr^dicitjqui  Bafilifci  ova  conculcant.  St  quis  cntm  concul- 
caverit  ova  tlla ,  erumptt  ex  teftavipera,  fdviffime  conculcantcm  tnfequitur,  Conculcat 
autem  ova  tila  vipertnaj,  qutcunque  dolosjraudis,  impofiuras  ,  pra&icas  ctiam  ^ijr  conftlta 
fanquinolcnta  6^ perniciofa  in  lucem protrahtt ,  (  quod  cgo  in  hac  H iftoria  aliquofaltem 
modofacto  )  ^ propterea  vindiclam  expertri  cogitur.Cum  ctiam  duhium  mihi  non fitjquin 
locufid  ilU  {dequihus  loannes  tn  Apocalypfi ^.Capitc  vatictnatur)  de putetfumo prodeun- 
tes^quorum  caud^  fimiles  Scorpionum,inque  iills  aculci^  quthus  noccndt  hominthtis  poteftn 
data  efiyhis  fuis  aculeis  vtperijfque  morfihtis  lahorem  imnc  mcum  omnthus  modisfint  im- 
pu^natur^^iO'  convitijs  ac  maiedicis  infeBationihtts,feu  malitiofa  mendaci  infamatione 
altqua  catervattm  contra  me fint^pro  more  fuo,irruiturit:Patrono  opus  haheo.qui  mecontra 
vipenos  ifios  morfus  &  locufiarum  acuieos fortttcr  defendat  ac  protcgat.  Hunc  Patronum 
Celfitudiri  -rf  V.pra:  c^teris  mtht  delegj,  quam  l?nmiiiter  ro^o  ohfecroj  ut  hanc  htfiortam 
m  fuam  luu.am-^patrocinium  ac defenfionem fufcipere  dtgmtur,  Aitera  Dedicationis  hujus 

cauft 


PR^FATIO. 

cduft  eft,  quod  non  folum  in  Marchiajjeu  ditionc  ac  Dominio  V.toto  verk  di-vini  do^irind 
jflendidtfiime  lucet ,  edmquemagna  animt  fortitudine ,  magnoque  t^Io  ac  fmgul  irt  Hudio 
Celfitudo  V.defendit  (y propagat: quod fim  eo perrexerit ,  D  E  v  M  ommpotentem rc  nune- 
ratorem  largiftmum  experictur^^neque  is  V eflro  fludto ,  lahorihiis  fanths  conatthus  un- 
quam  deerit :  apud  cuncios  autem  V eritatts  Enjangelic^  amantes  ^ternam  laudem  &glo- 
riam  confequetur.  Tertia  caufa  ejij  utHtfloria  Imc  manifcflum  ac  certUKi  fit  quafidepofi- 
ium,  teflimonium  e^- ftgnum  S.P.  Q^Tigurini  erga  Celftud.  Veflram  fumm^e  ohfrvan- 
U£jfludtj  amoris  fmgularis.Quod  reliquum  e/?,  D  E  v  m  Opt.  Max.  ex  animo  oro  rogo- 
que  j  ut  Celfitudini  Veflr^  tn  hac  "vita  contingat  optata  long£vita,s :  infde  Chrifli pcrennis 
flahihtas:  in  Imperio  frma  tranmillitas  ^  tn  ohitufeltx  immortalitas:  in  coelts  autem  expe- 
Bata  heatitas :  perl^ESYM  Christvm  Dominum  ac  Servatorcm  noflrum  unicum^, 
Amen.  Ttguri  HelvetiorumMetropoli  iS.Ociohr^s^  Anno  ChrifliSalvatoris  noflri 
unici  i6i^. 

CELSITVDINIS  V. 


Ohfewantiffimus 


Rodolphus  HOSPINIANVS 

Tigurinus. 


tt    3  INDEX 


INDEX  PRIMVS 

CONTINENS  CAPITA- 

L  I  B  E  R  !• 

.'g^^^  E  Origine      authore  lefuitarum  ordink  Cap.  l. 

j^^K^jR  De  nomine  lefnitarum  II, 

^^5^^  De  Habitu      vefiitu  lefuitarum  III. 

De  'Kegulis      conjiitutionihm  lejuitarum  IV. 

De  lefuitic^  Oeconomios  memhriSj  ad  'Reg.  declarationem pertmentiai  varia  V. 
D  e  conjirmatione  ordinis,  ReguU)  Conf  itutionum:,  totiu fque  aeconomia  lefuitarum  VI. 

Privdegia  1  Pontificibus  Rom.  lefuttis  conceffa  VII, 

Er.amcn  Regularum  de  votis  lefuitarum  VIII, 

Not£      animadverfiones  ad  Regulas  lefuiticcvs  IX. 

LIBE*R  II. 

DE  Propagattone  &'  Incrementis  ordin^  lefuitarum  in  Gallia  Cap.  /. 

De  lefuitarum  in  Angliam  ,  Poloniam  Tranfyhaniamj  Bavariam  &c,  adven- 
tu  11. 
De  Ingreffu  lefuitarum  in  Indiam  eorumque  m  Indijs  frofagatione  ,  profeHu 

'Mtraculis  III. 
Catalogm  Provinciarum,  in  quibus  Iefuit£  habitant :  item  Collegiorum  ac  DomorHm^fo' 
ctorumque ,  qui  in  una  quaque  frovincia  funt  IV. 
De  CoUegijs  lefuitarum ,  eorumque  magnijicis  JiruBuris  V. 

LIBER  llh 

DE  varijs  facinoribuSidolis  ac  impofiuris  lefuitarum fanguinolentiffy  conftlijs  Cap./. 
gefl<£  lefuitarum  in  Lufitania  II. 
Res  gcft^  lefuitarum  in  Galba  III. 
De  conjuratiombus,  turbis^feditionibmjfarricidijs,  k  lefuitis  in  Anglia  excitatis ,  alijjque 
horrendis     inauditis  ab  ijfdem  ibidem  perpetratis  facinoribus. 
item, 

In  Scotia  t9*  Italia  quidaHum  a  lefuitis. 

ut  c^* 

In  Bohemia^  Hungariaj  Mofcovia,  Polontay  &*c.  IV. 
Suhjicitur  Epilo£t  huj^  lib.  loco  traBatus  de Jiudijs  lefuitarum  abfiruforibtts. 

L  I  B  E  R  IV. 
De  Dodrina  Iesvitarvm. 

DE  parrictdijs  e^*  abdicationihus  Regum  ac  Prmcipumjefmt.  doBrtna         Cap.  /. 
De  Aequivocationibm  lefuitarum  II, 
MifcManea  de  lefuitis  eommqtie  doBrim ,  contradiSlfonibm  c^c.  III. 

INDEX 


INDEX  SEGVNDVS- 

AVTHORES 

PR^CIPVOS,  QVI  IN  HIS  LIBRIS 
citantur,  continens. 


CosTA  lefuiu. 
A6ta  Garncti. 
i£ncas  Sylvius. 
Mkh\l  ?oet, 
Alanus. 

Albcrtus  Kranzius. 
Almain. 

Alcifius  Froes  dc  Rebus  lapponicis. 
Alphonfus  dc  Caftro. 
Ambrofius  Bfifcofus  Med. 
Ambrofius  Catharinus. 
Ambrofius  Compfa. 
Andradius. 

Andrcas  Eudaera.Ioh. 

Andrcas  Fabricius  lef. 

Andrcas  Vega. 

Anglo-Rhcmcnfcs. 

Anti-Cottonus. 

Apologix  aliquot  lefuitatum. 

Ariftophancs. 

Ariftoielcs. 

Attornatus  Angl 

Auguftinus. 

Author  Hiftotiae  lefuitarum. 
Author  lefuitae  Sicaiij. 
Azorius  lefuiia, 

BAronius  Cardinalis. 
Bcatus  Rhcnanus. 
Bellarminus. 
Bcn.  Pererius  lefmta. 
Bcrnhardus. 
Bobadilla. 
Bonaventura. 

Botorcus  AdvocAtm  rrancicw. 

C A/ctan.  C^rdindis. 
Carolus  Senbanius  lef 
Catcchifmus  lefuitieus. 
Chryfoftomus. 
Ciccro. 
GHchtov^us. 

Commoncfaaio  Epifcoporum  quorun- 

dam  ad  Matthiam  Archid.  Auft. 
ConeiUa  Tolct. 
ConeiHum  Conftaati. 
Concil.  Lateran. 
Coneil  Meldenfe. 


Concil.  Tridcnt. 

ConciHorum  Hber^ 

Goncioncs  dc  Canonizat.  Igoatij^ 

Conradus  Brunus. 

Conradus  Dcker. 

Conradus  Graflcrus. 

CorncHus  Agrippa. 

CrcfvvcUus  /^/auihor  Philopatris; 

Cufanus  CardinaHs. 

Cyrillus. 

DElriuSo 
Dricdo. 
Durandus. 

EDmundus  Campianus  lefuita. 
EHcnfis  Epifcopus ,  auihor  Tortur^ 
Torii. 
Eramanucl  Sa  lefuita. 
Erafmus. 

EfpenfsEUS  Epifcoptis, 
Eufcbius. 

FAber  Stapulcnfis. 
Fcvardentius. 
Francifcus  Cofterus, 
Francif.  lunius. 
Francif.  Lucse. 
Franeif  Pctrarcha. 
Francif  Sotcrius. 
Francif.Suarcz. 
Franeif  Tuman.  Uf 
Francif.  Vcronus  lefuita. 
Franeifc.  Xavcrius  lef 
Fronto  Duca:us. 

>^EiIius. 

VjrGcorg.  Caflandcn 

Gratianus. 

Grcgorius  M. 

Grcgorius  dc  Valentia  lef 

Guijciardinus. 

HAfenmiiUeiuS. 
Hicronvraus. 
Hicron.  Vendramcttus. 
HiUrius. 

Holeotus.  .,  ^ 

Homc- 


.   I  N  D  E  X 

Homcras.' 

H^racius  Turfclinus. 
Hofius  Cardiff. 
Hugo. 

Iac.  Aug.  Thuanus. 
lacobus  Grctfcrus  lef. 
lac.  Simancha. 

lac.  Sylvanus,4//4j  Kcllcr,  lef. 
lcfuitsc  Colonicnfcs. 
Icfuitz  Colonienfcs. 
Icfuiix  Monaftcricnfcs. 
Iefuit£c  Pofnanicnfcs. 
Ignatius  Loyola. 
Ignatius  Martyr. 
Indcx  Expurgatorius. 
lohan.  Alvarius  lef 
loh.  Bocatius. 
loh.  Chambilton. 
loh.  Fetus  Conc.  Mogmt. 
loh.  Gcrfon. 
lohan.Lcrius. 
loh.  Mariana  lef. 
loh.  Major. 

loh.  Dc  Turrc-Gremata. 

Ifaacus  Cafaubonus. 

Ifidorus. 

lus  Canonicum. 

luftinus. 

LAurcntius  Valla. 
Libcr  ifiquivocaiionis  Icfuiticus 
Libcr  dc  Abdicationc  Henr.IIL 
Libcr  Titul.  pro  Infanta  Hifpan. 
Lindanus. 
Ludolphus  Canhnf. 
Lyra. 

Maffacius.  lef 
Mantuancs. 
Matianus  Scotus. 
Maifilius. 

Mariinus  Becanus  lef 
Martinus  Navartus. 
Mart.  Polonus. 
Mcdina. 

Mclchior  Canus. 
Mcmor.  Ligar. 
Molanus. 
Montaigncs  lef 

Nlocthas  Choniates. 
Nicolaus  Pimcnta. 
Nilu«  Archicp.  ThcffaL 

OSorius. 
Octo  Frifingenfis.  , 


V  T  H  O  R  V  M. 

PAaio  Caroli  V. cum  Clcra.  V IH. 
Panormitanus. 
Paulus  Ghiilandus. 
Paulus  Venctus. 
Paulus  Windtk. 
Pctrus  A  Soto. 
Petrus  Boquinus. 
Pctrus  Canifius  lef 
Pctrus  Ribadeneira  lef 
Philippus  Callimachus  Florentintu. 
Philippus  Marnixius. 
Platina. 
PJa:otus. 
Plato. 

Polus  Cardinalis. 

Polydorus  Vergilius. 

Pomerium  Scrraonum. 

Pontus  Tyardhus  Gabillonenfis  Epifeopus. 

Ranolphus. 
Ranzanus- 

Rcinardus  lefwit.  dc  Rcip.  Chtift.authori- 
tatc  in  Rcgcs  impios ,  fub  nominc  Guil. 
Roffaii. 

Ribcra  lef 

Richcoraus  lef 

Robcrtus  Pcrfonius  lef 

Robcrtus  Turncrus. 

RofFcnfis. 

Rofcphus  StC'Vanus. 

SAImcron  lef 
Sandctus. 
Scncca. 

Sigcbcrtus  Menachtts. 
Simon  Stcnius. 
Sixtus  Senenps. 
Stapleconus. 
Stclla. 

Summarium  eonftitutionum  lefiiicaruQi. 

Surius. 
Sylvcftcr. 

Theodorctus. 
Theophilus  Eugcnius. 
Tolctus  lef  &C  Card. 
Thomas  Aquinas. 
Thomas  Bozius  Eugabinus. 
Tolofanus. 
Tortus  Bcllarm. 

Tradatus  i£quivocationis  lofuiciez. 

VAfqucz  lef 
Vinccntius  Lyrincnfis. 
Virgilius. 

Wilhclm.  Ocaam. 
Witakoius. 

INDEX 


INDEX  TERTIVS 


RES  MEMORABILES  IN  HOC  OPERE 
comprehenfas,  continens. 


BRA  HAMl  ftnus  quid fit,  lefutU 
c;c.  non  confentiunt  381.  eifn 
exemflo  abutunturpro  aquiuoca- 
tione  Yjy 

Academia  Parifienfts  lefuitarum  audaciam  in- 
terpellat  145.  eos  eje6ios  ex  Gallia  cufit  148. 
Ithellum  fufpUcem  ParUmento  offert  de  le- 
fuitU  ei)ctendi6  149. 

Academia  Pariftenfis  lis  cum  lefuitis  144.  .j^f. 
fujpenditur  151.  ^/«^  refcriptum  de  expellen- 
dts  lefuitis  1 48.  nova  lis  ds  fotejlate  publice 
proftendi  119.110. 121. cr^". 

Academt<€  Partfteif  adulantur  lefuita  151. 

Academia  Patauina  de  lejuitis  conqueriiur  cr 
apud  M Agislratum  eos  accufat  164-192.- 

Acosta  lefuita  de  exiguo  Indorum  in  ChriHiani' 
fmoprofeHui^o. 

A£liones  aduerfta  lefuitaspro  Academia  Pari- 
fienfi  115. 

tAEditui  lefuiticiofficium  81. 

K^quiuocatio  a  lefuit.  do.etur^6%.  ^f.  quid  ftt 
(y  cjua  eitii  natura  fecundum  lefuitoi-cjuan^ 
dovfurpanda,  <fy  quis  eittt  finis  ib.7^G%.a  le- 
fuitis  venditatur pro  vttli  arte  &  bona  pru- 
dentia  569.  omnium  fcelerum  efl  paltiurn  dr 
porta  iy[.ab  Arrio  vfurpata  tbi.  quibtt*  ar- 
gumentis  a  lefuitis  pallietur,^  eorumrefut. 
lyz.tmpugnatttr  ibidemaejuibufdam  etiam 
lefuitis  &  aliis  Pontificiis  tmprobatur  ib. 

ty£quiuocationis  lefuit.  ortgo  antiquitoi  571. 
eiu4  authores  iure  hodie  audiunt  lefuitA.  ib. 

i/£quiuocationis  effe6liu  in  Anglia  exempla  371 

^cjuinocationisTraBatm  lefuit,  pi.  a  quo- 
dam  Apologijlsi  in  terum  natura  e(fie  negatur 
ibi.Garneto  probatur  ih. 

t/£quiuocatione  vtuntur  lefuitd  cumPrincipum 
Evangelicorum petunt  jugttlum,  etquomodo» 

t/£fchilt£s  Poeta  ad  Areopagum  vocatus  ob  Ce- 

reris  arcana  cantata  .91. 
de  Agno  Detfabtdajefuitica  138. 
AgnoetA  qui  yj^.eorum  errort  an  Buangelici 

affines  ih. 

Ahodoopw  efie.,CommeletiIefuit£  Parricidia- 
Ifs  voxfuit  cmra  Henr.  IV.  GaU.Reg.  lyi. 
X5I. 


Alaodim  Affapnerum  au^or.zi^. 
Albantu  crudelif^.  tjrann:^  lefuitis  non  fatiife* 
cit  367. 

Albertw  AuJiritu^Belgij  Gubernatori%^. 
Albertm  Bavarus  Jefuitis  Ingolfladij  6'LMo- 

nachfj  niditm  concedit  116. 
Albertus  Brandebtirgicut  Crucigerorum  ordinem 

abdicat  317.  excommumcatur  tb. 
Alexander  Hajm  lef.e  Ga/Ii.t  rtlegatu4  a  Par- 

lamento  ^^^.^^.votumeitu  impium  ib. 
Alfonfus  Salmerone  fociis  Ignatijprimis  5. 
Alotftf  Froes  fabula  150. 
Arnbrofius  Epifcopus  Med.  Theodofio  excom-^ 

muntcatoparuit  366. 
Amphitheatrum  Honoris  a  lefuitico  homine  fcri- 

ptum  negat  Cotton  123.  eitu  author  quis  ih* 
Andre^Fabricij  truculenta  ad  Cafarem  horta- 

tio  2. 

Angelos  terrefires  lefuitA  fuosvocant  117. 
AngUa  titului  a  lefujtis  vroflitutus  etiam  non 

Papijlis  186. 
in  Anglta  Exploratorum  ijr  Itbellorum  famofo' 

rum  genitores  funt  Iefuit£  291.  qud  mala 

patratafacinora  262.  (jrc.multi lefuitaiufias 

dederunt  poenas  316  an  Religio  ibiper  lefui- 

tas  ftt  promotaz^.  f^fj  c. 
ex  Angtit  profcripti  lefuita  -^c.  267.178. 
Anglorurn  Collegium  Roma  vt  a  lefuitis  muta- 

tum  186.  eorum  &fiimatio  a  lefuitis  tmpedita 

ibid. 

Anglos  ad  fubfcriptionem  libri  Tittdorum  pro 
Infanta  Htfpan.inducunt  lefuita  183. 

Anmbalis  Codreti  lefuita figmentum  de  viftone 
Ignatij  14. 

Antontus  Arnaldus  aduocatus  Parif  AcademiA 
contra  lefuttas  1^0.  etus  contra  eos  accufa* 
tio  ibid. 

Antoni)  Poffe  vini  crudelis  vox 

Apologia  pro  lefuitis  ex  Bohemiaeie^iis  299. 
contra  fententiam  Parlamenti  in  Caflellurn 
parricidiafn  z<)Z.contra  Sorbonam  151  reron* 
lefuitaproCaflello  xs^.  fupprimttur  ib. 

Aqmgrani  lefuitarum  facinora  339. 

Aras  portatiles  prodttionum  caufa  lefuitis  ha* 
bere  licet  105. 

Archiltgiflarum  authoritat poteftas,adfecUz^6 
ttT  Arrefl4 


Index  Rervm  Memorabilium 
Arreft'c   FArUmenti  Partfterfu  exfecuticvi  358. 

fnanJari,  quanti  interfit  191- 
Arrejia  Parl.Parifcontra  lefuitas  c~c.ridc^ 

PafUment.Parif 
Arriu*  hareticut  dquiuocattone  vfus  371. 
Affjrfpji  qui  567.  eorurr,  author  th.  pr<ife6ii  eo- 


Beikifis  Epifcopus  PariflefrJrof  oppugnat  144.. 
BeLUrmint44  creaturCardinaiis  centra  RegnUm 
117.  de  Miraculis  Xaverij  zz<).fibi  (j-  alits 
Pontificiis  &  lefmtis  fape  coNtradicit  390. 
375-574-375-i^^- 


rum  jedes  vbifuent  tb.eorum  dogrnata  z6  8.   Benedi6lui  Palmim  lefuita  fuafor  cddis  Henri- 


femin:iria  ib.rmdus  tuvenlbns  dogmata  no- 
xia  inp/hndi  ib.  a  quibus  opprefi  ib.  Iefuit£ 
i/s  fmtles  tb. 
Apflentes  lefuitarum  ^yeorum  offcium  ihid. 
funt  numeroquatuor,^  cur  ibid.adeosomma 
fcnhuntur  ib.confirmant  exploratdrts  rertm 
Cermamd  in  propofito  ib. 
ct^opy'i2  lefuit.  115.        exempU.  ib.  frujlra 

palUatur  chrifli  verbls  ib. 
AuguBinus  de  eo-,  quod  Manes  fuos  'Vocavit  vi- 
ros  Apoftolicos  19.de  Mendacio  jy^.deexem 


ci  quarti  \69.item  Elifabeth^  Anglite  Regin£ 
z6z.  ^ 


Bezarn  rnutum  a,  Laynez,  Jefuita  in  Cpl/oquto 
Popace^io  redditum  efje.mendacium  ejl  Rrba- 
deneira  ^yde  eiut  morte ,  ^  ante  eam paii- 
nodia.mendacium lefuiticum  59x. 
Bibliopolis  Parifienfibus  quantum  a  lefuitis  da- 

mnum  datum  16 1^.. 
Bibliotheca  Jefuitarum  quomodo  diflin&i  345. 
Bi^fenfibus  Comitiis  Guifij  fubUti  59  4 . 
Blofiianaobedientia  116. 
plis  Abrahamiy  ifaact,  (jrc.quibu^  lefuita  pro  BobadilU  ex  decern  Ignatij  primis  fociis  i.  eius 
ty^quiuocatione  abutuntur  ^j^-.de  libero  ar-       de  Ignatio  vox.ib. 

bitrio  (jrgratia  380.  vbi  finits  Abrahx.  effety  ex  Bohtmia  lefuitA  profcrihuntur ,  quas  oh 
dubitaffe  dicitur  a  Maldonato  lef.  ib.  de  nen       caufas  19%. 

occultandis  rebus  honefiis  91.  de  cadibtts  ^c.  in  Bohemia  lefuita  CanceHaria  fuis  difcipulis 
^^/[..eim  di6lum  y  Ego  noncrederem  Evang.  implerunt  243.  qud  turba  (jr  caUmitates  a 
(^c.  389.  lefuitis  excitata  297. 

Augufiiniani  Erer/tita  Rom£  lefuitis  primis  re-   Bona  lefuitica  in  quemvfum  conferenda  ,  fie 

fifiunt  105.  Polonia  expelUntur-^xi.^^c. 

Auguflinianorum  Monajlerium  Monachij  lefui-   Borbon.Cardinalis pro lefuitis  interceditl^z. 


tis  cedit  zz6. 
Aureliis  nidificare  irrito  conatu  Jefuita  qu£' 
runt  259. 

Aufiriaca  familia ,  a  quibtn  ^  qu&ndo  ad  ^erfe- 

quutionem  pertra^a  356. 
Attfiriacorum fiudia  Polonis  fu/peBa  305, 
Azorarum  infuiarum  vnam  Hijpano  prodere 

JefuitA  tentkrunt  518. 


Bouceretus  curat  Jefuitas  in  jus  vocari  149.  ah 

Fniuerfitate  Parifienfi  refcri^tum  obtinet  ib. 
Boucherus  lefui.Apologiam  pro  lacoho  Clemente 

parricida  prohat  180. 
Broetus  lefuita  Ga/iiam  lefuitis  impetrat  141. 
Bruntrutenfes  lefuita  faUces     impudici  124. 
Buli£  Pauli  ].quibus  Jefuitis privilegia  Urgitur 

maxtma  103.1 04. ^r, 
BulU  Pontif  feditiofd  ad  Clerum  (jr  populum 
Angl.z6\.  in  ignem  conijciuntur  ih. 


/^AncelUria  Bohemica  qualih.  hominibus  a 


BAftifia  Menilitis  Patrontu  Academia  Pa^ 
rif.contra  lefuitas  1 47. 
Baret£i  Jefuitarum  pilij  21. 

Barifonif  Jefuita  Epift.de  excellentiay  regimincy  K^Iefuitis  imp/eta.z<^.y 

(^c.Societatis  lefu  154. 135. 136. ^f,  Canoniftarum  aduiatio er^a  Pontificem  10 z. 

Barrier.a  lefuitis  inftigattts  ad Henr.IF.parrici-  Canoni^i^atio  Ignatij  Lojola  11. 

dium  ;  fed conatus fit  irritus  169, 170.  251.  Caneres  Jefuitarum  quales  (^  quos  quaque dz^ 

proditur  ab  Itaio quodam  ib.eim  confefiio dr  caufa  in  eos  conijciant  133.154. 

fupplicium  ih.  Cardinalis  Lothar.  Jefuitarumfauter  1 44, 

BarthoUmaus  Aletttu  VaUfiantt*  quid  damni  a  Cardinales  approbationem  lejuitici  grdinis  Pa- 

Jefuitis  acceperit  340.  pa  diffuadent  7, 

Barthol.  Guidicciontts  Cardinaiis  confirmatio-  Carigiius  lefuita  157. 

nem  Reguia  Jgnatij  Papa  difiuadet ,  fedfru-  Caroii  Moiindi  fententia  de  non  admittendis 

sira  105,  lefuitis  in  Gaiiia  i^^.(jrc. 

Battoria  farniiia  a  lefuit.  in  Tranffjiuania  quo  Cafihus  confcientid  operam  dare  dehent  lefuita. 

reda^x  225,  121. 

e  Belgio  lefutta profcrihuntur  537. 358.^^^.  Cajpar  Hajvod  Anglus  fupplicat  Generali lefui- 

in  Beigio  lejuitarum  facinora  357.  lefuitarum  tico pro  lefuitarum  reformationejrujira  416, 

negotiatio  538,  (jj-c.  417.  Papa  quoque  fuppiicat :  eodem  eventu 

Beigis  reformatis  in  Hifpani  ditione  vltra  de-  ib.  infanum  eum  lejuita  calumniantur  ih. 

cem  vel  quaiuordecim  dies  morari  non  licet  Cafuifia  223. 

Cataiegus 


Index  Rervm  Memorabilium.' 
Catalegtes  C^fiffmm       Dratiojttm  lefuitU   Ckrus  Romanus  Ignatium  ^  focios  initio  exi- 
frdfcriptarum 69.  jo.  p^ovinciarum  (j-  Re-       gitat  i o t. 

gttorum  in  quibm  hahtiant  zifj.&c.  Cleri  Anglicani  de  lefuitis  quereU  ad  ?on» 

Catalogum  ab  Elifahetha   y^ngli*  Regina       ///281.183.  ^r. 

ccc^orumob prodtttones  ,  centexunt  lefui-  Coadiutores  lefuitis  c»ncednmur  10 1.  frimo 

ta  z68.  nulli  ,  dtin  vigtnti  411.  414.  feft  phres 

Catdogum  rerum  mobilium  Ecclefiarum  le-  eorum  conditio  miftra      ancep  411. 

fftitic.  Prxfe^t^  lefuitarum  habere  de-       Cemralcs  Prcvincialejve  fieri  non  foffunt^ 

bet  68.  406. 
CataUgi  lefuitarum  annui  6^.  Collegittm  Conimbricenfe  lefuit.  rr^.in  Col- 

Catechifmui  Indicus  zi^.  legio  Fleftaco  cjuot  regiorum  domeUicorurn 

Catefbej.Vide  Robertuf  Catesh?.y.  libtri  2 45 .     quem  finem  ihid.in  Colleg.Ro- 

Catharina  NAVArrA  Regina  coronatur  187.  a      mano  orti  tumultus  i.^\  quales  ex  eo  pro- 

Papacum  Marito  excommunicaturib.afub-       deant  ib. 

ditis  pejiifera  doBrina  imbutis  deferitur  ib.  Colltgia  lefuttica  cfukm  famptuofa  237.  funt 
Regno peUitur  ibid.  armamentaria  ib.propugfjacula  ^iy.quot  nu^ 

Catonif  prudens  admonitio  nS.  rnero  z^^y. 

Caufd  parricidtorum  lefuittcorMm  ^9^.^99 .  in  CoUegiaquos  lefuit^  admittant  repudknt- 
Caufaob  quas  lefuitAaPontiJiciisdefenduntur.       ve  tyj. 

3 1 1.  Commeletus  lefuita  pl^ufus  in  concione  excitat 

Cereris  faera  apudEtniccs  ^&pn^  s^.  fuper  occafu  Henrici  yGa//.  i.^y.  bacchatur 

Chreichtd/iis  lefitlt X  crudelii  fuafio  z^l.  jn  He»r.  quoque      tb.  lyi.  t^i.etus  fuga 

de  chrifto  horrenda  lefuitarum  blafphemia  171.260. 

343.  Comparatio  do^orum  veterum  cum  lefuitis., 

Chrijiophcrta  Battor.  Stepb*ai  Reg.  Polon.fra-      in  Potonia  323.  Crucigerorum  cum  lefuitit 

/a- 225.226.  328. 
Chrij^  iphorus  Zi%glerus  lefuita  ingratus    cru~  Conalij  T tidentini  exfcutio  turbarum  Euro- 

delts  erga  Patyiam  cuculus  j4^9.  pxarum  fcaturigo  t^o\.  exfecutionis  modus 

Chrifoftompts    nimius  ejl  in  afferendis  liheri      ibid.  in  Polonia  quomodo  tnflttuta  ihid.  it^ 

arbitrijviribus  280.181  /<?r«/»  Rom.  13.  ac-      Pdloniam  introdaci  citra pranedteium  Ubef' 

cipitettamde  Clericis  \6j.  tatisndn  potefi  505. 

Claremo/itanA  SchoU  Sodales  vnde  lefuita  di-  Concionator  lefuiticus  cui  rei  cumprimis  in- 

£li  18.  cumbere  debeat  72^  73.  a  quibus abjltnere^ 

Claudius  A(i[uaviva  quinius  lefuitarum  Ge-  ibidem. 

fteralis  93.  Ducis  Atr.  filitts  ibid.  lefuitas  Condonatoris  leftiiticigej/tisj^. 

ditat  ibid.  \\y  Generalis  crealM  ofcu-  Concionatores  lefuitici  quales  2.^0.  i\y 

Undas  manus  pr/ehutt  falutanti  ibidem  Concionandi  modus  lefuh.y^. 

ante  mortem  quid  Papam  de  fuccefforc^  Conciones  inCanonizatione  ignatij  LojoUle- 

fubrogando  rogaverit  ibid  cengregat  omnes      fuitarchA  11 J  quo  Latine  reddlt&  225. 

ordines  Rornam-,       quale  decretum  con^  Confefso  ^nagna  lefuitarummachina  \^\.  ^c, 

dat  lefuit.  \^-/.fed  hypocritice  \%yinHi-      decipula  313.  ea  pue//as  irretiunt  i^z.  Afca- 

fpaniama  Papa  mi'titur.,  (^r  eur  j^\6.  im-      na  eruunt  ibidem  ratio  eam  adhibendi 

frebat  MarianA  librum  de  parricidiis  l^^-c^c. 

decretum  facit  de  huiufmodi  libris  ibidem  in  Confefione finguUpeccata  <onfitenda  132. 

itludit  Cafpari  Hayvod.  pro  lefuitarum  Re-  Confeffarij  lefuitarum  qui  loo.  eorum  offtcium 

formatione  fupplicanti  417.  ibid.  omnium  optttni  Regum  &  Princtpum 

Claudius  Durettts  lefuitarum  in  Ga/l.  advo-      funt  exptoratores  243.  prohtbentur  adfpice- 

cattu  .44.150.  re  poent'entes  72  /^bi  ana  y  irnpudica  in 

CUuditts  laiu*  tx primislgnatij  fociis  <).  audiendis    confejitombus  fotent  rognre^ 

Clemens    VIII.  lap.  Ci.  i^quavivam  in  250. 

Hiipan  mittit  416.  eius  gemittts  de  Co-  Cdnfcienti^  rationem  exi^nt  ReBons  lefuit. 

adiutorum  lefuttarum  Jiatu   410.   ad      iz\.  ad confaenti^  rationem  reddendamin- 

eum  de  leftiitarum  neqtntia  quareta  z^z.      liruMio  Iefuitica<^%. 

283. 184.  &c.  in  Italia  ab  Epifcopu  in  Canfpiratto  contra  Anglia  Reginam  264.  pro- 

Abfoiutionibus  (jrc.  pendere  vult  lefuitas      tnovetur  a  Papa  i6y 

40  5.  Confpiratio  putveraria  in  An^titi  269.270.171. 

Clemens  Puteantis  author  mendacij  de  Beznt      leius  authores    adfeti»- x6^  Modus  agendi 

fnorte  &  relapfu  ad pai-  ifmum  392.  i,j\.cer.tra  quos  injlituta  ibid.  quandoimta 

Clerus  Pohnicus  corrup  us  a  lefuitu  317.  ibid.  quo  ioco  ibid,  eius  finis  tbid.  occaltatio 

■L-jx.dete- 
ttt  2. 


Index  Rervm 

zyz.Jetc£liO  ilid. 
Corff})irattom  pulverarid  an  affines  fuerint  le- 

fuitA  x69.^70. 
Convetfio  quibi^  modis  fat  174.  converfionU 

mudHsfiibulofusy  quo  lefuitA  a  Xaveriocon- 

verfos  Indos  nugantur  zi6. 
Cottonus  jefuita  Cdliam  gubernare  videtur 

^■j.Amf  hitheatrum  honorit  Alefait.profe^lu 

ncgat        ipfa  tamen  exemfla  dijlribuit 

tbid.confius  Hjpanum  quendamparricidam 
.  ad Henr.  ^  ductt  i^^.ad Reginam  Henr. 4. 

viduam  lefuita^  deparricidio  purgat  ih. 
Cottoni  difiichon  in  contemptum  H enrici  yGall. 

R.z\y .fpeculitm  conjlellatum  345. 
Cracovia  vt  a  lefuit.  turbata  5x6. 
Crefvvelhfs  lefuita  Fuintheri  Angliae  confpi- 

fationis  focij  internuncius  eji  apudHifpanum 

Regem  165.  adVhdopatremfcripfitpaj^im. 
Crucigerorum  fpurij  Iefuit£  317.  cum  lefuitU 

convenientia  ^i6.^z-/.eorum  caufa  quanta, 

calamitas  318. 

contra  Crucigeros  arma  fumpfere  Poloni  3 1 7, 
€ucu/Ios  lefuita  non  gejlant  2,1. 

DAvid  Sauli  tyranni  crudelifimi  vita  non 
tnfidiatur  ^66. 
Dei  foliuf  e(l  Regna  mutandi,adimendii  (jrc.po- 
tejlas  191. 

Demetrit^  quidam  a  lefuitis  fubornatut  Baji- 
Lidis  Mofc.M.Ducu Jilium  fe  venditans,  Re- 
gnum  Mofcoviticum  inuadity  ^  quo  eventu 

Diffidentia  optimum  Reip.pharmacum  184. 

Do^irina  lefuitarum  de  RegtcidiU  \66.(^c  353. 
554-555-  G'C.  aquibm  approbata  ^%.multU 
fonttJiciU  damnatur  i')9.i6o.^c.quin  ab  ipfo 
Cl.Aquaviva  Generali  Iefuit.T,6y 

Doctrina  lefuitarum  AriftocratpU  fericulofa 
265. 

Do^rina  lefuitarum  contraria  efl  tum  ^  Pon- 
tificiis  aliU  ,  tum  etiam  fociis  multU :  vt  in 
feqq.capitib. 
de  iujlificatione  373. 
de  Particula  Sola  174. 
de  vera  fide^an  pofit  amitti  ih. 
de  imagtnibuf  ,  an  reUe  vocentur  idola  ih. 
de  Deoyan  U  corporea  forma  deheat  exprimi 

deimaginibus  ,  an  ipjts  dittintuin  Papatu 

honor  tribuatur  ibid. 
de  Baptifmoyan  qux  in  eo  promifiioyftt  vo* 

tumproprie  tb. 
de  chrijlo.,  an  fibi  altquid  meruerit  ih» 
de  Papa^  anpofit  effe  hxreticus  (jr  errarc^ 

376. 

An  Papa  ab  aliquo  pojsit  iudicari  ib. 

An  vnu6  homo  pofiit  Eccteftajlicus  (jr  pfilit^- 

cus  fimul  ejfcy  ib. 
An  Papafit  MonanhaYj-j. 


Mcmorabilium 

An  impijfint  vera  Ecclefu  mcmbra  ihtd. 

An  Ecclefta  deficere  pofitt  a  fide  ihid. 

Pontifices  an  ipfi  debeant  oves pafcere  ib. 
Succejsto  an  vera  fit  Ecclefia  nota  th. 
An  Papa  in  temf>oralibu4  fummam  habeat  po^ 
tefiatem  578. 

an  mortuifint  invocandi  ih, 

anpro  iU.quiin  purgatoriojtt  orandum  ih. 

quU  fit  CathoUcu*  ibi. 

an  Chrifius  pertulerit  damnatarum  amma- 

rum  poenas  379. 
an  Chriftut  vtre  fuerit  in  inferno  ib. 
an  chrifiM  ad  inferos  defcenderit ,  vt  ani- 

ma«  ex  Uwho  Itheraret  ibid. 
an  mortentium  anima  re6lk  in  coclum  reci- 

piantur^j^. 

de  cor^efiione  aurtculari  ib. 

decultu  (f  venetatione  B.Maridibid. 

de  merito  B.Ulfaria  380. 

de  LMaiefiateB  LMarid  tbid. 

de  libero  arbitrio  ib. 

an  ChriHtu  fit  Patri  fubte^iut  381. 

de  finu  Ahrah^tb. 

de  merito  optrum  381. 

de  coelibatu  clericorum  ihidem.  an  Maty  ':mn- 

nium  fit  Sacramenium  581* 
de  vn6tione  extrcma  ib.  *. 
de  poiefiatc  Pi,i,i.pontif  thld.7^%7,. 
ConciiiumgenereU  quis  convocare  deheat  ih. 
de  Prxfide  Conctliorum  ibid. 
an  foU  Epifcopi  decipvam  vocem  haherc^ 

debeant  ib. 
de  Rom.Pontifcis  decretis.  38. 
de  lih.^U  apocryphU  16. 
de  vulgata  verfioneih. 
de  fufficientia  S.Seriptura  ih. 
de  verfione     ie^wne  Scrtptura  in  vulgari 

Ungua  ib. 
de  purgatorio^t^. 
de  imaginibus  ib. 
de  aqua  lufirali  tbi. 

de  precihus  in  Ungua  ignota  ^  peregrina 

ibidem. 
de  conceptione  B.  Maria  385. 
de  affumptione  corporU  Mari4$}%y}%6. 
de  certitudine  falutU  ibid. 
de  rtprohatione  ibid. 
de  falute  gentilium  ibid. 
de  ordtnaiionetbi.  387. 
de  ignorantta  in  fide  thid. 
de  fan^ificatione  dieifefti  16. 
de  MiracuUs  tbid. 

Roma  an fit  ALntichriJlifedes  ib. ^  ruft  289. 

De  DiUo  AugufiiniyEgo  non  crederem  Evan- 
geUo^nifi(yc.z%9. 

Babylon  in  Apocan  fit  Roma  Z89. 
Degmata  Ajsafiinorum  367. 
Domitiicui  Trevifanus  Senatar  Venetus  de^ 

Leone  X.  Papa 

Domus 


IndexRERVM  MemorabiliiAiii. 
jyorms  lefultArHm  froh/ttionis  quot  137.  leffUtica  ejl  doclrina,  j^t, 

tsamu^  Profcjfti  quet  lefttiu  habeant  ih. 
Do»  Glouan  Re^um  UihcrntA  eccupare  moli- 
tur  x6j. 

Duaci  Apologia  pro  lacoho  Ckmente  farricida. 
venditapalam  180. 


de  Evangelicis  in  Gdlia  mentiuntur  tefuitdi 
quud  contra  Regem  Car.IX.conJpirdri;u  391. 
EverardtH  Mercurianus  y  quartfis  lefuitarutn 

Cenerttlis  yj. 
Eunomiani  peccata  nemini  ad falutem  nocerc^ 
docuf.runt  374  eorum  error  a  Bellarm.  men- 
daciter  Evajigelicis  triouitur  ih. 
in  Europa  qttA  tn  repeccAturn  ejje  ha^enns ,  le- 
fuita  putent  335. 

nit  xxS.quomodo  fe  infmuarit.ih.iy^  turhas  Examenlefuitkum  (emeflre  Kovitiorum  <^6.eo- 
ihi excitat       quam  mox  mutatus  ihidem       rum-^qui  admiitur,tu.  tn  SchoUJlicos  avpro- 

hatos  ^-j.fcholaflicorurjf  lcfuitic&rumfiudiis 
ahfolutcs  ih. 
Exarnen  ReguUrum  Ufniticarum  111.  wl.^c. 
Examinatoris  lejuiticiofficium^  ^  ratioeofim' 
gendi  51. 

Excommunicatio  an  tolUt  i/ira politica  ^66- 


ECclefiarumlefuiticarumcura  66.  67. 
Ecfiajis  LojoU  103. 
Edmundm  Campiantts  lefuita  in  Angliam  ve 


Jlruit  infidias  Regina  Angi  ihid.  lihera  eiu^s 
de  lefuitarum  parricidiali  in  EvangcliLos 
animo  confcfio  zi)'^. 
Edmundiu  Nevilfim  fuhornatur  ad  Reginam 
Anglicanam  perimendam  Rcgindfdm 
rem  detegit  164. 

ad  Eleemoftnas  in  Ecclefits  Icfuita  nullas  ha- 
hcnt  arculas. 

Eltfaheth&  A»gji£  Regind  ctedes  firuUar  z6i. 
x64..^6- edic7um  contra  lefuitas  x6ymors 
%67  cotra  ea  confoiratio  Garneti  x^af.x^^.ea, 
viuamliheHo  jupplice  magno  opere  Uud.irunt 
Iefuijl£2.'bi.eam  nmtu,.im  quih.conviciii  ij 
dem  Ucerarint  th.  de  ea  mendaciutn  Cref 
vvelit  }9i.in  ea  Crejvvell.reprehendit .quod 
pfeudo-  Catholicis  dat  UuS  592.. 

Epigramma  de  lefuitarum  nomine  \6.fuper  re- 
Hitutione  lefuitarum  in  Gallia  197. 

Epifcopus  cUromontanta  pro  lefuitis  interce  - 
ditl^i. 

Epifcopi  Cracovienps  de  lefuitis  tejlimonium 

Epifcopi  olim  litihus  forenfhi^  non  vacahant 

yj6.non  foli  hahent  vim  deciftuam  in  Conci 

liis  ^yiy 
Epifcopis  lefuitA  inehedientes. 
EpiJioU  Cafauhoni  ad  Front.  Duc£um  Jefuc- 

tam  z6j.Ignatijdevtr!uie  OhedientiA  Cter. 

87        ea  iudicittm  Barijo^nrj  de  excelUntia 

iefuitici  fod.tlttij  m.^c- 


Facultas  Theel.Parijlenfs.Vidc  Sorhona. 
Ferdinandus  Archid.AuJlria  Concionatores 
Evangelii  os  e  Styna ,  Carintha  ^  CarnioU 
pcilii  ^z.i^yj.cum  Pap.t  ROrmx  menfi  quare.^ 
qn.indiudignari  nolutrit  3^3. 
Ferdinandus  Rom.  Rex  lejuitis  VicnnA  Colie- 

gium  conccdit  zz'). 
Fcrrifodinarum  incoU  mimjlros  Eva-.gclicoi 
dimittcre  nolttnt  33  j.  quomodo  cogamur  Cf 
mmtentuy  ih. 
t)Cr?  ^iii^Unfmcomparantar  lefuit^  139. 
Fieminas  ajuafocietaie  arcet  Ig/.itita  LoyoU 
y.ea-s  tnvifcre^adeas  fcrihere,  kegulu  lefui- 
tisprohihetur^.^qua  cum  exceptmne  ^9.eas 
vt  ctrcumveniant  ^ij. 
Forcei  Guhernatoris  Bearn  -enfis  fdelitas  erga 

li enric.lV.  GaUia) urn  Regem  z6i. 
S.  Francifcus-,  funigerjmt  ^qmuocator  369. 
Franc/jLUS  Borgiater^ii*s  lefuii.zrurn  Generdis 
39.  Dwatum  SpoUtanum  &  C^rdinaUtum 
refpuit  ihidernante  Ge:uraUtum  fuit  Com- 
miffarius germaLishii  vic.triui  ihikm.  qhot 
annos  generaUtufuficlus 


£rafni  Roterod.  Opera  legi  vetuit  fuis  Ignatim  Francifcus  Corfi  lef.iingn  rm  Indicam  difiit  13  [. 

LoyoU  lefpatriarcha  91.  Francifius  Coflerus  lejuita  de  GoUegtis  lefui^ 

Ejpenfitts  SerhoniJlainColloquio  Pojf.Bez£Re-  ticis  quid  fcrihat  i^^.  de  Evangelicts  iri 

^onfionem  interrumpit  9  5 .  G allia  memitur  3  9 1 . 

Evangelicorum  tihri  in  Bihtiothecis  quo  fitu  Francifcus  de  ViSiore fidem  ahrogat  Indicis  Mi- 

conjpiciantur  ^/^.^.iuniorihus  non  concedun-  racults  2.30. 

turihid.  Ftanc  I.Gall.  Rex  Henrjcum  Aihretanum  Re^ 

Evangeticorum  in  Poloma  Minijltri  quales  518.  gno^ Navar.  rejiituere  tentat  1 8  3 .  PcmfHon^ 

Evangelicis pacem^conventa,  panafidem   non  potitur  ih. 

fervandayfed  eos  ignipotiiis  (^  ferro  tollen-  Fran.U .GaU  R.M ariam  Scoti&  Regin  ducit  ^^<y 

dosaPontiJiiiisJefuitaruni  ejl  do^lrina  547  Franc.Iacoht  Scholaris  lefuit.impiaiuciatio  159 

348.349.  Fran.RtvaiiUcus parricida  Hef>ricilV.Gall.^ 

Evangelicos  ad  officia  puhiica  nulla  eligendos  Nav.  Regis  160.  examinatur  ih.  apud  sum 


(^cPontificiorum  ejl  doBrina  358. 
in  Evangeiicos  inStyria^Carinthia  ^  Carn.  e- ' 
xercita  lejuit.operdycrudetitas  351.  i^^.arma 
in  eos prA  Tttnis  effe  vertendti  dr  torqttenday 


'  fruflula  hoftiola  Mi(fatic<e  inventa  ihid.eias 
fuppticiu  ih.adagnitione  (^deteftatione  fcete- 
rts  perduci  nequit^fed in  exfecranda  maiitia 
moriturihid.in  do^lrinadeparricidiis  qu.u/i 
1 1 1  3  diliicnter 


Index  Rervm  Meraorabilium: 
diUgenter  tmhtitus  ihid.  quofuafore  &  cur  141.142: 

fuffc.So/erifts  lefizz.  Cr£ct$fm  ducHntm  capttut  Ferrifodinarum  in- 

Fram.  Treshamus  morti  propir/^uus  ad  M(fui-       efiU ,  cr  ifuam  «h  caitfam  ac^.  rtmflnm  ihh 

vocationem  mendacd  adtguura  coniuge  570.       Evangelicorum combutitur  tbi. 
Franc.  Turonius  Archiepifcopus  Lugdunenfis  Gregorius  y.Papar,66.^js,. 

,44.  Grfgorius  XII 7.  Papa  Priuilegia  lefritts  cohce- 

Franc.  Veron.Iefuita  Apologia  fro  CaftelU par-       dtt  107. 108.  Rm^  infuiam  dat  ad  Collegi- 
rictda  155  drc.  .  ^*"  ^57-  ^"afJtttm  tts  auri  ad  adifcattoKem 

Franc  Xavertu s  c  primis  Ignatij  fociis  5  in  Luft  ■       eius  trihucrit  ih. 

taniAmvocatur  i^z.tn  Indiam  miititur  128.  Grenuuellus  coniuratienispulueraris foctits  273 
eius  Miracula,quA  in  india  patrarit,  fahulo-       in  Fuallia  feditionem  excitare fludet  th. 

Gretferus  lefuita  tantum  trihuit  Ignatio^qaan- 
tumChrifio  10. 


^gud  In- 


fa  zt^i.zi^  qt^erela  deignoranti* 
dica  159- 

Franctfani  Lufttani  Hifpano  adulantur  131. 
FranctfcanorumOrdinis  olim  incremeffta  237. 
Fricius  313. 


Guido  Fauukes  de  lacoh.Btit.  M  Rege  ad  Hi- 
fpanummendacia  fcrihitzej  efte  conjpiratio- 
nts  pulverariA  fociis  269. 


Fronto  Ducdus  lefuita  114.  T mporifandum  effe   Gultelmus  de  S.Amere  in  Sorbona  Theol.  D.  108. 


docet  zxi. 

Fttens  Parmenfis  in  Belgio  fuccejfor  191. 

GAhaor^itis  lefuit.fimiles  it6. 
Calli  erga  Reges  fuos ,  etiam  excommu- 
mcatos,  quxm fidelervlim  188. 447^  quihus 
contra  Henricum  III.  excitati  447.  eorum 
chferuantia  erga  Principes  regtj  fanguinis 
^cy.a  lefuitis  quomodo  lahefaBataih. 
Galli£  Regnum  ad  Monarchia  proxime  accedit 

^oj.ei/fs  rchurin  quo fitum  th. 
in  Gallia  lefuita  agre  receptii^z.  officiis  regiis 
difcipuli  lefuiticiprx/iciuntHr  x\i,.jemina- 
rium  quale  ad  hoc  haheant  ib.cur  pacate  nu- 
per  v/xerint  aliquandium. 
Carnetus  Vid.Uenr.Garn. 
Genealogia  Guifianorum  feditiofa  a  quo  con- 

fcriptaz/^^. 
Ceneralis  lefuitarum  prtmus  Ignatiusfe^a  au- 
thor^z.Confiltarios  Prouincialis  apgnat  30. 
Re£iores  &  Propofitos  Collegiorum  conjlituit 
31.95.  femperRoma fedet.^yvocatur Dei  le- 
gatM  95. 

Generalis  officium  95  fe»tentia  lefuitispro  ora 


Guti.de  Prato  Eptfcopus  Claromont.  lefuitas  in 

CoUegium  clar/iontanum  ihtrcducit  142. 
Guil.  Paray  Henr.  IV.  occtdere  cogitat  171.  a 

lefuit.  fe  addu6lumfatetur  171. 
Guil.Parrius  I.C.tngentofus  Anglus  261.  pro- 
fusAvit&thi  aquo  ad  Reginam  Anglia  ca- 
dendam  perduilus  ihi.ad  Reginam  fe  confert; 
^  quihus  artihus  fe  inftntfarit  th.amittit  ca- 
dis  occafionemih.rem  cum  N evilfto  commu- 
nicatibi.proditun  capitur  ^  fupplicio  affi~ 
citur  264. 

Cuift^  Lotharingica  familia  in  Gall.  authorita- 
tecrefcunti&  cur  z^^-ad  Regnumipfum  ad- 
fpirant  245.  vnde  occaftonem  arripuerint 
Regnum  affeilandi  245. 

Guiftanorum  confpiratio.  Vide  Liga. 

Hzy£retici  definttiolefuitica  308. 
Harettci  a  lefuitis  funt  appellati  ,  Lig£ 
fuhfcrihere  noUntes  \a,<).  fuerunt  nonnulU 
PapA  396. 

Hareticis  fdem  non  ejje  feruandam  docent  le- 

fuita  ^9^'&c.^^y 
Hajenmullerus  7 toto lihronon  raro. 


culo  ibid.  potefias  erga  Apojlatas  ex  ordine  Hamondtis  lefuita  conturationis  fulverarta  fo- 


fuoy&c.  105. 
Generali  lefuit.  tanquam  Chrijlo  ohediendil^^ 
adCeneralem  omnia,qua  toto  facium  orhe ,  le- 

fuita  fcrihere  dehent  ih. 
Ceneratium  Iefuiticerum,qui  ha^lenta^  omnium 

feries9i. 

Generalatus  lefuiticusperpetuus  ejl  93. 
Gentiles  leg»  >tatura  potttiffe  falutem  confequiy 

docuit  Maldonatm  lefuita  385. 
Georgij  Bideri  lef  teflimonium  de  lefuitarum 

immanitutf  2..  fangainoljnta  vox  348. 
Georg.  BdcuiiHlii^  lefuita  clancularius ,  archi- 

presbyter  A/tguA  creatur  i-^^.pro  lefuitis  ad 

Caittanum  C.rdinalem  mendaciter  fcribit  ib. 

qna  mala  eius  in  Anglia  facinora  sb. 
pro  Cermantf  CoUegium  Roma  condunt  lefuitay 


cios  ahfoluit  271. 
Hannihal  Codretus  lefuita  Parrij  anirntun  ad 

cadem  Regina  Anglia  coufirmat  265. 
Hariaus  Parlamenti  Parifprafes  Henrico  III. 
amicusi^y.fitinfcius  a((>opfi't,  ad  cadem  e- 
ius,ihid. 

Hehraica  lingua  ^udiumantejludium  Theolo- 
gia  fuis  cur  non permittant  iii. 

Henricus  Alhretanus  7{avarra  Rex  Francifci 
Gall.Regi  opem  implorat  \88. 

Henricus  II.  Gall.  Rex  lefuitis  Scholam  Lu- 
tetia  concedit  142. 

Henricns  1 1 1.  Gail.  Rex  G/ii/Unorum  contra 
fe  confpirationem  credere  non  vult  24 j.  in 
cofemtum  apud  popt4lum,&  quo  colore  add«~ 
citur  ihid. Lu etia  exturbatur  x^G.in  odium 
4  facri- 


Index  Rervm  Memorabilitim. 


i  fdcrificulis  ^  Ufuitis  Addacitur  ib.a  lacoho 
CUm.Monacho  occiditur  i^9.z<^j.vul»era- 
ttts  cultru  edacit.farricidxrnque  vulnerat.  th, 
i  lefuitis  TyrannHs,r^hsllisy  Nero ,  Herodes 
fjrc  vocatus  185?.  2-5^  ?53  curhareticu^  a  le- 
faita  appe//atu4  190.  a  lefuitis  quomodo  e 
Polonia  rediens  falutatm  joS.de  eitu  ahdi- 
catione  lefuitarum  hher  553. 
BenricuslV.Gall.&Nau.Rex  ctpit  Lutetiam 
1^%  aCaJIello  fchylijlicolejuitico  Uditurm. 
154.  exigit  lefuitai  e  Gallia  155.  rejlituit 
eos  y  &  quomodo  vi^us  \9\.fpoliatui  eH per 
lefuitas  honore  anttqui(?imo.  Ecclefta  Roma 
n£  primogemtura  ^44.  Tyrannus-,  a  Varida 
lefuita&  aliif,etiam  Vontificiui  faBus  voca- 
iur  z^o.item  z  Guignariovena  Bafilifci  156. 
cultrovemtto occtditur  i6\.paulo  ante  mor- 
tem  alia  in  eum  infidii  ih  necis  eita  lefuitA 
confcij  approhatores  160. z6l  z6i.  in  eitu 
funere  Iefuit£  non  apparentth. 


herni.iminvafit.i6^.a.  qttthus  impulftis.  iSt» 
iterum  rem  conjlituit  ^ggredi)  &  a  quo  injli- 
gatus.x6yr6-j.  lacobo  Scoti^  adhuc  hegiof- 
fert  auxilium  contra  Anglia  Regir/a?n.z9 1. 
mortua  hli:^bethd  lejmtis  contra  i^n- 
glum  auxilium  denegat.  'tbtd.z6j. 

Hifpaao  lefuita  funt  deuotijTimi.  z6j.  Vid.  e- 
tiam,  Iefuit£. 

Hifpanifunt  fuperflitioftfimi.i^^.  lefuitarum 
receptores.  ihtd.  Regnum  Navarr.  invadunt 
Regem  ex  eo  expellunty  Alhretanum.  188. 
partem  eius  hodieque  tenent.  1 9  z. 

Hifpanorum  tihtcines  funt  lefuita.iyj. 

Holte  lefuita  confpirat  in  Anglitt  Reginam  2^4 

H  :norius  P tpa  damnatur  a  Concil^-j6. 

H iratius  Tutfetinus  lefuitaattthorvitA  Xave- 
rtj.  ^'i4..fahuU  eius  dcXaverij  Miracutis  ihi. 

H.9fus  Cnrdinjlis perfidi£  Oo&or.T,^j. 

Hofpitio  exteros  lefat^  norifacile  excipiunt./^^ 

Humiliatorum  ordo  abolitus  \6z. 


Henr.  IV.Galt.  R  litterA  de  CaHelli  parricidio  ex  Hungaria  lefuitx  orofcripti.  199. 300  motus 


151. 

Henricu^  Garnetus  lefuiiarum  in  Anglia  fupe- 
rior  confpirat  contra  Rfginam  264.  conjpira- 
tionis  quos  hahuerit  focios  ibid.  iterum 
coniuratienis  contra  lac-  R.ejl  focius  zjz. 
muitorum  fuit  nominum  175.  migijler 
quinque  D.iyi  Catesheyioracutum  fuitz-j^. 
author  audendi  plerifque  incendiarijs  pul- 
verariis  Angticisib.eiu^  confepo  ib.crimina 
€iobieiiAibtd  t/£quivocatione  Regem  deci- 
pit  ib  qua  arte  vert  confeJ?io  ex  eo  elicita.ihi. 
audaciaeius  erga  Magiftratum  zj^.Papa  An- 
gli£  vocatus.  ih.fatetur  fe  omnium  confpira- 
tionucontra  Eiifabrtham  (jr  lACohum  R  cbn- 
fctu  thi  fuppticiu  de  eo  ftmptum,&  quomodo 
i/tud  fuhierit  tb  in  Martyrum  numeru  a  le- 
fuitis  retatus.  ih.  de  T refhamo  interrogatur. 
ljo.de  z^quiuocatione^  quid fentiat,  expti- 
cat.  Yjo.eAm  defendit.ih.ittudit  &qutuocatio- 
ne  ComitiSalisburienfty^  ludicibus.ihi.  <t/£- 
quivocationis  tihrum  approhat.  371. 

Henricus  Gutfius  Galttdi  Regnum  adfeUat.  145. 
Ligd  Cciput  esi.  ihid. 

Henricu «  lefuita  Ingoljladienfis  regutas  lefuiti- 
cas  facrts  Btblijs  prafert. izi 

Herha  mata  cito  crefcit:Prouerhium  lefuitis  ac- 
commodatum  zyj. 


ihiaiejuitis  excitati.y^o. 
Hy^ocrifts  lefisttarum.  rz. 

IAcohus Clemens  MOitachus.,HenricilII.par- 
rtcida  i^S.i  lefuttis  fubornatus,^^ qirbus ar- 
tihusihi  qitomodo  qui  fraudeparrictd  um 
peregerit.  z^j.gladio  confoditur ,  ibi.quid 
mortuo  A6ium  thid.  taudatur  a  Bouigointo 
Priore  lacohitarum \69.a  loh.  Mariana  148. 
dr  aFrancifco  Veron.  Confl.  255.  lefuitico 
veneno  imbutus  hoc  facinus  fufcepit  i%o. 
lacobus  Cluff£us  adotefcens  a  lefuitts  vt  tra- 
ilatus  541. 

lacobus  Crujius  lefuita  dg-opyta;  eft flabeliMm 

\z<).vox  eius  trucutenta.i. 
lacohus  Layneze primis  Ignatij  fociis  Igna- 
tio  in  Generatatu  fuccedtt  j^yCardinaiattam 
dignitatem  repudiat.  ih.  mittittir  ad  Collo- 
quium  Pojsiacenum  ih  quihufdum  Cardina- 
tibus  ad  Pontificatum  fuffrai^ta  habet.ihid. 
lacobus  Scott£  Rex  Reg"2£  A  -g^-i^  iu:cedit  i68. 
inftdia  eitts  vi(£  ftanm  firuft£ ,  a  quibus 
ihid.  eius  quere  '£  de  confpiratione  putvera- 
ria.  169.  profoihit  lefuitas ^  279.  280.  no- 
V£  contra  eitm  machin£  xj6.contra  eum  tihri 
aleftiitisfcnptiy  i^^^^.vt promerendtm  etim 
cenfeat  cterus  AngltcanussZ^i. 


Hieronymus  de  Pauiina  ehiargatione  Petri  quid  lanitor  Cotlegiorum  leluiticorum qualis ,  208. 

fenftrt'  \j^.  laroftovid  lefuitarum  Cottegium  qttale,i%i. 

HieroTjymits Ven^ramenus de  bonis Ecctefiafticis  Ideaordtnis  lefuitiitAj^.i^^.^' 


lefuita  ornrds  homo  ,  ^<^.quifque  Chrifti  loco^ 
iuxta  Regula^  eorum  hahendus,  izi.Ratisho- 
ner/fij  rlafiicumcanit.  5^1.  quidam  Lig&  li- 
ter^^  d  Hiff  inumperferendas  recepit,  247. 
quidaw  in  Angtia  in  quatuorpartes  cur  diffe-= 
iitssy  28 X. 

qno  nomine  Papa  eam  infigniverit.  ib.  Hi-   lefuita  tn  Galtiti  vocati  tefuaft^  ^c.  i%.io.  gau- 

ttt  4  dent 


k  lefuitis  inten  eptis.  291 
Hifpolyttts  Bftenfis  Cardinalis  LegAtus  ad  Col- 

tequium  Pof'ac.9^' 
in  Hifpania  quot  Iefitit£,quotqiCoitegia  lef.i^o 
Hifpanus  Angiiam  fubigere  vutt  i  fed  irrito  co- 

nAtu  252.  LoAr  qttantamhabuerit  ctaffrm  ^ 


Index  Rervm  Memorabiliiim. 


dfnt  apr-clUr:  Pjtresj^fr  g^am  recle^  thid.  in 
Hiihxniiiqiiomodo  vocentur^\\-L.nolmt  dici 
Mo^r^chi ,  .'s  an fmt ,  20.  xi.  tn  quibus  cum 
'LMcyjichis  coruamant  vtl  ab  its  dtferanty 
i-idemrec [cculir  ss  junt ,  nec  Religiofi,  149- 
{uponcriomni'f'odef<bie^t^  vellejuum  & 
fe,^:i!eerperwiiiendo  74.^-8-  IgKxtiodi- 
vi.iosboncres  tributint  ,  11./««/  L.Flaccofi- 
milesMS.fpondet paupertate  perpetuam,io^. 
ftd ifrih.rj  vere  y  ui.Generalem pojpm  amo- 
vere,\o<^.a  Monialium  curafunt  immunes., 
ibid.likri  a  contributio»!b»s,  dfcimifque^tb. 
fcjjunt  omnia,  qua  Epifcoporum^abfoher^, 
(jrc.  ic6.  x^j.funt  Craf  111.  i^c^.quantos 
h.ibeant  redditus  annuos,  zi^.  opes  quomodo 
acqnirant,  139.  yJi.foelm  rufi  draconis  funt 
lio.  comparantur  chartts  aleatoriis  ,  ibid.  tur 
tanta  a  Papis  priuilegfaadepti,  108.  projiterit 
^  vbiuis  diuerti  audent.,\oy  .Legatum  ?on- 
tificls  Uuto Lonvivio  excipiunt^iiya  Reipubl. 
oneribu* (unt  tmmunes  ,  107.  qualesmcrum 
fi/jt  du^iures, \\o. ReguLis fuas  Evangelio pr&' 
ferunt  J  i  y .  nihil  gratu  dant  ,  i lynon  funt 
neutrales  ,  ibi.dignitates  contra  regulas  ca- 
ptant ,  ibi.  funt  avariAr^v  libidinofi,  iti, 
eum  Magnitibus  tantumcommerciumhabety 
158.  confitentibui  funt  ajperi,  ibid  erga  fcemi- 
na6 procedunt  mintis  rigoroseyibid.vendttant 
fe  pro  billi  ^ pacis arbitrts  i^y ■grat/s  quomo- 
do  docea>2t.^  funt  fecretorum  Pap£  con- 
fi}>ip.vt  irrtpfcrint  in  hominum  gratiamy 
in  Theol  funt  periculofi,  i^^.Rom£  Col- 
legia  erigunt.,  i^^.funt  homines  aciualesy  fti- 
misvere ,  515.  vtilitatem  an  litteris  afferant., 
161165.18+.4»  boni  juventutts  inflituenda 
magiftri  fint  ,313. 3zz.  an  Romanam  Religio- 
nem  in  Anglia  ^  alihi  prornoverint-y  promo- 
veantque  2.79.52.0. 
lefuitA  in.ntverfipelles  6-  verfuti.Sti^.Papa  ex- 
ploratores  ,  q;  qutd  priuiiegij  habeanty  neex^ 
plorare  quevH ,7.(->^.T.6<^.z66'^o^.inobedien- 
tia  feminatores  ,\7,^.authores &fuafores  mul- 
tarumturbarum  ,f}ditionum ,  proditionumy 
hellorum^jc.  vbitunque  pedem  figunt\  etfi 
RegulisfuisbeUa  ^  contentiones  (erere  ve- 
tentur  1x1.183. 239.24o-2-4-4-^46.  2.48.  ^62. 
267.28^.29S  i97-C^f-5^o-2-oi.3^3-  ^T-ydif- 
cordias  etiaminter  fdei  fu£  fociosferut,z%j. 
fHt  parricid£,parrtcidiorfi  inJligatores,Do^o- 
res  fuafores,  405.171.247- ^^o-2-5i-i6o.c^-f. 
269.27o.^f.278.^85.337-5>9-  L^g^  promo- 
tores/s'  qutbtu  artibmyij^.i^o.r^j.  parrici- 
dia  quofuco  a  fe  amoliri  conentur^^oo.parri- 
cida  omnes  funt,non  paucitantum,j\.o\.parri- 
ctdas  in  Martjrum  numerum  referunt ,  276. 
Z7 9 . 3 z 5 .eofdem  laudant,^ 5 5 .c^ pafim,parri- 
cidialido6irina  Galliam  infecerunty  180.261. 
vut^  Angtiam^  1.67.  in  Claro  montano  Col~ 


leg.pr^ceperumSthctaflicts.nepro  Rege  freea- 
rentur.zj^.  liberos  parentihies  tbedientiam 
fttbtrahere  docem ,  z^s  funt plagiarif ,  259. 
x6y.i»  quem  finern.  264.  de  arbofe  fcitniix 
boni 6- mali  quoqne guiiarunt.T^o 5 . infcripti s 
fuisfibifapecontf&dicunt ,  vt  in  hU  capitih. 
de  facrafcripiiira  390.  de  luflifcatione  ho- 
mtnis.  tb:d.  de  SarMorum  beatitudire  ante 
noviftmum  diem.tbid.an  Papa  errare  pofit. 
^9\-de  aaione  Dei  circa peccatum  ihid.  (jtc 
nidificant  non  nifi  in  attlis.-^oj.quid  in  atilis 
agatur,  norunt  exquifitijsime  41 5  verfantnr 
in  vtroque  jeculo  y^9'  Junt  mendacij  doilo- 
res  j6}.i6^.pro  a^uivocatio^e  Chrijh  ^  Pa- 
triarcharum  excmplo  impijpme  abutuntur, 
l-£f  .mttlta  afe&  alijs  Ponttficijs  diBa  ^  fk- 
iia  impuder.ter  negint :  v  gr.  ISIjgMt  Hen- 
ricum  Ill.Gall  R  a  fuisTyrannum  vocatum, 
^^^.Negant  k  fuis doceri  hareticis  fdem no» 
ejfe  feruandam.  395.  negant  a  Siricio  Papa. 
contugium  immunditiem  vocari  ^^6.Negant 
quofdam  Papas  hireticos  futffe,item  Amphi- 
theatrum  a  lefuitis prodiffe ,  396.397.  Ne- 
gant puerperium  Papifi[a,Ioh.  ^111.^^9-^.  Ne- 
gant  y  lefuitartim  quenquam  confpirationi 
puiveraria  immixtum  ,  397.  De  infontihus 
multa  mendj!citerfingunt,i9i.^9^.  ignoran- 
tiam  Evange/icis  do^orihs  ohijciunt ,  395. 
calumniis  religionis  fua  focios  etiam  profcin- 
duntiibi.domtnium  in  clericos  &  laicos-,affe- 
Slant ,  ziz.padageges  Superiorum  Pralato- 
rum  feconflituunt ,  320,  non  curant  Epifco- 
pos,ibtd.tn  Evangelicis  muLta  reprehendunt^ 
qua  faciunt  ipfi  (jr  Uudant  in  fuis,  35?.  Tem- 
port  fe  accommodant ,  ibid.  de  perfecutione 
quam  vere glorientur.iji. 
lefiitainGalliaagrerecipiuntur ,  142. prouocat 
contra  Sorbonam  ad  Htfp.tb.rectpiittur  ihi  cS 
conditioncji^^.  cdditioninon parent.ih.quam 
periculofa  eorum  receptio  GalHa,  305.  augen- 
tur  in  Gall.ipforumque  Regum  fauorem  adi^ 
piJcuntttr,\\j.Decretum  condunt  nefeim- 
mtjceant  fecularium  Principumnegotiisiibid. 
120.  decreto  nonsiant,  ibid.omnium  in  Gal- 
lia  turbarum  authores funty  \^%.quam  noxij 
Academi£  Parifienfiy  162  totiGallia,i%j. 
drc.  in  Gall.  accufati  pergunt  rnulta  in  regem 
deblaterare ,  \^o.in  ius  vocantur  ,ihidjuf- 
penfionem  litis  cum  Academia  impetrant.\^i 
adulantur  Academia  Parif.ihi.  capiuntury 
i^i.eGailiaeijciuntury\^^.  253.  Gallia  de- 
nuo  fe  intrudere  conantur  ,  mutatis  nomini- 
hus,^fimtdatafe6ia  abie^ioney  \^6.prohi- 
hentur  tamen  fholas  hahere,  Parlamenti  a- 
rejio  9t.denuomoliunturinGaiiiA  nidtfica- 
rcy  i^9.i  Rege  repuifam  ferunt,ibid.fpo»fores 
Regi  offernnt ,  190.  Regem  tandem  expu- 
gn^ntj&per  quof,  1 5  9  .quihus  argumentis.re- 
ditum 


Index  Rervm  Memorabilium. 


ditum  i»  Galliam  petiuerint ,  182.  quibu^  conditio- 
nibiM  recepth  i95-  qunnto  cum  fericulo  eorum  re- 
ceptioconjuNcla,  305.  310.  multipUcantur  reptu- 
ti  19^.  pyramidis  defiru^ionem  impetrant  ^  ibi- 
dtm.  Sedani  Scholam  aperire  conantur  fruftra^ 
zoo,  vt  rs  Aureliis  ,  ihid  fruftraTrecis  nidificare 
moliuntur,  ibidem.  ab  omnidocendi  munere  abfti- 
nere  ,  &  Prifcis  Vniuerfitatis  Partf.  legibus  fe  fuh- 
ijcere  jubentur  a  Parlam.  er  (ur.  xti.  (^.  denuo 
poteftatem  docendi  apud  Regem  petunt  ,  zi?.  ob' 
tinent  ,  ibidem.  in  Valefia  Helvet.  fruflra  jedem 
tju&runt ,  157.138.  eorum  ihi  conatm  nefarius,  359. 
Hifpanum  Monarchamefficere  moUuntur 149.  e- 
iu4  funt  corycdi  ,  \\\.  ^zyfurjt  nati  ad  Imperium 
Hfpanicum  promovendum  ,  150.  Hifpanicum  ^ 
Catholicum^ro  Synonymis  habent  ^  279.  in  H[fpa- 
nit  reltgiofum  qnendam  de  aula  Regis  abripere^ 
moliti,  416.  in  Indiam  veniunt,  229.  fariim felici- 
ter  Indis  chriHianifmum  proponunt,  230.131.  mate 
fe  tbi  tra6iint,%i,o. 
Iefuit£  profcnbuntur  cum  OMonachis  ey  SacerdotibM 
ex  cydnglia-,  266.  Anglia,  navigant.  170.  denuo 
fub  capitis  fupplicio profcrtbuntur^xjZ.-Lj^.  (^c.  pro- 
fcriptionem  calumniatifunt  y  z^o.  profcribuntur  i 
Vtneiis .  y~i-  Venetiis  difcedunt,  tbid.  dif  edentes 
fcripta  comhurum  ,  ibid.  quid  ab  eorum  dtfceftu  in 
ColU<itjs  eorum  reperturn  ,  ibid.  restiiutionem  vt 


benefaSiores  ,  404.  40J.  248.  i^^.doli  fcftamtn- 
tarij  ,  293.  Apelogia  contra  Sarbonam  ,  1 5 , .  1 52. 
contra  fententiam  Parlamcnti  in  Caftellum  251* 
contra  Bohemos  ,297.  rumor  Prag£  Bruxellii 
ante  Henrici  IV  trucidationem  ,  262.  ddes  Lute- 
tt'^  ftativa  Lig^fa&ionis  Hifpanica  tcmpore  ,  171. 
modus  procedenditn  rebus  Ecclefi&  AnglicanA.M. 
x%j .  fcriptttm  de  pace  inter  Paulum  V.  VenetoSy 
^S^.Tyrannis  ineos,quiah  ipfis deficiunt ,  aut  iH 
defeBionis  fufpicionem  veniunt ,  83.  402.  ordo 
inftitutttm  ReiptibL.  libera  immicum 302,  arariA 
307.  artificiumin  difponendis  animis ,  190.  argu- 
,  menta  aurea  &  argcntea  ,314-  dexteritas  in  rebus 
turhandis  ,  345.  cu/pa  omnium  dtqualis.  319.  Hu» 
dta  quA  nocentiftima  ,  ibidem  hypocrtfes  ,  514; 
multitudo  difciptilorum ,  ibidem  mutatto  ,  cjuan 
ttima  prima  fui  inftittttione  dijferant  ^  128.  rapa- 
citas  ibidem  indulta  ,  iis  concefjfa^quiab  Bvangeli- 
cis  ad  Papatfim  redetiht.  ^i,j.ftudia  abroftora  ,  34U 
C^c.  fubterranex  tragoediA  ,  ^^z.myfterium  dr  mo- 
dus  diabrilicus ,  qito  ad  parricidia  Regum  Princi- 
fitmve  ad^ficlos  tnitiare folent  ^  ^66.  ^6j.  Came* 
ramedttationttm.  366.  Do^rina  contraria  in  mul- 
tis  tum  tiliis  P&ntificiis  ttum  etiam  fociis,^j^.^j^, 

^jG.rs-c. 

leftiitarttm   M on3fiertenfium  mcndaciftimum  Credo 
Cahinife7uarum,^9^j. 


qu^jluerint.  ^(jy  profcrtbunturex  Bohemta,(jr  cur,   lefuitarum  Colonenfeum  mendacium  de  Euangelicisy 


z^G.profcribuntur  ex  Moravia  ^  Hungaria,  299 
■^oo. profcribuntur  ex  Belgie  335.  331^.  profcrihun- 
tur  ex  Tranfiylvania  ,  231.  reditum  in  eam  quA- 
runt ,  z-^z.pro(crtbuntur  ex  Silefea,4.\j. 
lefuit£  Duacenfes  Mauriiio  Auriac.  Princip.  infedias 
ftruunti  148. 

lefuitarum  nomen  ^  nominis  etymon.  13.  eiti^  origOf 
ij^.eft  arrogans,i^.fchifmaticum,\6.infolitum  144. 
vniuerfale  ,  vt  ^  votum  ,  160.  fgmentum  d^ 
commendatione  Ignattj  fa5la  a  Deo ,  5.  mminis 


593- 

Ufuitisvdde  dtfplicet fententia  in  Caftclhmlatai^4,. 
indtdgeturahfque  cucuUa  prodire ,  \o  \.  tribuuntuf 
lattdesmaxim&a  Paulo  III.  Pontifice,  104.  corftatur 
odium  ex  Mariana  &  aliorum  quorundam  librisi 
363.  refefht  Sorbona  I43.  144.  abrogatur  lefiiita- 
rum  nomenk  Parl.zmento,\\\. 
lefuitas  Papa  accerftt  peregrinmonum  Apoftolicarum 
caufa  6.  oflicittm  eorum  ,  quific  peregrinantur 
mittuniur.j^. 


periphrafis,\<^.  Conctones  impi^  de  Canonizatione.^   citra  lefuitas  Rom  Rdigionem  propagari  poffe  cenfent 
•  -     -'-  -        aiij  pontift.ij  310. 

lefuitifmui  cor  fa6iionii  Hifpanics.  in  Gdlia,  3  o  5. 
lefuitifmi  ntitrix  qu<e,jo^.  fpecifia  difeyentia,^o6.fco- 
pus ,  tbid.praxisibi^genitis  legtbus  infeftus,T^\\  inclttfe 
anceps    periculofa  cuftodia,i,xo. 
lefuitographia  Rhythmica,^o  o- 
Ignatius  Armadiu  lefuita  abHerico  IV.Ga/i.R,  ih.refii- 
tionem  lefujtarttm  in  Ga/l.petit.  19 1. 192.  vocatur  in 
Curiam,7^6o.-t^6\.  Ignatius  Loyolalefuitarum  author 
^  Patriarcha  ,    trux  (jr  impius  natura  \.  etiam  no" 
vtm  ordinem  ingrcftus,  ibid.  militem  agit  in  arcz^ 
Pompeiopolitana^  2.  vulneratur  &  crus  eifrangitur, 
i.militiam  deferit .(^  de  novo  ordine  cogttat,^^  qun 
de  caufa,  ibid.ingenij  ad literas fttipidt.t,.  Hierofoly^ 
mam  profictfiitur^ibidem  redit  in  Hijpaniam ,  ibid. 
Barcinone  literis  operam  dat.  ibid.  bis  incarceratuf 
^  examinatur  ,  ibidern  e  carcere  dimittitur  ,  4; 
Ma  ifter  creatur  ibtdem.  fit  GeneraLis  ,  6.  Cene- 
ralatum  hypocritice    refegnat  ,    ibidem  quar- 
tum     votum    offert     Papa    ,     117.  Igges 
condit  ,    ^   qttdes   ,    6.  eas    ad  Papam 
tttt  fert. 


.  ortum  antecedens  portentum  y  \x.  CTC. 
hahitus  21.  22.  eius  tnterpretatto  fpiritualis  lefui' 
ttca,  rz.memhra  1/4^/4,92.95.  ^c.  ordo  noxius^ 
160.  liccntia  coar6ianda  ihidem  impoftura  ,  qui- 
busa  Papaordints  fui  confirmationem  extorferunty 
105.  priutlegia  ,  (^c.  Conftitutioiies  mutare  fo- 
lus  Papx  poteft  ,  105.  gloriatio  de  favore  Pap<e 
109.  110.  ^e  incremento  ordinis  fui  ,  137.  pote- 
/las  fupra  Reges ,  119-  a?opy'ice.  125.  carceres  (jr 
medus  puniendiprafraBosy  133  principia  pra^  ztj 
artes  Synontc£  ,  quihus  Principibus  Religionis  pa~ 
cem  excutere  folent ,  241.  Precatio  crudelis  ,  272. 
^ropagxtio  in  Italia  CT  Rom.\^i..iy'C.t»  Hifpaniam 
adventus  incrementum  ,  141.  in  Ga/lia  ibidem 
6.  C;c.  in  Angliam  ,  Potoniam  Tranjfyl.  adventus^ 
225.  in  Regno  Navarrrt  incolatus,  224.  propaga- 
tio  in  Bavar.  225.  ingreffus  in  Indiam ,  zx^.reli- 
gio  contrarta  Canonibus  conciUaribns.  I44.  xzj. 
145.  religio  contraria  bono  &  iuri  ptthlico  ,  145. 
perkuloJafeciaregnoGAllid,  ihid.i^\.^c.z^9  150. 
PerfidiA  erga  Regem  Lufetan.  i]6i.  in^ratitudo  erg* 


Ihdex  Rervm  Memorabilium. 

ferf^'  F^hncitat.ih.mcntHr.  ibid.w  mafbeadamo- 
nibtu  ex^git^if^f"  ihid.ca;;0»i:^aiur.  ii.de  canonizA- 
tione  eiwconciones  lcfuitarum  ib. 
Iqnanti^  ^  fcc/j  'Tnrcas  co»-Jertere Jlatuunt^.icyqua- 
UsprDji::fcentiur»  vejtittu  tbidew.  Romam  eius  gra- 
tiipetunt.  ibi  iem.poteftaiem  v^ipetrant  a  Papa  tbid. 


171.  z.ji.  centra  eum  pmej^us  criminalis  ihid.  />i- 
remes  eius  &  forores  vt  moUminis  nefartj  confcij  i» 
exilium  eijctuntur.z^y. 
lohan.Difiier.Reaor.  Acad.  Parif  inflat apud  Regemy 
ne  lefuitis publice  docenditfotejlas  concedatur  ,  fed 
fruUra  zi^. 


faccfdotio  feptem  inaugurantur.,  103.  Roma.  adver-  lohan.  Eudamo»  Cretenfmendacium ,  de  aufa  mor- 

farijs  repennxt.thi'  Garnetiyi-ji.cofefto  de  Garneti  confpiratione  175 

Ignaiij  LojoU  leges     ft^cietasa  Papa  approbantur.  6.  loh.Gerawd.lefuiiafaber  pulverari^  coniurationts,  551. 

103.  &c.  ^ua  co/idiiione.  6.  conditio  itla  a  Papa  re-  loh.Gueret.  lefuita  ,  pr&reptor  Cajielli  parricida  151. 


miltitur.  ibidem  Epiftoia  de  virtute  obedientiA.  87, 
88.89.  Ecft.ifis.  \o).aJiutiaibtd.  Comes  afidutu  ad 
CHfijJarn,  cacod^mon.  6.ojfa  non  inventa  tb.miractt'^ 
la  6--j.de  iis  iudidum.  1 4  • 
Ign^tij  fociorum,  Venetiis  cum  effent ,  mores  ad  fe 
iiifiijuandum  hjpocritici,  <^.  'tnftitutum  eorurn  de  cen- 
vertendii  i>'fidciibm  fit  irritum,  ib.ioy 


3  5  4  .captm  ergafttdo  incitiditur.ibi. 
lohan.  Guignardtts  Icfuita  parricid.  dodsr ,  ergaftulo 
includitur  ,  251. mgrti  adiudkatfu a  Parlam.i-j-j, 
Z59-  Henricum  ULblaphemiis  fnrenter  impetivit. 
177.158.  f/V^  itbri  manufcripti  in  Mufaoeit4i  in- 
venti  quales  z^^i.x^^.^^^.iG^.iji.defietura.  le- 
fuitis.x^i. 


Ignatioje  uingunt  foctj  ,  6^  ^»*  ^f^  ^UeBi  5.  reftftunt,   loh.Metellanus  Scotia  Cancellar.  x^9.ei(fsvirttis,ibid. 
Auguftin.tifemit^-,  &  alij,  105.  diutnos  honores  le-       contra  eumlefuita  cuiufdam  conatttSiib. 


fuit£  tribuunt.ii.  pauli^slfl.  facultatem  6.  focioS) 

reci^iendtdat.io]. 
jgnatium    focios  Rem.  clerus  initto  exagitavit.  103. 
Imagir.es  primorum  ignatij  fociorum  cum  fymbolis.-^. 
inlndiarji  Iefisit£v:niunt  izs  primi  chriftianam  Re- 

ligionem  nonintulerunt.  \\.  fed S.Thomas  Apofto- 

lus.  119. 

in  India  lefuitA  Apoftoli  audtunt^f^T  cfuoiure.i^. 
Indi  quomodo  Chriftianifmum  receperint.z^o. 
Indorum  converfionis  qux  impedimenta.i^yO.^^iever- 

ftonem  non  converfionem  lefuit£  qu^runt.^iy 
Indulgentiam  \)lenanim  confequitur  Pap&  egregio  mu- 

nere^  quivijltat  lefuitarum  aliquam  Ecdefiam.io^. 
Jnfanta  Hijfamca  in  matrimonium  Regi  Scotico  qua. 

conditione  oblata  ,191.  repulfam  fert ,  ^  cuius  fua- 

fione.ib. 

Jnfantam  Hijf.  titulo  reginA  Angtix  inftgnire  tentant 
lefuitA,  28+ 


Iohan.Moron.i\\. 
lohanna  Paptffa  ,  eiufquepuerperiuni  ,-^9%.qmbf46  te- 

Jlibus  conftet.lefuitis  negaturib. 
Johan.Pafferacius  Ftoq.Prrfefor,  premovet  lefuitarum 

e  Gallia  eie^ionem\a^9. 
lohann.  Pratusin  Concii  ConHantienfi  damnattis  ^ 
cur,n\. 

lohan.  Siliceus  Archiepifc.Totet.7efuitarum  hojits.i^z 
loannis  Strigonienfts  Archiepifc  facinm. 11%. 
loan.T illefac.  Do5i.Theotog.Parif.\i. 
Itatiadfupersiitionespreclives  i^z.faciie  lefuitasre' 
ceperunt,  ib. 

ludicij  diem  an  ChriBus^qua  homo  ignorauit.^y^. 
lutia  in  Garmanici  funere  non  apparet.z^^. 
lulicum  occupatum  lefuitarum  qualibus  artibus,  3^5. 
lutianus  Cardinalis  fuajor  rupti  foederis  Ladtslai  Vrk^ 

gar.Regis  cum  Amurathe  345. 
luttano  Apojiata  paruerunt  veteres  Chriftianiy  374. 


pro  Infanta  Hifp  librum  titulorum  id  regnum  A nglia  lulitts  III.  Pontifex  Rom  conftrrnat  lefuitis  ^  augerc^ 


compofuerunt  Iefuita.z%^. 
Inquifiiio  Hi^>anica  in  Polonia^  introduci  quomodo 

tnciptatur.-^o^.euis  in  Hijpania  effe^ns.y.-y.&c. 
Inquifitienem  Hifpanica  ftmiiem  Gretferus  exprobrat 

AngliaRegins.-iZi. 
Inquifitione  Hifp.an  converfiofieriqueat.ij^. 
Inquifuionefa^a  in  Gallia  in  lefuitarum  Colteg.poft 

eorum  reiegationemy  quid  repertum  )  5 2-  3  5  4- 
lohanna  Albretana ,  Navarr.  Regina  lefuitarum  in^ 

ftin[iuChirothecis  venenatis  necaiur.h\y 


priutiegia,  IC5.106  quis  (jr  quatis fuerit  ibid.  eius  ad 
Senatum  Cardinatitium  vox.ib. 
luramentum  fidetitatis  Anglicanum  Papa  adfectis 
eiusjudss  in  ocutis,zS}. 

in  Kratzerum  egredientem  exordine  lefuitico  tyrannis 
lefftitarumy  401. 

LAdislao,  Vngaria  R.quis  author fra^a  fidei  &  pd- 
ciscum  Amurathe  init£.i^y. 


Johannes  Alhretanus  Navar.R.excommunicatur  a  Pa-  Lan^fpergA  lefuitis  domus  Prohationis erigttur ,  126. 


pa.\%%.regno  petlitur. 

Uhan.  Alvar.lefuita  approbat  Marianalihrum.iSo. 

lohann.  Belui  fchoiaris  lefuiticus. z<^9.  fcdiicere  cona- 
tur  quendam  adolefcentem  contra  parentis  votunta- 
tem  10.  quaiia  excepta  apud  eum  inventa.  ib  relega- 
tur,  e  Gaitia.i-^^. x6o. 

Johannes  Cafte/lus  Parifienfis  ,  difcipultfs  lefuiticfts 
Henric.  IV.  GaU.R.culiroperimere  tentat;  fed  cona- 
tu  irrito.\<^l.  151.  comprehenfus  quomodo  fe  gejferitj 
251.  notuit  lefuitarum  quemquam  accufare.  loz.  e- 
xaminatus  de  ^efario  motimitfe,  quid  refpot/derit, 


Landjpergenfis  Novitij  d^opyta.iz^. 
Laniena  Parifienfis  ctdpam  lefuitA  Evangeticis  men- 

daciteraffingunt,\<^o 
Laurent.  luHinus  Patriarcha  Venetus  de  Monachorum 

mendicantium  incrementis,  237. 
Laurentius  Sonnabent  Parochus  Grdcenfis,^i. 
Laynezyvide  lac.Layne:^. 

Le^ores  ad  menfam  lefuiticam  in  Cottegiis  ,  77.  quos 

libros  &  quemodo  legere  debeant,  ibtd. 
Leonardus  Donatus  Venetorurn  Dux,  293.  • 
de  lfmX,Fap4querela,)^7. 

lefipol' 


Index  Rervm  Men 
Leopoldits  AHftr.  Archid.veftitu  lefmtico  luliacumaflu- 

teoccupat.^^^. 
LexSalica  in  G.tUiis,  311. 
Libert^  Papaa  Pomiftcatu  remotus^^y^» 
Libertas  ReUgionufecHndum  lefuitas  iUicita.i^y. 
Liga  (fuo  tempore  orta^zj^^y  Lutetiam  occupat  ,  co»tra 

Regem firmat^  omnia  in  ea  moderatur,z\^.z\6.  Par- 

lamentum  tolUt ,  ih.de  novo  Regelegendo  confultat. 

ihidem.Hifpano  jcrthit.ihidem. 
LtgA  occa(io  ,  xdfd.prirnm  author^  thid.  caufa  adiuvan- 

tts,  ih.  caput  ihid  progreffiM     rnodus^ihid.  caafe 

promovsntes  fedecemvm  ,  ihid.  fcopus  146.  incre- 

menta  q-  ejfeiia^  246.  litterx  ad  Hifpanum  datA 

interceptA  146. 
LiterA  annnA  lefuitarum  64.  cjuid  in  iis  fcrihendum^ 

ih.Pclv£i.Cardindu  tntercepta.j^i. 
in  Liuo.  Jd  turh^  lefuitica,  3x5. 
Locujia  nocenti/im£  fignutn  lefuitarum  ortus  ^  ad- 

veniM4  II- 

Lojola  lefuitarum  Patriarcha  diBui^Vid.  Ignat. 

Luhlini  lefuitarum  CoUegium  quale.^rj. 

Ludovtcu^s  Brancaleonus  Italus  Henricum  Tertium 

centra  Birnenum ^arricid.imprAmoaet^-L^o. 
Ludouicus  X I  I.  Gdl.  Rex  a  Papa  exccmmunicatus^ 

i^^i  Regem  Reginamque  Navarr.  reftituere  tentat. 

188. 

Ludovtcus  XlII.Gal.Rex  Henrici  iF.  fil.  lefuitis  fa- 
cultates  (jUifvis  puhlice  docendi  copiam  facit^  12.4. 

Ludovic.  a  Gonzaga  Dux  2iivern.pro  lefuitis  interce- 
dit.  14. 

Lufitania  Regno  Hifpanus per  lefuitas potitus,\<^o.z^\ 
LttfiitaniA  ordines  Htfipanum  R.  admittere  recufiant. 
144- 

Lufittani  nuUum  externum  in  Indiam  admittunt,  513. 
Luteiia  ah  Henric.lF.ohfeffa.%%.caj)ta,  147. 

MAff^ius  lefuita,9i.9].9^.dr fiape. 
'Jiijgid  fludto  lefuitA  dedtti.^^-^. 
Magifiratuum  pericuta ,  a  lefuttts  ipfis  impendentia, 

Magfiratus  Evangelicos  pro  Exconmunicatis  reipfia 

habendos ,  lefuitico-Pontificia  eft  do£irina.-^i\. 
Jdanes  difctpulos  fiuos  ^pofiolos  vocauit.  19. 
MarceUus.Papa  176. 

Mare  magnum  vocant  lefiuitx  huUam  Pauli  III.  106. 
B.Mariam  tpfi  Cbrifio  qui^am  lefiuitA  (jr  Pomificij  e- 

x^cf^uant^  itlo. 
Maria  Aarontf  foror  Mofi  ohmurmuranspumtur.y66. 
Martilisri  advocatt  Parifidnfis  aP.Io  contra  lefuitas. 

115. 

Martinus  Alphonfus  Indix  PrdfeBuSy  z  1 9  • 

Martini  Secovienfits  Ej^ifcopi  liierd  de  perfiecutione  i» 

StJfia.^S-  ■       n      ,  1 

Matthias  Hungari£  Rex  Gemaniam  vafixt^  &  quibut 

fiuaforihii4.i\']. 
Mauritto  jS(ajfovio  iug'ilnm  a  lefiuiits  petitum.  148. 

355- 

Maximiliani  I.  Jmperatori^ program.i^y. 
Maximilianus  Imper  Hijpano  cjuid  confil^  dederity^^. 
in  Mediolani  arcem  GaUi  difauUer  imromitttitttur. i%Q. 


iorabilium-. 

Mendacia  fiihi  mn  confionant^^y^. 
MiracuLum  de  Maitro  Bcnedi^ii  dffcipulo  fiBum  9! , 
Miracula  qux  vera  ,  10.  doBrinam  an  veramteddant, 
ibidem,  annotafint  demonfirans  certe  ^  ^  jempet 
Bcclefiam ;  contraria  de  eo  lefmtarum  Opinioner, 
386. 

MiracuU  Ignatij  Patriarcha  lefiuitici  e.j.^c.de  iis  iu- 
dtcium  10. 

de  Miraculis  iudicandum  ex  doHrina  veritatCy  10. 
Mififa  &  orationes  qupt  ^  qua  lefiuitts  prafiertbanturi . 
69.70- 

Modeftidi  reUgiofA  lefiuittca  quantum  fidendum.  315. 
Monachtalijcoguntur  lefiuttas  peregrinantes  hofpitib 
excipere.>\o%. 

Monachorum  nomen  lefiuitis  invitum ,  11.  relinquoruf»' 

exploratores  Iefi»it£,  118. 
de  Monachii  di6lurn  lohannis  Eptfcopi  Mifnenfits  ^  x\, 
ad  1  efiuitas  applicatum,  ibidem  de  dtfidem proverh. 

M onacht)  lefittitis  CoUegtnm  exFiruitur.  zi6.  magnifi* 

cum  eft  -L^j.de  eo  Phtl.  Marntxij  diSium,  ihid. 
Monachienfies  ciues  quomodo  iniiio  erga  lefiuitas  af- 

Monftrum  marinum  in  Norvegia ,  pracede^s  fiignum 
iefinitarum  aduentum  n.  cius  deficriptio  ,  ihi^ 
dem. 

Montaigna  lefiuita  ab  aiiis  dtffientit  de  ortgine  nomi^ 

nis  lefuitarum,\^. 
in  Mofcovti  quales ^qulmturhulenti Iefiuita,^i^,^o- 
Mutius  vel  Maritis  Fitellefitus  ,  fiextus  Generaiis  Ie-> 
fuitarum.c)^. 

Myfierium  diaholicum.quo  lefiuita parricidas  initiarej 
fiolent.zoj.zo^i. 

HAvarreni  feditiofa  doBrina  imhuti  Regi  excom- 
mitnicato  infideles fiacii.  188. 
Negottatio  lefuitica  in  £elgiOi<^c.^<^. 
Nicolaus  Bobadiila  ex  primis  Ignatij  jocits  ,  5.  eius  de 

Ignatio  vox.i. 
Nobiies  muittex  Hungaria.Styria     Carinthia,  ob  le^ 
fiuitas  peiiuntur^iy 

Nae  BrusiardusprocuratorRegLsGaiitAlejmtas  oppu- 
gnat.i^y 

NomenChrifiianiltaiis  flupidumfioiet  fignificare  14. 

lefiuitarum.,\^.^c.\\^. 
Novitij  lejuttarum  fcorfium  fiunt  a  Coiiegiaiihm  ^t,^., 
prohanturpirbiennium  ^  ibtdem.eo  tempore  de^ 
receptione  junt  tncertt  ^o^.pojjunt  rurfium  dimitti, 
4 '^o.vt  doceantur  obedire^  1  i 7 . 
Novitioruminftitutio  ^  y^^/i»^^,^^.^^.  examen  feme- 
ftre  ,  ^^.probatio  prima.^^.fecunda,  54.  officium; 
10 1.  conHaittiam  vt  lefiuita  aliquando  probenty  345, 
ltbri^\. 

lS[ov  it  iorum  magiUri  offictHm ,  5 1 . 5  5 .     .  i  n . 
Novittis  Magi&deftinatts  quos  iibros  .expiicent  le- 

fiuttdy  34.  .  , 

Novitios  vt  fihi  obTiriBos  lefiuttA  reddant.  1 11 .  -  - 

OBedientia  lefiuitica  c/ica.%9.  volTaatem  fuperioris 
pro  fiua  debet  habere^ibi.  i \sq»'-n&iateiiigeti1,%<) 
tttt  2.  amf?i- 


Index  Rervm 
grnbigere  vetat,  expedialne  ftcejfere  iu/a  :  imo  (jr 
qu.enre  ihidem,y9oj;j  Superioremvt  chriftum  re- 
fficit.  ibid.  defeiidere  fem^er  debet  qu«d  Superior 
msrtdAt ,  90  quod  Supenor  pracipit ,  perindehaberi 
vult  dcfta  Deoprxceptum  effet ,  tbidtrn.  Siqnid  a, 
fententia.  Supenoris  dtverfHm  accurrit ,  indtcarcj 
iubstur  ,  jed  tamen  animo  approbandi  fententiam 
Superioris  qu  tmcimcjue,  tbidem ,  fiilo  miracttlo  [ua- 
detur ,  ibidxctifertur  obedtentiaBlofiij.nj. 

ObedientiA  Iefuttic£  egregta  exempU.  11 5.  de  Obe- 
dientiAvirtute  Epiftola  Ignatij  87.  (j;c. 

Obedientiam  lefuita  vovent  ne»  LMagiftratibus ,  fed 
tanttim  Superiori  y  ?apA.  117.12.0. 
Obedieniiamcoeca.  PoloniA  Nobilitoinen  apta^^Of^. 

contra  obedientiam  coecam  delinquentes  qua  poena  fta- 
tuatur  ,117. 

Oeconomus  lefuitictis.K^%.eitts officium,^^.^^. 
inOfficinamlefutttcam  ^pigramma,  401. 
Oldcornus  lejuita.alias  tialiui^pulveraria  coniurationis 
defenfor,i69' 

Oratio  Galld-Vrtncorum  <i!iy^-nviJej.Stx>\<  dd  Henrtcum 
IV.  contra  lefuitarum  receptionem.  161165.  (jrcE- 
quitii  cuiufdam  Poloni  contra  Tefuitas,  xx\.  zzz. 
(jrcPetri  Hardevilarij  contra  lefuitat  pro  Acade- 
mia  Par.ii<^.ii6. 

Orichovit*t,-^2.^. 

Origenes  bonoviro  mendacium  quod  ^  qu^le  fermife- 
rit^^j^. 

Ordo  domus  probationis,  56.58.  lefuiticm  confirmatati 

loyqua.m  noxitis  Gallia  regno  ^  i6o.in  perniciem 

rerum  publicarum  inftitutfiSi]o^.^i^. 
Ordo  novus  in  Anglia  a  lefuitis  ceeptt^  ,  x88.  A  clero 

Anglicano  non  acceptus.ib. 
Oforij  vaticinium  de  lefuitarum  ortu moribfts^(jrc.ii6. 
OfvvaldTefmond  lefuitae  fabris  putveraridt  coniura- 

tionisyj^o.z69. 

PApa  fuis  donat  Evangelicorttm  regna,  de  alieno  li- 
beraUsy%6s.conJpirationem  AngUcanam Bu/iisfro- 
movet,  165.  benedicit  cla[fem  HifpanicarA  ,  z64..  an 
deponendi  Reges ,(jrc .poteftatem  habeat ,  lefuitarum 
fententidj  354.355.4»  pofiit  effe  haretictts ;  centriria 
Vontificiorum fententiA,^y6.  an  iudicaripoftityi^^. 
376. 

Papa  authoritate  abutuntttr  Iefuit£  ad  fuM  'machina- 
tiones-,r^j.^c.  corrumpunt  lefuita fubditorum  ani- 
mos.i6<i.poteftas  in  T emporalibus  a  quibw  impugna- 
ta  Fe»etii5jZ94-  de  ea  contrari&  Pontificiorum  opi- 
nionesyiyj.diSiaqualia  Pontificiis  habeani ur.  n-iz. 

fapdt  nonnu/iihAretici  fuerey]96. 

fapam  Reges  pofte  excommunicare^^  fubditos  a  fideii- 
iatis  iuramento  abfoluereyregna  transferre,impia 
lefuitarum  eft  docirinay  164. 39  5. 

Tarcius  lef.in  •^ngln  cAptm  &  examinatuSy  381. 

Varif.Acad.vide  AcadParif  ^ 

Tarlamentum  Parifienfe  dexterum  Regis  Gall.  br4- 
chium  191. 

Parlamenti  Pariftenfis decretum  de  Pyramideil^j.  are- 
ftum  contra  loh.Cafteffum parricidam  157.  areftum 
dcrtor^jecipiendis  lefuitis  159.  cmr*  lefiti/of  £ug^ 


Memorabilium. 

dunenfes  ,  160.  contra  Tiominum  Teuronenfemy 
lefuitasfoventemi  ihidem  Oratio  contfa  lefuita- 
rtm  reftitutionem  i  i^iU^^  &c.^reftumftperli^ 
te  Academi£  cum  lefttitts  de  poteftate  publice  profi- 
tendi ,  xio.  ^c  contra  lohannem  Caftf/lum  /^- 
fuitas  ,  151. 151.  contraGufgnardttm  lejuitam  157. 
contra  Guerettm  lefttitam  Cafte/it  parri.  idapa- 
rentes  (^fororesy  257.  lohannem  Be/ium,  fchoUrem 
lefttiticumy  259.  decretum  contra  Suare:^i/  Itbrum, 
}6i.de  eo  lefuitarum  qudreU.iyy . 
Parlamento  Anglicanovicinas  ades  conducunt  coniu" 

ratores  pulverari/yiyi. 
Parmenfis  Belgijgubernatormbilem  quendamin  Scor- 

tiam  mitfityS'  cur^z^i. 
Pafchaftus  Broetuse  primis  Loyola  fociis,y 
Patakius  CuUem  c^dem  Elizabetha  AngltA  ReginA 

tentat ,  dr  cuius  inHin6iUyr6^. 
Paulus  tertiui  Papalgnatij  fociorum  oferam  acce- 
pat.,pecuntis  eos  iuvat  y^.Regulam  Ignatianam  e 
xaminandam  tradit  Bartholomao  GuidtccionoCar' 
dinali  yioy  probat  focietatem  lefu  fedquali  cum 
conditione,  ^oj.eam  tamen  moxreiaxat ,  ilidem, 
ag/efert  a  lefuitis  primis  majotem  promitti  obe^ 
dienttam  Generaliy  quarn ftbi  103.  apprebato  ordini 
lefuitico  concedit priuilegia ,  103.  104.  ^c.  fufci- 
fitvotum  lefuitarum  quarturn  \vj.\\%.eius  de^ 
nen evulgandis  lefuitarumregulis  Builay9x.de  vo- 
io  item  Profefiionis.  95.  ^c.fcelera  eius  feedifiima , 
\o6.novA  religiones  iffi  diffisadentnr  a  Cardinali- 
hus.&quo  eventu,  i\o. 
Pauluf  ^artus  Papa  Generalatum  lefuitarum  certis 
annorum  Jpaciis  definireyVult-.fednihUapud  It- 
fuitas  obtinety  93. 
Paulu4  ^intus  Feneto^  excommiinicat.z^y  tiutinin- 

ftitiay  ibidem. 
Paulus  Fenetus  oppugnator  poteftatis  Pontificis  in 

temporalibt<4  2^2.  quam  indigni  tra&atus,  ibid. 
Paulus  Fvindeck  depace  Religionis.i,ij. 
Peregrinantium  lefuitarum  regula  &  officiumy  74.7  5 . 
Periculum  Pravidere     non  fubmovere  im^ietas  efl, 
l6f. 

Perfecutio  in  Styria,  Carinthia^^  Carnioia.^^i.^c. 
Pcrfonius  lefuitaquantum  Roma.queaty  i^y.iibrumem 
dtt  de  converftonibus  tribus  Anglia  ,  283.  Cardtna- 
lis  creatus,i%y 
Petrus  Boquinus.  \^y\^.&c. 

Petrusde  Aiiiaco  Cameracenf.  Epifcopus  novas  Reli- 

giones  noxias  cenfet,io%. 
Petrus  de  Onna  approbator  LMarianaJibrij^So. 
Petrui  Faber primus  Ignatij  focius,^. 
Petrus  Laynez.  93. 

Petrm  Martyr-y  93.  deeo  Mendacium  Jefuit.quodeHn- 

guis  ftt  a  Laynizio  redditusy  ibidem. 
Petrus  Orti:^ius  Hijpan.  Ignatium  &  focios  eius  ad  Pa- 

pamintroducit.<^. 
Philippus  Hifpan.  Rex  ambitiofus  191.  a  moderatig  con- 
filiii  a  quibus  averfus  ,  269.  Regnum  Portugallia  vi 
occupat,  149.  Regnum  Gailiaaffe^at  ^  &  quo  frA^K 
textUyX^^. 
Philiffi  MtKcdonis  di^um,  i  zi. 

PtHS 


Index  Rervm  Memorabilium 
Pws  (^ifttHs  dbolet  HHmiliMorum  erdinemy  1 6 3.  tm-       io%.voti  immutan^i  habent  Tef»itd.ii6. 

(raReginam  Angli^e  BulUmedityZS^. 
Pij  ly.^  r.  frivilegia  lefaitie  data  10. 
faenitentiartj  lefuttici  qui  109.  eorum  officium  in  E' 

vangelicos  inqutrere^(^c.tbid. 
V«nitentt£  eorum ,  qui  circa  obedientiam  ccecam  delin- 

quunti\\\ 


Vriuilegialefititarum.conceffa  a  Pauto  Tertio  ,  m, 
115  ii^  &c.eorum  cenfuta  ii6. 12.7.  confirmantura, 
lulio  Teniot  106.  amfHficantur,  ibidem.  eorum  cen- 
fura^  123  a  Pio^trto  conceffa.ioj.  a  Gregorio  item 
XI I  I.ioy.  eorum  cenfuray  117.118. 
Probationis  domus  ordo,^6. 


Politici  Jefuitis  qui  vocentut^  ^^y.quam fanguinolenta  Procurator  GeneralU  lefuiticmy  75.  efl  trihuti  Papx 


lefuitarum  contra  eos  doBrina.ibid.&c. 
TolontA  inutilis  lefuitica  fides  ^^i^.Proceribtii  de  eie- 
Bione  lefuitarum  datum  fdele  confiltum ,  505.304. 
&c. 

in  Poloniam  an  falva  flante  libertate  T ndentint  Con- 
cilij  exfecutiopofit  introduci ,  505.  Inejuifitio  Hi' 
fptnica  quibus  drtibus  introducaturyibidem. 

in  Polonia  lejuttarum  turb£,prodifioneSi  &  malafaci- 
nora,  505.504.  &c.  lefuita  curnontn  ordinem,  re- 
digendi.fed  eijciendipotius.-^i^^i^o.expulfi  non  te- 
vocandt,  ^zi.vtibi  dominentury^z^. 

folonicA  libertatis  fundamentum  a  lefuitis  arro- 
fum^  511. 

folontfalfum  Bemetrium  adiuvant  in  Regni  Mofcovi- 

ttcioccupationeyyyO. 
Tolonorum  tn  fouendis  lefuitis  prAcipuum  peccatumy 

^oj.Lex  de  PeregrintSyi,ij. 
folonis  quantum  metuinda  Hifpanioffenfio  ex  lefuita- 

rum  expulfione.  316. 
ffifaaniain  Polonia  Iefuit£  quale  habeant  CoUegium^ 

^7,%.ibidem  a  lefHttarum  difcipitlis  templum  igne  de- 

leturz99. 
foffevmui  IefuitayZ9i.^z^. 

fontus  Tycardxus  Epifcopus  Cabyllonenfis  lefuitaruni 
initio  benefaBor,x\%.in  confpirationem  contraHen- 
ricum  Tertium  Gall.  Regem pertraht  fe  non patitur, 
ibidem.a  lejuitis  ob  idprofctffus  fe  defendityibidem. 


xaBor.  114.  domtu  profeffA^  76.  Coflegij  &  domm 
prohationis.-j<^. 
Profef^ilefuitici,  qui,p6.qui  admittantur  in  Prcfejfos^ 
9j.  quid  eonim  admifsionem  antecedat  ,  ibtdem 
qnos  Rom£,'^  cuim  fumptu  alantur ,  ibidem,  in  quo 
d  reliqnis  Jefuitis  diflinguantur,  ibidem.i  \%.voventy 
Generalihonorum  Cardinditiorum  (jr  Epifcopalium 
abnegationem  \\%.  toii  a  Pap^nutu pendent ,  118. 
funt  exploratores  ,  ibidcm.  c  focietate  expelli  non 
poffunt,  poffunt  Generales  &  Provinciales  fien  }  ^us 
fuffragij  hahent,&c.^o6. 
Profefst  trium  votorum  ,  97.  Profefis  reliquis  minores 
funt  ,406.  non  poffunt  expelli  e  CoHegiis  ,  ihidem. 
quornodo  fe  obltgare  ,  in  quos  item  Canones  iurare 
debeant ,  9^99.  quomodo  its  fit  iurandum  y  fi  ad 
altiora.vt  facerdotium,Re£i0ratum  ^c.adfpirent.9<) 
Provincix  lefuitica  quot  vivo  Ignatiofuerint ,  6.  quot 

hodie  ,  I37.<;^  quxilU  omnes.  151.151.255.^^. 
Provincialis  lefuitictiij  31.  eiu4  ReguU  5155.  diffienfa- 
re  potefi^  51,  officium  eitif  9y  cenfultores  habet 
quatnor,  t,^.  confiitutt  Magifiros  Novitiorum  y  51, 
creat  confefjarios^Le^ores^  ^c.  ibidem.  admittit  i» 
Collegia,  ^quos,  ibidem  %.  dimittit  e  CoUegio!^ 
ibidem.  Generalem  colere  debet,  ^c.i<^.idem  in  Pro- 
vincia  fua  efiy  quod Roma  generalis ,  95.  eius  pote- 
ftas  eft  triennistihid.  eit^  examen,}^.^  544. 
Provinciales  primiab  Ignatianii  confiituti,^i,. 


fr/tceptores  lefuitici  qui,\io.duo  eorum  funt  genera^^  Pyramis  Parifienfis  in  loco  dirutamm  aiium  Petri  Ca- 

eorum  officmm  ,  ibidem  1 11.  Helli  erigiturjeffimonium  lefuitas  homines  effe  ma-^ 

frafecius  Bibliotheca  Iefuitic£y%i.Sanitatis,  ihi.  leficos,  1551^^-  ^»ordet.  lefuitas ,  in  GaLUam  redu^ 

frafeEii  lefuiticirerumfpiritualium  ReguU  66.  ^os,  195  defiruitur  tbidem  ,  qaeruU  eius  Profopo- 

frafeBi  Ecclefi^  lefReguU.ibid.  patia,thid. 

frapofitidomus  Profe/£  Iefuitic£officium  in  admmi-  Pythagoricorumin  Italiaexcidiumyi%z. 
firatione  domus ,  40.  eius,  in  adminifiratione  adju- 

menta^  \\.  iniura  fuorttm  infpiritu,      deauxilio  /"^Fafiiones  i»  Gallia  de  regiadiis  a  lefuitis  mot£i 

animarum,pr£dicatione,confefiione  yadmi(?ione  ad  \^_f^dectf£yio%. 

facros  ordmes  ;  facramenta  adminifirandi  rattone%  ^erela  Cleri  AngUcani  de  lefuitis  in  qua. 

^c.d^x.^c.de  ordine  domefiico  ibidem  de  iis,qu£  cir-  lefuttarum  gefia  ad  Elifabetham  Reginam  fpe^ian» 


ca  res  temporales^vt  efi  cara  vi£ius,£grDrum,^c.\%^ 
Ar^de  communicatione  cum  exteris  (jjj-  gratitudincj 
trgafundatores ,  &c.  43.  de  iis,qui  admitti  petunt^ 
domum  divertunt;^foras  mittunturt^^. 
fraga  quale  CoUegium  lefuit£  hxbeant ,  541.  4  diaholo 


tia,%%-h. 

lefuitarumgefia  ,  ad  lacobum  Magna  Britanni£  Re- 

gem  fpe^antiayibid.z%^. 
lefuitarum  modus  procedendi  in  rebus  Ecclefia  ,28^; 

187.^" 


lefuita  Urvatm  vt  excepi''*^,  ^^\.quos  arma milita-  ^ereUrum  multarum  in Polonia  caufa  Iefuit£,  328. 
ria  in  lefuitico  Collegio  ah  eorum  expulfione  reper-  c^erelis  de  lefuitarumperfidia)  tota  fere  Etiropa  perfo» 


//1,238.139. 

fraxis  Iefuitica.\%%.  Ordini Politico  fatalts,^o%. 
frincipes  Evangelicos  quomodo  abalienare  qu^rant  a 

fe  invicem  lefuit^.^^-^.yyy 
Trifcillianifi£  ty£quivocationis primi  authores.  575. 
frivilegium  circa ,  mutationem,interpretationem  ^c. 

Hhrorumilefmtis tnbuit  Cregonm  D£emu4  iertiuSi 


nati  515. 


eius  poteflas  trienvis  efiplerumque ,  9^.  liberam 
^  ahfoUtampotefiatem  habet,  ^%.rarifstm}  debet  iu- 
hercy  50.110.  quas  nmlBas  fen  poenitentias  impone- 
re  po^.^o.  conHpuit  minifiros  domefiicos,ibidemy 
tttT    3  corfcie^z 


•    Jndex  Rervm 
confcientiarum  fjl  exiclor.izi.  i^^fpicere  debet  lite- 
ras  Ai  i^mejlicos  fcrip!^  ,51.  i/jfpeclor  ejl  Profef-' 
foruw.ibidemt  Litesforenfes  fugert  debct ,  '^c.fer- 
vatarca/ist»  Mufefffu0y\O9. 

EeBores  (jut  eligArjtur,&  cur  109. 

contm  Recufantes  Anglicanos  Regis  edi^ium  180, 

Reformxtio  lefuitAYum  fuadeiur  Imferatori  ,  Regibtfs^ 
(j:  c.a  Theopfitlo  Euge-.io,--  r.  4  i4-4i^-  c.pro  eade 
Tdp£  fuppl  zf^r  405.  40+.  406.408.  ab  Equtte  quo- 
qtie  Poionoitidemftiidetur yj.proeadem  fuppli- 
catto  Cafpiri  Hajvodi,  ad  AquAvivam  Generalem, 
4i7.i  tclono  (jiiodamtncommodis  diffuxdetttr^  319. 

Refcrmattones  Iefuitic£  ^«^/e/,  3  32.354.335. 

Regenteshfuitici  99-  eorumpoteJlas,ihi. 

Reges  s.  Papa  excommunicari,^  regnis  privaripoffeje- 
futtarum  eji  docirina^\G\.\G^  (jrc. 

Reges  Pr:y;cipes  excammunicatos ,  a.  Romanijiis  defi- 
cientes ,  aut  Evangellcorum  fautores  ,  non  amplius 
effe  Regi  S  -j-  Principes  ,  fed  Tyrannos  ,  lefuitarurn 
eji  do^rina.  167.179.  j^^.pojfe  a  fubditis  deponi,ab 
iii  occidi  fine  conjcientta  vulnere.imo  meri- 

torie  170.1j4.z6c.263. 

Regum  Principum  aulas  lefuttA  occupant  &  irtfe- 
feHa»t\d'  r«r.24o.i4i.i43- 

Regum  PoKtifciorum  vnio    eitts  effec}ui,7,oi. 

Regibus  cr  Principibus  lefuitd  fubiecli  e(fe  nolunt,\69. 
348.  idtamen  aJiuthiCum  fe  infinuant  primumi  te- 
gttnt,  lj6.  impugnatur  hdc  eorum  protervia ,  168. 
Pertfmi  egregium  huins  lefuitic^ protervis.  170. 

deRegimtne  Societatis  lefuitic£  episioUa^ycjrc. 

ReguU  Societatis  lefutticst  ,  ii.  de  interiori  ho- 
mine  ,  24-  de  paupertate  ,  ibidem.  CafiitatCy 
ibidem.  obedientia,  ibidem.z<^.  Communes  ,z6j.  de 
feruandis  erga  domefiicos ,  ib.  erga  extraneos.  ibid. 
Confultoru?n  Iefuiticorum,^6.  Provincidts  i  30.  de 
admittendis  &  dtmittendis  ^  31.31.  fudtis  31.  de 
Promovendis  ad  ^radm  ordines  ,  ibidem  ad  Pro  ■ 
fefos  &  S.  cbotares-itbidem  ^.^.dd  rthm  Collegiorn  ^ 
domorum,  y^^-.  de  iis  ,  cjui  bonis  fuis /e  ncndum  abdi- 
chunt,  ibidem-  deratione  invai3diproxim9s.,y6.  de 
Ollijfionibus  mutationibus  h  Coiiegiis ,  i6.de  vi 
fitattone ,  37.  ModeJiiA  lefuitic&^  ^8.  Re^ioris-.  de  iisy 
qujiin  eo  in  Co/Iegij  adminijlraiione  recfuiritntury 
45.  46.  de  tis  ,  qud  in  adminijirat ione  ipfum  adtu- 
vant,  ^6  de  cura  in  fpiritu^ibidcm.de  literarum Ji u  - 
diis,\2>.  de  ordine  dc/me^ico,ibidem  de pcrtinentibtts 
ad  res  temporales  ,  ibidem  de  auxilto  animarumy 
communione  cum  externis,  gratitudine  erga  funda- 
toresycr  uenefa^ores.  ^9.de  admittendis,  divcrten- 
tibusyforas  mtttendis  ,  49.  Admonitoris  lefuttici, 
6l.  Examinxtoris  ,  f^i.LMagiJlri  Novitiorum ,  ibi- 
dem.  Mintfiri  lefuiiici^  61.  Peregrinorum  60.  Sacer- 
dotum.yv.jz.  Prafecii  rerum fpiritualtum,  66.  Pra- 
fecii  Ecciefu  tbidem  69.  Sacerdotum  ,  7I.  71.  C»n- 
cipnatorum,  72.73  cenfura  ,  74.  Procura- 
toris  Gefieralis  ,  114.  Procuratoris  Domtts 
Prcfeffx  ,  77.  Procuratoris  Cof/egii  ^  dom^  pro- 
bationis ,  y^i.Prdfenilecierumadmenfam^^o.Pr/efe- 
^ifanitatis  \  ibidem  Prafecii  BibliothecA  ,  ibidem. 
SubminiFirij  Zi.^^ditui,  ibitkm  Infrmarij,^yia» 


Mcmorabilium 
mtoris,tbidem.CuJiodis  veftium  ^^.tmpiorisjbidem. 
Dtfpenfatoris,  85.  Prdfeeit  Rcfc^orij,ib,dem.Cc(jui, 
86.  Excitatorisjbid  Cubicula  nc^nvifitanfis,  ibid. 
ReguU  Iefuitic£  non  funt  evulgandct  .f^  cju<e  evulgantis 
pana  yi.  ab  ipfis  tamenmet  evulgantur  ,  ibidem 
quales  ftnt,  ibidem  errorum  plenipmte  a  Parlamen' 
to  Parifienfi  iudicantur  i6o.a.  leftiitis  Evangelio 
pr£ferunturiU9. 
Regularum  lefuiticarum  examen.iu.m. 
ccntra  Reguias  lefttiticas  peccans,peccat  mortaliter  uf^ 
Religiynis  iibcrtatis  (fr pacis  Ijcjies  tnfenfijiimi  lefuits^ 
240.307. 

Religionis  Romana  tokrantia  in  Anglia  quantorum 

malorum  caufa  z66. 
Refidenti^  lefatarum  quotjijS. 
Rhetorica  lefuttarumj\%j. 

Rtbadeneira  lefuita.i.x^.  144.  eius  mendacium  de  Be^ 
za,9y  eius  excufatto  calva,quod lefuita  dignitates 
Ecclefiaji.captent.  125. 
Richardui  WUlfodt  lefuit.  veneno  injiruit  Eduardttm 
Squtrreum,ad  Jngli^  Reginanecanda,i^j.i^^.z64. 
Ricijeomus  lifuita  quomodo  (iatttm  Democrattcum  ap- 
peUet,'y9o. 

Riga  in  Livonia  turba  a  lefuitis  excitat£,]i/^. 
Robertus  Brujseu-s  Scotus  a  Parmienfi  in  Scotiam  mitti" 
tur,i90.non  vult  e(Je  miaijier  cadis  CanceUarif 
Scotici.,ib  a  lefuita  accufatur  capitur,  ib. 
Robert.Catesbej  confpirat  contra  AngU<e  Reginam,z64r. 
contralacohumitem  Regem,  z6^.  authorprimartus 
coniurationts  pulverarise,tb. 
Robertus  Parfonius  lefuita  in  Angliam  ventttiz6.quo- 

modo  fe  ibi  infinuhit,ff;  mox  rnutarit^.ib. 
Rochm  Btondu4  Partfienjis  primus  Ligisia ,  245. 
Rodol^hi  Botorei  cenfura  de  Apologta  lefuittca  contra 
Parlamenti  in  Cajlellum  ^  lefuitas  fentenitamiZ^^ 
Roma  lefuitarum  GeneraUs  femper  refidet  ,  93  quod 
CoUegia  lefuit^  habeant.i^i.  CoUegtum  Germani- 
cum  quam  magnificum  ,350.  quot  alantur  i»  eo ,  ^ 
qutminfinemih. 

SAcerdotes  Jefuiticideputantur aCe»erali,jz.  Con- 
fcJ?iones,  dum  concto  vel  leciio  habetur,  audire  non 
debent,  ibidern.  Pa^nitenttum  afpeclum  vitare  de- 
hent^  ibidem.  breviter  expedire  cmfitentes  crebrius 
ibidern.  Vtde  tn  RegnUs  Sacerdotum.  ' 
Saccrdotum  AngUcanorum  litera  Romam  mij^/e  ,  a  le- 

fuitis  interceptA,-L%j.  lefutticorum  offictum.uo. 
Sacerdoies  AngUcanosfchifmattcos  pronunciant  lefui- 

tA,Z%%. 

SacrificuU  ex  Anglia  profcribuntur,zj9. 
Salmamffaris  lefuita  NeapoUtani  de  Ignatio  iudi- 
cium  1. 

Scargd  lefuita  cum  Rege  Pol§nia expofiulatto.^iz. 
Scholifiicus  lefutticus  potefie  Societate  amandari  (f^  fe- 
cularis  feri,etiam  docens  .^o6.quandiu  Sc/jolajUctM, 
prcfiieri  f f  patrem  non  audet  tbid. 
Scholaflicorum  lefuiticorum  officium-,u\. 
Scotia  Regina,  y..^.Regi  auxiUa  offeruntur  ^  pecunU 
contra  Reginam  AngU&,z9o.etdem  Infanta  Htfpa- 
nica  irt  matrimomum  offertur ,  &  qua  conditioney 

X9o.ab 


Index  ReTrvm  Meniorabiliufn 
290.  abjN nofi acceptatar^d^m.  3J2-5^3-  3^5- 

tK  ScotU  lefuitArupi  molimi»a^  Z90. 

ijrter  Scotum  ^  HiJ^anumfaediu  im^cdiunt  lcfuitA, 
285. 

Scr'bere  frequenter  dehent  le[uitA.(ii.->)^^-qtiid dr  quo- 

rjcdo  fcfihere  debeant ,  ibid. 
Scrivtio  lefuittca  (^uatU  a  quodim  cenfeatur^]^. 
SebafUani^s  Lufit  iniA  Rex  daUse  a  lefuitis  funefio  im- 

piicatUibe'io,a,  M&iir  occiditur.^i^^.l^o. 
SecuUriA  trAclxre  Jefuitr^t^er  Reguias  non  Ucet,]U 
Sedani  lefutt/entd»?n  fruj}r4  qu£ru/st,\9^. 
Sedecemvi.-t  Uoa  cui-fic  dicii.i^^.eorum  nomina.ib^ 


Sua:(etij  lefuita  itber  contra  Angl  errores  comburiiur  i 

Parlamemo  Parifienfi  363. ^r. 
Sithditosjlatuere  dePriKcipe,  an  fn  Tjrannu^,  eum  de- 
fonere.in  eo  cafu  intenmercy  ejc.docent  BfavitA  552. 
Suecia  amifja^o^. 

Superiorum  lefuiticorum  tyrannis  z6j.  in\orumfa6in 

&  tuffcL  inquirere  nefa^  400. 
Suffiicatiofro  lefuitarurn  Refo^mationeTheophili  Ea^ 
genij  ad  P^tpam  lmperatorem ,  Rcgemy  403.  ^  41^  , 
dc.pro  eaderr..CafptriHAyvodi  Itfuitx  adGenerA- 
lem  ^iG.e/i  frufiranea  ib. 


Seminirta-^nglica.n.  quA     quaiia  oltmyi.^^  quaiia  Suuikardiis  de  HeLfenJieiny  comesjefuitarum  in  Bava- 


nuKc  fuh  lef^iitU.ibid. 
Sttta'H<  R(,ma?sm  iuptnarevertit,-^^,:. 
Seru:  lefiiticifpiri.ualesy^-recrummunus  iii. 
Servi lefuitictTemporales  qui,u'i.cur ficdicii  tbidem. 

ei))ttm  off.ciu/n,  ihidem  emnix  ad  nutum  Reclorum 

faiere  cogn  ntur.,  ibidem. 
Sihiil^na  arcana  apud Ethmcos  non  etTutiebantur.  92. 
i/giilum  iefmttcnm  quis  penes  (e  h  ihe  t/,^  2. 
Sigifnundt  B^ithorij-  TranffyivaniA  Ducis  interitus 

caufafaere  jefuif£.^z. 
Sigifmu^dt^s  .'jlonif  rnodernus  Rcx  qualis natnraiT.^)^. 

i  UfititUi/t  corruptus  ih. 
Simon  Ridericm  ^epntnis  Igmtij  fociis.K^.in  Lufitaniam 

mittitfr,  1*2.  ApofloLus  lodtcus  defignaius  ab  Igna  - 

tio  Loyol  i  retinetur  284. 
Sixtus  r.Pap  Uudat  Henr.IILparricidium.z^^. 
in Scotir.m  Epifcopnm  mtttit,6' cur.i^o. 
Societas  lefu  i^:-d>es  in peius  ruit  405.  non  amplius pri- 

maef.  (edAhc  i*nuUumd(fecitih.eiu*fini6^  vi- 

vendi  ratio  .fecundum  Reguias  22.  Ceadiutorihus  Thoru  JiA  in  Boru^ia  templum  parochide  lefuit^occUr^ 


riafiutor  220 
Syrnbola  addita  imaginibm  Jgnatij  primerum  fccie" 
rum  5. 

TEmpiarij  quomodo  cUm  accepti  542. 
Tempix  lefuitarum  vt  infifucia  armis  ih.ah  eo- 
rum  difipuits  cremanrur  299. 
Temponfandum  \  feu  temvori  induigendum  an  P^nti- 
pcus  hodtefit  ,  crc.diverja  Penttficior'-*m  doclri- 
r^a  ^52. 

Thcjphdi  Eugen.  SitppUcatiopro  lefuilis  refcrmandist 
^oi.qtiereia  de  tyrannica  Generaiis.,  Reciorur/iy  Pro» 
vinciaUum  potefltte.^[^.^\y  drc 

Thomx  Pdtani  Augufiani  lejuitA  confilium  fanguino^ 
ientum.,^. 

Thoma4  Mergantis  Parrinm  parricidam  confrmat.  i6z. 
Thorhas  ^'N inter  confpirationis  Angitcanx  contra  Re  - 
ginam  focius  264-  m  H  fpaniam  mitttiun  (^ai^ui- 
bu-s  ib  fpcpilenfu  in  Angliam  redit  265. 


fenon  obUgit  \o\. 
}Societate  Ejaviticaexeuntes finevenia     contra  Su- 

periorum  wiuntatem.quomede  excipiantur  107. 
Societas  San.Maria  a  lefrtis  ^quifgranierecca  340. 
Secij  leftiitici  in  cmf/ibHS  CoiicgUs  quot  258. 
Serhona  d^mnM  ccnciones  liluitias  de  CanOhiza' 


pant.coliegium  confiUuere  incipiunt  303.  cedere  ab 
ordinibuf  coguntur  thid. 
Thuanus  hifi^ricus  de  lefuiiarumin  A.^gUa  turbis  2^4, 
eini  de  eorum  parriciciiis  Eiegia  362.  yc.  eius  tejli- 
monium  de  lefuUarum  dc[irina  fangttiHi>lenta  353. 
de  caufa  ianiena  Parifienfis  391. 
tione Ignatij  1  [.abmgat  Ignatij  fedaiitio  lefitU^rum   Tiberitts  infuncre  Germanici  non  apparet.^  cur  i6z. 
nomen  13. 144.  damnat  de£lrinar»  de pirriti^lis  Rc-  Toietanus  Cardinaiis  juperbe  Niuern.  Duci  refpondei 
gum.^60.  l^o.quando  CardtnaUs  fa^us  l^ydoSior  mendacio- 

SorhottA  decfcium  contra  lefuiias'  %^.Z6.annihiiatur  ah       rum     o .371. 

InquifitieneHifpi-nicaws.     '  Tranffyivani£guhtrnAtur aiiquando  Carigtius  lefuita 

contraSerbonimedutttleftiitA  Apologiam  152.  vsnditatus  157. 

Sorbonianum  coUegium  hodie  Icfuitisfavet,&  quomedo  in  TranffyiuarUam  lefuits,  veniunt  226. 

lucrifaciumi\t,.\o.\.  ,  inTranjfyivania  lefuitarum  turbd  yyi.yjZ.  ex  eapre^ 

Stephanui  Battor.  Polonia.  Rex  pacem  cum  Mofceviti-      fcribuntur  551. 
ce  Duce pangit  ie'iUtarum  cpera  328  Jefuitas  ampie-  T urfeiinttt  lefuita  19. 


Bitur,^  cur  zt6.-jH  ejus  iuramenttim  328. 
Stephanus  Hojeda  hf.iita  av]>robiit parricidialem  Ma- 

riana  lihrumi^S. 
StephantM  Pafquieriu.i  pro  Academa  Parifienfi  contra 

lefuitas  147.148- 
Stephanm PotfcaiusT/'.  vjf)' uanU  Princeps  lefuitis  re- 

ftfiit  ^z.venene  neratur  ib. 
Stipendiarid  ^edes  1  u 

Studta  lefuitarum  'ihflrufiora  zo8.54j.{^f, 
Styitts  lefuitarum  339. 

w  Styna ,  CarinthiAy      perficutio  a  lefuitis  exciuta 


Turcis  deteriores  habentur  Evangelici  a  manfuetis  le^ 
fuUis  348. 

Typographis  frenum  inijciendum^  Poloni  cujufdam  con" 
fiiium  321. 

Tyrannis  an  toUat  iura  polUica  166.  lefuiiarum  in  ecs% 

qui  ah  eorum  ft^cietate  dcficiunt  400, 
Tyrannus  fecundiim  lefuitas  qu's  ^08.359.  ^  quartoU- 

bro paftmfecunditm  Sorhenarn  quis  359. 

f^fiafus  Uberdem&criiticus  zty.cetera  quaiis 
ibid. 


Index  Rervm 
in  Vdffi^  nidfcare  conantur  lefutU,  fed  m^cnusfru - 
frlU  -«P      .^6..x7---8.e.r«^  con.tus  fce- 
Lfliiu  &  vemfcus  j ,  9-  .       j  . 

rar!dTGjn4^^^^^^^^  ^^^rerum  .d  parr.^ 

cidiumfhMAVit  169. 
Vempci  '■1"  teflame»tarmfre»a»t 
oGaP^^^ea^e  re  compelUntur  tbmre  cedere 
Zlult  ,b-  eJcornr.'U.^ca.turjb.  Excornrnn.icatto. 
,  Zm^^-'^^r.decsr...ttbtddecretof.utcrubfcrtbu»t 
...  rlerici  cxcePtts  lefuttts  Capuztnu ,  &c.  29+. 

^      ^"',./,«^r/^j  f«w  Pip*  r^T^.&c.prudetia  142. 

r/".-- ^^^^^^^^ 

d,a«'^'fi"f'""'^'"'"""'  j 
rZLrJD-'^  "?"'"'"'''''^''' '''''''' ^ 

rcZitfrX^re  c<rper«»llef»iu  nz.^o^  turl>^  i  le- 

Mueminiinerrt  345-  ,  .  r  • 

rTeprovtitalem  cjuis  &  qua»do  efutt.  cree^l- 

rlTatndthuar^^akleftatisturbata^.S'^ 

ih  iProvinciali fieri  debet  ib.qu^  tn  ea  tnterrogen- 
,frdeomntU%^defcholapcu  ib.de  Novtttu 
ibJeinfirmts.Confeprits,peccatis&c,iy. 
rZ  lefuitarum  quantum  ab  Apopiorum  vtta  dt- 
fiet  19. 


Memorabilium 

rivenaus  Marihto  Pifanus  Lfgatus  GaU.  Telvai  Cat- 

dinalisliteras  intercepit  55^. 
rotum  co»tinenti£  quamvere proftednturJefuitd  11  j. 
rotumpaupertatis  quamvere  piofuea  .iur  iefuitd  iii. 

perpetuaobedtentid  lefutttci  ordinis  tertium  ib.de  eo 

Ignat.  Bpifl. eii4*  exame»\i^.n6. 
rotum  Profe/ionis  quid  ^G.Probaium  a  Paulo  Ill.Pon^ 

tificeib.qui  ad  votum  admittantur,  quidadmif- 

fionem  antecedat  ibid. 
rotum  lefuitarum  quartum  118.  119.  eo  lefuitA  fe  pe- 

culiariter  mancipant  n%.  hoc  areliquis  Clericis  dif- 

ferunt  tb.eius  formula  ib. 
rotorum  trium  Profefiores  quaformula  obligentur  96. 
rrbani  Il.Pap£  decretum  358. 

rrfula  Dorothea  Principit  Yfirtenhergici  coniunx 
3^0. 

ruarfovis.  in  Polonia  Comitia  lefuitarum  caufa  haben- 
tur  303. 

ruatelius  facerdos  Anglic.in  Regtna  AngliA  cxdem  con» 

fentire  non  vult.  163. 
ruAtfonus  facerdos  Anglic  lacobo  Brttannia  UHagns 

Regicddem  machinatur  x68. 
ruilhelmus  Aurtacus  Princeps  a  quo  interfeilus,(^  cu- 

iusinfiin^iu  335. 
in  ruUhelmum  Zimmermanum  TheologumdefunSium 

Pontificiorum  crudelttas  333. 
ruiUtam  adverfus  Anglia.  Reginamconjpirat  164. 


~^^^Averius.ride  Francifcus  Xaveriusy 

Orke  quidi 
gitur  264. 


YOrke  quidam  ad  Elifaheth<£  Regins,  cadem  accin- 


F  I  N  I  S. 


DE    OKIGIT^E   E1  T%OGRESSV 


I  E  S  VITARV 

ORDINIS 

LIBER  PRIMFS. 


CAPVT  PRIMVM- 


Jgnatius 


I RCA  annos  rc- 
parat^ralucishu- 
manac  m,  d,  xl. 
IGNATIVS 
L  o  I  o  L  A  Gan- 
tabcr  ,  SocietAtts 
/^/«fratribusini- 
tium  dcdit.  Fuic 
is  tam  truculcn- 
taanimi  fcrocitace  praedicus,  ut,ciim  cx 
cpiicbis  egrcfTus  cffct,  quemvis  obviam  G- 
bi  vcl  icvcs  ob  caufas  refiftcntcm  percu- 
tcrct  &  fcrro  tranfverberaret  :  nee  veri- 
tus  fuit  diccrc  ,  fe  mam  fuk  dextra  ,  qua 
gladium  vibrabat,  aeremque  percuticbar, 
vel  itt  vitts  Diis  hofies  fuos  omnes  froflratU" 
rum.  Bobadiila,  unus  cx  decem Loioljc 
Socijs  &:  lefuitarum  Patribar ,  ingcnue  fa- 
tctur ,  eumfuijfe  hominem  militta  casirifque 
djfuetum. 

Hane  fcritatcm,  imraanltatcm  &  in- 
folcntiara  lefuita  fadus  adeo  non  dcpo- 
fuit  ,  ut  Hoffasus  ,  Hafcnmullcro  refc- 
rcntc  ,  Romx  in  domo  leruitarum  pro- 
fcffa  Afliftens  ,  teftatus  fic  ,  etimnonnul- 
ios  Societatts  fu£  fratres  flagellorum  iciihtu 
ita  cosfecijfe  ,  «t  ^r&matura  morte  interie- 
rint.  Similicer  SalraanalTar  Neapolita- 
nus  Icfuica  cof-fitctur  ,  Loiolam  naturafe- 
rocemfuiffe^  durum  ac  truculentum.  Riba- 
deneiraetiam  in  vita  Igaatij  fcribit,  Inle- 
uihus  erratis  grauia  interdum  exempla  e/m 


/latuilfe,q\iod  ab  ^qualitatc  &:  rationc  con- 
fentancaalicnum  prorfuscft, 

Et  qualis  per  univcrfam  vitam  fucrit, 
propria  ipfius  confcicntia  ci  didavit , 
dum  fub  fincm  vita: ,  Ribadcneira  tcftc, 
fcipfum  dctcftabilcm  dixerit,  &C  profcffus 
fucrit,  fc  indignum  qui  honefte  fcpcli- 
rctur. 

Harccjus  immanis,  bclluina  &trucu-  ignatiiu 
lenta  natura  in  omncs  ejusdifGipulos  &  ■^*'''"' 
Settatorcs  dcrivata  eft  ,  ut  qui  nihil  aliud  intotd 
qu^m  c^dem  ,  fanguincm  &  intcritum  -^" 
piorum  5i  orthodoxorum  omnium,quin  deriua. 
cciam  Rcgum  ac  Principum  Papiftico- '^* -'^' 
rum,  fpiranc,  ficuc  in  fcquentibus  indi- 
cabicur  ,  hoc  autcm  loco  pauca  faltcm 
exempla  rcferam.  lacobus  Crufius  ,  no- 
vitiorum   Landfpergenfium  lefuitarutn 
Rcdor  ,  CMiles  ,  diccbac  ,  effe  dehuit  no- 
fr£  Societatts  Pater :  quia  ,  ut  militis  ejl  to- 
tis  viribtu  in  ho(lem  irruere ,  nec  defiflere-i  do- 
nec  vtcior  euadat:  ita  noflrum  efl  in  om.nes  ir- 
ruere  y  quiVontifici  Romano  tefiflunt^  illofque 
confiliu-i  diclis  ^  fcri^tis,  invocato  etiam  fecu- 
lari  brachie,  hoc  eft ,  igne  &  fcrro ,  toliert^ 
aholefe :  ficut  Fontifex ,  ^  noHra  vota  con- 
tra  Lutheranos  fufcepta  ,  volunt  ^  mandant. 
Grcgorius  Badcrus  in  B-ivaria  Icfuitarum 
Provincialis  Landfpcrga;  Hafcnmiillero 
dixit  .•  In  vrhe  ^ugulia  nojlri  pacem  nof$ 
fufJt  hahituri  ,  nift  curaverimtts  Evangeli- 
cos  cgncionatores  eijci  ac  tolli.    Iicm  ,  No~ 
a  Jlrorum 


-L  Dc  Origme  I  es  vn 

Jlrorum  cofjflijs  Evsngelici  concion<itores  Vien^ 
n.i  expulfi  funt ,  ideo  etiarn  nojlrt  iam  ibi  in 
pace  docent ,  iir  rebus  ^ro  animi  votis  pottun- 
tur.  lcfuitx  Colonicnfes  in  Cenfura  fua 
inquiunc  :  Nifi  Lutherana  Religio  ferro  cr 
igne  iollatur  ,  Ecclefia  Romanapacem  ^  tran- 
quillitaHm  habere  non  potesi.  K  ur fus  C  ru- 
fius  pro  concione  aliquotirs  dixit  :  Non 
potijiimnm  ob  huncfinem  in  Germaniaiftmif 
ft  fumusy  ut  Do6iorcs  :  Concionatores  ^  Pra- 
ceptores  in  fiholis  &  templis  agamui  ,  fed  ut 
opcram  demus  ,  ne  Lutherani  &  Evangeli- 
ci  Protejlantes  majora  incrementa  fumant  ^ 
fed  excindantur.  Si  id  nojlrates  ab  orttt 
Lutheri  feciffent  ,  jam  Ecclefia  Romana  in 
pace  viveret.  Vertim  causa,  nondum  cecidi- 
mus  :  conjugamus  mutuas  oper/ts ,  vires  ^ 
arma  ,  tunc  facile  yoterimtts  illos  exflirpa- 
re.  ^d  hunc  finem  nifi  omnia  nojlra  con- 
ftlia  (jr  a^iones  direxerimtu  ,  periculum  eft 
ne  nobis  idem  quod  incendimus  faciant ,  ^  in 
foveam  ,  quam  paramtis  h^reticis  ,  ipfi  noftri 
negligentia  incidamus.  Adcundemmodum 
magnus  ille  lefuitarum  fautor  Andra:as 
Fabricius  Cqfarcm  hoitatur,«/y^»i«y  fuum 
gUdio  accingat^neque  patiatur  hizreticos  viue- 
re.^id enim,inqviif,factat  urfus  in  vinea,  iu- 
pwinovili  ?  Pater  Th.  Peltanus  Auguftx 
incer  fuos  famiharcs  dixiffe  fcrtur  .•  Nos 
tot  tantaqut  patimur  a  civibtts  K^uguHanis: 
Si  jam  mihi  Catholici,  quorum  in  urbe  major 
numerus  esi  quam  hxreticorum,obedirenti  fua- 
derem ,  ut  omnes  occiderent :  Sic  enim  facem 
habituri  ejfemus  ,  Pap^  in  novo  Calenda- 
rio  propagando  fatisfacere poffemus:  quodnun- 
quam  fiet  quamdiu  in  rntdio  noftri  proteftan- 
tes  vivere pajsifuerimiis»  Antonius  Poffc- 
vinus  lcfuitarum  pcrGermaniam  Inqui- 
fitor  in  hbcllo,  qucm  infcripfic ,  //  Soldato 
Chriftiano  ,  Oltiles  Chriftianus,  cdirociim 
Pius  V.  cxcrcitum  in  Galliam  mittcret 
auxiliofuis  ,  utadvcrfariosPontificia:  fc- 
disde  medio  toiicrcnc,  fcribit  Omnes 
Chriftianos  jure  obltgatos ,  ut  Romanam  Reli- 
gionem  contra  Evangelicorum  do6irinam  to- 
tis  virtbus  proprij  fanguinis  effufione  tttean- 
tur  :  Pacem  pubLicum  honum  in  Ecctefia 
Romana  conficrvari  non  poffe  affirmans ,  nifi 
hoftes  ejus  cxterminentur.  Quibus  addit : 
Nifi  expuleritis  eos ,  patriam ,  uxores^  liberos, 
parentes  ,  amicos  &  opes  in  tuto  poj^idere  non 
poteritis.  Tandera  hortatur  Duccs  cxer- 
ciiLis  iftius  ,  ut  nihil  omnino  h/treticis  per- 
mittanti  necfidem  datam  fervent :  Inqtiifiitores 
cUndeflinos  in  eos  fubornent,  domcftica  ^  in- 
teflina  belU  inter  illos  excitari  curent :  Prodi- 
tores  ac  ficarios  omnibus  locis  contra  illos  inftim 
tuant:  Duces  aliterfacientes ,  in  Ecclefiam  Ro- 
manm ptccare.inexctifahiles  reddi  dr  damna- 


ARVM.  Lihey  I. 

ri  aflerens.  In  his  paucis  vides  Loiolse  na- 
turam  immancm  fanguinolcntam  m  fc- 
diatoribus  fuis. 

ContuHt  autcm  fcfc  Ignatius  cum  a-  i.,.d.. 
hjs  multis  fui  fimilibus  truculcntis  ,  / 
fanguincm  hnmanum  fitientibus  Hifpa-  'ti\}^a,~ 
nisjin  arGcmPompciopohtanam  munitif- 
fimam,cotempore,quo  camGaih  obfcdc-  "ifpZ.^ 
runc  ,  vcheracntifiimcquc  oppugnarunt.  f^''- 
Giimautcm  nimis  fcrocircc  in  obfidionc  ""'^"^- 
ill;i ,  divina  vindifta  in  ipfum  exardefceri- 
te  ,  fadum  cft ,  ut  arnex  bombaidic  pila  a 
Gallis  immifsa,crus  cjus  dextrum  frange- 
rctur  :  finiftrum  quoq,  lapide  de  muro  cx- 
cufTo  gravitcr  circa  inguina  vulncrarctur, 
&:  a  Gallis  caperetur.  Noluit  tamen  divi- 
na  juftitia  mundo  irata  pcftilentififimum 
homincm  tunc  tcmporis  e  mcdio  tollcre, 
fcd  quorundam  clcmcniia  curatus  cft ,  ita 
tamcn,utin  ucrumque  latus  elaudicarct, 
domumque  rcdirec. 

Hoc  modo  jufto  Dci  judicio  puni-  h^^Atim 
tus,  miliciam  dcfcruit ,  &:  lcdioni  profa-  if'f^^J_ 
norum  librorum ,  tcmporis  fallendi  causa,  flinum. 
totum  fc  tradidit.  Ciim  vcro  ob  claudi- 
cationem  dcformcm  abomnibus  riderc- 
tur,  ipfeque  ad  rcs  politieas  tractandas  fe 
incptum  intelligerct,  militaris  &  politicas 
vita^  ,  cui  hucufquc  plus  fatis  addidtus 
fuerac ,  pertjcfus ,  vitas  priftinar  genus  mu- 
tarc  &  aliud  inftitucrc  propofuit.  Conci- 
gic  auicm  ut  in  manus  cjus  vcnirent  Le- 
gendx  ,  mcndaciornm  plcniflima: ,  quas 
Vitas  fcu  flores  San6lorum  vulgo  nomi- 
nanc :  tam  cnim  obtufi  ingenij  crat ,  uc  al- 
tiora  nec  intelligcrc  ncc  pcrcipcrc  poffrt. 
Has  camen  ,  pro  morc  iupcrftitioforum 
hominum ,  avidiflime  legit,  &;  lcgentem 
tanta  inccflit  Religio,  ut  de  novo  Ordinc 
inftitucndo  cogiiare  inciperet :  Vf  rcclif- 
fime  dixcrit  illc  ,  Dejperatio  facit  CMona- 
chum. 

Vc  autem  pcrfuadcrcnt  lefuitas  homi- 
nibus ,  non  eafu  aut  fortuito  cogitationcs  dtncvo 
has  in  aniroo  Loiola?  dc  novo  infticucn-  oydin^ 
do  Ordinc  ortas  fuiffe ,  fingunt ,  ut  rcs  in  '^^J""' 
majorc  admiratione  &  authoritate  cffct, 
B  Mariam  Deiparam  ,  porrantcm  in  ulnis 
pucrulum  Icfum ,  apparuiflc  Ignatio,cum- 
quc  uc  in  Filij  Icfu  honorcm ,  Sociccatcm 
fcu  Ordincm  inftituercchortatam  cflc,fi- 
mulquc  promififle  ,  fc  illi  &  Socijs  indul- 
gcntiflimam  Matrcm ,  adjutriccm  &  pro- 
motriccm  futuram.  j^,-,,^ 

Anno  igitur  arratis  fuas  16.  domo  pa-  panios 
tria  ac  proprijs  laribus  rcliiSlis,  ita  fc  c<^m-  [^'J^fff. 
parat  Ignaiius,  tanquam  ad  Duccm  Na-  Ignatlut 
gcra  fcu  Najaric  profcdurus  efl^L-t ,  rc  au-  "^'^'^l^ 
tcm  vcra  ad  Tcmplum  Dciparx  virgjpi  cwpit. 

dcdica- 


De  Origine  Iesvitarvm  Liber  L  3 

dedieatum  ,    c\mo^  Montem  ferratum  vo-  &  loca  illa,qu«  vocant  facra,  inv'fit,iirque 

cant,  conceflit ,  Ibiquc  uclbbus  prccifiori-  locis  ufque  adco  deledatus  fjit,ut  confti- 

bus  cxutus  ,  laccras  ac  vilcs  induir,in  qui-  cucict  omncm  a:tatcm  fuam  rcliquam  il- 

bus  rigidiflimam  aliquadiu  vitamcgit.De-  lic  confumcrc  :  quia  vcrb  multi  cum  ab 

lituic  etiara  per  tcmpus  aliquod  folicarius  hoc  inftituto  dchortabantur;cum  rcliquis 

in  fpccuquodam  ad  littus  flavij  percam-  pcregriuisnavcs  afccndit,&inHifpaniam 

pum  Maurefanum  dccurrcntis:  ibiquc  do  rcdnt. 

afpcriorc  vita  incunda  ,  &  de  pcrcgrina-        Quia  vero  intcUigcbat  ad  cam  viia: 

tionc  Hicrofolymiranafecum  ipfc  dciibe-  rationem  ;  quam  animo  propofuerat  ,  li~  Liter^i. 

rans ,  viatorium  &  paupcris  pcrcgrim  ha-  icrarum  cognitioncm  ,  quarum  hadenus  '^J^./^ 

bitum  tandcm  coemit ,  fpartcos  nimirum  nullam  prorl  js  habucrat ,  imoncfcribc- 

calcios  ,  lalarem  c  facco  tunicam  ,  fa-  rc  quidcm  ndrat ,  plurimiim  valerc  ,  ani- 

neraque  pro bahhcOjtornatilem  baculum,  roumadeam  remappulit.  VcigiturBar- 

&inufumaqu£E  cucuibitam.    Vcigitur  cinonem  rcvcriit,  anno  Chrifti  1514.  seta- 

MinorclTam  acccfTic  ,  Oppidumquc  hoc  tis  autcm  35.  repucrafcerc  &  clcmcntarius 

amidu  ingreffus  cft,  ad  publicum  infimas:  fieri  coepit.   Tam  autcm  <  btufi  &  ftupidi 

plebis  holpirium  prccario  fe  contulit,  ingcnij  crat,  ut  rudimenta  GrammafK  ajj 

ibiquc  paupcrtatis  U  poenitcntia;  ftudio  vcrborum  itcm  ac  nominum  inflt  xioncs  - 

intcr  cgcntes  ac  fordidos  viram  exor-  vix  edifcctc  pofTec:  ex  quo  ficbat ,  non  fo- 

fus  cft.    //-*  quidem  Mafeius  &:  Ribadc-  liim  ut  nihil  novi  mandarc  mtmoriic  pof- 

ncira  ;  quorum  tamen  hiG  alibi  dccodcm  fct,  fed  ctiam  vt  fi  quid  antca  imprclTum 

fcr  bir  ,  eum  deleBatnm  fn/ffe  cultu  corporls  cflct ,  id  ipfum  confcftim  dclcrctur.Nihil- 

mnndo,  (jr  alieaum  fuiffe  a  fordibus.  Hanc  au-  ominus  tamen  in  Grammaticalibus  pra^- 

tcm  cantrad;£lioijem  Ig  latiani  tollcte  ceptis  addifcendis  ftrcnue  pcrrexit  , 

conaotur  difti'  g  icnda  tempora  ;  quo  ta-  ftudum  mcdiocrcm  inde  pcrcepit,  Com- 

menipfip  qcla.eargnunthypocrifinlgna-  plutumque  ad  graviora  ftudia  fefc  contu- 

tij.  Vir  bonus  fcmpcr  fui  fimilis  cft  &  efTc  lit.  ibi  ariium  curriculum  inijt  non  admo- 

dcbct,  tuminahjs ,  tumin  vi£lu&cultu  dum  fclici  fucccfTu  ;  nam  prarpropcr^ 

corporis.    Ignatius  igiturut  homincs  in  fcftinationc,  fincomni  judicio  6£  delcdui 

fuam  nalTam  pclliccrct  ,  primiimuluscft  nullo  fcrvato  vel  ordinc  vcl  difcrimine 

vcftitu  ford)do,poft  nadusidquod  voluc-  difciplin^e,  multa&variaunocoderaquo 

rat,abjccit  laccram  pcnulam  ,  utMona-  temporc  adgrcffuscft:  in  Logicis  terml- 

chus  illc  rctc  ,  quo  fc  aliquandiu  tcxerar,  nos ,  quos  vocant,  in  Phyficis  Albcrtura* 

Pontificatum  adeptus ,  quod  dicerct,  f4-  in  Theologia  Magtftrum  fcntcntiarutiii 

ftum  a  fe  fifem-,  cui  diu  infidiatus  cffet.  qui  Iibri  tum  in  Hifpania  pr2elcgebantur< 

Vid  jm  quoquc  oftiaiim  cmendicavit  cvolucrc,&  plurcs  quotidie  in  Schohs  au- 

quotidie  .•  totam  hebdomadam  ,  cxccpto  dirc  eocplt  interprctes,  quod  taracn  ci  ad 

dicDorainico,  jcjunavit ,  in  ipfo  cibatu  id,quod cupicbataflequi,maximo impcdi- 

fimplici  panc  contcntus :  humo  nudacu-  racnlo  fuit :  nam  ciim  avide  fequerctur  o- 

bavit,  audoquc  fupplicio  fingulis  dicbus  mnia  ,  nihil properaodum  aflequcbatur: 

ccrfe  flagcllis  quam  acccrrimecccidit:fa-  juxta  tritum  provcrbium,  I»  omnibHS  aii- 

crificioquoquc  mntatino,  vefperarum  i-  <juid.,int0tt  nihil. 

ccra  &  Coraplctorij  officijs  mterfuic  afli-     Ciim  autcm  in  vili  fuo  habitu  coopertus  Hnatitn 

due.Vexatus  autem  diucurna  &  pcriculosa  facco  ,  pubiice  homincs  ad  po^nitcntiam  '^.yffff' 

^grotationc ,  demiira  ita  convaluit,  utcx  hortaretur,nullaacccpta ab Epifeopis  con-  com\ei- 

rcliquijsraorbidolorc  ftomachi  cruciarc-  cionandi  liccntia  i  ncc  cruditione  fufli- 

tur,ob  camquc  caufam  calceos  induit ,  &  cicnte  pracditus  clTct^bis  in  carccrera  con- 

panni  craflioris  tunica  cincrca  ,  &;  capitis  jcdus  fuic ,  feme!  Compluti  ,  dcindc  Sal- 

legumento  contra  hycmera  fcfc  munivir.  raantic£E,quo  Compluto  rclido  concclTe- 

jfftMiiM         hac  paljcftra  ciim  fcfe  ad  tempus  ex-  rat,&:  ab  Inquifitoribus,dc  dodrina  &  no- 

■Hierofo.  crcuiffct ,  indc  in  paupcris  pcregrini  habi-  vo  quodam  vit^  gcncrc  fufpedtus,  cxami- 

ta.    Hicrofolymara  proficifci  conftituit,  natus  fuit. 
y»^*      Chrifti  fcpulchri  adorandi  &  ca^tcra  loca         Interrogationcs   autcm  Inquifito- 

vifcndi  gratia.  Hoc  igitur  mcntis  propofi-  rum,  Ignatio  in  carcerc  propofitac,ha:  fuc- 
tofub  initium  anni  1513.  Minorefsaprofc-  rint. 

dus  Barcinoncmi  indcque  Romam ,  ac       I.    Vtrurncndat  ^  facram  Scrifturamef-  ^aatiui 

tandcm  Vcnetias  pcrvcnit.  Venetijs  in  .  fe  doBrinam  imperfe^am  ,  mutilam  ,  mi^n-  incar- 
Cyprum  infulam,ac  deindc  in  Pal^ftinam   cam  ,  qua  non  contineut  omnta  ,  ad  falutem,  "Zinal 

Ycdus,  dcraura  Hictofolymam  acccflit,  fi4e»fimorespievive?idtpertin€ntia.h&.iraz-  tus.  . 

a    %  vit 


4  De  Origine  Ifisvi 

vit  Ignatius.  1 1,  Ftrum  credat ,  dtfe^um 
iHum  farciendum  ejfe  ajfumendo  trdditianes. 
Affirraavit  Ignatius.  1 1 1.  Ftrum  credaty 
facram  fcripturam  in  illU  qu£  continet  (jrpro- 
ponity  e[fe  veluti  nafum  cereum ,  non  prdben- 
tem  certam  aliquam  &  immetam  fententiam^ 
fed  quA  in  quam  vis  interpretationem  fiecli 
poffit.  Afdtm^yit  Ignatius.  iV.  rtrum  re6ie 
fiat ,  quod  in  univerfum  Laici  a  le^ionefacra' 
rum  Itterarumarceantur.  Affirmavit  Igna- 
tius.  V.  VtrumleBio  S.  Scriptura  nontan- 
tum  non  fitutilu  ^fedmultis  modk  perniciofa. 
Affirmavit  Ignatius.  V  I.  Vtrum  cre- 
dat ,  quod  pofi  fufceptum  Baptifmum  peccatum 
in  renatis  nullum  remaneat  ,  five  quod  a- 
pertum  fit ,  five  quod  tegatur  vel  aperiatur. 
Affirmavit  Ignatius.  VII.  Vtrum  credat, 
quod  concupifcentia  ,  qua  reliqua  efi  in  rena- 
tis  ,  etfi  repugnet  legi  Dei  ,  tamen  non fit 
proprie ,  vere ,  in  fe  vel  exfid  &  fua  naturdy 
peccatum.  Affirmavit  Icfuita.  V  I  H.  Vtrum 
credat ,  falfum  effe ,  quod  peccatum  fit ,  quic- 
qfuid  legi  Dei repugnet^ Affirmaivit  Ignatius. 
I X.  Vtrum  gravius  peccent  homines  vio- 
lantes  Ecclefta  pracepta  quam  committentes 
ea  ,  quA  legi  Dei  repugnant.  Affirmavit 
lefuita.  X.  Vtrum  renati  in  hac  vita pof- 
fint  fuis  operihus  legis  perfe&ionem  confe- 
^ui.  Affirmavit  Ignatius  X  I.  Vtrum 
do6irina  Evangeliiptoprie  fit ,  Si  vis  ad  vi- 
Um  ingredi ,  ferva  mandata.  Affirmavit 
Ignatius.  X|II.  Vtrum  in  rehus  ad falutem 
pertinentibus ,  liberum  arbitrium  tantum  va-> 
leat  j  ut  nihil  homo  agere  pofiit  quicquam  ipfo- 
met  non  annuente  ^  ^  ad  divina  gratia  fu- 
fceptionem  non parato,^  promfto.  Affirmavit 
Ignatius.  XIII.  Vtrum  fides  fit  frmifi- 
ma  affenfio  nen  tantum  eorum  ,  quA  in  fcri- 
ptura  patefa^a  funty  verum  etiam  illorumy 
quA  fine  fcripto  in  manus  tradita  funt.  Af- 
firmavit  Icfuita.  XIV.  Vtrum  credat  ^ 
qnod ,  jufius  ex  fide  vivens  non  habeat  illud 
in  Chrifto ,  fed  ex  operationibus  fuis.  Af- 
firmavit  Ignatius.  X  V.  Vtrum  credat , 
quod  fides  jufiificans  illam  formam  feu  vim 
non  haheat  ex  Chriflo  ,  quem  apprehendit 
(jr  pofiidet ,  fed  ex  charitate.  Affirmavit 
Ignatius.  XVI.  Vtrum  cred^it  ,  juflificatio- 
nem  nihil  aliud  effe  quam  juHitia  acquifi- 
tionem  ,  vel  yfiphllofophice  lo({uendum fit^  mo- 
tum  ad  jjtfiitiam.  Affirmavit  Ignatius. 
X  V  1 1.  Vtrum  credat  ,  quod  mifericordia 
Dei  in  Chrifio  ,  inquanofira  falus  confifiit^ 
hac  fit ,  quod  Deus  recie  operantihus  ^hocefi 
legem  implentibus  vitam  Atemam  promiferit. 
Affirmavit  Igrratius.  XVIII.  Vtrum 
homo  pofiit  fatisfacere  pro  peccatis  Deo  ,  fe- 
eundufn  menfuram  proportionu  ,  etiamfi  of- 
fenCofitinfinita&  fatisfaait  msirafimU, 


TAUVM.  ViheY  I. 
Affirmavit  Icfuita.  X  I X.  Vtrum  SanHl 
invocandi  fint ,  ut  pro  nohis  apud  Deum  in- 
tercedant.  Affirmavit  Ignatiui».  X  X.  Vtrum 
invocatio  SanBorum  recipienda  ^  conceden- 
Aa  ,  etiamft  nufquam  de  ed  fcriptura  docct. 
Affirmavir.  XXI.  Vtrum  traditiones Eccle- 
fiayetfi  ex  fcriptura  probarinonpoffunt.parem 
tamen  authoritatem  habeant ,  fjf  eadem  fide^ 
fint  credenda  ^ficut  illa,  qua  minifefia  habent 
in  fcriptura  .^tefiimonia.  Affirmavit  Igna- 
tius.  XXII.  Vtrttm  reSle  adorentur  ima- 
gines.  Affirmavit  Icfuita.  XXIII.  V- 
trum  matrimonii  do5}tina  impudicitiA  januam 
aperiat ,  at  animis  libidinls  faces ftfbminifiret. 
Affirmavit  Ignatius.  XXIV.  Vtrum  eo- 
rum  qui  voverint  coclibatum ,  fe  continere_j 
non  pofiinty  legitimx.  nuptid  appeilanda fint^a^ 
contra  fornicatio ,  incefius ,  fummum  nefas  ac 
adulterium  ?  Affirmavit  Ignatius.  X  X  V. 
Vtrumcredat  purgaterium?  Affirmavit  Ic- 
fuita.  XXVI.  Vtrurncredat y  Pontificum 
Romanorum  perpetuam  fuccefitonem  apertum 
indicium  efie  Cathelica  Ecclefia ,  ^  fidei  Apo- 
fiolicA.  Affirmavit  Ignatius  XXVII.  V- 
trum  credat.penes  Ecciefiameffe  quAdametiam 
in  factis  literis  expreffa  cornmutandi  authori- 
tatem  ,  nonnulia  infiituendi  paremfacuitatem^ 
ideoque  non  minorem  iUi  quam  expreffo  Dei 
verbovindicandam  efie  authoritatem.  Affir- 
mavit  Icfuita.  XXVIII.  Vtrum  credat, 
panem  Coenjt  in  verum  Chrifii  corpus  tranf- 
fubliantiari  vi  confecrationis.  Affirmavir. 
X  X I  yi.Vtrum  tota  quantitas  dimenfiva  cer- 
poris  Chrifiifli  in  facramento.  Affirmavit 
Ignatius. 

Vtrobique  igitur,tam  Complun,quam 
SaimanticxjPonnfici^  dodrinas  addidlii'- 
mus  invcntus ,  cxtra  orancm  noxam  e  cu- 
ftodia  dimilTus  fuit. 

Salmantica  rclida  Lutctiam  Parifio- 
rum  fccontulit  fub  initium  anni  ijzS.  ibi  ^/^'J^'* 
fcfc  totum  litcris  dcdit ,  ac  tandem  Magi-  pr^Ar. 
ftcrartium  crcatus  cft. 

Quia  vcr6  illic  loci  paupcrtatcm  fccta-  i^„auo' 
batur,  ftipcm  oftiatim  colligcbat,  pueros 
gratis  crudicbat  ,  omnibus  ulcro  ,  nulla  'u^r^'*"' 
petita  mcrccde  ,  fua  obfcquia  ,  laborcs  & 
ftudia  ofFcrcbatjficquc  aliquam  apud  po- 
pulum  rudcra  cxiftimationcm  fibi  com- 
parabat  :  fadum  cft ,  vt  nonnulli  ftudio- 
fi ,  amore  cjus  inccnfi,  illi  fc  focios  &  imi- 
tatorcs  adjunxcrint.  Primus  fuit  Petrus 
Faber  Allobrox  ,  pago  ViMarcto  Gcbcn- 
ncnfis  diceccfis  humiii  Iogo  natus  ,  qui 
jamantcafcfc  in  folitudines  abdcrcibi- 
qucradicibus  hcrbarum  viditare  decre- 
vcrat.  Sccundus  fuit  Francifcus  Xaverius 
nobilis  Cantabcr  ,  qui  jam  antca  Igna- 
Cii  hypocriticam  viiam  vehomcntcr  i.  rifir. 

Kos 


ffonfimt 
Sim  Sse- 


jtpoh. 


fro  VttA 


T>e  Ori^me  I  e  s  v 
Hos  dcindc  iraitati  func  lacobus  Laines 
Scguntinus  ,  K^lfonfus  Salmeron  Tolcra- 
nus,Gra:cis  &  Lannis  litcris  mcdiocritcr 
e  r  ud  1 1  u  s .  NicoUus  BobadtUa  Placc  n  t  i  n  u  s,S/- 
moa  Rotorigiushyi^i3iUuSi&L  poftaliquanto 
Claudius  laius  Gebenncniis,&/(!'4»/?<rjCtf- 
ducius  tbrcdiincr\Cis ,  Pafchaliu/^ue  Broetus 
Ambiancnfis  ,  Fabri  praecipue  monitis 
pcrmoti. 

Pr^^greflu  tcmporis  Imagincs  ali- 
quot  horum  Pacrura  fGite  arrc  cxprcfT^  , 
&  ad  imitationcm  Symboli  Apoftolo- 
rum  ,  unicuiquc  fymbolum  additum  eft. 
Ex  hts  piduris  pnma  plcna  impiatatis 
cft,  in  quavifuntur  nefcio  quiPnncipcs 
vcl  Rcgcs  afiniftra  partc,  una  cum  Pon- 
tifice  Romanoa  dcxtra  &  Cardinalibus, 
ac  univerfoclero  genibusflcxis  5£  mani- 
bus  fublatis  ncfcio  quid  adorare.  Ncquc 
cnim  puco  preccs  fundi  ad  Htcras  in  lu- 
cc  corufca  cum  crucis  imaguncula  cffi- 
ftiU.  Etfiautcm  infra  fcriptum  cft  ,  In 
mmine  leju  omne  genu  fle5latur  cceleftium  , 
terreftrium  ^  infernorum  :  Myftcrium  ta- 
mcn  hujiis  didi  non  omnibus  notum  eft. 
Hoc  cnim  volunt  dicerc  ,  Quod  Papa 
major  fit  omni  alia  crcarura  ,  ac  iUius 
potcftas  fc  LXtcidat  ad  coelcftia  ,  tcrre- 
ftria  ac  infcrnalia  ,  ur  apud  Anroni- 
num  Florcntinum  in  Sumraa  ejus  vidcrc 
eft.  Vndc  criam  propc  Papam  ignis  pur- 
gacorius  confpicirur ,  in  quo  cxcoquun- 
tur  ncfeio  qui  mifcri  homincs.  Nam  a- 
nimas  quis  cffc  putct,  ciim  facicm,  bar- 
ba  &  ora  intucatur  ?  Ignatii  fymbolum  cft 
\^d  majorem  Dei  gloriam  :  quo  ipfo  in- 
dicatur ,  ab  hoc  miliic  Ofdmcm  inftitu- 
tum  &  introdudum  ,  qui  gloriam  Dci 
ante  k  Lutheranis  obfcuratam  illuftret. 
Dcum  autcm  intclligc  non  illum ,  qucm 
adorant  omncs  fidclcs ,  fcd  Fclini  Dcum, 
idcft,  Papam,  qui  poflit  fccundiim  Dc- 
cium  &  Gomcfium  faccrc  omnia  ,  qua: 
Dcus  facir.  Symbolum  lacobi  Layncfii 
cft  ,  L^pprehendite  difciplinam  ,  a  Icfuitis 
fciUcct  prarfcriptam.  Francifcus  Bor- 
gia  ufurpavit,  te  quid  volui  fuperterram: 
nihil  vidcliccc  aliud  voluic  quam  fu- 
pcritirionum  raultarum  confirmarioncm 
&:  idololatrise  horrcndas  propagarionem. 
Quartus  Parer  Evcrhardus  Mcrcurianus 
hoc  fibi  adfcribi  voluic  ,  In  nomine  tuo 
faluum  rne  fac.  Si  dc  Icfu  folo  loqaitur, 
fociis  fuis  haercticus  cft  ;  fi  Mariam  intcl- 
ligit,  Galvinianis  idoiolatra  cft.  Francifci 
Xavcrii  fymbolum  mirificum  c^^.Satis  efty 
Domine  ^fatis  eft ,  dcccprionem  fciliccr  & 
hypocrifcos ,  vcl  lindus  ulccrum.  Alfon- 
fi  Salmcronis  cft  i^am  dulcia  faucikffs  meis 


IT AR VM.  Liher  L  $ 
eloijtiia  tua.  Fortaflc  Pontifiecm  Roma- 
num  compcllac  :  nam  cloquia  Dci  for- 
dcs  func  lcfuitis ,  cloquia  autem  Paparum 
non  tantum  faucibus,fcd  etiam  ftomachis 
mcllc  dulciora  (unt.  Nicolai  Bobadillae 
fymbolum  cft  ,  Non  confundarin  dternam. 
Scd  confunduntur  magis  magifquc  ob  fua 
tetra  facinora,  dolos ,  fiaudes  &  mcnda- 
cia,  &:c. 

Hos  focios  nadus  Loyola ,  quodjam 
diu  molicbacur  &:  agitabat  animo,  rci- 
psa  aggrcdi  primo  quoquc  temporc  fta- 
tuit  :  vidclicet,  ut  Hicrofolymam,  cum 
Papce  vcnia  ,  rcpctcrct ,  gcntefquc  Tur- 
cicas  ad  Pontificios  crrorcs  convcrtcrct 
ctiam  cum  mortis  pcriculo  ,  &  in  can- 
dem  fcntcntiam  focios  fuos,  fupetftitiolos 
homincsjfacile  adduxit.  Ciim  igitur  fin- 
guli  pcccata  fua  conRfli  efTcnt  &  Eucha- 
riftiam  fumpfiflent,io  sedc  fuburbana,qua°: 
Mons  martyrum  dicitur  ,  voto  fcfe  obftrin- 
xcrunt,cmenfis  Theologizc  fpaciis ,  Mun- 
do  rcnunciarc ,  &  in  paupcitate  pcrpetua 
vivcre  .•  ac  nominatim  ad  conftitutam 
dicm  ,  Hierofolymam  propter  infidehum 
convcrfioncm  navigarc ;  hoc  vcr6  propo- 
fitum  fi  non  fucccdcrct  ,  Romam  redi- 
rcnr,fuamque  opcram  Pap^  in  eonvcrtcn- 
dis  hacreticis  ofTcrrcnc.Vocum  hoe  cdidc- 
runtin  dido  tcmplo  Anno  1554-.  i8i  Ga- 
lcnd.  Scptcmb. 

Sub  fincm  anni  1556.  itiiicri  fcfe  ac- 
cingunt,  &  Venetias  proficifci  ftaruunt. 
Viam  igicur  eapcflunc  fuo  quifque  ba- 
eulo  innixi  peditc«.Vcfticus  erac  omnium 
ut  pcrcgrinorum  &  paupcrum  :  pcndc- 
bac  e  fcapulis  mancica  cx  corio  ,  in  qua 
Biblia  &  Brcviarium  affervabancur.  Ro- 
faria  palam  geftabanc  e  collo  fufpcnfa. 
Hoc  habicu  ad  tcrtium  Idus  lanuarias 
anni  1537.  Vcnccias  pcrvcncrunc  :ibi  va- 
lecudinariis  fcu  nofodochiis  intcr  le  di- 
ftributis  ,  acgrotos  &  paupercs  curarunts 
Gonfcfl[iones  audivcrunt  ,  Euchariftiam 
miniftrarunc,  quibus  id  pcr  SacerdociunS 
liccbac.  Imo  nc  viliflTima  quidem  &  fcrvi- 
ha  corporibus  paupcrumcurandis  defogc- 
runr  miniftcria  .•  ftravcrunr  Icdulos,  cvcr- 
tcrunc  fordcs,  purgarunc  fcaphia,  cadave- 
ra  mortuorum  fcpclicrunt,  intcrdiu  no- 
duquc  oranibus  prefto  crant,&  his  offieiis 
mirificeapud  quofcunq;  Vcnctijs  fcfc  in- 
finuarunti 

Intcrea  ctiam  dc  profcdionc  Hierofoly- 
mitanadcliberantes,prim6  omnium  Ro- 
mam  irc  conftituunt,&  a  Papa  jus  tum  ad 
facros,quos  vocant,Ordmcs,tituIo  volun- 
tar  ar  paupcrtatis,tura  ad  manfioncm  Hic- 
loiolymitanam  pcccre^ 

A    5  Nu- 


Maf. 
f&iits. 
l,b  I. 

c.il. 

JgnatiuS 

cii  Soci\i 

itineri 

Htero' 

folymi~ 

t»»o  fi 

accingi& 


IgnatiUs 
^  Soci\ 
ut  f^ene- 
ti\sfe  ^ 
infintiA^ 
rint. 


Ignatiui 
&  Stcif 
Romam 
profici- 
fcumttrs 


dat  Fi- 

lio  fuo 

Jgn.ttin 


Jgnatitn 
S"  Socij 


6  T)e  Ortgmc  IesvitaRVm:  Lther  I. 

Nugantur  hic  lefuitacjgnatio non  pro-  tum  adminiftrauit  Ignatius ,  fub  fpecie  & 

cul  ab  urbe  Tcraplum  ingrcffo,Dcum  Pa-  prartextu  humilitatis  U  modcftjx'  cujuf 

trcra  iHi  fefc  oftendiffc,  &IefufiUofuo  dam  fcfcGcneralatufuoonsninbabdicare 

bajulanti  crucera ,  &  crudchfTimis  afFcdo  conftituit.  Socils  igitur  Romam  evocatis, 

fuppUciis,  pra^fcntcm  Ignatium  fociofquc  ciim  in  confilium  convcniffcnt  ,  cxpo- 

commcndafTc.-cumq;  illc,  cosinfidcmac  fuit,fo,qui  vitia  fua  noflTct,  &  initioinvi- 

patrocinium  reccpifTct ,  ad  Ignatium  di-  tum ,  atque  adco  coadum ,  Socictacis  gu- 

xifTc  ;  Egp  vobis  Rom^  proPittus  ero  :  atquc  l-^crnacularcccpifTe^pcrque  Chrifti  fangui- 

hoc  ipfum  vcl  inprimis  fuiffc  caufas ,  ob  ncm  pctcre  atque  obteftari  fcfc,ui  fine  vl- 

quam  Ignarius  poftca  confirmata:  focicta-  lo  fui  rcfpcftu  communi  utihtati  confu- 

ti  nomcn  lefu  indidcrit:  dc quo  paulo  poft  lant,&  quara  primiim  fibi  futficiant  virum 

plura.  &  animo  6«:  corporc  firmiorcm :  Et  ut  hoc 

Vrbem  ingrefli  a  Pctro  Ortizlo  Hifpa-  libere  facratis,  inquit :  Ego  in  nomine  Pa- 

no  CsEfarls  Legato ad  Paulum  1 II.  Pa-  tris,  &  Filii  ,  &  Spiritus  fandi  depono 

pam  introducuntur,ab  coque  poftpcdura  Gencralatummcum  fimplicitcr  &abfolu- 

ofeula,omnia  qusc  volcbant  dc  faccrdoiio,  tc ,  meque  abdico  hoc  muncrc  privoque: 

dequc  HicrofolymitanaProvincia  aPapa  &:  omnibus  animse  mc^eviribus  obfccro 

impetrarunt.-obfequia  ctiam,qua£  Pontifi-  tum  ProfelToSjtum  fi  quos  Profcffi  adhibc- 


Jgn.itiof 

^  Socij 

deftabi. 

lienda. 

Societa- 

te  deli- 

berant. 


ci  oftcrcbant  in  Apoftolicis  fundionibus, 
non  afpernatus  eft,inftrudos  infupcr  pe- 
cuniacos  a  fe  dimifit. 

Quia  vero  navigationis  &  pcrcgrina- 


re  ad  hanc  deliberationem  volcnt,ut  huic 
meo  tam  juftodefidcrio  favcant,  piam- 
que  oblationemlibcnter  admittant.Ciim 
autcm  quifquc  metueret,  nc  forte  alius  fi- 


IgnatiM 
Cenera. 
lii  So- 
tietatis 


Leges 
pro  Or- 
dine  le 

condun- 


tionis  Hierofolymitana:  confilia  in  irri-  bi  pra:fcrretur,ut  ventum  cft  ad  fuffragia, 
tum  cccidilTcnt ,  fubindcautcm  aUqui  ad  omnium  confenfus  in  co  retinendo  ex- 
Loyola:  inftitutum  aggrcgarcntur,  aliquid  ftitit,qui  olim  in  cligendo fucrat,mod6  pu- 
ctiama  Papa  varias  in  urbcs  mittcrcntur,  blicam  rcm  ordinarct  ,  &  leges  Ordini 
vifum  cft  cis,  ut  dc  ftabilicnda  Socictatc  vel  Societati  prefcribcret.Ignatius,ne  mi- 
primo  quoquctcraporc  intcr  fe  confulc-  niisdiao  audicns  vidcrctur,  prccibus  So- 
rcnt.  In  unura  igitur  congrcgatilocum,  eiorum  non  invitusccflit  ,  &hoc  onus 
quarfitum  intcr  alia  cft ,  placcrctnc  ad  vo-  in  fe  rcccpit :  &:  fcripfit  Iibellura  Exercitio- 
ta  duo ,  paupertatis  &  caftitatis ,  tcrtium  rum Jpiritudium  ,  itcraquc  librum  dcccm 
quoque  pcrpctuas  obcdientias  adjungc-  inpartcsdiftributum ,  in  quolegcsdedit 
rc,  &  e  fuo  numcro  aliqucm  cligerc,  qui  Societati ,  &  forraam  gubernationis  pr^c- 
castcris  ampla  cum  potcftatc  prarefTct:  &  fcripfit. 

omncs  unaniraitcr  cenfucrunt ,  deligcn-  Cura  ha:c  fcribcrem  ,  vcnit  roihi  in 
dum  unum  effcjcui  omnes  in  tcrris ,  tan-  mcntem  Augufti  Cicraris  fat5lum,cui  prae- 
quam  Chrifto,  parcrent,  cujus  in  vcrba  fcns  fraus  ac  dolus  Ignatii  Loyola:  non 
jurarent  ,  &  cujus  denique  nutum  ae  vo-  abfimilis  videtur,fi  parva  magnis  compo- 
luntatcm  fibi  inftar  divini  oraculi  duce-  ncre  liecr.  Auguftus  cnim  bis  terve  do 
rcnt  :  placuorunt  h^c  omnibus  ac  paulo  reddcnda  Rcpublica  Scnatui  Roma- 
poft  Ignatium  elcgctunt,  eiimque  Gcne-  no  cogitavit  ,  ut  iioc  pado  invidiam 
ralcmPra^pofitum  appcliarunt :  Additum  &  fufpicioncm  Monarchia:»  a  fc  dcclina- 
adhxc  in  codemConventu  ,ut  Societatis  rct.  Ciimquc  in  Scnatu  fcntcntiam  fuara 
canditati,cumaliiscxperimcntis,tumvc-  cxpofuifTct ,  Ratiocinarium  Impcrii  tan- 
ro  pr^cipue  pcrcgrinationc,&  infirmis  pu-  quam  illud  rcftituturus  ,  Confulibus  tra- 
blici  alicujus  valetudinarii  probarcntur.  didit.  Senatoribus  autem  five  pcr  fimu- 
In  hoe  quoque  Conventu  tribus  commu-  lationcra  ,  fivc  mctu  ,  vel  etiam  ex  com- 
nibus  votis  quartum  quoquc  additum  eft,  pofito,  ut  Ignatiani  Socii ,  rcclamantibus, 
ut  paulb  infra  indicabitur.  variafquc  rationcs ,  affcrentibus ,  cur  Rci- 

Hxc  &  alia  plura  tum  quidem  ab  cis  publicacMonarchia  pr^ftarct,in  principa- 
decreta  funt,  &  Ignatio  mandatura  ,  ut  tu  pcrfevcravit,Dcos  quoque,  utlgnatius, 
ca  in  fummam  rcdada ,  Papas  Apoftolica  homincfque  teftatus ,  intra  dcccnnium  fc 
audoritatc  fancienda  atque  approban-  omnera  adminiftrationcm  dcpofiturum. 
da  proponcret:dcindc  ut  cadem  ipfe  poft-  Scd  cum  ca  tcmpora  clapfa  cfTcnt^rursur- 
ca  fufiiis  cxplicarct  ordinarc'tque,&  quam  quc  cjurare  vcile  Imperium  fimularet,  Sc- 
accommodati/fimas  ad  Societatis  voca-  natus  aliosdccera  annos,quibus  in  codcm 
tioncra  &  fpiritura  lcgcs  canoncfque  pet-  Magiftratu  cfTct^dccrcvit^atque  itcrum  a- 
fcribcrct.  lios  dccem  annos,quibus  mortuus cft,pro- 

Poft  dcecm  annos ,  quibus  Gcncrala-  rogavit. 

Sub 


Ve  Onginc  Iesvitarvm.  Liber  I.  7 
Sub  icJcra  tempus  Papa  Socios  aliquot   ciac  u.&:  in  ijs  varia  Ordinis  domicilia  fc- 
ab  Ignatio  poltulavic  quos  hinc  indc  recentum. 

mitterecldque  pcrcgrinacionis  Apoftoli-  Mafeius  >  qui  Ignatij  Loiolse  vitam  Bege- 
c.T  fuic  exordium:  dc  quo,  capicc  dc  pro-  dcfcripfic,  libro  feeundo  cap.  15  placid^  ''morm 
pagitione  Ordinis  lefuicici,infrapluradi-  ipfum  dcfunftum  refert.  Ac  H afe n m ul-  /^,,^/,7. 
ccntur.  lerus,  qui  aliquot  annis  &  ipfc  lefuita  fuir, 

Intcrea  cum  Socictas  magis  magifquc   &:  in  multis  lefuitarum  Collcgijs  vixii,  ['/»^320 
crcfecrct,  Ignatius ,  ut  erac  illi  jam  antca   in  finc  lefuitiea:  fu^  hiftoria:  fande  tcfta- 
a  Socijs  injunctum,toti'Jsinftitutiformu-   tur,  Turrianum  lefuitam  f^pe  dixilTc  fibi, 
'ro-  lam,larms  poftca  cxplicandam  ,  adccrta   Ignatium  in  coena,prandio,  Miffa  ,  in  rc- 
capita  brcviter  rcdegit.  Deinde  nadus   crcationibus  ctiam  ita  a  dqraonibus  cxa- 
^.taP^'  opportuniratcra  ,  qijod  Papa  Tibur  fc  re-  gitatum  ,  uc  magna  copia  ffgidiKfimum 
f-'^^-    ccperat,  cam  formulam  auftoritatc  A-  mortis   fudorem   fuderit.  Bobadillam 
f/wey  poftolica  cidcm*  Papar  obtuiit  perConta-  quoquc  Icfuitam  fxpe  faffum  ,  Loiolam 
't>npc-    jcym  Cardinalem.  Eam  vbi  pcrlegit  Pa*   faepiiis  conqueftum,  fo  nunquam  &  nul- 
pa  ,  non  improbavit  quidcm  :  fcd  tamen   libi  a  Darmonibus  tutum  efTe  polTe.  O- 
nc  minus  inconfulte  aliquid  ftatuiffc  vi-   davianura  Icfuiram  ,  Roma:  Miniftrum, 
dcrctur,  totum  ncgotium  tribus  Cardi-   fcu  Novitiorum  Ooconomum  ,  dixiffo 
nalibus  dclegavit.    Hi  ctii  approbatio-   fibi  ,  Sandus  erac  patcr  nofter  Igna- 
ncm  dilTaadcrcnt  Pontifici  ,  &  potius   tius  ;  fed  circa  agoncm  mortis  ita  prc- 
numcrumRcligionuraminuendum,quam   raebatur ,  quafi  fcbn  correptus  cfTet  ,  6C 
augendum  cenfcrcnt ,  pervicerunttamcn  fufpirans  dixit  ;  CMultAhonA  contuli  in 
Socij  :  nam  Papa  Societatem  approba-  Eccle^inm  Romanam  :  multas  noJlrorumVro-' 
vit  5.  Non.  Odobr.  anno  1540.  hac  ta-  viticlti  ^Collegiamulta  ^  domus  ,  refidentias 
men  conditionc.ut  in  univcrfum  non  plu-  ^  epes  Societatis  nojlrA  vidi  :  fed  Imc  omnia. 
rcsquara  fcxaginta  numcrareniur  Socij.  me  deferunt      quomevertamnefcio.  Tur- 
Tricnnio  tamcn  poft  libetum  rcliquit  rianum  infupcr  dixiffc  ,  ipfius  comitcm 
Pontifcx  Paulus  1 II.  Ignatio  &  fuceeffo-  afTiduum  ufque  ad  Miff^  aram  fuifTc  Da:- 
ribus,  quotquot  vcllcntin  Socictatcm  ad-  moncm  :  tandcra  vcro  cum  tremorc  i- 
fcilTcrc.  pfum  obijffc  :  mortuuraque  nigcrrirao 

Rcgimcn  quoquc  &  curam  focraina-  vultu  confpcdura  fuiffe  ,  cundem  affir* 
latmi-  ruixj  ^  SoeictatcfuaprorfusdcpulitLoio-   mafTe.  Cura  ciiam  ,  inquit  HafcnmuUc- 
la.    Cum  cnira  Elifabctha  Rofella  Bar-   rus,corpus  ipfiusad  Teroplum,quod  Car- 
/"*  cinoncnfis,  qux  ejus  priraa  literarum  ftu-   dinalis  Farnefius  extruxit ,  transfcrre  vcl- 
it^iiii.       fQVj.i-at  j  fcfe  Romara  cx  Hifpania   lcnt,tcftibus  omnibuslcfuitarum  profeflis, 
contuliffcc  ,  ut  cumalijs  foerainisad  nor-   cadavcrisejusolTa  non  funt  invcnta,Iefui- 
mam  &:  pracfcriptum  illius  vivcrct  ,  illc   tis  jamfingentibus,  ca  forfan per  Angelos 
curam  foeminarum  fufeipcrc  fcfc  pofic   tranflata  cfTe. 

negauit  .•  Papam  quoquc  adijt ,  ac  pctijt,  Vt  autcm  Ignatio  fuo  ,  militi  truculen-  ^,-^^ 
uc  non  ab  illis  modo  ,  fed  ab  omnibus  in  to  &;  Ordinis  lefuitici  Audori ,  ncc  non  citU<iui 
perpetuum  fosminarum  collegijs  guber-  dodrinac,  dolis,  impofturis  &:ncfarij  fa-  ^^'^ 
nandis  immunem  Socictatem  effe  jubeat.  cinoribus  lcfuicicis  majorem  authorita-  tio  tri. 
Annuit  Papa  ,  &  Socictati  ab  ejufmodi  iCra  coneilicnt,multa&  quidcra  ftupenda  ^jf^^J 
munere  vacationcrain  perpctuum  dedir,  Miracula  ex  Ribadeneira  &:  MafFa^io  re-  Jpovfio- 
caquc  poftea  trinis  Bullis  tcftaia  U  confir-  eenfct  Grctfetus  in  Refponfionc  alicra  ad  "^f/^^ 
mata  cft.  altcram  C!.  V.  Siraonis  Stenij  Apologiara 

Prsctcrea  Prxlaturis  &  alijs  honori-   pro  Scholijs  fuis  ad  Ignatij  vitara,quac  or- 
bus  Ecclefiafticis  in  Socictatera  fuam  dinc  ex  Stcniocum  Notationibus  ejus  ad-  JIT" 
iusm    Loiola  prorfus  omncra  aditura  obftruerc  fcribctc  placuit.  cretj.ri 
te"adi-  conatus  eft,fed  fruftra,ut  fuo  loeo  indica-       i.    Graviter  Agrotantifan£ius  Vetrus  ap-  ^/J^^' 
ium     bitur.  parens  fanitatem  reddit.    (  Frontifpiciuift  »- 

^^gMtiui     Febriautcm  ardcnte  corteptus,  ut  in-   fane  cgrcgium  ,  quippe  idoiolatricum,  ' '^' 
mritur        urcrcntur  cjus  praccordia,  obijt  Igna-  huic  ordmi  pulchre  convenicns,quo  nihil 
tius  lefuitarum  Pr.triarcha  hora  poftSolis   cft  pugnacius  in  idololatria  affcrenda  &: 
ortum  prim;\,feria  fexca.ptid.Calend.  Au-  dcfendcnda, 

guft.anno  poft  Chriftum  natum  1556. anno  2.  Septem  diehus  in  perpetua  Ecflafi 
actatis  6  5.  f  converfior.is  35.  confirmataj  perftfiit.  Sape  interorandum  a  fenfibus  ahflra- 
vcrb  Socicraiis  16.  quo  ceraporc  iam  tura  hitur.  Ciam  autem  fcnlus  fint^&intcrio- 
ab  ipio  conftiiuia:  nuraeiabantur  Provin-  res  &:  cxtenorcs ,  de  uttis  loquatur  lefui- 

a    4  ta> 


8  De  Originel-E  svn 

ta, indicaredebcbu.  Nam  ficxtcriorcs 
inccl'iigit,facilis  &  cxpcdita  de  fomnocon- 
jcdjra  cft.-fi  utro(q; ,  miror  undc  habcant 
hoc  leCuHx  nifi  fone  rtjpidis  fuis  difcipu- 
lis  pcifuafit  lgnatius,{c  in  ccrtium  caelutn 
fuiffc  taptum. 

3.  OlfMximarum  rerum  fcientia  momtn 
t9  fen^e  temports  divinims  infundttur.  Huic 
nc  fi-icm  dcrogcm  ,  excmplis  Apoftata- 
rum  adducor.  Qui  cnim  ciim  Luthera- 
ni  ciTcnt ,  indulgcniiarum  nomcn  vix  no- 
vcrant,  jam  in  fi  mm  Romanx  Ecclcfiie 
reccpti  intcgra  volumina  de  lifdcm  ma- 
gnolaborc  dcfcripta  cdidcrunt.Ad  quod 
fane  a  g''mcntum  neccflicascredocos  im- 
pul  t.  Abnegifio  cnira  vctiratis  copiosa 
vciiia  indsgct,  Cxtcriim  olim  Anabapii- 
ftis  vitio  vcrtebatur  ,  quod  gloriarentur, 
copiam  fcierjti^  fibi  di  injius  conferri  u- 
nivcrfis.  Alia  ratio  lefuitarum  mod6cft. 
Pon  ificis  privi'egio  quidvis  &  fi,  gerc  &C 
dicerc  \\\\^  liccr. 

4.  Mliefttoiies  a  terra fublimis  miro Jplen- 
dtre  jadiat. 

Ergo  lefuitas  nobisfingunt  nova  y.«Tf&)- 
e^s.Sicnim  Ignatius  a  icrra  miro  fplendo- 
re  radiavit,intcr  lAA-vicc^^  eum  rcferri  pofic 
quis  neget.«'  Pfzefertim  ciim  neque  cx  pla- 
netis  nequp  ex  ftcllis  fixis  fuerit.Superavic 
autera  Ignatius  ipfum  Mo(cn  ,  cuiuscu- 
tcm  facici  lcgimus  radiaflc  &  fplenduifl^c, 
non  taracn  a  tcrra  fub  imis.Etfi  Hictony- 
mus  vcrtic  cornutam  fuifl^c  Mofis  facica». 
Accrcdo  muito  redius  farfercntpiftorcs, 
15  Igiatij  fionti  corn.ia  appingercnt.quam 
Mofis.  Hiiic  Miraculo  adyupg^rur  appcn- 
dLXT/L.Matrecumpuero  Iesv  adveniente  cajli- 
tatisdono  ornatur.  O  far.dum  hominem 
Ignatium,  ad  quem  caftitacis  dono  ornan- 
dumnon  fimplf  x  Maria^defcenfusde  cce- 
lo  requiriiur,fc  ctiam  pucri  1  e  s  v  appari- 
tlo  matrcmcora  taniis.Gcrmani?  me  mi- 
fcrct,  qua:  cogitur  magnis  fumptibus  alcrc 
cjufmodi  0flu;<^^roTO-ci«V- 

5.  Senator  Venetus  coelefli  jujfu  admonitw 
in  fublicocubantrm  f  Ignatium  )  no^ucon- 
qtdnt ,  &  in  domum [uam  adducit.  Nomen 
Senatons  Veneti  avco  fcirc,ut  5i  modum 
coeirfti<  mindati. 

6.  c^en^am  ,  cfui [e  prd  dejperatione^ 
fufj^enderat  .  Addolerjdum  de  peccatis  fufcitat. 
Amb-g  c  hxc  dicuntur.  Poflir  cnim  ali- 
quis  fufpicari,  fufcitatum  fuifle  ab  Ignatio 
mortvinm.  dc  quo  Luih>  rani  &  Calvinia- 
ni  valdc  d  ibnancalju  J  fortaflc  hoc  cogi- 
rabir  ,  ab  Ignatio  fuiflc  intcrpellatum  co- 
naium  fufpcndij ,  quod  fi  lcfuitis  Miracu- 
lum  cft  ,  fcirc  vclim  ,  quo  pacto  ipfi  dcii- 
niancMiiaculum. 


ARVM^  Liher  L 

7.  CMulierem  arido  a  mtdtis  annts  hra- 
ch$fi  ipjiui  abLuantem  pannos  fanat ,  Alia  Dx- 
monumf^eiirafugat.  Quo  in  loco  aflerven- 
tui  panni  iili  lgnatiani,non  facile  prodcr.E 
lefuitac  antc  Pacris  fui^^TroGf ojj7i,hac  publi- 
cata  profcrcntur  in  multorum  falutcra,  & 
in  lcfuitarum  quarftum.  Dcfogatis  fpc- 
dtrisres  certa.  Ex  Ribadencira  cnim  pri- 
dem  cognovimu.s8«:  ex  (cquenribus  intel- 
ligcmus  ,  folitum  fuifle  Jgnatium  baculo 
abigcrc  Dasmoncm. 

8 .  M orbo  caduco  a  mnltis  annis  la  boran- 
tem  fuo  conta^lu  janat. 

9.  Diuturnam  afoemina  tabem  precibus 
abigit.  Feliccm  Italiam  hoc  Mcdico, 
cujus  contadusfi  tantura  valuir ,  cur  non 
ipfi  claudicationcm  adcmit.?idem  dico  dc 
prccibus. 

10.  LMoribundos  amorterevocat.  Cau- 
te  ,  neque  cnim  audcbat  poncrc  mor- 
tuos.  " 

11.  miultos  energnmenos  a  Damombus, 
Agros  ab  incurabilibus  morbis  liberat.  1  ^e  pri- 
mo  nulli  htem  movcmus,cogitantcs  dc  vi 
baculi  Ignatiani:dc  alicro  vidcrintMedi- 
ci  Itali. 

iz.  Dum  fcbri  cjuotidiand  laborans  fa- 
pe  in  campo  conctonatur  ,  ejn*  verba  ultra 
trecentos  pajfus  dtfltn&e  audtuntur.  Ven- 
10  nimirum  fccundo ,  hoc  addi  debcbat. 
Sic  cnim  'iTnu  Ignatij  <m-nc>iO''(a  facilius  ad 
auditorcs  advolarc  vcl  dcferri  pocuc- 
runt. 

13 .  CMtilta  ftitura  prxdicit^  multg.  occulta 
abfentia  divimtus  cognofcit.  npjyvo)T>}fp.  iir- 

la  cur  non  diuulgantur.Fortaflc  cnim  plu- 
rcs  cmptorcs  invenirent ,  quam  Aftrrolo- 
gorum- 

14.  Obfcurnm  ejus  dgrotantis  cubiculum 
divinus  J^tendor illu/lrat.hA^wuv  {dtuinus) 
alias  cnim  obicuia  illatis  luminibus  iliu- 
fttarifcimus. 

15.  A  Deo  Patre  cum  focijs  commcndattm 
lefus  in  tutelam  recipit.  O  bcatos  lcfuitas, 
hoc  commcndatorc  &  tutorc,  utinam  af- 
fcriptrm  fuifl"ct ,  quibus  verbis,  qiio  gcftu, 
quo  habitu,quibus  pra^fertibus,quibus  au- 
dicntibus .  quo  m  loco  ,  quo  tcropotc  hacc 
fafta  fucfinr. 

\6.  t^nimam  Beati  Hoztj  luce  clarif- 
fima  circumfufam  caelum  intrantem  vi- 
det.  Pra:ccdens  Miraculum  fi  verumeft, 
dc  prarfentc  ncmo  dubitavcrir.  Cur  c.rim 
non  vidcac  animam  Hozij  qui  D  f  v  m  Pa- 
trcm  vidir,  quem  ncmo  vidir  unquam. 

17.  JttdAum  obflinato  animo  Chrtflia» 
na  facra  rejpuentem  ,  trtbus  tantum  verbis 
repente  convertit.  Fortaflc  cx  H-brara- 
rum  Cabala  defumpta  fucrunt  ha:c  vcrba, 
de 


Dc  Origine  IesvITAKYM    Liher  \.  ^ 
dcquibus  iudiccntipfi  ludiei ,  qui ,  vt  pu-    Filium  Dci  fanaflc  argrorantcs  rpiendorc 


to,  difficultcrcredcnt  hoc,  quodhicnar- 

ratur  fadum  fuiffc. 

18.  la  S.S.  Euchari^ia  IesvM  aliquoties 

videt.  MafF<^us  enim  fic  fcribit  lib.  i.  cap. 

8.  in  cius  vita:  Dum  a  Sacerdete  de  more 
fdutaris  hosliaattolutur  tvidit  Ignatius  ilLi 
fpecie  Chriflum-,  Deum  eu»dem-,&  hominem 
veripme  contineri.  Vidcmus  &:  animo  5£ 
ocuhs  :  de  utro  videndi  modo  loquatur, 
nos  ignoramus.  Potuit  fieri  ,  vc  ncu- 
tro  vidcrit.  Chriftum  enim  fide  intuen- 
tur  Chriftiani  fidelcs  ,  in  quorum  nume- 
ro  Ignaiius  idololatra  non  fuic :  oculis  non 
ccrnunt,  nifi  vt  Stcphano  ,  cceli  aperti 
fucrint.  Idem  dico  dc  ccelcfti  Sando- 
rum  choro. 

19.-  Eius  facies  diuino  lumine  fplendens 
fepe  a  diuerfts  cernitur.  Si  fplcnduit  >  tam 
ab  vno,  quam  a  diuerfis  cerni'  potuit,8£ 
quidcm  fiepe.  In  antccedcnic  difficultas 
eft.Scd  fi,  vt  eftapud  Liuiura,  L.  Martio 
cqulti  Romano  flamma  coneionanti  fu- 
fa  e  capiie  finc  ipfius  fenlu ,  cum  ma- 
gno  pauore  circumftantium  militum  : 
ficri  fortalTc  potuit,  vtetiam  in  hoc  Hi- 
fpano  cquitc  nobiU  fimilo  quid  cxti- 
tcrit. 

lo.  Co^lcftcs  faspenumero  voces,  fa- 
crifieans  audit.  (Sacrificavit  in  tcrris,  vn- 
de  igitur  noucrat  e  coelo  iftas  voccscfie.? 
quafi  vero  prinaeps  acr is  ludificare  Igna- 
tium  non  potucrit  voculis  afiquibuscon- 
formatis,qua:  artolatriam  Siidololatriam, 
quibus  Ignatium  immerfum  vidcbat,  con- 
firmarcnt.  Addit,  multa  dc  Sandiflimx 
Trinitatis  Myftcrio,Dco  rcvelante,  co- 
gnofcir.  Hxc  fi  communicafict  cum  fuis 
Ignatius,  fchcius  &  minorc,  crcdo,  cum 
laborc  rcfutarcnt  Arianos  in  Polonia  Ic- 
fuitiE. 

i\.  Orans,  facrificans ,  itcr  facien-s, 
grauibus  de  rebus  differcns,  Chriftum 
ae  Beatara  Virgincm  farpiflime  vidct.^^De 
dupliei  modovidcndi  paulo  antc  monui- 
mus.  Ncutrum  in  Ignatium  eccidiffc 
alTerimus.) 

zi.  Dacmoncra  ad  tcntandum  vcnien- 
tcm  frequcnter  baeulo  per  contcmptum 
abigit.  (Si  Apoftolum  lcgifict  Ignatius, 
alia  fc  armatura  inftruxiflct  aduerfus  tcn- 
tationcs  Diaboh'.  Nambaculo  puto,non 
raagis  abigitur,  quam  ihure,  vcl  aqua 
luftraH. 

X3.  Suae  fplcndore  facici  grauiter  a*- 
grotantcm  fanat,  &:  cubiculum  obfcurum 
illuftrat.  (Plus  hoc  Pfeudo  miraculum 
tribuit  Hifpano  miUti,  quam  fiho  Dei 
Scriptura.    Ncquc  enim  ufpiara  Icgimus 


facici.  Atqui  k^haw^i  ro  fzs-pbTco^ov  axn^ 
coc  0  «A;@^'.  Quod  idem  dc  fuo  patre  pro- 
nunciauit  fatis  impie  iefuitx.  Quidcuim 
pra^tcr  folcm  obicura  iiiuftrat.<' 

14-  Darmoncs  lasipe  Laurcti  apparen- 
tcs  poftmulta  rcmcdia  fruftra  ab  illis  fu- 
fccpta  ,  pcr  Epiftolam  fugac.  f  Apparet 
valde  faraiiiarcm  fuiffc  Diabolum  Ignatioj 
cum  quo  ctiam  perEpiftolam  cgcrir.  No- 
tec  hic  ledor  nouum  gcnus  fugandi  Dac^ 
mones.) 

2,5.  Quidam  inccndium  ci  pcr  iniu- 
riara  imprccatus,  fubito  ipfc  inccndio 
cxtinguitur.  Duorum  mortcm  ci  intcn- 
tantium  ,  vnus  rcpenie  obrigcfcit :  altcc 
divina  vocctcrrctur.  Multiplcx  hoc  cft 
miraculura.  (Pucrum  aliquem  inccn- 
dio  pcrirc  ,  fidem  non  fuperar.  Sed  re- 
pcntc  obrigcfGcrc  homincm  ,  illud  ad /*s- 
TafA9p<!)coan  Ovidianam  relcgandum.  De 
divina  vocc  ctiam  qu^ftio  movcii  pofilic 
a  curiofis.) 

■2.6.  Multis  fe  poft  mortcm  fa:pe  o- 
ftcndit,  &  dcinccps  ,  quo  obijt  tcmpo- 
ris  raomcnto  raagn.^  collueens  glotia  ap« 
parct :  (Diabolus,  credo  ,  afTumpta  fpc- 
cic  Ignatij  lefuitis  iHudit  intcrdum.  Nam 
quod  magna  colluccns  gloria  apparuerit 
codcm  momcnto,  quo  obijt,  fufpicio- 
ncm  nobis  non  minuit,  fcicntibus  etiam 
Diabolum  fc  poffe  transformarc in  Angc- 
lum  iucis. 

xy.  Gorpus  illius  cfFolTum  multislu- 
minibus  fulgct  (  appofitis  illis  pro  mo- 
re  alcfuitis:)  addit,  Coelcftis  harmoniac 
conccntus  fxp^  audiunturfad  fepulchrum, 
crcdo,  Ignatij.)  O  ftolidos  noftros  Ger- 
manos,  qui  Roraaj  aliquandiu  corarao- 
rantcs  Symphoniara  illara  angelicara  bar^ 
bare  afpernantur. 

x8.  Multas  a  partu ,  a  vitaj  difcrimi^ 
nc,  multos  a  pcftilcntia&rgrauibus  mor- 
bis ,  tcitationibufquc  cripit.  ('Hae  ratio- 
no  numerum  Divorum  irarainucnt  Icfui- 
ta::  Surrogabitur  Rocho  Ignatius,  itcm- 
quc  Cofmx  &  Damiandac  Chriftophoro, 
imb  ci  ctiam ,  qua:  ia  Papatu  lunoni  Lu- 
cina:  fueGelTerit. 

%9.  Dximoniacos  libcrat»  «a^cis  vi- 
fum ,  furdis  auditum,  moribundis  vitam 
&  falutem  rcddir. 

Has  vifiones  &  fimilia  Miracula  plura  iHdiciii 
IcfuitiE  rcferunt,  uc  Ignatij  fui  dodri- ^^^^/i 
nam,  inftituta,  Rcgulas  &  alia  ijs  con-  ignxtji. 
firment ,  &  pro  vcris  hominibus  obtru- 
^anr.    Vndc  vero,  vcl   a  quo  illa  ha- 
bcnt  ?  A  lefuitis ,  prasfertim  a  MaflWo  U 
Ribodcneira,.  qui  vitam  Igoaiij  confc^i- 
b  pfcrunr. 


An  do- 
fro  -v 


ei-it  .V/i 

Tjera. 
fi-u.  ^ 
^Horno- 
doafal. 
fis  d:. 


lo  Ve  Onginc  Iesvit 

prcrunt.  Maff^usauthorcm  nuUum  no- 
minat:  Ribadcneira  dicit,  fc  illa  hibi^re 
aquodam  Vuilhclm;)  Confaivo,  Confal- 
vus  autemab  Ignatio  Loyola,  qui  ci  an- 
num  fcrc  ante  (uum  obiiiu-n  ha:c  omnia 
communicaric.  Ncmo  autcm  \\xc  Mi- 
racula  vidic,  ncc  ijs  interfuit :  foius  Igna- 
tiu5  narrauitj  Pccrum,  iccmquc  Virgiacm 
Mariam  fibi  apparuKTc :  bis  fe  a  Diabolo 
in  vifibiH  fpccie  ccncacum  efTc  :  fe  Sacro 
Sanftam  Trinitarcm  in  cocHs :  Chriftum 
cciam  corporaiitcr  inhoftia,animam  quo- 
qu3  Hofij  in  coclura  afccndere  vidilTc. 
£)cum  infupcrfibi  monftralTc  raodura,quo 
vniucrium  mundum  crearit:  lcrum  Chri- 
ftum  dcniqj  piomifiiTcquodei  populus  cf- 
fc  vchc  Romx.  Hxc  omnia  folus  Ignatius 
communicauic  Confaluo.Qu.is  autcm  Lo- 
yoix,  homini  fupcrftitiofo,  idololatras  cic- 
dac,  pfiefcitim  in  propria  caufa.? 

Quxricur  eciam,  fi  maximetalia  Mi- 
racula  edidlfict  Ignatius,  An  propterea 
ca  dodrina  ,  inftituca ,  &c.  pro  vcris 
fufcipienda  finc,  quas  vidcmus  multis 
&:  magnis  MiracuHs  comprobari lefui- 
IX  aiunt,  nos  negamus.  Ratio  ncgationis 
eft:qu6d  Deus  proptcr  peccata  hominum 
perraittic  inccrdum  ctiam  per  falfosDo- 
dores,perqi  malos  &  irapioshoraincs  Mi- 
racula  cdi,  Exod.  7.  &  a  Paulo  z.  ThefT 
2.  Antichnfti  aducntus  dcferibitur  fecun- 
dum  Opcraiionem  Satana;  cum  fignis  & 
prodigijs  mendacibus.Vnde  Cyrillusquo- 
que  lib.  7.  cap.  15.  in  Euang.  loh.  Mira- 
fW4,inquif,  nihil  adijciunt fa?!Bitatis  ho- 
mini.cum  nialis  ^  refrohis  id  etiam  competat-, 
dicentc  Domim  apnd  Matth.  Multi  dicent 
mihi  in  die  iUa  ,  Domine ,  e^f.  Eigo  vt  pof- 
fimus  vera  Miracula,  quibus  crcdcndum,  a 
faHis  difccrnerc,  oportet  dcfinire  qux- 
nam  fint  Miracula  vera  :  cxtcrna  fciHccc 
qucedara  opcra  &:  fada  in  admirationc 
apud  homincs  habira,  8i  taHa  rcuera,qua- 
]ia  apparent  diuina  virtutc  ,  &  ad  decla- 
raadam  do£trinam  fidei ,  vcl  promiflio- 
num  diuinaiura  ,-vcl  poccntisE  Dei  verita- 
tcm&:  ccrtitudincm  ,  &  ad  Dci  gloriam 
edita.  Ha:c  dcfinitio  ex  cai  hs  collcda  eft, 
arque  ex  ca  incclHgi  potcft,quomodo  vc- 
ra  Miracula  afalfis  fint  diftingucnda.  Vc- 
ra  habcnc  Dcum  authorcm  ,  cuiusviatq; 
virtute  fiunt  pra^rcr  naturar  ordinera  ,  nec 
ibi  eft  aHqua  impoftura,  in  cum  quoquc 
finem  cduncur,  vc  Dcura  rire  colamus, 
eiufque  vcrbo  ,  miftis  erroribus,  fidcm 
hAbcarnus.  Falforum  auihor  cft  Satana.s^ 
qui  illa  vcl  pcr  fciprum  ,  vcl  per  impo- 
ftorcs,  tanqi'am  orgaoa  cdit ,  idquc  va- 
rijs  modis.  Non  igitur  ncgamus,tnu!ta  in 


A  R  V  M  5  hiher  \. 

Papatu  ficri,qua:  pro  Miraculis habcaa- 
tur,  cum  nihil  fint  minus,  fcd  irapoftu- 
ra:,doH  &  fraudcs  Monachorum,  facrifi- 
culorum  fimilium  fuperfticioforum  ho- 
minum  :  de  quibus  Nicolaus  Lyra  in 
cap.  14.  Daniciis  ctiam  conquerirur,  di- 
ccns:  In  Eclefia  Dei  populus  fafe  dccipituf 
afacerdotihus  fUtis  Mtraculis  lucricausa.  Hu- 
ius  gcneris  plurima  apud  Gcnces  quoque 
accidifie  legimus,  vccft  vidcrc  apudEu- 
fcbium  Hb.  3.  de  uica  Conftancini;&  Hb.  9. 
Ecclcfiaft.  hift.  cap.3.  &  ahbi.  Secund6 
conecdimus  multa  in  Papatu  vcre  ficri, 
mlnime  tamcn  pro  veris  Miraculishabcn-  , 
da  funt,cum  reliqua:  caufae,  quasin  vc- 
ris  &  proprie  didtis  Miraculis  fpedari 
oportet,  defidercntur,  imprimifque  cum 
abducant  horaincs  a  Dco  ad  idola,  &  a 
veritate  RcHgionis  ad  fupcrftitioncs. 

Tutifiimum  igitur  fctppcr  fucrit ,  cx  i>e  Mi. 
dodrina:  veritatc  de  MiracuHs  iudicium  "."'"^'j 
facerc,  non  de  doddna  cx  Miraculis.Et  Zt"^ 
hoc  confiHum  Deus  ipfc  Dcut.  13.  dcdit 
nobis^  Chryfoftomus  inOratione  5.  ad-  'LS« 
uerfus  ludicos  docct,  Miraculis  crcdcn-  ''«'fOT- 
dum.  non  clTc  adaerfus  facram  Scriptu- 
ram.  In  hanc  fcntcntiam  Auguftinus  quo- 
quc  contra  Fauftum  Manicha:um  lib.  13. 
cap.  4.  (cv\h\t:Si  faceretis  maxime  Miracula^ 
ea  tamen  ipfa  in  vobis  caveremus per  inpuen- 
tem  nos  Dommum ,  ^  dicentem  :  Exurgent 
multi  Pfeudochrijli  ^  Pfeudopropheta,  &  fa- 
cient  figna  (jr  prodigia  multa  ,    vt  fallanty 
fi  fieri  potejl  ,  eiiam  fle^os ,  &c.  Vfquc 
adco  nihil  credi  voluit  aducrfus  confir- 
matam  Scripturarum  authoritatcm ,  quar 
fidem  fuam  in  rebus  ipfis  probac,  &c. 

Nec  illud  oraittcndum  videtur,  quod 
in  diligcnti  auchorum  ledionc  obfcruaui, 
a  nullo  fide  digno  auchorc  vetcri  eiuf- 
modi  fuHa  &  mcndaciafigna  ,  ad  confir- 
mandam  cultum  Deorura  alicnorum,  va- 
riafquc  fupcrfticioncs ,  cxcogicaca,  rcfcrri, 
qualia  poft  Grcgorij  Magni  dcmura  tcm- 
pora,  cijm  cmnis  gcncris  fupcrftitioncs 
cateruatim  in  Ecclcfiam  irrucrent,  &:  ho- 
die  alcfuicis  dc  fuo  Ignatio  referuntur. 

Fruftra  igitur  Richcoraus  Icfuita  in 
Expoftulaiione  fua  Apologctica  cap.  74. 
pag.  52,1.  grauiflime  accufat  noftrcs,  in- 
primis  aurcm  Stcphanura  Pafquicrium 
nobilcm  Aduocatum  in  Parlamcnto  Pa- 
rifino,  quod  fumme  contcmDat&  dcci- 
dcat  in  fuo  Cathcchifmo  Icfuitico  lib.  i. 
cap.i^.pag.iSv.MiraeuIa  &  vifiones  Loyo- 
\x:Horrib!le  i  inquit,  dt^a  co^itatucfue  efl, 
^uam  profafja  malediBa  Diagoras  Francusy 
j^Pafqnicrium  ihrcIHg't)  effundat  ifi  Mir*' 
cula  ,  qiu  rerum  omnium  prdpotens  Deus  per 
Ignatium 


Concio- 


De  Grtgine  Ie  s  vitarvm,  Liher  I.  ii 

tzriAtium  de  LojoU  edidity  i/t  lefuitarum  tem  creAtuT£^agnofcent€s  fupremi  Regis  DO' 

Ordtnem  prorfus  euerteret ,  eorum  injlitutum  mini  fui  ordinationes  ,  nm*i^e.eius fignatas 

ferderct  ,  famam  fropgarety  faccm  afflige-  ftibfcriptas  ^  ebedientiam  illi  prajliterint  y  hoc 

ret,  &c.  »on  tanti  erat  faciendttm  :  nec  etiam  rnagis 

Ec  Gretfcrus  concra  Srcnium,  Calui-  mirum  vobis  'videri  dcbet  ^  per  Apojtotos  tot 

nianos  Ignitij  L6jol<£  MiracuU-ridentes  ^  fi-  tan(acj\  contigiffe  MiracuU.fiquidemeaornniii 

mdes  cffe  dicit  lud^is  ,  fidem  chrijii  Miracu-  in  nomine  Dei  fiebant  ,  operante  videlicct 

lis  derogantibus.     lcaelaudo  &  cruculcnto  viriute  eius  ^  potentia,  quam  ilLis  concejfe- 

Marano  ae   profano  militi  tantnndcm  rat ,     tanquarn  figillo  ftiocofyfignarat  cum 

tribuit,  quantum  omniporenti  Dci  Filio,  ait:  In  nominerneo  Diemonia ejcient^  tinguis 

blarphemia   intcr  Chrjftianos  non   fc-  loquentur  nouis ,  ^c.   G^od  autem  Ignatius 

rcnda.                                            .  fuomet  ip(ius  proyrio  nomine  charta  infcri- 

,     Tandem  ob  hare  Miracula,  &  fidc-  pto ,  ptura  quam  ipfe  Moyles^  MiracjUi^ 

lcm  operam,  fcdi  Rom.  iam  nutanti  &  va-  totidem  edat  ,  qttot  ApojtoH:  quod  fgillurn 

ciilanti  pracftitam  ,  canonizatus  &:  in  nu-  eius  tantx,  authontatis  penes  creaturas  obti- 

mcrum  l*.ipifticorum  Deorum  a  Papa  rc-  mat ,  vt  fubito  ilti  obedianty  Hoc  y  hoc 

latus  eft  Loyoia.  ipfumejl^quod  infmnmArneius  4idr/ationem 

Edideiunt  auiem  Icfuita:  trcs  concio-  nes  inducat. 


c  ed,- 


aes  in  die  fefto  folcnni  Canonizationis  Sccundus  artie.  cft  pag.  8i.  eiufdem 
tifi ^/-^- lcii  Beatificationis  Ignatij  Loyolar ,  tan-  conc\on\y.^oadi)fque  Ignatiovittere  hic  con- 
c^^nont-  a  Dominicanis  Hifpanis   habitac    tigit  ^  vita  etus  ^mores  tam  graues ,  iamfu- 

latione  fui{rcnc,&:  in  Gallicum  Idioma  translata^.  blimes  ^  ipfo  etiam  ccelo  fc  Jlatttenie  ^  extite- 
^hubiu  Titulus  namquc  earum  hie  erat:  Tr^j-  exi-  runt ,  vt  nemini  nt(i  Pentificibus  ,  Diuo  fci- 
mi£  Conciones  in  folenni  fejio  Canonizatio-  licet  Petro  Imperatricibus ,  Deipara  vtdcltcet 
nis  ,  fiu:  Beatificationis  ,  gloriofi  Patriarch^  Firgini  :  denique  Monarch^.  fupremo  ,  UCD 
Beati  Ign.tttj.  l  undatoris  Societttis  Ieft:qua-  Patri^  eiufqite  jancitfiimo  Fitio  ,  eos  intueri 
rum  prima  ejl  per  Reuerend.  Patrem  &  Do-  &  videre ,  tanquam  ex  fmgulari  gratii  fue- 
clorem  Petrtmi  de  Valderanna  ,  Priorem  Con-    rit  conceffum. 

uentus  S.  Augujiini  Hifpalenfs:  K^ltera  TerciuseftinConcioneFr.Petr.Do2, 
fer  Reuerend.Patrem  Dociorem  Fr.  Pe-  pag.  m.  &:  p.  iu.  Extra  dubiumefi,  re- 
trum  Dozamfirdinis  San5li  Dominici  in  Con-  liquis  religioforum  Ordinum  fundatores  infa- 
uentu  Valentid  :  Tertia  per  Reuerendum  Pa-  uorem  Ecclef&  mijfos  fuiffe ,  <^c.  Nov i  S  s  i- 
trem  Prxfentatum  Fr.  lacobufn  Rebulo-  me  aviem  diebvs  istis  lOcv- 
fam.prdtdiBi  Ordtnis  S.Dominici  in  vrbe  Bar*  tvs  est  nobis  inFilio  svoIgna- 
celonenf.,  (jrc.  Excttfe  Pi^avtj  per  K^n-  tio  ,  q^em  constitvit  HvEre- 
tontum  OMenierum  imprejjorern  Cr  Bibliopo-  D  E  M  iversorvm,  &:g.  Nec  ei  quic- 
Um  ordinarium  Regium  AcademiA  PiSiau.  quam  in  hoc  genere  taudationis  deeffe  vide- 
snno  1611.  Scd  fiaus  fuboluic  tandcm ,  &l  tur  ^  quam  per  qvem  fecit  et  se« 
dcprchenfum  eft  tres  has  conciones  a  le-  cvla. 

fuitis  eonfcriptas  ,  habitas  &  publicatas  Quartus  articulus  fft-  in  ConeioncFr, 
fuiffe.  lacobl  RcbuIofsE  pag.  207,  Ignatius-,  in- 

itfaiu       Inhis  ConcionlbUs  Icfuita:  Ignatio  fuo   quic,  Martyr  tam  fingulari  ajfeciu  crga  San-^ 
fuo      Loyola:  tantum  non   diuinos  honorcs   cium   Patrem  Poniificem   Romanum ,  tan-' 
dlTilos  tribuunt ,  qualcs  San6ta  Scriptura  nulli    quam  tegitimum  fuccefforem  leftt  Chrifti^ 
hor.ores  vcl  Prophciarum  vcl  Apoftolor um  tfibu it,   eiufque  vicarium  in  terris  y  &c.  deuotus 
tnbuitt.      Deum  faeiunt :  id  quod  cx  4.  his  cxcr-  erat. 

ptisartic.  harum  coneionumfaciie  intcl-       Cura  autcrh  hce  Conciones  in  Galliatri 
ligctur.InprimaconcionePctrusde  Vuai-   importatar  cfTent  anno  Domini  1161.  &  5^'^^^^^ 
dcranna  fic  inter  alia  aic  pag.  54.  &  55.   facra  Thcologia:  Facultas  Parifienfis  dic  fnpsr 
Scimus  equidem  Moyfen  virgd  ftd  ^  quam    prima  Octob.  eiufdem  anni,  poft  folcn-  ^'^^^^ 
manu  ferebat  ^  Miracutain  aere  ,  in  terra,  in   ncm  Miffam  fua  ordinaria  haberct  Co-  ccnci? 
aqua.,i»  pet^is  i^--  pajSim,  vbi  confultum  illi   mitia  in  Aula   Collegij  Sorbonae  ,  tum 
vijum  futt  ftupenda  edidiffe  ^  admiranda.,   Magiftcr  loannes  Tiicfac,  Dcdorciuf- 
adeo  quide?nvt  ipfum  Pharaonemcumvntuer-   dem  Facultatis ,  Curio  S.  loannis,  Ec- 
foexercitu  in  marerubrum  prAcipitdrit  cr  fub"   clefiaftcs  Parificnfis  Ecclcfix ,  rctulit,  ali- 
merferit.,  verum  ineffahVis  divini  nominisy   quos  Parifina;  Vrbis  Viros,  aidfchastres 
^uod  virg£  ifti  feu  baculo  injculptttm  fuiffe   Conciones  detuliffc,  &  fcire  pcrcuperc,v~ 
Doiius  illeteftatus  Epifcopus  Avillanus  affe-  ttum  Facultas  Parifictii55  gratam  rai-arr.que 
ritjvirtutej  ifta  MiracuU  edita fitere.^iod au-  earun^cm  approbationcm  habcat,  fadaiiif 

h    %        a  Fi'. 


^2.  Ve  Originc  Iesvitarvm,  Liher  1. 

a  Fr.  M.  Matthsto  Le  Hcurs  Doaorc  poft  graviffiraas  tcmpcftatcs  vndis  &  fru- 

ciufdem  Facultatisj&rquid  pra-fcrtixnfen-  dibus  in  littus  cicitum  :  locumquc  dcfi- 

tiat  de  quatuor  iftis  articulis  quos  modo  gnabat  Diezum  iuxta  Oppidum  Dcn  E- 

rcccnfuimus,  qui  permultis  Catholicis  loph...  Eiufdem  monftrt  figuram  D.  Gc- 

otfcndiculum  prarbcant.     Q^a   audiia  fncro  rctulit  Gisbcrtus ,  Mcdicus  cx  ca- 

fupplicationc,  &:  pra:fatis  quacuor  arti-  dem  Norucgia  Romam ad fc  miftam cfle. 

culis  mature  6£  diligentcr  cxammatis:Fa-  GoOtgius  Fabricius  candem  iraaginem  ad 

eultas  attcndcns ,  cx  vcibisctiam  male  Gcfncrum  mifit  cum  dcfcriptione  huiuf- 

prolatish:ErcfcsnafGi,vtapudMagiftrum  modi  :  Pifeis  hic  captuscft  in  mari  Bal- 

Scntcntiarum  docct  Hicronymus  (  non  thico  iuxta  Elbojcam  Oppidum,quod  mi- 

obftantc  intcrccfrionc  Magiftn  Andrca:  haribus  quatuor  diftat  a  Coppcnhaga,Da- 

Ducal,  alTcrcntis,  prxdida  omnia  bcni-  nrci  Rcgni  Mctropoli.    Caput  coilum, 

gnis  intcrprctationibus  approbari  poffcj  humcri ,  thorax  humana  fpccie  :  caput  ra- 

ccnfuic:  Quod  adprimum,  iftam  loquen-  fum  vc  Monachi:  dc  collo  humcris,  tho- 

di  formulam,  qua  nomen  Crcatur^  no-  racecucullusquafi  pcpcndit,  quinigris& 

mini  Det  omnipotcntis  a^quari  vidctur:  rubeis  maculis  fuit  variatus.  Cucullus 

prasterca  extenuantur  Miracula,  co,qu6d  defijt  in  fimbriam ,  quaH  pcrizomarc  lum- 

Dci  nominc  edita  fuermt :  denique  Mi-  bos  6^  fomora  tegeie  folemus,  Brachio- 

raculanon  ita  certa,  Miraculis  indubitaia  rum  loco  pinnac  fucrunt,  pedum  qu  .'quc 

fide  cathohca  tcncndis  pr.xferuntur ,  cfte  cauda  pjfeis.    Totius  iponftri  lor  icuda 

fcandalofam,crroneam,blafphcmam  atqj  quatuor  cubitori^m :  ad  Rcgem  dclatum 

impiam.  Q^oad  fccundum,iftam  affcrtio-  ic  totum  ob  rarirasem  &  Miraculum  aflcr- 

ncm,  qua:  fiagit ,  aliquid  boni  Deo  acccf-  uatum  cft  :  captum  annb  faluiis  154.6.  Bel- 

filTc  cx  vifione  crcatura:,  fcandalofam  cffe,  lonius  add.it ;  nullam  voccm  cdldifTc,  pr<j- 

acmanifcftam  ha^rcfin  pra:  feferre.  Quo-  tcrquam  fufpiria  qusedam  ,  fummuynmce- 

adtcrtium,accommodationemhuius  tcx-  rorem  ac  luutam  rcfercntia.  Hijjcfimi- 

lus  litcralis  D.  Pauli  :  Nouiftime  autcm  le  Monftrum  in  Gallico  ctiam  t^ccano 

locutus  eft  nobis  in  filio  Ignatio  ,  &:c.altc-  prope  Burdcgalas ,  codem  fcre  tempord 

riquam  Chrifto  ,  eflc  fcandalofara,  erro-  captum  ,  quidamGallus  eidsm  Gefncro 

iicam,&  mcram  blafphcmiara  &  impicta-  fcripfir.    Horaincs  irx  littore  ambulantcs 

tcra  rodolcre.    Quoad  vltimum  articu-  hoc  Monftrum  libenter  allicit ,  &  coram 

lum  ,  duas  habcre  partes  intcr  fc  pugnan-  cis  fupcr  aquas  ludit:  quod  fi  homincm  ad 

les,  quarum  altera  altcram  dcftruat :  &  mirantcm  appropinquare  viderit,  appro- 

poftcrior  quidcm  ,  Papam  ciTe  Vlcarium  pinquat  etiam  ipfum  :  &:  fi  qua  poreft 

in  terriSjCathoUca  eft  :  prior  verg,Papam  ratione,homincm  capit,  &trahicin  pro- 

efTc  lcgitimum  fuccefTorem  Chrifti ,  mo-  fundum,  vc  carnibus  eius  fatictur.  Hod 

dum  loqucndi  omniao  hasrciicum  conci-  Monftro  marino  ,  Monachum  rcferente, 

nct.  clcmentiffimus  Deus  Mundo  fignificare 

voluit ,  cmcrfifre  in  terris  duoMonacho- 

Qu£  fizna  Z^Wtmum  IesvITARVM  rum  Monftra,  lefuitas  vidcHcct  &  Capu- 

portendcrinL  ""T'  ^,^"'  ^^"^"  jj^^.^l  '"g^">""^  ^g^^" 

>        '  i  gic  rcfcrentcs  ,  dodtrma  &:  erudjtionc, 

item  vcrbis  &:hypocritjca  fua  fanditatc, 

Mott.     i^~>(!rca  aduentum  Ignatij  &:Icfuitarum  alijfque  miris  ariibus  ad  fc  pelliciant  ho- 

jimm    ^^Monftrum  marinum  in  Norucgiaca-  mincs ,  &  in  fui  admirationcm  adducant. 

num-    prum  cft  mari  proeellofo  :  cui  vifo,  Mo-  quofquc  fic  illaqucatos  tcncant ,  hos  in 

nachi  nomen  impofucrunt.    Humana.n.  profundum  barathrum  crrorum  ac  fuper- 

facic  vidcbatur,  fed  ruftica,  capite  rafo  ftitionum  horribilium  dcmcrgant,  &  tan- 

&c  la:ui ,  humeros  contcgcbat  vcluti  Mo-  dcra  in  abyffum  infcrnalcm  pr^cipitcnr, 

nachorum  cucullus.    Pars  infimaincau-  proindcquc  fibi  ab  iftis  diligentiflimc  ca- 

dam  latam  dcfiacbat :  mcdia  multo  crat  ueant ,  qui  artcmum  pcrirc  nolint. 

latior  ,  fagi  milicaris  figura.    Hanc  effi-       Rcfcrunt  etiam  hiftorici ,  an.  154I.  qui 

gicm  D.  Conrado  Gcfncro  Tigurino  do-  cum,  quo  oonfirmatus  fuit  lefuitatum  Or- 

no  mifit  illuftrifl".  Margarctha  Navarras  do,  fcquuius  cft,in  pIurimisEuropx  pro-  * 

Rcgina.Ea  a  viro  nobili  hanccffigicm  ac-  uincijs  incrcdibil-cm  ingcntium  locufta- 

ccpcrat,  qui  fimilcmad  CarolumV.  Im-  rum  multitudincm  fuhit6  cxortarr»  f  iifrc. 

pcrat.  in  Hifpania  tum  agcntcm  dcfc-  Hx  pi  imo  nnllas  habcbant  alas ,  fcd  ma-» 

rebat:  Illc  Rcginac  affirmauit,  fc  mon-  gnos  dabanr  fa!tus:pauI6  poftquacuoradc- 

firum  hoc  in  Norucgia  captum  vidifle  ptar  funt,ranraqimultitudinc  prouolarunt, 

vc 


Pc^  Or/^/«(?  Ies  VITARVM  ,  ^jL/^er  I.  \\ 

vtduo  nailliariain  longum  fiilacum  cubito  lic,iuftusiile  ludcx  &Ecclc{ixru2e  fidc- 

tcnusitaoccuparcntjVtfoIisquoqucfpion-  liflimus  vindexfolus  fiouit :  qucm  cgo  to- 

dorcm  atotoilloterrserpaciofuadenfirato  "  go  fupplex  ,  vtcito  vcniat,  Amcn: 
cxciuderenr.    Dici  non  pofTc  affirraant 

carum  Regionum  incoia:,  quantum  da-  CapvT  II 
niai  dederinc  rcbus  liumi  nafccntibus, 

vallantes&rdepafcentesomniaadradices  xt      •  t 

vfquc.Traniuola{rea.untaquas,arborcs,^-  Nomine  IesvitaRVM. 
dcs  &:  obuia  quxq-,:  ciimq;  ca*um  alae  fuc- 

creuifTcnt,  fuiffe  humani  digiti magnitu-  /^Via  rcs  & appellatio feu nomcn  or- 

dinc,  &  cunc  airocius  multo  graffaus  in  \,_^dinis  Icfuitarum  nouum  eft,  idco  '^»'' 

ffugcs,  5t  ca  ,  qua?  in  vfus  horainum  nc-  ctiam  ,  vt  ficri  folct,  varias:  ortas  funt  de 

ccffariosgignittcrra  :tora  seftatenulla  vcl  Etymologia  nominis  lefuitarum  difputa-  ' 

vi  vclarte  earum  (aruitiam  retardari  po-  tioncs.  Nolim  autem,cgo  tantamGram-  ' 

tuiiTc,  fcd  in  autumnodemumcoelo  fri-  maticorum  litem  meam  facere ,  fed  fo- 

gcfeente  ,  cxtmdas  eflc,  atro  poft  fc  rcli-  lummodo  varias  opinioncs  rccenlcbo,  & 

Qlo  fcmine,vndc  fcqucnti  anno  alij  vcr-  dcindc  icdori  liberum  permittam  iudi- 

mss  oiti  fmt.    Mortuos  pecudes  cdiffe  cium.    Quidam  igitur  Romano  more 

auidiffime,  porcos  imprimis,  vtLaurcn.  quxuucrunt  ctymoiogiam  :  Sicut  cnim 

Surius  tcftatur  in  Gommcnt.  fuis  hift.  qui  oHm  Rom.  Impcratores  dicebantur  A- 

fe  illis  mire  farfermt  .•  crcditumquc  ti)m  fricani ,  Gccmanic^,  Afiatici,  ^z.  noii 

fuit,  non  ablimilcs  exritiiTc  illis  i^-gy-  quod  amici  &  focij  illoruna  populorunl 

ptiacis ,  quarum  in  Exodo  fit  mcntio.  ciTcnt:  ita  didos  Icfuitasputanr,  quafi  pro- 

Hoc  prodigio  Dcus  abfquc  dubio  lc-  fclTos  &  iuratos  hoftcs  lEsv.    Aiij  ex  hi- 

fuitas  &  Capucinos  nupcr  natos  fignifica-  ftof.  Vcc.  Teftamenti  ^ae5««0A<5i(7/flt?  quas-. 

rc  voluic.    Locuftas  enim  Monachorum  ficrunt ,  didofque  putant  lefuitas ,  q  laii 

grcgcs  denotarc  ,  ica  manifcftum  eft  ex  Giczicas,vel  Efauitas,  aut  ccrie  lebnficas. 

Apoc.  9.  vt  longa  probationc  noncgeac  Et  hiftoria^  (ane  illse  non  malcad  lefuita- 

Ec  fane  h^ec  locuftarum  iftarum  dcfcri-  rumfcdam  quadrant.  Sunt  qui  arbitrant 

ptio,qu3C  non  a  mc  confida,  fcd  ex  Pon°  cx  Gcrmanica  lingua  rationem  appclla- 

tificiorum  Comentarijs  dcfumpta  «eft,  Ic-  tionis  pofTe  eommodiiiS&melius  invcni- 

fuitis  &  Capucinisegregie  Gonuenif.Nam  ri :  ncc  immcritbj  quura  dcbcant  cfTo 

ifti  quoquc  ab  initio  nullos  habucrc  alas,  Gcrmanorum  ApoAoIi,  Sunt  autemdud 

hoccft,  in  nulla  cxiftiraatione  fucrunt,  potiflimum'in  Germanica  lingua  idioma- 

quum  author  corum  fuiffet  aliquandiu  ta.    Si  itaquc  iuxta  idioma  GermaniaE 

miles&  litcrarum  omniura  prorfus  tudis  infcrioris  vocabuluni  cxaminctur,etymo- 

atquc  ignarus.     Licerarum  aurcm  cijra  logla  crit  ^cfw^^l^f^^q^^aii  qui  &J  ipfe  longo 

aliquam  nociciam  acquifiuilTec ,  &r  Difci-  fic  a  Icfu,  &  procul  abducat  alefu.    In  i- 

pulos  naftus  cflct,  pauci  tamcn  crant  diomatc  vero  Gcrmania:  fuperioris  dici- 

numcro,  illiquc  ipfi  a  clcro  Rom.valdc  tur  ^criWCUfer  quafi  ^tfu  \Dlci?cr.    Eft  e- 

cxagitabantur,  multifque  raolcftijs  afti-  nim  intcr  t.  fii  d,  fymbolifmus  vficatusj  vc 

cicbantur.  Mox  tamcn  ac  alas  nadi  funr,  ^^ummBcn'  &  iDumm^' r  *.  Et  ficuc  nomi- 

id  cft  quum  in  authoritatc  &  cxiftima-  nafunt  fatalia ,  ita  Icfuitar  ipsa  appcllatio- 

tionealiqua  habcri  co^piffent ,  mirum  in  no  prxfe  fj:runt  caradcrcm  bcftijc  Apo= 

raodum  crcuerunt,  &  longc  Iate'que  d--  calypfcos.    Vocatur  autem  homo  illo 

fperfi  funtpercotam  Europam  ,  florencif-  pcccaci  a  Paulo  cir/xe^'^^©-' ,  a  loh.  An- 

fimis  pafeuis ,  hoc  cft ,  Ecclcfi:;^  Dci  ma-  tichtiftus.  Slcut  igitur  Germanice  ad  vcr- 

ximum  infcrcntcs  damnum.    Qucmad-  bum  diceretur  (5o«i^mi&cr  vnt)  C^rt(?ott5$- 

raodum  vcrb  iftx  locuftx  breui  extindq,  i)cr/  ita  ha^c  fcda  vocaiur  ^erunjiiberrop- 

&  fuauiflTimus  cibus  poiCis  fadaj  funt,  ita  pugnat  cnim  prsecipns  nomcn  Icfi,  quoi 

fperarim  cgo  ,  nouorum  iftorum  Prophe-  ipfe faluumfaciat  fofulum  juum  ap^tis  eo- 

larum  interitum  pr^e  foribus  e€e  ,  quum  rum ,  Macih.  i-  U  Ad.  4-  ^Of*  efi  aliud  no- 

iam  videamus,  ob  deprchenfam  eorum  men  datumhominibus,  tn quoo^orteat  fatva-^ 

hypocriticara  fcu  fucatam  fandiratem,  fi,    Sunt  practcrca  Gramroatici  quidam, 

dolos  fraudes  &  irapofturas ,  authoritati  qui  per  vfitatasin  Scholis  figuras  ^poo-a-g- 

ipforumpiurimumin  dicsdecederc  Quid  .  (Xivfcilic.  a>a/pso-/v  etymologiam  qua^runt, 

vcto  in  vkimo  illo  &:  vniucrfali  corius  &  difputant  priroam  fyllabam  fuperflue 

Mundi  iudicio,  quod  prope  eft,  Domi-  additam  :  vcro  autem  norainefine  figuis 

nus  5d  Setvator  noftec  cum  illis  aaurus  appcllandos  cfTe  Shhas  ,  qi/os  Horatius 

b    ^  vosat 


14  Dc  Orrginc  Iesvit. 

vocnt  Eficuri  ^'ege  ponos.  Et  durior  fa- 
ne  vidcii  pottft  hxc  dcriuatio,  fed  ipli 
i  lUndunt  tales  ciymologiiisin  Pontifici.-e 
Religicnis  lcd.  tores  cflc  vfitaias.  Qui  c- 
n;m  vocantur  Canonici  Rcgtilares  viia  &: 
fadis  dcmonltrantlc  prinia  fyllaba  dcm- 
pia  cfTc  Gulares. 

Cum  autcmRorraj  vel  nata,  vcl  ccr- 
tcconfirmata  iii  ha-clciaa  k{iiitarum,vo- 
Ir.nt  nonnulli ,  non  quxrcndam  effe  vel 
Hcbraicam,  vel  Gcimanicam,  Ted  Ro- 
manam  ,  Tcu  Latinam  ctymologiam  ,  &: 
conceduntjdidos  cflelcfuitas,  quod  iym- 
bolum,  Rcgula  lumma  profcfl;onis  ac 
vifc  iplorum  fit  Iesv  s  fcu  Ies  vviXA.Sic 
ctjam  Grctfcrus  contra  Simoncm  Ste- 
nium  Icfiiros  luda^orum  c/^avv,c/.»c  conten- 
dit  cfTc  iefuiris,  vc  qui  a  lefu  lelfaji  didi 
fint>  At  vcro  fi  hoc  vcrum  efict;  Phi- 
lo  loiephus  iudse. ,  S^  propterca  Chrifti 
ac  lelu  nominis  holtcs ,  non  tam  exquifi- 
tis  laudibus  lclTasos  cxtuHficnt. 

Rede  nc  aucCfVel  fecus  hocnoracn  Or- 
diniiilorura  tribuiil  (ic,  poftca  vidcbimus. 

Nunc  inquitcnduni  a  quo  hunc  titulum 
fatis  fuperbum  habcanr,  &quiscumtri- 
igna.  buerit  iihs.  De  hoc  loannes  Pctrus  Maf- 
^wie^  fieius  hb.  z.  cap.  5.  Viix  Ignatij  Loyola: 
aquo  fic  fere  fcriblt :  Cum  nAuigAttonis  Hierofo- 
lefuita-  lifffitanA  confiliA  iQnatio  &  focijs  in  irriturn 

rumno-        ^  /  ^  ^  ' 

menha-  cectaijjent  circa  annum  1557.  Romam  Ignatium 
teant.  contendijfe.  Orandi  autem  causa  non  longe 
ab  Vrhe  T emplo  ingrejfo,  Jla!im(Jtte  ahjlracto  a 
fenftbus  cUrij^imatn  luce  per  Jpgciem  tUi  fefe 
Denm  Patrem  oflendiffe,  ^  lefu  fiio  ,  haiu- 
lanti  crucem ,  (Js"  crudelifhimii  ajfe^o  fuppUcijs^ 
frxfentem  Ignatium ,  fociofque  ahfentes  com- 
rnendajje  :  quos  illc  chm  in  fdcrn  ac  patroci- 
nium  rece^iffet ,  ^.d  Jgnattum  ,  fociojque  pla- 
cidj  ac  fereno  vultu  conuerfus ,  hdnc  verha  lo- 

CUlUsfit. -EgO    VOBIS   ROM^,  PROPI- 

T I V  s  E  RO  ;  atcfue  hoc  ipfum  vel  inprimts 
fuiffe  caufa,  quod  Ignatius  confjrmata  poflmo- 
dum  Soceiati  falutare  potijiimiim  nomen  [e- 
sv  tndiderit.  Rcfctc  idem  Ribadcncira 
in  Vita  Ignati)  hb.i.  c.  ii.  P.  Annibal  Co- 
drctus  quoquc  lefuita  hunc  titulum  ad 
candem  Originem  rcfcrt :  lcribit  enim, 
Societatem  Juatn  hoc  nornen  aJJumpfifJe.,quod 
ccelejhs  Pater .,  ornnes  qui  in  ea  funt  tan- 
quam  S^os  adiunxerit  (y  commendarit  JiUo 
fuo  leju ,  qut  eos  etiam  pro  talihus  agnove- 
rit  &  receperit. 

Qua  fidc  autcm  hxc  illorum  narratio 
digna  fic,  Lcdor  ^  quxfo ,  atcendar.  Maf- 
fxius  dicir,  hanc  vifioncm  vcl  imprimis 
caufx  fuific,  ciir  Ignatius  confirmaice  poft- 
m<  dum  Socictaci  nomen  Icfu  indidcrit. 
5»  hocvcrum  cft,  Ignatius  titulumhunc 


^RVM  ,   Lthcr  r 

Socictari  fu.r  dcdir,non  ante  [fcd  poft  con- 
fiimatloncm  dcmum.  Arqui  hunc  titulura 
antc  confirmatioifcg  vfupa. unfjVt in  fuppli- 
catianci  fua  ad  Paulum  111.  P^para  procon- 
firmationc  impctraqda  his  vcibis  indicant.- 
£)uicunquein  Socictate  noflray  quam  lefuno- 
mim  infigniri  cstprmus ,  ftth  cructs  vexillo  mi- 
litare  vult ,  C^c. 

Q^iacto  ctiam  I  fi  hascvifioycre  fada 
cft ,  6d  Ignatms,  cum  priraura  Romam 
vcuit,  illamPctro  Lcinez ,  qui  poft  eum 
Gencralis  crcatus  cft ,  ordinc  cxpofuit, 
vc  Maft^seius  &  Ribadcncira  referunt,  cur 
occultauic  cam  Leinez,ijs  maxime  icmpo- 
ribus,  quibus  fumma  necclfitas  poftulabat, 
vt  cam  manifeftarct  r  Curcam  non  Par-  , 
Iamento&;  facuitati  Thcologia:  Parificnfi 
oppofuit,  cum  intcrdiccrenccis,  ne  hune 
ticulum  vfurparcnt  ?  Jn  prompru  caufacft: 
Quia  de  hac  vifione  tum  n  'huc  nihilno- 
rant,  vcl  tam  pudendar  fabuia:  cos  tunc 
adhuc  tcmporis  pudercc. 

Dicantctiam  lcfuita:  qno  in  locopoft 
Chiifti  afccnfionem  in  cuelos  ,  a  quibus 
&  quo  tcmpore  vr.quam  audita  ui  vox 
Patris  ccrlfftis.  Quisciiam  credat  Fi- 
lium  Dei  co^lo  dcfcendifle,  vt  fcroccm 
ac  truculcntum  militcm  Hifpanum,  & 
infigncm  idololatram  alloquerctur  ,  & 
propiiiura  fc  Icfuicis  futurum  diccrct  Ro* 
ma: ;  qu^  Antichrifti  feu  filij  perdiiio- 
nis  fcdcs  cft,qu2E,  vt  Abbas  Vtfpergcnfis 
teftatus  eft,  per  malitiam  horainum,  noji 
pcr  Religionem^  orbem  vicit :  ad  quam 
trahic  homines  non  ipfotum  devotio  auc 
pura  confcicntia,  fcd  Icclcrum  muiiipli- 
cium  pcrpetratio  ,  Zz  li»ium  dccifio  prc- 
tio  companiia.  Annon  Chrirtus  ipfe  di- 
xit :  5i  qnis  vobis  dixerit ,  ^cce ,  b:c  fjl  Chri- 
JIhs  ,  ecce  illic  ejl ,  nolite  credtre.  Ab  eo  igi- 
tur  tcmpore  ,  quo  Monachatus  cxottus 
cft  ;  vix  crcdtderim  crafiius  mendacium 
intcr  tot  myriadcs  fabnlarum  monaftica- 
rum  a  quoquam  publicatum  fuifie,  &  ta- 
men  ciufmodi  homincs  orthodoxos  mcn- 
daciorum  fubindc  mfimulant. 

Cura  igicurhoc  racndacium  olfaccret  c.adt 
Montaigncs  lcfuita,  &  vanitatcm  huius  ^ffjfjfj" 
fabulas  intclligcret ,  noluit  illam  dcfcnde- 
rc,fcd  alio  dolo  ac  fraude  vfus  eft,  afTcruic- 
quc  Papam  Concilium  hoc  titulo  lefuita- 
rumOrdincm  coronaffe.  Idcm  alTerit  etiam 
dc  laFon.c  35.  \uc\mtt\% :  Populum fic  or- 
dinis  huius  viros  appellajfe ,  quod  eorum  So- 
cietas  a  fan^la  Sede  de  nomine  lefu  appellata 
fit.  Ec  pau!o  poft  aic :  Icfuita  non  Je  lefnitas 
nominarnnt  fed  S.Sedes  eos  Sodetate?n  leju  ap~ 
pelLuitt.  Ex  quo  mrcnigiiur,  nc  hunc 
quidtm  dc  la  Fon.  fidcm  aliquam  huic 
fabi:l;c 


De  Origine  Iesvi" 
fabulsc  tribuifTe,  6um  mcntionem  eius 
mentionem  cius  nullam  prorfus  faciar,ncc 
tkulumhuncad  vifioncm  iftam  ,  fcdaHum 
authorem  rcfcrar.  Si  autem  &:  ipfc  pri- 
mam  fakem  Pauli  III.  Bullam  lcgifTctjfa- 
Ciie  intcl!cxi(rct ,  ncque  fandam  Scdcm, 
hoe  cft ,  Papam ,  fcd  Ignatium  cum  So- 
cijs  huneticulum  iam  tum  in  lupplicatio- 
ne  ad  Pontificcm  fibi  cribuiflfe.  Sed  dc- 
mushoc  maxime  lefuitis,  vifionemhanc 
vcre  fad<im  fuiffc,  modb  illi  hoc  nobis 
viciflim  dent,  Ignatium  Loyolam ,  vcl 
alium  nomen  hoc  Socictati  huic  indidif- 
fe ,  a  lefu  qj^idem ,  fcd  non  a  vero  illo 
lcfu  Fiilo  Dei ,  fcd  ab  iilo  mirabili  le- 
fu  ,  qui  Jgnatio  vertiginc  correpto,  dum 
Romam  ptoficifcitur ,  fccus  viam  appa- 
ruit,  os  habitumque  gerens  Monachi, 
qtialcm  hodie  Iciuit;^  circumferunt. 

Qiiemadmodum  aacem  ,  vt  P.  Boqui- 
nus  in  AfTettione  contra  Icfuiras  docct, 
Vchemcnter  probandum,  quod  noui  ifti 
focij  pcr  hanca  fc  confidam  appcllatlo- 
hci|i  non  obfcure  (ignificant,  fc  impro- 
barc  atquc  adco  damnare  anteccdcntium 
Ordinum  auihores ,  qui  his  cognomina 
ab  hcminum  nominibus  pctita  indidc- 
runt,  fuofqi!c  difcipulos  Francifcanos  a 
Francifeo,  Dominicanos  a  Dominico,  Bc- 
ncdidinos  h  Bencdifto,  Auguftinianos  ab 
Auguftmo,  &c.  nominarunt(quarc  ipfos 
non  cxigua  fchifmatum  atque  fupcrftitio- 
num  fpaifilTc  fcmina  conftai)  &  eos  rc- 
uocant  ad  lefum  Chriftum  ,  vt  vnicum 
vere  Rcligionis  fontcm  Sd  caput(a  quo 
illos  defcmiflrc  fibique  cffodiirc  cifternas, 
qua:  aquas  non  continent,  illa  cognomi- 
na  tcftificantur  )  ita  quoque  uchcmcnter 
improbandum,  &:  h^ec  ip.orum  audacia 
atquc  temeritas  tcprchendenda ,  quod 
rcpudiato  omnium,  qui  Chrifto  nonien 
dcdere  communi  titulo  iam  ohm  rece- 
pto,  cuius  author  eft  Spiritus  Sanaus,& 
quod  apud  omnes  pios  maiorcs  fummo 
in  honore  fcmpcr  habitum  fuit,  alium 
hadenus  in  audirumminimequc  ipfiscon- 
uenientem,  &:  cum  nonparua  Chnfti  o- 
mnium  piorum  Scruatoris  ,  contumclia 
coniundum,  confingcre,  fibique  priuaia 
authoritate  indcre  aufi  fint.  Nouum  efTe 
Icfuitarum  cognomentum  ncmo  eft  qui 
ncfclat.  Nouitatem  autcm  cum  in  omni- 
bus  rebus,  tum  maxime  in  Rcligionis  cau- 
faomnespij  Ss:  docti  vehementcr  fugicn- 
dam  cfTc  re£>:e  prsecipiunr,  quod  &  fuo 
cxemplo  Apoftoli  confirmamnt.  Nara 
cum  Euangelica  dcdrina  ncuitatis  nomi' 
nc  infamarctur  initio  ab  hoftibiis,  ipfos 
&  inprimis  Paulum  fcduI6  dedifTc  ope- 


rARVM  ,  Liber  L 
ram,  vt  iftam  ealumniam  depcllerisnt,  cx 
Ipforum  fcriptis  manifcfte  cogr.ofcimus, 
Et  fan^  noua  nomina  cur  nifi  nouis  rci 
bus  fignificandisinucniantui  ?  Vocabula 
quidcm  noua  fingerc  rebus  nouis,  non 
improbatur  ipfi  quoquc  Hieronymo  in  ca. 
1.  Epift.  ad  Gal.  fcd  tum  id  facicnduni 
cfTc  idem  cxiftimat,Mum  vcl  viilitas, 
vel  neceflitas  fuadent  vcl  pofii^is  vrgcnr; 
At  cum  lefuita:  ad  hoc  coifTc  &:prodijirc 
vidcri  velint,  vt  anriquam  pietatem  re- 
ftituant,  quas  ipfos  vcl  vtilitas  inducere, 
vcl  ncccfiTitas  cogere  potuit  ad  hoc  cogno- 
mcntum  cofingendom?  Primum  novono= 
mine  diucrfum  ab  eo  quod  inftituerunx, 
promittunt  atquc  ita  fit:  vc  ipfi  a  fcipfis 
difiideant.  Deindc  vctufta:  dodrinas  at- 
qucRcligioni  qiuconucnic  noua  appelha- 
tio?  Nihil  certe  magis  quam  vctcri  vc- 
ftimento,  iuxta  fentcntiam  Chrifti,  par- 
tieula  rudispanni.  PraEtereafi  Prophcti- 
eam  dodrinam  paritcr  &  Religionem  tra- 
derc  inftitucrunt,  qua:  ftultitia  cft,  rem 
vt  vcrifiTiraaiSi  ita  &l  vetuftiflTiraam  noua 
ac  fi£ta  appcllationc  fufpcdam  odiofam- 
quc  reddcrc  ? 

Videamus  ctiam  num  reccns  fabrica- 
tah^c  appcllatio  Scd^  huic  fchifmatis  no-  yj'^'!, 
tara  manifcfte  inurat:vt  hoc  pado  ipfi  cri- 
minis  rci  fiant,  de  quo  nos  tamen  perpc-y^jf^^ 
tuo  hodie  accufanr.  Deus  concordiam 
&  vnitatcm  Ecclefia:  fua:  omnibus  modis 
commcndauit:  vndc  ctiam  ciufdcm  Pa- 
tris  voluntate  &  confiiio  cfFedumeft,vc 
omncs  vno  Chriftianorum  nominc  didi 
notatiquc  fucrint  ,  iam  inde  ab  initi<) 
iftiuspcr  Euangeiij  pricdicationcm  aggre- 
gaiionis  ?  Ideoquc  hane  appcllatjoncni 
vnitatis  iliius  velut  Sacraracntum  quod- 
dam  atquc  vinculum  conftat  cfTe,  Ap- 
parct  ctiam  in  codcm  cognominc  cfTein- 
clufam  Religionis  profefijionem.  Hoc 
igitur  vinculum  vnitatis  diiToluitquifquis 
aliam  fibi  afcifcit  appcllationcm ,  quod 
ctiam  Paulus  manifeftedocet  i.  Cor.i.Ab- 
ncgationis  quoque  ^  defcdionis  fpecics 
cft,  aliud  fibi  fine  v!Ia  nccefiitate  affin- 
gcrcnomcn.  Exftat  cnim  inGratiano  ii. 
quxft.  5.  Paragraphus  cx  Auguftino  cita- 
tus ,  qui  docet ,  Eum  qui  fe  chripamnh 
ejfe  negdt ,  negnti  fimul  Chrijlt  convinci.  Ac 
mirabiic  faneeft,  quod  Icfuits  fic  coifTe 
videri  vouinc,  vt  difperfaEccIcfise  mem" 
'bra  colligant,  interque  fe  coagmcntent, 
cum  ipfi  interim  finc  authorc  ,  finccau- 
,  fa,  malo  pcrniciofoquc  cxemplo  fepara- 
tioncm  in  Ecchfia  inftituerint. 

At  fortaflc  diduri  funt ,  id  fc  finxifTc  &; 
afTumpfiire  cognominis ,  qu,o  fignjficarcnrjf 
nojxiine- 


i<?  De  Ori^ime  1  es Vi 

noraineque  ipfo  profitercntur  fe  effe  lefu 
cultores ,  hoc  clt,  in  eum  (e  credere,  ipfi 
fidcre,omnemque  luam  faluccm  ab  co  cx- 
pcdarc.Sed  qujc  non  efl:  curioficas  auc  va- 
nitastancum,  vcrum  ctiam  iniquitas,  id 
quodomnibus  pijs  cftcommune  &  Chri- 
Itiano  cognomiiic  continccur ,  ac  ccelelli 
Ipititu  auihorefigoificatur,paucos  fibi  vin- 
dicarcjcjufq;  rci  caufa  privaia  authoritacc 
novum  fibi  confingcrc  afcifccre  ticulum? 
Aut  fi  quid  privilcgij  6L  ptarrogativa:  ob- 
tcndic  novus  hic  Oido,  diploma  profcrant 
verc  Apofi:Qlicum,  ideft,  non  a  RomAna 
icu  Babylonica,  fed  coelcfti  curia  profc- 
dum  ,  3<:  omnibus  examinandum  iudican- 
dumque  cxhibeanr.  Scd  nifi  me  animus 
vchemcncer  fallit,  fcio  quamobcaufara 
Chriftianorum  ccgnomine  repudiato,  no- 
vum  &  prionbus  <cculis  incognitum ,  Ic- 
fuitarum  fcilicet  confinxeunt  fibiqiclcge- 
rinc  iftiufmodi  in  Italia  nati  homincs  :  ni- 
mirum  nc  vidcrcntur  ftupidi  &  ftolidi, 
qucd  Icalico  idiomate  pcr  homincm  Chri- 
ftlanum  ftoiidum  ac  ftupidum  fignificarc 
acinEcIligcrefolcant,  vt  Chtiftianus  Fran- 
ken ,  in  lcfuiticis  caftris  educatus ,  in  Col- 
loquio  luo  Icfuitico  teftatur. 

Obijcic  ctiam  Grctfcrus  contra  Stcniura, 
Sifideles  recte  aChriJlo  NominenturChrifliaaij 
fequeq'-,  c;'  fuiOrdinis  homines  a.c  Socios  non 
minus  recie  nominari  lefuiias  a  nomine  lefu. 
Rrfjfpondeo  Filius  Dei  leius  appcllatur  idc  6 
quod  nos  falvet  ab  oranibus  pcecatis  no- 
ftcis,&  quod  arliunde  falus  nec  peti  dcbeat, 
nce  alibi  teperiri  pofiit.Ghriftus  autcra  vo - 
cat  ideo  ,  qubd  a  Patrc  ordinatus  &:  a  Spi- 
ritu  Sancto  vnftus  ficProphcta  acDoftor, 
qui  nobis  arcanura  confiliura  &  omnem 
volunratem  Patris  de  redemptionc  noftra 
patcfccit:&  furaraus  Pontifcx,qui nos  uni- 
co  facrificio  fui  corporis  rcdcmit  &  afiTidje 
pro  nobis  apudPatrcm  dcprccatur:&;  Rcx, 
qui  nos  fuo  verbo  &  Spiritu  gubcrnat 
partam  nobisfalutcm  tuctur  &  confervac. 
Ab  hoc  Chrifto  nos  rede  Chriftiani  vo- 
camur,  qula  per  fidem  fumus  raembra 


TARVM.  Libcr  I. 

Ghrifti  &:  vndionis  ipfius  participes.  lefui- 
ta:  autcm  pcrpcram  a  lcfu  fic  norainantur: 
non  cnim  falucem  homjiubus  dant,  fcd 
pocius  auferunc,  homincs  a  lcfu  Scrvatorc 
abducendo  ad  ncfcio  quos  tutejarcs  Divos. 
Addc  quod  Chnftiani  vocamur  cxprcfle 
&difertc  in  fcnpcura  ,  ut  Adii.  z6.quum 
lcfuira:  nullibi  vocemurvcl  inVctcris  vcl 
in  Novi  Tcftamenti  hbris. 

Ad  has  igitur  ab{urditatcs,quantumcon 
jiciojlenicndas,  difficultatcsque  quas  ha-  'J^'^,' 
dcnuscnumcravimus,  tollcndas,  invcnta  '-^so- 
cft  ab  ipfis  cognominis  huius  Periphrafis,  ]'^f^*lp^ 
fiia  quibufdam  in  ipforumfcriptis  pisefixa,  tdLaruK 
nimirum  Societas  lefu  ('omiffo  Icfuitarum 
nominej  imo  etiam  Doraini  dc  Societate 
Icia :  vcl  quod  ipfos  lefus  nuper  admodurn 
allcgeric  in  collcgas  &  focios  adfaluccm 
mi(eris  hcminibus   impcrticnda :  quod 
prorfus  impium  ac  biafphcmum  clTct  di- 
ccre  :  hoc  enim  Icfu  Chrifto  fic  propriutri 
cflc  ,  Apoftolica  tcftatut  doclrina,  uc  fo- 
cium  nuHum  adraittat  :  vcl  quod  (  qi!3c 
mitior  eft  interprecatio  ,  &  pauciora  in- 
commoda  fccum  trahit  j  talemcum  Ie(u 
fociccatcm  habeant,  ut  ab  eo  falutem 
quam  omnibus  in  ipfum  credentibus  la- 
crse  liccrt^  promiccunt,  confcquantur.  Pri- 
musautcm  gradus  adincundam  cum  Icfu 
fociccatcra  ncccflarius^cft  fides.Deinde  ad 
recinenda  cura  co  foeietatera>opus  cft  vita 
Chriftiano  nominc  digna.  Tcrtiusgradus 
quofocietas  vcra  lefu  confirmaiur,cft  tolc- 
rantia  crucis.    Novitium  vcto  Icfu  foda- 
litium  vcraChrifti  fidc  prarditum  non  cfTc: 
ncc  in  co  apparcrc  fanda:  vita:  ftudiura  : 
nullum  dcniq;  confpici  ineo  crueis  Chrifti 
veftigium  P.Boquinus  in  pr^didaAflertio- 
nc  ca.9.&:  ii.&;i3.itado6te&:folide  probar, 
ut  nequc  hic  titulus  ipfis  convcnjro  vi*- 
deatur.    Et  quidara  comparationc  Icfu 
&.  lefuitarura  fequenti  Epigramraatc,  hi- 
ftorica  plane  fidc  ,  dcmonftravitquc,  cos  icf^tf^ 
falfo  fcfe  vel  Icfuitas,  vclSocios,  vcl  de  »°''/«- 
Soeictatc  lefu  nominare.  Id  Epigramma  T.f"!^', 
autcm  fie  habet. 


Prcsbytcri  ^  d  focio  gcritis  qui  nomina  Iesv> 

Dijpcrcam  fi  t.w  Iesvs  amare  potcfi. 
Humano  gcneri  fons  ^  dator  tllc  falutis , 

Vos  contra  innocuts  omnibus  cxitio. 
Cauponantum  agmcn  flagris  Tcmplo  cxpulit  illiy 

Et  dixit  ;  Prccibus  cfi  faccr  tllc  locus. 
Tcmpla  dicata  'Deo  per  vos  spelvnca  latronvMj 

Per 'vos  fa^a  T)ei  cfl,  ma^na  tabcrna  ^  dornus . 
Fraternum  paflim  Lcx  Chriflt  inculcat  amorem  : 

£xnltat  a  vcflns  quam  procul  tlle  choris. 


De  Origme  I E  s  v  i  T  A  R  v  m    Liher  L'  ly 
Non  Vjlor  Chriflus ,  non  Seftor :  vos  dare  flammis 

Corpora ,  vos  Chrifli  mem^ra  fecare  jptvat. 
Plchem  \ufja  Patrum^  natos  fervare  parentum 

Exempbs  ChriHi  nos  monet  ordo  fuis : 
Contra  in  honore  MagiflratuSj  vel  hahere  parentes , 

Ignatij  patris  vos  documenta  vetant, 
Jgnatij ,  m  cujus  juratos  verha  MagiHri 

Spernere  vos  homincs  hinc  juvat ,  inde  Deum, 
Ignatij  5  cui  dote  viros  faudare ,  parentes 
Prole  fua ,  voti  fumma  caputque  fuit. 
Quifijuis  ohity  vohis  cedant  Legata  necejje  cB , 

Nec  refert ,  orhus ,  an  pater  ille  cluat : 
Exh<eredantur  nati  quoque  quam  procul  ahfunt 
A  I  E  s  V  hicc  ^  H^eres  nullms  ille  fuit. 
Vos  cenfu  patrio  dites  fpoliatis  alumnos : 

7{eflitui  dominis  res  iuhet  ille  fuis. 
Vifcipulos  flne  re  paucos  fihi  junxit  Iesvs  : 

Ccetihus  in   veflris  pauper  uhique  jacet. 
Nd  hahuit  Chriflus ,  vos  emnia  nulla  fuppellex^ 

Nulla  domus  Chrisio ,  culcitra  nulla  fuit: 
Vos  urhem  veflris  domihus  completis^  orhem 

Sufjulti  pluma  verficolore  caput , 
Vos  unBi    capitis  Tonfura  coron4t  I  E  s  v  s 

Nulla  mfi  t  fpinis  plexa  coronufiiit, 
Perfome  fucique  expers  agitavit  Ie  s  v  s  , 

Ore  nihil  veflro  piBius  effe  pdteH. 
Vohis  larga  cavi  fpirant  mendacia  folles : 

At  Chriflus  dofius  nonnifi  vera  loqui. 
Plurima  funt  Chrifli  Miracula,  qualta  narrant 

Nulla  domi  a  nohis  edita  multa  foris. 
Orhe  procul  noflro:  credat  Mar^nus  Appella , 

Non  ego  :       Autores  fit  penes  iflafides, 
Fihula  cum  Chriflo  ml  convenit,  omnia  fugnant. 

Quid  confine  Polo  fcilicet  Orcus  hahet  ? 
Aut  vohis  I E  s  V  s  ?  quos  ufu  inflruBa  MagiHro 
Natura  haud  Agnos,  fed  prohat  ejle  Lupos. 
Sed  hanc  difcrepationcm   deci-    quod  efl  verum  chrifliaHoram  nomen.    Si  j^j-^-.^^ 
danous  verbis   Ludolphi    Carthufiani ,    vero  ita  fe  gerttnt  ut  fia/i6ii^  qui  in  /nterna.  rumno. 
qui  ducentis  annis  antc  advcntum  le-   ^oria  fiedent  fupey  throno  fialutis  ^  nomen  ^^^^" 
fuitarum  vixit.    Hic  Ludolphus  dc  vita   lefiuitarum  turn  ohtinere  foffufit.    ^ia  ve-  tmpe- 
Chrifti  part.  prima ,  capite  dccimo  edita   ro  haberi  volunt  in  numero  militamium  &  ^y^'f' 
anno  rail!efimo  quingentcfimo  vigefimo   fugnantium  fub  Chrijli  vexillo  •>Chyifti  quo-  tn. 
nono,  fic  intcr  aHa  fcribit :  Chriflus  efl   que  nomine  contenti  fii/it.      HuiG  Ludol- 
nomtn  gratiA  .  lefus  efl  nor/ien  gloria.,  hono-    pho  jungamus  adhoe  alium,  eum  v.'dc- 
ris& fanciitatis.  Sicut  enim  in  hac  vitaper   licet,  qui  fcripfit  Pomcfium  Sermonum, 
gratir.m  Baptifmi  a  chrifto  dicirnur  chriftia-    in  partc  ajftivali  de  Circumcifioac  Scr- 
»i,  (icin  ccelefti  floria.  in  Ocmino  Jefu  dice*   mone  quarto.  Is  de  notnine  lefu  fie  fcri-, 
mur  lejuitA  ^  td  eft  ^  a.  Salvatsre  falvati  San-    bit :  lefus  eft  ^oraen  Divinum  ^  aterna  fa^ 
6ii  qui  in  caslis  (unt .  ^  fruwitur  dternagh-   lutis:  Chriflus  aittem  dicitur  Fniius ,  ^  fic 
ria^  veri  fiunt  lefaitd ,  triurnphantes  ^farjBi  •  eft  nomen  militid  ChriftUnd,  hoc  nomen  Chri- 
fervi  Dei :  qui  vero  adhuc  in  terrisdegunt.cr  ftianus ,  quo  norunt  fe  tanquam pugiles  un6los 
mititant  pugnantque  in  multis  periculis mi'    in  pugna  eontra  -Mundum Car^em  Diabo" 
lfti£  fua  nomen  retinere  cr  gerere  dehent^   lum. .  Vnde  in  prafienti  competit  nohis  no- 

c  men 


lefuiu 
in  Cal- 
lU  ab 
initio 

&  le. 

nomi- 
nati  sHt 


DiHi 

etiam 
Clare- 
monta- 
ni  Soda. 
les. 


lefuitt, 
Tatres 
ettam 
ncmi- 


,  s  Dc  Origine  ]  E  s  v  i  T  A  R  V  M  ,  Liher  I. 

me»  ChriBi  propter  milttiam  fa!v.'ficam ,  fed  gclio  Ghrifti  nil  niii  commcRta  humrina 
i»  futuro,  quum  erimm  tn  \ilute  ^  competet  doccnt  atquc  tucntur,  pro  la6lc  ve- 
xobis  nomen  lefu  ,  id  ell  fdutis.  Libcr  hic  nena  filijsfuis  inftillant.  Dum  igiturpluri- 
fcripcus  cft  anno  millcfinio  quadiingcntc-  mos  fuis  artibus  &  tcchnis  fidcm  Pon- 
fime  fcpcinjo.  lifiGiam  pertrahunr,  libcros  ilii  quidem  gi- 

Hxc  cum  ita  Cnt ,  non  iniuria  intcrdi-  g'mnt ,  fcd  Antichrifto,  non  Chrifto:&^ 
dom  cftirfuitisir.cclebcrrirao  Convcntu  Patrcs  quidcm  djci  poflunt,  at  non  filio- 
PoiSaccnfi  ,  totins  bcclcuie  GaHicana:  no-  rura  Dci ,  fcd  Antichrifti  &  gchcnnq  ,  ut 
minc  ,  utab  appcliailonc  Jesv&Iesvi-  Chriftus  dehypocritis  talibus  vctcpronun- 
TAR  vM  ,  acquc  ctiam  SocietatisIe-  ciavit  Matth.  13, 

sv  dcinccps  prorfus  abftincrcnt.  Fadum  In  Concil.  Tridcnt.  Glerici  Socic- 
hocanno  millcfimo  quingcntcfimo  fcxa-  tatis  Icfu  appcllantur  ,  &c  Rcligio  corum, 
gcfinio  primo.  Dccemb.  15.  dic.  Ordo  Clericorum  Societatis  lefu. 

Qjicquid  fit ,  quadrant  in  cos  Scrapio-  autcm  .  undc  Clcrus,  fortcm  vcl  h^rcdita- 
nis  Bpifcopi  vciba-.Pro  pellibus,\nquityO-  tcm  fignificat.  Hoc  igitur  nominc  Ic- 
viumiChriFiumindutiidicunt fe  ^uidem^quod  fuit^  &  rafi  omncs  in  Papaiu  aj)pcllari 
non  funt,  quod  auiem  funt  ^  dici  nolunt fed  gaudcnt,  quafi  ipfi  foli  fint  h^rcdcs  Dei 
fuam  improbitatem  ami£lu  noministegunt.qui  &  Rcgni  eius.  Divus  Pctrus  autem  quof- 
commune  qiiidem  debent  nomen  ^fiudenfvero  cunquc  fic  fidclcs  appcllat. 
vt  nomen  chrifti  funditus  deleant ,  qui  con-  Canonicictiam  Rcgularcs  dicicupiunt, 
tra  lefum  militant ,  lefum  invocant.  quod  Regul<^  ccrt^  vivcndi ,  non  quidam 
In  Gallia  ramen  multis  in  locis  a  vulgo  Chrifti,qua  omncs  obligamur  ,  qu^quo 
non  Icfuiiac,  fcd  Iesvastte  nomlnaii  una  nobis  ad  bene  beatequc  vivcndum, 
funt:  Imo  anno  1564.1^  controvcrfia,quam  &  ad  falutcm  ^tcrnam  confcqucndam 
cum  Vnivcrfitatc  Parificnfi  habuctuni,  ab  fufficcrc  dcbcbat  >  fcd  fui  Ignatij  Loyoljc 
Advocatis  tantum  Icfuift/e  appellati  funt.  addidi  fint. 

Hunc  titulum  ctiam  cis  tribuit  Glarifli-  Dicit  ctiam  Horat.  Tutfelin.  in  vita 
mus  lurifpcritus  Garolus  Molinseus  in  Xavcrijlib.z.  e.  3.  lefuitas  vocatos  fuifTc  in 
fuo  Confilio  ,  dcRcccptionc  corum  in  hu&t^niz &clndiA Jpojlolos &c y^poJlolicos,{i- 
Rcgnum  Gallisc  .•  &  titulus  cius  fic  qui-  vc  cx  pari  numcro,fivc  cx  quadamvit^ 
dcm  habct  :  Jn  lefuijla  fint  recipiendi  in  fimilitudinc.  Quafi  vcro  omncs  duodceim 
Regno  Francia ,  &  admittendi  in  VniuerfttA-  Socij  fcmpcr  Apoftoli  vocandi  fintproptcr 
te  Pariftenfi.  Sic  ctiam  vcrforis,  Advo-  parcm  numcrum  Apoftolorum.  Dcindc  cx 
catus  icfuitarura,  vocac  cos  indcfcnfionc  nulla  vit^  fimilitudinc  fic  vocandi  fucrunt, 
illorum,  quam  in  luccmcdidit,  pag.  30.  cumnuila  vitq  fimilitudo  intcr  A{>oftolos 
Et  rctinucrunt  hoc  nomcn  Lutcti^  Pari-  Chrifti  &  Ictuitas  dcmonftrari  po{lir,nam 
fiorum,  ufquc  ad  id  tcmpus  quo  cx  toia  <^/^  Sia  ^uucav  difcrepanr.  Apoftoli  cvi- 
Gallia  cjedi  funt.  tatis  Magnatum  alis,  fprctoque  Mun- 

Ab  codcm  ctiam  tcmporc ,  Guiliclmus  di  hujus  fupcrcilio ,  apud  plcbcm  &  igno- 
Pratcnfis  Clarcmontanus  Epifcopus  Car-  bilc  vulgus  divcrtcrunt :  Icfuit^  vcro  Rc- 
dinalis  Ptatcnfis  F.  cum  novis  Sodalibus  gnum  domos  8d  Gynecca  rcda  pctunr. 
fupra  modum  faverct,  cis  Clarcmonta-  Apoftoli  Scholas  &  Synagogas  frcqucnta- 
namfeholam  Lutetit^  atlribuit,  indeCla-  runtilefuit?  Pr^toria  &  Curias  fcrutan- 
rcmontan^  fchol^  Sodalcs,  fupfsrcfTo  Ic-  tur.  Apoftoli  in  Aulis  Cefarum,  fi  quan- 
fuitarum  fupcrbo  &  ambitiofo  ,  ficutjam  do  co  abrcpti  fucrunt,  madati  &  fcris  ob- 
tum  mulcis  vidcbatut ,  nominc  aiiquan-  jcdifunt:  Icfuita;  Rcges  Principcfquc 
diu  nominati  fucrunt,  Thuano  audore  ipfos  vcl  madandos  curant,  vcl  fubditis 
Hiftoriarum  lib.  35.  pag.  735.  apud  cos  pcrnicicm  machinantur. 

Patrcs  quoquc  appcllari  gaudcnt.  Qui  Apoftoli  Chrifti  Evangclium  cum  o- 
vcro  talcs  haberi  volunt,  ctiam  Patrum  mni  paticntia  ac  lcnitatc  predicarunt  : 
officiumfaeiantoportct.Idvcro  cft,pcrE-  Icfuii^  nil  nifi  omnis  gcncrisidolomanias 
vangcliumglgnerelibrrros  in  Chrifto  Icfu,  &dodrinas  hominura  populis  obtrudonr, 
hoe  cft ,  multos  ad  fidcm  Chrifti  adducc-  &:  cos  vcl  dcnunciaia ,  ni  parcant ,  fuprc- 
rCj&q^uafi  infantcs  procrcarc.  Hoc  qui  ma  Magiftraius  indignationc  tcrritant,vcl 
preftiterunt  Dodorcs  &:  Paftorcs  in  pri-  pr^dicata  Cruciata  in  Magiftrum  conci- 
miiiva  Ecclcfia,  mctito  Patfcs  dicuntur.  tant.  Apoftoli  Chtifti  cor  Patrum  ad  fiiios 
Quod  fi  officium  hoc  fidclitcr  faccrent  &  filiorum  ad  Patrcs ,  quantum  in  ipfis 
ctiam  hodie  lcfuitcj  ,  Patrum  titulum  fuit,  convcrtcrunt  .•  Icfuit^  libcroscon- 
illis  ncmo  iavidcrct.    Atqui  pto  Evan-  tra  parcntcs,  &  hos  eontra  illos  conci- 

tant. 


lefuit 


lefnita. 
rum  rj- 


lornm^ 


J)c  Ortgine  IesvitaB-VMj  Uher  I. 
tant.  ApoftoliChriftidulciiliraum  jugum,  Thomam  Sinarum  fmes  bigreffum  -EvangeUo 


&  pcr  hoe  confcicntie  hbcrtatcm  ac  pa- 
ecm  prxdicaruntrlefuitx  Hifpanicx  Inqui- 
fitionistyrannieum  jugum  fidchum  ccrvi- 
cibus  intentant.  Apoftoh  Chrifti  omni  hu- 
mana  Goramcndationc  propria:  confcicn- 
ti^e  tcftimonio ,  Icgationifquc  fua!  auihori- 
tatc  conicnti  fucrunt  :  lcfuita:  fuprcmi 
Magiftratus  mandatis  ae  fcvcriirimis  cdi- 
dis,  imo  mihtum  cohoriibus  fcfc  muniunt, 
ut  horum  praefidio  tuti  pcrnieiofas  fuas 
artcs  fccurius  cxerccrc  queant.  Apoftoh 
Chrifti  quocunquc  vcncrunt,  ncmini  mo- 
lcftifucrunt  aut  gravcs  :  Icfuit^  homincs 
innoccntcs  cx  avitis  fuis  fcdibus  varijstc- 
chnis  &:  artibus  expellunt ,  &:  cafdem  fibi 
ocGupant.  Apoftoh  fentientcs  fc  cu  Evan- 
gcho  fuo  doarinaChrifti  contcmptui  ha- 
bcri  nullam  graviorem  poenam  cxpctic- 


divulgato  indegenas  plurimos  Chrifto  fqeri[[e. 
HiEC  illc.     loanncs  Lerius  quoque  in  hi- 
ftoria  navigationis  in  Brafiliam  fcnbir, 
effefihi  a  fenibus  ejus  infula  reUtum,  eun- 
dem  Chrtfium.quem  ipfe  annunciet^fmfe  an- 
tiquis  temforibus  in  eadem  Infula  pr^dica- 
tum ,  &  de  falute  ah  ipfo  confequenda  effe  a 
majoribus  traditum-,  idque  fe  a  parenttbus 
fuis  audiviffe.    Piuat  autem  ttaditionem  fjlTk 
illam  indc  a  Thoma  Apoftolo  quafi  a  y^H^^ 
manu  in  manum  traditam  fuifTc.    Apo-  ;^fff 
ftolorura  igitur  nomcn ,  &l  convcrfionis  mina-- 
hanc  gloiiam  vel  Thomas,  vel  aHj  Icfui- 
tis  prjeripiunt. 

Q^icquid  fit,  hoG  cognomine  Manc- 
tis  hacrcfis  ab  inferis  rcvocatur,  a  quo 
Manichaci  orti  funr.  Nam  Manes  Para- 
clctum  fe,&  duodecim  fuos  difcipuIosApo- 


runt,  quam  ut  cxcufTo  pedum  pulverc  ftojosnominavit,  cofquc  in  divcrfas  Pro 
abicrinr,  abomnivindiaxcupiditatcalic-  — —  —  >- i-  - ■  - 

niflimi  .  Icfuitas  vero  fi  fcmel  reccperis,vel 
ipfi  fcmci  pcr  anguftum  foramcn  intrufc- 
rint,  pcr  patcntifiimas  deinceps  valvas 
fruftra  conabcris  ejiccrc  :  cxpulfi  ciiam 
aut  vcl  lcvitcrlicfi  crancs  vindida:  ratio- 
ncstcntabunt 


vincias  ad  vcnenum  fuum  hominibusin- 
ftillandum  dimifir.  Reprehcndir  igitur 
non  injuria  hoc  tanquam  fupcibiflirauni 
cognomen  in  Apotadicis  Auguftin.hbro 
primo  ad  Quod  vult  Deum  dc  Hseref. 
Apefiolici ,  inquit ,  quife  ifio  nomine  arrogan- 
ter  vocaverunt ,  eo  quod  in  fuam  communio- 


Putant  ahj  Apoftolorum  nomcn  Icfui-  nem  non  reciperent  utentes conjugibus  y  &  res 
tisinditum,  quod  primi  in  Indiam  fidcm  proprias  pofitdentes  ,^^c.    Quod  didurum 


ac  Chriftianam  Rcligioncm  importarint. 
^rd:i,Z  At  vcro  Icfuitas  non  prirao  Rcligionem 
n.m  in  Ghriftianam  in  Indiam  importalTc  ,  idco- 
^ri/fi-  qucillorum  Apoftolos  non  fujlTc,cx  Ofo- 
r>int.    rijhift.  lib.  i.  inteiiigitur,  ubitcftatur,  in 
Jndta  nupcr  tnventa  effe  antiqua  hominum 
Chrifiianorum  millia.   £t  Staplctonus  libro 
primo  dc  authoritatc  Script.  capite  14. 5- 
rcfert,  In  India  Orientali  Lufttanos  Chri- 
fitanorum  reliquias  invenijfe.  Xavcrius  ctiam 
lcfuita  hbro  primo,  Epiftola  prima,  &:  li- 
bro  fccundo,  Epiftola  decima  fcnbit . 
cotorittm  Infulam^  in  arcuitumillia- paffuum 
ferme  centum  ^  totam  incoLi   ab  ijs  chri- 


fuilTc  putas  fandifiimum  virum,  fi  cjus 
tcmporc  fuiffent ,  qui  fe  vel  Apoftolos, 
vcl  dc  Socictate,  vci  ctiam  Socios  Icfu, 
aut  Icfuitas  appcliafrcnt.? 

Monachorum  nomen  horrcnt  Icfuita;, 
ncc  immciito  ,  non  cnim  ilhs  hoc  tempo-  ^^[""cMi 
itszih,^  propriecorapctit,licetMonachis  ^onii. 
annumerentur ,  lAova'/Qc  enim  Grxca  vox,  "^*' 
vnde  Monaehus ,  fignificat  homincm  foli- 
tarium,  qui  foius  vivit,  &  folitari^  vitad 
genus  clegit.  Icfuita:  autcm  non  in  folitu- 
dinibus ,  ncc  cxtra  hominum  confortia  vi- 
vunt,fed  in  lEcdijs  urbibus,in  foro,  in  vicis, 
in  compitis,  in  curijs  Scnatorum  Au- 


fiianis.  ^ui  multis  ab  hinc  annis  Papifiicis  hs  Rcgum  ac  Prineipum  vcrfantur  ,in  ca' 

.     /  .     .        .f   i  j    7    n._;^  f_^-  ,   -   


facerdotibus  orbati ,  nihil  habeant  prater  no 
men  :  hos  Chridianos  fe  effe  gloriari ,  ^  San- 
Bum  Thomam  Apofi.fanclecolere.quod  feoriun- 
dos  prddicent  ah  eis  i  quositle  in  hislocis  pepe- 
rerit.  Etlib.z.  Epifl.  5.  Non  defunt,  inquit,  qui 
S.  Thomam  Apoft.  in  Sinas  fenetrdfe  confir- 
m$nt ,  magnumque  eorum  numerum  ad  Chri- 
fiifidemconvertiffe.  Priufquam  Lufitani  in- 
diam  in  faam  redegiffent  dittonem ,  GrAca  Ec- 
clefia  eo  mittehat  Eptfcopos :  qui  Chrifiianosy  S. 
ThomAy  ejufque  difctpulorum  opera  prop&gatos^ 
tuerentur.  Cum  prtmum  igitur  Lufuani  In- 
dii  potiri  coeperunt ,  unus  ex  Gr&cis  EpifcopiSy 


ftris  quoquc  &  Intcr  arraatorum  acics  cir-i 
eumvolitant,  dcniqucin  ipfa  quoquc  gy- 
nascca  ^  pcnctralia  muiicrum  vfque  pcrre« 
ptant :  Vtnon  minus  illis  dici  pofiit,  quam 
quod  oHm  Hicronymus  Paulino  dixlt  o 
Si^  cupis  effe  quod  diceris  Monachus  ,  id  eft, 
fole^s ,  quid  facis  in  urhihus  ,  qua  utique,  non 
funt^fhUrum  habitacula,  fed  multorum.  Et  ad 
Rufticum  in  candcm  fcntcntiam  ait:^/^/ 
defideramus  urbium  frequentiam^  qui  de  ftngu-^ 
laritate  cenfemurf  his  fignifiGarc  voiuit, 
Monachjum  in  urbibus  commorantcm ,  &C 
intcr   homincs  vivcniem  ,  nequaquara 


quos  dixi,  affirmaffe  fertur ,  fe  cognoviffe  ab  fuo  nominc  refpondcrc.  EtAntoniura  E- 
alijs  Epifcopisi  quosin  India  invenerit  ^  S,   rcmitam  dixiflc  aecepimus  :  Lethalem  effs 

a    %  pifibff^ 


De  Ori'rine  Iesv 
f-tfcibtts  extrd.  md.ts  conver[ationem:ncq\mimts 
Monachum  in  ferictdum  ccelejiis  vitA  P^^f^f- 
jlonis  ftnciioris  amittendd  venire>  fi  normni  fuo 
non  /atisfaciensj  moras  in  tirbibus  trahat. 

I  E  s  V I T  yt.  fint-ne  Monachi ,  an 
Epifcopi  W  Sacerdotes. 

QVcmadmodura  autcm  lefuita?,  ut  di- 
ximus,.Tgre  fcrunt,  fc  inidcmalbum 
cura  alijs  Monachis  rcfcrri:  fic  indignantur 
quoq,-  Monachi,p.rivilcgia  fua  lefuiiis  com- 
niunicari,  aquibus  ccu  majorum  gentium 
Epifcopis  in  infimum  ordincm  amandan- 
tur,  ncc  cnim  in  Tridenr.  Synodo,  cum 
de  procdria  lisintcr  partcs  controvertcrc- 
tur,  a(l)gnatum  fibi  inter  Monachos  lo- 
cumj  fu^  dignitati  parcm  cxiftimarunt.lta- 
quc  Icfuitas  aiunt  fluvialis  cujufdam  avis 
elTcfimiles,  qua!  indidoavium  convcntu 
pifcem  fe  profitcbaiur,  indido  pifcium 
concilio  ,  avis  fe  nomine  tuc batur.  Vrgcnc 
igitur  ut  depofita  tandcm  pcrfon.a  fc  Mona- 
chisaut  Epifcopis  afcribant.  Illisneutris  fe 
adjungunt,  fe  modo  ad  hos ,  modo  ad  illos 
divcrtunt ,  amborum,  uc  lubet,  partici- 
pcs.  Nam  cum  Monachum  foHtudo  juvct 
&:  otium,ipfi  quoque  fc  a  populo  fcgreganr, 
ne  curarum  terrcnarum  contagione  afii- 
ciantur,fed  in  umbrafoli  pcrfpaciofas  por- 
ticusinambulantes  cogitationibus  fuis  in- 
dulgeant.  E  divcifo,  cum  Epifcopi  munus 
adionc  contincatur,ipfi  quoque  animi  gra- 
tia  ad  populum  dcclamant ,  facramcnta  fua 
faniSjXgns,  publin^  &:  privatim  ingcrcntcs. 
Sed  quoniam  languida  nimis  vidcbantur 
Monachorum  condItio,fi  fe  toti  mcditatio- 
ni  dcdcrint,aut  odiof?,fi  rcrum  gerendarum 
fatagent:edivcrfoa:ruranofum  nimis  &  an- 
xium  Epifcoporum  raanusefTct:  ideo  mc- 
diura  quoddara  6i  ad  felicitatcra  propcn- 
fius  vivcndi  genus  placuit ,  quod  laboris  ci- 
vilioris&:  mcditationis  vicibus  tcmpcra- 
rctur.Itaq;  ideatenus  attingcntcs,quatenus 
coraraodura  vifura  cft,hbera  ad  mcditaiio- 
nera  &  otium  fibi  tcmpora  refervarunti  fic- 
que  rcra  gcfTerut,  ut  inter  Epifcopos  fefqui- 
monachi  intcr  Monachos  furaicpifcopi,  u- 
trifq;mcrit6fufpcdihabcantur.Addc  quod 
non  inertera  navant  operara  crudiendis 
pucris ,  &  ad  fuara  rationem  inforraandis, 
atqiintcrhas  curas  nonpauca  alia  raohnn- 
cur.  Vndc  non  immcrito  Monachifmo  pra- 
xis  adjungitur,id  cft,  ^oA-^^ztrpaT/iuocrJvM  cujus 
cum  Monachifmo  fcrraentatura  artera  fub- 
ftituit  Icfuiticam,mcdullamq;dodrina!  Pa- 
pazcontiner.  Vt  cnim  mcdulla  alimcntura 
cil  uJtimura  pcrfcdiffsme  claboratum,  ita 


I T  A  R  V  M  ,  Liher  I. 
hxe  ultiraa  Monachorum  natio  una  o- 
raniura  reliquarura  inftar  eft,  ipfiufquedo- 
drrina  fubtilior  quidam  fuccusex  omnium 
aniiquorum  Monachorum  Rcguhsdchba- 
tus&  cxprcffus.  Etcnim  Monachorura  tri- 
plcxcft  genus,  ut  itera  triplex  aniraarum 
gradus  ,  alij  tantum  vlvunt  ut  fruticcs, 
alij  vivunt  &  fcntiunt  ut  bcftise  :  pri- 
mi  fcnfu  carentes ,  fccundi  fenfu  &:  rationc 
fimuhtcrtij  ad  humanitatera  propitis  acce- 
duntquidcra,5c  rationantur,fcd  non  cracn- 
date.  Trcshosgradus  arte  fua  lefuita:  exi- 
raiecoraplcxi  funt,Nara  vivunt  ut  primi,8£ 
vitara  longe  vitaliorcra  :  fentiuntut  fecun- 
di  ,&:fenfu  raulto  hberiorc  :  cx  fccundisc- 
nimhi  fc  afpedu  forraarura ,  hi  fc  gufta 
ciborura  orbarunt;  utraraqilicentiara  lcfui- 
tar  fibi  indulfcrunc,  ultiraoruraq;  paralogif- 
mis  corredis,  cx  ipfis  quod utilc vifum  eft 
dccerpfcrunc,  fibi  Monachos  &  Epifcopos 
tanquara  Regulas Lesbias  accomraodavc- 
runt.  Diftcrunt  igitur  lefuitiK  a  Mona- 
chis,  non  raagis  quam  fpccics  a  gcncrc : 
aut  teftudo  exerto  capite  hinc  inde  ^ix- 
dara  captans  a  teftitudinc  intra  fuam  co- 
chleara  vi6titanti. 

Hujus  artis  repcrtor  &  princcps  cft  Lo- 
yola  Hifpanus,  utdixiraus,  qui  pra:ceptio- 
nibus  omnibus,  qu£c  ad  hanc  artera  per- 
tincnt  colledis,  turbam  quandara  homi- 
num  coliigit,  jurcjurandoque  aftridam 
ex  artis  hujus  prasfcripto  ic  forraula  vi- 
vcre  coegit.  Is  priraum  railcs ,  raox  per- 
foffa  tibia  ,  belli  pcrtasfus ,  ad  fcholas  li- 
tcrarias,  a  fcholis  dcindc  ad  p>cregrinan- 
dura  fe  contulit,  fcraper  fuura  fincra  ani- 
rao  vcrfans,quod  crac  cura  dignitatc  o- 
tium.  Qiiem  fincm  licct  multi  Monachi 
vidcrcnt,  co  taraen  pertirgcrc  non  potc- 
rant,  quin  monafticam  dcfincrcnt,  hoc  cft, 
e  finibus  fuis  in  Epifcopatum  cxilirent. 
Vnus  Loyola  ita  callide  circumfpcxit ,  uc 
ncque  ab  co  finc  abcrrarit,  nequc  fincm 
fuum  tranfilicrit.  Namquc  Epifcopatu  ad 
ieve  quoddam  cxercitij  genus  rcftridio, 
fimulque  Monachatu  cx  certis  illis  lcgl- 
bus  relaxato,  fccit  ut  intra  Monachatura 
confiftcns  Epifcopalium  coraraoditatum 
potitus  fit,  hinc  oneris  cxpcrs,  illinc  fc- 
vcrioris  difciplinx.  Itaquo  ficucnonnullis 
authoribus  nonnullarura  artium  invcn- 
tioncm  acccptam  ferimus ,  quod  primi  ca- 
rura  ufura  vagantcra  &  dubiura  ccrtisRc- 
gulis  circurafcripfcrunt  .•  ita  Loyolara  ars 
lcfuitica  laudat  authorcra  ,  e  raujtis  il- 
Ja  quidcra  Monachoium  riuulis  dcduda, 
fcd  ab  ipfo  Loyola  ad  furamura  ackluda. 

Oftcndam  tamcn  brcviter,  quibus  in  n.';„s 
tcbus  Icfuiu^  a  reliquis  Monachis  diffc- 
rant 


De  Origine  Iesvitarvm,  Liber  I.  21 
rant  maxime.  Monachis  ex  teftamcnto  junaquadam  corporis  exilitare  conftirue- 
fuorum  auc  ab  ietcftato  lcgati  capio  nul-  bant,  unde  mifere  gcnium  fuum  alH  ge- 
la  crat,  ideo  neque  qucrcla dc  in  cfficio-  bant  :  ha:  vcro  vecercm  illam  h^ereiim 
fo  compctcbat.  lefuiix  vero  id  juris  libi  rc-  damnantes,  corpus  fuum  intus  &  in  cu- 
fcrvarunt,  ut  hcercditatcs  ad  fc  devolutas,  tc  fplcndide  curandum  ,  nequequicquam 
nomine  quifquc  privato  adire  ,  ac  pras-  in  fraudem  genij  dc  dcmcnfo  detrahcn- 
tcritionc  ccftamcnta  rumpcrc  poflont.  dum  cenfcni. 
Ec  quamvis  dona  grandia  Monachiaca- 

ducis  &  moribundis  hominibus  aucupa-  CapvT     II  L 

rentur,  ncgari  tamen  non  porcft,  quin    -,^71-         xr  n-  , 
id  ipfum  ucl  accuratius ,  Iefuit;r  pro^ftent.        ^^"oim      Veftuu  I E  s  V  I T  A  R  vM- 
Scd  illud  tamcn  intcreft,  quod  non  ad 

reeicandas  raane  &:  vefpere  nxnias  fc  ad-      A  B  initio,  cum  fimularcntpercgrina- 
ftringunt  ,  ncquc  cadavcribus  divorum   .x\.tioncm  Hicrofolymftanam,  Vcnctias 
dclubrafuneftant,  fedquicquidideftquod   profieifccbantur  bacuio  innixi  pcditcs: 
donatur  putum  purum   fibi  habcrc   vo-   vcftitus  corum   omnium  erat  uc  pcrc- 
lunt.    Reformarunt  item  eam  Monacho-   grmorum  paupcrum  :  pcndcbat  e  fcapu- 
rum  turpitudincm ,  qui  mantica  pcr  vi-   lis  mantica  cx  eorio  :   Rofaria  palara 
cos  onufti  ftipcm  &  annonam  oftiatim   gcftabanc   dc    coUo   fufpenfa  ,  ut  fu- 
mendicabant :  intemplis  veroficutin  foro,   pra  quoquc  diximus.      Scd  audi  qux- 
vinum,poIentas,  ova  gratijs ,  mercaban-   fo  quantum  hodie  Ignatiani  mutati  finc 
tur.Atlefuitedomi&forisnilnifinitorem   ab  illis.     Nam  cum  hinc  indc  pcrc- 
&  lautitiam  prac  fe  fcrunt.    Supprcftc-   grinantur  ,  galeris  utuntur  fcu  pilcis  tur- 
runt  pr.-etcrca  quafdam  mci  &  tui  appcl-   ritis  :  B/irctam  autcm  fuam  eonfccratam 
lationcs ,  qua:  jara  intcr  Monachos  glifce-  apud  fe  nihilominus  rcfcrvant  :   Et  fi 
bant,  magnamquc  incomm-odorum  eau-   Collegium  vel   domum  lefuiticam  in- 
dam  fecumtrahcbant.  Simul  ctiam  ac  rc-   grediantur,  pileo  turrito  rcmoto,  Bare- 
rum  proprictacesdiftindiK  cffe  cosperunt,   tas^  ut  agnoicantur  ,  recipiunt  ,  qua  re 
deferia  caufa  publica ,  ad  fuum  eommo-   ncfcio  quam  exiftimationcm  fibi  crcari 
dum  quifquc  collimavit.  Vndc  fi  ab  uno   putant,    Wx  Barct<c  quadrangularcs,  & 
collegio  in  aliud  Gommigrandum  crat,   in   formam  crucis  cx  prctiofa  materia 
colligcndie  fimul  omncs  crant  Sarcinular,   formata:  funt :  cxpendunt  cnim  proqua- 
alioqui  nuda  omnia  &  inania  rcpcrturis.  libct  ut  nirairiim  ,  coronatum.  Pcrhi- 
Icfuitx  foli  repcrerc  raodura ,  quo  nihil   bcnt  loannera  fcxtura  Mincnfera  Epifco- 
pofTidcntcs  orania  pofiideant.- nam  &:  dc-   pum  vifoMonacho,  dicere  folitum  fuifTc: 
pofitis  oranibus  impcdiracntis  fecuri  paf-   N uUum  animal audacius  ejfe eo  quode cucullo 
fira  arabulant,  &  quocunque  gentiura  profpiceret.     Si  quis  noftra  sefatc  aftere- 
proficifcuntur ;  oranccn  fupcllcclilcm  &:   ret ,  Nullum  animal  impudcntius  cfTe  co, 
«orporis  cultura  intcr  fups  oportunura   quodcaputpilcoloquadratOjfcu  quadricor- 
nancifcuntur.  Pr:etcrca  inforrai  quodam  nuto,  tegit,  avcro  opinor  non  abcrravcrit, 
hablta   Monachi  inGcdcntes ,  tctricum      Pro  CueuIIis,  quod  fancliffimum  taraen 
quiddara  &:  inhuraanura  fapiunt :  hi  nudis   hadenus  Monachorum  indumentum  ha- 
pedibus ,  hi  fcncftratis  calccis ,  hiturbina-  bitum  fuirutuniur /»4//^^  pbilofophicisj  hoe 
to  vcrticc  &  capucio ,  hicuculla  vcl  nigra,   cft,  obiongis  &  quidera  nigris. 
velalba,  vcl  cincricia ,  &g.  aut  contortis       Sub  his  pallijs  tu»iculas  hnbcnt  y  quas 
funibus  horrcndi.     At  lefuir^e  formara  Solannas  dicunt,  ad  plantara  ufquc  pc- 
coraraunera  &  ufiiatam  tenent,  utfctur-  dis  fcre  dcpendcntcs,  quas  Canabc  holo- 
bis  hominura  ultro  citroquc  milccant,  ru-   ferica  ftringunt. 

mufculos  impune  captcnt  ,  fuumque  vi-  Sub  tuniculis  thoraces,  ealigas  &;tibia- 
gilumS^  fpcculatorura ,  fcu  potiiis  prodi-  lia  geftantde  optirao  pannorum  gcncre, 
torura  munus  cxcquantur.  Indeeftquod  quoeliamdum  feculares  crant,  utebantur. 
adcxtremas  oras  nulio  pcne  fumptu  ab-  C^toj  habent  corrigijs  conftridos. 
cunt,  &:  graviinrimas  Papx  juffu  Lcgatio-  Rcgula  enim  pra:cipit,  hahitum  illorum 
nes  obeunt ,  qua:  Cardinalibus  antea  dc-  confoymem  ejfe  debere  vejlimemis  cfuihus  Cle- 
mandari  foicbant.  Tantura  eiiara  inter  rici  Sacerdotes  utuntur  :  ne  novo  &  pc- 
Monachos  &  lefuitas,  quod  ad  habitiis  regrino  habitu  hominibus  (juil?us  cum  verfan- 
vidiifquc  forraam  attinct  ,  intcrcftquan-  tur  agunt  ^  molefliamvel  averfionemcretnt, 
tum  inter  vcceres  mcretrices  aulicas  &:  rc-  Ideo  in  Rcgula  additur.  Faupertatem  tllortim 
ccntiores :  ilicpulchritudincmfuam  in       non  dehert,  ejfe  vejlium  tmmunditia  y  fm^ 

c    5  dihni 


2.2.  De  Ortgine  Iesvi 

dihus  vel  pAnnofitite  fordidatam  :  fed  ^uram^ 
fnundam.elegaHttm  &  hominibns  gratam. 

Cam  igitur  tcliquorum  Monachorum 
inccdant  alij  nudis  pcdibus ,  ahj  fcncftra- 
tis  calceis,  ahj  turbinaro  vertice ,  ahj 
cuculla  aut  contortis  funibus  ipfo  afpcdu 
horrendi,  Icfuit.^  foli  forraam  communcm 
tcnucrunt,  ut  fc  turbis  hominum  ultro 
citroque  mifccant,  rumufculos  impune 
captcnt ,  fuumque  vigilum  &  fpcculato- 
rum  munus  folcrtius  excquantur. 

His  fuis  veftimeniis  fpiritualcm  inter- 
prctationcm  affingunt.  Pilei  cnim  My- 
ftcrlum  cft  iignumcrucisJ  fignificalctiam 
i^Slt  Trinitatis  unitatcm ,  &  cum  cadctn  Bca- 
IX  Virginis  Mari^  conjundionem.  Eo- 
rum  priEtcrcahoc  volunt  Myftcrium  efTe, 
ut  quatuor  cornua  vel  anguli  quatuor 
Mundi  plagas  dcfignent,  ad  quas  vel  a 
Pontifiec  ipib,  vcl  a  fuo  Generali  etiam 
non  acccpto  viatico,  ablcgantur.  Tuni- 
cuU  intcrior  Albam  >  qua  lefum  Hcrodes 
dcnfit,  defignat.  Thoracem-,  caligas  cal- 
ceos ,  cingulum  vel  zonam  ,  fafci/ts  crurdes 
cx  Pauli  Epiftoia  ad  Ephefios  6.  cap.  in- 
tcrprctantur.  Indufmm  volunt  cfTc  pcrpc- 
tua:  eaftitatis  devota:  mcmoriam.  Si  etiam 
fc  induunt,  vcl  veftibus  exuuut,  ccrtas 
prceulas  recitant.  Exempli  gratia,  fi  Cal- 
ccos  claudunt,  dicunt :  Bomine-non  fum 
gnus ,  folvam  corrigiam  cakeAmenti  tui.  Si 
fc  conftriBgunt :  Cinge  Ddmine  femora  mea 
cajlitatis  cingulo  SiLc. 

Hunc  ver6  habitum,  ciim  percgrinan- 
tur,  interdum  dcponunc,  &  alium  in- 
duunc,  pura  mcrcacorum,  nobilium,opi- 


'Veflibus 
Juis  Ipt. 
ritualc 

freta. 


T  A  R  V  ivi  5  Liber  I. 
ficum,  &:g.  utfic  cotutiijs  intcr  Evangeli- 
cos  iatcrc ,  &  omnia  facilius  cxpifcari  5f 
cxplorarc  poflint. 

Sed  in  quafcunquc  tandem  fcfc  formas 
flsxcrint,  &  fivc  cucuilati;  five  palliati 
vcl  quocunquc  alio  habitu  induti  finti 
unicus  tamen  falutis  portuS  nobis  omni- 
bus  cft  propofitus,  ad  qucm  fyncera  6L 
rcda  fidc  nifi  quis  collimet,  quocunquc 
tandcm  pallio,  aut  cuculla,  aut  vcfte  cx- 
ornatus  fucrit,  naufragium  paiiatur  o- 
portcr. 

Quod  fi  ab  hoc  illotum  extcrno  habi- 
tu  oculos  ad  mores  illorum  &  geftus  ex-  ['!ZTy. 
ternos  avertas,itafunt  adfpccicm huma-  {"crifis, 
nitatis,pictaiisomniumquevirtutumcom- 
pofiti,  ut  opinari  poflit  aliquis ,  loanncm 
Baptiftam',  in  feveroifto  cultu  non  fnific 
fanaiorcm.  Fingite  enim^Lcdorcs  vos  jam 
viderccx  lefultarumgrcgc  aliqucm:  Ho- 
minemoculis  vidcbitis  humanifiimum,  fi 
vulcui  :  pieniiflimum  &  humilimum ,  fi 
gcftui  creditis.-caput  elcgantcr  comptum 
&  in  unam  partcmhabct  inclinatum ,  ut 
vidcatur  cjus  fimilis,  qui  noftri  causa  in 
cruce  dcpendit  :  cruccs  ctiam  pidas  U 
fculpias  in  manibus  habct.  Atenim  ve- 
ro  geftuum  hic  apparatus  nihil  ahud  cft, 
nlfi  pelhs  ovina,  &  iatva  virtutum ,  ad 
dccipicndos  &  fallcndos  homincs  com- 
parata.  Nec  mentior,  fi  dico ,  fub  ifto  vc- 
ftitu ,  geftu  &  habitu  latcre  lupinum  ani- 
mum,  imo  antiquumfcrpentcm,audorcra 
diflidiorum,  turbarum,  bcllorum,  c^dium 
atq;adc6  omnium  malorum  a  quibus  ufqua 
Ecclcfix  &Rcipubl.  periGuIum  cfTe  potcft. 


Confli- 


C  A  P  V  T  IV. 

Quod  continet 

R  E  G  V  L  A  S 


E  T 

CONSTIT  VTIONES 

lESVITARVM. 

SVMMAKIVM     CONSTITVTIO  N  VM,    Q^VJE  JD 
Spiritualem  Noftrorum  Inftitutionem  pert/nent , 
ah  omnihus  ohfervanda  junt, 

QVamvis  fumma  fapientia,  &  bonitas  „que  promotura  in  fuo  fan(flo  fervitio  ^"Z"''' 
pci  Crcatoris  noftri  ac  Domini  fit, 


„*qua:  confcrvatura  cft,  gubcraacura,  at- 


hanc  minimam  Societatcm  Icfu,  ut  'confl. 
cam  dignaca  cft  inchoarc :  cx  partc  ve-  §• 
r6 


De  Origme  Iesvitarvm 
„  ro  noftra  intcrna  charitatis ,  &  amoris 
„  illius  Icx  ,  quam  Sandlus  Spintus  fcri- 
llbctcy  &  in  cordibus  imprimcrc  folct, 
'*potms  quam  uWx  cxcern^  Conl^icucio- 
",ijes,  ad  id  adjutura  iJt  :  Quia  tamcn 
<„avis  diipofitio  divinx  providcntix  (ua- 
„  ruai  creaturarum  coopcrationcm  cxigit, 
quia  Chrilb  Domini  noftri  Vicarius 
'^,  ita  ftatuif,  6d  Sandorum  cxcmpla,  &C  ra- 
,',\io  ipfanosdocct  in  Domino:  neccffa- 
,'|rium  cffe  arbitramur ,  Conftitutioncs 
','con(eribi  quac  juvcnt  ad  mchus  in  via 


„  apcrire ,  ut  n:hil  ignorando  quod  ad  cans 
„pcrtineat  melius  in  Domino  polTic  curi- 
„  dcm  juvare. 

S.Vnufquifq;  corum,  qui  Socictatcm  in- 
„  grcdiuntur,coniiimmillud  Chnfti  feque- 
„  do,Qui  dimifcrit  patrem,  &c.exiftimcc 
„fibiPatrcm,  Matrcm,  Fratres,  &:  So- 
„  rores  ,  &  quicq^id  in  Mundo  habcbat, 
„  rclinqucndum  :  imo  fibi  didum  cxifti- 
„  mct  vcrbum  lilud :  Qui  non  odit  Pa- 
„trcm,  &Macrcm ,  inlupcr  &  animam 
fuam,  non  potcft  mcus  cfiTc  difcipulus. 


„  inccpta 


iuxta  inftituti  noftri  rationcm. 


Tittis  & 

viventii 
Socie- 

tMtis. 


divini  obfcqui)  proccdendum,  Et  ita  curandum  ci  cft,  ut  omnem  carnis 
„affc6lum  crga  fanguinc  jundos  exuat> 
„  ac  iilum  in  fpiritualcm  eonvcrtar,  eofquc 
„diligat  co  folijm  amorc,  qucmordinata 
„charitas  exigit,  ut  qui  Mund  ',  ac  pro- 
„prio  amori  mortuus  ,  Chnlto  Oomino 
„  noftro  foli  viv.i,  cumque  ioco  parcn- 
„tumFratrum,  dc  rcrum  omnium  ha- 
„  bet. 

9  Ad  majorcm  in  fpiritu  profcdum, 
prajcipue  ad  majorem  fubmiflioncm, 
&:  humilitatcm  propriam  ,  contcntus 
^cfTe  quifquc  dcbct  ,  ut  omnes  crrores, 
defcdus  ipfius,  &  res  qua^cunquc, 
„  quas  notatx  in  co,  &c  obfcrvata:  fuc- 
„fint,Supcrioribus  per  qucmvis ,  qui  cx- 
.,  tra  confellioncm  cas  aeccpcfit,  mani- 
„  fcftcntur. 

10.  Boni  ctiam  omnes  confulant,  ab 
„  alijs  corrigi ,  &c  ad  aliorum  corredio- 
ncm  juvarc  ,  ac  manifcftarc  fcfc  invi- 


z.  Finis  hujus  Socictatis  eft,non  folum  fa- 
„  luti SZ  pcrfcdioni  propriarum  animarum, 
],  cum  divina  gratia  vacare :  fed  cum  ea- 
„dem  impense  in  falutcm,&  perfcdlo- 
„ncm  proximorum  incumbctc. 

5.  N  >ftrir  vocationis  cft  ,  divcrfa  loca 
„  peragrare  &  vitamagcrc  in  quavis  Mun- 
„di  plaga,  ubi  majus  Dci  obfequium ,  & 
„aniraarum  auxilium  fperatur. 

4.  Ratio  vivendi  in  cxccrionbus  juftas  ob 
„  caufas,  majus  Dci  obfequium  fcmpcr  in- 
„'tucndo,  Gommunis  cftincc  ullasordina- 
„  rias  pocnitcntias,  vclcorpotis  afflidiones 
„  cx  obligationc  fubeundas  habct,  fcd  illas 
"  affumcrc  quivis  potcrit ,  qua:  fibi  vidc- 
buntur,  cum  approbationc  Supcrioris, 
'„ad  majorcm  fui  fpiritus  profedum  con- 
„vcnirc  &  quas  propter  cundem  finem 
Supcriorcs  potcrunt  imponerc 


5.  Ipfo  initiofui  in  Societatcm  ingrcffus,  „  ccm  fint  parati  dcbito  eum  amorc  ,  8C 
dcbct  quifqi  generalemtotius  vitarcon-    «charitate,  ad  majorem  fpiritus  profc- 


"fcfnoncm  apud  aliqu.m  Saccrdoccm  a 
"fupcriore  afTignatum  faccre,  &:poftcam 
',  facratifTimum  Chrifti  Domini  noftri  cor- 

pus  fumerc:&:  fic  fexto  quoq,mcnfc  eodc 
]]  modo  gcneralitcr  ab  ultlma  inchoando 

confitebitur.Et  omnes  tam  Profcfli  quam 
'„formati  Coadjutores  femcl  fingulis  annis 
„paiati  c(fe  dcbebunt  ad  confeirionem 
',!generalcm,  qux  ab  ultima  gencrali  in- 
„choetur,  ci,  qucm  Supcrior  fibi  fubfti- 
tucrit  facicndam. 

6.  Vtantur  quotidic  omncs  confcietias  fuq 
„cxaminatione  confueta:Si  facerdotcs  no 
J  fuerint,  confitcantur  oportet,  &  fandiiTi- 
„  mum  Sacramcntura  Euchariftiac  fumant 

jodavo  quoque  dic:  &  unus  omnium  fit 
'' ConfciTanus  a  Supcriorc  conftitutus.- 
^,quodfi  ficri  non  potcrit,  quifque  certe 
„  fuum  ftabilem  habeat  Confcflarium ,  cui 
„ipfius  confcicncia  prorfus  aperta  fit. 

y.  Quiautcmalij,  quam  fuo  Confcffario 

,  dcfignato  eonfitcrctur,debet  poftmodum 


„dum:  prac(crrim  ubi  a  Supcriorc ,  qui 
.,illofum  curam  gcrit ,  fucrit  ita  pracfcri- 
„  ptum  ,  aut  intcrrogatum  ad  majorem 
„  Dci  gloriam. 

II.  Diligcnter  animadvertant  oportec 
„  (magnifacicndo  fummique  momcnti  id 
„cfle  duccndo  in  confpedu  Crcatorisac 
„  Domini  noftri,quantopere  juvct^ac  con- 
„feratad  vUx  fpiritualis  profcdu  omnino, 
„&non  ex  parte  abhorrerc  ,  ab  omnibus^ 
„  qua:  Mundus  amatj &  ampledirur,&:  ad- 
„  mittcre&  cocupifccrc  totis  viribus  quic-r 
„  quid  Chriftus  Dorainus  nofter  amavir,&; 
„  amplexus  cft.  Qocmadmodu  cnim  mun- 
„  dani  homincs ,  qui  ea ,  qua:  Mundi  funt, 
„fcquuntur,  diligunt,&  quafrunt  raagna 
„  cum  diligcntia  :  honorcs  fcilicet,  fa- 
„  mam  ,  magni  nominis  cxiftimationcm 
„  in  tcrra  ,  ficut  Mundus  cos  docet:  fic  qui 
„  proccdunt  in  fpiritu ,  &  ferio  Chriftum 
„  Dominum  noftrum  fcquuntur,  amant,5£ 
„  ardentcr  cxoptant,  qua:  ijs  omninb  con- 


„Cquantum  recordari  poteritj  eidsm  fuo  „traria  fimt,indui  nimirum  cadem  vcfte,  ac 
',,Confe(^ji!0      a;ii .UVAm  Gonfcicntjam  „ infigaibusDomini fui pro ipfius amorc,aG 

revercntiaj 


De  Origme  Iesvi 
„  rcvetentia,adcb  vt  fi  fine  ofFcnfionc  vUa 
„  diviniE  majcftatis  ,  &ablquo  proxirai 
„  pcccato  forct,vcllcni  contumclias,  falfa 
„  teftiraoaia,  5i  injurias  pati,  ac  ftulti  ha- 
„bcri&cxiftimari  (  nulla  tamcn  ad  id 
„  pcr  eosdata  occafionc  )  c6  quod  cxo- 
„  ptant  aflimilari ,  ac  imirari  aliquo  modo 
crcatorem  ,  ac  Dominum  noftrum  Ic- 
„  fum  Chf iftum ,  c)ufquc  vcftibus  &;  infi- 
„  gnibus  indui  ;  quandoquidcm  illa  ipfo 
„proptcr  majorcm  profedum  noftrum 
„  fpiritualcm  induit,  nobifqucexemplura 
„  dedir,ut  in  omnibus,quoad  ejus  fieri  po- 
„  terir,  divma  gratia  afpirantcjcum  iraita- 
„  ri,  &  fequi ,  cura  vcra  fit  via ,  qua:  ducit 
„  homincs  ad  viram,  vclimns. 
j,  u.  Vt  mcliusadhunc  pcrfcdionis 
„  gradum  in  fpirituali  vita  tam  preciofum 
„pcrvcniatur  »  majus,  ac  impenfius  ftu- 
„  dium  cujufque  fit ,  qua^rcrc  in  Domino 
„  maiotcm  fui  abncgationcra  ,  <5i  conti- 
„  nuam  in  rcbus  omnibus,  quoad  poterit, 
5,  mortifieationcm. 

„  15.  In  cxercendis  officijs  abjcdiSj& 
humilibus ,  promptius  ea  fufcipi  convc- 
5,  nit,a  quibus  fcnfus  raagis  abhorrebit :  fi 
„  quidcm  injundum  fucrit,vt  in eis  fo cx- 
„  crccat. 

14.  Antevertcte  oportct  tcntatio- 
),  nes,  adhibitis  earum  contrariis,  vt  eura 
„  quis  animadvcrtitur  ad  fuperbiam  cife 
„propcnfus  ,  cxerecri  is  dcbet  in  rcbus 
„  abjcdioribus  ,  ad  hurailiandum  ipfura 
„  vtiles  futur^  vidcantur  :  &fic  de  aliis 
„  pravis  animac  propcnfionibus. 
„  15.  Oranesconftanti  anlmoincum- 
„  bamus,vt  nihil  perfedionis,quod  divina 
„  gratia  confcqui  poflimus ,  in  abfolutao- 
„  raniura  Gonftitutionum  obfcrvationc, 
„  nofttiquc  inftituti  peculiari  rationc  ad- 
„  implcnda  pra:termittamus. 
„  16.^  Omnes,qui  fe  Societati  addixc- 
„  runt,  in  virtutura  folidarum ,  ac  perfc- 
„  6t:arum ,  &  fpiritualiura  rerum  ftudium 
„  incumbant:  acin  hujufmodi  majus  mo- 
„racntura,  quara  indodrina  ,  vel  alijs 
j,  donis  naturalibus ,  &  humanis  conftitu- 
„  turaeircduGant:IlIaenira  interiora  funt, 
„cxquibus  cfficaciara  ad  cxtcriora  pcr- 
„manarc  ad  finem  nobis  propofitum  0- 
j,  portct. 

>,  17.  Omnes  redam  haberc  intentio- 
„  ncm  ftudeant  non  folum  circa  vitq  fuse 
»5  ftatum  vcriira  ciiam  cirea  res  omncs 
„  partiei:larcs:id  femper  in  eis  finccre  fpe- 
„  ftanccs ,  vt  fcrviant ,  &:  placcant  divinac 
„  bonitatiproptcrfcipfam,&  proptercha- 
„ritatcm  ,  &  eximia  bencficia  ,  qnibus 
>}  pr^jvcnit  nosjpotius  quam  ob  limorcm 


TARVM.  Lihcrh 

„  poenarum,vcl  fpcm  prxmiorum  fquam- 
„  vishincetiam  juvatidcbcant  ;  5d  in  c- 
„  mnibus  quxrant  Deum  ,  cxucntcs  fc, 
„quantum  ficri  potcft  ,  amorc  omnium 
jjcrcaturarura,  vt  aifcctum  vniucrfumirt 
,,  ipfarum  Cccatorcm  confcrant,  cum  in 
„  omnibus  creaturis  amando,  &  omncs  in 
„  cojjuxta  fanctiirimam,ac  divinam  ipfius 
„  voluntatcm. 

)>  18.  Inconcionibusdomefticis  deiis 
,>  crebro  tradent,  qux  ad  fui  aWnegatio- 
„  ncm',  &  in  virtutibus  profcdum  ,  &c  o- 
,jmnimodam  pcrfedionemattincnt,  ad 
„  ca  fe  inviccm  cxhortando  *,  &  prxci- 
j,  pue  ad  vnioncm  &  charitatcm  frater- 
„nam. 

5,  19.  Magnopere  conferet  ,  devotc, 
„  quoad  fieri  potcrit,  ca  munera  obirc ,  in 
„  quibus  magis  cxcrcetur  humilitas  & 
„  charitas.  Et  in  vniuerfum  loquendo, 
„  quanto  aliquisfeardius  Deoadftrinxc- 
„  rit,  &  libcraliorem  crga  fummam  majc- 
„  ftatcm  fe  pra^ftiterit,  tanto  cum  in  fc  li- 
„  bcraliorcm  etiara  expcrictur  ,  &  ipfe 
„in  dies  magis  idoneus  erit  ad  gratias, 
„  &  dona  fpiritualia  vberiora  rccipicn- 
„  da. 

„    20.    Poftquara  aliquis  in  eorpus  So- 
„  cictatis  cooptatus  fuerit  in  aliquo  gra- 
„  du  ad  aliura  progrcdi  curarc  non  dcbet.- 
„  fcd  in  fuo  perfici ,  &  obfcquio  Dci ,  & 
„gloriar  fefe  irapcndcrc. 
„    II.    Omnes  fuura  terapus  rebus  fpi-  ^"^*  : 
„  ritualibus  impendant,&  dcvotioni  qua:-  nv. 
„  rend^  pro  menfura  grati^  Dei  ipfis  com- 
„  raunicata:  infiftant. 

„  11.  Abillufionibus  Darmonisinfuis 
jjfpiritualibus  excrcitationibus  cavcant, 
„  &  fc  contra  omncs  tentationcs  tucan- 
„tur  :  fimul  rationes  fcianc,  qua:adhi- 
j,  bcri  poffint ,  vt  eas  fupcrent  .•  &  ad  ve- 
„  rasjfoiidafque  virtutes  confcqucndas  in- 
„  fiftant-fiuc  plurcs  adfint  vifitationcsfpi- 
,,  riiualcs,  fiue  pauciores  :  curcnt  vero 
„  fcmpcr  in  via  diuini  fcruitii  progrcfTum 
„  facerc. 

„    13.  Paupertas,vt  murusrcligionisfir- 
„  mus,diligendaj3£  in  fua  puriratc  confcr-  ^*^' 
„uanda  cft  ,  quantum  divina  gratia  afpi- 
„rantc  fieri  poccrit. 

„  14.  Diligantomncs  paupertatcm,ut 
„  matrcra  ,  &  juxta  menfuram  fandaz  di- 
„fcrctionis  fuis  tcmporibus  cjuseffjdus 
„aIiquos  experiantur  :  nullaquc  rc  tan- 
„  quam  propria  utantur ,  paratiquc  fint  ad 
„  mendicaiidum  oftiaiim,qnando  vcl  obe- 
„  dicntia  vcl  nccciTifas  id  exigct. 
„  15.  Viv?lus,vcftitus,  &lc(Stiratioerit 
„  vt  paupcribus  accommodata  .•  Scvmif- 
quifquo 


De  Origmc  I  e  s  v 
^quirquefibi  perfuadcat,  quod  qua:  vilif-, 
j.fimaeruiii  ex  Ijs ,  qoac  doral  (unr,  ei  tri- 
„bucnrur  pioptcr  ipfijs  majorcm  abnega- 
„tioncm  ,&fpirltualcm  profcfVum. 

z6.  Intcliigant  omncs ,  quod  muiuo  da- 
„rc,  vei  accipere,  vcl  difpenfarc  quid- 
„  quam  de  iijs,  qua;  domi  funt,  minime 
^pofTunr,  nili  Superior  confcius  confen- 
„  fum  prasftitcrit. 

xy.  Omncs,  qui  fub  obedientia  funt 
„  Socierar is ,  mcmincritit  fc  gratis  dare  dc- 
„  bcrc  qoq  gratis  acccperunt,nec  poftulan- 
„  do,  ncc  admitrendo  ftipendium ,  vcl  clc- 
„  cmofynas  u!las ,  quibus  MifTac,  vel  Con- 
„felfiones,  vel  Pracdicationes ,  vcl  quod- 
„  vis  aiiud  officium  ex  ijs  ,  quas  Socictas, 
„juxra  noftrum  tnltituJum  excrcere  po- 
„teft,  compcnfari  videatur :  ut  fic  majo- 
„  ri  ciim  iibcrtare  pofljr ,  &  proximorum 
^.-eJificarionc  in di vino fervitio procedcrc. 
c»fli-  ^^-  Q^irad  votum  caftitatispcrtincnt, 
„  inrcrpr  .  t^tic  ce  non  indigcnt ,  cum  con- 
„ftct,q-  a.i.  u  p-rfcde  oi3fcrvanda,ncm- 
„  pc  eniret  uo  auglicam  puritatcm  imitari, 
„&;  corporis,&  meniis  noftra:  mundiria. 

x9.  Omncs  diligcntiflime  curent  por- 
),  tas  fenfuum  fuorum(.)Culorum  prxcipue, 
„aurium,  &  lingua:)  ab  omni  inordina- 
„tionc  cuftodire ,  ac  fc  in  pace  ,  &  vera 
9,  humilitatc  intcrna  confcrvarc,  &  cara  in 
„liIcntio,  cum  id  obfervandum  eft,  ciim 
„  autem  loqucndum  in  circumfpcdionc, 
5,  &  x:lificationc  vcrborum  ,  &  modeftia 
„  vulius ,  ac  maruritate  incclTus ,  motuum- 
j,que  omnium,  finc  ullo  impaticntia:,  aut 
„fupcrbiae  figno  cxhibere  :  in  omnibus 
procurando  aiqueoptando  potiorcs  par- 
„tcs  aliis  defcrre,  omnci  in  animo  fuo 
„tanquaiu  fibi  fuperiorcs  duccndo  , 
„  extcriushonorcm,ac  reveicntiam,quam 
„  cxigit  cujufquc  ftatus,  cum  fimplicira- 
,>tc  8£  modcrationc  rcligiofa  cxhibendo: 
„atque  ita  fiat  ,  ut  fe  mutuo  confideran- 
„tes  in  dcvotionc  crcfcant ,  Dcumque 
„  Dominum  noftrumlaudcnt,  qucmquif- 
„quc  in  alio,  ut  in  illius  iraaginc,  agno-' 
„fcete  ftudeat. 

30.  In  rcfcdionc  corporis  curandum 
„eft,  ut  tempcrantia,  modeftia,  &  dc- 
„ccnria  interius,  &  cxterius  in  omnibus 
„obfcrvctur.  Prasmittatur benedidio ,  & 
„fequatur  adio  grj.tiarum  :  quas  omncs 
}>  agcrc  dcbcnt,  cum  ea ,  qua  par  cft,  de- 
5, votionc,  &  rcvcrentia.  Er  dum  cor- 
„pus  cdcndo  refiotur,  fua  etiara  animse 
„rcfe£bio  prxbeatur. 
obe.  3'-  Expcdit  in  primisad  prcfeftum,  & 
AUnti».  „valde  ncccffarium  cft  ,  ut  omncs  pcrfc- 
„      obedicntia:  fc  dcdant :  fupcriorem 


I T  A  R  V  M  ,  Liber  I.  2.5 
„.fquicunquc  illc  fir  j  loco  Chrifti  Doraint 
„noftri  agnofccntcs,  &  intcrBi  revcren- 
„  tia  &  amore  eum  profequcntes ,  ncc  fo- 
lum  in  cxccutionc  cxtcrna  eorum,  qnj^ 
„injungit  integre  ,  prompte ,  fortiter,&: 
„cura  humilitatc  debita  ,  finc  cxcufatio- 
„  nibus ,  &:  obmurmurationibus  obcdiant» 
,>Iicet  difficilia,  &  fccundum  fenfualita- 
,,tem  rcpugnantia  jubeat »  verumetiam 
„conentur  inrcrius  refignationcm,  &  ve- 
„  ram  abncgaiionem  proprige  volunratisj 
„&:judicij  habcrc,  voluntatcm ,  ac  ju- 
„dicium  fuum  cum  eo ,  quod  .^^'•?erior 
„vult  fcntit,  la  omnibus  v^^  „-  ('ubi 
„  peccatum  non  ccrnerctur)  omninocon- 
,,formantcs,  propofiu  fibi  volun  atc,  a« 
„  judicioSupcrioris  pro  Rcgi'!a  (cx  voiun- 
„tatis,&  judicij ,  quo  cxaiflitis  confor- 
„  mcntur  prim^  ,  ac  furarase  Regulse  o- 
„  mnis  bonae  voluntatis,  &  judicj,  qua;  eft 
,,xrerna  bonitas,  &  iapientia. 

32.  Libcram  fui  ipforum  ,  rerumquc 
,>fuarum  difpofitioncm  omncs  cum  vcra 
„  obcdientia  Superiori  rcli:iquant,  nihil 
„ci  claufum,  ne  confcientiam  quidem 
„propriam  tenendo  ,  non  rcpugnando, 
„non  contradicendo,  ncc  ulia  rationc  ju- 
„  ciumproprium  ipfius  judiciocontrarium 
„  dcmonftrando  :  ut  pcr  unioncm  cjufdcra 
„  fentcntix  &  voluntatis ,  atquc  per  dcbi- 
„  tam  fubmifllionera  raelius  in  divino  obfc- 
„  quio  confctvcntur  ,  &c  pro'grcdiantur* 

33.  Orancs  obcdicntiara  plurimum  ob- 
„fervarc,&  in  ca  cxcellcrc  ftudeant:  ncc 
„foliam  in  rebus  obligatorijs ,  fcd  ctiara  in 
„alijs:licct  nihil  aliudquara  Cgnum  volun- 
„  tatis  Superioris  fine  ullo  cxprcflb  prxcc- 
,,  pto  videretur.  Verfari  autcm  debctob  o- 
„culosDcus  creator  acDominus  noftctji 
,>  proptcr  quem  homini  obcdicntia  pr^fta- 
„  tur  ,  &  ut  in  fpiriiu  amoris ,  &  non  cum 
„  pertuibationc  timoris  proccdatur,  cu- 
„randum  cft. 

34.  Ad  Superioris  vocem  pcrinde ,  ac  fi  a 
>,  Chrifto  Domino  cgredcrctur,quam  pto- 
„  ptiflTimi  firaus,  re  quavis,atqi  adcb  litcra  a 
„  nobis  inchoata,  ncc  dum  pcrfcda  relida. 

35.  Adeumfcopum  vircsomnes,aG  inten- 
>)  tioncm  in  Domino  con vertamus,  ur  fan- 
„da  obcdicntla  tum  in  cxccutionc  ,  tum 
„  in  intellcftu  ,  fit  in  nobis  femperomni 
„  ex  partc  perfeda:  cum  magna cclcritatc, 
„  fpirituali  gaudio  &:  perfcvcrantia,  quie- 
„  quid  nobis  injundum  fuerit  obcundo,  o- 
„  mnia  jufta  efle  nobis  pcrjfuadendo,  omne 
„  fenrcntiam,  ac  judiciura  noftrum  contra- 
„.r!iim  reca  quadam  obcdicntia  abnegado. 

56.  Quilque  fibi  pcrfuadcat,  quod  qui 
„fub obcdicntia  vivunt,fc  ferri,  acrcgi  a 
d  divina 


2.6  De  Origine  I  ESVI' 

„  divina  providcntiaper  Supcriores(uos, 
„fiacrc  debentpcrindcacfi  cadavcrel- 
„  feni,  qHod  quoquo  vc.fus  fcrri  ,  &:  qua- 
„cunquc  rationc  tradan  fc  finit :  vcl  fi- 
„  militcr,  atqi  fcnis  baculus,  qui  vbicunqi 
„  &  quacunquc  in  rc  vclit  co  vti,qui  cum 
„  manu  tcnct,ci  infcruit. 
„  37.  Adimplcrcquifqucdcbctquafvis 
„  pcenitcntias,qu^  proptcr  dcfedus,&:  nc- 
„  gligentiam  fuam  ,  vcl  quidvis,aliud  fuc- 
„  rintinjundar.  Pocrnitcntias  vcro  hujuf- 
„  modi  prompta  voluntatc  admittcrc  dc- 
„  berct,  cum  vcro  emcndationis,  &  fpiri- 
„  tualis  profcdus  dcfidcrio  ,  ctiam  fi  pro- 
„ptcrdcfedun6culpabi!cminjungcre£ur. 
„  38.  Cum  aliquis  ad  minifteria  culin^ 
„  obeundaingrcditur  vcladcumjuvandu, 
„  qui  coquus  cft,  cidcm  obcdirc  cum  ma- 
„  gnahumilitatCjin  rebusad  ipfiusofficiu 
„  pcrtincntibus  dcbct. Atq;  valdc  nccclTa- 
„  riumcftjvtomnos  nonfoliim  Supcriori 
„  Socictatis,  vcl  Doraus,  kd  ctiam  fubor- 
„  dinatis  officialibus,  qui  cx  illo  audorita- 
„  tcm  aeccpcruntjobcdiant:  &  affucfeant 
„  non  intucri,quis  illc  fit  cui  obediunt,fcd 
„  potiiis  quis  illc  ,  propter  quem  &:cuiin 
„  omnibus  obediunt,qui  cft  Chriftus  Do- 
„  minus. 

„•  39.  Sialiquiscxiis  quidomi  funt,cui- 
j,  quam  fcribcrct,non  nifi  obtcnta  faeulta- 
„  te,&  litetis  ci  oftcnfis,qucm  fupcrior  dc- 
„  ftinaverlt,id  faciat.  Si  ad  cundcm  litcra: 
„  mittcrcntur,  ci  primo  reddcntur ,  qui  a 
„  Supcriorc  fuerit  eonftitutus :  qui  cas  le- 
„6tas  rcddct,aut  non  rcddetilli,ad  qucm 
funt  dcftinatje  ,  provt  in  Doraino  cxpe- 
„  dire  ad  majus  ipfius  bonum  6d  Dci  glo- 
„tiam  cxiftimabit. 

„  40.  Quicunquc  hanc  Socictatcm  in 
„  Dominofcqui  volct,&:  in  cadcmad  ma- 
„jorcm  Dcigloriam  mancrc  ,  fubfigillo 
„  confefiionis,vcI  fccrcti,vcl  quacunq;  ra- 
„  tionc ei  placuerit ,  &  ad  majorcm  ipfius 
s,  confolationemfucrit  i  debct  confcicn- 
„  tiamfuam  magna  cu.  humilitatc,  purita- 
„  tc,3£  charitate  manifcftare,  rc  nulla.qua 
„  Dominum  vniucrforum  offcndcrit,ccla- 
„  ta,&  totius  antcad^  vit^  rationcm  inte- 
„  gram,  vel  certc  rcrum  majoris  momcnti 
„  Supcriori ,  qui  tum  fucrit  Soeietatis,  vcl 
„  cui  cxPra:pofiris,vcl  aliis  cx  inferioribus 
,>  illc  injungcrct ,  prout  raagis  conuenire 
„  viderctuf;  rcddat:  &  fexto  quoqi  mcnfe 
„  rationcm  hanc  fui,ab  vltima,quam  rcd- 
didcrit,  ihcipiendo  quifque  rcddct.  Sic 
„  ctiam  videtur,quod  Coadiutorcs  forma- 
„  ti,&Profe(rii  fingulis  annis,vel  crcbrius, 
„  fi  Supcrioii  vidobitur ,  fu«  eonfeicntiac 


'ARVM.  Liher  I. 

,,  rationcm  dicto  modo  ci  rcddant. 

„    41.  NuUamdcbcntGciare tcncationCj 

„  quam  Prarfedo  rcrum  fpiritualium  ,  vc* 

„  ConfclTario^vcl  Supcriori  non  apcriant; 

9,  imo  vero  toia  animam  fuam  iUis  inrcgte 

„  manifeftamcirc,pcrgratumhabcant:nec 

„  folum  defcdus  apcriat,  fed  etiam  pcEni- 

„  tetias,vcl  mortificationcs,&dcvotiones, 

„  ac  viriutcs  omnes,voluntate  pura  optan- 

„  tcs  ab  iilis  dirigi,ficubi  a  rcditudine  de- 

fledcrent,noicntcs  fuo  proprio  fenfu  du- 
„ci  ,'nificonvcniatcum  judieio  illorum, 
„  quos  Chrifti  Domini  noftri  loco  habcnr. 

4i.  Idem  fapiamus,idcm,quoadejus 
,,  fieri  pofiit,dicamus  omncs,juxta  Apofto- 
„  lum.Dodrinx igitur  differentcs  non ad- 
„  mittantur,nce  vcrbo  in  concionibus,vcl 
,,  lcdionibus  publicis  ,  ncc  fcriptis  libris 

(qui  quldcm  cdi  non  potcrunt  in  luccm 
„  finc  approbationc,atq;  confenfu  Praspo- 
,5iiti  Generalis )  Imo  &  judiciorum  de  re- 
„  bus  agcndis  diverfitas,qux  matcr  c flc  fo~ 
„  Ict  difcordia:,  &  inimica  vnionis  volnn- 
„  tatum,  quantum  ficri  potcft,  cuitari  dc- 
,,  bet. Vnio  verb,&conforraitas  mutua  di- 
„  ligcntiffime  euranda  eft ,  nec  quse  ci  ad- 
„  vcrfantur,pcrmittenda:  quojundi  invi- 
„  ccm  fratcrnse  charitatis  vinculo,  mclius 
„&cfficacius  poflintfe  divino  obfequio, 
„  &  auxilio  proximorum  impendcre. 
„  43.  In  Socictare,  nec  fit,  nee  fentia- 
„  tur  animorum  propcnfio  ad  partcm  altc- 
„  rutram  fadionis,qu£e  clTct  fortafi^is  intcr 
„  Principesjvcl  Dominos  Chriftianos:  fcd 

fit  potiiis  quidam  vniucrfalis  amor,  qui 
„  partes  omncs  flicct  fibi  inuice  contraria: 
„  fint )  in  Domino  noftro  amplcdatur. 
„    44.  Omncs  quadiiicorporcbcne  va-  ^"^^'^ 
„  lcnt  in  fpiritualibusjvcl  extcrioribus  re-  iP.rtT' 

bus  habeant,  in  quo  oceupcntur,  nc  otiu 
„  malorum  omnium  origo,quoadcjus  fic-  ^*"  " 
„  ri  pofi[ir,domi  noftras  locum  habcat. 
„  45.  Vt  plcnius  poflTit  Socictas  rcbus 
„  fpiritualibus  juxta  fuum  inftitutum  va- 
„  carc,  quoad  ejus  fieri  potcrit ,  a  negotiis 
'  „  fccularibus  abftincat:  [qualia  funt  tcfta- 
„  mcntariorum,  vcl  cxccutorum,  vel  pro- 
„Guratorum  rerum  ciuilium  ,autid  gcnus 
„  officia]  nccca  vllis  prccibusaddudiob- 
„  eunda  fufcipiant ,  vcl  in  illis  fc  oocupari 
„finanr. 

„    4^.    Vtnimia  folitudo  in  iis ,  quic  ad  K-jr/o 
„corpus  pertincnt,rcprxhenfibilis  cft.-ita  ^;'^"'*' 
„cura  moderata  tucnda:  ad  divinu  obfc- 
„  quiu  valctudinis,  ac  viriu  corporis  laude  "'^- 
„  djgna,6^  ab  omnibus  adhibcnda  cft:&  ea 
„dc  caufa  cum  animadvertcrint  aliquid 
„fibinoccre  ,  vclaliquid  aliud  nccelTa- 
rium 


De  Origine  Ies\ 
,  rium  effe  circa  vidum ,  vcfticum,  habi- 
„  rationcm,officium,  aut  cxcrcicationcro, 
„  &:ficdealus  rcbus,admoncantomncsca 
5,  d':  rc  Supcrioren},vel  qucm  ad  idSupc- 
, ,  rior  coottitucrit,  duo  intcrim  obfcrvan- 
„  ccs:  Primum,  iit  antequam  ad  cum  quid 
„  rcfcrant,rc  ad  orandum  rccipjaat,&:  poft 
„  orationcm  fi  fenierint  rcm  defcrendam 
„  ad  Supcriorcm ,  id  faciant :  Alterum,  vl 

cum  vcrbo,aut  fcripto  brevi  [necxcidaC 
„  memoria  ]  Supcrioti  rcm  expofuerint,ci 
„  totam  curam  rei  expofitsc  rclinquant:& 
„  quicquid  iUc  ftatucrit,optimum  ducant: 
„  ncc  contcndcre  ,  aut  vrgerc  pcr  fc  ,  vel 
„  alium[fiue  conccdatur  quod  pecitur,finc 
„  non  ]  pcrgant  quandoquidcra  fibi  per- 

fuadcrc dcbent,id  magis cxpcdircad  di- 

vinum  obfequium  ac  fuummajusbo- 
„  num  ,  quod  Sopcriori,re  intclleda  ,  in 

Domino  vifum  fucrir. 
47.    Vt  non  cxpedic  canto  labore 
„  corporali  qucndam  oncrari,  vrfpiritus 

obruatur,&  corpus  detrimcntum  patia- 
„  tur:  ita  aliqua  corporalis  cxcrcicatio,quq 
„  vtrumquc  juvct  :  omnibus  communi- 
„  tcr  convenit  jCtiam  illis  ,  qui  mentali- 
„  bus  excrciiiis  d;bcnt  infiftcrc:  quse  qui- 
„  dcm  cxccrnis  inccrrumpi  dcbcrcnc  ,  Sc 
„  hon  continuari,nec  finc  mcafura  difcrc- 
„  cionis  affumi. 

„  48.  Corporis  caftigatio  imraodera- 
,,  ca  cfr-:  non  dcbct,ncc  indifcrcca  in  vigi- 
„  liis ,  &  abftincnciis  ,  &  aliis  poeniccnciis 
„  cxtcrni«;,ac  labonbus,  quar  5c  nocumen- 
„tum  afFeirc  ,  &  majora  bona  impcdiro 
„  folcnt.  Idco  fuo  Confeffario  dctegi  ab 
„  vnoquoquc  convcnic  >  quidquid  in  hac 
„  parce  faciac. 

„  49.  iEgricudinis  tcmporc  non  folum 
„  obfcrvarc  vnufquifq;  obedienciam  ma- 
„  gna  cum  puriiace  dcbec  crga  Supcriorcs 
„  fpiricualcs,  vc  ipfius  animam  rcgant.-  fed 
„cum  eadcm  humilicacc  erga  Mcdicos 
„  corporalcs,&  infirmatios,  vc  corpus  cjus 
„  regnanc. 

„  50.  Qu\  xgrocat ,  humilitatcm  & 
„  paticntiam  fuam  pra:  fe  fercndo  ,  non 
„  minorcm  xd.ficationcm  ,  dum  morbo 
„  laborat.iis  qui  ipfum  inuifcnt,&  cura  co 
„  vcrfabuntur  &c  agcnt,quam  dum  valebat 
„  corporc  ,  ad  majorcm  Dci  gloriam  prac- 
„  ftarc  curct,  vcibis  piis,  &  aedificationcm 
„facicntibus  vtendo,  quar  oftcndunc  a:- 
„  gricudincm  acccptari,vc  donum  dc  ma- 
„  nu  Crcacoris ,  ac  Domini  noftri ,  quan- 
„  doquidem  non  minus  domum  cft,quam 
„  fanicas. 

„  51.  Aliquotics  fingulis  annis  omnes 
„a  Superiorc  fibi  posnicentias  iniungi 


'ITARVM  Liher  L  27 
„  propccr  dcfcdum  l  bfervationis  Rcgu- 
„  larum  pecanc :  vc  hxc  cura  indicium  fic 
„  illius,quam  dc  fuo  prc  fcdu  fpiricuali  iii 
„  via  Dci  quifque  habet. 
„  52,.  Omnes  demum  obfervacioni 
„  Confticutionum  ftudeant:ad  quam  caf- 
„  dcm  fcire,falccm  qox  ad  q  lemhbcr  pcr- 
„  cincncncccffe  cft.  Quare  legere,  vcl  au- 
„  dire  cafdcm  fingulis  mcnfibus  oporccbic; 

Regvl^  Communesi 

>,  Olnguli  prarfinitum  fib=  tempus  (ux 
»>  Ocunlcientias  bis  quotidie  examinan- 
„  dscorationi,  mcdirationi ,  lectioniq;  im- 
^pcndantjCura  omni  diligentia  in  Domi- 
„  no. 

j,  1.  Omncs  quotidie  facro  deccnter 
„  interfint.-&  concioncm,kdioncmvc  fa- 
„  cram  cum  in  Tcmplo  noftr.>  habcbicur, 
„  audianC. 

„  Singuli  ftatuto  die,&:  afTigoacofi- 
„  bi  Confcffar  o  conficeancur,8d  non  alcc- 
„  rifincSuperioris  faculcatc. 
„  4.  Omnes  fqui  Profcfli,autformati 
„  Coadjutorcs  non  funt  )  bis  in  anno  fua 
„  voca  renovabunt ,  prasmifla  confcflliono 
9»  gcncrali  :  quo  temporc  rationcm  fuas 
„  Gonfcientiar  reddent  ,  &  quotiesctiani 
„  Superiori  vifuni  fuerir,juxta  morcm  So- 
1,  Gictacis. 

),  y.  In  abftinentiafcxtac  fcriar,  Socic- 
„  lacis  confuccudo  fervctur. 
),  6.  Nallus  mortificationera  publice 
„  faciat,  ncc  concionccur  ,  nifiSuperiore 
>,  approbancci  ^ 
„  7.  Ncrao  pccuniara  apud  fe  habcat: 
„apud  aliura  vero  ,  nccpecuaiam,  ncc 
), quicquam  aliud. 

„  8.  Librosnerao  habcatfincfacultatc." 
„iniisver6  quibusvti  licct,  necfcribac 
„  quicquara,nec  notam  ullam  iraprimac. 
„  9.  Nemorera  vlIaracxdomo,vclex 
„  alterius  cubiculo  fibi  Vfurpcc,auc  ab  ex- 
„  ccriio,quovis  modo  fibi,auc  alii  accipiar, 
a,fine  Supcrioris  licentia. 
„  10.  Ad  raajorem  Vnioncm  corumj 
„  qui  in  Sociccatc  viuunt ,  majufquc  aoxi- 
„  lium  corum,apud  quos  habicanr,  finguli 
„  addifcanc  cjus  R  gionis  linguam,in  qua 
„  refidcnt ,  nifi  forte  ipforum  nativa  il- 
ii  lic  effet  vtilior  ;  falua  tamen  Latini 
„  fermonis  lege  in  iis,  qui  literis  danc  ope- 
j>ram. 

j,  II.  Nullus  ita  cubiculum  fuum 
„  claudat ,  quin  apcriri  extrinfecus  pofiHt: 
„  aut  arcam  fcu  quicquam  aliud  habeac 
„obfervatura  abfque  Superioris  facul- 
„tate, 

d   2i      iii  Aper« 


ig  Dc  Ongine  Tesvi 

„  \i.  Apertafeneftrancmonodudor- 
„  miatjncc  (tnc  in<lufio  ,  autnon  coopcr- 
„tus. 

„  15.  Ncmo  cubiculo  egrcdiatur  ,  nifi 
„  dcccnter  vcftitus. 

„  14.  Ncmo  corum  ,  quiaddomeftica 
„Miniftcria  admittuntur  aut  lcgerc  di- 
„  fcatjaut  fcriberc,  auc  fi  aliquid  fcit ,  plus 
„litcrarumaddifeat :  ncc  quifquamcum 
, ,  doccat  finc  Prajpofiti  Gcneralis  faculta- 
„  tc:fcd  fatis  ci  crit  fanda  cum  fimplicita- 
5,  tCy&c  humilitatc  Chrifto  Domino  noftro 
„  fervire. 

„  15.  Signo  campanx  conftitutis  ho- 
„  ris  audito ,  omncs  ftatim  vcl  impcrfcda 
„  Htera  rcli£ta,ad  id,  ad  quod  vocantur,  fc 
„  confcrant. 

„  16.  Vtconfulatut  valctudini  ,  nemo 
5,  cxtra  confucta  tcmpora  bibat,ncc  cxtra 
„  domam  cibum  fumat  abfque  faculiate 
„  Supcrions. 

„  17.  Qui  male  fe  habcre  prarter  foli- 
5»  tum  fcnfcrit,  id  Infitmario,  vcl  Praifcdo 
„  fanitatis  aut  Superiori  rcfcrat.Ncmo  vc- 
„  ro  medicinam  vllam  acGipiat ,  autMc- 
dicum  cligat,vel  confuIat,nifi  approban- 
5,tc  Supcrioro. 

„  18.  Singuli  etiam  fi  Sacerdotcs  fint^ 
„  cum  primum  furgunt,ledum  opcriant, 
„  eumq;  &  reliqua  componant  hora  con- 
„  fucta ,  &  fcopis  cubieulum  vertant,  tcr- 
5,  tio  faltcm  quoque  die,  exccptis  i)s ,  qui 
„  ob  occupationcs  majoris  momcnti ,  aut 
„  valctudinis  caufa  ,  judicio  Supcrioris 
,,fublcvandifunt. 

„  19-  Mundities ,  qua:  &advalctudi- 
„  nem  &  ad  ajdifiCationcm  eonfcrt,omni- 
„  bus  cura»  fit,tam  circa  fcipfos  quam  cirea 
„aliaomnia. 

„  zo.  Qui  gravem  tcntationem  ali«u- 
„  jus  noucricSupcriorcm  admoncat ,  vt  ei 
„ipfe  pro  patcrna  in  fuos  cura,  acprovi- 
„  dentia,  eonvenicnti  rcmcdio  poflit  oc- 
„  currere. 

„  II.  Qua»a  Supcrioribus  circaadmi- 
„  niftrationem  agcnda  funt,  ncmo  curiose 
„ab  aliis  cxquirat ,  aut  conjcduram  fa- 
„  cicndo  de  iis  fcrmonem  mifccat,  fcd  v- 
„  nufquifquc  fibi  ac  muneri  fuo  atten- 
„  dcns ,  quicquid  dc  fc ,  atquc  aliis  confti- 
„  tucndum  crit,tanquam  de  manu  Dci  cx- 
„  pcdct. 

,,  11.  Omncs  caput  aperiant  fuis  Su- 
„  pcrioribus ,  &  Saccrdotibus  ii ,  qui  Sa- 
„  bcrdotcs  non  funt :  difcipuli  etiam  fuis 
„prxccptoribus.  Vnufquifquc  autcmSu- 
„  pcriorcs  alloquatur  magna  cum  rcvc- 
„  rentia  .•  is  vcr6 ,  qucm  Supcrior  alloqui- 
„  cur,aut  rcprchcndit,humiliccr  &  fine  in- 


TARVM.  Lther  l. 
„tetpelIationc  audiat. 
„  13.  SicuiaSupcrioredcnegatum  a- 
„  liquidfucrit,alium  Supcriorcm  ne  ad- 
„  eatfupcr  ca  rc:quinci  apcriat  ,quid  fibi 
„Tab  alio  faerit  rcfponfjm,&  quas  ob  cau- 
,,  fas  ncgatum. 

,,    14.    Cuifucritalicujus  rci  Gura  com- 
„  mifla,  fi  impcdimcntum  aliquodmter- 
„vcnerit  ,  mature  admoneat  aliqucm  cx 
,,  Superiotibus,vt  pro  videat. 
„    15.    Nemocum  cxunoloco  in  aliura 
„  proficifcitur,quicquam  fccum  afporicc 
„fine  facultatc  Supcrioris, 
„    16.    Extra  tcmpora  recrcationi  afli-  serusdd 
„  gnata,  hac  ratione  filcntium fervandum  ^n^^do. 
„eft,ut  ncmoioquatur,  nificbitcr&pcr-  ""^""^' 
„  paucis,  aut  de  rcbus  neceffariis ,  przfcr- 
„  tim  in  Ecclefia ,  Sacriftia,&Rcfcdorio: 
„  in  miffa  vcr6,concione,mcnfa,  lcdboni- 
„  bus  ,  &  difputationibus  fi  quid  privatim 
„  dicerc  neccfle  crit,brcviflime,&  fubmif- 
„  fa  vocc  fuggeratur. 

„  17.  Nemo  pr^tcrcos,  qui  aSupe- 
„riore  dcputatifuerint,  loquaturcum  iis, 
„  qui  in  prima  probationc  verfantur  :  cx- 
,,cipiuntur  tamcn  vfitalac  falutationcs , 
„  quas  cum  alii  aliis  obvii  fiunt,  charitas 
„  fcligiofa  exigit. 

„  i8.  OmnesdcmiflTa  voccvtreligio- 
„  fos  dccet ,  loquantur :  nullufque  cum  a- 
„  lio  eontendat :  fed  fi  qua  in  rc  nobis  cft 
„  diverfa  fcntentia ,  caque  videtur  mani- 
„  fcftanda,rationes  modefta?,&  cum  cha- 
,,  ritateaffcrantur,coanImo,  vtfuusvcri- 
„  tati  fit  locus ,  non  vt  in  ca  re  fuperiorcs 
„  videantur. 

„  25».  Qui  facultate  aceepta  argrotos 
„  inuifent  ,  non  foliim  demiffa  vocc  lo- 
„  quantur,  fcdtanta  etiam  moderationc, 
„  VI  illis  molcfti  non  fint,atq;  de  iis  aganr, 
„  qua:  &  «xhilararc,  &  confolari  a?grotos, 
„  eireumftantcfque  ardlficare  in  DomLno 
„  poflint. 

„  30.  Cavcant  fibi  omnesab  illo  afFe- 
„  du  ,  quo  ali^e  dealiis  nationibus  finiftrc 
„fentire  aut  loquifolcnt,  quinpotius  &: 
,,  bcne  fentiant,  &  peculiari  affedu  divcr- 
„  fas  a  fua  nationes  profcquantur  in  Do- 
„  mino,  ac  proindc  ncmo  bclla,  contcn- 
„tioneTvc  intcr  Chriftianos  Principcs  in 
,,  coUoquium  inducat. 
„  31.  Nemo  prjEter  eos,quibus  per  Su- 
„  pcriorcm  liect,  quicquam  aliis  jubeat,a- 
„  liofve  rcprehcndat. 
„  52.  In  alteriusofiicium  nemo  fc  in- 
„  gerat:  in  locum  vcro  alieno  miniftcrio 
„  dcputatam  nullus  ingrcdiatur  finc  fa- 
„  cultatc  Supctioris,aut  Pracfcdi  illius  lo- 
},  ci,in  rcbus  neceilariis. 

33.  Nemo 


De  Origine  I  e  s  V 
33,    Ncmo  in  alicnum  cubiGulum  in- 
j,grccliatur  fine  gcncraliauc  fpcciali  Su- 
„  pcriorisfacultatc  rquodfi  aliquis  intus 
„  fic,  noapnus  aperiat  oftium  ,  quam  poft 
„  piiHumaudiat,lngrcderc:&tarodiu  apcr- 
„  ta  fit  janua,quamdiu  intus  vna  fucrinr. 
„    34     Vtca,qua:  rcligiofosdcccr^gra- 
„  vitas,&  modcftiarciinca(ur,ncmoa!ium 
„ctiam  )oco  tangat  ,  prairerquam  in  fi- 
„  giiumcharitatis  amplexando  cum  quis 
„  aut  abit,  aut  rcdit  pcregrc. 
„    5^.    Nemo  dum  mcnfa:  accumbit, 
„  cuiquam  cx  noftris  practcrquam  ei  Supc- 
,,riori,  qui  pia^eft  toti  Domui  aut  Colic- 
„  gio  ,  caput  apcriat.    Et  cumaliquid  in 
„  mcnfa  cuiquJm  decft ,  is,  qui  illi  aflidcr, 
seruan-  „  admoncat  cum  ,  qui  miniftrat. 
'^''^^5^„    56.    Domi  ncmo  loquaturcum  cx- 
ZIT ]^  „  ternis,  aut  alios  ad  id  vocct  fine  faculta- 
lu,nfo-  „.tcGeneraIi,autparticulari  Supcrioris. 
r^eun-  Nemo  cuiufquam  cxicmi  ad do- 

„  racfticum  ,  aut  domeftici  ad  cxternum 
„  mandaradcferat^aut  litcras,infcioSupe- 
„riore:fecularcs  au[emrumores,qui  foris 
„  audiuntur,ne  tcmcie,&  fine  frudu  nar- 
„rcntur. 

„  58.  Ncmoquac  domi  ada,vel  agen- 
„  dafunt,cxtcfnisrcfcrat:nifiSuperioriid 
„probari  intellign.  Cotiftitutiones  vcro, 
„  aliofve  hujufmodi  libros,aut  fcriptaqui- 
„  bus  Socictatis  inftitutum  ,  vcl  privilcgia 
„  contincntur ,  non  nifi  ex  Supcrioris  cx- 
„  prcffoconfcnfu,  iis  communicct. 
„  59.  Nem^  fcriptas  dabit,  aut  mittct 
„  cuiquam  cxtcrno,  vcl  d  mcftico  inftru- 
„  dioncs  fpiritualcs:aut  mcditationcs,ncG 
„excrcitia  fpiritualia  Socictatis  ahcui 
„  communicabit  ,  nifia  Superiorc  idap- 
i,  probetur. 

j,  40.  Nemo  abcxtcrnisconfiliumpc- 
„  tat  finc  facultate  Superioris. 

41.  Ncrao  cujufquam  ncgotii,  ctiam 
„  pii>fine  faGultare  Supcrioris  curam  fufci- 
„  piat ,  ncc  ad  idoperam  fuam  promittat, 
„  aut  fc  propcnfumoftcndat.-  fecularia  ve- 
„  ro  ncgotia ,  ut  quas  funt  a  noftro  inftitu- 
„  to  alicaa,    vchementer  a  fpirituahbus 


ITARVM.  Liher  I.  zc? 
„  avocant,  multo  magis  avcrfari  convenir, 
4r.  Omncs ,  pro  rationc  (ui  gradus, 
„  data  comraoda  occafione,  cnitantur  piis 
„  colloquiis  proximum  ad  meliora  promo 
„  ucre:  &  confilio,  ac  cxhortarionc  ad  bo- 
„  naopcra,pracfertim  ad  confcffionem  cx~ 
„  citarc. 

„  43.  Nullus  dorao  cgrcdiatur  ,  nifi 
„  quando,  &  eum  quo  Socio  Superiori  vi- 
„fura  fucrit. 

„  44.  Cum  quis  facultatem  a  Supcrio- 
„  repctit  aliquo  cundi ,  fimul  ctiam  apc- 
„  riat,qu6,  &  cujus  rci  caufa  iri  velit,  pra:- 
„  fcrtira  fi  Pia^latus ,  aut  alius  vir  prima- 
„  rius  convcnicndu<:  fif .•  eaderaque  dic  re- 
„  fcrateidemjquidv  gcritficuti  ipfum  vcl- 
„  le  intelliget,&  rcs  poftalavcrit. 
•  45.  Ingrefruri^egreffuriuedomo.tin- 
„  tinnabulum  ncc  vehemcnriijs  ,  ncc  cre- 
„  briias  pulfenr,quam  par  cft.Ncm  ^  aiucnl 
„  nifi  confucta  domas  janua  egrediatur, 
„  vcl  ingrcdiatur. 

„  46.  Qui  domo  «•gred,iuntur,figna- 
„  bunt  fuanomina,  qua;  prope  oftjum  do- 
,  mus  in  tabula  dcfcripra  furjt,&r  ?dmonc- 
„  bunt  janitorcm,qu6  fint  pri  futturi. 

47.  Omnes  antc  nodcm  ,  qui  foris 
„  funt,fe  domum  rceipiant:  nec  egredicn- 
„turantc  luccm  fine  facultatc  Piaepofiti, 
„  vcl  Rcdoris. 

„  48.  Cum  quisiterfacicns  tranfit  pct 
locum,vbi  Domus  aut  CoilcgiumSocic- 
„  tatis  fit ,  ad  aliud  hofpitium  nc  diucrtata 
cjufque,  qui  illic  pr^ecft  ,  obedicntise 
„  fubfit  in  omnibus,ficut  &  rcliqui,  qui  in 
„  eadcm  Domo  ,  vclCollcgio  commo- 
„rantur.  Quodfi  quis  etiam  ad  ncgotia 
„tradandavcncrit  eanon nifi cxcjufdcm 
„  confilio,ac  dircdionc  tradabir. 
„  49.  Sing  ili  hasRcgulas  ,  &officio- 
„rum  fuorum  habeant  atquc  intclligantj 
„  fibiquc  faciant  famtliarcs,ac  earum  me- 
„  moriam  menfibus  fingulis  cis  legcndis , 
„  vel  audicndis  rcnoucnt :  quitamcn  pe- 
„culiaria  Miniftcria  Coadjurorum  ob- 
„  cunt ,  cas ,  quas  ad  ipforum  officia  perti- 
„  nentjfingulis  hebdomadis  repctant. 


4   5  REGV- 


30  De  Origine  lEsvirARVM.  Liher  I. 


R  E  G  V  L  ^ 

P  R  O  V  I  N  C  I  A  L  I  S 

DE  IIS, 

d^JE    AV    EIVS    PEKSQNAM  ,    ET  COMMFMEM 
totiHS  ProvincicE  admmifirationem  f^eBant  \  Qu^  pluribus 
Capitibus  continentur. 


Cap.  /^'^^  Prapofitis  domorttm  ,  ^  Re^oribusy 
l,    \^^quod  ad  eorum  perfonas  attinetyin  Regu-^ 
lis  ^r^fcribunturi  eo  ditigentiiis  fervare  tnita- 
tur  Frovincialis^qm  pluribus  ^ro  ratione  officij 
fuii  vit£  Jpiritualis  Hudiofrdre  debet. 

z.  Finem  officij  fui  (  quem  ante  oculos 
habehit )  in  eopofitum  e(fe  ime/iigat-,vtprovin' 
ciam  ftbi  commiffam  in  acquirenda  perfe^ione-, 
juxta  proprq  injlituti  rationem^^  Regulas  ipfi 
datas  promoveat. 

3.  Imitetur  in  gubernatione  charitatemy 
llh^lti-  inanfuetudinem  ,  ^  benignitatem  Chrifti  Do- 
iitti  So.  mini  noliri^ut  juxtaeam  normam^quam  tradi- 

derunt  Apofioli^non  dominusy  fed  formafa6{us 
gregis  ex  animo ,  exemplo  magis,  quam  verbo 
fubditos  adperfeBionem  dirigat. 

4.  Seueritatem  fuo  tempore  cum  benigni- 
tate  mifceatyfuamque  au62oritatem  per  folidas 
virtutes  tueatur^  ac  diteBionem  ^  curam  fuo- 
rum  prA  fe  ferendo  modefie  ,  cr  circumJpeBe 
pracipiendo,  ita  amabilem  fe  reddatjVt  omnes 
/identer  ad illum  recurrere pefiint. 

5.  Solicite animum  adgubernationem  appli- 
cetyneque  tamen  in  ea  ita  difirahatur.,vt  infiu- 
dio  orationis^^ fan^lis  defiderijs-^quibus  totam 
fufientare  debet  Provinciam,  intepefcat-.quam- 
vis  autem  ordinarie  concionari  non  debet ,  fi 
quando  tamen  peroccupationes  officij  fuicom- 
mode  licebit,dr  hocy  ^  alia  Societatis  Minifie 
ria  exercere poterit. 

6.  Nullits  Regulas  ,  aut  ordinationes y  ant 
confuetttdines  toti  Provincia  communes  ab- 
roget  y  vel  nouas  inducat  inconfulto  Genera- 
li.  fed  fecundum  eas  quas  habet^,  gubernet  Pro- 
uinciam. 

7.  Sicut  ^rovincialis  ,  quando  neceffc^ 
efi  in  Regulis  ,  Ordinationibus ,  Decretis ,  & 
in  ipfis  etiam  Confiituttonibus  cum  particu- 
lartbus  dijpenfare  potefi  :  ftc  ciimdijpenfauerit 
in  rebusma^oris  memenii^quA  videantur  Vrge- 
re.d"  qtiibus  fine  grmi  iacommodo  Generalis 
rejponfum  e>cpe^ari  nequeaty  debet  eum  primo 
quoque  tempore  de  hujufmodidiJpe»fatio»e,  & 
fjtis  caufa  admonere. 


8.  Pr£ter  facultates  ,  qud  in  his  Regu- 
lis  concedunturyhabet  etiam  eas  omnesy  qu£  in 
compendio  facultatum  Societatis  Provinciali- 
hus  concejfa  funty  quA  ex  compendio  ipfo  intel- 
liget. 

9.  Omnes  facultates  eorum  Sttperiorum  y 
qui  Provinciali  fubordinati  funt  ,  ad  ipfurn 
quoque  pertinent  ,  ab  ipfoque  etiam  fujpendi 
poteruntyquando  ei  expedire  in  Domino  vide- 
hitur. 

10.  Potefi  Provincialis  in  abfentia^  vel 
in  pericuto  vitaconfiitutus  ,  nominare  Fi- 
ceprovincialem  ,  /  Generalis  neminem  de~ 
fignaffet :  quocunque  autem  modo  confiituatury 
tafdem  omnino  facultates  habeat  quas  Prouin- 
cialis  y  nifi  a  Generali ,  veL  Provinciali  limi" 
tentur :  rationem  tamen  adminiflrationis  non 
immutabit. 

Ve  iis  qH^e  illum  ad  Bonam  Provin-  Cae. 
cie  adminiilrationem  ^ 
juuahunt. 

11.  /^Onfultores  quatuor  habebita€e» 
K^nerali  defignatos  in  iis  locis,vbi 

frequentius  refidst.,quoad fieri  poterit,cum  qui- 
bt4S  res  grauiores  communicabit:  quod  fi  ahfen- 
tes fint,  per  tranfmiffas  litcras :  quorum  Vnus 
ab  eodem  Generali  conditutus  ,erit  ejus  Admo— 
nitoryS'  focius.In  quauis  autem  DomoyVetCol- 
legio  opera  Superioris.&ejt^  Confultorumyqnos 
ad  conjultationem  adhthendos  judicauerit^vta- 
tur  in  rehus  iisyde  quibus  ordinarie  confultan- 
dum  erit. 

iz.  Si  expediret  prater  Confultores  ,  altos 
etiam  nonnunquam  ad  Confultationem  vocare 
poterit ,  eos  quidem,  qu9s  de  rebus  propojitis 
melius  judicare  poffe  exiftimauerit :  velfi  ab- 
fentes fiut ,  jubere ,  vt  de  rebus  iijdem Jenten- 
tiam  fuam  adf^  tranfmittant. 

13.  Ltteras  y  ^fcrtpta  ,  quA  pertinent 
ad  rem  ,  de  qua  confultatio  habenda  eft  ,  0- 
Jlendat  Conjultorihus  (  nift  quid  obfiet  )  vt 
hene 


Dc  Origme  I  e  s  v  i  T 
hene  informnti  fententiAm  fuam  meliu^  dicere 
fopnt. 

1 4 .  Cnm  ordinAtiones  aliqua^  communes 
a  Get7erali  acceperit  ,  il/af  Superioribus  fu£ 
VrovtnciA  Confuitorihus  ma^ifeHarifaciat. 
Et  juaalicujus  momenttfuerint  j  adgHberna- 
ttonem  vet  infli uBionern  pertinentes  ,  in  Itbro 
ad  iddefignato  defcribdfidas  cu^et. 

i^.  In  proponenda.  re  ,  de  qua  deliheran- 
dtim  ejl  t  in  neutram  partem  animi  fui  pro 
penfionem  oflendat  ,  ne  conftdtorihus  decli- 
nandi  in  eam  partem  detur  occafio ,  fed  quif 
que  Itberitis  in  Domino  fuam  fcntentiam  ape- 
riat. 

16.  Siquando  altquidoccurrertt  ,  de  quo 
liceat  cum  Confultertbus  agere  ,  poterit  juxta 
primftm  ,  fecundum  modum  in  exercitqs  ad 
elecitonem  fxcienddm  tradttum,  qaid  agendum 
fit.deltberare.  '■ 

17.  Libenterfe  ab  alijs  admoneri  patia- 
tur  de  iis ,  qutt  ad  offtcittm  ,  ^  perfonam  fuam 
pertinent^dr  etim  pr&cipuc-,  qui  Admonitoris  of» 
fcio fungitur.,be,^.igy>e  audiat. 

18.  Habeat  fecum  Uteras  ApoUolicas  au 
thenttcai,^  compendiumfacttltatum  Societatis-, 
conflitutiones.Decreta^Regulasomnes.^jr  qu£  a 
Generali  ordinantur ,  eaque  bene  intelligat ,  ^ 
obferuarifaciat. 

19.  In  loco  ,  in  quo  diutius  ei  refidendum 
ejl^habehit  Archivum^in  quo  ajfervabit  inflrtt- 
menta  authentica,ltbros,  &  cAtera  quA  ad  off- 
cium  Provincialis,& communem  vjtim  Prottin- 
ci£  pertinent ,  qua  omnia  ex  catalogo  a  fe  fub- 
fcripto  fuccejfori  tradet. 

zo.  Habeat  libellttm  ,  in  ojue?»  referat 
ea,  ,  qu£  confultanda  ,  providenda  ,  vel  ad 
generalem  fcribenda  funt ,  ne  memoria  exci- 
dant. 

zi.  OrationeSyfir  Miffas  ad tempiu  indice- 
repoterit ,  etiam  in  tota  Provincia  pro  caufis^ 
quA  videbuntur  id  exigere  :  medum  tamen  in 
ea  re  non  excedat. 


Cap.      De  SvpERiORiBVs  ii  ful?- 
^^*'  ordinatis  <^  eorum  offi- 

cialihus, 

11.  Tfi  Propofitos  domorum ,  &  Ke- 

\Mores  Collegiorum  ,  &  Domo- 
Titm  Probaiioiiis  fua  Provinci/e  conflituere  non 
potejl.f  ta.men  neceffs  effet  aliquando  mtttatio- 
nemfacsre  Sitper::.ri;  <iUi::jus,& periculum  ef- 
fet  in  mor/t^vel  fi  is  moreretur->poterit  aliquem^ 
qui  vices  Sujjerioris  gerai\inierim  conjlttuere^ 
donec  Ge  jer.ilis  admonitus  fro  videat.  CMini^ 
flros  autem->Vrocuratores  &  Prafe&os fludiorum 
ipfe  defignabitjac  etiam  ftbmini/lros,  (jr  Prafe- 
iios  fanitKtis ,  v'oi  optts  e(fc  jndieauerif. 


ARVM.  Liher  I.  3^ 
23.  Conflituat  CMagiJiros  notiitioruni 
in  locis  probationejn  non  (eparatis  :  a  Ge~ 
nerali  tamen  confirmandos  ,  ^  eo:  quidem., 
qui  in  rebus  fpiritualibus  excrcitatifint ,  & 
in  modo  procedendi  Societatis  nojlrsi  bene  pro- 
bati. 

14.  Defignabit  Prntfecios  rerumjpiritua-  , 
lium  in  omnihm  CoHegijs.,  y  domibusfrofcpsi 
quales  in  prima  Regula  officii  illorum  pr&fcri- 
buntur:  itemque  ordtnartos  nojlrontm  Cot^fef- 
farios  :  ex  quibus  fere  conveniret  Prafclos  re- 
rum  fviritualtum  deligere. 

z^.  Deligi  rc  potertt  Confuitores  ,  i^d- 
monitorem  eonim  ,  citii  vriz^unt  i  i  Previn- 
cia,  ita  vt  Batimfuo  offrcto  fingt  pojfint :  fcri' 
bet  tamen  de  iis  ad  CeneraUm^  vt  ab  eo  confir- 
menttir.  ^ 

z6.  Pradicatores  ^  Confjfa  "ios  ipff  con» 
Jiituet :  pr^miffo  tumen  domejaco  examine ,  ^ 
approbatio*^es  Ordinariorttrn  juxia  formarn 
Concilii  Tridentini. 

27.  LeBores  ordinarios  in  om-iihus  claf- 
ftbus  ,  &  primarios  Offtciales  ,  pr£tcr  Re6io- 
rem  ,  ^  Cancellartum  in  Vniuerfitatibu^ 
deligat  :  novas  tamen  leiiiones  non  add-^it , 
necfcholas  vjquam  vllas  ,  pr^fcrtim  eas^ 
in  quibtis ptteri  legendo  ^  fcribcndo  injlituan' 
tur,(  quod  nec  privatim  licebit)  ftnefacultatt^ 
Generalis  aperiat. 

28.  Tueatur  auBoritatem  Supefum  im- 
mediatorum  in  fubMtos:  ita  tamen ,  vt  conjlci 
pojfe  omnes  ad mediatos  recurrere  :  ideo  qtttc- 
quid  agendumyvel  immutandum  erit  qaod  ad 
Immediatorum  cffcittm periineat ,  per  eojdem 
peri  curabit' 

26.  Si  quos  adguhernationem  ideneo.fju- 
dicabitj  curet  de  illis  paulatim  ^  negotijs  tra- 
6landis.,(^  domejlicis  CMiniflerijs  oheundts  ex- 
perimentum  fumere  ,  vt  ipfi  talenti  accepti 
Jpecimen  dare^^  Secietatis  officia  eis  tuto  com- 
mttipojiint. 

30.  obfervet^  ft  qui  detlneantur  tn  M  - 
Herijs  aliquibus  ,  qui  magis  idonei  effent  ada- 
lia ,  eam  tamen  haheat  ct^jttfque  rattonem  ,  vt 
Vniuerfale  bonum femper pr^feratur. 

51.  Neminem  ab  obedie^^tia  SuPeriorttm 
immediaiorum  inconfultoGanerati eximat.nifi 
periculum  ejfet  in  moray^  tunc  certioremfnctat 
Generdlem  de  perfona  ,  &  de  caufis  propter 
qu4f  eam  exemerit. 

De  Admittendis. 

32.  'Y^  Osadprohaiionemperp  ivelper 
^  l^alios  admiitere  poterit ,  qttos  ad 
iftjlitutum  nojlrum  idoneos  in  Bomino  judica- 
uerit  :  cauebit  tamen  ne  cujufquam  admifiioju- 
Jiam  aliquam  externorum  offenfionem  aitt  So- 
cietatis  nocumemum  pariat  quod  cumtjs  potif- 
fimnrn 


Cap; 
IV. 


Cap. 
V. 


3i  De  Origine  I  bsvi 

pmum  cbfervaaiiam  erit ,  qui  in  fcholis  nofirU 
ifjlttuutttur. 

35.  AltendAt  ,  ne  nimij  fint  noflri  in  ho- 
mi  'hm  aU^orietAtema/Iictendis.fedpervir- 
tutes,(^  ho»a  vtt£  odoremomnes  ad  Chrijlum 
trahere  ftudio^e  curent. 

34.  Memitterit ,  cfuod  ineptt  iurha  ad  in- 
ftitutttm  noftrum  admitti  non  dehet.c;  ohfertta- 
ri  faciat  in  hoc  diltgenter  Regulas  officij  Exa- 
minatoru. 

35-  ^od  ad prima  quinque  imfedimen- 
ta  attinet.etfi  Soctetasin  nulloeorumdif^cnfa- 
re  poteft-ifitamen  in  eOj  qui  admittipetit,  dona 
aliqua  DeiiUuftriora  cernerentur^  Generalem 
adr/toneat  :  quodftde  ejufrnodt  impedimentis 
dubitaret  adeundem  recurrat. 

36.  In  facundarijs  impedimentis  diftien' 
fandifacultatem  habebit,pr£terquamin  defor- 
mitate  magna  aut  defe6lu  infigni ,  qualem  ha- 
hent  Eunuehi-,^  in  dtate  infra  15.  vltra  50. 
expletos  annos ,  ^  in  conjugatis  etiam  in  cafuy 
in  quo  non  im^edimentum  effentide. 

37.  Poterit  in  cafu  aliquo  anteponere ,  ^ 
poftponere  aliqua  ex  fex  experimentisy  eaque^ 
moderari ,  ^  alia  in  alia  permutare  ,  dum- 
modo  biennio  >  hene  probentur  Novittj : 
quod etiam  tempus piorogare poteritft  opw  effe 
judicauerit. 

3  8 .  Poterit  etiam  cum  Nouitijs  in  fecundo 
Anno  probationis  circa ftudia  dift>enfarey  hahita 
ratione  perfonarumjocorumy^jr  temporum,^ro- 
vt  expedire  in  Domino  judicabit.  li  vero  cum 
quibns  dtfpenfauerittextra  domum prohationisi 
^  feorfum  a  Collegialibus  effe  dehebuntyfuhcu- 
ra  alicujtis  Sacerdotis  ab  iffo  conftituti^qui  vi- 
cem  M agiftri  novitiorumgeraf.ejufque  Regulas 
^  examinatorts  habeat:ex  quthus  ea  feruabun- 
tury  qu&  commode  feruari  poffunt.  Cujufmodi 
erity  vt  per  dimidiam  horam  vefperi  orent:  fed 
ijs  tantum  diebus ,  quibus  a ftudijs  vacaverint. 

3  9.  Coadjutores  temporales plures  effe  non 
debentyquam  qtti  neceffani  fint  adfubleuandas 
domos ,  vel  CoUegia  in  rcbus ,  quibus  ecctspari 
Sacerd&tes ,  &  SchoUftici  non  poffuntyftne  de- 
trimento  majoris  honi. 

De  DlMITTENDIS. 

40.  'T^Acultatem  hahet  dimittendi  eos, 
Jj  quiin prima.f^  fecundaprobatio' 

ne  ante  ^  poft  enrijfa  vota  verfantur  :  nifi  a 
Prapofito  Generalt  in  illius  Provinciam  defti- 
nati  y  vel  de  Societate  ipfi  tarn  hene  mertti  ef- 
fent^vt  eorurn  effet  particularis  ratio  habenda. 
In  his  enim  caftbus  inconfulto  Generali  dimit- 
tere  non  dehet.nifi  caufd  admomodiim  vfgentes 
f^graves  effent  y  ita  vt  rninime  dubitaretur 
Generalis  mentem  hujnfmodi  fiituram  effe. 

41.  Scholaflicos  vero  approbatosi^  Coad^ 


TARVM.  Lihr  I. 
jiitores  non  formatos  ,  qui probafionem  ■thfol- 
veruntj  inconjalio  Generalt  non  aimittat ,  nifi 
■  ingravihus  vrgentthus  cafibus ,  ^  qtti  ejuf- 
modt  finty  vt finegraut  pei  icuio,  Generalts  re~ 
Jponfum  ex^eciari  nequeat :  quem  tamen poB 
dimijstonem  certhrem  facidt ,  adjunltis  caufis 
dimtftionis.  Et  in  vmtierfum  dtl?gef?ter  Pro- 
vinctali  dijpiciendnm  eft ,  vt  qui  minits  tuor>ci 
nd  noftrum  inftitutum  ,  ^  tandem  aliquan/^o 
dirnittendi  videntur ,  eo;  ipfos  intra  hiennturn 
probationis  dimittat,quod fi pera^o  etiam pro- 
bationis  tempore  aliqui  hujufwodt  deprehen- 
dantur,tem^eHtue  Generalis  mone.ituryne  cum 
Societatis  jjidura  diutius  ,  quam  parefiyreti- 
neantur. 

42..  Provincialis  ertt,juxta  commijfam  fi- 
hifacultatem  ,  auditis  fuis  Confultoribus  vel fi 
neceftitas  vrgeat,Superiore,& Confultoribus  e- 
ius  Lociy  vhi  tunc  erit ,  qui  ipfi  vidthuntur  ad- 
hihitis  iudicare  de  caufts  fufficientihus  ad  di- 
miftionem:  curahit  tamen  y  ne  adhac  extrema, 
mfi  quam  confultijitme ,  ^  alijs  tentatis  reme- 
dijs  veniatur. 

45-  Coadiutores  formatos  fiue  Jpirituales, 
fiue  temporales,  Profeffos  nuUo  modo  dimit^ 
tet. 

44.  Circa  modum  dimittendi  ohferuet  ea, 
quA  in  fecunda  parte  Conftitutionum  capit^ 
tertio  dicuntur  ■  intelUgat ,  an  is  qui  dimit-  ' 
titur^  aliquidSocietatidederit  y  (^fiquidei 
reddi  oporteat ,  iuxta  eiufdem  capitis  declara- 
tionem.Scripta  vero  an  fecum  ajjortare  deheat, 
confideret  ipje  diligenter. 

45.  Dcctaretur  ijs  qui  dimittuntury  quod 
liberi  maneant  a  votis Jimplicibus ,  fi  ea  tuxta 
formulam  Societatis  confuetam  emrferint. 

46.  Circa  dimiffos  aut  egreffos  e  Societate-i 
^  poftea  redu£los ,  vel Jponte  redeuntes ,  obftr- 
uentur  eaqua  in  Conjiitutionibus  (jr  Decretis 
dicuntur :  ^  fi  admittantur  ,  denuo  ekami- 
nentur  ^ probentur^prout  tpji  videbiturji  quis 
autem  Jiemel  egreffits  erit  ,  poterit  quidem  tte- 
rum  admitti ,  Jed aduertaturjmiulmodi  homi- 
nes  raro  idoneos  ad  inftituti  noftri  difciplinar» 
inueniri. 

De  LiTERARVM  Stvdiis. 

V 

47.  TN  Fttiverfitatibusyijr  Cellegiisyin 
Xquibus  nojhi  literas  profitenttsr, 

idoneosy  ^  eruditos  Profeffores  pro  ratione  lociy 
(jj-  debiti  condituat.  Et  fi  atiquis  LeiJor  ex' 
traordinarius  adiiciendus  videretur ,  Genera- 
lern  confultat: 

48.  Peculiari  cma  videaty  num  Le^iones 
itt  fcholis  noftris ,  &  fchotajlica  ixercitariones 
diligenter,ajiidu}yatque  ordine  haheanturnimt 
CHagJtftri  ,  ^J"  Difcipulifuum  in  Domino  offi- 
cittmfaciant  :  (jrfiqutdopus  ejfe  judicaverity 

leat 


De  Origine  Iesvitarvm  Ltber  1. 
frovideat  juxtaea,  qu^  inquarta  parte  Con.  peraliquiexnoftru,  ^»i^ht»ic Jludio dili.cntel 
ftttutionum,^'  Reguhs  hahemur.  incumhant.vtSociet^  copiam  haherepoLove- 

49.  Ipfiti^  ptudemtA  reltnqmtur^cjuidhi,   rarwrumy  qmconfcponihi^  ^udiendiam  ido 
aut  iHi  addijcere  debeant  juxta  Atatem  &  in-    nei.  "* 
genium  vntufcujufcji  ad  majorem  gloriam  Dei:       57.       fi„^tUU  domiU ,     Cotfe^us  ali 
eosautemquos  non  effe  aptos  adftudiatnue-    q^em  conftituat.cjuiin  cafihus  (on(ctenti^he'j'e 
metAtll^remouerepotertt  '^'^^*^  fi^.^vt  dtfficultaithu,  domt^6~  fortsoc- 

50.  In  addilcendu  dtlctpltnts  ordtnem    currentibm  fatisfacere  poftit 

feruari  faciat:effiaetque.vt  prius  SchoUftut  in  58.  Comoedias.^-  Tragwdi^  rarif^ime  agi 
Itngua  Lattnafltdum  jactant  fundamentum,  permittat,  &  non  mfi  Lattnas  ,  ac  decentes  \ 
•  qubn  ad  aba  ma^ora  (ludta  tranfeant:  curahit  prius  aut  ipfe  ea,  examin.nda,  cornmittat  eas 
vero  humaniorum  Uterarum  ftudta  magmfe-  vero ,  atque  ^lta^  idgenusaBiones  i»  Ecclefia 
riy^  eorum  ,  qut  eas  proficentur  ,  peculiarem  feriomnino  proh.bcat. 

curam  haberi:&  ne  tn  his  Profejfores  idonei  de-  59.  Suh  finem fttuHerum  Generalem  de  v- 
fint,tllorum  feminaria  &  inftttuet ,  &  confer-  niufujttfque  talento  admoheat  ,  ^  quamum 
uahit.  f^^gtiltprefecgrint.eireferat. 

p.     Aliarum  ItngtMtumftudium  vAld^       60.  Curet^vtnullmexnoHrlslihrtmali^ 
comrnendatum  haheat.  Hehratca  vero  tjs  tan-    quemex  vna  in  alteram  li?jguam  transfraty 
turn  concedat^qiii  in  TheologtA facultate.medio-    aut  imprtmat:  abfque  Pr^poptigeneralis  facul- 
e/iter  eruditi  '^imfint    aut  certe  tam  humilesy  tatcj. 
vt Jperandum  rnerito fit  ,  hoc  ftudium fine  illo- 

rum  detrimento  vtile  valde  futurum.  D/^Pri-imrA.r^r.J;.   J  n  J-       ^  ^ 

^  r    .  r  ■  '  ^  L  .    •     ^  1  romovendis^tt  Ordtnes.  ^  Gra-  ^ap. 

51.     Defignet  aUquos  ..ifut  ^-probatavtr-  A     1  VII 

tutis  in  primis  fint^    ingenie  po/ieant.vt  ahfo-  ^I-ITERarIOs. 
luttsfiudiji  fhtlofofhidt,& Theotogia  i.  1  ea  re. 

petendapriuatttmid'  quietum  ftudiumhabeant  ^^*  'Y3^'^fl P^^f^  ^  "velper  aUospratfen- 
^ pofittu£i  ac  S.Scriptuta  fe  dedant :  quo  etiam    .  ^^''^     noftris  eos  ,  quos  tdoneos 

tempore  in  dijptttationibus  pubUcis  rationem    ^^^^^  tnftru6iionem  a  GeneraU  traditam  cen- 
fuorum  Hudiofumreddant  ,  vt  easfacuUates  i*^^^^^^^^ordinesEcclefiafttcosrecipiendos, 
privatim.velpuhUce  adfu&miVelaUorumvti-       ^^'   ^amvis  in  a£iihus  Scholafticorum 
ittatem  proftteri  poftint.  communihus  exercendi  funt  noftri  juxta  Con^ 

55.   DiUgemerftudeat.vt  Prxceptgres  Phi-  P^J^t^ones  :  nuUus  tamenadPhilofophidty  vel 
lofophid.cum  magno  dele^u  eos  K^riTiotelis   '^^^''^'^gi^^T^^dtiSyetiamftidoneusfit.promouea-  -f 
interpretes  legant ,  qui  contra  chriftiana  dog-   ^f*^fi^^  Prapofiti  GeneraUs  facuUate. 
mata  impie  fcripferunt  ,  ^  ita  Philolophiam       ^}-  noHri  de  GeneraUs  facuUate  in 

interpretentury  vt  Theologix fcholaftic&,  quam  ^ntuerfttatihus  Societatis promouendi  funt  ad 
nobis  commendant  ConBitutiopesJuhferuire^  ^'^"'^^^  Uterariosft  qua  in  re  neceffaria  ad  pro- 
faitant.  mottonem  erit  dift>enfandum  (  qtiodraytftml 

54.  Cumopinionumnouitas  vel  ditterfitas  J'*^^^"^"^^^^^»^  huiufmodtgradus  ve.^iiant  in 
non  modo  finem  ipfum  ,  quem  Societas  ad  Dei  ^o»[^^ti»^  )  'vhi  idfecerit  ,  tam  de  perfonA 
gloriam  propofitum  habet ,  impedtre  pofiit ,  fed  ^*^'*  ^^«/^  difpenfandi  admoueat  Generalem. 
etiamipfum  Societatisftatum  maxime  lahefr-  fi  Do6ioratus,(y  LMagiftern  ^ra- 

aare  :  neceffe  eft  ingentorum  Ucentiam  in  opi-    ^^sjuxta  Conftitutiones  pr^di^o  modo  noftri 
niontbus  veLintroducendts  vel  fe£iandisyOmni-    ^^(^ipere  poft^unt ,  nomine  tamen  DoBoris ,  vel 
hus  certa  aUqua  Uge  coercere.  ^are  diUgen-   ^^gipi  rattonegradnsyinter  fe  non  vtantur. 
tiftime  curent  Prouinciales  juxta  mentrm  Con- 

ftttuiionum  ea  txaEi'e  ah  omnihui  noftris  ,  ^      De  Pf  omovendis  in  ProfefTos         G a  p 
practpttyaProfeffortbusobferuari.qu^inratio-  CoadjUtores  Formatos    '  Vlli. 


prdctftuntur.  c  k  i 

55.  Curet  ,vt  ij,quipropenfum  animum  bcnoiares* 
habent  ad  aUquam  facuUatem  ,  in  qua  poffunt 

infignes euadere.in  ea  ditttiits  verfentur  habtta  6^.    Yyoteft  admittere po fi  hiennium  ad 

tamen  fptrituaUsprofe£ius  ratione^^  de  taUhus  y  vota fimpUcia  Scholafticernm  ap- 

GeneraUm  admoneat.  prohatorum ,  ^  Coadjutorum  non formatorumy 

56.  propter  atatem  proveBiorem^aut  quos  in  Domino  idoneos  judicauertt  juxta  Re- 
aUas  caufas  in  facuUattbm  Superiorihus  ^  gulas  cj^Conftttutiones* 

Scholafiicis fiudijsprogreffum  facerenon  poffunu  6  6.    Curet  autem ,  vt  quam  primum  ali. 

curabit,  ne  i»  illis  tempus  infumanty  fed  cafibus  quis  hiennium  Novitiatus  e xpleuerit  ( mftiu- 

confcemiA  difcendts  dent  operm^  ftmque  fem-  fta  de  caufa  d^erendus  videretur)  peraais  ijs, 

c  qu^ 


34  T>e  Origme  Iesvitarvm.  Lihcr  I. 

^(U  in  exmine  hahentur ,  hac  voU  infacro 

AHtc^ium  communtcet  .emittat  coTAm  Aliqui-      Pe  Rebus  COLLEGIORVMC^  ^ 

domeFiicis  tantum ,  »on  tamen  inter  eos,  .  D O  M  O  R  V  M. 

qu!  tuncforte  vota  renouareat.etiamfieapiiis 

ex  devottone  edidifet.  75«       /l}  Dificla  conferuari^  t^jV  ft  opui  e- 

67.  Si  quos  ,  vt  indifferentes  admiferit  '  JfXZjrit.tnftmraricuretiquodj} qua. 
(  c^uod  raro fieri  debet  )  potefi  eos  applicare  ad  ad/ficanda  majeris  momentifueriut  ,  vt  ejfet 
gradum  Coidyitoritm,  vel  Scholafttcorum  ficut  T emplum.dormitorium.vel  aliquid  hujufmodi^ 
magU  in  Dommo  conuenire  judicabit.  I n  hac  nifi  approhante  Generali  non fiam  ,  ad.quem 
vero  cUffe  indifferentium  vltra  tempu*  bien-  pertmetformamy^  modum  noftrorum  xdificto- 
nij  probationisnemomaneat.  rumpr^fcribere. 

68.  Schola/liciftmulatque  Superiorumar-  76.  Reddttm.f^  reltqua  flahilia  conferuari 
httrio  ftiidia  ahfoluerint ,  tertium  probattonU  curet,^  an  crefcant.vel  minuantur,  inte/ltgat: 
annum  in  Domihu4  Probationum  ,  peragant:  fi  qu{s  aute  huiufmodi  bona  augere  vellet^  vel 
qiiodfi  commodefieri  non  pofiint  in  Domibm  aliquid  donare  ,poterit  id  admittere :  fitamen 
profefiorum ,  vel  tn  Coliegifs probari  ees  faciat  condttiones  aliqu&  exigerentur ,  non  nifi  appro- 
juxta  Regulas  nouitiatus.  bante  Generalt^viiam  admittit^(^  eodem  modo, 

6  9 .  Finita  vifttatione  confideret,  qui fint  qua  dantur  Domui  profeff^  accipere ,  ^ fi  quid 
idonei  in  fua  Provinciay  vt  in  Coadjutores  for-  ftabile  donatum  fuerit^  etiam  vendere  poterit: 
matos  Jpirituales  ,  vel  temporales  ,  aut  in  fi  tamen  domui  neceffarium pretium  non  effet^ 
Profefios  juxta  Conftitutiones  ,  dr  inftruBio-  ^  trecemorum  ducatorum  valorem  excederety 
nem  a,  Generali  traditam  admitti  pofiint ,  ^  confulat  Generalem  ,  vt  de  eo  juxta  ipfiui  pra- 
fecundum  eandem  accurate  Generalem  infor-  fcriptum  diffonat. 

maricuret.  77.    Cum  lites^  fro  rehtis  prdfertimtem- 

70.  Antequam  admittat  eosyqui  cum  Ge-  poraitbus,  diligenter  noflris  fugienda  ftnt ,  non 
xeralis  facultateprofeffionemyvel  vota  Coadiu  ■  intendat  quifquam  e  ncfiris  omnino  litem  ali- 
torum  formatorum  emiffuri  funty  ea  feruari  cu-  quam  abfq\  confenfu  Generalisyaut  eiui,  cui  ex» 
reti  quA  ab  ipfts  erunt  facienda:  ejufmodi  funt,  prefie fuas  vices  ad  hanc  rem  iile  ccmmiferit^ 
dijpofttio  bonorum  temporalium  ,  fi  quA  ad-  nifi  in  re  adeo  neceffariayVt  eius  rejponfum  ex- 
huc  habuerint ,  exercitia  Jpiritualia ,  confef-  peHlari  nequeatyde  quo  tamenpoftea  ipfum  ad- 
fio  generalis ,  ^  alia ,  qu£  in  Conftitutiontbm^  moneat.^o  circa  nitatur  Prouincialis  ^rimum 
Decretis  congregationum  dicuntur,  in  profef'  rem  compromifiione  componere.  Noiiris  autem 
fione  etiam  &  ijs  votis  emittendis  feruetur ,  ^  fi  lis  intendatur ,  curandum  etiam  diligenter, 
ut  publtce fiant ,  i»  caeteris  omnihtt4  qu£  con-  nifi  de  iure  noflro  manifefte  conftaret^vt  aliqua 
flitutiones  prdfcrtbunt.  tranfa62ione  vel  concordia  res  tota  componatur: 

71.  ^i  profej^ionem  fecerint  i  etiam  idftcommodefierinonvaleat^^oterunt  in  judi- 
irtum  votorum  ,  emittant  vota  illa  fimpli-  cio  fe  defendere  ,  cum  Prouincialis  poteftatem 
cia  ,  quA  poft  profefiionem  emittenda  funt ,  habeat  conferuandi  defendendi  res  Collegio- 
idque  juxta  formulam  primA  congregationis ,  rum  etiam  injudicio ,  cum  facuLtate  alios  fub- 
vt  a  tertta  recognita  eft:  ^  do6lrinam  Chri-  ftituendiyfi  idneceffartumvel  conveniens  ali- 
ftianam  tam  ipfi  ,  quam  Coadjutores  formati   quandq  fiierit. 

Jpirituales per  qtiadragtnta  dies  intra  annum  78.  Intelligat  ,  an  exempla  authentica 
doceant.  contraSiuum  maioris  momenttyprxferttm  rerurn 

71.  Habeat  librum,  in  quo  eorum  nomina  perpetuarum  ad  Archiuium  ,  quod  eft  in  vrbe^ 
fcribantur.qui  vota  folemnia,  vel  fimplicia  poft  penes  PrApofttum  Generalemimtffa  fint ,  aitqui 
biennium  in  Domibt44yvel  Collegijs  fuA  prouin^   mittenda  curabit. 

cijt  emittunt ,  juxta  ordtnem  Prapofitis  Domo-  79-  f^ideat  computa  inter  Superiorem,  & 
rum,  (jr  ReSiortbus  traditum.  frocuratorem  tranfa^la  ,  rationemque  exi- 

73.  Cumaliquiprofefitonem.velvotaCo-  gat  accepti  expenft  y  ^  refolutionem  vi 
adtutorumformatorum  fecerint ,  exempla  hu-  timi  (ui  computi  fummatim  fcribifaciat^quam 
iufmodivotorum,^  aitorumqutnque.quApro-  iffe  fubfcrihet  in  libro  deftgnato:  in  hoc  au- 
fefii  pofi  emiffam profefiionemfaciunt ,  nomine  tem  fcripto  fimul  confiet  tam  de  funima  acce- 
ipforum  fubfcripta ,  ad  Generalem  qttam  pri-  pti ,  &  expe?, fi  ah  vlttma  vifitatione  ,  quar.i  de 
mnm  tranfmittat.  eo^  quod  refidmm  fuerit ,  vel  etiam  fit  quid  de- 

7+.    Confittuat  iuxta  Confiitutiones  yVt  bitimaneat. 
profefii ,  (}r  Coadtutores  fpirituales  formati  fuA       80.  Fifitet  bona ftabilia  extra  domum,  qua 
prouincia  in  Domibus  Profefiis  ,  quanttm fieri  fine  magno  incommodo  vifitari  pofiint ,  vt  vi- 
poteU  ,commcrentttr.  deat^num  qua  inflaurattoneyvel  cultura  egeant^ 

dr  quidadeorum  (onferuationem  opt^-s fit. 

81.  Si 


Dc  Origine  Iesvitarvm.  Lilfer  1. 


8l.  Si  Domus  vel  CollegtA  cum  coMmoda 
fundatione  offerentur.exfendat^  e^uid  ad  com- 
wune  bonum  ex  ijs  fperetur ,  aa  alicjua  con- 
dtttoncs  extgantur  d'  ^ocui  fit  jalubris  ,  & 
omma  ad  Generalern  referat.mhiL  interim  cer- 
ti  premittendo. 

8i.  UMagnum  £s  alientm  Collegia  vel 
Domos  cohflarenon  finat  fi  folvendo  fore  froba- 
hiltterno}!  fi>eret,habua  ratione  redditum^  ^ 
eUemofjnarum  ,  cju£  ordtnarie  dari  folent : 


„  ftribuantur  :  &  ratio  dati,  &  accepti  ta- 
„  Hum  bonorum  fcripto  conftct  ,  vc  ipfe 
„  ant  ruperior  iilius  Domus ,  vel  Collegii, 
„  cui  applicata  fucrunr,eam  rcddcrc  poftii 
„  ci  qui  a  Gencraji  fucrit  dcfignatus. 
„  90.  Nonfcrat,noftrosquicquam  pe- 
„  tcrc  a  parcntibus ,  cognatis ,  vcl  amicis.- 
„  fcdomnia  cis  neccffariaa  Socictatc  pro- 
„  videantur:intcliigatque  ctiam  fiquibuf- 
„  dam  ad  tempus  proprictas  bonoium 


•n  '      nec  in  its pltires  habitare permittat.quam  ali   „temporaliura  permitiitur  vfum  tamca 


pofiint. 

8  5 .  c^ando  contribuendiim  erit  ad fum- 
ptus  communesFroz  mci^  fiatuat  ipje  quid cui- 
queCollegio.,vel  DomuiferuAta proportione de- 
b/tajmponi  debeat. 

84.  In  veftitui  ratione  tria  obfervari  fa- 
ciat:P/imum,vt  hone/lta  tUe fit:  K^lterum ,  vt 
ad  vfum  communem  ,  &  approbatum  honeflo- 
rum  Saccrdotum  "jm  loci  in  quo  viuitur  accom- 
modatu6  Tertium  ,  vt  profiftoni  paupeftatts 
non  repfignet. 

isy  HabitAtionem  offciyi as ,  vesies  reli- 
quam {upelle6itlem,ornni.i  deniq\  ditigenter  in- 
fpiciat :  nec  y.ece[fa'ia  deejfe ,  aut  fuperfiua  ex- 
peidi  permittat :  &  rerum  mobdium  tnvcnta- 
riumconferri  faciat  cum  inventario  inpr&ce- 
dentt  vtfvatione.vel  Prouincialt  fubfcripto.Ob- 
ferutt  etiam  quA  teneaturoeconomiA  ratio. 

De  iis  5  qui  Bonis  fuis  nondum 
fe  abdicarmt. 

%6.  V  TOn  pcrmittat  noftros  abdi- 
XN  carc  fe  poffcflionebonorura 
„  fuorum,  nifiquos  conftantcs,  &:  ftabilcs 
„  in  fua  vocatione  cognouerit,atq;  in  ca  re 
„  maturo  fcmpcr  cohfilio  proecdat. 

87.  Non  finat  pa£tioncs  inire  noftros 
„  cum  patcnubus  fuis,&  quibufcunq;  aiiis 
„  de  kgitima  partc,&: aliis  bonisad  fc  pcr- 
„  tincntibus ,  nifi  illi  prius  admoneantur, 
„Socictatem  ipfam  ad  eabona  nullum  jus 
„habcrc,&  Gcfacralis  dc  poia  rc  prius  in-^ 
„  formctur. 

„  88.  Curaquiscxnoftriscftdifpofitu- 
rus  ie  bonis  fuis  in  auxilium  Socictatis, 
„  admoncatur  Gcncralis  de  corum  valore, 
„  8i  dc  anim"»  rciinqucntis  ,  5d  ncccflitate 
„ctiam  Doroorum,  &  Collegiorum  Pro- 
,,  vinciXjU  in  ca  huiufiuodi  bona  fint. 
„  89.  Sialiquabona  applicabuntur  So- 
„  cictaticumfacultatc  Gencralis,magno- 
„  pcrc  curct  Provinciaiis  vt  cum  acdifica- 
„tionc,  &cb.aritarc  ,  &  noncum  rigorc 
cxigantur  ,  potiufquc  per  Procuratores 
„cxtcrnos,  quam  pcr  noftros  :  cxpcdiet 
„  quoque,vt  ex  his  elccmofyna:  aliquac  in 
„  paupcrcs  cjus  oppidi ,  vbi  funt  boBa>  di- 


corum  ad  propriam  vtilitatcm  nuilieirc 
„  conccdcndum. 

De  Modo,  qm  cum  Generaii,  c^*  aliis 

Provinciis,  4C  externisye'  xi. 
habere  dcbeat. 

5>i'  /^Bedicntem,  revcrcntcm,  ac 
V_y  fidelemj  fc  Piicpofiio  Gcnc- 
„  rali  cxhibear,  &:  hac  rc  fubduis  inprimis 
„cxemplum  prxbcat  :  idque  pot./nmum 
curctjvt  omncs  de  fuis  Superioribus  be- 
„  ne  fentiant,  cjufquc  pcculiari  devotione 
„  afficiantur. 

„     92,.    Pcrfpeda  Gcncrali  cfTe  cupiat 
„omnia,  qua:  ad  fuam  Provmciam  pcrti- 
„  ncntjcaque  pcr  fc,  &  Supcriorcs  Domo- 
„  rum,&  Collcgiorum,&  Confultores  fu£c 
„  Provinciic  juxta  formulam  fcnbcndi 
„  manifcftari  diligcntcr  curct. 
„    95.    Ccgitct  dc  communi  bono  So- 
„  cictatis,i!ludquc  juvct,Congregationes 
„  Pfovincialcs  fuo  tcmporc  juxca  foimu- 
„  lam  traditam  cogat :  fi  quis  annotavcric 
„circa  Decrcta  &  Conftitutioncs  ,  vcl 
„  quidaliud,quodCongreg2tioncmgenc-  - 
„  ralem  cxpofcar,Pi  ^pofito  Gcnerali  fcri- 
„  bat,  vel  Procuratori  ttrtioquoquc  anno 
,,  ad  cundcm  vcnturo  tradat- 
„    94-    Sioccafio  fc  obtulcrit  juvandi  a- 
„  lias  Provincias.non  dcfic  cha-  icatis  offi- 
„  cio,&  litcrarum  comraunicationc  juxta 
,,formulara  fcribcndi ,  rautuam  concor- 
„  dlam  &  charitatcm  f ovcat. 
„    95.    Bcncvolos ,  &:  devotos  confcr- 
„  vct,  curctque  vt  beijcfadoribus  fc  gra- 
„  tos  noftri  cxhibeant  fi  qui  aucem  advcr- 
„  fantur  Societati,ftudcat,vt  mclius  infor- 

mati  rcconcilicntur. 
„  96.  Qua:clcemorynqcxtcrnis  pafipe- 
„  ribus,five  ordinaria;,fiuc  cxtraordinari^ 
„  dari  debcant,  ipfc  Supcrioribus  prarfcri- 
3,  bet,auditis  Confultonbus  ,  pro  Collcgii 
„  vcl  Domus  facuItatc:Vbivcr6habentur 
„  bona  Ecclefiaftica ,  clccmofynas  aliquas 
„fi-rri  providebit  in  loeis  pra:cipue  ,  vbi 
„  hujufmodi  rcdditus  pcreipiuntur. 

c    1  Be 


Cap. 
XII. 


36  Dc  Origtne  Iesvi 

De  communi  ratione  jwvandi 
Proximos. 

57.  TNtclligat,  prarfcrtim  fiib  finem 
X^tudiorum  ,  quicxnoftris  ,  Sc 
„  quoufqucquibijfquc  rationibus  dGnQi,6c 
„foriscxtcrnisfc  communicarc  dcbcant: 
„  quod  tamen  nifi  probatis  &  in  vocatio- 
„  nc  ftabilibus,dircrctis,&:  bcne  inftrudis, 
„  quiquc  alios  xdifiGarc  pofnnt  >  concc- 
„dcndiim  crit. 

„  98.  Confidcrct,num  MiflTa:  cclcbrcn- 
„  tur,&  Sacramcnta  alia  miniftrcntur  jux- 
„  ta  ufum  Roraanaj  Ecclcfije:  concionan- 
„  di  ctiam,&:  dodrinas  Chriftianac  doc^dcj 
„  motum  obfcruct :  curctquc :  vt  in  his  o- 
„mnibus  noftri  vniformcs  fint,8i  vtfincm 
„  qucm  Socictas  iotcndit  ,  aflequantur. 
„  Prarcipue  vcro  circa  Concionatorcs  in- 
„  vigilctjUt  fi  quis  cx  iis  ad  fuas  fc  Rcgulas 
„  forte  non  accommodavcrit ,  a  concio- 
„  nandi  muncrc  amoucatur  ,  &  in  aliis 
„Socictatis  noftra:  minifteriis  oceupe- 
„  tur. 

„  99.  Vidcat  ,  num  &domibus  ,  in 
„  Collcgiis  Concionatorcs ,  &  Confcffa- 
„  rii  ad  fua  muncra  idonci  fint ,  &  ftatuat 
„  pro  rationc  inftituti  &  loci ,  quam  frc- 
„  qucntcr  domi ,  vci  foris  concionandum 
„  vcl  publicc  lcgcndum  fit  ,  vcl  dodrina 
„  Chriftiana  tradenda  :  &  tcmporc  pcftis 
„  aliqui  ab  co  defigncntur,qui  fcparati  ab 
„  aliis, proximis  juvandis  vaccnt. 
„  100.  Dct  opcram,vt  Confcffariima- 
„  turioris  fi.it  xtatis  quantum  fieri  potcft, 
„  prasfertim  qui  ad  confefTioncs  Mulic- 
,,  rumaudicndasmittuntur  ,  eurctquovt 
„  noftri  gratis ,  &privilcgiis  Apoftolicis 
„  prudentcr,&  modcrate  vtantur. 
j,  101.  In  iis  locis,  in  quibusfimul  Do- 
„  mus  ProfclTorum  ,  &:  Collcgium  fucrir, 
„Socictatis  miniftcria  in  domocxcrccn- 
„da6urabit  :  In  Collcgiis  verb  ca  j  quse 
„  ad  ftudia  litcrarum,&  auxilium  fpiriiua- 
,,  lc  Scholafticorum  pcrtincnt,  tradanda 
„  funt. 

„  loi.  EfficictjVt  in  fcftls,qu3c  ^  noftris 
„  praccipue  cclcbrari  folent ,  ornatus  no- 
„ftrarum  Ecelefiarum  fit  modcratus  ac 
„rchgiofus,  &  quoad  fieri  potcft,  fincni- 
„  mia  diftradionc  noftrotum,  &  raolcftia 
„  cxternorum. 

„  105.  Non  permittat  ,  vicum  Con- 
„  grcgationibus  cxtcrnorum  ,  quar  Con- 
„fratcrnitates  dicuntur,  noftri  mifccan- 
„  tur  ,  ncc  in  Domibus  vcl  Collcgiis  vlli 
„  carum  covcntus  agantur ,  nifi  qui  ad  fi- 
„  ncm  earundcm  Domorum  fic  Collcgio- 


TARVM.  Lther  I. 
„  rum  in  divino  obfcquio  fient. 
„  104.  Si  cxaminandi  miniftcrium  cb 
„Ordinario  injundura  eifugcrc  noftti 
„nalla  rationc  poflint,  quamvis  de  do- 
„drinac  fufficicntia  judicium  ferrc  va- 
„  lcant  ,  illud  tamcn  rctincant ,  ne  dc 
„admittcndis  vcl  non  admittcndis  fc- 
„  rant  ,  fed  illud  omnino  Praclatis  rclin- 
„  quatur. 

De  Miffionibus  ^^-Mutationibus  Cap; 

Noftrorum.  XIII. 

loj.  T^Rovineialis  non  abcat  a  fua 
X  Provincia  finc  Gcncralis, 
„  ncc  Pra:pofitus,aut  Rcdor  a  fua  Domo, 
j,  vel  Collegio,  abfque  Pr ovincialis  faeul- 
„tatc  ,  nifi  locus  cflet  vicinus,  aHtfinc 
„  grauiincommodoSuperioris  rcfponfum 
„  cxpcdari  non  poflet.  Rcliquorum  vcro 
„  mutationcs  intra  Provineiam  Prouincia- 
„Iis  ipfenc  faciatfine  caufa  alicujus  mo- 
„  mcnti. 

„  106.  In  mittcndis  operariis  pcrPro- 
„  vineiam  extra  Domos,&  CoIlcgia,vt  in 
„  vinea  Domini  laborcnt,obferuct,qna:in 
„  Conftitutionibus,  &  Rcgulis  miflionum 
„  dicuntur :  videat  tamcn ,  nc  Domus,& 
„  Collegia  neccflariis  Miniftris  deftitHan- 
„  tur. 

„  107.  Quocunque  mittat  aliqucm, 
„  cum  pcr  fc ,  vcl  alium  plcne  inftruat,  & 
„ordinarie  in  fcriptistam  dc  modopro- 
„ ccdendi ,  quam  de  mcdiis,  quibus  cum 
„  vti  vclit  ad  finem  ,  quera  in  animo 
„  habct. 

„  108. ,  Per  crebram  litcrarum  com- 
„  municationcm  juxtaformulam  fcriben- 
„  di  totius  fucccflus  certior  fadus  cx  co 
,  loco  ,  vbi  ipfc  commoratur  ,  confilio  &: 
„  orationibus  ,  &  aliis  rationibus  cum 
„  juvabit,  vtperfona,&ncgotiumpoftula- 
„  verit. 

„  109.  Optimi  quiquc  ,  &  matnrio- 
„  res  ad  proximos  juvandos  ,  quantum 
„  commodc  ficri  potcrit  ,  mitttntur :  &: 
„fici  vidcbitur  cxpcdirc  ,  alicui  Supc- 
„  riori  vicinioris  Domiis,vcl  CoIIcgii  fub- 
„  jiciantur- 

„  no.  Cum  mutari  aliqucm  oportc- 
„  bit,  animaducrtat,  vtad  cum  rcvocan- 
,,  dum,quoadfieri  potcrit,  iis  raediis  vta- 
„  tur,vt  ii,  a  quibus  cvocatur,potiiJs  bene- 
„  voli  omnino  raaDcant,quam  ofFcnfi,vcl 
„raalcaffcdi. 

„    III.   Si  mifluraaSuperiorc,vclafum- 
„  mo  Pontificc  minus  vtilitcroccupari  vi- 
„  dcrctjGcncralcm  admoncat. 
„    111.    Extra  Ptovinciam  fuam  ncmi- 
nem 


Dc  Origme  IesvitarvM  Liher  t 

J,  flcm  mittat ,  nec  ctiam  ad  laborandura  izo.    Cum adBomumr,  velCoUegium  ali- 

„in  vinca  Domini,  nifi  ncgotii  alicujus,  quod  perueKmt ,  Suferiorem  interroget,  /*um 

aut  pcrcgrinationis  caufajaut  nifi  ci  con-  a/i^u/d  vrge^/  >  cui  ftatim  ftece(jAru>fii  remg' 

„  ftarct  dc  Gcneralis  voluBtatc  ,  vcl  con-  dium  Adhibendum  :  O'  f^ifitationes pr^teritas 

„ucnirct  cum  Provinciali  illius  Provin-  fetat  ^  deinde omnes fiimuL  henigne altocfUutur^ 

cix ,  ad  quam  mittere  aliqucm  volueni:  eofique  ad reKovation»min-J}iritu ,  c  fludium 

„  ad  Provincias  tamcn  cxtra  Eutopam ,  &  ferfeSlionis  hortetur. 

„  intcr  ipfarmet ,  haj  tran^mutationcs  fine  ui.    Incipiat  Fifiitdtutnem  a  templo  ,  cu- 

„  facultate  Gcncralis  ne  fiant.  jus  ofilio  claujo  ,  videat ,  quomod"  cufilouia.ur 

„    113.    Poft  cognitam  Gcncralis  mor-  fianfiffi^.  Eucharfili<s  Sacramentum  :  rnox  vi~ 

,,  tcm  Provincialis  ncmmcm  cx  iis  ,  qui  fittet  facrum  infiirmorum-oleum.,  fidLn£iurum 

„jus  fuflfragii  h  bcnt  cx  fua  Provincia  m  reliquias ex quibuA  rjihiLvl'.a,ratione  aufiera- 

„aliam  mittat  antccongrcgarioKemPio  -  tur,altaria,jede[que  Confiefiiariorum  a  q  aliai 

„  vincialcm,nifi  cau(a  iit  adto  v  igens,  vt  qu^tamin  Tem^lo  quam  in  Sacrifiia  ad  dtui-^ 

„  ipfc  &  major  pars  confultorum  ipfius  e-  num  cultum pertinent. 

„  xiftimct  cffe  mictendum.  121.    ?ofilea  ad  vfiit^.itionem  perfionarum 

„    114..  Cum  percg'^  erir  noftris  profici-  accedat-i  ^  curet^vt  cm  abui  beneuo>uyn  fe  ex- 

„  fccndum,aliqucm,  eui  maxime  confidai  h'beat.,nealicuj!4s  mentemfitbeat  jujpicio.quod 

„  pjarficjct ,  cui  toto  iiincris  tcmpore  ca:-  ohfiinisi^ai  «/.  ':'as  inf^rmationes  mtnus  hiU" 

jjtctitanquam  Supcrioti  momnibus  obc.  rem  vnLtum  tpfitsofiendat. 

„diant.  113.    Petat  a  Superiore.,  ^  confequenter  a. 

„     115.     Ad  rctincndam  religiofam  di-  Confiultoribus     aliquibm  Patrtbus  antiquio- 

„  fciplinam,&  paupertatis  ranoncm  ,  det  rthua  ,  vel  prariptm  ofificialibtif  ,vt  ea  qua^ 

„  opcram,vc  noft  1  in  pr(-fcdionibus,quos  fictunt  alicu)iis  momentide filatuCoUegit .  vel 

,,  ipforum  Supcriorcs  id  pi5eft<ire  poffe  ju-  domus  ,  aut  de perjonis  referant :  qt/o</  fi  fudi- 

„  dicaverint,  iu  toto,  vcl  m  partc  pcdertri  caverit  expedtre.juhere poter.  ty  vt  ihfiormatio- 

„  iiinere  vtantui  &  incquitando  fohus  nc-  nes  hujufmodi.vel partem earum  breuiterfieri- 

„  ceftitatK,  fiuc  pcrfona:,  fiuc  negotiotum  kant^  ^ fithi  tradant :  ficripta  autern  quajecre-^ 

,1 V  Auo  habcatur.  tum  continent^claufia  ipfe  diligenttfi^ime  ferueti 

„    116.    Expenfas  itinerum  foluere  cjus  caveatque ne  mimmoqitiderfi  indicio  eos  ^qui 

„  crit  Provincia:,aut  Collegii,aut  Domus,  fitbi  aUqaidrefeyunt.prodat. 

„  in  cujus  bonum  &  vtihtatcm  ccdit  pro-  u^..    Hujufmodi  infiormationibttsacceptii 

„  fcdtio:  quod  fi  in  ca  rc  dubium  cfTct,  ar-  ^  confitderaits  ,  percurratcum  Superiore  f4- 

„  bitrio  ipfius  auditis  Confultoribus  fta-  talogum  perfionarum  domm  .^velCoLlegij  bre- 

„  tuendum  rclinquitur      fiahquandota-  vemque  de  fitngulis  ab  eo  capiat  infiormAtt$- 

„  men  interahquos  Provincialcsnon  con-  nem. 

„  vcniret,rccurrant  ad  Gencralcm.  115.    Deinde  vocet figillatim  omnes  eo  er- 

»    117-    Q^Jando  quis  ab  vno  loco  ad  dine  quieimagts  conventrevidebitur.f^  fimgum 

„  ahcnum  transfettur,  Supcrior,  adqucm  los /eorfum  juxta  tnjlru^tonem  fequentt  captte 

„  tahs  mittitur ,  infoi  mandus  cft  ,  quan-  fofiitam  memoriter  potius .  quam  ex  fcripto  in- 

,,  tum  ad  Ci  gnofccndum  ,  &  juvandum  terroget  ,  quaadvertendajudicauent^fi- 

„  eum  fit  fatis.Nemincm  autcm  cx  vno  in  bi  memorta  caufia  fcribat  :  qutd  vero  aquo- 

„  ahum  locum  irc  pcimittat  ,  finchteiis  que  interrogandum fiit iHius  prudenttarelin- 

„  patcntibus.  quitur. 

u6.    Hortetur  omnes  adveritatem  fimce- 

De  VlslTATIONE.  redicendam.,neipfitsimputetur.,fimorbipropter 
eorum  ftLentium  imogniti ,  ^  latentes  cnrari 

118.  O Ingulis  annis  per  fie  ipfum fingu-  non pofi^int:  admoneatque  teneri  eos fiervare  fiub 
O ^oca  fu£  frovincta  vifitetj  ciim  fiecretosquicquid cum  eoiquodjecreturn  requtrit: 

hoc fit  valde proprium  fui  officti ,  ^  tbt  diuttus  tranjegertnt  ticet  a,  quouit  alio.qut  ipfo fitt  infe- 

immoretur ,  vbi  magis  erit  optts  tprafiertim  in  fior,  de  ea  re  tnrertogentur. 

loco  ad  communicationem  cum  infierioribus  ^  liy.    Non  factLecredat;  fi  qu^efiorfian  con- 

Generali  Pr^pofitto  magts  commodo-  tra  alios  ,  praferttm  Superiores  dicentur  ,  fied 

119.  Si  quando  ob  caufias  graviores  vifii-  ea  notet  ,  ^  expendat  ,  vt  veritatem  afi- 
tare  omnia  loca  fiuA  ProvinciA  ipje  non  pofiit,^  fiequatur.  Caveatque-,ne  dum  fiubditos  confaU" 
re  cum  f>'is  Confiultoribus  collata ,  ad  ea,  qua  ri  Jiudet ,  ////  debtliores  in  obeatentia.,!^  reve- 
nonpatefi  fibi  aliumfubfiituat.^amvis  omni'  rentia  erga  fiu&s  immedtatos  Supertores  red- 
no  curandum  fit,  vt  Domos probationts  ^  jcho-  dantur. 

Ufiicorumjemi»arfapecultaricura,(^per  jc^  1x8.    Si  quis  divifitonis  ^  aut  dififenfiionis 

viftet.  e    I  e^" 


3??  De  Ort^ne  It^yi" 

eorumy^us  vn^njiuunuinter  fe.vel  cumfuo  cd- 
pite  au5lor  ejfe  tnventretur,  dtltgenttjHme  ab 
ea  congregatione  ,  velut  j>eftts  ,  qu<t  eam  po- 
tefi  inficere.fifrgfensremedtttm  nenadhibea- 
tur,feparandu4  ejl. 

1 Z9.  Fifitatio  rerum ,  aut  partium  domui, 
juxta  ea.qu^  t„pr^ecedentthfii  Regulis,  pr^fer- 
tim  in  9.  captte  hujt^  officti  dicta  funt  ,  fic- 
ri  dehet tn  qua ftmut  examinanA&  funt  Re- 
gula  Officialttm.qut  ejufmodi  rerum  curam  ha- 
bent:fi  quid  autem  non  foliim  informationem, 
fed  in fpeciionem  requiratyipfe  perfe,aut  focturn 
idpr*jlahit. 

130.  Summarinm  ConHitutionum,^  Re- 
^ulof  communes  coram  Superiore  ,  Confultori- 
bi^y  &  (Jiiintftro  examinahit  ,  6"^  quas  non 
obfervari  intellexerit,  confideratis  caufis  reme- 
dia  adhibebitjVt  obfervari poftnt.  Regulas  au- 
tem  Miniftriy  Confultorum,  i^r  ^dmonitorUy 
Cencionatorum,  ^Sacerdotum^  itemquepraci- 
puorum  Officialium  poterit  fecio ,  aut  alteri  co- 
ram  fnguLis  eorum  examinandas  committe- 

131.  Provincialis  integram  ratienem  to- 
tttfi  antea6i£  vit£ ,  juxta  Conftitutiones  ab  a- 
iifs  exigat.qui  Societatem  ingrediuntur  :  ^  ab 
eo  tempore  ,  qu$  ad ftudia  mifi  funt  ab  ijsy  qut 
illis  abfolutis  ad  tertium  probationis  annum 
feragendum  mittuntur.  ^od  fi  id  aliquando 
fer  fe  pr^ftare  nonpoterit ,  fubftituat  ad  id  §r- 
dinarie  Superiorem  DomuSyveL  Coliegij.Singu- 
lis  vero  annis  in  quacunque  DemOyveL  Co/legio 
fu£  Provincije  abfoluta  rerum  domefticarum 
vtfttatione  ,  ant  in  ipfo  vifttationis  decurfu  ( fi 
idopportunius  in  aliquibut  fore  judicaret)  ra- 
tionem  confcienti&ah  omnibw  accipiat  ab  vlti- 
ma ,  quam  reddiderunt  juxta  modum  inferius 
fr&fcrtptum.  ^od fi  vifitatio  circa  renouatio- 
nem  votorum  inciderif,  (  quam  extra  (latutum 
temput  ratione  fui  aduenttu  in  domum  ali' 
quam ,  vel  Co//egium,pr£fertim  magnum  ,  per 
vnum  aut  alterum  menfem  pr&termittere  ,  aut 
differrepoterit)  ipfe  ad  excipiendas  confepones 
generales  noflrorurnyaliquos  Patres  prebatos,^ 
maturiores  defign.ihif.eofque  y  quifibi  confitert 
volentjjenigne  audiet. 

131.  Poftremum  omnium  vifitet  Superio- 
rem  Domtu^  vei  CoUegtj  circa  eayqtu  ad perfo- 
namy&  officium  ejus  attinent,  iuxta  offictj  eim 
Regulasy  (jr  ea,  qua  ex  acceptis  informationibus 
coUegerit. 

153.  Vifitatione  cujufque  Domus  ,  vel 
Collegtj  abfolutdy  rebus  omnibus  perjpe&isy 
vt  laboris  fui  fruclum  capiat  ,  denuo  omniay 
e^uA  accepit  in  vifitatione ,  conftderet  ,  &  ea^ 
qud  majoris  momenti  funt  ,  diligentitis  ex- 
pendat :  quid  ttem  ciarum  ,  quidque  tantum 
probabile  videatur^  ^  de  quibus  Generalis  con" 
fulendHs  eJi,(jr  quAcum  folo  Superiort  Domus, 


rARVMl  Lihcr  \. 
vel  CoHegif,  qrtd  etiam  cum  Confultorihus  , 
quA  cttm  altjs  particularihus  ftnt  tranftgtnday 
diligenter  difcernat. 

134.  ^u^  adgtthernationem  Jpeciantia  i- 
ffi  ordinanda  videbnntur  h&c  uei  tlU  tjs  etiam 
expendenda  tradaty  quos  de  vna^juaqtte  re  me- 
iins  judicare  poffe  confdnt.  Et  ante^uam  vlti- 
mam  executionis  manum  rehus  tmponatycmnia 
in  orationthusy(^  Mi[farum  facrtficijs  Deo  com- 
mendet,  vt  juxta  ipfius  divinum  beneplacitum 
dirigantur. 

135-  Poflquam  autem  apudfe  emnia  cen- 
Jlituerit  ex  pr£terit£  vifitationis  memortali , 
vbi  rerumquA  temporari&  funt  ,  erdinatiO' 
nes  fcrihuntur ,  eas  qH&  executioni  mandatA 
fuerinty  expungat.ln  lihro  vero,tn  ^ua  non  ni- 
fi  majoris  momentt  ordinationes  fcribendd  e- 
runti  ipfe  ea  tantim  fcnbet  yfuaque  manu  fttb- 
fcrihetyquA  cum  Generaii  communifaverit , 
ab  ipfo  fuerint  approbata. 

Inftmfiio  de  iis^qua  mVisiXATiONE  Ca 
interroganda  funt. 

Qu£  ad  GvBERNATIONEM^er- 
tinent  ^tSvPERiORiBVSjC^^CoN- 
SVLTORIBVS3  c^*  aliis  5  qHiht^s  ui- 
dehitur  ^  fetenda. 

I.  TNtcrroget,  fi  quid  gravius  in  ca 
jLDomojVcl  Coliegio  accidifTc  cx- 
,,tra  confcffioncm  intellcxcrit  ,  &  quod 
„  rcmcdium  fic  adhibitum. 
„  1.  Quomodo  fcrvcncur  Rcgulie,qu^ 
„  ad  Novitios  pcrtincnt. 
„  3.  An  aliqui ,  prxfcrtim  pucri ,  aut 
„  Muliercs  ad  voca  emittcnda  inducan- 
„  tur,vel  ad  Gonfilia  alia  obfcrvanda  indi- 
„  fcrctc  trahantur. 

,,    4.  An  aliquis  domi  nimis  affcdus  vi- 

„  dcatur  ad  confanguincos ,  vcl  ad  corum 

„  fubvcntioncm  tcncatur. 

„    5.    Dc  numero,&  fufficicntia Con- 

„  feflariorum  ,  &  dc  frequcntia,  &  frudu 

„confitcntium. 

„  6.  Qiioraodo  literarum  ftudia  vi- 
„  gcant,&  quam  exafte  fcrvcntur,  qua:  do 
„  opinionum  novicacc  2^  divcrficatc  ftatu- 
„  ta  funt.  £t  an  aliqui  vidcantur  finitis 
„  jam  ftudiis  cduccndi  eCollcgiis. 
„  7.  An  infirmi,hofpitalia,carccrcs,&: 
„triremcs  ( vbi  cftcnt  ^  vifitcntur  ,  &  ad- 
„  juvcnfir  a  noftris. 

„  8.  Ex  quibus  opcfibus  piis  juxta 
„  noftrum  inftitutum,majorfruduspcrci- 
„  piatur. 

„         Do  eurain  cradcndis  fpirituali- 
bus 


Dc  Origme  I  e  s  v 
„  bus  cxercitiis,  &  quam  cxafte  illa  fiant. 
„  Ec  dc  vigifantia  in  pucrorum  ac  rudium 
„in  do^tiina  Chnftiana  infticutione. 
„  lo.  Dcmodo  eonverfandi  juxta  ra- 
„  tionem,&  fincm  noftri  inftituti. 
„  11.  DcMiftijnibus  &:  carura  frudiJ, 
„  5i  modo  proccdendi  corum,qui  mittun- 
„  tur. 

„  li.  An  aliqui  pra;rcxtu  valctudinis 
„  juvandar  a  fpiritus  pcrfcftionc  degcnc- 
„rent  ,  &  a  laboribus  noftri  inftituii  ab- 
„  horrcant,atque  ad  otium  afpirent. 
„  15.  An  crga  noftros  infirraos,&:  ho- 
„  fpires  dcbita  Societatis  charitas,  &:  cura 
„  cxcrceacur. 

„    14.    An  aliquaambitionis  &propric- 
„  tat!S  indicia  in  aliquo apparcant. 
„    15.    Quar  clccmofyna:  cx^crnis  pau- 
„  penbus  dcntur- 

Qua:  ab  omnibus  peti  pofTunt. 

\6.  /""X  Vomodo  valeat  corpore,  & 
V^^iribus  ,  &  quomodo  ci 
5,  conveniat  raiio  victiis,vcftitus,GubiGuli, 
„  &  cxcrcicationis  corporalis,qua  vtitur. 
„  17.  Si  quid  dubitacionis,auc  difticul- 
„  ratis  ,  fi  quid  eciam  ad  fuam  confolaiio- 
„Qem,  mftrr^aioncm ,  aut  profcdum  forc 
„  putar,confidcnterproponat. 
„  18.  Qi^od  ad  alios  attinct,  intcrro- 
„  getur,  quomodo  tradctura  fuis  Supe- 
„  rioribus  ,  &  quid  fcntiat  dc  illis,  tam  de 
„  pcrfonis ,  quam  de  officiis  corum. 
„  19.  An  aliquis  Supcrior  impcdierit 
„  libertatcm  fubditorum  fcribcndi  ad  Su- 
„  periores  mcdiatos  ,  auc  quouis  modo  fi- 
„  gnificaucric,Gbi  non  placcre,vc  noftri  de 
„  ipfo  ,  auc  cjus  gubcrnacione  ,  ad  cofdcm 
„  fcribanc. 

„  zo.  An  novcrit  cxtra  confcflioncm 
„  aliquidde  quauis  perfona  >  quod  non  ci 
„  probccur,  vc  dc  inobcdicncia,murmura- 
„  cionc,confpiracionibus,prqfcrcim  concra 
„  Supcriorcs ,  &  fi  quid  parum  honcftum, 
„  &  incaucum  m  familiaritatc  nimia  cum 
„  aliqua  pcrfona  accidilTet ,  vel  contra  de 
„  diffcnfionc. 

II.  Quomodo  fcruentur  DomiCon- 
„  ftitutiones,DecrctajRcgula;,communis 
„  ordo,  &  ordinationes,  qua:  a  Pfaspofito 
„  Generali,&  a'iis  Supcrioribus  cmanant. 
„  iz.  Quomodo  cxcrceantur  Mini- 
„ftcria  Socictatis  crga  cxtcrnos,quod  ad 
„  modura,&  frudum  attinct. 
„  xy  Qiii^  fit  profedus  noftrorum  in 
„  rcbus  fpiritualibus  ,  &quod  omnium 
„  in  folidis  virtutibus  acquircndis  ftu- 
„  dium. 


ITARVM.  Lther  1.  55> 
„  1+.  Si  dciisctiam,qu^pertinenta4 
„  alias  Domus,&:  Collcgia  totius  Provm- 
„  cie  aliquid  habet,quod  alicujus  momcn- 
„  ti  videatur,libcre  proponat. 

Pro  ScHOLASTicis  addamr. 

xj.  /"^Vid  ingcnii ,  memoriar,  vi- 
V.,.^'iJni,  &c  propenfionis  ad  li- 
„  tcras  in  fecxpcriatur. 
„  ±6.  Anoccupationo  cxteriore  ,  vcl 
„  ftudiis  rcm  weatur,  veldiftrahatur  21  rc- 
„  bus  fpiritualibus. 

„    27.    An  habcat  libros  neccfTarios ,  & 
„an  fcribat,legat,difpi)rct. 
„    28.    De  fuo  profcdu  in  literis  quid 
„  fentiat. 

„  29.  An  omnia  cxperimenta  Socie- 
„  tatis  fcccrir,  &  quo  frudu. 

Pro  iis  5  qui  in  Probatione  'ver- 
fanmr. 

30.       A  N  firmus  fitin  propofito  vi- 
_J^\\CRdiy&c  raoricndi  in  Socic- 

„  tatc. 

„  31.  An  fic  indiftcrcns  ad  qucmUbct 
„  gradum,Minifteria,&  excrcitia  Socieca- 
„  tis,ptovt  obcdicntia  conftituerit. 
„  32.  An  excrcitia  fpiritualia ,  vel  ali- 
„  qua  alla  expcrimentafeccrit ,  Siinqui- 
„  bus  plus  profeceric ,  &  alia  >  fi  vidcbicurj 
„  ex  Examinc. 

Modus  accipienda  rationis  Con- 
fcienti^. 

Qyod  in  fummario  Cofjjlituttonum ,  fr^- 
scribitur  de  mamfejlandA  confcientia-,  id 
magni  momentt  ad  Det  gloriam  ^  Societa- 
tis  noHrx.  honum  Pater  nojler  fan^lnt  rne- 
moria  Ignatius  exifiimauit :  quare  ,  vt  omni 
diltgentia  (y  Animi  fmceritnte  feruetur  :  Pro- 
vittciali  curandum  erit.  Et  cum  quifque^ 
dixerit ,  quA  dicere  voluerit,  juxta  inJlruBio- 
nem  datam^foterit  Provincialis  tfi  cjua  exijli- 
mauerit  amplius  interroganda ,  id  etia^/iface- 
re  :  cjuamvis ,  quA  hominem  pudore  rnultum 
afficerent ,  en  extra  confej^iontm  interroganda 
non  efent.  Nec  a  fngulis  fingula  petet  ,  fed 
pudenter  &  circumfjfe^e  pra  ratione  perfona^ 
rum.  Denicfue  eam  juauitatem  teneat ,  vt  ilU 
omnia  non  tanquam  judex  exigere^fed  vt  heni- 
gnus  parens  oh  fuhditi  confolationem  cognofcere 
veile  videatur. 

REGVLiE 


L 

238  1^ 


40  Or/^/«e  IesvitaRVM.  Liher  \. 

R  E  G  V  L 

PR.EPOSITI  DOMVS 

PROFES  SM. 


De  iisj 

QVJE  AD  EIVS  PERSONAM,  ET  TOTIVS  DOMVS 
adminiHrationem  fertment  ;  Qu.t  flurihus  Capitibus 
contmentUr. 


Cav,  /^Mni ftudio cnitatur, vt ttlis  fif, qua- 
I.  V^lis  optatur  Rcdor  in  noftris  confti- 
„tutionibus  ,  atque  ebmagis,  qUodillis 
„  prajfit ,  quos  viros  fpirituales ;  &  pcife- 
„  dionis  ftudiofos  elTc  oportct. 
„  X.  Primam  ofHcii  fui  Guram  in  eo 
„  pofitam  effc  intclligat ,  vt  oratione ,  & 
„fanc):is  dcfidcriis  totam  domum  vcluc 
„  humcris  fuis,  fuftincat,  &:  quaseunquein 
„  iis,  quibus  praccft,ad  ipforum,aliorumqi 
„  acdifioationcm » juxta  inftituti  noftri  ra- 
„  tionem,optare  dcbet,ptius  io  feipfo  pr^- 
„  ftarc  ftudeat. 

„  3.  Communes  Rcgulis  ipfe  feruct, 
„  &  particularia  in  cibo,  indumcntis  &  a- 
„  liarum  rcrum  vfu  quantum  ficri  po- 
„  teft ,  vitet ;  familiaritate  ,  atque  indul- 
„gcntia  cum  quibufdam ,  alios  nc  ofFen- 
„  dat. 

„  4.  Intra  annum,poftquamofficium 
„  Prajpofiti  prima  vicc  injerit,  quadragin- 
„ta  diebus  Chriftianam  dodrinam  co 
„  modo  ,  quo  in  fccunda  Congrcgationc 
„  de  Rcdorc  cxpofitumeft,  Icgat  ,  aut 
„  doGcat  :  fcd  cx  caufa  pcr  aliuni  id 
„  munus  cum  facultutc  Provincialis  obi- 
„  rc  poterit. 

„  5.  Confuctudines  reecptas,  &  aCe- 
„  ncraU ,  vcl  Prouinciali  approbatas  fcr- 
vct,ac  fcruari  faciat.fi  tamcn  aliqua  alia 
„  a  Prasccdcnti  Pra:pofito  induda  fucric, 
„  non  mutct  inconfulto  Provinciali  :  ipfe 
,»  vcrojhififuo  Supcriorcapprobantc,nul- 
„  lam  introducac. 

,»  6.  Eos,qui  domeftica  obcunt  Mini- 
„  ftoria  [  cxccptisquibu(dam,quorum  cle- 
,,  dlioad  Provincialem  pertinct]  prudcn- 
„  tcr  conftituat ,  fuas  cuiquc  Rcgulas  tra- 
„  uar,aliquando  vifitct,  &  prout  in  Domi- 
},noconuenire  judicabic  ,  vcl  inoirdem 


„Miniftcriis.dctineat  ,  vel  ab  eis  rorao- 
„  ucat.Quia  vcih  offieia  quxdam,vt  bcnc 
„  fianr,  cxperientiam  rcquirunt,  qui  ad  ca 
„idonci  inueniuntur,  non  facilc  mutaii 
„dcbcbunt. 

„  7.  Vt  profpiccre  Offieialibus  dc  fub- 
„  fidio,  fi  neccffarium  id  fuerit,  nc  labore 
„  graventur ,  dcbcbit :  ita  cum  tempus  va- 
„  cuum  illis  fuerit,vt  illud  Vtilitcr  impen- 
„  dant  divino  fcruitio,  curabit. 
„  8.  Et  fi  potcftatem  habct  dcfignandi 
„  GonfclTarios  fuis  fubditis  ,  ordinarium 
„  tamen  Confcflarium  Domus  non  eon- 
^fcffarios  fuis  fubditis,ordinariumtamen 
„  Confcflarium  Domus  non  conftituct  fi- 
„  ne  approbatione  Provincialis. 
„  9.  Quamvis  in  virtutc  cbedientise 
„  juberc  pofric  ,  non  nifi  rarilTime  ,  U  cx 
„  gravi  ac  vrgenti  caufa  id  faciat. 
„  10.  Ordinarias  tantum  pocnitcntias 
„  imponat,quaics  func  parva  menfa,publi- 
„  ca  reprehcnfio,  conclufio  in  circulo  ,  c- 
„  dcre  fub  mcnfa,  ofculari  aliorura  pcdcs, 
„  orare  in  rcfcdorio.diccrc  culpam  fuara, 
„  fubtradiocibi  vfq;  ad  panem,&aquam, 
„fircs  poftulaveric,  difciplina  publica  in 
„  rcfedorio ,  &  alia  cxcrcitia  humilia ,  &: 
„domeftica. 

„  II.  Sieut  ad  Pra:pofitum  pertinet  di- 
„  fpcnfare  in  Regulis,&  Conftjtutionibus, 
„&  dccrctis  Congregationum  gencra 
liumcum  particularibus,quaiido  ncccf- 
„  fc  crit:  fic  &  cum  difpcnfaueric  in  rcbus 
„  raajoris  raomcnti,  qu2E  vidcntur  vrgere, 
„  &in  quibus  fine  graui  incoramodo  Prc- 
„vincials  refponfura  expcdari  non  po- 
„teft  ,  cum  prirao  quoque  tcmpore  de 
),  hujufmodi  difpcnfationc,accjus  caufa 
„  admoncre. 

„   II.    Nomina  eorum,  qui  vota  folcm- 
nia} 


De  Cura  Nojirorum  in  Spiricu; 

•I.  ^~^  Vnt^  ui   ttnkuique  in  fuo  offido 
X^iniegram   cbedie^Jtiam  aeteyi  ^r<e- 


Pe 
14. 


ijs ,  (\ux  Pr^positvm  ad  bo- 
nam  Adminislrationem. 
jwvabunt. 


^lt  folicitus ,  ne  Mtnijler,  ^reliijui 
^0[fictales  fuo  defmt  gfficio  iOmifts  a- 


De  Origme  IesviTarvm.  Lii?er  \.  41 
„ninia,  vcl  fimplicia  cmiferunr,  in  libro        zo.     tro  occurrentihits  r^erefaatihus  com^ 
„ad  hoc  parato  notentur  ,  «n  ProfcfiTis    munihus ^  &  fnvatts,  'JMijfas ^  ^  or-itiones 
^quidera  ,  &  Coadiiitoijbus  forraatiscum    (uorumimoderate  tamen)  pxta  confuetudtnerrit 
„  nominibus  admitccndDm  ,  in  rcliquis  vc-   Societatis  appltcare  potent, 
„r6  poft:  biennium  C'\m  nominibus  cclc- 
„  brantium  ,  adnoraio  loco,  &C  tcmporCj 
„juxta  Conditntioncs. 

15.  .  (>^a<  habcat  facultatcs  partim  cx 
„  ijs,  quar  jpli  in  his  Rcgulis  conccdun- 
„tur,  paitim  cx  compendio  facuitatum 
„Societatis  inrclligat,   ut   in  ijs ,  quas 

„non  habet  ,  fciac  ad  Supcriorcm  rc-  ft^^f  y&  offictaies  Mint/lro.&jibi  ettamo?nnts: 
„curreic.  '  Jiudeatqite  etfdem  exernplo  ebcdterti^  prdire^ 

quem  tpje  juts  Superiortbus ,  quos  Chrifli  ioc» 
habet ,  prdjtare  debe^. 

zz  Det  operam^  ht  Confitutiones,  &  Re- 
guU  ohjerventur:  omntbus  domejUcis  curn  omni 
joLtcitudine  invigtlet ,  eojdemque  ab  iis ,  qux 
nocere poj^tnt  domt :  & firis  defendat,  cum  prx- 
ventendo  ,  tum  etiam ,  fi  quid  mdi  accident: 
remedtum  adhtbendo. 

23.  EffictatjUt  fibij  vel  alijs  ab  ipfide- 
putatis  Jlatts  temporibus  ratie  conjcienttA 
reddatur ,  juxta  rnodum  ,  qui  in  ofpcio  Pro- 
vincialis  prafcrtbttur  ^  ^  tnHructtonem  red^ 
dendam  conjctentia  rationem  ,  a  Projefis  qui~ 
dem  ,  &  Coadiutortbus  formatis  jernel  in  a.n~ 
no ,  ab  alijs  vero  his  :  (jj-  aLiquos  prxterea 
maturtores  Patres  af^tgnet ,  qnt  eorum  confef- 
Jiones  generales  excipiant  ^  nift  Provtnctalis 
tunc  adftt, 

14.  MeminerityUt  Scholajiici,  fi  qui  e>unty 
&  Coajiutores  non  fcrmati  t  bis  fin'ft,lis  an- 
nis  cina  fejla  ctrcumcifionis  Domtm  yjoflri,  ^ 
ApofioLorutn  Petri  ^  PauLi  vota  fua  renoventy 
pTdmtJsts  tjs  ,  que  fieri  foLent. 

zj.  SinguLu ,  vei  alternis  diehm  Veneris 
exhortationem  noJlri6  vel  ipfe  faciat ,  vet  ali^ 
quis  aLtm  ,  qui  rationtm  nofiri  injittutt  hene 
teneat ,  in  qua  agatur  de  ohfervatiene  Conjli- 
tutionum^  Q'  ReguLarum-,  de  fraterna  chari- 
tate  i  humiittate  i  patientiaj  morti/icatione,  & 
aLqs  virtuttbtfi  ,  pr^ferttm  de  obedientia  :  ta- 
tnetfi  exhortationis  Loco  fpirituaLis  coLLatio  eifi 
dem  de  rehtu  aliqttando  haheri  poteji. 

26.  Crehro  ,  &  magna  charitatis  fignifi- 
catione  aLLoquatur  fuhditos ,  eorumque  necej^i^ 
tatihui  non  corporn  tantumjed  muLto  etiam  ma- 
gis  anima^paterno  afe^u profpiciat.Siquem  vero 
inteLLigat  ati^ua  tent&tione  yuLfari ,  i>r.tfertim 


qux  voffertt  irrtpedire. 

15.  SinguLis  vei  faltem  aLternis  hehdoma- 
dis  cum  (uis  ConfuLterihus  conveniat  ,  ( mfi 
p^o  re  nata  aLtquid  extraordinarie  effet  con- 
fultandum )  deque  rebus  majoris  momenti^ 
qud  pro  temporum-,  (-r  negottorum  vartetate 
occurrunt ,  cum  iLlis  agat  :  quan.ptam  ijs 
auditis ,  penes  ipfum  erit  de  fingulis Jlatuendi 
famltas. 

16.  ConfuLtorcs ,  aliofque  omnes  ,  cum  ei 
dliqui^  proponunt  :  Ltbenter ,  ^  benigne  ex- 
cipiat dr  pracipue  eum cui  Monitoris  cffi- 
ctum  commiffum  efl  :  efficiatque ,  ut  in  jua 
Dorno,  quA  in  formuLa  fcrthendipr^fcripta  funt^ 
ferventur. 

ij.  Haheat  librum  ,  in  quo  fcrtbantur 
v  fitationes  Domus  a  Generali  approhata  :  in 
quo  etiam  ordinationes  aLiA  aLicujus  momenti, 
quA  a  GeneraLi  mittuntur  :  ^  quA  perpetux. 
fuerint ,  ab  ijs ,  qu£  temporari^  funt ,  fepara- 
tim  notentur  :  aiia  vero ,  qu£  vtfitator ,  ^ 
TrovtHcialis  pr^jcripferint :  in  aLto  Ltbro  fcri- 
bantur. 

18.  Injlitutunt  Societatis  cognofcat  ex  Le- 
6lione  literarum  \^pofloLicarurrt ,  Conflitutio- 
num ,  Decretorum  gencraLium  Congregatio' 
num  :  migis  autem  parttcuLaria  ex  ie^tione  Re- 
guLarunt  tam  communionum,  quamofficij  fiu, 

altorum ,  qui  fub  ipfiuf  cura  fuit  i  ac  Pro- 
vimiaiis ,  ar  compendtj  facuLtatum  Societatis.,  gravi  ,  ejui  pecuLiarem  curam  ^  foLicitudinem 
atque  ex  obfervatione  confuetudinum  recepta-  non  foLiimper  fefedetiam^fineceffefuerit^per 
rum ,  4f  demum  ex  recurfu  ad  Superiorem  in  alios  gerat :  nec  rernedium  Lor,gius  dtfferendo^ 
ijs ,  de  quihus  dubitahtt.  dtfpctiiorem  morht  curationem  reddat. 

19.  LihelLum  habeat ,  in  quem  referat  qu£-  27.  In  corre8ionihm  ,  ^  poEnitentijs  in- 
cunque  fihi  ad  bonum  Dcwum  flatum  fuhindt .  jungendis  rationem  hahcbit  difpofitionis  perfo^ 
eccurrent,nentemoriaex:tdant.,pracipue  iLU^de  narum^  adificationis  univerfaLts  y  cr  parti- 
quibus  ad  GeneraLem ,  vst  ProvinciAlm  jcri-   cuLarts  earum  ,  ad  gLoriam  Dti. 

ke^^Hm  put^t.  28.    Nifi-  prudentia  rehtu  particularihi4^ 

f  adhtbitd 


^.1  Dc  Origmc  I  e  s  v  i  T  A  R  v  m  ^  Lihcr  I. 

g-ihtbit*  alitcr  procedendum  di£taverit ,  ilUid 

jn  correclianibns  obfcrvet.itt  ij,  (}Hi  feccanty  A,,.,;r,-  a 

pr:mc,«ch.ru.u/&McedmLM.><e4«,nr.  Auxil.o  An  I M  AR  V  M. 
fccundo  in  cbaritate  qnidem ,  [ed  eo  tamen 

modo ,  ut  eis  cofifufio ,  &  rubor  imjciatftr :  37-  A  /!"  ^rniuerit  hoc  pertwere  adfcopum  Cap. 

tettio  amoriy  ea  cjhx  tmorem  imutiant ,  fi  opus  iy  ytotius  Societatis^  m  ad  ammarum  IV . 

erit.adijciantnr,  falutem,  &  ferfefhonem  cum  divina  gratia 

z9.    Defublicis  defeBibus ■>  publica  debet  fromovendam  tncumbat,  ^  noflri  inflituti 

effe  fcemtentta^ijs  tantum,  cjua  ad  ornnium  firitatem  in  Domtbus profefis pr^cipue  eluce- 

adifcationem  faciunt  y  declaratis.  i<^ere  debere,  quA  non  tamcirca  media  ad  hunc 

30.  Poterit  mittere  interdum  aliqucm  ex  fi^^f»  pr^paranda  (quemadmodum  CoUegia) 
fuis,  ut  opatim  petat  ekemofynam  ,  aut  ut  ^^^^  circa  finem  ipfum&ufum  mediorum  ad  m 
inferviat  hofpitaliy  aut  comitetur  emptorem,  ^^^»  <^onferentium  verfantur.  1 
aut  m  plateis  concionetur  ^  Chriflianamve  do-  38-    f^ideat  ^  an  noftrizelum  habeant  ani-'  - 
clrinam  doceat  t  prout  magis  in  Domino  expe-  rnarum^  &an  ftrenue  ^  ac  diligenter  earumfa- 

dire  videbitur^  habita  ratione  ddificatione  &  Uitem  procurent ,  ut  ij  folent  y  quos  farn^us 

fpiritualts  uttlitattsmftrorum.  ^^i  'irnor  im^ellit^nec  folum  immoderatospro 

31.  Delegare  poterit  Confejfarip ,  vel  alijs  ^^^tone  virium  labores  fufcipi  non  fmat  ^  fed 
vfces  fuas,  ut  eas  pcenitentias  approbcnt  vel  ^^Uoetiam  minus  in  proximis  juvandis  negli- 
imvrohent quas  ad  majores  fuifpiritus  profe-  g^ritiam  coleret. 

fciiim^  ajfumercqulfque  volet.  Et,  utnoflrisy  39-    J^roponatur  populo  apdue  in  Ecclefta 

qui  Sacerdotes  non  funt ,  facultalem  darepof-  '^^^bum  Dei  in  pAdicationihus &  facr^  Scri- 

ftntfreque-vtiusqirtam  ociavo  quoque  die  com.  Pf^^^^^^^do^rinAChriftian^-U^itonibus,  quod 

municandtj  quos  ea  ratione  magis  in  jpiritu  ^fi^^*  i»  alijs  Bcclefijs,  plateis ,  &  Uds  prd- 

juvari  in  Domino  judicaverint.  fi^^i  poteft    quando  ad  majorem  Dei  glo- 

32.  In  danda  facultate  jejunandi,  ficut  &  ^i^^r*  conferre  videbitur  :  nominatim  vero 
in  alijs  pxnitentqs  concedendis  ,  videat  ,  ne  f^<^rorum ,  ac  rudium  perfonarum  in  Chriditi^ 
menfuram  recld  rationis  excedat :  detque  ope-  "ifr»o  inftitutionem  tanquam  proprium  noftr^ 
ramy  ut  om  ^ies  inteUigant ,  ad  fmgularitatem  '^ocationis  Minifterium  valde  commendatum 
non  pertinercyfi  quis  je]unetaltjsnonjejunan-  haheat :  inteUigatqiie  Chriftianam  decirinam 
tihus ,  dummodo  erdin^na  confuetudo  jejunan-  canendo  doceri  poffe ,  ubi  ad  majorem  adifica- 
di ,  quA  juxta  Conftiifttiones  non  fit  non  in-  tionem  id  fore  obfervabitur.  Modus  autem 
troduciittir.  f^'^^  i^  canendo ,  five  fecus  fiat ,  pro  locorum 

55.    vnioy  &  conformitas  mutua  diUgen-  ^^tio»e  ad/zdificationem  &'majoremutiUtatem 

tifitme  curanda  eft,  nec  ferenda  inter  uUos  exigatur. 

domefticorurn  perturbatio ,  vel  ira  mutua  :  fi  4°-   Procuret  diligenter  nec  deftnt  deftgnati 

quid  autem  hujufmodt  accideret ,  curet ,  ut fta-  -C onfejfariijy  qui  dorni  in  adminiflratione  Sacra- 

tim  cum  fatisfaciione  debita  in  gratiam  invi-  mentarum  confefiionis  &  communionis  cum 

cem  redeant.  fruciu   exerceantur  :  quique  extra  domum 

34..    Tam  ipfe quam  omnes  altj  Sacerdo-  dgrotorum  confejstones  attdire  ^  morientibus 

tes ,  quiei  videbuntur,  juxta  Conftitutionesy  opem  ferre.,  (jr  cos ,  qui  in  carcertbusy  ^  ho- 

altquando  intra  annum  officium  .>vel  officia  eo-  Jpitibits  inveniuntur  ^  vifitare  y  ^  confolari 

rum-,  qui  domi  infcrviunt  ^ad  tempus  aliquod  pofiinty      reUqttis  pietatis  operibus  ,  qu£  in 

obibunt.  literis  ApofloUcis  infiituti  noftri  s  &  conftitu- 

35.  Videat  fcripta  ,  (jr  Uteras  omnes^quA  tionihus  proponuntur  y  incumhere  :  fed  hac 
fcrihuntur  ad  domeslices ,  ^  quas  ipft  alijs  omnia  ipje  juxta  ordinem  a  Provinciali  pra^ 
fcr:bttnt,  aut  aUqttem  virum^delem ,  ^  qtti  fcripttim  exequatur  y  qui  pro  ratione  loci^^co- 
donum  difcretionis  habeaty  domi  conftituat  ^  pi"^  ^oftrorummetietur ,  quamumin  hujufmodi 
qui  eas  lccias  reddat ,  attt  ncn  reddat ,  protit  rebus  oper*  ftt  ponendum. 

in  Domino  magis  expedire  jttdicabit ,  fibique  41«    Cttret,  ut  noftri  in  fpirituaUhus  exer- 

refemt ,  fi  quid  invenent ,  quod  tanti  momen-  citijs  tradendis  acctirate  exerceantur  ,poflquam 

ti  fit,  ut  de  eo  Superior  muncndus  videatur.  ea  in  fe  ftterint  experti :  nuUus  tamen  deberet 

Res  autem  vanas ,  aut  qua  aUa  ratione  cjfen-  ea  tradere  ,  nifi  prudentia ,  ac  rerum  Jpiritua- 

dt  re  pofiiiit ,  neminem  (cribere  permittat :  nec  lium  ufu  fatis  prohatus  ejfet. 

fif^iUum  quenquarn  habere  finat  fine  Provin-  41.    Si  operariorum  copia  fuppetet ,  poterit 

cialts  facuiiate.  fuos  mittcrc  ad  aUa  loca  vicina  habito  confenfu 

36,  Non  fint  detn:  arma,  nec  inftrttmcn-  Vrovinciaps  y  ne  firniUbus  operibus  charita- 
tamufica,  nec  librtUfcivi.,aut  vaniynec  nov£  tis  funcii  y  domum  ^  confUtuto  tempore  re- 
uUa  rccreatidnss  introdtuantur.       ,  deant. 


45- 


Dc  Ortgine  Iesvit. 

45.  Non  permittat  eodemtempsre  cmnes 
Sacerdotes   deffe ,  fed  femper  domi  ,  aut 

Ecclelh  altqiu  mi;^c  jnt  ,  qni  occurrenti' 
bus  necefitmhiis  ^roxirnorum  fatisfacere^ 
fofStnt. 

44..  Curn  quis  Prddicationi ,  le^ioni  fa- 
cra,  aut  confpo>iibu>  audiendis.vecat^  pro- 
videat.  ne  jludij  tempus ,  aliave  mceffaria. 
illi  defiai. 

.  45.  Si  (Jttis  ad  Sacros  ordines  promoven- 
dns.,  aut  tn  Confeffarium ,  vel  concionatorern 
effe  eligendns  vidchitur ,  Provincialem  admo- 
nett. 

46.  S't  fjuem  ex  ijs,  qui  in  Ecclefia  no- 
fira  ajiidue aH Sacramefita  accedunt ,  intelUge- 
ret  vit£  fu£  exf  mplo  alios  offendere ,  cjuan- 
tum  in  ipfo  ejl ,  rernediumper  confeffarittm,  vel 
aliquem  altum  convenienti  ratione  adhibere 
curet. 

47.  2ipn  permittat ,  »/  noflri  curamMu- 
lierum  religiofarum^  aliarum  quarumLun- 
que  jujctpiant ,  */  ordinane  ilLarum  confepo- 
nes  audiant  vel  ipfas  regmt :  quarnvis  nihil 
repuanet  aliquando  apud  eas  concienari ,  aut 
femd  unius  Monafterij  confejiiones  fpeaales 
ob  CMufas  audtrey  qitod  tamen  non  fiet  y  nifi 
pojlulent  ij ,  qui  eis  prafunt. 

4i.  Et  fi  proprium  Pr^pofiti  offcium  efiy 
Bomum  fibi  commiffam  ddigenier  ,  ac  fideli 
ter  gubernare ,  neqtte  is  propter  aliud  quid- 
quam  huic  muneri  deeffe  debet :  Jt  quando 
tamen  per  cfjicij  fut  occupntiones  licebtt , 
concionari  ,  &  confcfiiones  audire  ^  cr  alia 
Societatis  minifieria  exercere  poterit  ^  ac  de- 
bebit. 

De  Ordine  Domeftico. 

49.  f^Fotidie  pofi  orattonem  rnatutinam 
^^fiat  facrum  ,  cui   interfint  omnes^ 
qui  Sacerdotes  non  funt :  nifi  altquibus  pro- 
pter  pecultares  caufas  aliud  tempus  ad  facrum 
audiendum  conceffum  fit. 

50.  Tempore  orationi  ,  &  examini  aj^i- 
gnato  ,  fi  aliquisy  qui  obfervet ,  nam  omnes  ijs 
vacentt  qt*od  (jr  Minifier  ipfe  aliquando 
faciat.,  ^  frApofitus  huic  rei  dtligenter  in- 
vigilet. 

51.  Syndicum  domi  confiiiuat  y  ubi  Mi- 
nifiri  aut  Subminifirt  opera  ad  id  non  vte- 
tetur-,  cujus  officium  erit  obfervare  in  omni- 
bus  quod  ad  honefiatem ,  ^  decentiam  exter- 
nam  pertinet ,  Ecclefiam  ,  ^  domum  in  lo- 
cis  publicis  perluHrando  ,  ^  fi  quid ,  quod 
non  conveniat ,  annotaverit ,  Superiort  refe- 
rendo. 

52,.    A  pofieriore  prandij  figno  ad  coinam, 


AR VM  ,  Liher  I.  45 
ocio  ut  minimum  hor^  inteffini  :  aliiutd 
vero  arnplius  ujjuc  ad  rcfefiin-^cuU//,  :  c- 
fperiinam  diebus  Feneris,  jeju,t}orum,juX' 
ta  moyem  Rcgionis  y  a.  tcmpore  autem .,  quo 
fe  nofin  ctibitum  receperunt  ufque  ad  ftgnumy 
quo  eKcitantur ,  feptem. 

53.  BenediEiio ,  &  gratiarum  a6liiJ  in  re- 
fe5lorio  ju.Kta  ufttm  breviarq  Rornani  in  pri- 
ma  menfa  fiant :  in  fecunda  vero  (Jy  priva- 
ta^  teneri  pofjunt  antiqua,  benediciio  ^  gra- 
tiarum  aciio ,  quA  a  ftnguiis  fubmtfie,  & fian- 
do  fieri  debent. 

54.  In  me  -^fa  Sacerdotes  pr^cedant  alios 
ad  eum  gradum  non  ppmotos  :  fed  nec  inter 
Sacerdotes ,  nec  inter  eos ,  qui  Sacerdotes  non 
junty  ullus  ordo  confiUtuatur. 

55.  St  aitqua  de  caufa  Prjepofitus  prima 
menfa  adejfe  non  poterit ,  curet ,  ut  Minifter 
adfit. 

<^6.  A  prandio  ^  a  ccena  hora  una :  die- 
bus  atitem  Feneris  fofi  collationern  vefperti- 
nam  dimidta  recreationi  religiose  fnptndant ur., 
idqtie  inuno  loco ft  comm^^de  fie->i  poierit:fd 
neque  extra  hujufmodi  horr.s  lahores  nim  hn 
continuari ,  fine  aliqua  convementi  teUxa.iiO" 
ne  ifinat. 

57.  ConferentiA  cafuum  confcienttA  bis 
fiingulis  hebfdomadis  habeintur^  quibus  S^cer- 

dotes  omnes  ^  qui  commode  poterunt  ^  intereffe 
.debent  :  Praftde  docio  aliquo-,  qui  ea^  de 

quibus  agetur^  luculentihs  explicarey  ac  defini- 

re  pofiit-. 

De  ijs  5  qu£  fertinent  ad  Res 
Temporales. 

58.  TV /rAgno,  &confl:anti  animo  fpe- 
jLVxrct  a  divina  bonitate  fuasDo- 
„mui  fubfidia  tcmporalia  adijcienda,  g 
„  8i  noftri  ad  qusercndum  Dei  Regnura 
„fibi,  &  proximis  ferio  ineumbant  ,  fic 
„ipfe  rationc  indigentiar ,  inftituti  no- 
„  ftri  integritatcm  vioiari  numquam  per- 
„  mittat. 

59.  Habeat  procuratorcm,  qui  elec- 
„  mofynas  pctat,  cui  alios  ad  eam  rcra 
„fubftitucrc  potcrit,  fi  ncccflariura  judi- 
„cabit,  ita  tamcn,  ut  quam  pauciilimi  in 
„mcndicando  occupcntur. 

60.  Singuiis  mcnfibus  a  Proeuratore 
„racionem  aecepii,  &c  cxpenfi  prazfcnto 
„Miniftro  cxigat,  ut  totius  Domus  ad- 
„  mmiftrationis  ratio  ipfi  conftct,  caraq; 
„  reddere  poflit  cui ,  &  quando  perSupc- 
,,  riorem  conftituctur:  cavcat  aurcra,  ne 
jjDominus  alieno  a?rc  gravctar, 

61.  In  ijs,qux  ad rationcm  viclus,  & 

f    2.  aliaium 


44 

„  aliariim  rerum  vitac  ncceffarium,auc  con- 
„  venicntium  fpeftanr,  quaraviscurandum 
„cfl:,  ut  communis  illa  fir,  ^  valetudiui 
„  noftrorum  accomodata  :  habenda  ta- 
„men  fcmpcr  cfl:  ratio  humiiiracis,  pau- 
„  pcriatis,  ac  fpirituahbus  xdificaiionisin 
„Domino.' 

6i.  Vt  curarc  dcbct,  nc  i)  ,  qui  in 
„vinca  Domini  magno  cum  proximorum 
„frudu  fe  exercent,  occefTario  fubfidio 
„  privari  majora  bona  rchnqucre  cogan- 
„tur,  neve  morbo,  aut  setate  debllesmi- 
„  nifl:crio  fraternx  charitatis  oeftituan- 
„tur  :  ira  ijs ,  qui  «neutra  rationc  alio- 
•„rum  indigent  opcra,  adjuiores  afl!ignare 
7,  non  debec. 

63.  ^grotorum  vcro  cura  habeatur 
„m'.igna,  &  obfervetur  diligentcr  tam  in 
,,  vidus  raripnc,quam  in  ca:teris  quod 
,,  Medicus  prasfciipferir. 

64.  Si  cui  particulari  quidpiam  ab 
„cxterno  aliquo  mittatur  ,  id  in  eom- 
„miinc.m  ufum  accipiatur,  ac  difpcnfetnr. 


De  Origme  Iesvitarvm,  L, 
71.  Nullura 


T. 


domi  jumcntum  equi- 
tandi  caufa  ^  ufum  alicujus  de  ipfa 
„  SoGictatc  ordmarie  habcatur  ,  nifi  auc 
„  propter  continenicr  infitmam  alicujus 
„valctudinem,  aut  proptcr  pubiica  nego- 
„tia,  id  ncccfrariura,  &  urgcns  iudicarcc 
Gencralis. 


De  Communicattone  cum  Externis  6^ 
Gratimdine  erga  Fundatores 
Benefadores. 


Vlieres  invifcre,  aut  ad  eas  Cap 
feribere  ,  nifi  in  ncceifitatc,  vii. 


„autcura  fpcmagni  frudus,  noftros  non 
finac,  ncc  hoc  quidcm  pcrmittar,  ni- 
„fi  viris  va!de  probatis  ,  &  prudcnti- 
„  bus. 

73.    Non  pcrmittat  faminas  domum 
nofl:ram  ingcedi. 
74«  Curct 


primarios  viros  in- 
icre  noitri conlucfeanr,  nifii 
dio  piorum   operura  duccrcntur,  vct 
quando  intima  bencvolcntia  in  Domi- 
Ko  conjuf.di  cfTent. 
75.    Non  finac  ofFerri  munufcula,  qn^ 


65.  Caveat,  ne  Domus  ipfa ,  aliquisvc   „  vifcre  nofl:ri  confucfeanr,  nifi  fanao  ftu- 
„  ProfcfTorum ,  aut  Coadjutorum  redditi-       '  • 
„bus  Collcgiorum  ,  prastcr^uara  in  rcbus 
„  minimis  utatur. 

66.  Si  quid  ftabile  donatum,lcgatum- 
„  vc  Domui  fuerit,  ProvinciAiem  admo- 
„neat,  ut  quam  primum  vendamr,  &c 
„pretium  in  ufus  neceifarios  juxta  il- 
„ lius judicium  cxpendatur:  cemporista- 
„men  opportunitas  ad  vendendum  noii 
„  excludenda. 

67.  Litcs  forenfes  fugiat,  nee  ul- 
„Iam  inconfulto  Provinciali  intentcr,ncc 
„  inrenxa:  rcfpondcat,  nifi  cogatur. 

68.  Si  bona  aiicujus  cx  noftris  diftri- 
„bucnda  cifcnt,  fi  ineundi  contradus,  fi 
„fabric4  alicujus  momcnti ,  &c  expenfx 
„cxrraordinari£e   faciend^e,  aut  fi  bona 


„  Magnatibus  ad  rcs  majorcs  obtincndas 
„  ofFerri  folent. 

76.  Non  permitfat,  ut  noftri  cibum 
„capiant  apud  cxternos  :  auc  ab  eis,  cum 
«a^grotant,  vificentur ,  n  ii  caufa  non  Ic- 
„  vismomcnti  ad  id  conccdendura  movci 
„rct,  quam  candcra  cffc  oportcbit  :  fi 
„quando  extcrnus  aliquis,  ad  menfam 
„pricfcrtira  refedorij ,  invitandus  vide- 
„  recin-. 

77.  Amicos  confcrvarc,  &:  eos ,  qui 
,,  malc  crga  nos  afFcdi  funt,  pra:cipue  fi 
„  homines  fint  non  vulgaris  audoriratis, 

„  cfFcrantur  cura  aliqua  obiigatione,  rcm  „orationibus  &  rationibus  convenienti- 
j,  ad  Provincialcm  dcferar.  „bus  in  smicitiam  rcvocare,  aut  faltcm 

69.    Dcpofitum  pecuniac  nullura  pror-   „ne  advcrfarij  fint  cfficcrc  ftudear. 
„(us  admicrat:  aliatum  vero  rcrum  non       78.    Obfcrver,  qu.e  erga  Fundatorcs, 
j,  nifi  cautilfime,  dummodo  fint  corum,    „&  Benefadores,  tam  vivos,  quam  mor- 
quibus  raulcum  debcamus,  aut  alioqui  id    „  tuosobfervanda  funt,  eifquc  gratitudi- 
„officijfiac  ra^gna  offenfione,  denegari   „nem  exhibeat,  &  fi  quam  aham  obli- 


,  non  poifit. 

70.  Ncmineni  ex  noftrls  in  caufis  ci- 
,,vilibus,  nedum  criminalibus  examinari 
^fnifi,  qui  ad  peccacum  obiigarc  poteft, 
,,compcllcrct)  permitrar  abfqae  licentia , 
„quam  minimc  dabif,  nifi  in  caufis,  qua» 
ad  Rcligionera  CaihoUcam  pertincnr, 
aut  alioqui  pia;  fiut,  ita  uni  fa- 
„veant,  ut  non  in  alterius  dctrimenlum 
„  ccdanr. 


„  g^tionem  habet  ci  fatisfieri  curct. 

De  ijs  qm  admmi  petunty  ad  Domum 
divertunt,  aut  foras 
mittuntur. 

79.  TN  Socictatcm  ncminem  af^mittaf,  Cap? 
J.nifi  e  Gcncrah  ,  vcl  Proviuciali  Vlil. 


De  Origine  IesVITARVM,  Liher  h  45 
„bus  multum  debcatur,  aut  id  oflRcjj 
„finc  magna  olfcnfionc  prarrcrmitti  non 
5,pofiric :  qua  in  re  habcatur  prarcipua  ra- 
„  tio  Religioforum ,  cum  ncccfliratis  cau- 
„  fa  ad  nos  divortunt. 

S4.  Cum  quis  domo  cgrcdictur,dct 
„ci  Tocium  eonvcnicnccm  :  fiquando  au- 
„tcm  aliquis  lolus  foras  mittiiur,  is  fic, 
„cui  mcrito  poflit  confiderc. 

85.  Ncmincm  cx  fua  Dorao  in  a« 
„  lium  locum  mittat  fine  litcris  patcn- 
„tibus. 

86.  Si  quis  expcrimcnto  compcrirc- 
„  tur  ferrc  non  polTc  domus  ccelum,  ac 
„male  habcre  contincntcr  ccrncrcturj 
„vcl  alia  rationc  vidcrctur  routandus, 
„  Provincialcm  admoncat ,  an  alio  mitti 
„  dcbcat. 

87.  Profcduri  ad  alia  loea  sa ,  quam 
„  [ottdnam  vocant,  &  in  ahjs  interio- 
,,  ribus  indumcntis,  qnibus  utuntur,  pri- 
„vari  non  dcbent,  nifi  forte  ratio  icm- 
„poris,  aut  ahoqnj  chariias  fuadcret  mc- 
„  horibus  effc  commutanda.  RcHqua  vc- 
„r6  omnia,  quae  ad  itcr  ncccffaria  cruntr 
„  magna  charicatis  fignificationc  ab  eo  lo- 
„co,  unde  mittuntur,  fubminiftrentur, 
„fumptibus  tamen  eorum  ,  quorum  ciit 
„cxpcnfas  itineris  folvcrc. 


RE  G  VL  ^ 

R  E  C  T  O  R  I  S. 

Qua:  pluribus  Capitibus  contincntur. 

Ve  jjs ,  qua  ad  ejus  PersOnam,      toms  Collegii 
Admmijlrationem  fertinent. 


„id  ipfi  committatur,  fcd  dc  ijs,  qui 
„admitti  pctunf,adProvinGialcm  rcfcrat, 
,.vcl  feribat,  qualcs  ilh  fint,  &  quibus 
„donis  Dci  pt^diti. 

80.  Si  is,  qui  admitti  pctit,  ad  in- 
„ftitutum  Soeictatis  valde  idoncus  vi- 
','debitur,&  ncecflitas  urgcrct,  potciit 
„  cum  tanquam  hofpitem  domi  rccipc- 
,'[rc,  doncc  rcfponfum  a  Provinciah  ac- 
!,cipiat,  vel  ad  cundcm  raittcrc,fi  expc- 
„  dirc  judicavcrit. 

81.  Rccedcntcm  finc  Hccntia  ab  aiio 
„loeo  Socictatis  ,  vcl  ab  ca  dimiffum 
',lnon  admitrat,  fed  fi  cxpcdirc  vidca- 
„tur  ad  Provincialem  de  co  (cribat,  & 
,',cjus  ordinationem  cxpeaet,  illo  dorai 
„ut  hofpitc,  vcl  in  alio  pio  ioco,  fi  vi- 
„dcbitur  dctcnto. 

8i.  Chariratcm  magnam  cxhibcat 
„erga  alios  dc  Societ<ttc  pcr  domum 
„traafcuntcs,  eofquc  amantcr  hoipitio 
„excipiat,  ac  mem.nerjt ,  fc  ahquo  via- 
„tiGO,  aut  clccraoiynaeos,  fi  itidigcrcnt, 
„juvarc  poffc:  curei  itcm  dihgenter  di- 
„rigcrc,  ac  juvarc  cxpeditioncs  hofpi- 
„tum,  qui  ncgoiiotum  caufa  domi  vcr- 

85.  Extcrni  ne  accipiantur  holpitio, 
„uc  domi  pctnoaent,  nifi  ij  fint,  qui- 


OMni  ftudio  enhatur  ,  ut  talis  fir, 
qualis  optatur  in  noftris  Gonftitu- 
„lionibus,  primamque  ofnci)  curam  in 
„co  pofitam  eflTe  inteiligat,  uc  oratione, 
„  &  fandis  defiderijs  totum  Collcgium  vc- 
„lut  humcris  fais  fuftiucat. 

2.    Communes   Regulas  ipfc  lcrvct, 
„&  particularia  in  cibo,  indumentis,  5c 
„aharum  ufu,  quar.tuai  ficri  potcft,  vi- 
„tct:  &:  famiharicatc,  acque  ipdn'gen- 
lia  cum  quibufdam,  alios  ne  offcndar, 


3.  Intra  annum  poftquam  offieiutxi 
„Rcdoris  prlma  vicc  inicrit,  quadragin- 
„  ta  diebus  Chnftianam  dodrinam  co  mo- 
„  do ,  quo  ih  fccanda  congregationc  cx- 
„pofitum  eft,  Icgat,  aut  doccat:fed  cx 
„caufa  pcr  alium  id  munus  cum  facul- 
,>tatc  Provincialis  obirc  potcrit. 

4.  Confuetudincs  rcccptas,  &  ^Ge* 
3,  nerah,  vcl  Provinciali  approbatas  fcr~ 
„vct,  ac  fervari  faciat  :  Si  tamcn  a!i- 
,^qua  alia  a  pr^cedcnti  Rcdorc  indufta 

f   3  fucrir, 


4<^  I>e  Oria[jr}c  lESVn 

„  fucrit,  non  mutct  inconfulto  ProvinGiali 
„ipfcver6,  nifi  fuo  Supcriorc  approban- 
„tc,  nullam  introducat. 

Eos,  qui  domcllica  obcunt  mini- 
„  fteria  (exceptis  quibiifdam ,  quorum  clc- 
„dio  ad  Provincialem  pcrrmct;  pru- 
„  dentcr  conftiruat,  fuas  cuiquc  Rcgulas 
,,tradat,  aliquando  vilirct  ,  &  prout  in 
„Domino  convenirc  judicabit,  vcl  in  cif- 
■.jdcmminiftcrijsdctinGat,  vcl  ab  cis  re- 
„  movear.  Qu«a  vcr6  officia  quardara, 
„  ut  bcne  fiant,  cxpcricntiara  rcquirunt,qui 
„  ad  ea  idonci  invcniuntur,  non  facile  mu- 
„  tari  dcbcbunr. 

6.  Vt  profpiccrc  Officialibus  de  fub- 
„  fidio  ,  li  ncccffarium  id  fucrit ,  nc  laboro 
„  gravcntur  ,  dcbcbit :  ita  cum  tcrapus  va- 
„  cuumillis  fucrir,  ut  utilitcr  illud  impcn- 
,>  dantdivino  fcrvitio  curabit. 

7.  Etli  potcftatcm  habct  defignandi 
„  ConfcfTarios  fuis  fubditis ,  osdinarium 
„tamcn  ConfcflTarium  Gollcgij  non  con- 
„ftituct  Cmc  approbationc  Provincialis. 

8.  Qaamvis  in  virtute  obcdicntia:  ju- 
„  berc  pollir,  non  nifi  rarifliTie,  &cx  gravi, 
„ac  urgeiiti  caufa  idfaciar. 

9.  Ordinarias  tantum  posnitcntias  im- 
„ponat,  quales  funtparva  mcnfa,  publi- 
„ca  rcprehcnfio,  conciufio  in  circulo  ,  c- 
„dcrc  fub  mcnfa ,  ofcuiari  ahorura  pe- 
5,  dcs,  orarc  in  rcfcdorio  ,  diccreeulpam 
„fuam,  fubtradio  cibi  ufque  ad  panem 
„&aquara,  fi  rcs  poftulavcrit,  difciplina 
„  pubhca  in  tefedtorio,  aha  cxcrcitia  hu- 
„  milia  &  domcftica. 

10.  Sicut  ad  Rc£lorem  pertinet  di- 
„  fpenfarc  in  Regulis,  Cooftitutionibus , 

Dccretis  congrcgationumgcneraliura 
„cum  particularibus  quando  ncccffc  crit: 
„fic&:  cum  difpenfavcrit  in  rebus  majo- 
„ris  momenti,  quar  vidcntur  urgcre,  & 
„  in  quibus  finc  gravi  incommodo  Pio- 
„  vincialis  tefponfum  cxpc^tari  non  po- 
„tcftcum  primo  quoquc  rcmporo  de  hu- 
„  jufraodi  difpenfatione ,  ac  ejus  caufa  ad- 
„monerc. 

11.  Nominacorum,qui  votafolemnia, 
„vc!  fimplicia  emifetunt,  in  hbro  ad  hoc 
„parato  notcntur  :  in  Piofeflis  quidcm 
„  &  Coadjutaribus  formatis  cum  nomi- 
3,  nibijs  admittentium  :  in  reiiquis  vcr6 
„  poftbiennium  cum  nominibus  cclcbran- 

tium  adnotato  loco  ,  &:tcmporc,  juxta 
„  Conftiiutioncs. 

Jx-  Quas  habcat  facultatcs  ,  partim 
„cx  ijs,  qua:  ipfi ,  in  his  Rcgulis  concc- 
„  duniuf ,  partim  cx  compcndio  f-icuj- 
„tatum  Socictaiis  isitclligat,  ut  in  ijs. 


•  ARVM  5  Lihcr  I. 

„quas  non  haiDct  fciat  ad  Superiorem  rc- 
„  currerc. 

De  i)s  5  qu£  Rectorem  oA 
bonam  Adminiftratio- 
nem  jwvahmt. 

15.  Qlt  folicitus,  nc  Miniftcr,   &  rcli- 
Oqui  Officialcs  fuo  dcfint  ofticiojomif- 
„  fis  ahjs ,  qua:  poflcnt  impedirc. 

14.  Singulis  vcl  faltcm  altcrnis  hcb- 
„  doraadis  cum  fuis  Confultoribus  eon- 
„veniat,  (  nifi  pro  re  nata  aliquid  cxtta- 
„  ordinarie  cffct  confultandum  )  dequc  rc- 
„bus  majoris  momcnti,  qu2E  pro  tcmpo- 
„rum,  &:  ncgotiorum  varictate  occur- 
„runt  ,  cura  iliis  agat  :  quanquam  ijs 
„  auditis  pcncs  ipfum  crit  de  fingulis  fti- 
„tuendi  facultas. 

15.  Confultorcs  aliofque  omnes,  cum 
„ci  aliquid  proponunt,  libcntcr  ac  bcni- 
,,  gne  cxcipiat ,  &  pJiEcipue  cum,  cui  Mo- 
„nitoris  oflficiura  commifTum  icft  ,  cffi- 
„ciatquG  uc  in  fuoCollcgio,  qua:  in  for- 
„  muia  fcnbendi  pricfcripta  funt,  accura- 
„  le  fcrvcntur. 

16.  Habcat  Jibrum,  in  quo  fcriban- 
„tur  vifitationcs  Coliegij  a  Genctah  ap- 
„probara:,  in  quo  ctiam  rcribantur  otdi- 
„  nationcs  alia:  cujus  momcnti ,  quac  a  Gc- 
„ncrali  raittuntur:  &:qua:  perpetua:  fac- 
„rint,  ab  ijs ,  qua:  tcmpcraria:  funt,  fe- 
„paratim  notentur:  alia  ver6  qu£e  Vi/ita- 
„  tor  &  ProvinciaJis  prxfciipfcrint,  in  aho 
„  iibro  fcribantur. 

17.  Inftitutum  Socictatis  cognofcat  cx 
„  Icctionc  litcrarum  Apoftolicarum  ,  Con- 
„  ftitutionura,  &  Dccrctorum  gcncraliura 
„  Corgrcgationum  :  magis  autcm  parii- 
„cuiaria  cx  Ic6tionc  Rcgularum,  tam 
„  communcm  ,  quam  officij  fui ,  &:  alio- 
„rum,  qui  fub  ipfius  cura  funt,  ac  Pro- 
„vinciaUs,  &  Compcndij  facuitatum  So- 
„cictaiis ,  atque  cx  obfervatione  eonfue- 
„tudinum  rcccptarum  ac  dcmijra  cx  rc- 
„curfu  ad  Supcriorcra  in  ijs,  de  quibus 
„  dubitabit. 

18.  Libellum  habcat  ,  ut  qucm  rcfe- 
„  rat  quarcunquc  fibi  ad  bonum  Collcgij 
„  ftatum  fubindc  occurrcnt,  nc  mcmoria 
„cxcidant  ,  prxcipuc  iila  dc  quibus  ad 
„gencralcm  fcribcndum  putat. 

15?.  Pro  occurrcntibus  ncccflitatibus 
„communibus  &:  privatis,  MifTas  &  oia- 
,,  tioncs  fnorum ,  moderatc  tamen  ,  jux- 
,5  ta  coiifuctudincm  Societatis  applicaro 
„  potcrit. 

De 


De  Cura  Noflrorum  in  Spiricu. 

20.  ^^Vrct,  ut  cuique  iri  fuo  ofHcio 
V^idtegram   obedientiam  Collc- 
„giales  pr^rtcnt,3£offiGiaIcsMiniftro, 
'„dbi  ctiam  omnes ,  ftudeatquc  cifdcm 

cxcmplo  obcdicntix  prasirc  quam  ipfc 
'!fujs  Supcrioribus,quos  Chtifti  loco  ha- 
„bct,  pracftare  debct. 

zi.  Det  opcram,  ul  Conftitutioncs, 
jj&Rcgulacobfcrvcntur:  omnibus  CoUc- 
„  gialibus  cum  omni  foUicitudine  invigilct, 
„cofdcmque  ab  rjs ,  qua:  noccrc  poifint, 
„domi  8df  «risdefcndat,  cum  pra^vcnicn- 
^,'  do  tum  cciam  ,  ii  .quid  mali  acciderir,  rc- 
„medijm  adh:bendo,ita  ut  in  virtutibus 
„Si;  litfris  proficianr. 

21.    Efficiat,  ut  fibi,  vcl  alijsab  ipfo 

deputatis  ftatis  temporibus  ratio  con- 

fcicnti.r  reddatur  a  fuis ,  juxta  modum, 
„qu!  !n  nffi:ioProvmciaIispracrcribitur,5£ 

inftrudijnemad  tcddcndam  confcicn- 
rationem:  ^  aUquos  praeierea  ma- 
„curioresPatrcs  aifignet^qui  corura  eon- 
«felfioQCS  genetalcs  excipiant,  nifi  PfO- 
„  vinciaUs  tunc  adfic. 

25.  Mcminerit,  utScholaftici,&  Co- 
„adjutorcs  non  formati  bis  finguUs  anriis 

circa  fefta  Circumcifionis  Domini  noftri 
Apoftolorum  Petri  &:  Pauli,  vota 
Jfua  renovcnt  ,  prarm  ftis  ijs ,  qux  ficri 
3,  folcnt. 

24.  SinguUs,  vcl  altcrnis  diebus  Ve- 
„  ncris  exhortationem  noftris  vel  ipfcfa- 
„ciat,  vel  aUquis  aUus,  qui  rationcmno- 
ftri  inftituti  benc  tcncat,  in  qua  aga- 
„turde  obfervatione  Conftitutionum  & 
„Rcgularum,  de  fracerna  charitate,  hu- 
,militate,  paticntia,  mortificatione ,  & 


J)c  Ongine  Hs\ IT arvm  ,  Lil;cr  L  47 
>,  iis,  $c  particularis  earum  ad  gloriam  Dei 
Nifi  prudcntia  rebus  particulai 


^7- 

5,  bus  adhibita  aUtcr  procedcndum  dida- 
„verit,  illud  in  corfcdbionibus  obfcrveti 
ut  ij,  qui  peccant,  primo  incharitate,  Sc 
„dulccdine  admonesnturcfccundo  m  cha- 
„  ritate  quidcm ,  fcd  eo  tamen  modo  ,  ut 
„  cis  eonfufio,  &  rubor  inijciatur  :  ter- 
„  tio  amori  ea  ,  qua^;  tiraorcm  incutiant ,  fi 
„opus  crit,  adijciant. 

28.  Dc  publicis  defedibus  publiGa  de 
„bet  cfTc  po^uifcntia  ,in  tantuo!  ,qua:  ad 
„oinnium  (^dificationcm  faeiunt,deciaratiSo 

29.  Poterit  mittcre  intctdum  aliquera 
5,  cx  fuis,  utoftiatim  petat.  eleemofynam, 
„aut  ut  inferviat  hofpitali,  aut  comitctur 
„cmptorcm,  aut  in  plateis  concionctur  , 
„Chriftianamvc  dodrinam  doccat,  piout 
„  magis  in  Domino  expedirc  videbitur,ha- 
„bita  rationc,  jedificarionis , fpintuaUs 
„  utilitatis  noftrorum. 

30.  Dclcgarc  po.erit,  Confcff^rio,  vel 
„alijs  viccs  fuas,  utcas  pocnirct  fias  appro- 
„  bcnt,  vel  improbent,quas,ad  majorem  fui 
„  fpiritus  profc^ftum  afTumcre  quifq;  volet. 

31.  In  daada  facultatc  jcjunandi,  fiaut 
„  &:in  alijs  paenitentiis  fonccdcndis ,  vi- 
„  deat,  nc  menfuram  rcdx  ratior.is  cxcc- 
„dat:  detquo  opcram,  ut  omnes  intcUi- 
„gant  ad  fingularitatcm  non  pertinere,  fi 
„  quis  jejunet  alijs  non  jciunantibus  :  dum- 
„  modo  ordinaria  confuetudo  ieiunandi, 
5,qua:  iuxta  Conftitutidncs  non  fit ,  nori  . 
,,  intfoducatur. 

32.  Vnio  &  conformitas  mutua  dili-' 
„  gcntilfime  curanda  cft,  ncc  ferenda  intoc 
,,  ullos  domefticorum  perturbatio ,  vclita 
„  mutua  :  fi  quid  autcm  huiufinodi  accide- 
„  ret,  cuter,  ut  ftatim  cum  fatisfadionc  dc-^ 
„bitaingratiam  inviccm  redeant. 

35.    Tam  ipfe,  quam  omncs  alii  Sacer- 


aliis  vittutibus ,  prsefcrtim  dc  obcdicntia,   „  dotcs  ,  quiei  vidcbuntur,  iuxta  Conftitu- 

»       '       _  .         '    .  1   r_;„;  1;-         -;   _i;  J_  •    ^Ol-:  


amctfi  cxhortationis  loco  fpiritualis 
„collatio  cifdcm  de  rcbqs  aliquando  ha- 
„beripotcft. 

25.  Crebib  ,  &:  magna  charitaiis  fi- 
„  gnificatione  alloquatur  fubditos ,  eorum- 
„que  neccflicatibus  non  corporis  tantum, 
„fed  multo  ctiam  magis  anima:,  paterno 
5,affeduprofpiciaf.  Si  quem  vcro  ifitel- 
„ligat  aUqua  tcntatione  pulfari ,  prxfer- 
„tim  cyravi .  cjus  peculiarem  curam&fo- 
„  licicudinem,  non  foliim  per  fe,  fed  etiam, 
„fi  neccffe  fjerit,  per  alios  gerat:nec  re- 
„mcdium  longius  diftcrendo,  difncUio- 
„  icm  morbi  curationcm  rcddat. 

26.  In  cotredionibMs>  &  poenitentijs 
„  injungcndis  ratinncm  habebit  difpofirio- 
„  nis  pecfonarum,a£  asdificacionis  univerfa- 


„  tioncs ,  aliquando  intra  anAum,ofticium 
„vcl  officia  corumi  qui  doml  infcrviunti 
„ad  tempus  aliquod  obibunt. 

34..  Non  pcrmittat  noftros  Scholafti- 
„Gos  frcquentiiJS  quam  cdavo  quoquo 
„dic  communicare,  nifi  particulares  ob 
j,caufas,  habita  magis  racionc  neccffita- 
tis  quam  dcvotionis :  dicbus  tamen  fo- 
„lcmnibus  in  hac  rc  difpenfarc  potcrit. 
,,  Coadiutoribus  vcro  ,  &  iniis,  qui  litc- 
„tis  non  dant  operam  ,  longc  facilius 
„concedi  poteft,  ut  etiam  intra  hcbdo- 
„madam  comrauniccnt,  dc  Pr^fcdo  re- 
„rum  fpiritualium  aut  ConfcfTario  dc  = 
„lcgari,  iit  id  concedat  iis,  quos  ca  ra- 
„tionc  magisin  fpiritu  iuvatiin  Domino 
„  iudicabiii 

5^ 


4^  De  Origine  Iesv 

5y.  Videat  (cripta,  &c  literas  omnes 
„qiiaf  fcribiintur  ad  doracfticos,  &:  quas 

ipli  alijs  fcribunt,aut  aliquem  virum  fi- 
„dclcm,  &  qui  donum  djferctlonis  ha- 
„beat,  Domi  canftitijat,  qui  cas  lcdas 
„rcQdat,aut  non   rcddat,  prout  in  Do- 

mino  raagis  cxpedirc  judicabit,  fibiquc 
>,  rcfcrat,  fi  quid  invcncrit ,  quod  tanti  mo- 
„mcntifir,  ut  dc  co  Superior  moncndus 
„  vidcatur  .•  res  autcm  vanas  ,  auc  qua:  afia 
„i-atione  orfendcrc  poffint,  ncmincm 
„  fctibcrc  perraitiat :  ncc  figilium  qucm- 

quam  haberc  finatfine  Ptovincialis  fa- 

culratc. 

56.  Non  fint  in  Collcgio  arma,  ncc 
„inftrumenta  mufica,  ucc  libri  lafcivi, 
„aut  vani ,  ncc  nov^e  ullar  recreationes 
„  introducantur. 

Ve  LiTERARVM  Studijs. 

37.  V  TEmincm  ad  inehoanda  ftudia 
X^admittar,  ncc  eos,  qui  ad  illa 
„  tx  Provincialis  commifljonc  admifti  fuc- 
„rint,  adaliam  facukatcm  promovcat,ab- 
„fquecjufdem  Provincialis  approbationc, 
„cui  poft  maiurara  eonfidcrationcm  ,  &: 
„cxamcn,  dc  unoquoquc  fuo  tcmporc  fi- 
„gnlficabit,  quid  fentiat. 

38.  Impcdimcnta  rcmovcat ,  qua:  a 
„ftudijs  animos  Scholafticorum  avocant, 
„qualia  funt  nim^a^  mortificationcs ,  vcl 
„dcuotioncs,  vcl  cxternae  occupationcs, 
,,  Et  circa  illwrum  valetudinem  pcculiari 
5,cura  animadvertat ,  ut  &  in  laboribus 
5,  mcctis ,  modum  fervent,  &:  in  ijs ,  quse 
„ad  corpus  pcrtincnt,  religiofa  comraodi- 
„tate  tradentur,  ut  diutii^isin  ftudijsper- 
5,  fevcrarc  tam  in  iilcris  addifccndis,  quam 
„in  eifdcm  excrcendis  ad  Dci  gloriam 
„  poflint. 

59-  Vidcat,  quomodo  ProfcfTorcs  o- 
„mnes  fuo  muncie  fungantur ,  curctque 
„di!igenter  a  Philofophiac  6£  Thcologiae 
„  Piofcfionbusca  fcrvari  circa  opinionum 
„  diverfiiatcm  ,  qua:  in  Conftirutionibus, 
„&:  rationc  ftudiorum  pra^fcriptafunt.  In- 
„iclligat  ctiam  pcr  fc ,  vclper  alios,  quo- 
„  modoScholaftici  in  fuis  ftudi;s  proficiant: 
,)quod  fi  animadvcrterct  aliquom  in  ijs 
,jinutiliter  tcmpus  tcrcrc,  ad  Provincia- 
),  lera  rcfcrat. 

40  Singulis  hcbdomadis  dies  unus  fal- 
„tcm  a  prandio  Scholafticis  ad  quietcm 
„  dcfHnatus  fit,  in  quo  cos  adhortum,ant 
piacdium  Collegij ,  vel  alio  cxcrCitij  cor- 
;,poriS,  vcl  rccrcandi  auimi  gratia  mirtcrc 
„poicrit  ;  In  rciiquisautcm  ftudiorum  in- 


IT  ARV  M  ,  Lihcr  I. 
,,tcrmifiionibus  fcquatur  otdincm  a  Gc- 
,,ncrali,  vcl  Provineiali  confiiiutum. 

41.  Etfi  pra:Geptorcm  publicum  in 
„fcholis  inftiruerc  non  potcft  abfque 
„  Provincialis  facultatc,  adtcmpus  tamen 
„  ncccflitatis^racla  id  faccre  poterir. 

41.  In  adibus  proraovendotum  ad 
„  gradus  litcrarios  (ad  quos  noftti  fine  fa- 
„  cultatc  Gencralis  proraovcti  non  pof- 
„  funrj  fi-  qua  in  rc  alicujus  moroemi  di- 
„  fpcnfationis  opus  cflct  ^  Provincialcm 
„  admoneat. 

43.  Coiiftitutioncs,  five Rcgula:, quae 
,,  ad  Scholafticos  Societatis  pcrtinent,pu- 
„blice  in  Refcdorio  bis,  aut  ter  fingulis 
„annis  lcgantur. 

44.  Sub  fincm  fljudiorum  cujufquc, 
„fuarum  cflc  partium  Rcdor  intcUigat, 
„auditis  Confultoribus  Provincialera  de 

uniufcuiufq;  talcnto  adraoncrc  :  &  quan- 
„tura  finguli  profcccrint  ,  rcferrc ,  &C 
„num  aliqui  ad  facros  Ordincs  pro  - 
„movendi  fint,  aut  in  Confcflarios,  aut 
„in  Concionatorcs ,  aut  Lcdorcs  cligcn- 
„  di,  proponcre. 

De  Ordint  Domeflico. 

4j.'  f^Fotidte  fojl  orAtionem  mAtutinam 
^^fiat  facrum  ,  cui  interfmt  omnes^ 
cjui  Sacerdotes  non  funt :  nifi  aliejuibus  pro~ 
pter  peculiares  caufas  aliud  tempus  ad  facrum 
audiendum  conceffum  fit. 

46.  ^uando  noflri  ad  facram  communio- 
acceffuri  funt  ^  pr^fertim  dkbus  DominkiSy 
curet ,  ut  in  Ecclefia  ( fi  commode  feri  potef!) 
id  faciant.  feparati  tamen  ab  externis^  quan- 
tUm  locus  feret. 

47.  Tempore  orationi,^  reliquls  exercitijs 
a(?ignato.fi  aliquts^  qui  obfervet,  mm  omnesqs 
vacent  ,  quod  etiam  Minifler  ipfeniet  Re^or 
aliquando  faciat. 

48.  Syndicum  domi  conjlituat ,  nbi  Mi- 
mjiri  aut  Subminifin  opera  ad  id  non  vte- 
retur ,  cu^hs  officinm  erit  obfervare  in  omni- 
bus  quod  ad  honejlatem ,  ^  decentiam  exter- 
nam  pertinet ,  Ecclefiam ,  ^  domum  in  lo~ 
cis  publicis  perlufirando  ,  ^  fi  quidy  quod 
non  conveniat ,  annotaverit  y  Superiori  refe» 
rendo.  Pr^ter  hunc  alios  particulares  Sjndi- 
cos  in  claf  ibus  fingulis  habeat ,  qui ,  quantum 
fieri  poterit ,  ex  prudentioribus ,  ^  maturiori' 
bus  deligintur. 

49.  Omnes  prater  illos ,  quos  ipfe  judica- 
verit  excipicndos  ,  hord  quadrantem  ante  pran* 
dium.vel  canarn  corporis  exercitationi  tribuant. 

50.  A  pofiertore  prandij  figno  ad  coenam, 
0^0  ut  mtmmum  horx    interfnt  .  aliquid 

vtrf 


Vc  Orkjne  I E  s  v  i  T  A  R  v  M  ,  Liher  \.  4^ 
amflius  ufc^ut  ad  refehi»mttUm  ve-   „ijs,  qcar  ad  vcftitura  atdncnt,  magis 


(perti»<tm  dtebus  Venens.  )e]t*morum,)ux 
U  morem  Kegtonis  ,  a  tempore  aucem,  quo 
fe  nojlrtcubnum  receperunt  ufyue  id  fignum, 
auo  excitantur ,  feptem. 

a  .  Benedtaio,  &  graiiarum  aaio  tn  re- 
fe6lorto  juxta  ufum  hrevtartf  Romam  tn  pn- 
ma  merfafiant:  tn  fecunda  vero  CT  frtva- 
ta,retenenpo(]unt  anticjua  benediaio  gra- 
tiarum  aclio ,  quse  a  fingulis  fubmife,  &ftatt- 
do  fieri  debent. 

5X.    In  metifa  Sacerdotes  prAcedantalios 


„quamciim  ijs,  qui  probantur  ^  cxtcrioris 
j,  deccntiSE  rdtio  habcatur. 
„  59-  i£grotorura  cura  habeatur  ma- 
„gna,  &:  obfcrvctur  diligentcr  tam  in 
„vidus  rationciquam  in  cxtcris  quod 
j,  Medicus  prasfcriprcrit;  * 
„  60.  Si  eui  particulari  quidpiam  ab 
„cxtcrno  aliquo  mittatur  ,  id  in  com- 
„muncm  ufum  accipiacur,  ac  difpenfctur; 
„  61.  Caveat,  ne  qua  Domus  Profcflo- 
rum,  aui  aliquls  corura,  vcl  Goadjutorum 


a  eum  oradum  non  promotos  :  fed  nec  tmer  ^formatorum  rdditibus  Colleg.i  fui ,  pr:^- 
Sacerdous,  nec  inter  eos ,  qui  Sacerdotes  non   terquam  m  rcbusmin  im.s  utatur,  nifi  iSi 

cidcm  Collegio  neccffarius  lir,  au»  eonve- 


(unt ,  uUus  ordo  conptuatur. 

53.  Si  altqua  de  caufa  Reclor  pnmai 
menfx  adeffe  mn  potent,  turtt,  ut  Mimjler 
adfit. 

Dominicis  diebus,  &  fep  y  fi  com- 


5+' 


,nicns,  ut  in  eo  commorctur. 
„  6i.  Lites  forenles  fugiat  j  ncic  ul- 
„lam  mc  >m'uito  Provmcjah  inten?ct,ne6 
„  intcnta:  re(pondcat,  nili  cogatur. 
„  63.  Si  bona  alicujus  cx  noihis  diftri- 
„  bucnda  cffent ,  fiineundi  contraftus.  fi 
„fabrica  ahcujus  momcnti  &  cxpcnijecx- 
]eawneToncZnemhdeant ,  qutbui  conveniens  „  traordinan^  faeicnd.T,  aut  fi  bona  ofFc- 
dtquoi  tempus  eodem  dte  ad  feparandum  pro    „  tantur  CoHegio  cum  aliqua  obl.gationc 


mode  fieri  poteft ,  &  altjs  ettam  Su^enon  vt- 
deatur.fint  altqut  pro  maltitudtne Scholartum 
d  Superiore  deLem,  quiinter  c<xnandum  pro 


Superions  arbitrio  dnndum  erit. 

55.  A  prandio  &  a  coena  hora  una :  die- 
bus  autem  Fenens  ^oji  coUationem  vefperti- 
nam  dimidtiTrecreationi  religiose  impendantur^ 
idque  inuno  loco ,  fi  commode  jien  poient.fed 
Meque  extra  hujufmodt  horas  Labores  nimtum 
continuari^  fine  altqua  convenitnti  relaxatio- 
ne  finat. 

56.  Scholajlici  omnes,  nhi  aliqui  futrit  eo- 
rumcopia.pro  more  Societatu{nift  quis  eximen- 
du6  videretur)  dtebttf  faltem  Bomintcis  ad  fi- 
nem  recreaiionis  poft  prandtum  in  tonis  ,feura- 
tiene  concionandt  exerceantur.,  de  ijs  crebro 
traiiantes,  qu^  ad  fui  abnegationem,  &  i» 
vinutibtM  profeaum,&  fraternam  charitatem 
fpeaant» 

De  ijs  5  eiu^  pertinent  ad  Res 
Temporaks. 

'  »57-C^°§*^^*^  mcnfibus  a  Procuratorc  ra- 
„  Otionem  accepti,  &  cxpenfi  praefente 
„Miniftto  cxigat,  ut  totius  Dumus  ad- 
„miniftrationis  ratio  ipfi  conftct,  caraqj 
„  reddcrc  poffit  cui ,  &  quando  pct  Supc- 
„tiorera  conftituctur:  caveat  autcra,  ne 
„Coiicgiura  a^rc  alieno  gravctur. 
„  58  In  ijs,q'Ja:  ad  vi^aum,vcftit<jm,&  ha- 
„bitationera,  &c  aha  corpori  nccclTana 
„pcrtincnt,curet,  ut  quamvis  fit ,  in  quo 
„probctur  virtus,  &  fui  ipfius  abiiegatio, 
„nondcfit  tamcn,  quo  fuftentctur  natur-a, 
j,habita  convenicnti  rationc  perfonarum 
„  m  Domino.   Cum  Seholafticis  vcro  in 


,,  rera  ad  Provincialcm  defctat. 
„  64.  Dcpofiium  pecuniar  nuUum  pror- 
„{iis  adraitrat:  aharura  vero  rerum  non 
„nifi  caurhfime  ,  dunimodo  fint  eotura, 
qiiibus  muhum  debcamus,  aut  ahoqui  id 
„officijfinc  raagna  oftenfioncj  dcncgari 
„  non  poffit. 

„  65.  Nemincm  cx  noftris  in  caufis  ci- 
vilibus,  nedura  Cfiminahbus  exammari 
„Cnjfi  ,  qui  ad  peccatum  obligarc  poteftj 
„  compcllcrct)  perniiirac  abfquc  hcentia  ^ 
„quam  rainime  dabit,  nifi  in  caufis,  qux 
„adBxhgioncm  Cathoiicara  pertinenti 
„aut  ahoqui  pise  fint,  &  ita  uni  fa- 
„vcant,  ut  non  in  alterius  dctrimenium 
ccdant. 

De  Auxtlio  Animarum ,  Communica' 
tione  cum  Externis,  c>  Graiitudirie  ergd 
Fundatores  Cjt-  Benefadlores. 

„  ^i^.y^Et  opcram  ,  ut  a  noftris  Mini- 
„  jL_^'ftcria  Socictatis  juxta  Provin- 
„cialis  pr^fcriptum  ,  &  cuiufq;  talentum 
„  cxcrceantur  non  folum  in  noftra,  fcd  c- 
„  tiani  in  aliis  Ecclefiis  ,  Carccnbus  &:  aliis 
„  locis ,  quantura  commode  fieri  potcrit, 
„  nominatimquc  Minifterium  dodtina: 
j,  Chriftiance  commcndatum  habeat. 
„  67.  Curct,  ut  noftri  fpirituahbus  cxet- 
„eitijs  tradendis  accurate  cxcrecantur, 
„  poftquam  ea  in  fc  fucrint  cxpcrti :  nullus 
„ tamen  dcberct  ea  traderc,  nifi  prudcntia, 
5,  acrciu  fpirituahu  ufu  fatisprcbatus  cffet. 

g  68, 


50  De  Orirnnc  Iesvi 

5>  68.  Non  permittat ,  uc  noftri  curatn 
„  Mulierum  rcligiofarum  (urcipiant,&  alia- 
„  rum  qiTaruracuoquc  uc  ordinarie  illarura 
5,  confelTioncs  audiant,  vel  ipfas  regant, 
„quamvis  nihil  repugncc  aliquando  apud 
„  cas  concionari,  femel  aut  umus  Monafte- 
„  rii  coAfcflioncs  fpccJalesob  caufas  audi- 
„  rc  :  quod  tamcn  non  fict,  nifi  poftulcnc 
j,ii ,  qui  cis  pra;funt. 

),  69.  Eifi  proprium  Redoris  offi- 
,,  cium  cft  ,  CoJicgium  fibi  commif- 
„fum  diligcntcr,  ac  fidclitcr  gubcrnare, 
„  ncquc  is  proptcr  aliud  quicquam  huic 
„muncri  dccfTc  dcbet  :  fi  quando  tamen 
„  per  officii  fui  occepatioites  liccbit ,  &c 
„concionari,  &:  confcflioncs  audirc , 
„alia  SocictaiisMinifteria  exerccrc  poterit. 
„  70.  Mulieres  invifere,  aut  ad  eas  fcri- 
„  bere ,  nifi  in  ncccfllrate  ,  aut  cum  fpc 
„magni  frudus,  noftros  non  finat,  ncc 
„hoGquidcm  pcrmitiat ,  nifi  viris  valdc 
„probatis,  prudcntibus. 
5>  71.  Non  pcrmittat  fo*minas  Collc- 
„giumnoftrum  ingicdi. 
j,  71.  Curct,  ne  primarios  viros  in- 
„  vifcrc  noftri  confucicanr,  nifi  fando  ftu- 
„dio  piorum  operum  ducercntur,  vel 
„quando  intima  bencvoicntia  in  Domi- 
5,  no  conjundi  cffent. 
5,  75.  Non  finat  offetri  munufcula,  qua: 
5,  Magnatibus  ad  rcs  majores  obtincndas 
„  ofFerri  folent. 

%  74.  Non  pcrmittat,  ut  noftri  cibum 
„capianc  apud  cxtcrnos  *  aut  ab  cis,  cum 
„a?grotant,  vifitentur,  nifi  caufa  non  lc- 
„  vis  momenci  ad  id  concedcndum  movc- 
„rct,  quam  candem  ciTc  oportcbit  :  fi 
„quando  cxtcrnus  ahquis,  ad  mcnfam 
„  pra:fcttim  tcfcLlorij ,  invitandus  vidc- 
,,  retur. 

„  75.  Amicos  eonfctvarc ,  &:  cos,  qui 
„  male  crga  nos  aftecti  funt,  praccipue  fi 
homines  fint  non  vulgaris  audoritatis  , 
„orarionibus  &  rationibus  convenienti- 
„bus  in  amicitiam  rcvocare,  aut  faltem 
„ne  advcrfarij  fint  cfficcrc  ftudeat. 

76.  Obfcrvet,  <\\ix  crga  Fundatorcs, 
„&  Bcnefad:orcs,iara  vivos,  quaramor- 
„tuosobfcrvanda  funt,  eifquc  gratitudi- 
„ncm  cxhibcat,  U  fi  quam  aMam  obli- 
„  gationem  habct  ci  fatifcfieri  curct. 

ijs  quiadmittipemnt ad  Collegiuni 
di^vertunt ,  aiit^o^AS  mittuntur. 

f-^P-  '>77.JN  Socictatcm  nemincm  admitrat, 


Vlll.  . 


nifi  a  Gcnctali  ,  vcl  Provinciali 


TARVM.   Liher  T. 
„id  ipfi  committatur,  fcd  dc  ijs ,  qui 
„  adraitti  pctunt,  ad  Provixicialcm  rcfcrat, 
„  vcl  fcribat,  qualcs  ilH  fint ,  &:  quibus 
„donis  Dei  prcditi. 

„  78.  Si  is ,  qui  admitti  pctit,  ad  in- 
„ftitutum  Soeietatis  valde  idoncus  vi- 
„debitur,  &  ncecflitas  urgerct,  poterit 
j,  cum  tanquam  hofpitcm  domi  rccipc- 
„  rc ,  doncc  rcfponfum  a  Provinciah  ac- 
„cipiat,  vel  ad  cundcm  mittcrc,fi  cxpe- 
„  dire  judicaverit. 

„  79.  Rcccdcnicm  linc  licentia  ab  alio 
„  loGo  Soeieiatis  ,  vcl  ab  ea  dimiffura 
„non  admittat,  fcd  fi  cxpcdirc  vidca- 
„tur  ad  Provincialem  dc  co  fcribat ,  &: 
„cjus  ordinationcm  cxpedec,  illo  domi 
„ut  hofpitc,  vcl  in  alio  pio  loco,  fi  vi- 
„  dcbicur  dctcnto. 

„  80.  Charjtatcm  magnam  cxhibeat 
„  crga  alios  dc  Societate  pcr  domum 
„tranfeuntcs ,  eofquc  amanter  hofpitio 
,,  cxcipiat,  ac  memineric,  fc  aliquo  vic- 
„  tico ,  auc  eleemofyna  cos ,  fi  indigcrcnt, 
„juvare  poffc  :  curet  item  diligentcr  di- 
5,  rigcre,  ac  juvarc  cxpeditioncs  hofpi- 
„tura,  qui  ncgotiorum  caufa  domi  vcr- 
j,  fantur. 

„  81.  Extcrni  nc  aceipiantur  hofpitio, 
„  ut  domi  pcrnodent ,  nifi  ij  fint,  qua- 
„bus  multum  dcbcatur,  aut  id  offieij 
„  finc  magna  offcnfionc  pra:tcrmitti  noa 
„pofiit :  qua  in  rc  habeatur  prarcipua  ra- 
j,  tio  Religio{orura  ,  cum  ncecffitatis  eau- 
„  fa  ad  nos  divcrtunt. 
„  8i.  Cum  quis  domo  cgtcdictur,  dct 
„ei  focium  convenicntem  :  fiquando  au- 
„tem  aliquis  (olus  foras  raittiiur,  is  fit, 
„euimcrit6  poftit  eonfidcrc. 
„  85.  Nemincra  cx  fuo  Gollcgio  in  a- 
„  Hum  locum  raittat  finc  Hteris  patcn- 
j,  tibus. 

„  84.  Si  quis  cxpcrimcnto  ccmperirc- 
„  tur  ferre  non  poflc  domus  eoelum,  & 
„male  habcrc  eontincntcr  ecrncrctur, 
„vcl  alia  rationc  vidcrctur  mutandus, 
„  Provincialcm  admoncat ,  an  alio  mitti 
„  dcbcat. 

„  8j.  Profccturi  ad  alia  loea  ca,quim 
fitiamm  vocanc,  &  in  alijs  intcrio- 
„ribus  indumcntis,  quibus  utuntur,  pri- 
„ vari  non  debcnt,  nifi  forte  ratio  tcm- 
„poris,  aut  ahoqui  eharitas  fuadcrct  mc- 
„  lioribus  effe  commutanda,  Reliqua  vc- 
„r6  omnia,  qua:  ad  iter  nccclTaria  crunr* 
„  magna  charitatis  fignificarionc  ab  co  Jo- 
„co,  undc  mittuntur,  lubminiftrentur, 
„fumptibus  tamen  corura  ,  quorum  fit 
„cxpcnfas  itinctis  folvcre. 

REGV- 


Ve  Origine  Iesvitarvm.  Lihcr  L 

REGVL^ 

EXAMINATORI& 

Qua^pluribiis  Capitibvs  continentur. 
Qh£  in  Examinatorc  requiranmr,        qmd  pr^/Iare  deheau. 


'   j>    ^'/'^^'^^  cxaminat  cos,  qui  SoGicta- 
„      v^Z^^"^  ^"S^^^^  pctuni,  habeato- 

„  poctct  ct  gniiionem  reium  ejurde  Socic- 
j,tatis,ac  zcium  boni  progrciTus  ipfius, ut 
„  nulla  rationc  dimoveri  ab  co  pcfijc, 
„quod  magls  in  Domino  convcnirc  judi- 
„  caveric. 

„  2.  Modcratus  admodum  fit  in  admit» 
j,  tendi  dcfiderio  :  nam  ut  par  cft  foHcite 
,,c -operari  vocationi  divin^e,  utaugcatur 
„  in  Socictate  numcrus  opcrariorum  vinc^ 
„  Chrifti :  ita  diligcntcr  curandum  cft,  ne 
„quis  admittatur,  nifi  qui  illis  Doi  donis 
^pr^ditus  fici  qu^  ad  ipfius  gloriam  hoa 
„mftitutum  cxigit. 

„  3.  QjJando  aliquis  Socictatcm  ingrcdi 
„pccic,  primus  ipfc  agct  cum  co,  ut  in- 
„tclligac  qu2E  fint  ejus  dotes ,  &:  vocatic: 
„  fi  quis  auccm  clare  deprehendcrctur  ine- 
„  ptus  ad  inftitutum  Societatis ,  SL;periori 
„{ignificat,  &:  accepta  ab  eo  facultatc,  il- 
„lumccnfi!io,  &:  fi  quid  aliud  charitas 
„fnggeric,  adjutum,  ftatimadmittat:alios 
,  vcro  ad  eos  mittat,  qui  aSupcriorc  de- 
„fignati  fuctint,  uc  eum  illis  colloquan- 
5,  tur, 

„  4.  Poftquam  omncs  dcfignati ,  eum , 
„quiadmitti  dcfidcrat,  allocuti  fucrint , 
„curct  cxaminator,  ut  a  Supcriorc  voccn- 
„tur,  &:  rcfcrant,  quid  dc  eo  fentiant :  Su- 
„  pctior  autcm,  quidfado  opus  fit,con- 
„  fticuct. 

„  5.  Siillc,  qui  ingrcdi  cupit,  nullifue» 
„  tit  domi  facis  nocus ,  incellcfto  cjus  no- 
„  minc  ,  corum  ,  quibus  cognitus  eft,  cx- 
„tra  doraum  inquiri  poterit,  cujufinodi 
„Iiomo  illc  fit:juvabit  ctiam  ad  hocipfum 
„fi  ad  Sasramenta  in  Ecclcfia  noftra  fre- 
„  quencer  acccdat.  Quod  fi  adhuc  dc 
„co  dubitarccur,  non  parum  conferc,  fi 
„  in  «fpiricualibus  cxcrcitijs  confticuarur : 
jyquibus  pcraflis,   fi  rcs  nondum  con- 


,3  ftaret ,  intelligat  a  Supcriore  utrum  dif> 
„ferendum  rcfpoufuiri,  aut  omnino  di- 
„mitteiicl^s  fit. 

Breve  Examen  ,  qm  uti  dcbet  cum  ijl 
qui  ingredipetunt. 

^'J^  primuqui  ihdmittivult  yinterroge- 
±tur  decenter  de  quinque  imfedimentis 
ejfemalibui ,  prudenter  tamen^^n  ea  impedi- 
menta  effe ,  qu£  i  Societate  excludunt ,  ilU 
non  inielligat  ^  ne  verum  occultancli.  occafio-^ 
nem  accipiat. 

7.  Si  diquod  ex  ijs  impedimentis  in  quo^ 
quam  detegretur ,  non  ejl  quod  ulterius  proce- 
datur  ,  fed  quoad  fitrtpoterit ,  cum  confolatio- 
ne  dimittatur:  fi  tamen  in  eo  dona  aliqua  Dei 
illufiriora  cernerentur  ,  prius  oportcret  rem 
omnem  cum  Superiore  confcrre. 
'  ^n^l-tif^  taU  impedimentum  effet^ul- 

terim  interrogetur^  an  omnino  decrevit feculum 
reUnqucre,  quibm  de  caufis,  aut  quomoh  de- 
fideria  h^c  ei  in  mentem  venerint ,  (jr  quam  du- 
dum  ea  habuerity.  an  in  hac  animi  fententia  re- 
mifitor  diquandofaam  fuerit,  &  quatenus. 

9'  A  quo  tempore  ddtberavtt  SocietA- 
tem  ingredi,  (jr  quid  ipfum  impuUrit  y  ui 
hoc  potm  quhm  aliud  infiitutum  ampUBe- 
retur.  An  a  quoquam  ,  prsfertm  nofiris  pri- 
mum  ad  id  motw  fuerit.  Num  deliberatum 
habeat  animi  propofitum  vivendi  mo- 
riendi  i»  Domino  in  hac  Societaie.  Et  an. 
fuerit  in  eam  aUis  admijfusy  quare  fii 
egreffns. 

10.  Num  habeat  as  aUenum,  aut  aU^s  ohli-, 
gationes.  Nummorbum  aliquem occuUum^vel 
manifefium,  an  hareditarium  yvel  defe^ura 
in  aUqtia  fui  parte  patiatur.  ^ 

11.  / nterrogctur  de  atate ,  Patria ,  Parenti.^ 
bm  y  ^  eorum  conditione ,  an  rcrum  tempo- 
rdifim  pennria  premanttiry  ^  an  ea  caufa, 

g    z  vel 


51  De  Origmc  Iesvi 

'vel  tfNAcunque  ali/t  /lerejfaria  ipfius  opera 
indigeant  ,  AUt  probahUiter  indigcre  fof- 
fi/it. 

11.  j4n  fit  €x  legitirno  watrimonio,  num 
a  progenitoribus  iarn  oltm  ChriftimU-,  an  1 
modernu ,  vel  hAreticis  defcendat.  An  ali- 
cjiits  ex  ejm  progenitaribus  notatui  fuerit^  vel 
declaratus  ob  alicjuem  errorem  contra  Chrijlia-' 
narn ,  ^  Catholicam  Religionem. 

Si  literis  ^r&ditus  cft ,  interrogetur^ 
ubi  eis  opnam  dedertt ,  cfuantum  profecerit:ln- 
genij  aatem  &  judici]  fpecimen  ex  fermonei  (jr 
alijs  contjcere  licebit. 

14.  Si  Coadjutor  efl  futttnts fetatur  de 
Atate ,  ac  viribut :  an  omnino  forte  Marths. 
contentm  futurta  fit  ^  ^  nttm  atiifuam  artem 
noverit ,  ^  obfervftitr ,  an  ad  virtutem  ,  ^ 
devotionern  profenfui  fit. 


r  ARVM  5  Lther  I. 

1 5-  T indem  curandum  ejl ,  m  tjui  ^dmit- 
ti  deftderant ,  fummam  noftri  inftttuti ,  fro- 
bationefque  ,  ac  difficultates ,  eju£  in  eo  funt: 
bene  inteWgant :  Dc  ifs  vero  ,  ^ua  hic  inter- 
rogantur ,  aut  de  inftituto  explicanda  dicuntufy 
plura ,  aut  pauciora  juxta  perfonarum  qualita- 
tem  ,  ^  cognitionem  inquiri ,  explicari  po- 
terunt. 

16.  Reliqua  ,  qu£  ad  officium  examina- 
toris  ,  pertinent ,  fi  quando  cum  ijs  qui  in  pri- 
ma  probatione  funt ,  vel  alijs  noftris  illi  ob- 
eunda  erunt ,  petat  ex  offcio  Magiftri  Novi' 
tiorum. 

17.  CAteri  vero  ^  Superiore  defignati,  ut 
cum  illis  coUoquantur  qui  admitti  petunty 
ijfdcm  fere  interrogationibtts  utentur ,  exce- 
ptis  ijs ,  qu£  interrogato  rubgrem  inijcere 
pojfunt. 


REGVL/E 
MAGISTRI  NOVITIORVM. 

Qua:  piuribiis  Capitibvs  continentur. 
De  tjs  3  cjH^  ad  ejns  Perfonam ,      InjlruBionem  pertinent. 

I.    T3       ^jT^  magni  momenti fibi  cdm-  juxia  ordinem  obedienttAt  pgnificet  unicui' 

X\  mtjfiim  intelltgat ,  quandoquidem  que  exercttia  exteriora  ,  in  quibus  occupandi 

€X  prima  Ticvitiorttm  in(lttutione  ,  pendet  ftnty  (jr  manu  ducat  illos  ^  cum  opus  eft  y  ad 

majori   ex  parte  eerundem    proft^us ,   o*  facienda. 

jpes  noftr/t  Societatis  in  Domino ,  curetque-  5.    In  Domo  probationis  conjun^a  Domui 

ut  in   dtes  per  ftudium  proprta  perfe6lio-  Vrofefforum  vel  CoUegio^  habitatione  tamen 

nts  ,  inftrumentum  aptius  ad  eos  juvandos  dtfii>Ma ,  Magifter  Novitiot^m  erit  fuhor- 

reddatur.  dtnatus  Prapofito ,  vel  Re5Ieri  :  non  tamen 

z.    Amabilem  fe  praHet       vitA  integri-  erit  fub  obedtcntia  Miniftri  ,  ftcut  nec  eiuf 

tate  ac  dtfcretione  ita  fe  gerat ,  ut  omnest  fecius :  in  ea  autem  Domo  veL  Collegio  cce- 

qui  in  probattone  funty  ad  eum  in  futs  ten-  natio  fit  communis^  menfa  altqua  Novitijs  ^ 

tationibus  confidenttr  confugiant  ^  eique  fe-  eorum  MagiHro  deftgnata. 

ipfos  confidenter  aperiant ^  ab  eo  conjoia-  6.    Htc  Magisier  Novitiorum  pasnitentias 

tionem  ^  auxtUiim  tn  omnibus  in  Dornino  in  Novitiatu  tantum  juis  Novittis  impo- 

fperent.  ^ere  poterit ,  extra  vero  nonnifi  confulto  Su- 

5.     In  Domibus  prcbationis  feparatis  pr£»  periore^. 

ter  has  regulas  of/icij  fui^  habeatetiam  Re-  7.    Habeat  hic  idem  MagiHer  Novitio' 

gulas ,  (jr  cmnes  facultates  aUorum  Re6io-  rum  poteftatem   ordinartam    abfolvendi  a 

rum,  exceptis  ifs  y  quA  Novitiatui  non  con-  caftbus  refervatis  Novitios  ^  qui  fub  ipfius 

"veniunt.  cftrjt  degunt  ,  nift  eius  Superiori  h^c  facul- 

4-    Habeat  focium  Sacerdotum  fidelem  &  tas  aliqua  de  caufa  reltringenda  videre- 

in   rebus  fpirttuaUbus   exercitatum  a  Fro-  tur. 

'vinciaU  defignatum,  qui  in  ijs qu£  inNo-  8.    Verfatum  effe  oportebit  in  leclione  U-^ 

njtttatu  agenda  funt ,  fit  ejtts  Coadjutor.  Ha-  hrorum  fpiritnalium^  ut  deceptior.ts^  qux.  in  fpi- 

heat  etiatn  aiiquem  Fratrem  ex  antiquiori-  rituaU  vita  accidunt^non  tantum  expenrncn- 

hus  tn  virtute  prvbatum,     prudentem ,  qui  to  ,  fed  etiam  leiiione  inteUigat.  ^bus  au- 

tem 


Ve  Ortgme  Iesvitarvm.  Ljhcr  L  ^5 
tem  utiliter  ipfe  uti  poterit ,  y  fere  fum^  ejui  inftituto  Qonveniunt ,  »e  quid  ah  eo  alienurti 
iH  fubje^o  catalogo  nnTnerantur.  Novttifs  hauriant  ^  aut  quacumque  'r^tione  qnicquam 
ven  eos  tanttm  legendos  tradet ,  qui  noftro    detrimenti  cafiant. 

LIBRI   AD    VSVM    MAGISTRI  NOVITIORVM 

accommodati» 


BAftly  AfceticA  ^  ReguU. 
Gregorij  Moralia. 
Auguftini  Confejsiones,  (jr  Meditationes 
Bernardus. 

Eonaventura  Opufcula. 
Cafuanm. 

Hofmli£  Dorothei  ,  Macharij ,    Cdfarij  Are- 

Jatenfts  Epifcopi. 
OpufiiU  Ephremy  Nili,  EfaiA  L^bbat. 
Biadocus. 

Vgo  de  S.  Fi^ore  de  Clausho  anima. 

Ricardus  de  S.  Viciore. 
Vmbertm  de  eruditione  Religioforum. 
Jnnocentius  de  contemptu  rnundi. 
Thomas  de  Kcmpis  de  imitatione  Chrifti ,  <^ 

alia  ejm  opu/cula. 
Vincentij  tra^latm  de  vita  fpirituali. 
Ludovici  Blofj  opera. 
Bionyfij  Carthuftani  opufcuU. 

„  9.  T^Oftquarain  Domino  ftacuetur, 
„  X  ac  probiitionem  aliquem  admit- 
„tcndum  effe  in  domo  vcl  habitatione 
„  fcparata  primic  probationis  :  hofpitum 
j,  more  duodec«m  dics,  vcl  vfque  ad  vigin- 
ti  &£  ampliias,  prout  Supcriori  vidcbitur, 
„dlvetfetut:  ut  co  tcmporc  dc  ijs,  q  ix 
„pcrtincntad  Socicfa:cm  ,  ipfe  certior 
„rcddatur,  &  Socictas  cundcm  plcnius  in 
„  Domino  cognofcat. 
„  10.  Poftridic  cidcclarabitur ,  quomo- 
„do  in  co  loco  fc  gcrerc  debcat,  aeno- 
„minatim  ne  vcrbo,  aut  fcripto  (nifi  Su- 
j,perioti  aliqua  dc  eaufa  non  levis  momcn- 
„  ti  aUud  vidcrctur )  cum  cxtcrnis ,  vcl  do- 
„mcftiGis  agar,  pra:tcrquam  cumijs ,  quos 
„ad  id  Supcrior  dcfigaaverit. 
),  II.  Librum  completum  examinisabf- 
„  quc  declarationibus ,  Latina  Hngua  pro 
j,  ijs ,  qui  cam  iiHclligunt,  &  vulgati  pro 
„ahjs  habcat,  ticc  non  &  cifdcm  hnguis 
j,  Summariura  Conftitutionum,  6d  Rcga- 
„Ias  coramuncs  habcrc  dcbcr. 
n  li-  Elapfis  duobus  aut  tribus  diebus 
jjcxaminari  accuratius  incipiat ,  &:  rcHn- 
j,quatur  ci  fcriptum  praedidum  cxamcn, 
„  ut  foius  id  maturms  confideret,  nifi  in 
„  ahquo  particulari  aliud  cxamcn,  brc- 
j,  viiisptoponendum  efTc  Supeiior  judica- 
„vcrit. 

„    13.  Poftca  htcrx  Apoftolica:  luh;  an- 


Albertus  Magnm  de  Virtutihas. 
EpiftoU  Catharina  Senenfis. 
Landulphui  de  vita  Chrifti. 

H  ISTORIC  L 

Gregorij  Dialogi. 

Gregorius  T uronenfis  Ge  gloriA  Confefforumt 

vita  S.  Martini. 
Eufebij  Hiftoria  Ecclefiaftica. 
Severus  Sulptius  de  vita  S.  Martini. 
Vit£  Patrum  feleBa. 
VitaSS.  Lipomani  Surij. 
Peirus  Damianus. 
Petrtts  Cluniacenfts  de  Miraculis. 
Literx  Indica. 

Vita  Patris  N.  Jgnatij ,  (jr  alij  fimiles  ad  Nd- 
vitiorum  vtilitatem  accommodaty.  ex  quibus 
defumet  aliquos  pro  illorum  ufu. 

j,  noi550.  SdSiimmarium  Conftitutionurri 
„&:  Rcgula:  eommuncs  cidem  oftendan- 
tur,&:  rclinquancur,  ut  omnia  per  oiiurri 
j,  magis  confidcrct :  is  vcrb  ,  qui  litcras 
„  Apoftolicas  Latinas  nonintchigcrent^fa- 
„  tis  cftct  carum  fummam  declararc. 
„  14.  Ordo  cxaminandi  cfTc  dcbctjin 
«primis  proponcrc,  ac  profequi,  qua:  qua- 
„  tuor  primis  capicibus  cxaminis  contincn- 
„tur :  dcinde  ea,  qua:  fpeciatfjm  ad  htdra- 
„  tos  pcrtincnr,  vel  Coadjutorcs,  vcl  Scho- 
„larcs,  aut  indifFcrcntCK:  quamvis  autem 
j)Omnibus  intcgrum  cxaracn  rciinquatur, 
jjuon  funt  tamcn  omncs  particulariici: 
„  cxaminandi ,  nifi  de  ijs,  qu^eadutrum- 
„quc  pcrtinent  j  &:  fi  quid  alicujus  mo- 
3,  mcnti  occurrcriti  quod  Supcriorcm  feirc 
jjoportcat,  fcripto  notabit. 
„  15.  In  his  omnibus  projjoncndis,  65 
„declarandis  paulatim  ptoecdatur ,  utqui 
„  cx^minantnr ,  res  omncsnoftri  inftituti 
„juxta  ipforum  gradum  bene  percipianti 
„ad  fuammajovcmfatisfadionem,  &  fta- 
„biiif'"{cai :  &  illa  prxfcrtim  funt  magi^ 
3,  cxpHca.tda,  qua;  poftca  aliquam  difficul- 
j,taccm  affcrre  pofTcnt,  ut  dc  animi  prom- 
„  ptitudinc  ad  fcrvicndum  Dco  ubique, 
„&  la  rc  qUiivis  ,  de  manifeftatioj;e 
„fuorum  dtfcdum  juxta  ConftiiutioncSj 
„dc  indifterentia  ad  gradus  Socictaris  iri 
„  Scholanbus  j  &  htcratis ,  &:  dc  manifc» 
'    g    3  ftatione 


^4  Ovigme  Iesvi 

„  ftaiionc  confc!enti:r,ft^iutis  tcmporibus. 
„  16.  Si  quis  ad  ftudia  raajorcm  propcn- 
„fionem  quara  pareffet,  &:minorcmin- 
,,difFcrcntiam  ,  quam  ad  alia  Miniftcria 
„  Socictatis  pr;e  fc  fcrret ,  ^  vidcrctiir 
„  nihilominus  an  ca  miniis  aptus ,  non  tan- 
„tum  proponatur  cifetiptum  cxamcn:  ut 
„rcliquis,  fcd  &c  accurate  illi  cxplieciur, 
„  iotcrrogaiur^uc  an  paticntcr  fc  dimitti  fi- 
nct  aSocietatc,  dummodoab  oranivo- 
„  to  ac  promiftionc  iibcnter  mancat. 
j  17,  Admoneatur ,  ut  vere  omnino,  ac 
„finccre  refpondcat  :  nam  aliter  multa 
„graviaincommoda  indc  oriri  pofTcnt:  8^ 
„  niliilominus  admoncrc  Confetftrium  o- 
„portet,  utfi  quis  vcre  non  rcfpondiiTer, 
„ejus  de  ea  re  confcicntiam  ftimulct. 
„  18.  Siquidcritiatcrrogationibus,  quod 
„fecretum  requirat,  id  obfervabitur ,  ut 
„  par  cft  ,  &  interrogato  placucrit :  de- 
3,elarctur  tamen  ei,  quod  juxta  Gonfti- 
„ftitutiones  liccbit  icm  oranem  Sapcrio- 
„  ri  manifcftarc. 

19.  Promittat  relidurnm  fe  omnia 
3,  bona  fua  poftunura  annum  ab  ingreffu, 
„  quandocunque  injunftum  aSuperiotcei 
3,faerit:  &  declarctur ,  quod  adtus  hu- 
5,  jus  promiffionis,  nec  votum  cft ,  ncc 
„folum  propofitum,  fcd  promiflio  fim- 
„plex  ,  illa  conditione  afFeda,fi  ipfc 
„  pcrfcvcravcrit ,  82  Supcrior  ci  injunxcrit. 
„  zo.  Hoc  tcmporc  primx  approbatio- 
„  nis  pcr  quinque  vcl  fcx  dies  accurate 
„  informentur  prasdifto  modo  dc  ijs,  quse 
„  ad  inftitutura  ,  &C  ad  ipfos  pcrtinent,  &: 
„lc£lione  alieujiis  pij  libclli,  qualis  cffct 
„  dc  imiiatiane  Chrifti,fubinde  rccrccntur. 
„  zi.  Coadjutorcs  vcro  !emporaIcs,qui 
„  legcre  non  didiccrunt ,  aut  qui  minus  ad 
„hxccradanda  idonei  vidcbuntur,quam- 
„vis  in  propria»  vocationc  juxta  ipforum 
„eaptum,  plene  inftituendi  funt  .•  potc- 
„runt  taraenhoc  temporc  aliquo  cxcrci- 
„tio  corporali,  aut  laborc  manuum,  ju- 
„dicio  Supcriorum  occupari ,  fcjundita- 
„  mcn  ab  alijs. 

„  11.  Dcindcqui  literis  opcrarn  dcde- 
„  runt ,  de  fingulis  facultatibus ,  in  quibus 
j,vctfali  funt,  fingulas  pra:legant  lediones 
„coram  cis ,  qui  a  Superiorc  ad  corum 
5,  talcntum  cognofccndum  in  dodrina,  & 
„  proponcndi  modo  funt  conftituti ,  &c  po- 
„  ftca  cxhortationem  unam  quifqi  faciat. 
5,  15.  Tum  fi  quis  ,  antcquam  fuerit  in 
Socicrarcm  adiiiilTus,  fpiritualia  cxerci- 
„  tia  non  fcccrit,  hoc  primum  cxcpcriracn- 
.,  turafLJt  icqucnti  caoitc  ,  ubi  de  cxpcri- 
„mcntis  agitur,  mox  dicctuij  jnxtaquar- 
„tumcapuiExa.      10.  aggrcdiatur,6£  jux- 


r  A  R  V  ivi  5  Ltber  I. 
„  ta  cxercitia  lu^o  tcmporc  gcncralitcr  con- 
„fitcnrur,  nifi  aut  ingrelfum,  fucritali- 
„cui  dc  Socictatc,gcncralitcr  confcffus: 
„tunc  cnim  fatis  ..rit,  fi  ab  co  tcmporc 
5,gencralcm  confcftioncm  incipiat  :'&  co- 
„dcm  tcmporc  confcicntiam  fuam  Su- 
„  pcriori ,  aut  ci ,  qucm  Supcrior  defigaa- 
„vcrir,  apcriat,  juxta  Pa.  i.  Conft.  c. 
„  4.  6.  &:  fi  ab  aliqua  ccnfura  virtuto 
„  noftrorum  privilcgiorum  abfolutus  fuc- 
„rit,  admoncatur  :  qu6d  fi  non  pcrfcvc- 
„ravcrit,  in  candcm  rcincidct.  Dccla- 
„rcturctiam  illi ,  fi  qua  vota  cum  ad- 
„huG  eflet  in  fcculo  cmifit  fpr^tcrquam 
„Rcligionis  detcrminarar  j  in  noftra  So- 
„cietarc  tamdiu  fufpcnfa  cffc,  dumi^o 
„in  Socictatc  manfcrit:  quod  fi  rcccfic- 
„rit,  cadcm  obligationc  tcneri,  qua  an- 
5,tc  ingreffum  tcncbatur.  Expletoautcra 
„  temporc  hnjuscxpcrimenti ,  fandifT.Eu- 
„  chariftia:  Sacramcntum  accipiet,&:  com- 
„muncm  domum  habitationis  mgrcdiatur, 
„ubi  cum  alijs  verfari,  &  in  fccunda 
jjprobationc  diutius  cxereeri  Novitij  folet. 
j,  14.  Si vclcujufquamvaletudo, velali- 
„qua  tcmporis  aut  pcrfonie  ratio  pcrfua- 
„fcrit,  non  efTo  tam  diu  ha:G  mcntalia 
„cxcrcitia  continuanda,  antcquam  cxer- 
„citia  aggrcdiatnr,  per  quatuor  vcl  quin- 
„  que  dics  vacarc ,  &  feparatim  rccrcati 
„  potcrit:  vcl  fi  Magiftro  Novitiorum  vi- 
„dcretur,  facla  confcflionc  gencrali  & 
„  peradis  cxcrcitijs  primx  hcbdomadx. 
„Sed  quando  nxc  rclaxatio  longius  ob 
„valctudinem  aut  aliara  rationem  protra-* 
„hcnda  Magiftro  Novitiorum  vifa  fuerit, 
„  potcrit  fumpra  Euchariftia  etiam  aH  com- 
„  muncm  convidum  admitti:3d  ubi  firmior 
„fucrit,  fua  cxercitia  pcragcf. 
„  15.  SiSupcrior  judicavcrit  cum  domi 
„rctincndum,  curct,ut  in  libroadiddc- 
jjfignato,  qucm  pcncs  fc  Proeurator  ha- 
„  betc;  dcbet,fcribaturqulcquid  unufquifq; 
„  domum  altulerlt ,  cum  fubfcriptione  cjus 
„  quicxaminatus  cft,  ut  harc  alicubi  fcpa- 
„ratim  alTervcntur,  quoufquc  bicnnioex-i 
„plcto  confuera  vota  cmiferit. 
„  26.  In  aliolibro,  qucm  apudfchabc- 
„  bit,  notabic  dicm  U  annum  ingreflus  u- 
„ niufcuiufq.incipicndo a  dic, quo prlinuni 
„  probationcm  intravit,&  nomcn,&  patria, 
„  &  quod  contcntus  fic  obfervare  omnia  ci 
„  propofita.Quando  vcro  aliqui  in  Coadju- 
„torcs  temporaIcs,&:  indiftcrcntcs  admit- 
,,tcntur,  fpcciatim  idfcripto  decl.irciur, 
„quodut  rales  cxaminati ,  U  adfniilifuc- 
„rint:&hcrc,  qui  cxaminatus  cft  j  mana 
„  fua  fcribat,  &  fi  fcribcrc  nefcit  ,alius  cjus 
j,  nomine  fcribat. 


Vc  Ormne  I  E  s  v  i  T 


Tfe  Seciinda  Prob  ATIONE. 


De  EXPER  IMENTIS. 

17.  XN  prmii  Mtgentercuret^»t  Nevitij 
fex  ilits  experime^itis  ,  qu£  in  Confii- 
tutiombtis  tr.idumHr  ferio  ,  &  cum  defiderato 
fru6lu  txerceantur^  intelligatqMe  prdcipaam 
Novitiaius  partem  in  his  probationibus pofitam 

18.  Exercitia  fpiritudia  primum  fmgU" 
lis ,  eo  £]uo  proceduHt  ordine  prajcripto  temopre 
atque  exaiie  tradamur-,  fecundum  uniufcuiuf- 
que  dtfpofitionem ,  &  captum  juxta  Regulas 
Lthri  Exercitiorum :  pnetermifis  tamen  his,  qu& 
ad  ekcliones  fpeB*nt :  ut  inde,  pr&ter  alia^  cer- 
txm  ,  ac  nojlro  injiituto  conCentaneam  ,  mentCy 
(jr  voce  orandi  rationem  haheant ,  quam  in  po- 
fierum  fervare  debeant. 

29.  Quo^d  fecundum  experimentum,  quo 
hofpitalibns  per  menfem  fervtre  debent  vide- 
bit  ipfe  quid  m  igi<  expedi  it ,  an  nojlros  ibi- 
dem  cibum  capere ,  ^  dormiye ,  an  vero  per 
aliquot  horas  quotidte  Minijlerium  agris  im- 
federe. 

50.  In  hac  prohatione  advertat  ,  ne^ 
mfifi  nimio  fervore  fua  vetletudini  noceant 
aut  periculo  contagionis  alicujus  morbi  fe  ex- 
pjnant :  admenebitque ,  ne  ingrediantur  par- 
tem  illam  Xenodochijy  ubi  Mulieres  habitar^ 
foient. 

31.  Menfe  alio  ad  ptregrinandum  fwepe- 
tunia  mitfdntur,  oUiatim  pro  Chrijli  amore 
mendican^o  ,  ut  ad  incornmodiiate/n' comedendi-, 
&  dormiendi  /tffuefcant ,  &  ut  omni  fpe  abje- 
cia  ,  quam  in  peeitnijs^  &  rebus  alijs  creati 
poffent  conjiituere ,  eam  integre ,  &  vtra  cum 
fiducia  in  Domino  conHituant. 

32.  Advertendum  ,  neimbecilles  ,  autte- 
^erhris  Atatis  hts  peregrinationibus  notabite 
detrimentum  patiantnry  ne  fiant  afperiore  hye- 
fne ,  aut  ferventiore  atate :  iltijque  Regulas 
Teregrinorum  ,  litetas  patentes  ,  &  cum  opus 
erit ,  particularem  etiam  infirtt6lionem  tradet., 
^  ab  ultimo  loco  ad  qtiem  perveniunt ,  tejii- 
monium  a  Superiore  Domtss ,  vel  Collegij  So- 
cietatis  ,  f  ibi  fuerit ,  vel  ab  alio  fide  digno 
fecum  ferant ,  quod  fuam  devotionem  fecutifi- 
nenila  cujujque  querela  eo  pervenerint :  &  in 
fecundo,  quintOy  &  fexto  experimenio,juxt& 
Cvnflitutiones  idem  fervetur. 

In  quarto  experimento  ^qus  inofficijs 
ahjeciis  exercentur ,  advsrtat ,  ne  nimia  cor- 
foris  fatigatione ,  fpiritus  obruatur  :  a 
Scholafitcis  fiat  potiiis  ad  propriam  cujujqut 
ahntgmottm ,  himdtationem ,  qua^n  pro 
itomefiicA  4liqua  mcefiitati,   Dnm  aufem  hdc 


A  R  V  M  5  Liher  L 
frobatio  fit  in  Domo  probationis  j  vacabit  qut 
ita  probatur,  ab  altjs  exercitijs  alionim  No- 
vitiorum  exceptts  cortfrenttjs ,  Q"  exhortatione 
frdinaria. 

Cum  hsec  probttio  non  fit  in  Domo 
probatiofjK ,  fed  in  Domibui  profefiis  ,  aut 
Coliegijs  ,  (it  aliquis ,  qui  Novitiorum  pecu- 
iiarem  curam  gerat ,  ubi  in  recreatione  fepara- 
ti  fint ,  adjun£fis  alijs  >  a  quibu^  in  Domino  ad- 
juvaripofitnt. 

3  j.  In  docenda  do^rina  Chrifiiana  pueros^ 
ac  perfonas  rudes ,  pubitce  vel  privattm  ,  pro- 
Ut  dccafio  fe  ohtuknt ,  ^  in  Domine  ei  com- 
modtm  vifum  fuerit ,  tanquam  in  prefria  no- 

firi  tnfiituti  Njivitios  exercendos  curahit ,  ha- 
bita  perfonarum  ratione. 

36,  In  confefiionibus  audiendis-,  (jr prddica-^ 
tione  Divini  verbi  domi ,  aut  foris.  circa  finem 
primi  anni  probentur,  qui  ad  hujufmodt  mi- 
n  fierta  tdonei  tnvenientur  ,  ^  bona  adificatio- 
nis  fpecimen  jarn  dederint ,  eo  tamen  modoy.ne 
tanquam  operarij  ordtnarij  ad  mintjiena  hxc 
excercenda  exponantur jed  brevi  tempore-i  ^ 
ad  pfobationem. 

37.  T ametft  exercitia  fpirifnalta  exdBe  0- 
mnibm  in  princtpio  tradendi  junt ,  quoad  re- 
iiqua  tamen  experimetna  ,  fi  quod  eorum  vet- 
mutandnm ,  aut  rnuitu^i>.  mcdertndum  judica- 
ret  y  id  nefaciat  inconfuito  F»ovtnciait :  quam- 
quam  anteponere ,  aut  pofiponere  ipfe  ea  pote- 
ritypro  ratiene  perjonarum  ^  temporum^^aut 
iocorum. 

38.  Advertat  y  ut  ha  probationes  inter  fe 
debitis  jpattjs  d'flinguantur  ,  ita  ,  ut  Novitij 
una  perdEla ,  aiiqHaridiit  ad  folita  exerciftA 
Domus  prohationis  redeant ,  ut  corpore.,  ^  fpi- 
ritu  recrenti  uberiorem  fruttum  ex  prxterttis 
iaboribus  coliigant ,  ea  tamen  ratione  ,  ut  intra 
annurn  omnes  ahfolvantur.  ^od  fi  pecuiiari 
aiiqux  de  caufa^  h£  prohattones  ad  fecundum 
annum  differenda  vidertntur ,  pnus  Provin- 
cialis  confuldtur. 

39,  Prater  hac  experit^enfa  ^alia  fierihoc 
biennio  probationis  poffitnt ,  &  h<£c  eadem  ex 
parte  repett,  quando  in  Domino  ita  expedire 
judicaverit ,  &  qttidem  omnia  cum  maturitAte 
(jr  prudentia ,  dtdification.e  etiarh  externorumi 
funt  facienda.  '  * 

De  Infiitutione  6^  "Kegimine  No- 
VITIOR  VM. 


40.  h^^T-E  fant  mortificatio»espubiic£,  nifi 
X_\  ordinaritx. ,  juxta  CenfiitutioneSy  ut 
funt  pAter  foiita  experimenta ,  petere  oHiatim 
eleewojynam  y  comitari  Emptorem  ,  ad  com- 
poftanda  ea  qu£  emuntur  ,  indui  vefiibus 
vilimhfts  ,  qi*^  tamen  Reiigiofos  docednt,  (jr 
aiitf 


De  Origme  I  E  s  v  i 
aUa  td  genus ,  ut  in  ofijcio  Re^toris  duitur. 

\\.  Conventt^  ut  (jui  frobantur,  'vejli- 
tus  ntione  ad  mortificxtionero ,  &  abnegationem 
/ui,  ,y  ad  mundum  €}itf(]ue  vanttatem  (ub pe- 
dibui  conculca»dam  jitvenlur ,  o'  id  (fntdcm 
<^uanturn  confuetudo ,  officium  ,  perfonarum 
ciratmlUniiA  patHntur.  Difcretioni  autem 
ejus  reltncfuuur  habitarattone  Aitficationis.an 
cum  cifdem  vcfiibw  ,  ejuas  ex  feculo  tulerunt. 
incedere  fint  permtttendi ,  an  vero  cum  aLijs 
€as  perrnutari  oporteat. 

4i.  Conferet-»  ut  aliquando  occafionern 
pr^beat  ijs ,  cjui  probantur ,  exercendi  obedien- 
ttx  ,  &  paupertatis  virtutem ,  eofde?n  ten- 
tando  ad  majorem  ipforum  utUitatem  fpirttua- 
lem ,  tn  hoc  tamen  menfura ,  juxta  uniufcu- 
jufcjue  vires  ,  obferveiur. 

43 ,  In  paenitentijs ,  ^  corporis  affli^iienibus 
adverlat^ne  nimius  hnjufmodi  renimufustan- 
topere  vires  dehiittet-,  ut  poftea  Minifieria  noflri 
tnfiituti  intttiles  reddantur.  nec  contra  tanta  in 
illis fit  relaxatiOyUtfervore  fptritus  refrigefcente, 
humani  ac  tnfenores  afi^ecl^i^  incalefcant. 

44.  LeSiiones fiant  de  hls^  cfux  ad  infiitu- 
tum  pertinent  ,&  continentur  Literis  L^prfio- 
licis  ,  Regulis  ,  fir  Confiiitttionibus  ,  pr<ecipue 
vero  de  tjs ,  cjUA  in  examiney  tertia  parte  ha- 
bentur,  aut  de  altjs  cjudteo  referuntur mutata 
interdum  matena ,  ut  tsdium  tollatur :  modus 
vero  lc£lionum  facilis  ftt ,  q-  (implex  ,  &  ad 
Novitiorum  animos  ad  iuflituti  amorem  ,  &  fo- 
iidarum  virtutum  perfe^ionem  promovendos 
accommodatus. 

4^.  Expiicetur  hrevi  enarraiione  doclrina 
Chrifiiam.,  ac  modus  henc  \  ^  cum  fru6lu  con- 
ftendi ,  communicandi ,  'J^itijfam  audien^i ,  & 
eidem  decenter  min  firandi-,  orandi  ttidem^  me- 
ditandt ,  ^  libros  denique  pios  legendt  pro 
captu  uniufcujufjue  tradatur. 

46.  Admoneat  crebro  NovitioSy  ut  in  0- 
mnibus  rebus  Deum  quterant ,  ^  in  fuis  ail i- 
bus  inientionem  pnram  ad  Dei  hepepUcitam  di- 
rigant ,  ttt  faruiliares  cum  Deo  tn /pirituaitbfts 
devotionis  exercttijs  e/Je  curent :  ^  tandem 
ita  fint  infirucii  Novitij  ,  ut  nihil  perf^io- 
nis  ,  cjuod  divina  gratia  confecjui  pof?tnt  in 
A^hfoluta  nofiri  infiituti  obfervatione  pr£ter- 
mittant. 

47.  Omnes  perfpe^os  habeat  ,  ut  magis 
iltis  prode/fe  pof^it ,  ad  cjuod  juvabit  y  cum 
illis  frccjuenter  /ingulutim  agere  ,  &  rationem 
ah  unoquocjtte  rtrum  fuarum  fuaviter  exigerc: 
in  his  autem  privatis  coUoquijs  magnamutili- 
tatern  Vojitam  effe  fciat. 

4B.  Det  opcram-t  ut  Novitij  religiofam 
modesliam  prA  fe  fera/it  t  juxta  Co^fiitutio- 
nes ,  &  Rcgulas  ,  quiz  de  ea  confcripiA  funt, 
in  quibus  tempore  Novitiatus  diligenicr  in- 
flttuendt  crunt. 


TAR  V  M.  Liher  I. 

49.  Cognofcat ,  quem  proctdendi  modum 
in  orat ione ,  ^  examine  fervent :  cr  petat  in- 
terdum ,  an  contra  altquem  defeclum  adhibcant 
examen  particuLare ,  ^  quando  refifiunt  ten- 
tationibus ,  an  proprijs  remedijs  utantur  :  /n 
acquirendis  vtrtuttbus,  quam  rationrm  teneant: 
(jr  inteLligat  demttm ,  an  in  his  omnihus pra* 

fient ,  ea ,  quA  ab  ipfo  acceperunt. 

50.  St  aLiquis  felicitetur,  vel  perturbetur 
ab  hominibus.,  qui  in  via  fpintus  non  brne 
procedunt ,  a-  expedtat  tUurn  in  aLium  Locum 
transferri  ,  Provtncialem  tempeflive  mo- 
neat. 

51.  Si  dito  in  eodem  cubiculo  habitevty  aLter 
eorum  ejitfmodt  fit,  ut  minime  dubttetur^  quin 
aiter  fit  ejus  Societate  profefhtrus ,  (y  eandern 
ob  caufam  inter  cubicula  ,  qu£  /eorfurn  uni- 
cuique  jiintortim  afiignantur^  par  efi  y  altquos 
maturos  ex  antiqutoribus  intermif^ri. 

51.  Si  atiquando  permittendutn  viderctur 
ut  aiiquis  confangulneos ,  vei  a,rnicos ,  quos 
tn  fecuLo  habehat ,  aiLoqueretttr,  coram  altque 
a  Superiore  ad  iddefignato  ,  id  fiat  O'  brevi- 
ter,  nifi  particuLares  ob  cattfas  aliud fi.uueret 
Superior  totius  domus  vel  CoLLegij. 

5}.  Novitij  non  funt ut  pLurtmum.afii- 
gnandi  in  focios  noflris ,  qui  aieunt  domos  fe- 
cuLariurn  ^  nec  debent  hahere  officia  pubLica,  m 
quibus  ncceffartum  fit  agere  cum  externis ,  ut 
Emptoris  i  laniforis^  ^  SacrifiA. 

54.  Videat  ^  num  aliqui  in  Schedu- 
iis ,  Novitijs  afiignandi  fint  ,  ut  cum  eis 
loqui  pofiint quorum  exemplo  t  coLlo- 
quijs  proficiant  in  Demino.,  (/r  fi  cttm  aljs 
fine  facuLtate  cgerint ,  debitam  eis  poenitentiarn 
injungat. 

')').  Admoneat  eos ,  ne  vota  antehienntum 
ernittant  fine  Sitperioris  facultate ,  quam  in 
primo  anno  Novitiatus ,  /olus  ProvinciaLis  re 
matttre  confiderata  dare  potertt.  Horitm  au^ 
tem^  qui  hAc  voia  /emei  apud  /e  ex  licen- 
tia  Superioris ,  juxta  formulam  Societatis 
?niferint ,  rnemoria  in  libro  altquo  afiervetur, 
(fr  p(fi(t  tempore  Novitiatus  ,  bis  in  anna 
fiatutts  temporibus ,  /eorfum  ab  aiijs ,  qui  bien- 
ntum  expLtverunt  \  ipfi  fiimul  inter  fe  iiia  re- 
novabunt. 

^6.  DiLigenter  obfervarc  dehet  in  toto 
probationis  decurfu,  an  ineptus  aLiquis  ,  aut 
inutiiis  noflro  infitiuto  probahiLiter  futuras  fit: 
in  quo  major  habenda  efi  ratio  bont  cornmunis 
Societatis  ad  gioriam  Dei,  quam  pariicuLaris 
cuju/que  :  quid autem /entiat  in  hac  re ,  ad  mi- 
nimttm  fexto  quoque  menfe  ad  ProvinciaLern  , 
fcribat ,  ut  ipfe  provtdeat. 

57.  Dc  ftnguLis  etiam  fttb  finem  hiennii 
ad  eundem  /cribat ,  ut  cum  iilius  facultate  con- 
fueta  vota  Soctetatis  emittant ,  aut  dttttitts 
probentur  :  priits  autem  quam  vota  emittant, 

per 


De  Origme  I  ESVIT 
fer  hebdemada Jpatium  fe  colligtint ,  aliqua, 
exercitta  Jpiritualia,  frdtter  diA.quA  frxfcnpa, 
fitnt.fdciant. 

58.  SchoUftici ,  qui  Jludtis  abfolutis  ter- 
tium  probationis  annum  feraguntjin  variis  ex- 
primemis  ,  & Jpeciatim  in  nonnullis  jam  di- 
fhs.quamvis  illts  prius  jamferfun^ifuerint^ 
pobentur.  Huius  autemptobationis  temfor^ 
in  fcholaaffecius  Jc  exerceant^^  tntebus  J^iri. 
tualtbus,  &  corporalibusy  quA  ad profeBum  in 
humiittate^&  abnegattone  vniucrfi  amores  fen- 
fualis.voluntatis ,  &  judicit  froprii,  &  ad  ma- 
jorem  cognittonem  ,  ^  arnorem  Dei  cor^ferunt, 
tnftjiant. 

59.  Adhibeat  diligentiam ,  vt  Coadjuto» 
res  temporales  in  modo  orandi  juxta  Con/litu- 
tiones  mjiruantur.eofcjue  mjHerta  Rejariido- 
ceat.dr pnvatim  tnflruat,  vt  ad  jua  vocattonis 
mintJleriA  afjiciantury  &  jorte  Marthd  contenti 
fint. 

60.  Exhortationtbus  ordinariis  omnes  in- 
ierfint.  Coadjutores  tamen  temporales ,  ^  in- 
differcntes  non  interrogentur  in  Conferen- 
tiis .  nifi  cum  rerum  &  perfonarum  dele^Uynec 
ad Tonos  conventant-.Q-  ii  qutAem per (ex men- 
fes  ad  mi^imum  in  domoprobationts  ftnt ,  reli- 
quo  autem  btennii  tempore ,  fic  fub  cura  Magi- 
flri  erunt:  vt  aliis  officiis  ad  injlar  aliorum  Co- 
ddfutoriim  vacare  pcfint  ,  tempus  ordina- 
rium  orationis  Domusy  vel  CoUegii-,  vbi  agent^ 
habent :  experimenta  tamtn ,  ad  qua  aptifue- 
rint,  intra  annum  abfoluant. 

61  '^iando  erit  concio  domi ,  vel  in  Ec- 
clefia  ,  quam  Novttii  ftnt  audituri  »  eo  die  a 
Le6ltontbus  ,  ^  Conferentiis  Tonis  Itberi 
trunt. 

6i  Singulis  hebdomadis-»  die  vna  a  folitis 
exercitiis  vacentjn  qua  altquidhonejia  recrea- 
tionis poterunt  fumere  domi  vel foris, 

De  Examine  femeHri  Novi- 

TIOR  VM. 

65,  ^Exto  qttoque  menfe perbiennium 
^probationis  ,  Itteras  i^pojloltcas 
^  Regulas  vnufquifque  videre  ,  &  confide- 
rare  dthet  ,  Et  examen,  reliclo  fecundo^ 
tertio  capite ,  ^  aliis ,  quA  ad  gradum  Juum 
non  pertinent  ,  vt  Regula  1 1 .  ^  i  j-  dt6lum 
ejl  j  deinde  posiquam  hac  omnia  viderit.,  imer- 
rogetur. 

64.  An  pradtBis  omnibus  contentus  ^tyan 
vero  aliquid  dubtt.vel  difficultatis  circa  ea  oc- 
currat-^qu£  expertmenta  peregerit,  (jr  quo  rnodo 
in  iUis  fe  habuerit. 

65.  An  vires  fibi  carporales ,  ^ Jpirituales 
fuppetere  fentiat  ad  labores  ^erferendos-,  qui  in 
Societate  requiruntur.num  deltberatum  h.tbeat 
animipropojitum  viuendi  dr  moriendi  in  hac 


kKYU.  Liher  I. 
Socieiate  I  e  s  v  Domini  nojlri, 

66.  Examen  hoc  fa^lum  notetur  fcripto^ 
vt  conjlet.^od ft  quid  noui  occurrat.aut fi  qud 
mutatio  alicujus  momenti  acctdat ,  Supenorem 
certiorem  reddat. 

6  7.  Demum  qui  ftc  examinatm  ejiy  red- 
det  rationem  confcienti.A  fu£  Superiori  ,  aut 
ei  y  quem  Superier  delegauerit ,  &  ab  vlti- 
ma  confej^ione  generaU  incipiendo  gencraUtcr 
conftebitur  Sacerdoti  ,  qui  fuertt  a  Supertori 
defignatus. 

De  Ordtne  Domvs  Probationis.  Cap 

I  V 

68.  f^TOvitiimane  pcjl  fulfumcam" 
pana  dum furgunt-,  dum  fe  in- 
duunt,  (jr  le^ium  decenter  operiunt-,  altquas  0- 
rationes  ad  Deum  fundant.  aut  aliquid  tn  Do~ 
mino  meditentur ,  r>  reLiquo  jemihora  (Jatitiy 
pia  aUqua  le£iione ,  aut  alia  ratione  adoratio- 
nem  fe  praparare  poterunt. 

69.  ?ofiea  integram  horam  orationi  men^ 
taUyaut  vocaUyvel  mcdttationi  dent ,  juxta  cu- 
jufque  captumi(jr  MagiUrt  Novitiorum  infiru- 
dtonem. 

70.  Abfoluta  oratione ,  media  illis  conce- 
ditur  hora  ad  le6lumy  dr  cubiculum  componen- 
dum,&  addtjptciendumyquem  fru£lum  ex  ora- 
tione.collegertnt. 

7 1 .  PoH  h£c ,  Mijfam  deuote,  ^  reveren- 
teraudiant.,  que  abfeluta  ^  interfint  U^ionti 
feu  exhoriationi ,  qua  de  rehm  JpirituaUbus  bis 
in  hebdomada  ,  per  dimidiam  hovam  ,  illif fiet:. 
reliqua  autem  dimidia  ftatim  repetent  atUitay 

conferent  inter  fe  terni  .,aut  quaterni  fine 
vUa  dijputatione ,  fed  cum  humiUtaie ,  O' 
depa. 

j%.  Sequenti  die  ,  ijs  de  rebut  ,  AJt 
meUtis  ad praxin  reducantur/eadem  hora Jient 
cofiationesy  hac  ratione ,  vt  le^ione prAceden- 
ti  bretiiter  per  vnum  ,  aut  plures  a  CMagiflro 
defignatos  refetita ,  proponat  aUquis ,  quomo- 
da  vincatur  talis  tentatio  ,  aut  difficultas 
ifire  propofita ,  aut  vnde  oriatur  hoc,  vel  iliud 
impedimentum^iO^  qutd  remedif  poJ?it adhiberiy 
alia  fimiUa  :  pofiquam  autem  aliqui  dixe- 
rint,quid  fibi  occurrat,Magifierconfiituet.quid 
tenendum  fit. 

7j.  ReUquo  toto  iempore  vfque  ad  exa- 
men^quod  femper  anteprandium  fityper  quar- 
tam  horapartem  in  [uis  officiis  aut  in  aUquo 
exercitio  corporaU.aut  Ubore  manuuma  Magi- 
firo  Nouitiorum  prafcripto  occupabuntur:  aU- 
qaid  tamen  temporis  quotidie  pr^eferttm  antz^ 
prandium.tribuant  Reguli6y&  DoBrtnA  Chrt- 
fiian^t  &  aUu .  qu£  judtcio  Magifiri  Novitio- 
rum  cuiqueconvenienty  addtfcendis ,  &  mtmo» 
rta  mandandis. 
74-. .  Fojl  examen  fequatur  prandium^quo  ab- 
h  folut^ 


58  De  Oyigine  IesvI' 

foluio  hordfM  irtiegrAm  recreaiioni  dabunty 
tam  qui  in  priore  ,  quAM  qui  in  pojleriore^ 
menfa  pranfi  erunt.  Tempore  autem  recrea- 
tionutpoterunt  muttio  couocfuiy  dummodopaum 
ciores  cfuam  quatuor  non  coaveniant^nifi  aliter 
UHdgiJiro  videretur.Agent  autern  de  exemplis 
vit/t  Chrijii ,  vel  SanSlorum ,  aut  dc  his  ,  quA 
cum  adijicatione  tn  Societatejiunt ,  aut  de  re^ 
aliqua  vtili  in  Domino. 

75.  ExpUto  recreationis  tempore  ,  au- 
etito  campana pulfu ,  fele  ad  cuhicula  recipiant, 
(  prater  eos  ,  qui  in  aliquibus  officijs  occu- 
fati  erunt )  vt  aliquid  legant  ,  vel  fcrihant , 
vel  quid  aliud  agant  ,  iuxta  Magifiri  prdfcri- 
ptum. 

y6.  Pojl finitam  horam,  omnes  cum  UHa- 
giftro  convenient  ,  ^  penfum  aliquod  eorum^ 
qUA  antea  memoria  mandaverint-/eddent.  Fo- 
ftea  explicabiturillis  bis  jingulis  hebdomadist 
per  dimidiam  horam  Do6irina  Chriaiana^ 
deinde  eam  recitabunt  vno  ftante ,  ^  interro- 
gantCy  altfs  rejpondentibus  vel  [eje  invicem 
interrogantibus,  &  infiruantur  in  modo  docen- 
dii/lamjuxta  morern  Regionis.f^no  vero  die  cu» 
jufque  hebdomadayfiant  Toni. 

77.  His  ex^letis  ,  ad  fua  officia ,  vel  ad 
aliquid  legendum  ,  aut  ad  alias  occupatienes 
fe  conferent  :  dcinde  ante  vltimam  horamy^ 
qua  coenam  pracedit ,  per  femihoram  orationi 
vacabunt  :  ipfam  vero  horam  vltimam  ,  fe- 
quentem  ante  coenam ,  partim  officijs  domefH' 
citypartim  corporali  exercitationi  ,  vel  alijs  OC' 
cupationibus  quas  MagiHer prafcripferit ,  im- 
pendent. 

78.  ?ofi  Coenamhoramintegram  recrea- 
ttoni  dabunt ^reliquo  tempore  vfque  ad  examen 
(quod  femperfiet  antequam  cubitum  eantper 
quartam  hora  partem  )  poterunt  aliquid  legerey 
vel  alta  ratione  fe  ad  orationem  fequintis  diei 
^rAparare^vel  aliudfacere  pro  arbitrioMagiftri 
Nouitiorum. 

79.  Novitios  inter  fe  conuerfari  non 
convenit:  fed  ftlentium  invicem ,  (j^  cum  aliis 
cbfervare ,  nifiin  rehus  in  quibus  loqui  neceffe 
ftt ,  excepto  recreationis  temport  >  de  quo  jax^ 
fftprk  diiium  ejl. 

Ca  p.  De  Examine  eorum ,  qui  hiennio  ahfoluto 
V-        ir»  ScHOL  ASTicos  appro- 
batos  admittuntur, 

80.  'Tfyoftquam  quis  hiennium  Noui- 
X  tiatu4^era£iis  experimentis,  ex- 

pleuerit,^  ad  interrogationetyqua fexto  quoque 
menfefuntyrefjonderit.,  antequamvota  shola- 
jiicorunt  emittat.interrogetur. 

81.  An  velit  fe  duci  ftnere  circa  fayquibus 
Puderc  debet ,  ac  Jiudiorum  modumy  (jr  terr^fHs 


rARVM.  Liyer  I. 
juxta  quod  Su^eriori  videhitttr. 

8i.  An  contentui  futurut fit  eodemMque 
alii^modo  in  CoUegto  agere  ,  nu/lijque  priuile- 
giisyafttprixrogattuisomnium  mbnmumy  qui  in 
eo  fuerint  anteire ,  emnem  jui  ctiram  Superiori 
relinquendo. 

85.  Anjiatuerit  omnino  apudfe  ,  fiudijs 
ahfolutisyac  probattonihus  perahis  ^  Soctetatem 
ad  viuendum  in  ea  ^  moriendum  ,  ingredi 
in  eograduyquem  Superior  confiituerit^adma- 
jorem  Deigloriam.  ^ 

84..  A  dmoneatur.quod  votis  poji  biennium 
ab  ipfo  emifiis  ?Jon  poterit  fine  facultate  Gene- 
ralis  a  Societate  nqftra  recedere ,  nec  adpaliam 
JieligtonemiexceptaCarthttftenfium^ranfire_jy 
fub  pcena  excommuntcationis  ipfo  fa£lo  incur- 
renda  juxta  Bttllam  Pij  V.  anno  1565.  expe- 
ditam. 

De  Examine  ScHOt  asticor  VM  ^^^' 
Studiis  abfolutis. 

85.  ^Cholafiici  ftudiis  fuis  abfolutis  ^ 
\!jjiatim  poitquam  ad  tertium  an- 

numprobationis peragendum  mifiifuerinty  ge^ 
neratim  interrogandi funt.an firmi  in  fua  deli- 
berattoney^  votis,&  promifiione  Beo  oblatis^ 
anteqvamad  Hudia  fe  cenferrentypermaneantt 
vt  eorumftatus  melius  cognofcaturt  &  ipftma- 
gisin  Domino  juvari  pofiint. 

86.  Interrogentur  etiam,  &  examinentur 
particulatim  eifdem  interrogatiombm,  &  exa- 
mine ,  quo  fexto  quoque  menfe  ,  antequam  ad 
fiudia  mitterentur,  tnterrogati fuerunt,  vt  Su- 
periorihus  eorum  memoria  renouetur,&  muta- 
tio ,  ft  aliqua  in  rebtis  iam  affirmatis  acctdijfety 
cognofcatur. 

87.  Pofiremo  reddent  rationem  vita  fua 
inchoando  ab  eo  ternpore^quo  eam  reddiderunty 
quando  adfiudia  mifii  funt. 

REGVLiE 

MODE  STI^. 

I.  'XN  converfatione  noUrorumy  illudin 
Xyniuerfum  dici  poteft.,  vt  in  omnibus 
externis  a6iionibus  appareat  in  noftris  mode- 
fiia  ,  &  humilitas  conjun5ia  cum  religiofa 
rtUturitate  :  fpeciatim  autem  hac  obfervanda 
erunt. 

z.  Caput  huc  iiluc  leuiter  non  moveatur^ 
fed  cumgravitatCy  vbi  opus  eriv  ^jr  Ji  opus  non 
ftt,  teneatttrre6ium  cum  moderata  ivfiexione_j 
in  partem  anteriorem ,  ad  neutrum  latus  defle- 
dendo. 

j.    Qculos  dtmtffos  vt plurimiim  teneant: 
ntc 


Dc  Origme  I  e  s  v 
nee  immBderAt}  ecs  eleuando^  nec  in  hanc,  aut 
ilUmPartem,  ctrcum^e6lendo. 

4.  InterLocfuendum^cum  hominibus  fr^fer. 
tim  alicujus  auiioritatis^non  defigatur  afpecltts 
in  eorumvultus,(ed  potius  fuboculfis. 

5.  Fug^e  i»  frontCy  ac  multo  magis  in  nafo 
euitentur :  vt  ferenitoj  exterius  cernatur ,  qu£ 
interioris fit  tndicium. 

6 .  Labia  nec  nimis  comprefia.nec  nimium 
diducfa. 

7.  Totafacies  hilaritatempotius  prafc^ 
ferat.,(juam  trijittiam  ,  aut  alium  minus  mode- 
ratum  affetlum. 

8 .  f^ejies  fint  mund^y^  cum  religiose  de- 
ceatia  ccmoofitA. 

9 .  UM anus  fi  non  fuflinenda  vejl e  occu- 
pentur^decenter  quietdt  teneantur. 

10.  Inceffus  fit  moderatus  fine  notahdi 
fefiinationt ,  nifi  necefitas  vrgeret  :  in 
tamen  ,  quantum  poterit ,  Aecoris  ratio  ha- 
beafur. 

11.  Omnes  deniwe  gefius  ,  ac  mstus  e- 
iufmodi fint,  q»i  apud  omnes  adificationem  pa- 
riant. 

li.  Si  plures  fimul  erunt ,  ordinem  pr^- 
fcriptuma  Superiore  bini^vel  terni  incedendo 
feruent. 

13 .  Si  loquendum  fuerit^memtnerint  mo- 
dejita.d-  adtficationis.tuminverbisytum  inrA- 
tione^Ac  modo  loquendi. 

InfimBio  ad  reddendam  Confcientice 
rationem  ,  juxta  morem 

SOCIETATIS. 

INtclligani  finguli ,  dum  rationcm  con- 
feicntise  fjnt  rcddituri  ,quantummo- 
„  mentiPatcr  nofter  fandar  mcraoria:  I- 
„  gnatius  id  duxcrit,ad  majorcm  Divina: 
„  bonitatis  gloriam  :  vt  fubditi  magis  in 
„fpiritu  cumgratia  vbcriori  profieiant, 
„  ac  tanto  majorc  cum  diligcntia ,  amo- 
„re,  &  folicitudinc  juvari  ,  &;apericu- 
„  lis  confcrvari  polfint  ,  vt  qua:  in  Exa- 
„  minc  ,  &  Conftitutionibus  totics  com- 
„  mcndantur  ,  &  ^o.  fummarii  Con- 
„ftitutionura  prarfcribuntur  de  rcddcn- 
„  da  rationc  confcicniia: ,  cxa£te  fcrucn- 
„  tur.  Proindc  vnufquifque  magna  cum 
„  puritatc,  fobfigilloconfcflionis,  autfe- 
„  creti ,  auc  quacunquc  raiionc  ei  placuc- 
„  rit,& ad  majorcm  ipfius  confolationcm 
„  fdcrit,  totam  animam  fuam  intcgre  ma- 
„  nifeftam  faciat,nullam  rcm  cclando,qua 
„  Dominum  vniuerforum  offcndcrit,  poft 
„vltimam  rationcm  rcdditam  confcicn- 
„tiar:vcl  ccrte  apcriat  eos  dcfedus ,  qui 
„  magis  ab  coteporo  gravant  ipfius  anima. 


ITARVM.  Lther  L  59 
Capita  vcro  ,  quibus  eohfcicntiar  ratio 
„  rcddidebct,ha:cfereerunt :  cx  quibus 
„  cum  ca  retulcrint  ,  quarad  plenamfui 
„  mariifeftationcm  diccnda  puraverint, 
,,  pctant  aSupcriore,  vt  cos  inrrrrogar;do 
„juvct  ,aclupplcat  ,  (jquid  efle  judiccti 
„  quod  ad  roajorcm  Dci  gloriam  &  fuo- 
rum  notitiam  fcirc  vclit. 

1.  An  viuatcontcntus  juxtafuam  vo- 
„  cationcm. 

2.  CJuomodo  fc  habpat  circa  obe- 
„  dicntiam  ,  etiam  intcUcclus  ,  pauper- 
„  tatcro  ,  caftitatem,  &  vfum  aliarum  vir- 
„tutum  ,  &quarum  prjceipue  ftudio  in- 
„  tcntus  lit.  ^ 

3.  An  fcnriat  aliquas  animi  pcrturba- 
„  tioncs  ,  aut  tentariones  molcft^s  ,  &  dc 
„  facilitate,fcud)fticu!ratc,&:  mod  jcisrc- 
„  fiftciidi ,  &c  ad  quos  affed  's,  vcl  pcecata 
„fitmagis  proper;f  is  &  ';;c»tatus. 

4.  An  contra  Conft!ruc;ones,veI  Rc- 
gulam  aliquam,  vel  ordinationcmSupc- 

„  riorumfirmum  judicium  habuerit ,  vcl 
„  contracam  difputaucrit. 

5.  Quid  fcnnat  deipfo  inftituto  So- 
„  cietatis  ,  &  mediis  ,  quibus  illa  vti- 
„tur  ad  fuum  fincm  confequcndum, 
„  &:  qucm  cxperiatur  in  fc  zclum  anima- 
„  rum. 

6.  Quomodo  fpiritualibus  rcbus  fic 
„afFcdus  ,  quantum  tcmporis  orationi 
„tribuat  ,  &  num  vocali  ,  an  potiiis 
„  mcntali  juvctur ,  &  vtri  plus  tcmporis 
„tribuat  ,  &  qucm  raodum  in  orando 
„  tencat. 

7.  Num  in  vfu  rerum  fpiritualium 
„  Gonfolationem  &  deuotionem  habcar, 
>,  an  vcro  contra  defolationcm,  aridita- 
„  tcm  ,  &  vagationcm  animi  patiatur,  Sc 
„  quomodo  in  iis  fc  gcrat. 

8.  Dc  frudu  ,  qucm  cx  communio- 
„nc,  confcflionc,  cxamine  ,  prasfertim 
„  partlculari ,  &:  aliis  cxercitiis  fpirituali- 
„  bus  pcrcipiac. 

9.  Num  poft  vltimam  rationcm  eon- 
„  fcicntiac,  quam  rcddit,  majorem  an  rai- 
„  norcra  frudura  feccrir,&  qucra  animum 
„  cxperiatur  ad  pcifcclionera  confcqucn- 
„  dara. 

10.  Quomodoobfcrvet,qu£Ecx  Con- 
„  ftitutionibus  &c  Rcgulis  tum  comrau- 
„  nibus  ,  tum  officii  fui  ad  cura  pcrti- 
„ncnt. 

11.  Dc  mortifiGatiohibus,pGenitentiis, 
„  &  aliis  excrcitationibus,  qua:  faciunt  ad 
„  fpiritus  profcdum  :  &  in  fpecic  de  pra:- 
„  parationc  ad  ioiurias,&  adalia,  quxad 
„  Chrifti  crucem  pcrtincnt,fcrcnda,atquc 
„dc  eoium  dcfiderio. 

h    2      1.2,  Dei 


6o  Ve  Origine  Tesvi 

„  11.  De  fosiiSj&iquomodo  cx  corum 
„convcrfauoacproficiar  in  Domino,  & 
„ao  aheui  plus  fit  familiaris  ,  quam  a- 
„  liis. 

13.  Anaverfioncm  anirai  fcniiat  ab 
>,  aliquo,  &  an  ofFcnfus  fic  in  aliquo  a  Su- 
„  pcrioribus  vci  Officialibus,vel  quavisa- 
j,  lia  pcrfooa. 

„  14.  An  tcntationcsaliquasficpafTus, 
„  quas  aliiinrcllexcrint ,  pr^efcrtim  circa 
„  vocationcm. 

REGVLiE 

P  E  R^E  G  R  I  N  O  R  V  M. 

I.  TT^Erfuadeant  fibi ,  pcrcgrinatio» 
X  nis  fincm  non  tam  cffe  eorpo- 
„  ris  defatigationcm  ,  62  vt  multum  itcr 
„  conficiant  ,  quam  vt  cx  ca  frudum  ali- 
„  qucm  fpiritualcm  pcrcipiant:atquc  cx  co 
„  finc,&  itcr  ipfum,  &c  csctcros  pcrcgrina- 
„  tionislabores  rooderentur. 
„  z.  Litanias  fimul  omncs  quotidie  in 
„  ipfo  itineris  ingreffu.-  vel  Itincrarium  di- 
„  cant,ncGorationcro,&  confucta  cxami- 
„  na  ptxtcrmitranr,&  alias  ctiam  Rcgulas 
„  obfcrvoac  >  quancum  ratio  icinccis  per- 
„  mictet. 

„  3.  Studcant  frcqucnti  oratione,  & 
„  mcditationccomitem  itincris  fibi  Ghri- 
„  ftum  facerc:  &  colloquiis  intcrdum  piis, 
„  &  rcligiofis,ac  lcdionc  alicujus  libri  pii 
„  moleftias  itincrislcuarepotcrunt:Qu6d 
„  fi  cum  cxtcrnis  in  via ,  aut  in  hofpitiis  c- 
„  gcrint ,  mcminerint  pro  ratione  fui  gra- 
„  dushabita  rationc  tcmporis  &  perfona- 
„  rura,  ferraoncs  de  rcbus  fpiritualibus  in- 
„  duGcrc,&fru6tura  aliqucm,quoad  potc- 
„  runt  cfiicere. 

„  4.  Elcemofynasfimplicitcr  pro  Chri- 
„  fti  araorc  pctant :  vc  omni  fpe  illa  abjc- 
da ,  quam  in  pccuniis ,  &  rcbus  crcatis 
,,  habcrc  poffunt,intcgre,vera  eum  fide& 
,,  ardcnti  amor-c  cam  in  fuo  creatorc ,  a<s 
„  Domino  conftituant:  memorcs,a  Ghri- 
„fto  Domino  Apoftolos  fincfacculo,  5c 
„  pcra  mifTos^ipfum  ctiam  Dominum  non 
„habuiirc,vbi  caput  rcelinarct. 
,>  5.  Indigentia,&  pcnuria  rcruroaor- 
r>  pori  ncGcfTariarum  probari  exoptcnt,  vt 
„  ad  incoramoditatcm  cibi ,  fomniue  ca- 
>,  p^cndi  libcntcr  alTucfcant:  injurias  vcro, 
„  iIlurtone5,&:  opprobria,quae  in  itincre  in- 
„  ferri  contigcrit,  paticntcr  cum  Dci  gra- 
„  tia  fcrani ,  gaudcantquc  matcriam  prx- 
„  bcri  fibi  imltandi  aliquo  modo  Ghriftura 
„  Dominura  cjufquc  voftibus ,  acquc  infi- 


TARVM.  Liher  L 
„  gnibus  fcipfos  inducndi. 
„  6,  Qui  majoribus  pollent  ad  viam 
„  peragcndam  viribus,  cos,  qui  funt  infit- 
„  miores  ,fubfcqui  &:  nonprorecdcre  dc- 
„  bent;  &  itcr  cujufquc  diei  horum  dcbi- 
„  lium  infirmitatc  commenfuuccur:  quod 
,,  fi  quis  viribus  dcrtitueretur,jumento,aut 
„  aliarationc  juvari  dcbct:  qua  inrenon 
j,  qualitatis  perronarum  ,  (ed  ncccfi^ita- 
„  tis  >  charitatis  fratcrnx  ratio  eft  habon- 
„da. 

j)  7.  Si quis  in  morbum  inciderct,  ita 
„  vt  vltcrius  progredi  non  poftct,  ncc  cx- 
„  pedirct  rcliquos  ibi  moram  trahcrc  ,  fi 
„vicinum  cfTct  Gollegium  ,  aut  Domus 
„  Socictatis,co  effet  eger[fi  modb  moibus 
„  patiatur]dcduccndus:  alioqui  aliquis  ex 
„  noftris  illicritfoGius  rclinqucndus  vc 
„  confolationi  ei  fit ,  &:  auxilio  :  a^gro  au- 
„  tcm  viribusrcftituto,ccrptum  iteram- 
,)  bo  profcquentur. 

„  8.  Siin  viaabhoncfto,  &pioamico 
„  invitarcntur,poffct,  quiptaecft,  hofpi- 
„talitatis  bcncficium  admitterc  ;  tunc 
„  autcm  curaL-e  dcbent  veibis,&  religiofo 
„  cxcmplo  hofpites  a^dificatos  in  Domino 
„  rclinqucrc. 

>,  9-  Ejufdem  xdificationis,  &  excm- 
„  pli  In  omnibus  hofpitiis  mcminifrc  dc- 
„  bcnc;  fobriccacls  cciara  in  raenfa,&  mo- 
„  dcftia:  in  conucrfacionc  nunquara  obli- 
„  vifcantur. 

„  10.  GuminitinercadGoIIcgia  ,  vcl 
j,  Domos  Socictatis  diuertent  ,  ftudeant 
„omnes  bonum  xdificationis  odorcra  c- 
,>  xeplo  vita?,ac  moium,  noftris  relinque- 
„  rc.  De  rcbus  vcro  aut  perfonis  aliorum 
„  Gollegiorum  ,  aut  Doraorum  nihil  lo- 
„  quantur,aut  tradcnt,  nifi  ad  xdifieatio- 
„  nem. 

„  II.  Si  tranficrint  perloGum,vbi  Do 
„  raus,  aut  Gollcgiura  Socictatis  fit ,  nihil 
„  ab  cxtcrnis ,  ncc  pro  (e,  ncc  pro  aliis  pc- 
„canc,  auc  accipiaxitfinc  facuItateSupc- 
„  rioris  cjufdcm  Domus  vcl  Gollcgii. 
„  11.  Omncs  alii  ,  qui  itcr  faciunt  cx 
„  noftris  Equites ,  aut  Peditcs ,  has  Rcgu- 
„  las  pcrcgrinorum  fuo  modo  ,  quantum 
„ficripotcft,  ctiam  fervcnt,  &tam  pc- 
„  rcgrini ,  quam  rcliqui ,  qui  itcr  faciunt, 
„  patcntes  litcras  fui  Supcrioris  habcrc 
„  Gurent. 

REGVLiE 

M  I  N  I  S  T  R  I. 

I.         lus  ofiieium  crit,  Prxpofitum, 
JL/Vcl  Rcdorcm  juvatc,in  iis^qTig^ 
in  gc- 


Ve  Origme  IesvitaRVM.  Liher  I. 
j.ingcnere  ,  vcl  in  particalari  ci  com-    „  tutibus  proTedum  &:ftudium. 


jmcndabit  :  ncc  difpcnfandi ,  aul  mu- 
„tandi  ,  aut  quidquam  fiicicndi  ,  ni- 
.,  fi  cx  cjufdcm  pracferipto,  faculiatcm  ha- 
„  bcbit. 

„  z.  Va!de  Gommcndatumfibi  cxifti- 
„  ract ,  quod  pertinct  ad  obfcruationcm 
„  Conftitutionum,  Regularum,  Ordinum 
„communium,  &  approbaiarum  Confuc- 
„  tudinura  Domus,  vcl  Co!!"gii :  ideoquc 
„  habeat  in  fcriptis  ,  airquando  legat, 
„  tara  communcs  omnium,qaam  particu- 
„  lares  Supt'  ioris,&  Offi^ialium  Rcgulas, 
„  &  cofdem  Otficiales  iuas  haberc  ,  intcl- 
ligcre  acquc  obfcrvare  curet. 

3.  Officiaks  vifitct  quoties  opus  fuc- 
„  rit,obfcruando,quomodo  fuum  officium 
„  exequantur:quod  faltcm  altcrnis  dicbus 
„facK't:  ffcqucntcr  etiam  vifitabit  cubi- 
„  cula,  U  alia  !oca  domus,vt  videat,  quo- 
„  {nudo  omnia  W.  habeant. 

4.  Cum  quis  ab  officio  aliquo  amo- 
„  uctur,  cuicr,  vt  is  fuura  {uccrfTorcm  in- 
,ftruacdc  rationc  cxcrceadi  illud ,  juxta 


9.  Curct  pcr  a^dituum,  vclaliqucm  a- 
„  iiumdtfignaium  obfcrvari  ,  anorancs 
„  dic  ftatuto  coraraunicavcrint  .•  &  fi  quis 
„  intra  tcrapus  dtfignatum  ad  confeflio- 
„  ncm  ,  aut  communioncm  non  accedc- 
„  rct,  intelligat^Supcriore,  num  fubtra- 
„hcndusei  fitcibuscorporis  ,  donccci- 
„  bum  fpiiitus  furaat. 

10.  Pcculiaicm  habcatcuram,vtdo- 
„  mus  munda  fit ,  &c  omnia  vbique  dcccn- 
„  tcrfuis  locis  comprfica,fcd  pia^cipue  in 
„  lis,  qu*  ab  cxiernis  videri  {olci  r. 

11.  Nodibus  firgulis  portas  domus , 
„  quib-js  io  pub  icum  cxitur,videat  an  bc- 
„ncclau<£efiat. 

II.  D(  figort  aUquem  ex  commiffiono 
„  Supcnoris,  qui  eoramunes  luccrnas  do- 
„  mus opportuno  temporc  inccndat,& cx- 
,,tinguat,  qui  itcm  publicas  fcncftras  fuo 
„  tcmporc  apcriar ,  &claudar,  acproab- 
luenda  facic,&;  mambus  in  loco  dcftina- 
„  to  aquam  infundat ,  &  pro  iis  extergcn- 
„  dis,mantilia,ab  lis,  quas  in  vfum  refcdo- 


„  Regulas ,  &  Confuctudincs  a  Supcriofc   ,j  rii  fuotjdiftindaadhibeat,  qu^e  aiia  non 


„  appr^  ba^as. 

5.  Animadvertatintcmporummuta- 
„tionibus,quomodoinCollcgio  vcl  Do- 
„  mo  ficr  1  dcbcat  horarum  ,  ciborum ,  vc- 
„ftiamquc  rautatio,  &Supcriori  in  mc- 
,,  moriam  rcducat,  pfa:fcrtim  bis  in  anno, 
„  fub  initiura  vcris ,  &  autumni:  obfcruct 
„  ctiam  crebt5  num  aiiquid  dcfix  cx  nc- 
„  ccftariis,  aut  abandct:corumquc  potifti- 
„  miim  rationcm  habcat ,  qui  in  eorporis 
„cura  minorem  dc  fc  ipfis  folieitudincm 
„  gcrunt:curctqj,vt  adfic,cum  Medicus  as- 
„grotos  inuifct. 

6.  Quotidie  horafibi  defignata  ,  de 
„  rebus  omnibus  domus  rationem  Supc- 
„  riori  rcddat,  a  quo  cxcipiet  in  libello  ad 
„  id  parato,qu:E  ci  facicnda  committct ,  & 
„cum  primtira  eommode  poterit,cidem 
„  rcfcrat,quar  cxccutus  fuctit. 


„  SaGcrdotibus,alia  Saecrdotibus  dcftina- 
„ta  crunt  ,  &bisfaltem  in  hebdomada 
„  mutabuntur. 

15.  Studcat  animos  Patrum ,  &  Fra- 
„  trum  inter  fc  pcr  bencuoIeniiam,&  prac- 
„fcrtimGum  Superiorc  pcr  obcdicntiara 
,»  vnirc  ,  &  fi  quid  ininus  xquo  animo  a- 
„  liquis  fcrrct  ,  vclit  potitis  in  fe  [  quoad 
„  fieri  poteft]  quam  in  Supcriorem  ,cau- 
„  fam  rejici ,  vcluti  in  injungrndis  poeni- 
„  tcntiis ,  quas  ipfc  juxta  prxfcriptum  Su- 
„  pcrioris  imponct,&  tam  in  cis,  quam  in 
,j  reprehcnfionibus  ab  animi  perturbatio- 
„  nc  caveat  ,  charitatemquc  prse  fc  fc- 
„  rcndo  ftudeat  ,  vt  ilH  quibus  pctni- 
„  tcntias  imponct,  merito  fibi  injungi  co- 
„  gnofcant. 


14.  Si  quando  abfcnte  Superiorc  ali- 
quid  acciderit ,  quando  adeo  vrgcat ,  vc 
7.  Rcdigat  Superiori  in  memoriam  „commode  Superior  expcdari  nequcat, 
„  ea,quac  ncceffaria domui  judieabit,ut  dc  „  id  Miniftcrj  auditis  Confultoribus ,  cxc- 
„cmcndis  rebusad  vidura  ,  &veftitum  „qui  poterit,quamvis  in  fpccic  non  fit  ipli 
„ncv  it(rariis  fuis  temporibus  de  Fratrum  „  Gommi/Tum  .  dummodo  exiftiract  juxta 
„  nimio,  aut  cxiguo  laborc,de  faniiatc ,  &   „  Supcribris  mrntem  id  fore  ,  ftatimque 


„fim!:bus. 

8.  Notct,ac  refcrat  Supcriori  tam  dc- 
„fcdus,  fi  quos  vcl  Domi,aut  in  Collcgio 
,> animadvertcrit ,  vcl  aiiude  intellcxcrir, 
„  quara  qusecunq;  alia  quac  ad  bonam  gu- 
„bcrnaticnem  convcnientia  ei  occur- 
„  rcnt :  tum  ciiam  circa  rcs  fibi  comraif- 
„  fas,  &  quafvis  alias ,  vc  quomodo  fe  no- 
„ ftti habcant circa  Obcdientiam,  oratio- 
>»nero}a;difieationcm ,  &  in  omnibus  vu- 


„rcdcunti  quod  fadura  fucrit  ,  rcfcrat. 
„Quod  autem  fibi  ordinarie  agcndum 
„  crit,abfcnie  Superiorc,ab  co  curcc  intcl- 
„Iigcrc. 

15.  Si  Subminiftrumhabuerir,vtaturc)us 
opera  in  iis,  qu^  comod^  per  fc  facere  no 
„potcrit,juxta  prjefcriptu  Siipcriori^:fi  vc- 
„  ro  no  habucrir,altcrnis  falte  dicbus  fin- 
„  gula  cubicula  vifitct ,  &  alia  qux  in  ofli- 
„  cio  Subminiftri  contincntur ,  fupplcat. 

h    3  RE- 


6i  De  Origtne  I  es  vi 

RE  GVL^ 

CONSVLTORVM. 

I.  'TNtef/igant  quanti  momemt  fn  eo- 
J^rum  offictum  ,  vt  Superiores  eorum 
confdi0td'  reUtione  adjuli  melius  ,  ^-facilius 
gubernare  poftnt. 

z.  Sint  amatores  honi  communi^ii/ludcjue 
in  omnthiti  confultationibui praocuLis  habeant: 
atquevt  diuinA  injpirattoni  dent  locumy^  fa- 
niora  fmt  eorum  confilia^itt  juo  fenfu  non  nimis 
ahundent. 

3.  ConfultationibHs  fynceram  inten- 
tionem  haheant  ,  ^  a  perturbatione  lihe- 
ram  ,  vt  fideliter  ,  ^  dtbita  cum  modeUia 
CharitatK^O'  Obedientia  memores  fententiam 
dicant. 

4.  Sint  inter  fe  maxime  Charitate  con- 
jun^i-,(jr  alter  alterum  honoreprAueniat^atque 
apud  alios  alter  aUerius  exijlimationem  verbis 
fa6iifq\  tueatur.  Si  vero  contingat  aliquam  in 
Confultationibus  diverfa  aut  etiam  fingularis 
effe  fententiA^nemo  vllam  ab  eo  alienationem, 
velhaheat^vel  ofiendat. 

5.  Rem.de  qua  confultatur  ^  beneinteHi" 
gant:nec fint  in  dtcendo  pracipites  -  fednego- 
iio  fecum  confiderato  ,  d"  oratione  pramif- 
fa  :  prdcipue  cum  de  rebffs  agitur  difficilihus, 
fententiam  fuam  apertant  :  quod  fi  quid  ex 
tempore  difcuttendum proponeretur^f^ fibi  ma- 
turiiis  confiderandum  judicarent^  Superiorifi- 
gnificahunt. 

6.  Explicare  breuiter  dehe?9t  fententia 
fua  rationes  ■  quod fi  ad  rem  confirmandum  a- 
liorum  rationes  effent diffoluendAM^^tam  mo- 
dejlefaciant. 

7.  Ctim  Superior  Confultorihus  auditis 
aliquid fiatuerit ,  judicium  ipfifuum  i/lius  ju- 
dicio  fuhmittcnt  :  neque  extra  confultatio- 
nem  ,  aut  quod  ftatutum  fuerit  ,  fihi  difpli- 
cere  ,  aut  fe  in  alia  fuiffe  fententia  fignif- 
cahunt  :  laudent  potiiis  Superioris  confilium 
apud  alios  ,  atque  tueantur.  ^od fi  oh  rei, 
de  qua  agitur  ,  gravitatem  ,  adhuc  fenti- 
rent  ad  alium  Superiorem  effe  rem  deferen- 
dam  ,  quod  nihil  monitione  fua  fe  ejfe^u- 
ros  ,  Jperarent  ,  re  priiis  apud  fe  matu- 
rius  conffderata  ,  ^  oratione  pr^mijfa  ,  ad 
immediatum  i/iius  Superiorem  ,  aut  ft  is  non 
promdeat ,  ad  Supremum  id  facere  ne  prAter- 
mittam. 

8.  Etiamfi  non  interrogentur  ,  fi  quid 
tamen  in  mentem  venerit  ,  quod  ad  com- 
mune  bonum  ,  vel  alicuius  perfona  particu- 
laris  pertineat  y  poterunt  id  Supe<rioripropone- 
te  y  vt  is  flatuat  ,  num  ea  de  re  fit  delfhe' 


rARVM.  Ltler  I. 
randum  ,  nec  nc^. 

9.  Confulteres  neque  ea  ,  qua  quifqnc^ 
in  confuliationefenferit,neque  ea,qu£ propcfita 
funt.aut  dcfinitaMij  fignificxre  dchent-.prAcipue 
citm  res  ipfx.  fecrctum  exigunt.  Supenoris  au- 
tern  erit  ea.qux  definientur,  freniulgare  :  cum 
opus  effe  judicabit. 

10.  De  literis  ad  Superiores  fuo  tempore 
mittendis  ,  ferucnt  dtiigenty  qi,£  informulx 
fcrihendi  a  Confuitonhtu  exiguntur.  Et  ha 
liferAfigiiloj  quod  apud  Admonitorem  erit,  ob- 
fignata  mittaatur :  nec  quifquam  eorum  fciaty 
qutdaitusfcripferit. 

11.  Siquis  ex  noftris  addeneralem  fri- 
pferity^  titeras  Admonitori.aut  alicni  ex  Con~ 
fuitoribus  tradere  voluerit:  is  acceptas  cumfuisy 
autfub  fuA proprid.  mamu  infcripticne^  ad  Ge- 
neralemmittendascurahit. 

u.  Si  quid  circa  viBum ,  vcftitum  ,  la- 
bores ,  (jr  occupationes  Superioris,  aut  circa gu- 
hernationem  moderandum  ,  augenditrn  vel 
mutandum  cenferent  ,  iLlumpr^mtffaoratione 
admonendum  eitrent,  quod  ferc  per  Admonite* 
rem  faciant. 

15.  Siquis  cum  eis  de  difficultate  aiiqua 
fua ,  aut perturbatione  agat ,  ita  eum  fuis  rno- 
nitis  confiiio  juvare  Hudcant ,  vt  femper, 
quantum  poftint  ,  exiflimationem  Superiofis 
tueantur. 

14.  Ad  omnta  melius  obeunda  Superio- 
rum  fuorum,^  aiiorum  Officialium  Regutas  te» 
neant,Conftitutioncfque  ^  reliqua  ornniayquA 
ad  noHrum  inftitutum ,  ^  adminifirationem 
pertinent,  famiiiaria fibi  reddant. 

15.  Ita  futim  munm  exequantur,  vt  nul- 
lamgubernationis  fartem  fihi  affumant,  atque 
eafuhmifiiene  fe  gcrant ,  vt  cdteris  Obedientia 
exemplum  praheant. 

REGVL^ 

ADMONITORIS. 

I .  TT^  A  modeftia  dr  humiiitate  officium 
Xl^  fitum  oheat,  vt  fuhditum  decet  er~ 
ga.  Superiorem.quem  Chrtftilocohahet:  niti  e- 
nim  dtbet^ne  huius  muneris  occaftone,reveren- 
tia  atque  Ohedientia  interiortvei  exterior  in  i- 
pfo  debiiior  reddatur. 

z.  Animaduertat  autem  ,  ne  reverentia 
hac,&  Ohedtentia  fidelttatem,  aut  neceffariam 
libertatem  opprimat,quo  minits  Superiorem  ad- 
moneat  de  tjs/fM/tpramiffa  oratione,proponen- 
da  in  Domtnojudicahit. 

3.    Admoneat  Superierem  de  ijs  ,  qnAma. 
ier  pars  Confidtorum  ei  dtcenda  judicave- 
rit  :  de  aiiis  vero  ,  qua  ftue  ipft  in  men. 
tem  venient  ^  fiue  ah  ai^s  fuggerentur,  non 
facfii 


De  Origine  I  e  s 
facile  eum  ^monehittfed  de  ijs  dunuxat ,  qu^ 
Hon  Leuis  mdmenti  pojl  orationem  ejfe  cenfue- 
rit.fiue  ilU  adperfonam  fiue  ad  officium  Supe  - 
rivrii  pernnebuntiiuxta,  Conjiitutiones  &De- 
cretA. 

4.  Ea ,  quorum  Superierem  admonuerit, 
m^minerit  tacitm  apud  fe  fervare  :  quamvis 
interrogatus  a  Confultoribus  de  iis  ,  quA  ipfi 
commififfem  dtcenda  vel  k  Superioribus ,  ratio' 
nem  jut  officii  eis  dehebit  reddere. 

5.  Cum  Superior  cuifpiam  rei  admoni' 
tus ,  illi  remedium  non  adhibuerit ,  Admoni' 
torts  ertt ,  cum  dehita  fubmij^ioue  iterum ,  ^ 
fapius  eum  commonefacere :  quod ft  emendatifi- 
nem  (perat^fa6ia  prius  oratione,  idSuperiori fi- 
gmficet. 

6.  Admoniteris  erit  ,  ordinarias  Epi- 
Jlolas  Confultorum  fuis  temporibus  coUigere^ 
atcfue  ad  mediatos  Superiores  mittere  ,  ni- 
fi  eas  illi  alia  via  rnittere  voluerint  ^fimul- 
que  referet  eifdem  ,  vtrum  Uli  fcripferint  an 
non. 

7.  Caveat,  ne  occaftone  fui  offcii  debitam 
fubordinationem ,  ^  obferuanttam  fubditorum 
erga  fuos  Superiores  aliquA  ex  parte  imminuat, 
Aut  debilitet. 

%.  sigtllum  apud  fe  haheat ,  quo  fuat , 
Conlulto^H/»  ac  aliorum  nojlrorum  literas  ,  fi 
ddeurn  detulertnt  ,  qui^d  mediatos  Superio- 
res  fcrtbere  voluerint ,  obfignare  pofiit.  Ho^ 
Ume»  nulU  ratione  ^fme  facnltate  Supsriortsi 
vti  licebit,  nifi  in  iis  literisy  qua  ad  Superiores 
mediatos  fcribentur. 

FORMVL A 

SCRIBENDI. 

1.  TV  /TAgnopcre  juverit  ad  animo- 
XVjLruni  vnioncm  in  Socictatc, 

„  litcrarumvltro  citroque  milTarum  intcr 
„infctiorcs,&  Supcriorcs  frcqucns  com- 
„  mcrcium:  &  crcbro  alios  dc  aliis  ccrtio- 
„  rcs  ficri>&  audirc,quse  cx  variis  locis  ad 
„  xdificationcm,  5i  corum,  quac  gcruntur, 
„  cognitioncm,afferuntur. 

2.  Supcriorcs  Domorum  ,  &  Rcdo- 
„  rcs  fcribant  iingulis  hebdomadis  ad  fuum 
„  Provincialcm  inEuropa,in  Indiis  vcro, 
„  vt  fuis  Provincialibus  vi(um  fucrit  com- 
,1  modum  &  opportunum. 

3.  Seribani  autcm  ad  fuum  Provin- 
„cialcmde  ftatu  pcrfonarum  ,  &:  rcrum 
„  omni  im  ,  non  foliim  quse  intcr  noftros, 
„fedctiam  quxpcr  miniftcriaSocictatis 
„  crga  cxternos  in  Domibus  fuis,  vcl  Col- 
„  lcgiis  fiunt ,  &:  non  tanium  dc  his ,  qua:  ^ 
„  rcde  fe  habcnt ,  fcd  eiiam  do  his  quae 


vitaRvm  Lther  1, 
„  fccus :  &  quoad  ficri  poterit,  curont  *  vt 
„  omnia  tanquam  prsefentia  ProvinciaUs 
„  ccrnat. 

4-  Piimo  quoquc  tempora  ad  fuum 
„  Provineialtm  fcribant  Supariorcs  Do- 
„  morum  ,  &Rc£lorcs  dc  obitucorumj 
„  quiin  fuis  locis  dcccdunt;  Provincialis 
„  vcro  rcliquos  defua  Provincia  admo- 
„  ncbit,  vt  quam  priraum  folitjs  fuff,  agiis< 
„  &:  orationibus  corum  animac  iuventurj 
„6dftatimPrsepofitum  Gcneralem  ,  &  vi- 
„  cinos  Provincialcs  ccrtiores  rcddat,vi  fi- 
„  milc  officium  prxftare  poflint. 

5.  M  Ifi  cirl  frudificandum  in  agro  Do- 
„mini  ,  (cnbant  iid  fuum  Provincial*  m, 
„  aut  ad  eum,  qucm  \\\t  dcfignavcrir,  fin- 
„  gulis  hebdomadis,  vel  quorics  ipfi«:  fnc- 
„  rit  pr^eferiptum,  vrpcr  crcbram  Ucera- 
„  rura  communicationcm  ,  quantum  ficri 
„  poteft,  totam  fucceiTum  fuarum  miflio- 
„  num  illl  dcclarcnt. 

6.  Provincialcs  Supcrioribus  Domo- 
„  rum>&  Rcdoribus,  ac  iis,  qui  in  miflio- 
„  nibus  vcrfantur,  fingulis  mcnfibus,  pcr- 

foflisautcm  privatis,  quibus,  &quando 
„  opus  crit^fcribant. 

7.  Provincialcs  omnium  Provincia* 
„  rum  Europae  fcribant  ad  Gcncralcm  fe- 
„  mcl  quolibct  mcnfe:  Redorcs  autem,& 
>,  Supcriof cs  Domorum ,  &  Magiftri  No- 
),  vitiorum  tettio  quoque  menfe. 

g.  Provincialcs  Indiarum  fcribenC 
„Pra:pofiro  Gencrall, quando  fc  obtuleric 
„  navigationis  commoditas:  Redlo  c;  vc- 
„  r6,&  Superiotcs  Domorum,ac  Magiftri 
„  Nouitiorum  cx  Indiis  femel,  cx  Brafiiia» 
„  &  nova  Hifpania bis  in  anno,fi  fc  ubtuic- 
,,  rit  occafio. 

5>.  Pr^didi  omnes  cxtraordinarie  fibi 
„  mutuo  fcribant>quoties  nccefiitas  vrgc- 
),  bit. 

10.  Supcf  iorcs  Domorum  ,  &  Collc* 
„giorum  ,  &  Magiftri  Novitiorum  fcri- 
„bantad  Gcncralcm  ,  quasalicujus  mo- 

mcnti  fucrint ,  ctiamfi  appro[5ante  Pro- 
„  vinciali  fiant :  ilia  vcro  potiffimum  fcri- 
„  bant,  in  quibus  Provincialis  admonitus, 
„  vcl  non  providet ,  vcl  providcre  ncquir, 
„  vcl  poftquam  Provincialis  cumiilis  rra- 
„  daverit,  ipfi  ab  cjus  judicio  diifentiunt.* 
„  fcd  tunc  quidem  addant,quid  Provincia- 
„  lis  rcfpondcrit,  &  quibns  rationibus  ipfi 
„  ab  co  diffcntiant ,  intcrim  lamcn  ci  per 
„omniaobediant. 

11.  CumProvincialcs  fcribcnt  Gcnc- 
,i  rali,curabunt  vt  ftatum  Domorum  ,  & 
„  Collcgtorum  fuorum ,  ac  totius  Provin- 
„  cisE  bene  cxpliecnt,  &fupplcant  fi  quid 
,>  intellcxcrint ,  quod  Supctiorcs  Domo- 

rum 


6j^.  De  Origine  Iesv] 

„rum  ,  &  Gollcgiorum  rrinus  dccla- 
„  ravcrint ,  &:  in  vniuerfum  ita  fcribcre 
„  dcbcnt ,  vt  Gcncralis  omnium  rcrum, 
„oraniumquc  pcrfonarumac  Provincia- 
„  rum  ftatum,  quoad  cjus  ficri  poffit ,  anto 
„  oculos  habcat. 

IX.  Generalisad  Provincialcsfcribet 
„  fccundo  quoquc  mcnfcrad  Rcdorcs  vc- 
„  rb  &  Pficpofitos  Localcs  fcxto  quoque 
,>  mcnfe,  nifi  aliqua  ncccflitas  prius  ad  rc- 
„  fpondcndum  fuadcat. 

13.  Si  quisnoftrorum  aliud  pcr  litc- 
ras  cum  Prajpofito  Gcncrali  ,  aut  cum 

„  fuo  aliquo  mcdiato  Supcriorc  tradare 
„  velir,nc  impcdiatur  :  ncc  ipforum  litera: 
„  apcriantur,ncque  mcdiatorum  Supcrio- 
„  rum  ad  ipfos. 

14.  Litcra:  noftrorum  ,  qujc  ncgotia 
„  continent,  folum  ad  Praspofitum  Gcfac- 
9,  ralcm  &c.  non  alios  ,  qui  cum  ipfo  a- 
„gant,  dcftinentur  :  potcrit  tamcnad 
„  eos  fcribi ,  vt  illi  tradari 8c  cxpedire 
„  curent. 

15.  Literar  ncgotiorum  ad  quorura 
„  cxpcditioncm  Procuratoris  Gencralis 
„  opera ,  aut  informatione  opus  crit ,  pro- 
„priis  litcras  ad  Prarpofitum  Generalem 

fcribantur ,  adjedacxterius  litera  P.  fub 
>,  infcriptione  earuro. 

i^»  Negotia  majoris  momenti ,  ex  v- 
„  traque  India  &  Brafil.  ternis  exemplis 
„  fcribantur  ,  binis  autcm  ex  reliquis 
„  Provinciis ,  fi  fit  periculum  ne  literaran- 
,,  tcrcidant  ,  vcl  cerce  in  proximis  li- 
„  tcris  carum  fumma  rcpetatur  .•  &  vt 
„  invcniantur  ,  cum  opus  fuerit  ,  qua: 
„foriptafunt  ad  Gcneralcm  ,  cxcmplum 
,}  ejufmodi  litcrarum,vcl  earum  fummam 
»  m  libro  aliquo ,  qui  fcribunt,  apud  fo  re- 
„  tineant. 

17.  Si  quid  fccrcti  fcribcndum ,  vel 
„  foli  Superiori  committcndum  fit,  fcor- 
„  fum  in  propria  Epiftola  fcribatut,  qusc 
„  Gum  aliis  in  eodcm  fafciculo  colliga- 
„  ta  includatur  ,  adjcdo  cxtcrius  [  foli  ] 
„  fub  kifcriptionecjufdcm  Epiftolac.-  quod 
„  fi  cjufmodi  Epiftola  fola  mittcrctur,  alia 
„  charta  invoIuatur,quar  abfquc  [  foli  ]  in- 
„feriptioncm  habcat. 

18.  In  rcbus,  quac  fccrctum  requirunt 
„cxplicandis  ,  his  vocabulis  vtendum 
„  crit,  vt  ca  intclligi  nifi  a  Supcriore  non 
„  poflint :  modum  autem  praefcribct  Ge- 
1,  ncralis. 

19-  NuIIus  infcrior,nifi  morbo  impe- 
„  ditus  literas  ad  Superiorcm  cx  fua  com- 
„  raiflionc  fcribi  faciat. 

zo.  Confultorcs  Rcdorum,8i  Supe- 
„  rigrum  Localiura  htcras  obfignatas  ad 


TARVM.  Lilfcr  I. 
„  Provincialcm  dabunt  bis  in  anno ,  men^ 
„  fc  lanuario  ,  &  lulio  ,  &  adGenera- 
„  Icm  fingulis  annis  mcnfc  Ianuano:Con- 
„  fultorcs  vcto  Provincialium  ad  Gcnc- 
„  ralcm  mcnfe  lanuaiio  &  luho  ,  ni- 
„fi  res  aliqua  ita  vrgcrct  ,  vt  dc  illa,c- 
„  tiam  cxtra  h^c  tcmpora  feribcndum  iu- 
,,  dicarenr. 

II.  lisliteris  fynccre,  &finc  amplifi- 
„  catione ,  omniquc  privato ,  aut  humano 
„  rcfpcdu  fcmoto,fignificabunt,quidfibi 
,,  dc  Superioribus,quorum  funt  Confulto- 
„  res,  &  dc  eorum  adminiftratione,ac  rc- 
„  rum  ftaia  fcribcndum  in  Domino  vidca- 
„  tur,  orationc  tamen  pracmiffa,  &  rc  priiis 
„  diligcnter  confiderata. 

zz.  Vt  Rcdor  Vnivcrfitatis  de  omni- 
„  bus  Pracccptoribus,&  aliis  dc  Socictatc: 
„  ita  ctiam  CanccUarius  &  Confiiiarii  V- 
„  niuerfitatis  dc  ipfo  ,  ac  aliisfcribentfc- 
„  mel  fingulis  annis  mcnfe  lanuario  Prx- 
„pofito  GeneraU  ,  &  bis  in  anno  menfe 
„  lanuarioj&lulio  Provinciali. 

23.  Hujufmodi  litcrq  Confultotum,& 
„horum  officialium  Vnivcrfitatismitian- 
„  tur  obfignara:,ncc  quifquam  corum  fciat, 
„  quid  alius  fcripfcrit. 

24.  Quivis  Pracpbfitus,  &  Rcdor  ha- 
„beat  librum  ,  fcribantur  Vifiiationcs 
„  Domus ,  vcl  CoIIcgii  a  Gcncrali  appro- 
„bate,  in  quo  ctiam  fcribantur  ordina- 
„  tioncs  alije  alieujus  momenti,quar  a  Ge- 
,,  ncrali  mittuntur:  &qujE  perpctuje  fuc- 
„  rint,  ab  iis  qux  tcroporaria?  funr,fepara- 
„  tim  notentur:  alia  ver6,qua:  Vifitator,&; 
„  Provincialis  praefcripferint,  in  alio  libro 
„  fcribantur. 

25.  Si  quid  fcribcndum  cflct  do  re- 
„  bus  ,  qu£e  cxternorum  aliqucm  attin- 
„  gercnt ,  ita  fcribatur  ,  vt  ctiam  fi  litcrac 
„  in  cjus  manus  incidercnt,  offcndi  non 
„  pofiit. 

De  LiTERis  Annvis. 

26.  OVpcriorcs  Domorum  ,  atquc 
jk3Rc<^^orcs  curcnt  ea  obfcrvari, 

„qux  indics  in  eorum  Domibus  Collc- 
„  giifquc  pcr  noftros  Dominusoperari  di- 
„  gnatur ,  quicque  ad  noftrorum  confola- 
„  tionem ,  ac  proximorum  acdificationcm 
„pcrtinent  ,  cx  quibus  fcligant  optima 
„  qua:quc,  atquc  in  ordincm  rcdada ,  fub 
„  fincm  cujufquc  anni  ad  fuum  Provincia- 
„  lcm  mitrant. 

27.  Provincialcs  cx  omnlbus  Supc- 
„riorum  Localium  ,  atque  Redorum 
„  fux  Provincia;  ,  8£  corom  ,  qui  in  Mlf- 
„  fionibus  vcrfantur ,  Epiftolis  rejcdis  vct 

addi- 


De  Origmc  I  E  s  v 
„additis,iisquae  videbuntur ,  fingulis  an- 
'Ims  mcnfc  lanuaricrerum geaarum  ca- 
„  pita  Latine  coUaca,  ex  quibus  dcinde  v- 
„  t\x  annales  Romas  conficiantur , 

*,  maau  ipforum  fubfctipia  Romam  ad 
,  Gencralcm  dcftinent. 

18.  inca  compendiaria  narratione 
','hiG  ordo  fcrvabiior  :  Reccnfcbunt  ini- 
,',tio  numerum  noftrorum  in  vniuctfum, 
„  tum  ctiam  fingulis  Domibus  ,  Collc- 
^igiis,  5d  MifiTionibus  nominatis  ,  quot 
^,fint  in  iis  Saccrdoics  ,  Praeccptorcs , 
J  Scholaftjci  5d  Coadjutorcs  tcmporales, 
„iicmquc  quotadraifli  fint  co  anno  in 
Socicratcra  ,  quotque  e  vita  deccJTe* 
,,rint  ;  ncque  dcinde  neceiTc  erit  ad  fin. 
'„  gula  CoUcgia  aut  loca  rcdirc,nifi  aliquid 
„  in  iis  contigcrit  pcculiari  narrationc  di- 
„  gnum. 

„  19.  Agcnt  primb  de  profcdu  no- 
„ftrorumin  Domino  ,  &  eyphcabunt, 
,,fiquid  in  eo.generc  xdificationcm  fa- 
l  cercpofiif  ;  deindc  de  miniftcriis  So- 
„cictaiis  crga  proximos,  vt  de  concio- 
„nibus  ,  lcdionibus  facris  ,  dodrina 
„Chr.ftiana,  bl  cxcrcitiis  fpirituahbus , 
„  vifitationc  carecrum  &  hofpitalium,  re- 
„  concihationc  dilTidcntium  ,  dc  poeni- 
„  tcntium  frcqueniia, 8i  dc  ahis noftti  in- 
,,  ftituti  piis  opcribus:ita  tamcn  vt  ca  tan- 
„  tiim  eommcmorentur,  quac  funl  ahcu- 
„  jusmomenti.ItcmdeSchohs,&  difcipu- 
„  lorum  numero,3^  profcdu,prarfcrtim  in 
,1  Vnivcrfitatibus  &  Collegiis  majoribus: 
„de  bona  item  Societatis  cxiftiraatione, 
„  de  contradidionibus  autera  ,  &  pcrfe- 
„  quutionibus ,  fi  quae  fucrint ,  ca  tantum 
„attingant,  quas  aedificationi  forc  vide- 
Jbuntur.  Dicent  etiara  dc  piorura  crga 
„  noftroschariiatc  ,  &:cleemofynis  paulo 
«infignionbus. 

„  50.  Harc  omnia  exponent  ,  quam 
„  pleniflimc  ficri  poterit  (  fempcr  taraen 
„  vitata  nimia  prolixitatc  )  adhibitis  o- 
mnibus  circumftantiis  ,  etiara  noraini- 
„bus  corura  ,  qui  cas  rcs  gclTerunt ,  vt  fi 
„opusfueiic,  aliquando  confcribi  pofllc 
„  hiftoria.  Qua  ctiam  dc  caufa  cum  ah- 
„quid  occurrct  dignum  raemoria,quod 
„taraenpr.Tpter  a!\quam  caufamnon  ex- 
„pediat  omnibus  vulgari,  id  feribcnt  fc- 

■  „  paratim  intcgve ,  &  perfede  :  in  il!a  au- 
„  tem  communi  natrationc  vel  omnino 
„  rec!tabunt,vel  catanturaexcerpent,qu^ 

■  „  ardificationi  effe  poffunt.  Etquxadex- 
„  ternos  pcrtlncnt,ita  narrcntur ,  vt  in  ca 
„  ipfa  domo  aut  ciuirate,vbi  fcribuntur,ac 
„vbiquc  publice  lcgi  citra  eujufquam  of- 
,>  fcnfioftcm  polfunto 


ITARVM.  Liher  I. 
„  31.  Cum  iitera:  annua»  Roma:  con- 
„feda:  ad  Provincias  miitcntur  ,  lcgan- 
„tur  quam  primiim  in  fingulis  Domibus 
,,  &  Collcgiis.  Et  vt  Coacijutores  noftri 
j,  tcmporales  cxLatinis  criam  htcrisfru- 
„  dum  aliquem  percipiant  ,  fitaliquis, 
„  qui  illarum  fumraam ,  aut  interpretatio- 
„  nem  aliquo  modo  cxplicct :  ncqutf  vltra 
„  duas  hebdoraadas  retineri  dcbcnt ,  vc 
„  ad  reliqua  loca  cicius  deferantur  :  poft- 
„quamver6  vbique  pcrlcda»  facrinc,in 
„  prxcipua  Domo ,  vcl  CoUegio  ejufdcm 
„  Provincias  afferventur  ,  &  fimul  con- 
„  ferucncur. 

Dc  Catalogis  &Informa- 
TiONiBvs  Annuis. 

„  31.  A  D  clariorem  cmnium  no- 
„  _/^ftrorL'm  Gognitioncm,  Su- 

„periorcs  Domorura  ,  &  ColIegioruiT], 
„  duos  Catalrgos  corificia-  c  antc  id  ccm- 
„  poris,  quo  ProGuratorcs  Proviociarum 
„  ad  Gcnci  akra  vcniunt,  ita  exade  ,aG  fi 
„nunquam  raiflTi  fuilfcnf.  In  primode- 
„  fcribantur  omnes  ,  qui  in  fuiy  Domi- 
„bus,vcl  Colltgiis ,  acmiflionibus  funt, 
„  in  quo  concincacur  vniufcujufque  no.- 
„mcn,  cognomcn,  patria  ,  ^tas,  vircs^ 
„ccmpus  Sociccacis,  ftudiorura  ,  &:  rai- 
„  nifteriorum  ,  qux  cxcrcuit ,  &  gradus 
„  in  literis  ,  fi  quos  habot,  &  an  Profcf^ 
„  fus,  vcl  Coadjutor  fir,  &c.  &a  quo  tcm- 
„  porc. 

„  55.  In  fecundo  Cacalogo  dotes ,  &: 
„  qualitatcs  vniufcuiufque  defcribantur , 
„  videlicet  ,  ingenium  ,  judicium  ,  pru- 
„dcntia  ,  cxpcricntia  rerum  ,  profcdus 
„in  lifcris  ,  naturalis  complexio  ,  &:  ad 
„qu£e  Socictatis  miniftctia  talentumha- 
„beat  :  qu^e  omnia  diligentcr  ,  rc  Deo 
„  priiis  comracndata ,  &  msture  confide- 
„  rata,&  omni  privato  affcdu  feraotofyn- 
„  ccre,&  brcvitcr  pcrftrjngcnda  erunt,  82 
„  vcrunque  cacalogum  ad  fuura  Pr  ovincia- 
„leraraitcanc. 

„  34.  Sub  fincra  cujufquc  anni  intcr- 
„  jcdi  ,  ccrcium  etiara  alium  brevem  ca- 
„  calogura  ad  Provincialem  mittant, 
„concinentem  nomina  ,  &  minifteriay 
„  in  quibus  vnufquifque  noftrorum  oc- 
«cupatur  :  mittant  etiam  fupplcmen- 
„  tum  prirai  ,  oC  fccundi  eatalogi  ,  in 
„  quo  ea  tantum  adnotabunt ,  quas  co  an- 
„  no  dc  nouo  occurrcrint  addcnda:  vt  qut 
„in  Socictatem  intcrim  fucrint  admifli, 
„  aut  ab  ea  dcfuerint,vcl  quot  mortui  finr, 
„  vcl  alia  quavis  eaufa: 

i        35.  Huiid 


66  De  Oyf^/ne  I  es  v  i 

„  35.  Hunctcrtium  cataIogura&:  fup- 
„  plcnoentum  primi  &  fceundi  catalogi 
5,  totius  Provincia: ,  cum  narrationc  pro 
5,  annuis  literis  ,  dc  qua  didura  cft,ad 
„  Gcncralcm  mittct  Provincialis  msn- 
„  (c  lanuario  primura  vcro  ,  &  fecun- 
„  dum  pcr  Procuracorem  Provincia: ,  ad 
„  cundcm ,  ligilJo  fuo  cbbgnatos ,  pcrfc- 
„  rcndos  curabic :  Quod  fi  quid  ipii  in  his 
„  catalogis,&:  inforraationibus  notandum 
„  addcnduravc  viderctur,  id  fcorfum  ad 
„  Gcncralcm  fcribat. 

REGVLiE 

P         F  E  C  T  I  RERVM 

SpIRITV  ALI  VM. 

„  I.  "irjRa^fcctus  rcrum  fpirltualium 
n  JL  cognitioncm  inftituii  Socie- 
„  tatis,5i:  zclum  boni  progrcfTus  ipfius  ha- 
„beat,  &  in  Obcdicntia,  &  Humilita- 
„  tc  cxcmplum  ahis  prarbcat  ,  &amabi- 
„Icm  fc  eis  exhibcat,  vtadeum  omncs 
5,  confugiant,  confidcntcrquc  fua  omnia 
„  dctcgant,&  ab  co  confolationcm,8i  au- 
„  xihum  fpcrcnt  in  Domino. 
„  1.  Inftruat  noftros  privatim,fccun- 
3,  dijm  vniufeuiufquc  captum  ,  quomodo 
„  intcrius ,  &  cxterius  fe  habcrc  dcbcant, 
&  ad  id  cxhnrtctur,  &inmcmoriara 
„  rcdigat,&  amantcr  admoneat,pr<jfcrtim 
„  vt  puram  habeant  intcntioncm  divini 
„fcrvitii,  &:  familiaritatcm  cum  Dco  in 
,,  fpiritualibus  deVotionis  cxcrcitiis,&zc- 
„  lum  fynccrura  animarura. 
5,  3.  Pctatquem  proccdcndi  modum 
inorationc  ,  &  cxaminc  habeant,  &  fi 
contra  ahquem  dcfcdum  cxamcn  par- 
„ticulare  faeiant,  &fi  contra  inordina- 
,,tos  afFcftus  propriaremediaadhibcant, 
,,  &C  in  folidis  virtutibus  acquircndis,pra:- 
„  fcrtim  in  Obcdicntiaquid  obfcrvcnt,&: 
„  &  dc  pcEnitcntiis  ,  &  aliis  dcvotioni- 
„  bus. 

„  4.  Sieubi  in  his  a  re^ticudinc  dcfle- 
„  xcrint ,  eos  dirigat,  juxta  modum  Soeic- 
„  tatis :  c rga  cu jns  inftitutum,  curct,  vt  o- 
„  mncs  bene  affedi  fint  ,  &  dct  opcram, 
„  vt  orandi  &  mcditandi  raodos,  quos  do- 
,j  cuit  Patcr  nofter  Ignatius  in  libro  Exer- 
„  citiorum,retincant,&  vt  illo  libro  fami- 
„  liariflime  vtantur  ,  videatquo  ,  nc  dura 
„  noftri  dcvotioncra  habere  procurant, 
„  caput  Ixdant ,  aut  vircs  corporis  nirais 
„  dcbilitcnt. 

„  Vcrfatum  ipfumcffc  oportcbit  in 
},  lcdionc  librorum  fpiritualium ,  &  vni- 


TARTM.   Libf^r  I. 
„cuiquc  dcccrnat  tcmp'js  ,  &  modum 
„  cum  frLda  cos  lcgcndi  ,  qui  finc  faci- 
„liorcs,&:noftro  inftitwo  roagts  convc- 
„  nicntcs. 

:,  6.  Pcculiarem  habeat  cnram  con- 
„  folandi  sffl  clos ,  &  tepidos  exharcandi, 
„  rcmcdia  pro  cujuiquc  infifmiiatc  ,  vel 
,j  ncccfliratc  adhibcndo  :qualia  funt,frc- 
„  qucntiiis  communicarc,  plus  tcmporis 
„  orationi  impendcrc,  Exercitia  fpirirua- 
„  Ua  faccrc ,  plus  aliquid  posnitcntix  affu- 
,,mcrc,libros  aliquos fpirituales  lcgerc, 
„  &  fimilia.QujE  auccm  cx  his  ipfe  concc- 
„  dcrc  poflit ,  &  in  quibus  ad  Superiorem 
„  rccurrcndum  fit,  ab  co  intclligar. 
„  7.  Parcm  quoquc  adhibcatdiljgcn- 
„  tiam  ,  vt  Coadjutorcs  tCTnporalcs  quicti 
„  fint ,  &  fortc  Marihx  contcnti ,  &  pro 
„corum  captu  illos  inftiuat,  myftcriaquc 
„  Rofarii  doccat ,  vt  majorc  dcvotione  il* 
„  lud  rccitarc  poffinr. 
„  8.  Doccat  omncs ,  vt  prarmilTa  ora- 
„  tionc  ,  &  cum  magna  rcvcrcntia  ad  Sa- 
„  eramcntum  altaris acccdant,^.:  poft  ejus 
„  pcrceptionem  pcr  aliquod  tcmporis  fpa- 
„  tium  orcnt ,  &  gratias  agant. 
5,  9.  Pra^ter  cos,  quosfatis  inftruftos 
„  Superior  judicavcrit ,  cum  vnoquoquo 
„  agcrc  dc  his  vltra  mcnfcm  nc  difFcrat : 
„fscpe  vcro  confidcrct ,  qucm  frudum 
„  bonorum  opcrum  cx  orationc,  &  cx  rc- 
„  liquis  rcbus  fpiritualibus  colligant ,  vt  in 
„  dies  magis  in  Dcmino  proficiant. 
„  10.  Inhisaufcmomnibusvidcat,  nc 
„  ordo  vnicuiquc  pra^fcriptus  impcdiatur, 
„  ae  pra^fcrtim  ftudia  illorum  ,  qui  litcris 
„  dant  opcram,nifi  cum  Supcrior  aliicr 
,,  judicaucrit. 

„  II.  Curam  pcculiarcm  habcat  No- 
„  vitiorum,  fiquiDomi,  vcl  inGollegio 
„  fucrint,  a  Supcriorc  aliundc  profpcdum 
„  fit,&:  crga  cos  obfcrvarc  ftudcat  ea,  quac 
,,  juxta  Magiftri  Novitiorum,&  cxamlna- 
„  toris  Rcgulas  obfcrvari  conQmode  po- 
„  tcrunf. 

REGVLiE 

PR^FECTI  EC- 

CLESI 

I.     /^Vrct,  vt7£dituu«;Rr|rn|asfnas 
V.>obfervct,  quas  Prxfcdus  ipfc 
„apud  fc  ciiam  habeat. 
„    1.    Prxbeac  illi  cataK^gum  fingulis 
„  diebus  Sabbathi ,  quo  dies  fcfti,  ac  jeju- 

niorum  proxima^  hcbdomada:  conti- 
„  ncantur  ,  vtcumin  rcfedorio  rccitctin 
„  coena  dici  Dominica:fcquciitis. 

3.  Sin- 


Dc  Origme  I  e  s  v  i  T 

3.  .  Singulis  dicbus  Sabbaihi  vcfperi  in 
„  Sacriftia  lcripto  proponac ,  quemadmo- 
„cium  quotidie  Sacra  finc  facienda  fe- 
„quentihcbdomada,  &:quoordinc  rem 
„divinam  in  Altan  fummo  faduri  iint, 
,)  qu*i ad  hoc  fucrint  dcfignati. 

4.  Octur  opcra  ,  nc  in  Altari  ma- 
„  ximo  defic  vnquam  Sacrum ,  quo  tcra- 
„  pore  cclebrari  folct  ,  habcaturque  ra- 
„Tio,  nc  plura  Sacra  fimui  mchocntur, 
„  fed  commode  omnia  fuis  fpaciis  diftin- 
„  guantur. 

5.  Curam  gcrat  Miffarum  ,  &  ora- 
„tionum,  qux  pro  dcfundjs  Societatis, 
„&  pro  Fundatoribus  ,  &  Bcncfactori- 
„bus,  ac  proipfa  Socictate  fieu  debcnt, 
„quas  cx  fubjcdo  cacalogo  intclliget  :  &: 

catalogum  carum  ,  que  fccundum  no- 
„  ftrum  loftitutum  ,&cx  pfiefcripto  Ge- 
„  ncraUs  ordinarie  facicnd^  func ,  refcrac 
„  iti  duas  cabclias,  quarum  alteram  appcn- 
„datinSacriftia,  altcram  in  alia  convc- 
„  oicnti  loco  ,qu^  initio  cujufquc  menfis 
„  pubiice  in  Rcfeaorio  If-getur. 

6.  Cum  Superioraliquid  in  Sacro  Dco 
„  Gommendari ,  auc  Sacra  ipfa  ,  quar  ab  o- 
„  mnibus  facicnda  finc,  applicari  ad  fincm 
„  aliquem  julTerit,  curcc  fcribi  in  fchcdula 
„  in  Sacfiftia  affigcnda. 

7.  Quxcunquc  autera  cx  his  non  ab 
„omnibus  facicfjda  crunc,  ea  Prasfedus 

vnicuiquc  privatira  fignificanda  cura- 
„  bir. 

8.  LibrumhabcatjvbimandataSupc- 
>,  riorum  de  his  rcbus ,  fi  aliquandiu  dura- 
„  cursE  ,  auc  non  ftatim facicndx  fint ,  fcri- 
„  bancur ,  nc  meraoria  cxcidant  ,  &  cum 
„  fucrinc  adimplcia ,  d^lcantur. 

9.  ln|Collegiis  &:  Domibus  proba- 
„cionumcurcc  iuxta  ordmcm  Supcrioris 
„dc  candela  danda  Fundatoribus  iuxta 
„  Gonfticutioncs. 

10.  Si  quando  cxterni  Sacra  aliqua 
„  ficripoftulauerint ,  fc  Supcriorcra  con- 
„fulturura  rcfpondeat :  nifi  cius  aniraura 
„  pcrfpcdura  iam  habeac. 

11.  Exccrnos  Saccrdotes  ad  facicn- 
„  dumSacrumin  noftro  Tcraplo,nonfi- 
„ne  dclcda  admictat,  fed  cos  tantum, 
^quiasdificationifint  ,  prxfcrtira  notos, 
„idqiie  iuxtaordincra  Supcrioris &  in- 
„  tclligai  an  a  fuo  Ordinario  lcgitiraara 
„  habeant  facultaicm. 

II.  Vidcac  an  Sacerdotcs  Rcgulas 
„  fuas  obferventjSi  num  barbara,&  coro- 
„  nam  deccntcr  tonfam  habeant. 

15.  Pcr  fc,  vcl  aiiura  a  Supcriorc  dcfi- 
3,  gdacum ,  promoveados  ad  Saccrdotium 


ARVM.  Liher  I. 


<^7 


„inftruicurct ,  &  vidcat  vtad  Roman^ 
«Ecclefix  ritum  cam  ii  ,  quam  omncs 
„  Sacerdotcs  fc  accomraodcnc  ,  &  nc 
„  confcflioncsaudianc,  nifi  finclegitim^ 
„  approbati. 

H-  Animadvcrtat,  ncvlixproSacris 
„  facicndis  aut  confciriombus  audicndis 
„  clecmofynjB  admittantur. 

15.  NuHa  fit  in  Ecclcfia  arcula,  in  qna 
„  Elccmofynx  conjiciantur,fiuc  pro  nobis, 
„  fiuc  pro  aliis. 

16.  Detoperam,  vtfanaifCmumDo- 
„mininoftri  Corpus  dcccntcr  in  cuRo- 
„  dia  conferuetur,  diiigentcr  cavens  ne 
„  vnquara  in  ea  Sacramcntnra  dc  fir,  ha- 
„  bita  communieantiura  ratione,&  vt  fal- 
„  tcm  decimo  quinro  quoquc  die  innouc- 

tur  ,  &  Sacris  abfoluiis  in  tabcrnaculoi 
claui  obferetur. 

.17.  Quando  noftri  in  Tcmplo  com- 
„  municavcrint,  curcc  Prsefcdus,  vtid  fa- 
„  ciant  fcparatim  ab  cxtcrnis. 

18.  Olcum  Sandum  ,  vtoportct,  af- 
„  fervatum  fingtilis  annis  rcnouct,  &  San- 
„  dorum  reliquias  (  quar  quidem  mobi- 
„  lesfuerint)  in  tabcrnaculo  ad  id  depu-/ 
„  tato  deccncer  cuftodiar :  fi  quando  au- 
„tcm  dcuotionis  caufa  oftcndena.^  e- 
„  runt,  duo  cerci  acccndantur :  atque  hu- 
„)us  tabernaculi  clavcra  vnara  ipfc  ha- 
„bcat,  &altcram  diverfam  Prjepofitus, 
„  aut  Rcdor. 

19-  Cruccs,CaIices,ornamenta,&:  rcli- 
„  qua  id  gcnus,vt  par  eft,cuftodiantur:ncG 
„defint  velaminaad  Goopcricndos  cali- 
„  ccs,&:alia  ad  divinum  cultura  ,  &  ornaTr 
„  tum  necefraria. 

20.  Mutari  faciat  Altarium ,  &  Saccr- 
„  dotum  ornamcnta,  quodad  colorcm  at- 
„  tinct  habita  tcmporum,  &  Fcftorum  ra- 
„  tione,  juxca  ritura  Romanac  Ecclefia:. 

21.  Cura^Tcmplum  ornandum  fucrir, 
„  nihil  fihe  facultace  Superioris  ad  eara 
,,  rera  commodato  ab  extcrnis  petat:  det- 
„quc  operam,  vt  quod  acceptum  fuerir^ 
„accurate  cuftodiatur,  &dorainis  quara 
„  priraiira  rcddarur. 

22.  SiTcmpIum  inftaurarione,  aliqua 
„  in  partc  indiguerit ,  aut  aliis  ad  divinura 
„  cultura  ncGcflariis,providcat, ficut  ipfi  a 
„  Superiore  fucrit  prajferiptura. 

23.  Supcriori  in  raeraoriara  rcdigat, 
„  vt  aliquos  dcfigncr,  qui  dc  concionibus, 
„&raodo  concionandi  judicarc  poflfint: 
„  quorura  faltem  vnus  concioni  interfir,vt 
„  Goncionatorem,  cum  opus  fueric,  &  Su- 
.),  pcriori  videbitur,adraoncrc  pofllc. 

24.  Gonciones  &  lediones  Templi, 

12  horas 


6S  *    De  Origine  Ies vi" 

„hor^  fpatiura  fuperarc  non  dcbent:co 
„  vcro  otdinc  Milfie  dicantur  ,  nc  impc- 
„  diant ,  quo  miniis  conciones  tcmporc 
„  praifixo  inchocntur. 

zj.  Advcrtat  nc  viri  in  Tcmplo, 
„mulicrum  locum  occupcnt  ,  ncvc  cx 
„  advcrfo  carum  quantura  ficri  potcrit , 
„  mancant. 

26.  Curctnc  domidclint  ConfcflTarii, 
„  qui  ncccffarii  in  Tcmplo  noftro  funt, 
,>  &  vt  confcffioncs  vefperi  dcccntihora 
„  abfoluantur. 

27.  Piidic  Paimarum  Confeffarios 
„  admoncat  ,  vt  Conftitutionem  illam 
„  obfcruent  ,  qna:  ad  cxternos  ad  fuas 
„  Parochias  dimittcndos  Euchariftia:  fu- 
^  menda^  gratia  pcrtinct ,  &  ante  id  tcm- 
,,  pus,  fi  confuctudo  Regionis  id  poftula- 
„  vcrit. 

28.  Officia  Hebdoraadas  Sandai ,  & 
„Vcfpera:  (  fi  h^c  diccntur  ,  )  fiantto- 
„  no  fimphci  morc  Socictatis  fine  cantu 
„  ctiam  firmo  ,  nifi  vbi  GcneraUs  Prac- 
„  pofitus  difpcnfaverit  ,  id  autem  quod 
»,  dc  vcfperis  didura  eft  ,  de  Bencdi- 
„  dione  candclarum ,  &  ramorum  intel. 
„  ligatur. 

z9.  Cum  aliquid  petendum  erit  pro 
„  Ecf lcfia  ,  aut  vfu  Saeriftia; ,  intelligac 
„  in  ca  ro  Superioris  voluntatem ,  cam- 
„  quc  cxcquatur  :  cumque  pccuniac  *li- 
„  cujus  momcnti  fumma  dabitur,  auc  col- 
„ligetur,cam  dcfonat  apud  Procurato- 
5,  rcm  in  fcrinio  ah*quo,cujus  clavcm  vnam 
„Superior  haboat  >  U,  alteram  diverfam 
,>  ipfc  Praifedus. 

30.  Librum  habcat,  in  quo  elcemofy- 
„  naium ,  qux  EGolofix  vibus  daatur ,  U 


ARVM.  Liher  I. 
„  cxpenfarum  rationcs  conftent. 
„  31.  Panni  omncs  linei  femper  fcr- 
„  uentur  ,  &  feparatim  corporaWa  ,  at- 
quc  ctiam  purificatoria  (  qu:^  quatuor 
„  ciuccs  in  angulis  habcant  )  iauentur, 
„  &  vtrumque  abfolutio  ,  &  cincrcs  co- 
„  rura  ,  qua:  veftutate  confumpta  com- 
„  buruntur  ,  in  facram  pifcinam  mittan- 
„  tur. 

52.  Catalogum  vnum  rerum  omniura 
„  EccUfisE  mobilium  ,  quae  alicuius  mo- 
„  menti  funt  ,  cuftodiat  :  in  altcrovc- 
„  ro  iila  fccribantur  ,  qux  aut  noua  fihi 
„  traduntur ,  cum  dic ,  anno ,  &c.  aut  ve- 
„  tuftatc  confumuntur,  vt  poflit  cum  cxi- 
„  getur ,  prioris  ca^xilogi  rationcm  rcdde- 
„  rc:  fscpeetiam  rcs  pretiofiorcs  infpiciet, 
„  ne  autla:dantur,autamittantur,arcisin 
. ,  quibus  fcrvantur,&  Sacrifti^  januis  bcnc 
„  claufis,  &munitis. 

3J.  Cumnoftroruraallquis  extremum 
„  dicm  obierit,fpatiodici  naturalis  decen- 
„  terteneatur,nifi  rationc  mali  odoris,auc 
„  cx  alia  jufta  caufa,antcverti  hoc  tempus 
„Supcriori  poffe  vidcretur. 

34.  Obfcrvetur  circa  vcftitum  Saccr- 
,,  dotum  mortuorura,  quod  dc  viventi- 
„  bus  dicitur  in  Conftitutionibus ,  vtfci- 
„licct  vtaraur  co  modo,  quo  Sacctdo- 
„  tcs  honcfti  cjus  Rcgionis  ,  in  qua  ^cr- 
„  famur,  vti  folent :  Fratres  voro  qui  Sa- 
„  ccrdotcs  non  funt ,  fepeliantur  co  modo 
„  induti ,  quo  alii  Clerici  honefti ,  qui  Sa^i 
„  cerdotes  non  funt,fepcliri  folcnt. 

35.  Curam  fufcipict  fepulchri,  cande- 
„  larum ,  prccura  ,  qua:  confueto  raorc  di- 
„  cuntur  ,tcrumque  cjctcrarura,  qujE  ad 
„  eam  rcm  crunc  necciTaria^. 


CATALO- 


De  Origme  Iesvitarvm.   Liher  L 


CATALOGVS  » 

MISSARVM  .  ET  ORATIONVMi: 

qu^  NosTRis  pr^fcribuntur. 


SACKA   IVXTA  NOST-BJ^M 
InjlitHtum  k  Sacerdottbus  So- 
cietdtts  ordmanefir- 
cienda. 

Sifigulis  Annis. 

I.    TN  principio  cujufque  anni  vnuf- 
Xquifquc  SaGcrdos  MilTam  celc- 
bret  pro  noftra  Societatc. 


z.  Sir^gulis  annis  prarfcripto  die  ,  in 
quo  mcmoiia  fundationis  CoUegii  vcl 
Domus  fit  ,  Miffa  eum  folennitatc  pto 


ORATIONES  IVXTA  NO» 
ftrum  Inftituturrijab  iis,qui  Sa- 
cerdotes  non  funt,  ordi- 
narie  faciend^. 

Singulis  Ahnis. 

Er  fwguli  ,  qui  "^ncerdotes  von  junt ,  ad 
eandem  intentionem  integrum  Rcfarium 
Domind  nojlrA^videlicet  centnm  cjuifjCj^mginta 
i^ue  LMaria  ,  quindecim  Pater  noJlertAUt 
tres  coronas  recitent. 

Et  fmguU ,  qui  Sacerdotes  non  funt  adean- 
dem  tntentionem  vnam  coronam  ,  aut  tertiam 
faftem  Rofarij  recitent. 


Fundatore  ptoprii  Collegii,  vcl  Domus ,  &  bcncfadoribus  viuis  j  &  defundis  cclc- 
brctur :  &  rcliqui  Saccrdotcs, qui  in  Collcgio,  vcl  Domo  habitavcrint, pro  cifdcmfua 
Sactificia  offerant. 


Singulis  LMenfthfu. 


Singulis  Mcnfibus. 


3.  Inprincipio  cujufquc  menfis  vnuf-  Et pnguli^^ui Sacerdotes nonfunt.adean- 
quifque  Sacerdos  Mifiam  cclebrct  pro  dem  intentionem  tertiam  Rofarij fartem ,  aut 
noftra  Societate.  vnam  coronam  recitent. 

4.  Initio  cujufq;  menfis  omncs  Sacer-  Et finguli  quiSacerdotes non  funt^ad ean^ 
dotes,  qui  in  Collegio,  vcl  Domofucrinr,  dem  intentionemvnam  coronam ,  aut  tertiam 
Fundatore  proprii  Collegii ,  vel  Domns,  Rofarij fartem  rectient. 

&  benefadoribus  viuis,&  dcfundis  femel  MifT^  facnficiura  offerant. 


Singulis  Hcbdcmadis. 

Et  finguliy  qui  Sacerdotes  non  funtt  ad  ean- 
dem  intentionem  vnam  coronam ,  aut  tertiam 
Rofarij  fartem  recitent. 

Et  finguli  ,  qui  Sacerdotes  non  funt ,  in 
quavU  hebdomada  ad  eandem  inte>^tionem 
feptemPater  nosier^&  feptem  i^ue  CMaria 


Singulis  Hebdomadis. 

5.  Singuli  Sacerdotcs  pro  illis  de  So- 
cictate,  qui  cxtra  Provinciam  moriuntiw, 
fcmcl  in  quavis  hcbdomada  Mifia:  facrifi- 
oium  ofFerant. 

6.  Singulis  hebdomadis  ,  vbicunquc 
fucrint  dccem,  vel  pauciores  Saccrdotes, 
pro  noftra  Socictate  vna  Miffaja  dcfigna- 
to  a  Supcriorc  dicetur.du^  ver6,fi  fuerint  recitent. 
^lurcs,quam  dcccm.-trcs  autcm,fi  fuerint  plures,quam  viginti:  &:  ita  deinccps  inrcli- 
quis  decad.bus,fi  numerus  Saccrdorum  fucrit  major. 

7.  Singulis  hcbdomadis  pro  Bcnc-  Et  ftnguli  ,  cjui  Sacerdotes  non  funt  yin 
fadoribus  vivis  ,  3d  defundis  propriac  quavis  hebdomada  ad  eandem  intentionem 
Domus  vcl  Colicgii  ,  praetcr  cas  quac  feptem  P ater nofler 6-jeptem  ^ueCM.aria. 
pro  Fundatorc  dfcuntur ,  vna  ,  aut  dua: ,  recitent. 

aut  plurcs  Miuac  pro  numcro  Sacerdotum  ofFcrantur,  fervando  ordincm  mod6  prae- 
didum. 

8.    Singulis  hcbdomadis  MifTa  fc-       Et  vnu6  ex  jjs  ^cjut  Sacerdotes  nonfunt  ^ 

i    3  aSu- 


De  Origine  Iesvitarvm.  Lll^er  I. 


mel  pro  Fundatorc  propni  Collcgii,  vcl 
Domus  ,  &:  bcnefadoiibus  vivis  ,  &c  dc- 
fundis  a  dcfignato  a  Supcnorc  cclcbrc- 
tur. 

9.    laDomibus  &  Collegiis  ,  qua:  fal- 
tcm  viginti  cx  poftris  alcrc  poCunt-,  et- 
iarafi  non  habcant  proprium  Fundato-   J/eri  folent. 
rcm,$ant  pro  iis  viui$,8c  dcfundfs,qui  corum  fiindationcm  notabiliter  adjuvcrunr, 
dcm  Sacra  qu.-c  pro  FundatoriSus  ordinaric  fieri  folent. 


a.  Supertare  defig»atus,adeafjdem  htcf^tiotiem 
vnam  corofiam^aut  tertiam  fartem  Rofarijn- 
citet. 

Et  finguli,  qui  Sacerdotes  nen  funt,  ad  csn- 
dem  tntcntionempro  eifdemjacere  debent  eaf- 
dem  orationes.quAfro  Fundatonbf^  erdinane 


SJCRA  AB    EISDEM   E  X- 
.  ,      traordmarte  facienda. 

Cum  primum  Socictas  in  Collc- 
gii  alicuius  poflclTionem  venerir,  quilibct 
Siicerdos  tcr  Sacrum  faciat  pro  fupctftitc 
Fundatorc  ipfius,a<  Bencfadoribus. 

II.  Cum  cx  hac  viia  idcm  Funda- 
tor  cxccfTerit ,  fi  .guh  Saccrdotes  ter  Sa- 
crum  pro  anima  illius ,  &  Bcncfadorum 
faciant. 

iz.  Idcm  judicium  crit  dc  Communi- 
tatibus ,  vcl  Rebufp.  qua:  non  moriuntur: 
ficnt  enira  tria  Saera  pro  viucntibus  ,  &: 
tria  pro  dcfundis  carum.  Sic  etiam  fa- 
ciendum,  quando  plurcsfimulfundatio- 
nem  conftituunt. 

.  13.  Cum  primum  Socictas  in  ahcu- 
jus  Domus  profcflise  polTcflioncra  vcnc- 
rit  ,  quihbct  Sacerdos  intra  iliam  Pro- 
vinciam  terSacrum  faciat  pro  fupcrftitc 
Fundatorc  ipfius  ,  ac  bcnefadoribus :  & 
quando  vita  fundus  fuerit ,  alia  tria  Sacra 
abcifdcmpro  animabus  illius  Scbencfa- 
dborumfiant. 

14.  Pro  Communitatibus  vct5  ,  & 
pluribus  ,  qui  fimui  Domus  profcfla:  fun- 
dationcm  conftituunt,fiant  intracandem 
Pcovineiam ,  qua:  dc  Coilegiis  dida  funt 
nura.io.ii.u. 

15.  Indomo,  vel  Collcgiovbiquis  de 
Socictatc  dcccfl^erit  ,  finguli  Saccrdotes 
pro  eo  tria  Sacrainaliis  vcro  Provincia: 
locis  duofacrafacianr. 

16.  Cum  de  obitu  cujufquc  noftro- 
rum  ,  quicxtra  Provinciam  obiit ,  figni- 
ficatur  ,  pcr  Vnivcrfam  Soclctatcm  o- 

mncs  Saccrdotcs  in  Mifl^is  ,  iliiusanimara  Deo  ccmmcndcnt  ,  pro  eujufquc  dcvo- 
tionc. 

17.  Omncs  Saccrdotcs  curcnt,  juxta  £t  omnes  ^qui  Sacerdotes  non  funt ,  idem 
Conftitutiones  frcquenter  orarc  pro  vni-    juxta  Conjlitutiones  curare  debent. 

vcrfa  Ecclc:fia,ac  pro  iis  pr£efertim,qui  majons  funt  momcnii  ad  cjus  vniucrfalc  bonura, 
cujufmodi  funt  Principcs  EcGlefiaftici,6£  fccularcs,&:  ahi,qui  multum  prodeflc,vcl  ob- 
cflc  bono  animarum  pofl^unt:^  pro  amicis,&:  bcncfad:oribus,vivcntibu5,&  vita  fundis, 
bC  pro  aliis ,  in  quorum  auxilium  peculiaritcr  ipfi  >  &:  reliqui  dc  Socictatc  in  variis  lo- 
cis  inter  fidclcs  ,  &:  infidcles,incumbunt,&; ciiam  pjo  ma!c  aflldis  crga  noftram 
Socictatcm. 

SACRA 


ORATIONES  AB  EISDEM 
extraoj-dinarie  faciend(^. 

Etfinguli,  (jui  Sacerdotes  non  funt^ad  ean- 
dem  intentionem,  Rofariumintegrumaut  tres 
coronas  recitent. 

Et  finguli,  qui  Sacerdotesmn  funt ,  adean- 
dem  intentioncm  Rofarium  integrum ,  aut  tres 
coronas  recitent. 

Etfinguli ,  qui  Sacerdotes  noti  funt ,  i„te^ 
grum  Rofarium  aut  tres  coronas  pro  viventi- 
bm  Commumtatibm  :  ^totidempro  defunaU 
earum  recitabunt.  Similiter facient  ,  quando 
plures fimul fundationem  confiituunt. 

Et  ftnguli  tjufdem  Provincia ,  qui  Sacerdo- 
tes  nonfunt  integrum  Rofarium,  auttresco- 
ronas  pro  fuperflite  Fundatore,  ac  benefadlori- 
hu«\^  quando  vitafunHus  fuerit.alterum  Ro^ 
farium  integrum ,  aut  tres  coronM  pro  anima- 
hus  i/iius  ac  benefa^lorum  recitentt 


Et  finguli  ejufdem  Provincid  ,  qui  Sa- 
ccrdotes  non  funt  ,  ad  eandern  intemionem 
faciant,qu£  dc  CollegiiSi  eifdem  numeris  di&a 
funt. 

Et  finguli  ejufdem  Bomtu  ,  aut  Col/egii , 
qui  Sacerdotes  non  funt  ,  pro  eo  tres  coronasy 
aut  tres  partes  Rofarii :  pro  aliis  vero  eiufdem 
Provincidi  duM  coronat ,  aut  duas  partes  Rofa- 
rii  recitent. 

Et  ftnguli  qui  Sacerdotes  non  funt ,  in  fuis 
orationibm  i/liu4  animam  Deo  cornmendent^pro 
cuiufque  devotione. 


Dc  Origine  Iesvitarvm.  Lthel  L 


SACRA    EX  PKJ^SCRIPTO 
P.  N.  Generalis  ahvnoquo- 
que  Sacerdote  Societatis  or- 
dinaric  facienda. 

i8-  Vnufquifque  Sacerdos  fingulis 
inctifibus  duo  Sacrafaciac  ,  altcrumpro 
Indiis  &  Gcndura  convcrfione  :  altcruni 
pro  Rcgionibus  Scptcntrionalibus,&  Hx- 
reticorum  redudionc  ,  &  in  aliis  Sacrifi- 
ciis,  (Sd  orationibus  cadcm  Dommo  com- 
mendabii. 

19.  Smgulis  hebdomadis  vnufquifquc 
Saccrdos  Sa^rum  vnum  ad  intcntioncm 
Rcverendi  Patris  noftri  Gcncralis  faciat, 
&in  aliis  Sacrificiis,  &  orationibus  can- 
dcm  Domino  commend-bit. 


ORATIONES    EX  PR^-- 
fcripto  P.N.  Generalis  dfni- 
gu]is,qui  Sacerdotcs  non  Cunt 
ordinarie  faciende. 

Et  fif?guli ,  qui  Sacerdotes  non  funt ,  vn/irn 
coronAm.aut  tertiampartem  Rofariipfo  Indii-y 
Cir  Gentium  conver^ione  :  c^^r  alteram  coronam^ 
mttertiam  Rofarii  partem  pro  Reqionthis  Se- 
ptentrionalibm-,  &  Hxreticorum  redii6lione  re^ 
citent ,  5-  in  aliis  eratiombiii  eadem  Domino 
commendahunt. 

Et  fi»guli ,  tjui  Sarerdnes  non  funt,  ad  ean- 
demirtentionem  vnamcoronam^  auttertiam 
Rofariipartem  recitent,  (j-  in  ultis  Orationtbui 
eandem  Domino  commendahunt. 


No»  intendimus  per  ea, .  ^uafuperius  recenfentur,  excludi  reliqua  Sacra  ,  Orationes 
omnesy  qu&  -^ro  occurrentih'^  neceptattbus k  Su^eriorihus  impni 
ad  tempus  fokm. 


RE  GVL^ 

SACERDOTVM. 

QVa  de  Difciplina  religtofa  in  Regulis,  6" 
ijoftituto  noflro  feruanda  omnibus  pro- 
foftta  funt ,  ea  Sacerdotes ,  pro  ratione  fuigra- 
dus  ffibipr/tcipue  diBa  exiUiment  ,  (^obfer- 
uent. 

1 .  Divinum  offi^  ium  nitantur  attente^de- 
uotet  (jr  opportuno  tempore  recttare. 

3.  Ita  viuere  ftudeant ,  vt  quotidie  meri- 
to  celfbrare pojfint :  ad  idque  conducet  [  quam- 
vis  ex  ConftitutitP.c  o£iauo-,  vt  minimum  cjuo- 
qu:  die  confiteri  teneantur  \f<epius  in  hebdo- 
mada  confiteri. 

4.  Ceremonias  L^iiffa  ex  vfu  Romano 
accurat)  vnufquifcjue  obferuet :  in  eaque  cele- 
hrandd  pronunciationem,(^  quamcunque  aliam 
exteriorem  aclionem  ita  moderetur  ^  vt  non 
minus  aliorum  &dficationi ,  quam  propridt  de  ■ 
uottoni  feruiat ,  ^  ideo  femihoram  in  faciendo 
Sacro  nec  rmdtum  excedatyneque  ita  brevts fity 
vt  illa'-.  r::i  expleat. 

5.  ^iinfummot^ltariSacrafiSiuri 
funt ,  fimuUtcfue  catnpans  fe  vocantis  pulfum 
audierint ,  vel  admoniti  fuerint ,  ad  veftes  Sa- 
cerdotales  induendas  fe  conferant ,  vtintem- 
fore  exire  ex  SacrlHta  pojfint. 

6.  Salutare  tradendu.  do^rina  Chriftiana 
Minifteriumpueris.,ac  rudtbus  quod  a  fut  origi- 
fie  noftra  Societas  tanto  affectu  comj/lexa  efi  v^- 
ri  omnes ftudic promnuere  cinent. 

7.  Intelligant fihi  ratto"f  pe^uHm  incum- 


herey  vt  exercitiorim  fpiritualium ,  qua  tanto- 
pere  ad  Dei  ohfequirtr/t  conferre  cernuntnr ,  v- 
fum  valde  famiiiarem  habeant:  quo,(j;  alios  ad 
ea  fufcipienda  adducere ,  in  eo  tam  vtili  ar- 
morum  Jj^iritualium  genere  tra^ando  dexte- 
ritatem  hahere  poj^iHt. 

8.  Omnes  iiy  qutbus  ex  Ohedientia  confef 
ftiones  audtendi  (anclum  munus  committttury 
multum  ad  td  af^ci fiudeant^o  taffquam  noftri 
iuftttuti  valae preprturn  magnifactant. 

9.  Nemo  ad  confeftiones  audiendas  acce- 
dity  nifi  a  Supcriore  deputatus.,  -}  cjut  fimul  in- 
telligat ,  quarn  facultatern  ad hoc  minus  ab  eo 
haheat. 

10.  Modum  ea  Sacramenta  miniftrandiy 
quA  Sacerdotes  noflrx.  Societatis  traHare  pof 
funt, perjpe^um  omnes  h  \heant ,  in  eoquevni- 
formes fint.,  quintum  Regionum  varietas  patie- 
tur  formam  tamen  ^  rationem  abfoluendi  ab 
excommunicatione,6  aliis  cenfurisy^ peccatis, 
eandem  omnes fequantur-,  atiendantque,  ne  ex 
modo  vtendi  fuultatihus  Societatis ,  Ordinx- 
riiy  0-  Parochi  ju  re  offendi  poJ?int. 

11.  In  cafibus  confctentia ,  iifque  pr^efer- 
tim  qui  ad  cenfuras.cafus  referuatos.^  reftitu- 
tionespertinent  ^fefe  diligcnter  exerceant :  ea- 
rumque  rerum  com^endia  ,  ^  hreucrn  interro- 
gandi  methodum.ac  contra fingulorum  peccato- 
rum Jpectes.exempla  ^  difla  Sanclortirn^atque 
alia  falutaria  remcdiacomparareftudea»t. 

.11.    Confcffarii  inter  feipfes  ,  inmodo 
frocedendi  cum  pcenitentibus  conformes  effe 
curent  :  cr  cfuantum  res  tuleyit ,  ita  aliorurn 
Confeffariorum  exiftimationi  vnttfquifque  con- 
fulat. 


yi  D^Origine  Iesvitarvm.    Liher  I. 

fulAt.vt  omnes  intelligAr-j^mutuo  charitatis  ^  ea  Confe(farii  confiltum ,  fedmagna  eum  co»- 
uniformis  dccirinA  vhictdo^  SocietaiU  Confef-  fderaiione ,  dare  fofi»t :  quia  tamcn  non  hu- 


farios  in  Chrijlo  e(fe  colligatos. 

13.  Focati  ad  Ecdifam  ad  Confepo- 
nes  auditnd^ ,  statim  cum  animi  alacrttate  eo 
feconferant:  (jr  cjuomajorfaenite>7tium  rnulti- 
ludo  ftttura  ejl^eo  magu  tem^e^iue  ab  alijs  oc~ 
cupationibti^  fe  expediant. 


manam ,  fed  divinam  "jecationem  recfuirtintf 
nerno  ad  ea  cmittenda  qiumquam  tnducat  : 
verhm  ad  oratwnemtales  honciur  ,  vt  a  Deo 
adjuti,  vocationem  fttam  melius  inte/Iigant ,  ^ 
exccjuantiir. 

Si  qnos  viderint  ad  Religionem  pro- 


1 4.    Jn  templo  confef  iones^dum  concio  ft^  penfos\'non  facile  ad  vnam potius,  (juam  ad  a- 


vel  facra  le5lio^nemo  atidtat. 

i^,  Co»fe(farii  ita  audtant poenitentes.  vt 
mututtm  afpe^um  ftigiant  :fic  enim  attentiiis, 
Cr  liberius  audient :  cjuo  fi  locft*  non  erit  ejuf 
7nodt,vt  tabula  Confe(farium  a  confitente  divi- 
dat,  manu-s  interpoftta  interfaciem  propriam, 
yjr  confitentem,qui  adlatm  ejfedebetiid  prajla- 
bit. 

16.  In  audiendis  confejiionibits  .^foemina- 
Yum  prxfertim  ,  feveros  potitis  fcy  cjuam  fami- 
liares  exhibeant:in  vniuerfum  tamen  paterna 
quxdam,^  fpirttualis  grauitds  in  eis  eluceat. 


liam^ad  hoc^  quarn  ad  tllud  Monnjlerium  invi- 
tent  :  fed  liberam  illis  fuarn  elcBionem  relin- 
quant  poterunt  tamen  petentibtts  confilinm^  eas 
Religiones^  vel  MonaHeria proponere  ,  qtm  tllis 
magis  commoda  in  Domino  jadicaue/tnt. 

Z5.  NuIIhs  eis^quorum  audit  confejsionest 
certttm  vejlirnenti  gent^s.hunc  aut  illum  habi' 
tttmy  vcl  colorem  prafcribat :  tarnetfi  omnes  ad 
honeflum ,  ^  fuo Jlatiti  conuenientcm  vejlitum 
hortaripofint. 

z6.  f^t  pium  ef,  ad  frequenter  communt- 
candum  fideles  exhortari :  ita  quos  ad  id pre~ 


17.  Eos ,  qui  crebrius  confitentur ,  maxi-  penfos  viderint-,  admenere  debent,  ne  crebriusj 
7n}fceminas ,  breviter  expedtant ,  nec  de  rehm   quam  o^auo  quoque  die  accedant,  prdfertim  fi 


ad  confeJ?ionem  non  pertinentibus  in  confefiio- 
ne  loquantur.  extraconfefiioncmverojfiopor- 
tebit  eas  alloquijongumfermonem  ne  mifceant, 
^oculos  modefte  demiffos  habeant. 

18.  £luando  quis  a  Superiore  rnittetur  ad 
confefiiones  foeminarum  audiendas.vel  alia  de 
caufa  eoiadierityfocitu.quemSuperior  ipfide' 
ftgnabit,  quamdiu  cumfceminis  Sacerdos  Leqne» 
turi  eo  in  ioco  erit,vnde  videre  eosyfednon^qutt 
fecreta  ejfe  oportet-,  audire  pefitt,  quantum  loci 


matrimonio  fint  coniun&i. 

27.  K^dmoneat  ees  ,  qui  fibi  confiten- 
tur ,  a  Dominica  Palmarum  ad  Dominicam  in 
^lbis  inclufiue-,ee  tempore  ( nifi  atiud confue" 
tudo  leci  poftulauerit )  debere  femel  in  fua  Pa- 
rochia  cemmunicare,exceptis  Peregrinis,  ^  iis, 
qui  facultatem  haberent ,  ^  reliquis,  ques 
excipit. 

z8.  ^ivocantur  ad  juvandos  ees  ,  qui 
morti  vicinifunt,  ea  in  promptu  habeant,  quA 


difpofitio patietur:  quod fi  non  pateretur^  curet   eo  tempore,in  qtte  tantum  efi  momenti^vfui  ef- 


omnino  Sacerdos,  ne  ofiium  fitclaufum,neclo- 
cns  obfcurus. 


fe pofint^tandiuque  ilUs  adfit.,quamdiu fola  ne- 
cefiitas poftttiabit.C&teriim  etfi  cim  opm  efl , 


19.    Particulariumperfenarum,  prdfertim  gretos  adcondenda  tesiamenta  henari  conue- 
foeminarum,curam  nemo  fufcipiat :  &  quamvis  niat,iis  tamen  cenficiendis  non  afiifiant. 
Cenfeffarita  pro  fuo  munere  in  vita  fpirituali 
poenitentem  inHituat ,  nullitis  tamen  obedien- 
ttam  admittat. 

10.  Si  quis  vni  confiteri  folttus,ab  eodem 
alium  Confeffarium  adeundi  facultatem  petie- 
rit^vel  ea  nen petita  adterit,  td fibigratum  effe 
Confeffarius  benigne  oHendat. 

t\.  Ft  fanitatis  etiam  ratio  ad  Dei  glo- 
riam  habeatur,confefiiones,mane  ad  horam  vf- 
queprandiitantum  audianf.ita^vt  ciim fignum 
prima  menfdaudieturftudeantfe  ita  accommo- 
dare,vt  ad fecundum  acced^int:  nififortc  poent- 
tentium  necefiitas  aliud  exigat. 

11.  Nemini  aut  petere,  aut  accipere^ 
quidquam  liceat  ,fiue  ab  tis,  quorum  confefiio- 
nes  audiuerit-tfiue  ab  aliis,  quod  vel  in  paupe- 
res  difiribuat ,  veL  atteri  fatisfa6lionis  nomine 
refiituat:  nifi  Supcrior,  cum  optts  effet^fecus  fa- 
cicndnm  juMcaret. 

13.  £tfi  vota  ad  perfc^ionis  ftattm per- 
mtntia ,  vt  fan^ia  laudari  debcnt  ,  ^  circa. 


R  E  G  V  L  ^ 

CONCIONATORVNi 

„  I.  13  Egulas,qu^  Saccrdotibus  pro- 
j,  X Vpofitx  funt ,  cas  fibi  Concio- 
„  natorcs  inprimis  commcndatas  cxifti- 
„  mcnt,nec  minorc  cura,quam  cxtcriob- 
„  fcrucnt. 

„  2.  Memores  fint,  vocatos  fc  cfTc  ad' 
„  rcduccndas  animas  fijocrcatori  :  quod 
„  cum  fit  opus  omnium  diflScillimum , 
„  fummo  ftudiomcdia  illa  adhibcant,qii^ 
„  inftrumcntum  cura  Dco  conjungunr.x- 
jufmodi  fiint  folida:  virtutcs,aG  piiccipuc 
„  charitas,pura  intcntio  diuini  fcruitii,  fa- 
miliaritas  cum  Dco  in  fpiritualibus  de- 
„  votionis  cxercitiis  ,  &:  zclus  fynccrus 
„  animarum  ad  gloriam  diuina:  majcfta- 
„  tis. 

3.  Eni- 


Ve  Origine  IesviTArvm.  Liher  I. 
„    3.    Enitantur  cum  Dci  gratiacflc  c^- 
„  tcris  exemplo  :  ut  non  minus  vita,  quara 
„dodrina,  ad  omnem  virtutcm  proxi- 
„  mos  alliGianr. 

„    4.    LcdioniS.  Scriptura?,aePatrum 
,,pr£ccipue  incumbant  /  confercc  ctiam 
pcculiari  ftudio  vidifTc  Evangclia  toto 
„  anno  currentia,  &  in  eis  cajquxufui 
„  c(ro  poflunc,  adnotafTc  :  itcmquc  com- 
,,  pcndium  fcciflc  explicatlonis  rerum  ad 
j,  fidcm,  &  Chriftianam  vitam  necefla- 
„  riarum,  atquc  In  communcs  locos  re- 
j,  dcgifle  omniajquac  ad  vircututn  com- 
),  mcndationem,     peccacorum  dcftina- 
„tioncm  pcrtincnt. 
„    5.    Conferet  vidifTe  pra:ccptioncs, 
*,  quas  dc  domo  concionandi  illitradunt, 
„  qui  benehoc  raunus  obicrunt:  bonosau- 
«divifTc  pracdicJtorcs  ,  &:  in  concionibus 
jjdorui,  vcl  in  ahis  locisminus  frcqucn- 
„tibus  fe  cxcrcuifre. 
„  6.  Oprarc  dcb^nr,  uc  admoncantur,  fi 
„  quid  in  concione  corrigcndum  videbitur 
„  iis,qui  a  Superiorc  cd  id  deputati  fuerinr, 
„  &  humili ,  &  grato  animo  id  accipcrc. 
>,  y.Ica opcram  fuam  in  cclcbrioribus  eon- 
„  Gionibus  hbcnrcr  impcndanc,uc  non  mi- 
„  Dus  fc  ad  docendos  pucros,  &  ahos  rudes 
inftrucndos,  facilcs,SJ  paratos  cxhibear. 
j,    8.   Si  quando  occafio  culeric,  uc  alios 
codcm  ccmpore  concionari  velic ,  quan- 
j,  tum  in  ipfis  cric ,  libenccr  cedanc. 
^  9.  Eapopuloproponancqu^adcaptum, 
„  &:  utihtaccm  auditorum  crunt  accomo- 
j,data,iifq;infiftanc,quacad  Chrift.  infticu- 
tuCionem,acq>ad  excirpanda  vjtia,  &  vir- 
tutcs  infcrcndas  valcnc,&  arerum  fubti- 
lium  curiofa  cradacionc  fc  abftincanr. 
„  10,  Commendare  dcbenc  Confcflio- 
nis,  &c  Euchariftiic  frcqucncem  ufum,  m 
„bonis  opcribus  profcdum,&:  perfevc- 
„rantiam,  Eeckfiafticarum  cxrimonia- 
„  rum  obfcrvationem ,  &  carccras ,  qua:  ad 
culcum  divinum  pcrtincnc ,  camqjobe- 
,,dicnciam,qu^  Principibus  &:  Prarlatis,qui 
iy  Dci  in  tcrris  viccs  gerunt ,  cxibcnda  eft. 
„  II.  Commcndabunc  eciam  pcculiari 
„  rationc  poenitentia:,  &  mifericordia:  o- 
pera  fandarum  prccum,  &:  aUarum  pia- 
.,  rum  dcvocionum  cxcrcicia,  ucihum  h- 
^brorum  lcdionem ,  &  bonam  fihorum 
„  cducacioncm. 

„  iz.  Cum  cxperientiadoccat,  &  fan- 
„da:  mcmorias  Patcr  Ignatius  fcriptura 
^rcliqucric,  nihil  urilitacis  pcrcipi  cx  ijs 
yt  concionibus,  in  quibus  Principcs  &  Ma- 
„  giftracus  Reip.Prselari,^  alli  Ecclcfiaftici 
„  in  parclcuiari  rcprehcnduncur,  Concio- 
„natorcs  noftriab  huiufraodi  rcprchenfio- 
„nibus  abftincanr. 


.73 


„  13.  Cavcant,  nc  rchgiofos  ahorurh 
„ordinum,  quos  rcvcrcri,&;  cbfcrvars 
„dcbcnt,  eciam  cacite  vidcantur  rcprc- 
„  hcndcrc  :  &C  quamvis  noftros  ad  maiorcs 
„  in  vircuce  piogrclTus  cxcitare  poffincpr^- 
„  fcrcim  in  domcfticis  cxhortaiionibus:rc- 
„  prehcnfionem  tamca  ahftuius  particula- 
„  ris ,  vcl  ipiius  Soeictatis  nc  attingant. 
„  14.  Nc  ruraonbus  populimovcantur, 
„ut  nova,  paium  confirmata  in  publi- 
„  cum  aftcraiit:  U  mulib  minus  ea  populo 
„  proponanc  quas  alioqui  dubia ,  Sc  inccr- 
„  ta  iunc. 

„  15.  Curencutrationcm ,  &  modum, 
,» quem  obfcrvare  dcbcnt  in  rcbus  populo 
}>  dcnunciandis ,  61;  ccrcis  pauperibasaliif- 
„qucpiisopcribuscomiiicndandis,  a  Su- 
„  pcriore  accipianr. 

„  16.  Caveanc  omnino,  nefaceciis,aut 
„inutilium  rcrum  narratione  concionctii 
„  contemptibilem  facianc  ,  iifve  auditorcs 
„  ad  nfura  movcanc,vei  c6cra,uc  ad  flecuKi 
„cxcitcnc,  fpcdanda  aliqua  popuio  pro- 
„  ponanc,a  communi  in  Sociecateconcio» 
,.nandi  confuctudinc  ahena  ,  njfi  in  ali*» 
„quo  particulari  cafu  ad  coriimuncm  ac- 
„ficationcm  pcrtinere  iuperior,  pro  ra- 
„  tione  loci  judicarct. 
„  17.  Ea  qu(^dicl:uri  funrjdiligcntipri^rac- 
,)  ditatione,  &  pccuhari  ad  Dcum  rccurfii 
„f  quatcnus  per  lepus  liccbirjparandacrur, 
„  18,  Cavcanc  arroganciam,  &  oftcnta-^ 
„tioncm  in  concionc ,  humilitatcmqucj 
„  qui  ex  intimo  cordis  afFc£5^  ftuderb 
„debent,in  omni  adionc  prse  fc  feranc: 
„  quod  fi  aliquid  pro  fe  ,  auc  Sociccace  co- 
„gantur  tefpondcre,  ca  modcftia  fatis- 
„faciant,  uc  caufam  Chrifti ,  non  fuani 
„  agcrc  videantur. 

„  19.  Modus  concionandi,  qui  a  Seho- 
„  laftico  divcrfiis  cflc  dcbet ,  iia  fic  ad  do- 
„ccndura  comparacus,  uc  ad  aniraorum 
„  mocura  precipue  dirigarurxumquc  qua^-i 
„  ftio  aliqua  carum,qua:  ad  fidcrn,  auc  mo- 
„rcs  pertincnt,  modo  aliquo  tradanda 
,1  crit,  non  ita  cxadle  proponantur  argu- 
„  mcnta ,  quibus  contraria  pars  eonfirma- 
jjtur^^nifianditorium  id  poftulcr^  iic  fim- 
„  phciorcs  ipfo  proponendi  modo  offcndj 
„  poflSnc:fed  co  pado  rcs  cxponacur,  uc  illi 
„  ex  daca  cxplicationc  folutioncmcorum, 
„qua:  fibi  in  mentcm  vcncrint,  autab  aljs 
„  audiverint,  facile  colligant. 
„  io.  Nc  fint  afFcdati,  aut  vetborum  le~ 
„  nocinla  fedcntur,  nce  ftudio  politioris 
jjfcrmonis  eos  libros  habcant  famiharcs,C5^ 
„  quorum  lcdione  dctrimcntum  in  fpiritU 
„accipianc  :  U  fcculare  aliquid  rcdo-^ 
„  leanc 

k       „  ii.Ij? 


jj^  Dc  Oyigme  I  e  s  V 

„  11.  Inlaudibus,&  repreheufionibus  a 
„  nimijs  cxaggcracionibus  :  &  ab  omni 
„rpccic  adulacionis  abftineanr. 
„  ii.  Geftuscorporis  fi  modcftus,&iti 
„quogfavitas  quxdam  rcligiofa  pracci- 
„  pue  cluceat :  voccmque  accommodenc 
„ad  resquas  traaabuni:  proindc  cam,ubi 
„non  cftopus,  nc  prartcrmodum  cxtol- 
„lant,  aut  deprimant. 
„  25.  Inconcionibus,&lc>5i:ionibustcm- 
>,  pli  >  fpatium  hora:  ne  excedant. 

REGVLiE 

EORVM,  QVI  IN  MISSIO- 
NiBvs  verfantur. 

I.  /  'Vm  fcopns ,  ad  qucm  tendit 
\^Socier^s,fir,va'ias  Mundi  par- 
„  tcs,ex  Obedicntia  Summi  Pon:ific!s,vcl 
jjSuperioris  Socictacis  peragcndo  vcibum 
3,  Dci  picedicare  ,  confefliones  audire, 
„  reliquis  quibufcunque  pocctit  medijs  uii 
„  ad  animas  divina  afpirantc  gratia,  )u- 
„vandas:  quicunquc  in  hujufmodi  Mif- 
„  fionibus  vcrfanrur,  fibi  perfuadeanr,  rcrtl 
3,  maximi  pondcris  in  Socictate  fibi  com- 
raiflam  effe,  acquc  Ita  fe  comparare  ftu- 
5,  dcant,  ut  apta  Dci  inftrumenta  ad  rem 
„  tantam  cfTc  pofiTmt. 
„  z.  Quia  vocatjonis  noftrse  cft ,  vitam 
3,  agcrc  in  quavis  Mundi  ^'''ga  -  ubi  majus 
„  Dci  obfcquium,  &an!mTruin  auxilium 
3,  fpcratur:  unufquifque  paratus  cfTe  dcbct, 
„U£  in  ca  vinca  ChrH^i  parte,  atquc  opcrc 
„  fe  cxcrccat,quod  ipfi  comroiffu.T}  faerit, 
„  five  per  varia  !oca  difcurrcndo  ,  five  in 
„quibufdam  Gonlinentcr  rcfid^ndo. 
j,  3.  Vnufquifqnc  plenam  inhisj^chbc- 
„  ram  fui  difpoficioncm  Superiori,qui  cum 
„  Chrifti  loco  dirigit,  relinquat :  poccrit 
„  lamcn  motus  animi,aut  cogitaciones,que 
„iri  conirarium  occurrunt ,  iili  proponere, 
„  fubijciendo  fuum  fcniirc,  velle  cij 
„quod  ipfe  iti  Domino  judicavcrir. 
3,  4.  Ei ,  qui  mittcndus  crit ,  plurimum 
,5  convenict ,  ur  intcHigal  a  Superioribus 
„fcopum  fux  Miflionis,  &  cffctflura,  cu- 
„jus  gracia  mittitur:  id  quod  in  fcripti:, 
5>fi  ficri  potcfi:  ,  haberc  curabit. 
j,  5.  Cumoppidatim  raifii  fuciint  ad  fru- 
^tflificandura  in  agro  Domini  ,  dabunt 
3,operam,  quoad  ficri  potcrir,  ut  more 
«paiipcrum  Evangelium  preiiccnt :  pro- 
„  indc  &  peditcs,vel  in  coto,  vel  in  par- 
j,  tc  ircrfacicnt ,  fi  cos  Supctior  Idprefta- 
„  rc  poffc  judicavcrrt ,  &  ex  elecmofy- 
,>nis  ,  vcl  oblatls,  cum  xdificationc  c- 
„mendicatis  vivent  :   mfi  alia  ipfis  a 


ITARVM.  Lilper  I. 

„  Supcriorc  fuftcntationis  ratio  fit  con- 
,,  ftiiuta. 

„  6.  Si  nullum  dis  a  Saperiore  dcfigna- 
„tumfucrit  horpiciura,  Incelligant  fibiad 
aliquodho(pitalc,  tanquairi  ad  hofpi- 
„  iium  paupcrum  cffc  divcrtcndum  fi 
„tamcn  honcftum  id  fit,  atquc  ad  exct- 
„cendacx  coMiniftcria  Societatis  aeco- 
„modatum  :  alioqui  convcnicniius  eric 
5,  ut  in  domura  pij  alicujus,  cxcmplaris 
,,Ecclcfiaftici ,  aliuravc  cjufraodi  locum 
i,  fc  recipiant,  &  in  quo  cum  asdificatio- 
„nc  raanerc  pofilnt. 

„  7.  Cura  ingrelTi  fucrint  locacainqui- 
,.  bus  ordinarij  rcfidcnt,  eos  quam  pri- 
raum  adeant  ,  fuamquc  opcram  illis 
„  fubraifie  oiTcrant,  &  faculcatem  ad  cxer- 
„  cenda  Socictatis  Miniftcria  modcftc,  aa 
,,rcl!giove  pcrant,  cofq^eomnes  tamEc- 
„  clcfiatticos,  pra?cipue  Parochos ,  quam 
„fccularcs,  quorum  au^ioritatc  ,  aut  fa- 
„vorc  opus  habcnt,  bencvolus  fibi  facc- 
5,  rc  ftudeanr. 

5,  8.  Cum  eo  pervcnerint,  ubi  diutius 
„  immorari  dcbent ,  ptudentcr  ac  matu- 
„  re  operam  dabunt ,  ut  nociciara  habcant 
„  probacor  um  Virorura  ,  Sc  piccate,  ac  rc- 
„  bus  agcndis  infigniorura ,  quorura  in- 
„  formacione ,  vcl  auxilio  juvari  poflSnt  ad 
>,  minifteria  Socictatis  majorc  cum  frudu 
„  aniraarura  cxerccnda. 
5>  9-  Qui  in  miflTioneSupcriorerit,  initio 
„  fufcipicndorum  opcrum,vcl  quando  raa* 
„jor  fubfidij  ncccflitas  ccrnitur,(quod  rcs 
„magni  momenti  fint ,  vel  diflRcultatcs 
„gravcs  incidant)  applicabit ,  curabitque 
„  applicari  MifTas  &:  Orationes ,  ut  omnia 
ccdait  ad  mfjorem  Dei  gloriam  &  pro- 
„ ximorum  utilitatcm. 
3>  10.  Si  ijs ,  qui  micruntur  non  fuerit  in- 
i,iun«5lum  ,  ut  mrdio  aliquo  utantur  limi- 
j,  tato ,  qualc  efl^ct ,  vcl  iegcre  ,  vcl  prxdi- 
„  carcc^r.  inijs  tantum  fc  exercebunt,qui- 
„  bus  focictas  uti  folet,  juxta  Conftitutio- 
„  ncs  :  confcrrc  tamcn  illa  cum  eo  Supc- 
i,riorc,  qui  cis  proprior  fuerit,fempct  crit 
i,fccurius. 

„  II.  Mcdia  fpiritualia ,  quibus  juxta  in- 
ftitutum  Societatis  ,  *&  bcncplaeitum 
Superioris  uti  potcrunt,  fcre  funt  mi- 
„  niftcriura  vcrbl  Dci  in  prafdieationibus^ 
,.facris  lc^tionibus  privatifvc  cxhortatio- 
„nibus,&:  colloquijs,Sacramcnto;um  con- 
,,fcflrionis,&  Eucharifti:Eadminiftratio,E- 
>,  xcrciciorum  fpiritualiia  traditio,difl[idca- 
„  tium  reconciliatio,ca(i;ri  confcicntia:  ad 
MEccIcfiafticos,eotuqiofiic;j  magis  privata 
„cxpricatio,&:  Chriftiai^q  ciodlnne  ad  puc- 
j^tos }  ac  alios  rudcs  pubiica  dcclaratio. 

„it.Cor-* 


Dc  Origmc  IesVI 
11.  Corporalibasctiara  pietatisopcri- 
bus,  quainiim  fpiritualia pcrmiitcnt,  & 
vircs  paticnrur ,  incu-mbcrc  potcrunr,  ut 
„  infii  mos ,  prsecipuc  in  Xenodochijs,  per 
fe,  vcl  per  alios  juvando ,  &C  pauperef.,aG 
in  cuftodijs  dctentos ,  quatcnus  liccbit, 
„  codem  modo  rublcvando. 
„  15.  Etfi  ccrtus  ordo  in  noftris  minifterijs 
„cxcrccndjs  prjcfcribi  non  potcftrplcn^m- 
„  quc  tamcn  utilius  crit,  5i  fecurius  ab  hu- 
„mi]ioribus  inchoarc,  ut  a  Dcdlnna  Chri- 
„ft.ana  pucns  cxpiicanda ,  ab  a?g.  ons  ho- 
„fpitahum  invilcndis,  eoiiimquc  6^  aiio- 
j,  rum  magis  indigcntium  confeflionibus 
„  audiendis. 

„  14.  Quanqua  humana  mcdia  non  folum 
„  fpcrncnda  non  lunc ,  icd  ctiam  cum  opus 
„eft,  prudenter,  &c  rcligiose  adhibcnda, 
„divinistamcn,  &  noftri  inftituti  m.gis 
„  proprijs  prajcipue  utcndum  eft,  in  cifquc 
„  raagis  fidcndura  :  orandufquc  X)cus,  ut 
j,  i)s  oranibus  det  cam  effi  :aciam,  quat  fit 
„  propofito  fini  confequendo  ncccflana. 

15.  luxtacamCharitatis  Reguiam,q'.ia 
„fe  Apoftolusomniaomnibusfacicbai,  ut 
„omncs  lucri  faccret,  cxpcdict  nonnun- 
„quam,  utingenio  corum,  cum  quibus 
,>agent,  iaitio  fc  aitcmpcrcnt  Cquarcnus 
„ratio&  virtus  fercnrj  ita  tame  i,  ut  mc- 
,,mincrint  ad  id  tandcm  eos  cum  Dci 

gratia  pcrduccrc,  quod  iHis  inDcmino 
,j  magis  confcrrc  judicabunt. 

16.  Eam  animi  nn^gnitudinem,&:  ajqua- 
„bihtatem  retincrc  ftudcant,  uc  &:  pro- 
5,  fpcris  fucccflibus ,  &c  advcrfi.  fupctiurcs 
„fint;  quonullo  evenlu  fradi,  ncc  rcii- 
„gio(aE  modeftia:  ncc  fandx  hbcrtatis, 
„  ncc  bon^  de  fc  conccpt.r  exiftimationis, 
„  quie  ad  frudum  coliigendum  nccc^raria 
„eft,  quicquam  amittant. 

„  17.  Si  quos  crga  fc,aut  Socictatem  ma- 
„leaifc£los  effe  intcUcxerint  (pia^fertim 
„ncm  vulgaris  audoritatis  hi^mincs^  auc 
„  qui  noftra  Minifteria  impediant,  non  fo- 
jjlum  pro  cis  orabunt ,  fcd  ctiam  convc- 
„  nicntcm  aliquam  rationcm  inibunt,  ut 
„cos  amicos  aut  laltem  ndn  advcrfarios 
jjfaciant.  Adquam  rcm  non  parumcon- 
jifcrt,  fi  data  occafioncjinftituti  noftii  ra- 
„tioncmillis  cxponant,  nuUumquc  offi 
„cij  gcnus  prartcrmittant ,  quo  illos  cum 
„opportunum  fuerit,  fyncere,  ac  rch- 
„  giose  demercri,  Sc  conciliarc  pofiinr. 
„  18.  Si  quando  Praeiacumaiiqucm  in  vi- 
n.  fitanda  Dicrccfi  comitabuntur ,  nihii  fc 
,>  in  ncgotijs  ad  vifitationcm  fpcdant.bui, 
alijfve  idgenusad  jurifdiclioncro  nerti- 
„  ncntibus  immifccant,fcd  ijs  taniiim  Mi- 
j,  niftciijs  attendant,  quae  func  noftti  infti- 
„tuti  propria. 


TarvM.  Lihcr  I.  75 
„  19.  Quaiilvis  optare  dcbcat,  utinfua 
„  quifquc  vocatione  proficiat,  airquumque 
5,  eft,  uc  pro  iuo  munere  ad  cam  rcm  o- 
j,  mnes  hnrcentur :  nullam  tamcn  Tcfor- 
„  mandi  Glcrii  aut  Moniaiium,  aliorura  vc 
,,RcligioforumcursE  partcm admittant:fic 
„  cnim  fict.^ut  &  munus  fuum  finc  iinpc- 
„  dimento  exequi :  &C  populum  ad  uberio- 
„  rem  frud  im  cx  vifiiationc  pcrcipien- 
jjdumfine  offcnfionc  diiponero  poflint. 

zo.  Cum  pra:cerid,qUod  cis  fucrit  pc- 
j,  culiari  racionc  injundum,  rcs  aliquadi- 
„  vini  fcrvitij  fe  obtulcrit,  in  qua  poflint 
„finc  detrimcntolua:  MiflTi^^nis  fuam  ope- 
j,ram  poncrc,  opportunitarem  ,  quann 
ii  Dcus  ad  eam  dcdcnr,quanrum  in  ecdcm 
5,convcnirc  judicabuncj  e  manibusciabi 
„  non  fincnc. 

),  zi.  Si  inloeis  defignatis  diurius  rcfidcn""' 

dura  eric,  locumquc  dcdennt  precipua 
„  ncgotia  (qu.T  nunquara  proptcr  ahas  oc- 
„cafi'incs,  Hcct  bonas,  divini  obfequij 
,,pofthabcbunt)  cxcurfioncs  aliquas  face- 
,i  rc  ,  fi  cas  cum  frudu  forc  judieabunt, 
„  non  ciit  inconvcniens. 
„  iz.  Sine  facultate  Saperloris  nulli 
„Confraternitati  5  Congrcgatior.ive  fta- 
„tuta  conccdente  ,  feu  vctus  liia  fic,  feu 
jjnova  inftitucnda  vidoatur.  Dc  novz 
„  autem  infticucnda,  &:  qusc  nulHbi  fi£ 
„in  ulb,non  priiis  agcnt,quam  Supcrio- 

rcm  confulanc. 
„  23.  C^:x  Dco  audore  pcrfieicnt,  ea' 
„quantum  licebic ,  ica  Gonftiruanc,  ut  fta- 
„  bilia  fint,&  diudurarc  poflinr.  Quod  fa- 
jjCiiiiis  obrincbunt, fi  rcs  convcnicnti  or~ 
,,  dinc  difponanr ,  carumquc  bonum  pro- 
„  grcfTnm  ijs  commendenr,quorum  exem-'' 
j,  plo,auclaritatc,  ftudio,  &:  diligcntia,  fa- 
„cile  confervaii,  8c  promovcri  pcfllnt. 
„  14.  Scribcntad  cum,qnem  dcfignave- 
„  ric  ille,a  quo  mifli  tunc,  fingulis  hcb^o- 
„madis,vcl  quocics  ipfis  facrit  conftitu- 

tum,&  quantum  ficri  potcft,  lotiusfue- 
„  ccfTiK  cum  certiorem  reddant,  qucmad- 
,i  modum  pccfonie ,  &:  negotia  cxcgcrint, 
„ut  confilio,  &,  aliisauxilijijuvari  pofllinr. 
„  z<.  Cum  proptcr  nullas  occupationcs 
3,  intermitter.dum  fit  propria:  perfedionis 
„  ftudmm,  diligcntcr  animadvertunt,ne 
.,  prartcxtu  procurandq  aliorum  falutis, 

proprtas  perfcdionis  oblivifcantiir, 
j,  ipfamquc  propriam  falutcm  ca  ratione 
„indilcrimcn  adducant  :  fcd  faepe  iliud 
„Dcmini  mentc  tevolvar.t:  Quid  pro- 
,,'dcft  hcrninr,  fi  univcffum  Mundum  lu- 
i,crccur,  anima:  vcio  iue  dctrimentum  pa- 
„tiatur?  fibiquc  iiludD.  Pauli  unulquif- 
„qucdidum  eXjftimct,  Attcndctjbi,  &c 
k  z  ,>dodrinaE 


^5  Ougine  lEsvi 

„  dodrinx,  infta  in  illis,  hoc  enim  fa- 
„cicns,  5:  tcipfum  falvum  facics,  6c  cos 
„qui  te  audiunt. 

„  z6.  Hanc  obiemcavcant,  nc  eon- 
„fuctainCollcgijs,  ac  Domibus  orandi, 
cxaminanda;  confcicntix  cxercitia, 
„  nifi  fi  quando  nccelliras  ,  aut  in  cvcntu 
yy  aliquo  charitas  illud  faciendum  poftu- 
Jarct.  Gonfervationem  cum  fceulari- 
„bus  nimiam  non  habeant,  aut  incau- 
„tam,  aut  quac  fceularcm  fapiat :  (cd  in 
„omnibus  fc  i^itcgritatis,  &  gravitatis 
„  cxemplumprscbeant :  atque  in  furama 
„  Regularum  Societatis,  fivc  carum  ,  quse 
„omnibus  communcs  funt  ,  five  quac 
„  ipforum  officij  propria:,  quantum  lo- 
„  cus  patitur ,  obfcrvationem  non  pra^ccr- 
„  mittant. 

5,  zy.  Praeter  \\xcy  fi  pro  rationc  di- 
„  vcrfarum  Rcgionum,  &  Miifionum  qua- 
„  litatc,  alia  quardam  a  Superioribus  con- 
„  ftituenda  videbuntur:  ea  in  pcculiaribus 
„inftrudionibus  addita  pari  diligentia  ob- 
5,fcrvanda  ciunt. 

REGVL^ 

PROC  V  R ATORl  S 
Generalis. 

j"  I.  TNomnium  ncgotiorum  tradatio- 
i,  Xne  pcrpct  u6  mcmor  fit  inftitutl 
„  Societatis,  qu;e  Dci  omnipotentis  glo- 
„  tiamqu^Efcns  ,  profcdul  animarum  in- 
„vigilat  Ipfe  igirur  verbo  ,  &  cxcmplo 
„  cosomncsardifi  er,  quibufcum  vcrfatur, 
„  &:  in  hisqux  ad  i  fhcium  fuum  fpcdant, 
„fidclititc*m,  P'udentiam,  &C  dextcrita- 
jjtcmh  ^bere  ftudcnt,  atque  eos  fibi  bc- 
„  ncvolos  confervct,  quorum  opcra  ad 
» ivcgoiia  pcragenda  indigct. 
„  2.  Adeum pertinent  ncgotlaomnia 
„  ad  cxpeditiones,  litcs,  &  quofvis  contra- 
„dus,  fibi  a  G^ncrali  commifTos-incun- 
„dosfpedantia  ,  qux  ad  univcria:  Socie- 
„  tatis  Collegia  vel  Domos  cjus,vcl  etiam 
„ad  particulares  pcrfonas  pcrtinebunt. 
5,  ^  Superintcndat  non  foliim  ijs,qux 
„aProcuratore,  &;  folicitatorc  cxterno 
„  curantur  ,  fcd  ctiam  Socijs ,  qui  illi  da- 
„buntuf  adjutores,  quod  ad  ncgoria  at- 
„tinct:  &  fi  qoi  Romae  fucrint  Procura- 
„torcs  Socictatis  rcrum  particularium  , 
„vcl  ctiam  Provinciarum ,  ab  ipfo  diri- 
„gcntur,  prout  Generali  vidcbitur. 
„  4.  Nihil,  quodad  cxpeditioncs,  lites 
„  aut  graviora  negotia  pertincat,  inclpiet 
3,  agcrc ,  nifi  a  Pix-pofito  Gencrali ,  pcr  fc 


TARVM.  Liher  I. 
„vcl  pcr  alium  approbatum  fit,  &  ci 
„  Gommiffum,  ut  excquatur.-  quodfi  Gc- 
„ncralis  rcmGonfultatione  indigerejudi- 
„cabit,folicitet,  ut  mature  dc  eaftatua- 
„tur,  pra:cipue  fi  res  feftinationc  egcrc 
„  videatur ;  fi  quid  autcm  cx  ijs ,  qu^  fta- 
„tuuntur,  ipfi  vidcrctur  non  convenire, 
„proponatfuam  fcntcntiam,  &rationcs 
„quibus  movctur. 

„  5.  Uludvcro  prarcipue  antc  oculos 
„habeat,ut  antcquam  litcm  uUara  in- 
„iendat,  rcs  conirovcrfa  (fi  ficri  poffit) 
„  concordia  aut compromiffiono  compo- 
„  natur:  fi  quando  tamcn  ad  litem  dcfccn- 
„dcndum  crit,  memoi  fit  ut  magnara 
„pacem  interiiis  cxtcriufquc  cuftodiat, 
,;&:fcmpcr  ad  iftam  concordiam  fc  pa- 
„  ratum  elTe,  contrariic  parti  innotefcAt. 
„  6.  Curet  diligentcr,  vt  rcde,  6cfo- 
„lide  fiant,  qua:  cxpcdicnda  ,  vcl  alia  ra- 
5,  tione  agenda  erunt ,  quod  fi  pcriri  juris, 
5,  aut  cunalcs  confulci.di  fint,  mixime 
„  idonci  cligantur :  idcm  dc  officiahbus, 
„per  quosrcs  cft  tranfigcnda,  intclligatur. 
„  7.  Confcrat  cumPra^pofii-o  Gcnc- 
„rali,  ciquc  rcddat  rationcm  coiumque 
„facit,  &  quo  in  ftatu  fint  negotia,  aut 
„  illi ,  qui  a  Pr*epofi{o  dcfignabitur:  quod 
„  fi  fcrum  diffieultas  cxtraordinarium  fa- 
„  vorcm  ,  aut  diligentiam  cxigcrc  vidca- 
„tur,  cidcm  fignificct,&  auxiiia,  quac 
„  opportuna  vifa  erunt,  petat. 
„  8.  Rationem  quoq;  rcddet  ftatus  ncgo- 
„tiorum,corumq;  perfccutionis,vel  expc= 
,,  ditionis,  ijs  qui  de  ncgotijs  fcribuntjfuas 
„  vcro  litcras Icgendas dabit  il!i  Affiftcntii 
„ad  eujusProvinciancgotia  pcrtincbunt» 
„  9.  Rationumlibros  conficiat,  in  qui- 
„  bus  figillatim  omnia  qux  recepit ,  fcri- 
„baniur,  &  quas  pccunias  quibusin  rc- 
„  buscxpendcrit,  ut  tam  clata&diftin- 
„da  ratio  dati  &C  accepti  fit,  ut  ipfo  etiam 
„  abfcnte  fupputari  poffit,  quid  fingulac 
„  Pfovinci^.Domus,  Collegium,aut  patti- 
„cularcspcrfona:  dcdcrint,  aut  dcbcant, 
„  Procuratori ,  aut  quid  cis  a  Procuratorc 
„dcbcatur.  Quodutcommodais  obfcrvc- 
„tur,  firigulis  faltcm  annis  ad  Nativitatis 
„Dominicar  feftum  rationum  omnium 
„  fummam  coIligct,&  fcribct,  atq;  ad  cos, 
„  quoru  intercrit,  mittct:fi  quid  autem  pc- 
„cunia:fupcrcrit,cifdcm  fignificabit,  uc 
„pro  ipforum  arbitrio  ^.do  ca  difponatur. 
„  10.  Librum  habeat,  in  quo  fcribat 
„  bencficia  omnia  Ecclcfiaftica ,  qua:  fin- 
„  gularcm  Provinciarum  Collegijs  funt 
„unita,  &  horura  etiam  catalogam,ubi 
„  tempus,  in  quo  fuit  fada  unaqna:q;rni<^^ 
„&:  valorctiam  annotctur,  animadveriat- 
que 


De  Ongtne  iEsvn 
„<]'Je  ,ut  antequarri  advcniat  dics  pr^r- 
5,  (criptiis  folvcndi  quindcnnia  ,  Re>5lores 
„  Collegioiu  ,adquc  hujufmodi  unioncs 
j,  pcniiiccdiligcnccr  admoneat,ut  oppor- 
„  tunotcmporepccunias  Romam  mitt.ic. 

II.  Curec,  utaProvincijs  miccantur 
„  pccuniae  ,  quas  concribucrc  dcbcnc  ad 
„  lijmptus  necclTatios  in  Procuratorei,  uc 
„  cum  opus  fucrir,in  advocacos,  lacorcs  li- 
„  cerarum,  &  alios  fimilci  facicndos :  utqj 
„  Romaj  fmc  co  tcmporc,  quo  illisfinc  fol- 
„  vcnd^.cadcmqi  diligcntia,qu^  fibi  cx  li- 
bro  racionii  colliget,ut  reddatur,curabir, 

li.  Cumpecunia  Procuratotiad  nc- 
,,gotiaconficicnda  tranfmitietur,  fi  lan- 
„tum  htcra:  bancharix  ,  qua:  de  crcdico 
„dicuntur,  miccantur,  nihilcapiac,  nifi 
„quantum&:quando  pro  negotio  confi- 
„  ciendo  opus  etit;  fi  vcro  bancharia:  iitc- 
„r^ad  ccrtam  aliquam  fiimmam  ,  qu^ 
„  jam  alibi  foluta  eft,  capicnda  mifTx fuc- 
„  rint,  &  ea  ipfa  jam  jam  ad  ncgotia  cxpc- 
„  dicnda  crit  necelTaria,  nc  tum  quidc  m  a 
„  Mcrcatorc,  praefercim  locuplete,  ^  fpc- 
„  ftatx  fidei  educatur,  donec  numc'  anda 
„fii:fiver6  nootamcito  ctic  nceeffaria, 
„vcldc  fidc  Meccatoris  non  tam  ccrto 
„conftarct  5  primoquoq,  ccmporc  ab  co 
„  acecpta  pccunia  ,  cam  fi  alicujus  mo- 
„  mcnci  fucric,  reponat  in  arca  fub  dupli- 
„  ci  elavi  ,  quarum  alceram  ipfe ,  &  altc- 
„  ram  divcrfam  foeius  habeat. 
„  15.  Scfipturas,  bullas,&  brevia  authcn- 
„tica,qu^in  Archivioconlervantur,  non 
„nifi  cx'gcnte  neGcfiitate  2ccipiet:accc- 
„  ptas  vcr6,quam  pnmiim  commode  po- 
„  tctit,  reddat:  c^tcras  autcm  fcnrruias, 
„Procuratoris  inftrumcnta,  lltcras  nego- 
„tia  contincnces,  quamdiu  ncccifaiia 
„fucrint,&:  dcraum  qoecunq;  ad  ofE:ium 
„  cjus  pcrcinenc,  &:  qux  ncc  pcrpctuo  nc- 
„ccfTaria  funt  ,  ncc  fcmpcr  fcrvanda 
„crunc,  ipfe  cuftcdiat  ordinace,  &  di- 
„ftindc,  fado  corum  omniura  inven- 
„tario,cubiculumq.  fit  clavi  obferati^m. 
„  14.  informationes  ad  (c  raiffas  in  omni- 
„bus  cxpcditionibus  habcat  prx  oculis, 
„ut  adcas  omnino  fupplicaciones  con- 
„formcntur  .•  dcmdc  animadvcrtat,  uc 
3,  bulijc,  brevia  ,  qu^  cxpcdiuncur,  cum 
jjfupplicatioBibus  copcoidcnc 
„  15.  In  librum  rcferac  fummam  omnium 
,,ncgotiorum,  qi-^  ei  coramendantur, 
i,rcfquc  trajorii  momenii,  qua:  in  co- 
„cum  pcogrc{Tu  perngcntur  ,ibidcmbrc- 
„  vi ,  ac  dilucido  ordirjc  confcfiba!:. 
5,  16.  Excmpla  liccrar-m,  quasad  v^irias 
„Provincias  ,  &:  loca  fcnl-jt  d^?  n  gotrjs 
in  librum  peculirarcm  rcfcrac  ^  U  cum 


'ARVM.  Liber  I.  -7 
„  mcmoralia,  informationes,fuppIicacici- 
.,  nes,  vci  alia  fcripta  ahcujus  moracnti  a- 
>,lijsdabic,  cxemplu  eorumapud  fc  fcrvcr, 
'>  »7-  Ilcgulas  Canccllariar  habcac,  bul- 
j,  lafquc  &  Brcvia  qux  a  fummo  Ponti- 
>,  fice  fiunt ,  cma^ ,  in  cifq;  animadvcrtar, 
>>  quid  novi  contincatur :  quod  fi  ia  C<x-- 
„  na:  Domini  Buila  aliquid  addcrctur,  au^ 
„mutarctur,  cam  ftatim  ad  omncs  Pro- 
5,  vincias  tranfmittat:  raotus  ctiam  pro- 
„priosunivcr(alcs,  confcio  tamen  Pra:- 
„pofico  Gcnerah,  Provincialibus  micccc. 
„  18.  Ciim  Prxpofitus  Gcncralis  adire 
,>volueric,  crcacum  novum  Poncificem, 
„  ucjuxca  Conftitutioncs  fus  Sanaicaca 
„  obcdicntiam,  voiumquc  Societatis  dc- 
„  claret ,  redigac  ilh  Procurator  in  mcoio- 
„  riam ,  ut  vidcac ,  an  expcdiac  ab  co  ira- 

'j,  pccrare  corfirmationera  gratiarum, 
„privilegiorum  Socictaiis. 
,>  19-  Subdicus  fit  SupcrioribusCollegij;« 
j,  pra:tcrquam  in  ijs,  qus  ad  fui  offici; 
„  cxecutioncm  fpcdanc. 

REGVL^ 

PROCVRATORIS  DOMV§ 

PROFESSiE. 

j",  I.  TN  omniura  ncgotiorum  trada- 
„  _ltionc  pcrpciuo  memoific  in- 
,,  fticuci  Sociccatis,  quse  Dci  omnipoccn- 
„tisgloriam  qua^rcns,  profcdui  anima- 
„rura  invigilac.  Curcc  igicur  ipfc  vcrbo; 
„&  excraplo  pr.-efertim  humilitatis,  fic 
„  pacicncia:  eos  omncs  asdificarc  ,  quibus 
j,cum  converfatur ,  acquc  eos  fibibcnc- 
„  volos  confervarc,  quoriim  opera  ad  ne= 
„  gotia  peragcnda  indigct:  &cum  oppor- 
„cueric,  dc  inftituci  noftri  racionc  illos 
„informer. 

j,  1.  Qii2Erac  diligcnter  elecmofynas^ 
„cafquc  firaplicitcr,  &:  amoie  Domini 
„pctac,  nc6  non  &  cas  augere ,  aecon- 
jjfervare  ftudcat,  oporcuncque  cos  vi- 
„fiteta  quibus  peccnda  crunc. 
„  3.  Habcac  Cacalogura  corum,  qui  or- 
„dinarie,&  cxtiaordinarle  clccmofynas 
,j  fteiunt ,  5i  dc  his  ccrtiorcm  faciac  Su- 
„  pcciorcm ,  ac  vidcat ,  ne  fiia  ncgligen- 
„  tia  aliquos  permittat,  quorum  bcnefi= 
„cio  doraus  iuvari  poflit. 
„  4.  Animadvcrtat,quid,  a  quibuspctcre 
„dcbcc,  iuxtaid  quod  unufquifquc  faci- 
5,  Uus,  &  commodiusfuo  tcmpotc  darc 
„  pofiit:  &  cavcat  nc  in  pctendis  clccmo- 
,i  fynis  gravis ,  vel  moleftus  exccrnis  fiCs 
„ica  ut  ad  eos  ,  Gum  opportuerit,  gratus 
jVfempcr  patcat  aditus  noftrorum. 

k    5         .  , 


78  De  Oriiinc  I  e  s  V  i  T  A  R  V  M .   Liher  T . 

5.  Hibeat  focium  a  Supcriorc  defigna-  „  bcbit,in  quo  fumma  quiEc3am  horum  in"* 

„tum,cujus  opcra  utatur  in  hi$,  quac  ad  „ ftrumentorum,& titulorum  eoniineatur: 

j,  fuum  officium  pertincnt,  prxtcr  alium  „  curoautcmcontractusmajorismomcnti, 

5,  fubi  opus  crit  ('qui  invirtutc,  &:  con-  „  pracfertim  rerum  perpetuarum  ficnt,  rc- 

,>  lcrvatione  probatus ,  poflit  clccmofy-  „  digat  in  memoriam  PraEpolito  ad  Ar- 

„nas  ordinarias  pcr  domos  colhgcrc.  „  chivium,quod  cft  in  Vrbc  pcncs  Pracpo- 

„  6.  Prociiratoris  erit,  quafcunquc  clcc-  „fitum  Gcncralcm,  corum  cxempla  au- 

„moi'ynas  rccipcre,   &  quarcunque  affc-  „  thcntica  mittcnda  effc. 

„  runtur  dmum,inhbro  quodam  adidde-  „15.  Cubiculum  clavi  cbfcratum  habcat, 

„fignato,  quotidie  rcribcrc.  „  &  afTcrvabic  fcripturas,  quibus  ad  Procu- 

,,  7.  Vidcat  in  qua^rendis,  vcl  admittcn-  „  ratorium  munus  indjgebir,cumq;aliquas 

„  dis  elecmofynls,  nc  pr^judicium  fiat  pu-  „  cx  Archivio  accipict.caiu  in  hbro,quiin 

„  ritati  noftri  inftituti,quod  atcinct  ad  cjus  „  code  Archivio  crit,annotato  dicracnfc, 

„  Miniftcria ,  gratis  omnin6  excrccnda.  „  &  anno  memoria  rchnquct,  quas  cu  fuo 

5j  8.  Pecunia  undecunque  provenerit,  fi  „tempore reftituct,cx cod.libro cxpungcr, 

ahcujus  momcnLifucrit,judicioSupcrio-  „  16.  Ciim  tr  ti  domui  ncecfraria  provi- 

j,  ris  m  a^-ca  rcponatur  ad  id  dcfignata.  „  dcre  ipfe  dcbeat ,  juxca  Supofiofis  ordi- 

:,  Hujus  Pricpofitus  clavcm  finam ,  &:  ipfe  „ncm,curcr,  utrcsomnes,  prarcipue  dik 

„Procuratoraheram  divcrfamcuftodiaf.in  „duraturac,  qnam  opportune  cmantur:ne 

„  cand«m  hber  afTcrvabitur  ,  in  quo  fcri-  „  aut  perindc  bonas,  aut  non  arquo  prctio 

„  bctur  pccunijE  fumma,  cam  ejus  quac  in-  „  cogatur  compararc:caveat  etiam  nc  dum 

„fcrtur,  quam  cjus  qua:  cftertur:fi  quando  „nimium  pccunias  pareit,  non  bonas ,  auC 

j>autem  cogentc  ahqua  ncccfticate  pecu-  „  infakibres  rcs  emat. 

„nia  in  arcamnon  infcrrcturj  nihilomi-  „  17.  Emptori  pccunias  ad  quotidianos 

j,nus  acccpti ,  &  cxpcnfi  fumma  fcmel  in  „fumpcus  fubminiftrabit ,  a  quo  finguHs 

,)  hcbdomada  in  codcm  libro  fcribitur,aG  „  dicbus  cxpcnUrum  cxiget  rationem  cx 

3,<fi  in  ca  reponcrctur.  ,,codicc,  fummara  vcto  in  hbrum  fuura 

„  9.  Quoiies  ex  arca  pcGuniara  accipict,  „  ipfc  rcfcrct. 

>, cjus  fummam,     diem  in  hbro  fuarum  „  18.  Vidcatnumca,qija:enipta  funt, il- 

„rationum  adfcribat,  in  altera  vcropar-  „  l£efacoiifcrventur,atqucanimadvcrtens 

„te  hbri  ,  cxpcnfi  ratio  conftet.  „aliqua,iion  uc  oportet confervari,  aut 

„  10.  Piocurator  inhbro  ad  hocdefigna-  „  expedcndi ,  Supetiorcm,  vcl  Miniftrum 
,)  to,  qucm  pcncs  fc  habcrc  dcbct :  fcribat  admoncar. 
„omnia,  qu.r  unufquifquc  Novitiorum 

„domumactuIerit,  cumejufdcm  fubfcrl-  R   E  G  V  L  -/E 

^ptionc&caCuftodivcftiumaffcivanda  pp  p.pvR  ATOR  T  rOTTFniT 

„tradat,  n.fifitpecunia,qam  fcparatim  PKOCVRAiOKlb  CULLL(jll, 
5,cuftodiet  in  arca  ,  ubi  pecunia:  domus  DoMVS  Probationis. 

„rcponuntur,   doncc ,  bicnnio  cxple- 

„to,  Novitius  coiifucta  voca  Socictatis      i-  JN  omnium  negotiorumtradat^o. 


,  cmittar. 


ne  perpetuo  mcmor  fit  inftituti  So- 
„  II.  Singulismcnfibusdati,&:acccptira-  „ cictatis , qu<^  Dei  omnipotcncis  gloiiara 
„tioncmSupcriorircddct,&:dcbitaetiam  „qua:rcns,  profcctui  animarum  invigilar. 
„inaicabir,  quo  ipfc  domus  ftatum  pror-  „  Curct  igitur  ipfc  vcibo ,  &  cxemplo  cos 
„  fus  intclligat.  „omncs  a:dificarc,quibufcum  convcrfatuf, 

r,  u.  Diligenticuraafrervabit  inArchi-  „  atquc  cosfibi  bcncvolos  confcrvatcquo- 
„vioad  hocdcfignato  inftrumcnta  origi-  „  rum  operaad  negotia  pcragcnda  indigcr. 
„nalia,  &ititulos.  quibus  conftat  de  jurc  „  2.  Pfocuratoris  crit  confcrvarc  rcs  tcm- 
„corum,  qnx  domus  ad  ufum,  &  pro-  „porales  fux  eura:commi(ras,&:  cascura"- 
„priamhabicationcm  pomdct,  fuis  locis  „  rc,  ranquam  bona  propria  Doromi  noftri 
„rcpofita,  ur  facileinvcniri  pollinr.  Ar-  „lcfu  Chrifti.  Ciim  aute  rori  Collcgio  nc- 
„chivij  aurcmdua:  clavesdiverf:e  erunr,  „  cclTaria  providcrc  ipfc  dcbcar;,  jnxra  Su- 
„quarum  alteram  Pricpofitus ,  altcrara  „  pcriorisordiuCin,ad  cum  pertmcbit  pro- 
„  ipfc  habebit  Procurator.  vcntus  quofcunquc  Collcg,, ,  vel  Dcmus 

„  I?.  Itcm  fcorfum  habcbit  hTceadcra  „probationis,&clecmofynas,nb.  pctcndas 
„  inftrumcnra,  &  titulos  manu  Notarij  pu-  „  a  Rcdorc  intcllcxcrir,ex.gerc  ac  rccipc- 
„blicifubfcriptos,utfidcmfaciant,fiali-  „  re  :  fyr.graphas  vc 6  folutionis,  quando 
„quandoin  judicio  pr.Tfentari  nccciTe  fit.  „  opus  crii,  ipic  dabit  fubfcnptas  a  Reclo- 
„  J4.  Ptxtcr  hxc  Procurator  librum  ha^  „re,aur  a  fc  iliius  commiftionc. 

»  3« 


Ve  Onginc  Iesvi 
3,  Omncs  Collegij  provencus,  &:  tem- 
pora,quibus  colligcndi  funt,  in  pecu- 
liari  libro  fcribet,  &:feoifum  fummam 
,,  cor.tradluum  &:  locationum,qua:  ad  bre- 
„  vc  tempus  fiunt:feorfum  etiamquafcun- 
5,quc  rcs,auc  pccunias  cx  frudibusCollcg!) 
„perccperit,  addito  a  quibus ,  &quando 
„  ea  provenerint :  cleemofyna:  autcm  alio 
„  in  loco  fcribantur. 

„  4.  Singulis  meniibus  dati  &  acccpti  ra- 
„tioncm  Rcdori  reddct ,  debitaque,  &: 
„  &:  credita  CoUcgij  indicabic,  quo  ipfc 
„domus  ftaium  prorfus  intcHigat. 
„  5.  Pecunia,  undecunqueca  provencrit, 
„(i  alicujus  momcnti  fucrlt,  judicio  Su- 
„perioris,  in  arca  reponctur  ad  id  dcli- 
„  gnata  :  hujus  Redor  clavcm  unam  ,  & 
„  ipfc  Pfocurator  altcram  diverfam  cufto- 
„  diat :  in  cadera  libsr  affcrvabitur,  in  quo 
„fcribctur  pecun'2  lumma,  tam  cjus 
„qu::E  infcrtur,  quara  cius,  qua^  efFcr- 
„  tur ,  fi  quando  autcm  cogentc  aliqua  ne- 
„ceftitatc  pecunia  in  arcam  non  inferrc- 
„tur,  nihilominus  accepti,  &:  expcnfi 
„fummain  codemlibro  ftacim  fcribaiur, 
„acfi  in  ea  reponerctur. 
„  6.  Quotics  ex  arca  pccuniam  aecipiec. 
„  cius  lummam  &:  diem  in  libro  fuarura 
„racionum  adlcribac :  in  alia  vcioparce 
„libri,  cxpenfi  ratio  conftcf. 
„  7.  PfOCuVator  m  isbro  ad  hoG  defigna- 
5,  to  ,  quf  m  yenesfe  habcrc  dcbct  ,fcribsf 
„omnia,qux  unufquifque  Novirtorura 
„doraum  atiulcrit ,  eum  cjufdcm  lubfcri- 
„ptionc,  &caCuft  )di  veftium  aftcfvan- 
„  da  tradet,  nifi  fit  pccunia,'"-quam  (epa- 
„ratim  cuftodict  m  arca  ,  ubi.  p':cu  ix 
„Collcgij  rcponuntur,  doncc ,  bicnnio 
„cxplcto,Novitiusconfucta  vota  Socie- 
„tatis  cmittat. 

,.  8.  Emptori  pccunias  ad  qDotid.anos 
„fumptus  fubminifttabit,  a  quo  fi.Mgulis 
„dicbus  cxpcnfarum  cxigct  ratiorcm  :X 
„codicc:  furamam  vcro  in  librum  fuum 
„ipfc  refctct. 

„  9.  _Curct,ut  rcsorancs,  pra^cipue  d  u 
„dutaturaEquam  opportune  cmantur,  rc 
„has  non  pctindc  bonas  ,  ant  non  sequo 
,,prccio  cogatur  comparaic  :  cav=  atctiam 
„  nc  dum  nimiijm  pccjmx  paicic  non  bo- 
ainas,aut  infalubrcs  res  tmar. 
„  10.  Vidcat  num  ca  ,  qua:  empta  fcit, 
„  illasfa  confcrvcntur,  atq;  animadvcrr  i  ns 
3,  aliqua  non  ut  oporter  coiif  .1  vari;  aiK  '  x- 
„pcndi,  Superiorem  ,  vcl  Miniftruraad- 
j,  moneat. 

3,  II.  Advcrtat,numca,qua!  aColIegiopof- 
„fidcntur,  rcparationc  ndigeant,  lcu  do- 
„mus,  fcu  pra^dia,  fcu  quidvis  aliud,ut 


TAR  VM.  L^'l^er  I. 
„ad  Sup^norcm  rcfcrat  :  fi  quid  au- 
„tcm  vcndendum  vidcretur,  codcm  in- 
„confuliio  ,  nc  faciat. 
>,  II.  Omfiia,  quz  fpeclem  habent  fc- 
„cularis  ncgotiationis ,  in  colcndis  vidc- 
„liccc  agrij,  vcndcndis  in  foro  frudi- 
„bus,  &:  fimilibus,  intclligat  prohibita 
^cfTc  noftris. 

5>  13.  Nihil,quodlocutioncs,  con'ra6tus 
„  aut  dcbita  conirahcnda ,  aut  alia  aUcu- 
„jvs  momenti  ncgotia  pertincat,  faeiati 
„nifi  ipfi  a  Superiore  commifium  fit:  fi 
„quid  autcm  cx  ijs,  quyc  jubentur,  ipfi 
„vidcrctur  non  expcdirc,  cidem  propo- 
„  nac  modcfte  iuam  ^cntcntiam ,  &  ratio- 
„  ncs ,  quibus  movcatut. 
„  14.  Excipict  in  codiccm  lites,fi  quae 
„  fortc  crunt ,  &:  qua:  gravioris  mamcn- 
„ti  circa  cas  fient,  continentcr  &  fum- 
„  maiimannotabit. 

>,  15.  In  Tribunalibus  judicium  non  com- 
>,p^rcat,  nifi  quando  aliqua  Qcccfiitas 
„plurimum  urgerc  Supcriori  vidcrctur, 
„fcd  pcr  cxtcrnos  Procuratorcs  noftra 
„negotiain  publicis  judicijs  peragantur. 
„  16.  Illud  vero  pr^cipoe  antc  oculos 
„habeat,  uttanquam  litem  uliam  intcn- 
},  dat ,  res  controvcrfa  (fi  fieri  poffjrj  con- 
„  cordia  aut  compromiftionc,confulto  Su- 
5>  peiiorc,  componatur :  fi  quando  tamca 
„  ad  litcm  dciccndcndum  erii,memor  fitj 
„  uc  magnara  pacem  intcrius  cxteriufque 
„cuftodiac,  &  fcmpcr  ad  juftara  concor- 
„djam  ipfum  paratum  efie  contrariarpar- 
„ti  ionotcfcat. 

„  17.  Curct  diligcnccr,  ut  rcde,  &  folide 
„  fiant,  qu^  cxpedicnda  crunt:  quod  fi 
„pcriti  juris  confulcndi  fint,  maxirae  ido- 
„  neos  cligat.  Idcm  de  cxtctis  officialibus 
„  intclligatur. 

„  18.  Conferit  cum  Superiorc,  eiqu© 
„rcddac  rationcm  corum  quac  fccit,  dc 
„quoin  ftatu  fint  ncgntia,aut  ei,  qucm 
„iUc  defignabit :  quod  fircrumdrfficultas 
„  cxtraordinarium  favorera  ,  aut  dii  gcn- 
„tiara  cxigcrc  vidcacur, cidcm  fignifiect, 
„  ut  auxilia,  qua:  opporcuaa  vifa  erunr> 
„  p  itantur. 

„  ]9.  DiMgcnti  cura  aflcrvabit  in  Arehi- 
,,  v(o  ad  hoc  defignato  inftrumcnta  origi- 
„na<iJ!;  ^  titulos,  quibusconftat  dc  juro 
„eo»  r.m,  c[\\x  a  Collcgio  poffidcntur,  fuis 
„lcc  s  .cpofic?i,')c  faciie  invcniri-  Archi- 
„vi;?  .  mduas  chves divcrfar  crunt,qua- 
„  « um   ;ceram  Rcdor,  altcram  ipfe  habe- 

St  t^;  jcnrator.  , 
„     lo.    Scorfuro   habcbit  h^c  eadcm 
j,  iriftnimeoca ,      titulos  manu  Ntnanj 
„publici  fubferijptos,ut  fidbm  faciant  fi  ali- 
quandci 


8o  De  Origine  I  e  s  v  i 

„  quando  in  judicio  prxfcntan  nccefTc  fit. 
j,  zi.  Prxtcr  ha:e  Procurator  Hbrum  ha- 
},  bcbir,  m  quo  fumma  qua:dam  horum 
j,  inftrumcntorum,  &  tiiulorum  continca- 
„  tur  :  cum  autcm  contradus  majoris 
„momcnti,  prarfcrtim  rcrum  pcrpciua- 
j,  rum,  ficot,  rcdigat  in  mcmoriam  Rc- 
j,doriad  Arohivium,  quod  cft  in  urbc 
5,  pcncs  Prarpofitum  Gcneraicm,  corum 
„  cxempla  mittcnda  cffc. 
„  21.  Cubiculum  clavi  obfcratum  ha- 
„  bear,  &C  afTcrvabit  fcripturas ,  quibus  ad 
jjProcuratorium  munus  ihdigcbic :  cum- 
„  qucaliquascx  Archivio  accipict,  caiam 
„  in  libro ,  qui  in  codcm  Archivio  erir, 
„  notato  dic ,  mcnfe  &  anno,  racmoriam 
5,rclinquct:  quas  cum  fuo  tcmporcrcfti- 
„tuct,  ex  codcm  libro ,  expungct. 
,,  xj.  In  libellum  refcrct  quarcunquca  Su- 
„  pcriore  ipfi  facienda  mjungentur,nc  mc- 
*„  moria  excidant,  &c  cffcdu  ftuftrentur. 

24.  Intelligat,  qui  fint  illi  potifllmum 
5,  qui  bcneficia  magni  momcnti  in  Col- 
„lcgium  contulerunt &  corum  catalo- 
„gum  habeat,  <V.  fupcriorem  ccrtiorcm 
„faciat,  ut  juxta  modum  profcflionis  no- 
„  ftras  grati      illos  cflc  poflimus. 

REGVLiE 

PR^FECTI  LECTORVM 
ad  Menfam. 

5,  I.  /^Vret,ut  idonci  in  Lcdorcs 
„  v_^fncnfa:  aSiiperiore  dcftinen- 
„ t.^r,5i:  eos  Inftruat  ,  ut  alta,  clara,  &c 
„diftin(3:a  vocc  legant. 

1.  Dct  operam,  ut  lcdor  prajvidcat 
„diligentcr  Icdioncm,  ut  bcne,  emen- 
„  date  profcrat,  6c  in  dubijs  ad  fc  rccurrar. 
„  5.  Admoncat  lcdorem,  uc  fi  quid  per- 
„  pcram  pronunciavcrit,  corredus  rcpccat, 
„&  cmendaie  icerum  profcrac 
„  4.  Habcat  a  Supcrioro  afiignatos  fibi 
5,  focios,  ut  in  ncucra  mcnfa  dcfic,  qui  lc- 
„dorcm  corrigac,  cofquc  juxta  has  Re- 
„  gulas  inftruat. 

„  5.  Initio  cledionis  in  prima: ,  atquc  c- 
„tiam  (nifi  noftrorum  paueitas  aliud  fua- 
„  fcrit)  in  fecunda  mcnfa  in  prandio, 
„Cocna  legatur  caput  deScriptura  facra 
j^Novi  vcl  Vctcris  Tcftamcnti,  cui  fuc- 
„ccdatfcmpcr  aliquislibcr  piusacfacilis 
„  iuxta  indiccm  infcriiis  prasicriptum,  ^Sc 
„habeatur  pcculiaris,  ratio  Coadjuto- 
„  rum ,  ut  pro  arbitrio  Superiorum  ali- 
„quid  vcrnaciila  iingua  ad  illotum  cihw. 
„  confolationcm  icgatur. 
„  6.  In  cclcbrionbus  fcftis  Icgatur  aliquid 


TARVM.  Liher  l. 
„  omllTo  capitulo  fcripturac ,  cx  Patruih 
„homilijs,  &  tra(9:atibus,  quod  ad  hi- 
„ftoriam,  &:  cclcbritatcm  fcfti  perti- 
„ncat,&:  a  Dominica  in  paifionc  Do- 
,,  mini  tradatus  aliquot  do  cadem  le- 
„  gantur. 

„  7.  Cumaftcruntur  litorac  annuar,8c 
„  Indica:,  quam  primum  Icgantur. 
„  8.  Initio  cujufcunquc  mcnfis  Sum- 
j,  marium  Conftitutionum ,  Rcgula:  com  ' 
„  munes,  &  Epiftoia  P.  N.  Ignati)  dc  Obc- 
„  dicntia  legantur. 

„  9.  Vefpcri  abfoluta  lcdionc,  fcu 
„  pra:dicationc  lcgatur  martyrologium 
„vulgarc  fcqucncis  dici :  quo  vcro  dic  fic 
„  abitincntia  ,  caput  aliquod  cx  libto  de 
„  imitationc  Chrifti ,  cum  martyrologio: 
„cum  vcro  jcianatur,  nihil  lcgatur  vc- 
„fperi,  ied  maicyrologium  lcgaiur  ad 
„prandium. 

L  I  B  R  I  divine  Scriptur^,  qk^  iri 
Refedorio  legentur. 

EX  Novo  Teftamcnto ,  m»ia  integrh 
legentur. 

Ex  Vetcri  ,  Pcntatcuchus ,  frater  Lc- 
viticum. 

Hiftorialcs  omnes,  &  Sapicntialcs ,  frs- 

ter  Cantica. 
Prophetales,  frater  Capita  aliquot  ob- 
fcuriora. 

LiBRi  qui  pofl  Lc£tionem  ScRi- 
PTVR^  legi  poffunt. 

HlBoria    EcclefuHica    Eufehij  Cafa^ 
riefifs. 

Hipria.  Ecclefiafica  Nicephori  Caltp. 
D.  Gregorij  Didogi. 
Hijloria  Ecclefapca  Bedd. 
VitA  SanBoru^  Aloyfj  Lipomani. 
Vita  San^orum  Surij. 
Severus  Sulputus  de  Beato  Martino. 
Gregorius  Turonenfs  de  gloria  Confefjorum. 
Sele6iA  EpilioU  Divi  Hieronymi. 
Chrifojlomus  de  orando  Deum ,  de  Providen- 

tia,      de  Sacerdotio. 
Amhrofus  de  fitga  feculi ,  de  hono  Mortis. 
t^ugitjl.  fermonest  Meditationes  y  Confef- 
ftones ,      alta  ejufdem  opufctda  &  tra- 
iiatus. 

D  Bernardi  de  interiofi  domo,  (jr  aliquot 

fermones  &  traBatus. 
Homilia  Patrum  feleSla. 
D.  Bonaventura  flimulus  divini  amoris. 
Thvmas  de  Kempis  de  imitatione  Chrifli, 
^  aliquQt  ex  ejufdem  au6lons  opttfculis. 

Cate- 


])e  Orrmc  I  E  s  V  i 

o 

Cdtechifrnus  RomAnm. 
Lttera  ladicdc. 

„  lo.  Prxterhos  librospoteriintquidera 
„alii  lcgicum  vulgares,  tu  Laiinijled  exa- 
„  minaci ,  &  approbati  a  Proviocialiatquc 
,jiHi  cfTcdcbcntqui  &  pictatcm  promo- 
„veant,  &:  vocationis  proprix  propofi- 
jjtum  confiimarc  pofllinr. 
>„  11.  Dc  1j  golislibrisruDtemporcpr.r- 
„{cgcndis  in^menfa  juxta  indicem  prx- 
„  fcriptum  prius  corjfertw  cum  Superiorc, 
„  ut  illc  conltiruat ,  quid  legcndum  fir. 
„  u.  Cataloguma  Supcriorc  habcateo' 
„rum,  qui  in  rcfcdoiio  commode  con- 
„cionari  potcrunt,  cx  quibus  Supcrior 
5,iprecligat,  qui  ftatisdicbus  concionen- 
j,  tur,  &  eos  pr^fcriptotcmporc  admonc- 
„bit,quadc  rc  finc  concionaturi. 

REG VL^ 

PR.£FECTI  SANITATIS. 

i,  1.  T^Rxfefti  fanitatismunuscricfu- 
„  X  perintcndcrc  ijs ,  qua?  adcor- 
„  porisbonamvaletudincm  pcrtinent  con- 
fervandam  infaais,(ini)s  prasfertira^qui 
„cxa:tatfc.auc  aUjs  dc  caufis  funt  debilio- 
„rcs)tura  rcftituendam  in  arg  oiantib  js. 
j,  2.  PraefitInfirmario,&L  c^tcrisqui- 
„buscura  argrotorum  commilTa  erit,  det- 
^,qje  opcram ,  nc  defit  Mcdicus,adfitquc 
„  co  vcnicntc ,  prasfertim  ubi  morbi  quali- 
j,  tas  id  poftulavcrit,&  quicquidab  copr^- 
^  fcriptum  fucrii  ,  iludeat ,  ut  cxccuttoni 
„mandctur  :  &  ubi  vidercc  argrotorum 
„  ctibicula  falubria  non  effc ,  ad  Supcrio- 
j^rcm  rcfcrar. 

„  3.  Obfcrvet,numquis  cximlafatiga- 
„tione  corporis,  aut  fpiritus  plus  asquo 
laboret,  vel  alia  de  caufa  raorbi  pcriculo 
ijfccxponac,  &  fupcriori  figr.ificec. 
„  4.  Si  in  cibis,  aere,  frigorc  ,  aut  alia 
„  quapiam  in  rc  aliquid  probabili  ratione 
j,  animadvcrtat,  quod  communi  oranium, 
„vc!  a!icuju5  faluti  prodefTe,  vcl  obcffo 
„pofiir,  Supcriorem  admoneat. 
^  5.  Curct,  ut  infirmarius  Regulas 
i,obfcrvcE,  quas  apud  fe  ctiam  habcbit. 

REGVLiE 

!^i€FECTI  BiBLIOTHECv^. 


1; 


in  Biblioihcca  habcat,  3d  videar, 


TARVM.  Libcr  J.  8f 
„ne  forteuilus  fit  intcr  coscx  prohtbiris, 
„autalijs,  quorum  ufus  eommunis  t^Tc 
,,non  debct. 

„  X.  Bibliothcca  claufa  fit,  cujus  cla- 
„vesipfc  habeat  6c  illis  tradai ,  quicasi 
„  juxta  Supcrioris  judicium,  habcre  dc- 
„  bcbunt. 

„  3.  Libri  omnes  eo  ordine  in  Biblio- 
„thcca  colloccntur,  ut  fingulis  faculta- 
„tibus  fuusccrtus  fit  locus  propriotitulb 
5,  infcriptus. 

j,  4-  Singuli  libri  titulis  cxtcrius  infcri- 
„  bantur,ut  Facile  cognofci  polTinr. 
)>  5.  Omnium  librorum,  quidomi  funr^ 
„catalogum  habcat,  divcrfarum  faculta- 
„  turaaudoribusordine  alphabecicoindi^ 
„  vcrfasclafTesdiftributis. 
3>  6.  In  alio  catalogo,  divcrfis  ctiani 
j,  pcr  clafTcs  faculcatibus,  ij  libri  fcriban- 
„  tur,  qui  in  noftrorum  ufum  extra  Biblio- 
„  thccam  eonccfii  funt;  qui  vcro  intra  dies 
),  odo  rcftirucndicxtr>huatur,  in  tabala 
j,  in  hunc  ufum  parieti  appenfa  noteiaar: 
„quibus  rcdditis  :  quod  fuerat  fcriptumj 
„  delcatur. 

„  7.  Nullumlibrum  cxBibliothccacui- 
„piara  dabit  finc  Supcrioris  Ii«entia  fpf-cia- 
„li,autgcneiali,5£advcrtat,nc  quishbrum, 
„ctiam  cura  licentia,  fe  infeio  accipint. 
,>  8.  Curct,  utBibliothcca  valdemun» 
„da,3dcompofitafit,  quam  y\  hebdoma- 
„  da  bis  vcfrctj&fcmclcx  libris  puivcrcm 
„excutiet :  cavcrc  ctiam  dcbet,  nc  libri 
„humiditate,  aut  alia  re  ixdantur. 
„  9.  Quando  intcllcxcrit  domi  dccffe 
„aliquos  libros  nccclTariosjauc  aliquos  val= 
„  de  utiles  In  lucem  editos  cfTc,  ccrciorem 
„faciac  fupcriorcm,  utfi  illi  vifum  fueritj' 
„  cmantur  :fi  vcro  domi  libri  inutilcs  fuc- 
«rint,  cundcm  admoncat,  an  cum  alij^ 
„raclioribus  eoramutandi  finr. 
}>  10.  In  loGo  publico,  prsefcrtim  in  ma- 
3>gnis  Collegijs  fint  quidam  communio- 
„rcs  libri,quibusuniufquifque»ro  ratio- 
>,  nc  fuorum  ftudiorum ,  uti  pofiit. 
>>  II.  Habeait  librum,  in  qua  eo  o- 
„mnia  judicioSupcrioris  felcda  diligen« 
>,  ter  fcribantur,  quse  in  fuo  Gollegiopifc. 
5,  blice  cxhibcntur,  ut  Comoedjs,  Dialo- 
„  gi :  Orationcs,  tc  id  genus  alia  :  Con- 
„clufioncs  vero  fingulorumannorum,qua£ 
,>  publice  defendcntur  :  firaul  eonfutas  in 
„Bibliotheca  afTerver. 
„  II.  Si  aliqui  libri  cxtra  domura  ac- 
„  commodato  darentur,  adhibcat  diligcn- 
„  tiam  ut  recupcrcntur  fuo  tcmpore  :  &  in 
„aliquo  intcrim  hbro  notabir,  quinam  illi 
„libri  fint,  U  quibus  cos  accollimoda- 
„vcr!t, 

i  REGY- 


8l  Dc  Origtne  Ies  v 

R  E  G  V„L  ^ 

S  V  B  M  1  N  I  S  T  II  I. 

9)  I.  OVbminiftcr  cftinftrumentum 
)>  jOMiniftri,  &  alioruraSupcrio- 

„  rura  ,  ad  res  particularcs  obeundas,  & 

cxecutioni  inandandas. 
„    z.  Nihilordinar,  rcdtantum  cftexc- 
5,  cutor  ,  &  exador  adioniim  domeftica- 
„rum  juxta  modum  &:  ordincm  fibi  a  Su- 
„pcrioribus  prxfcriptum. 
„    3.    Et  cjus  prjccipua  cura,  ut  omnia, 
„qu^  attinent  ad  culinam,  refedorium, 
„  penum,  Gcliara  vinariam  ,  &  aquariam, 
„  bcnc,  &:  ordinc,  &  tcmporc  fuo  parata 
„  fint  &  minjftrcntur :  vidcatque  ut  cubi- 
„  cula  fint  dcccntcr  compofita,  qujc  altct'- 
„  nis  faltcm  dicbus  vifitabit. 
,,    4.    Curct,  nc  noftri  per  Domum  vel 
„  Collcgium  vagentur,  vcl  intcrapcftive 
„  colloquantur:  ac  dcniquc  ut  uniufquif- 
„quc  in  fuo  ofticlo  vcrfctur,5i:  contincatur. 
„    5.  Rcfert  dc  omnibus  rebus  quotidic 
„  ad  Minifttum,  ac  Propofitum  vero  vcl 
„Rc6lorern,  quotics  cum  vifura  fucrif. 
„    6    Nuliarainjungct  poenitcntiam,  fed 
„dc  dcfcdibus  doraefticisadmoncatMini- 
„ftrum,vcl  alium  Supcriorcm:  poterit  ta- 
„raen  irapofitas  poenitcntiasnommc  ali- 
„  cujus  ^upcrioris  alijs  dcnunciare. 
„    7.    Erit  Superior  noftrorum ,  quiSa- 
„  eerdotcs  non  funt :  Saecrdotlbus  tamon 
„aliquid  injungerc  potcrit  nomlncalicu- 
„jus  Superioris. 

REGVLtE 
^  DIT  VI. 

,i  I.  "p)Ra:fe«3:o  Ecclcfias  obcdiat  in 
j>  JL  omnibus  qua:  adTcmpliMi- 
„  ftcrlum  pcrtincnt. 

„  z.  Scrvct  modcftiam  in  incefTu,  vultu, 
„fcrmoncquc:  tam  inTemplo,  qu^ra  in 
„  facriftia:  ijs  vcro,  qui  aliquid  cxigunt, 
„  faiisfaccrc  cum  ardificatione  ftudcai  per 
„fo,  vel  ad  Prsefedum  recurrcndo,  aut 
„  ipfos  ad  eum  remittcndo  :  fi  quando  ve- 
5,  ro  necelTc  eritcum  mulieribus  loqui ,  id 
„oculis  dcmiffis,6iquam  brcviflimefaciar. 
,>  3.  Dum  faeris  infcrvit,  attentus  ad 
„fuum  Miniftcrium  cum  dcvotionc,  & 
„  asdificationc  fir.  Ncc  antc  eum  qui  cc- 
„Iebiar,  auc  ad  latus  ex  icquo ,  lcd  ali- 
quanto  poftcrius  rnancrt.  utatur  vcio  to- 
,.  no,  qui  congruac  cun-  -0  ,  quo  Sdccr- 
„dos  utitur:  omnia  rcdc  piofcrac,  ncc 


ITARVM.    Liher  I. 
,,  celcritcr  nimiiim,  nec  nimis  lente.  Dc- 
„niquc  in  ijs  fit  bcne  inftrudus,  &cex' 
„tcros,  qui  Saccrdoiibus  miniftrabunt, 
„cadem  doccat, 

„  4.  Curct,  &  veftimcnta,  quaer  fa- 
„crum  fadurusinduitur,  fini  redeapta- 
„ta,  ipfumquc  circuraquaquc  intucatur, 
,,  antcquara  e  facriftia  cxcat. 
„  5.  Diligcntcr  dct  opcram,  ut  Saeer- 
„dotes  ,quiSacrum  faccre  voluncquain 
„primura  Miniftros  habcant  fibi  a  Supe- 
„riorc  pra:fcriptum ,  &  quotidie  unum- 
„qucmque  corum  ,  qui  ordinc  in  fummo 
„  Altari  Miifas  diduri  funt,  oppoituno 
„  tcrapore  admoneat. 
„  6.  Tot  habcbicappcnfafudariola  in 
,,  Sactiftin,  quot  fuerint  Dorai  Saccrdo- 
,,tes,  infcriptis  fingulorumnorainibus,Si 
„addito  uno,  vcl  pluribus  pro  cxtraor- 
„  dinarijs. 

„  7.  Dum  Sacta  fiunt ,  acccndat,  ut 
„rainimura,  candclas  duas,  &Gura  fan- 
„diftimum  Sacramcntumclcvatur,faccin, 
„  aut  ccrcura  :  quo  tcraporc  etiam  cintin» 
„  nabulura  pulfet :  acccndctctiarafaccm, 
„  cura  alijs  fanctKfimura  Sacramcntum 
„  miniftrabitur  ,  ipfcquc  conff  ifioncmgc- 
„  neralcm  corum  Vicc  rccitabit. 
„  8.  Curct,ut  vinum,  quod  in  Sacri- 
„  fidum  paratur,  fit  bonum,  &  mcrum,  as 
„mundum,  coquc  ipfo  die  hauftum:  f5- 
„  militcr  &  aqua,  &  ampullx  fint  munda:, 
„&  dcccnter  coopcrtx. 
„  9.  Hoftias  faciat,  quam  fieri  pote- 
„rit,  pulchras,  co  numcro,  ut  &Miflis, 
„  &c  communlonibus  fufficiant. 
„  10.  Antc  MiiiTas ,  &  concioncs,  ao 
„  ledioncs ,  pulfct  campanam ,  prout  fibi 
„  pr3ercriptum  erit :  dct  ctiam  fignum  fa- 
„  lutationis  Bc&tx  Maria:  in  aurora, 
„inraeridic  &:  vefpcri  :  dct  ctiam 
,  gnura ,  cura  ptimum  quis  cx  noftris 
„  vita  fundus  fucrit :  ut  omncs  ,  pro  cu- 
„jufquc  devotionc  illius  animam  Dco 
„  comracndent. 

},  II.  Si  quando  proptcr  univerralom 
„aliquam  caufara  in  rcliquis  Eeclcfijs  cam- 
),pana;  pulfcntur,  ipfe  etiam  juxta  Supe- 
„tioris  prasfcriptum  pulfabir. 
„  II.  Pridie  quara  fit  habcndaconcio^ 
jjdifponat  fcaranain  Tcmplo,  iuxta  foli- 
„tum  morem. 

„  13.  Det  opcram ,  ut  nullo  modo  lu^ 
„mendcfit  ante  fandifllmum  Sacramen- 
„tum,  ncque  intcrdiu,  nrc  ie  nodu. 
„  14.  Ex  jjs  Saccrdotibus ,  quos  habct 
„  a  Superiorc  dcfignatos ,  vocet  diligcntct 
„ad  Templum  qui  nominaiim  pctuntur 
„  ad  confcAiones  audicndas:quod  fi  nomi- 
,>  natim 


Dc  Orijiinc  I  e  s  v  i 
„  natim  non  petimtur ,  coufc(Iioncs  au- 
„  dicndas,  cos  juxu  oi  dincm  libi  prar(cri- 
„  prnm  accerCat ,  &:  qnarstum  m  ip(o  eft, 
„dcc  oj)cram,  ut  omnibus,  qui  conficeri 
„  volunt ,  faiisfiar. 

,,  15.  Si  qui  MifTas,  auc  oraiioncs  pe- 
„tanc,  ad  Pra:fc£tum  rccuirar,  vel  ad 
„  cum  illos  remitiar. 
„  16.  Si  quis  aliquid  qua;rer,  in  quo  ei 
„  alariiroie  meiiusfatisficrcCjCura  ad  por- 
„tam  domus  rcmirtat ,  &:  eos  etiam  ^  qui 
5  per  portam  ,  qua:  a  Templo  in  domum 
3,  pacet  aditus ,  ingredi  veilent ,  niii  viri  c(- 
„  fent  ciujraodi ,  uc  corum  peculiaris  cf- 
fet  habcnda  ratio  ,  proiic  a  Superiore 
„  fueric  inftrucius,  nunquam  autem  poria 
„ca  apperta  rclinquacur. 
„  17.  Curec,  utnunquam  illic  aquad^- 
j,  fic,  ubi  lavancur  manus  foias  ance  &c 
„poll:  Sacrum  cxtergcndas. 
„  18.  Provideac,  ut  aqua  benediclain 
„plla  non  defit. 

3,   19.  Siqnai.docieemofyna^MifTarum, 

vel  Confcirionum  gratia  oftcruntur,  cas 
',-,non  admittat:  fi  quidtamen  alioqui  in 
„  Altaribus,  aut  a  ijs  ccrapli  locis  repcre- 
„ric,  auc  in  uiumTcmpli  oblatum  fuc- 
„rit,id  PrajfcLlo  tradet. 
j,  zo  Tcmpli  portas  mane,  fcd  non  an- 
„teauioram  aperiat:  eaidemquc  vcfperi 

circa  folis  occafum  djlig^ntcr  obferct: 
„qnod  etiam  facict  circa  meridiem  ,  nifi 
„Sup:riorin  cafu  aliquo  fecus  faciendum 

judicaret :  &:  quotidie  noduclaves  Ee- 
„  clefia:  ad  Supcriorem  deferat 
j,   21.  Quamdm  Templum  eric  apcrtum, 
„  diligcnter,  curet,  nc  unquam  fine  cufto- 
„  dc  rciinquatur,  fcd  femper,  aut  ipfe,  aut 

aliusin  co  fit,  vcl  in  Sacriftia,  ita  ut  &: 
5,  videre  Tcmplum  &;  cuftodire  poffit. 
5,    iz.    Advcrtac,  nc  quis  in  Tcmplo 
„deambulct,  ncvc  fticpitusinco  audia- 

tur  :  eos  vcro ,  qui  loquentur  altius,mo- 
„defte,  ut  dccct,  admoncbit. 
„  13.  Dct  opcram  diiigcnccr  ,  ut  alta- 
„riafint  munda  ,  &  bcnd  przeparata,  6£ 
j,  pro  ratione  temporum  ornata  ,  atquc  ut 
„  va(a  facta,  ornamcnta,  &  cxteraomnia, 
„qua:  addi  vinum  cultum pertincnc,  in 
„fuis  locis  apte,  dcccntcr  rcponan- 
„  tur,  &  confcrvcntur. 
„  24.  Videat,utTempIumfitmundum 
„&bis  fingulis  hebdomadis,  aGfa:pius,fi 
«ncccflc  fit  pra:fertim  in  feftorum  rolc- 
„mnium  vigilijs,  fcopis  mundetur:  cancs 
„ctiam  cx  Templo  abigat. 


T  AR  V  M.  Libcr  L  J?5 

R  E  GV  L  ^ 

J  N  F  1  R  M  A  R  1  ]. 

j»  I-  /"~^Vramhabcatinfiimorum,quo-; 
3>  V.^tum  *gritiido  fimularqueci  in- 
„  dicata  fncnt ,  fi  ccnfercc  rem  effe  alicu- 
„jus  moraenti ,  PrcTfeaura,  &  Superio- 
,,rem  adiiioncac. 

j,  2.  Cura  quis  in  niiorbum  incidit ,  a 
„Supcriorc  uuclligat,  num  ftatim  Mcdi- 
„cus  vocandus,  qui  unus  ordinarie  effe 
„deber,  nifi  ingravcfcente  moibo,  auc 
,j  in  quibufdam  alijscafibus,  alio  Medico 
„  opus  cfTc  Supcfior  judicavcrit :  &  quo- 
„ticsMedicus  xgrotos  invifet,  adfic  ipfe. 
„  5.  Studeac,  uc  qu^  ^'grotanti  danda 
„funt,  &  opportune  cmantur,&:  bona 
„  fint,  &  bene  prxpararaadminiilrentur. 
,)  4-  Curet,  ut  xgrototum  cubicula  fint 
5,  valdemunda  :  lcdi  concinne  fternan- 
„tur,  6c  ramufculis,  &  hujufraodi  alijs 
„decumbcntes  obkftcr. 
„  5.  <£grotum  confolari ,  &  cxhilarar© 
„  ftudeat ,  non  foluro  rcbus  a  Medico  pro- 
„batis,  fcd  verbis  etiam  fpirituaiibus,  & 
„l^tis,  habeat  ctiam  libro.'-,  quorum  le- 
„6tionc  argroti  rccrcati ,  &:  juvacrinfpi- 
„ritu  poffint. 

„  6.  Incelligat  a  Superiore,  quos  ex 
„noftris  ad  egrotos  invi(cndos,aG  rccrean- 
„  dos  accericrc  dcbcar,  caveat  aucera,  ne 
„dum  infirmis  placcre  ftudcc,  aliquid 
„  fiar  ,  quod  cis  nocefc  ulia  raiione 
„  pofllic. 

„  7.  Medicinalia,  &cunda,  quxaf!gro- 
„  tancium  ufui  neccffaria  funr,  haberc  ipfc 
„  dcbct,  nifi  Phaimacopoladomi  fit,&  in 
„loco  convcnicnti  ea  cuftodire  &  fscpiiis 
„  rcvifere ,  ut  incorrupta  confervcntur:  & 
„  quando  opus  fuerit ,  ut  de  novo  fuo  tem- 
„porcconficiantur,  curare  juxta  ordincm 
„  Supcrioris. 

„  8.  Nihil-omninb  eorura,  quae  a  Medi- 
„  co  pra^fcribantur ,  pra^tcrmittat,  aui  mu- 
„  tet :  ordinem  etiam  obfervet  temporum 
„  prasfixorum  ,  quibus  prandium,  coenam, 
j,  iyrupura",  caeteraquc  mcdicamenia  detj, 
„omnia  (cripto  cxcipicns,  quac  MedieOs 
,,  pr^fcripferit 

j,  9.  Advertat,  quo  die  quis  cospcric 
j,  xgrotarc,  quae  hora  fcbrcs  a;grotum 
„&corripiant,  &  dcfcrant:  tum  utMcdi- 
„  cum  ,  &  Supcriorcm  admoneaf ,  tum  uc 
„cibum  rempeftive  piaebcaf. 

10.  Simorbusfitcontagiofus,  fupellcx 
Y3  fcparari  dcbct ,  ne  cuiquam  noccar. 

I    2      „  II.  Conva- 


J>e  Or/g/we  Ies  VITARVM.     LihcY  \. 
II.    Convalc.rcenrcs  e  kcto  furgcre  „    z.    Nihil  cuiquam  nunciabit  intem- 

non  peimiitat,  priufquam  id  Mcdicus   „ pcll:ive,ut  ciim  m  menfa  redetur,  niti  aut 

'  .  1    _/r  -   i-r...-  . 


„  conccrtcnt,  &  opetam  dct ;  ut  ca  con- 
„  valcfccntibus  prxbcantur,  quaj  Mcdi- 
„cus  prxfcripfctit ,  quoadSuperion  iatis 
„vifum  fucrit. 

„  li.  Paticnter&cumCharitatc  tum 
„'ipfe,  tum  focij  ejus  ferant  molcftias,& 


„  rcs  c{fct  nccelTaria,  aut  pcrfonac  mit- 
„  tcntis  coaditio  aliud  cxigcret. 
„  3.  Litcras  onincs  ,  fchcdulasqu^ 
„  domefticis  mittuntar ,  Supciioti  tradat ; 
ij  vero,  adquos  dabuntur,  cos  cfTc  accc- 
,)  ptas,  ne  intclligant,  caveat  ctiam  ne  aii- 
diffieultatcs,  qua^  interdum  in  curandis  „  cujus  domcftici  iiteras,  autquid  fimilc 
„  infirmis  accidcre  folcnt.  Qucmadmo-  „cxtcrnisdet  injuffuSuperioris. 
„  dum  autcm  diligentcr  curarc  dcbct ,  ne  „  4.  Cum  aliqui  ex  Socictatc  pcrcgte 
„debita  miniftctia  xgrotis  dcfint,  ita  c-  „  vcniunt,  januam  ingrcffis  dieat>  ut  iliia 
„tiam  animadvertcrc ,  ne  nimia:  vigiliae,  „cxpcdcnt,  dum  Supcrior  dc  advcniu 
jimmodcratiquclabores,  autmofbicon-   „corum  fit  certior. 

„tagio  vel  proprix  ipfius,  vcl  fociorum  „  5.  Fcftinct  ad  januam,  eum  tintina- 
„  faluti  noccant.  „bulum  pulfari  audic,&  cum  res  patie- 

„    13.    Cum  gravitas  morbi  id  poftula-    „tur,per  feneftcllam  vcnicntcs  cxpc- 
„  vcrir,  Supcriorcm  certiorem  rcddat.  ut    „diat,  porta  non  apcrta. 
jj^grotusantcquam  judicij  piivctur,omnia   „    6.  Si  quis  abcxtcrnis  qu5Eratur,quido- 


„Sacramcnta  accipiat:  quod  fi  acgrotuS: 
„  diu  licet,  finc  peticulo  dccumbat,  curet 
„utodavo  quoquedie  pro  morc  Socie- 
„tatis  communicct,  nehcjufmodi  fpiri- 
„tuali  frudu,  &.  confolationc  privetur, 
„nifi  aliqua  ratio  judicio  fupcrioris  im- 
„  pcdiat. 

14.  Ingravcfccnte  moibo  Superio- 
„rcmadmoneat:ut  orationibus  omnium 
„domefticorum  valde  peculianbus  infir- 


„  mi  non  fit ,  modcfte  intelligat,quis  fic 
„illcqui  pctit ,  &  quid  vciit ,  ut  id  rcde- 
„unti,  fi  opus  fif,cum  fijcultatc  Sjpc- 
„rioris  fignificarc  poflit. 
„  7.  Talem  cum  omnibus  convcrfandi 
„  modum  teneat,  ut  difcrctioncmodeftia, 
fpirirualibus  vcrbis  fingulos  ^difica- 
,,  tos  6l  contentos  afedimittcro  ftudcat. 
„  8.  Cum  externi  aliqucm  e  noftris 
alloqui  volcnt ,  Supctiorcm  adibit ,  qui  fi 


mum  juvari  faciat :  idquc  eo  magis ,  quo   „  ad  id  facultatcm  dedctit,diligcntcr  cum 


„  raorti  propmquiorem  vidcrct:  &  ut  mo- 
„  rienti  quo  plutes  potcrunt  ex  noftris  ad- 
„fint,  qui  cum  aniraofiorcm  rcddant,ijf- 
,,quc  auxilijs  juvent ,  qux  eo  tcrapore 
„  convenicnr,  accura  primum  vita  fruclus 
„fuctit,  i£dituum  admoncat. 
„  15.  Providcat,  utcorum  corpora,quiad 
„meliorcm  vitam  migrarint,  ad  (cpultu- 
„  ram  confueto  Rcgionis  morc  pra;paren- 
„tur,  utne  fpaciodiei  naturalis  deccnter 
„  tcncantur,  nifi  rationc  mali  odoris  antc- 
„vcrtipoflc  hoG  lepus  Superiori  viderctur. 


„quipctitur,  qu^ercc  &:  ad  locum  collo- 
„  quijs  dcftinatum,  cos  rcmittct. 
„  9.  Dc  clccmofynis,qi)a2  ad  januam 
„  mitteniur ,  Superioris  mentcm  intelli- 
„  gat,  illiufque  ordincm  fcquatur,  &:  fi 
„alicujus  momcnti  fint>  Procuratorcm 
„  ccrtiorem  faciar. 

„    10.    Si  quandoPrelati,  auc  Magna- 
„tcsdomum  intrarint,  curct  fi  commode 
„pofl!it,ut  Saccrdos aliquis  cos  commit- 
„tctur,  dum  Supcriorcm  ipfc  acceifir. 
II.    Cum  paupcrcs  elecraofyna:  cau- 


Prxfedo  fanitatis  obediat  in  o-   „fa  ad  januam  accedunt,  bcnigne  rc- 


„mnibus,qux  ad  hoc  ofticium  pertincnt, 
„  qui  fi  nullus  fucrit  conftiiutus ,  Ptxfccti 
„  muncre  ipfc  jungatur. 

REGVLiE 
I  A  N  1  T  O  R  I  S. 

„  I.  K^TOmina  omnium  domcftico- 
„  rum  prope  oftium  domus  in 

„  tabula  fcripta  fint ,  ubi  noiis  quibufdam 
„  illi  dcfignabuntur ,  qui  egrcdicntur  :  nc- 
„mincm  vcro  foras  cxircpcrmittat ,  qui 
„facult3tcm  a  Supctiorc  gcncralem  aut 
„  patticularem  non  habcat  :  &  ab  alijs, 
„qui  cgfcdiuntur,  quocant,  intclligat. 


„  fpondcat,  &:  fcdulo  qua:rat,quidnam  eis 
„  erogari  poflit,  juxta  Supcrioris  arbitrium 
„idquc  illis  cum  charitatc  diftribuat. 
„  u.  Mulicres,  fi  quando  ad  oftium 
,,acccdunt,  paucis  vcrbis  dimiitat ,  aut 
„fi  pluribus  opus  efle  videretur,  in  Ec- • 
„  clcfiamcasmittatadiEdituum,  ubi  tc- 
„fpondcri  ipfis  potctit. 
„  13.  Obfcrata  fempcr  janiia  fit,  cla- 
„  vifquc  in  pocta  nc  fclinquatur  :  loca 
„ctiam  porra:  vicina  munda  fcrvct,  & 
„  ut  juxta  januam  omncs  fummifla  vocc 
„  loquantur ,  curct. 

„  14.  Portas  dorous  ante  no^aem  clau- 
„dat:  cxindc  vcro  cas  nullius  caufa  ape- 
„riat,  nifi  dc  Prxpofiti  vcl  Rcdoris  cx- 
„  prcfl^a 


Dc  Ortgim  Iesvi 
prcfla  Iiccntia:&:antcq'Jam  cubiium  cat, 
„  clavcs  cidem  iradens  ii  quis  foris  ma- 
„ncat,  iJli  rcnunGiabit. 
„  15.  Nihil  cuftodicndiim  a  quoquam 
3,  cxierno  rccipiar,abiqueSupcrioris  julTu. 
„  16.  Quoties  MediGus  domum  ingcc- 
„djctur  lignumdabic  campana,  ut  Mini- 
„ttcr,  &cactcriquidcbcntadcirv;  poftint. 
.  „  17.  la  Collegiis  ,  in  quibtis  Scholas 
„  cxtcrnis  apcriuntur,  iignum  campana 
„  dabit  pro  inicio  lcdionura  ,  ac  finc.-fid: 
„Gyranalia  ftatis  tcmporibus  aperict,at- 
„que  claudet,  nifi  horum  cura  ahjs  de- 
,,mandciur. 

R  E  G  V  L  ^ 

CVSTODIS  VESTIVM- 

„  I.  OErvare  dcbct  omnem  fupellc- 
„  0«^»^cm,  fivc  hncam,  fivc  la- 
„Qeam,  &:  quicqoid  ad  indumcnta,  5i 
„  ibi  opus  fucrit  ,  ctiam  ad  calceamcn- 
„ta  attinet :  qux  dihgcnti  cura,  ut  rcm 
„  paupcrum  Chrifti,  culVdict. 
„  z.  Inventarium  rerum ,  quas  ipfe 
^jCuftodit ,  fi  ahcujus  momcnri  fint ,  in  H- 
„bio  habcat,  bL  fcorfum  fcribat,  quar  de 
„  novo  fianc ,  addico  dic  ,  menfc  &  anno, 
„uc  cum  Supcriorc  jubcbitur,  pofiit  fui 
„  muaciis  rationcra  rcddcrc. 
„  5.  Veftcs  ordme  difpofitasfervct,  & 
„  novas ,  &  integras  a  vetul^ionbus  fcjun- 
j,gat,  Sinc  corrumpantur,  vidcac :  cas  c- 
„  tiam  aptandas ,  &C  rcfarcicndas  curcr,  ut 
„dccct  rchgiofam  paupertaiem  :  quas 
„vcr6  non  amphus  ufui  noftrorum  futu- 
„ras  judicabit,  cas  Supcriori  oftcndar,  ut 
„illc  quid  dc  cis  facicndum  fit,  ftatuac. 
„  4.  Qua:  finguH  Novitj  domum  ac- 
„tulcfunt,  ca  ahcubi  fcparatim  afTcrva- 
„bit  infcripto  nominc  cjus  qui  attuHc, 
„donc6  bicr^io  explcto  confucta  vota 
j,  Socictatis  craittat. 

5,  5.  Singulis  mcnfibus  omnia  domus 
„vlfitabit  cubicula:ut  ex  Supcrioris  ar- 
„bitrio  fiquid  cis  dcfit,  fuppicri  pofiTic:  fi 
„quid  ctiam  fcpeifluum  invcncrit ,  in  vc- 
5,  ftiaria  ofticina  cuftodiatut. 
,>  6.  Infpiciat  ctiam  quinam  vcftibus 
„indigeant,  ut  Supcriori  dicat ,  cjufque 
„otdincm  cxcquatur, eo  vcrb  inconful- 
„to  nihilcuicquam  dabit.  Coadjutorcs 
„autem  temporales  [ottaKis  A\m\A\o  pal- 
jjmo  brcvioribus,  quam  Saccrdoies ,  &: 
,j  pallio  fottanis  brcviori  utantur. 
^  7.  Linci  panni  lotori,  five  cxtcrnus 
„  illc  fit,  fivc  domcfticus,  fcriptonume- 
„ro  dcntur,  &L  accipiancur. 


TARVM.    Liber  L 

8.  Subuculx  fingulorura,  quje  fta~ 
„  tura:  inducntium  convenirc  dcbcnr,  fi- 
„gnis  particularibus  intcrnofcantur  ,  nc 
„permifceri  contingat. 
n  9.  Pannoslincos  omncs,  quosuten- 
„dosRcfcaorij  Pra^fcclo,  Coquo,  alijf- 
„qucMiniftris  dividctp  numcrato  der,£^ 
),  rccipiat. 

„  10.  Sabbathi  vcfpere  linca  munda 
„  pcr  omnia  cubicula  diftribuat :  Domini- 
„ca  vcro  dic  mane  cx  ijfdcm  eubiculis 
„immunda  coilig^t  :  &  an  omnia,  qusc 
„dcdcrat,  rccipiat,  animadvcrtat. 
5,  II.  ^fti"^  ccmpore  linceamina  mun- 
„  da  pro  lcdis  decimo  quinco  quoquc  die: 
„hybernovcr6  poft  trcs  hebdoraadas  di- 
„ftnbuat,ubi  id  ficri  potcrit. 
3>  II.  H:ec  omnia  cuftos  veftiurn  prx" 
„ftabic,  nifi  cjus  offijium  in  magao  ali- 
„  quo  CoMcgio ,  auc  Domo  in  pluccs  pci- 
„  fonas  diftrjbucrc  ncccfTc  fic 

REGVLiE 

E  M  P  T  O  R  I  S. 

»  I'  T^Ihgcns  fitin  emendis  ijs,qu^ 
„  J__y  ad  quotidianum  ufum  Supe- 
„  rioris  arbitrio  ,  dornum  compoitanda 
„  funt,  ea  quas  tcmpcftivem  Difpcn(atori 
„  tradat  :cmatauccm  rcs  bonas,&:  quara 
„ Gommodifiimo  pretio  poterit,  licet lon- 
„  gius  fint  petcndac. 

„  z.  Adnotct  pecuni^E  fummain,quatri 
„a  Procuratore  in  dies  accipici,  &:  qua$ 
„in  rcs  eam  cxpcndct  .•  &c  raiipncm  cf 
„quotid  e  reddjc  dati,&  acccpri:  quidau- 
„  tcmfequcnti  dic  cmpturus  fit,  a  Mini- 
„ftro  intclliger. 

„  3.  Curctquantum  potcrit,  cos  qui-" 
„bufGi)m  agct  difcrctioncj  ae  modcftia 
„aedificarc  :  &  quatenus  cjus  ofiicium  dc- 
„  cct  rcligiofis  vcrbis  in  fpiritu  juvarc. 

REGVL  JE 

D  I  S  P  E  N  S  A  T  O  R  I  S ' 

5,  I.  TN  rebusdiftribucndisordincm 
„  _L  Supcrioris  fcquatur,  &  qtiam- 

„vis  communiter  jequalitatcm  inter  o- 
„mncs  fcrvarc  dcbet :  habcat  tamcn  in- 
,-,  firnaorum,&  convalcfccntium  rationcm, 
jjprout  ci  fucrit  prarfcriptum. 
„  i.  Vinum  in  menfa  ponendura  a- 
„  qua  tcmperabic ,  ubi,  i-c  quantum  Supe- 
,,'riori  videbicur. 

„    3.    Quse  cx  menfis  fuperfunt,  di- 
,>Hgcntcr  confcrvabit,  mcmor  paupcr- 
I    }       „  tatis^ 


^6  De  Origine  I  e  s  v  i 

,jtatis,ut  &  domcfticis ,  &  cxtcrnispau- 
„pcribus  juxca  oidinera  Superioris ,  u- 
,,iui  clTc  pollinc- 

?,  4.  Curam  h?»bcat  confcrvandi  rcs  ad 
„  viftuiT)  nccc(Tarias  ,  qua:  ipfi  commii- 
3,  tcncur,  claufaCquc  cuftodiac ,  advcrtcns 
5,  nc  corrumpantur :  quod  fi  corruptionis 
„fic  pcriculum,  Supcriorcm admoncar.  Vc 
5,  autcm  harc  mcUiis  obfcrvcc ,  vificec  fe- 
5-pePcnum,&:alia  loca,ubi  illa  rcconduiur. 
„  Tam Pcnum,  quam  rehquaorania 
„qua?  in  co  func,  raunda  habcar. 
„  6.  Ancequam  penitus  abfumancur 
„  cibi,  qui  domi  reconduntur  ,Supcriorem 
„admoncac,  uc  ahj  cocmi  tempcftive 
j,  poffinr. 

„  7.  Curet  concinnanda  dolia,  &  pur- 
j,  ganda  cum  opus  cft  ,  ad  novum  vinum 
„  infundendum  :  cujus  rci ,  cum  tempus 
»  irapcndct ,  Supcriorem  admoncbic 

RE  GYLJE 

PR^FECTl  REFECTORII. 

„  I.  /^Vrct  refcdorium,  &  quiECjus 
„  V_>'ufibus  feiviunt  ,  omnia  clfe 
„  quam  mur.diflima. 
„  2.  Nc  aqua  maaibus  abluendis ,  aut 
j,  mantiUa  cxtergcndis  defint,  advertat: 
„  hotum  autcm(qu:E  bis  in  hebdomada  fai- 
„  tem  rautabunturj  aha  Sacerdotibus;  aha 
„non  facerdotibus  dcftinara  erunt. 
„  3.  Mantiha  fingulisfaltem  hcbdoma- 
„dis  fcmel,  mappa:  vero,  qux  fingulis 
j,  fingul.r  fcrvicnt ,  bis  mundje  poncntur: 
„cmniaautcm  lintca  numcraio  &  acci- 
5,  piat,  &:  reddat. 

„  4.  Curct,  ne  vafi,  &  cartcra  in  rc- 
„fcdorio  ncceflaria  dcfint  ,  &:  uc  quam 
„  maxime  munda  fint:  cuhcllos  autcm  frc- 
„qucnter  acucrc  faciar. 
1,  5.  Parvam  racnfam  paratam  habear. 
6.  Signum  campana  tcmporibus  fuis 
dabit  convcnicndi  ad  priraam,  &  fecun- 
„  dam  mcnfam  :  fcd  anrc  primum  pulfum 
(qui  quarta  partc  hora:  fccundum  prsecc- 
„dai)  a  Coquo  intclligat,  an  fint  omnia 
„parata. 

„  7.  Menfac  rebus  ncce(fari)s  pafatie 
„eflc  dcbent,  Gum  campana  fignumpri- 
„  modabitur:  qua:  auttm  ad  potum  per- 
„  tincnc,circa  fccundum  fignum  apponan- 
„tur:  &:  aqua: ,  ac  vini  vafe  fupra  orbes 
„  colloccntur. 

„  8.  Sit  ccrtus  locus  i)s,^ui  cur;c  Infirma- 
„  rij  fubfunt ,  quibus  nihil,  nifi  quod  ab  co 
„  prarfGriptum  ent  ,appoiiat :  fcrvctautem 
„  cum  omnibus  a:quaHtaEcm,nifi  fccus  nc- 


TARVM.    Lz/W  L 
ocefricatis  cau(a  eirct  aSuperiorc  monitus 
„finc  cujus  arbitiio,  nequc  jcntacuiura, 
,,  ncquc  ahud  quicquam  ulli  conccdct. 
„    9.  Priufquam^  mcnfa  furgatur ,  infc- 
„  rantur  oibcs  aliquot  in  racri(am,utquif- 
„  quc  locum  fuum  mundet :  quaro  primum 
.jvcro  pro  fecunda  pracparata  omnia  ha- 
„  buerit ,  fignum  campana  dabit :  providc- 
„bitq;  ncdcfinr,  qui  rainiftrarc  dcbcnt. 
„  10.  Qi.^  ex  menfisfupcrfunt,colligct,at- 
„quc  iih  cradct,  ad  qucm  id  cx  officio  pcr- 
„  tinct:fiveCoquus  is,  fivc  difpcnfatoj  fif. 
„  II.  Nomina  corum ,  qui  dorai  tam  in 
„rGfe£torio,  quam  extra  vcfcuniur,  ia 
„  quadam  tabula  habeat ,  &  cos  qui  ci- 
„  bum  ccperc,  notabit ,  ut  intelligat ,  qui- 
„nam  fupcrfinc,  &  Coquum,  qui  portio- 
„nes  dilinbuif,  commijnc  faciet. 
„  u.    Menfis  cxpeditis,  mantilia  plicen- 
„tur,  verraturque  rcfedorium  :&;fi  quis 
„  intcr  comcdendum  filcntium  non  ferva- 
vcrir,  aut  aliquld  minias  modcftum  fccc- 
„rit,  ipfe  Superiori  fignificabit. 
„    15.  Habcat  a  Miniftro  catalogi.m,  in 
„  quo  fcriptum  fif,  quinam ,  &  quibus  die- 
„  bus  in  prima,  &c  fccunda  mcnfamini- 
„  ftraturi  fint ,  eumquc  ordincm  fcrvct.  In 
jjielligatctiam  Ssbbatho,quinam  pcrheb- 
„  domadara  fcquentcm  in  rcfcdorio  lcgc- 
rc  debeant :  eofquc  faciat  ccrtiorcs. 
,,  14.  Catah  gum  habeat  rcrum  ,  quaj  in 
„rcfcdorio  fcrviunt:  ut  cum  ratio  ab  co 
j,  rcqnirifur  ,  in  promptu  fit ,  &  in  loco  ad 
j,  id  dcfignato  cas  cuftodiat. 
„  15.  Ad  fincm  recrcationis,  quarunapoft 
„  prlmam  menfam  ,  altcra  poft  fccundam 
„  a  prandiiD,  &:  ccrna  durarc  debct,  diftin- 
„  £la  figna  campana  dabir. 

REGVLiE 

C  O  QJV  I- 

„  I.  TN  i)s,qua:  ad  fuu  miyius  perrinent, 
}>      jLmunditiam  fervct  ipfc,  &c  ab  alijs 
„fcrvandum  curct,detq;operam,  utomnia 
„rede,  &  opportune  parcntur,  ea  pra:- 
„fcrtira,  qose  ad  asgrotos  pcrtinent. 
„  1.  Carnes  pifccs ,  &  alia,  quar  ad  racn- 
,  fam  portandafunt ,  dum  fecat,  &  diftri-  ' 
„buit,  dlgitis  minime  contredcc,  fcd  fu- 
„  fcinula  ,  aut  cultcllo  ad  cam  rem  utatur. 
„  3.  Semihora,  aut  faltcm  quarta  horae 
„  partc,  antcquam  in  mcnfa  fit  fcdcndura, 
„pra:parati  cibi  omncs  cfTcdcbenr. 
„  4.  Circa  qualiratc,&  quantitatcmpor- 
j,tionLi  ordincm  aSupcriorc  datu  fcquctur. 
„  5.  Coqucrc,aut  aliud  quidpiam  pro  ali- 
„  quo  parriculari  pararc  ,  Infirmario  ran- 
„tiim  cxcepto,  nemincm  fiucc,  ncquc 
ipfo 


De  Ori^ine  Iesvit 

ipfc  facict  finc  Superiotis  facultatc. 
„  6.  Scriptum  in  Codicc  habcateata- 
„  logum  rctum,  quarura  cft  ufus  in  coqui- 

na  ,  quas  ipfcfcrvare  dcbet. 
„    7.    Diligcnter  advcrtac,  nc  plura 
„  quam  ncccflaria  fint ,  ligna  comburan- 
j,  tur.    Hanc  fimilitcr  djljgcntiam  in  re- 

bus ,  quas  confumit ,  adhibcbit ,  nc  qui<i 
„non  ncccflarium  infumatur:uc  rcligio- 

fam  paupcrtatem  deccc. 
„    8.    Qu^  cx  raenfa  fupcrfunr,  ciquo 

traduncur ,  confervabic,  mcmor  pauper- 
„tatis:uc&  domeftieis, &:cxtcrnis  pau- 
5,  pcribus  ufui  cfTc  poffint,  juxta  ordincm 
„  Supcrions. 

„  9.  Si  qucm  habcrctadjutorem,  cu- 
„  rcc  uc  vctbo ,  &  cxemplo  fuo  a:dificct, 
„pra:fcrt!m  Novicios. 

REGVLiE 
EXC  ITATORIS- 

j,  I.  ~\/{  E<^i*  falcem  hor^e  parce  an- 
„  X.VjLtc  carccroscubitumcat,  co- 
jidemquc  ccmporis  fpatio  antc  ahos  ma- 
„  ne  furgac  ,  i>i  hora  conftituta  campanam 
,,pulfcc ,  ftatiraquo  ad  omnia  cubicu'a  lu- 
n  mcn  dcferens  j  cundtos  oxcitet :  quod  uc 
'„  certius,  ^  mclius  pra:ftarc  pofiic  horO- 
„Iogiuni  cxcitaiorium  a  Supcriorc  ha- 
9,  beac. 

„  1.  Quarta  horx  parte  abcxcitatio- 
„  ne  elapla ,  cubicula^  rurfus  invifct ,  ac 


ARVM.  ^Lihcr  I.  %j 
„fi  quos  nondum  futrcxiflc  compcriac, 
„  Supcriori  nuncict. 

„  3.  Poftaliam  quartam  hor^  parccra 
„ad  oracioncmpalfabic,  ita  ut  ab  cxcica- 
„tionead  orationis  ufquo  inicium,  fcmi- 
„  hora  inccrccdat :  abfoluco  vcro  tcmpo- 
„  rc  oracioni  dcpucato  fin*s  fignum  dabit- 
„  4.  Si  quorum  opera  indigcbic  pro- 
„  ptcr  multitudincm  corura,quoscxcitarc, 
„auc  vifitarc  dcbcc,  cos  a  Supcriore  pc- 
5,  cec ,  quos  fervaro  cafdcm  Rcgulas  cura- 
„bic,fi  qui  autcra  dcbilcs,  aucvaleiudi- 
„narijerunc,  cos  juxca  ordincmSupcrio- 
„  ris  cxcicabic. 

„  5.  Siqucm  vidcrct  communcm  il- 
„  lam  Rcgulamminus  obfcrvanccm,  qua 
„omncs  dcccntcr  cooperci  dormirc  ju^ 
«bentur,  Supcriorcm  monebic. 

REGVL^ 

NOCTV  CVBICVLA 
Vifitantis. 

„  I.  TjOra  a  Superiorc  pracfcripta 
„  XTLad  noaurnam  confoicntijc 
„  cxamcn  puIfabit,tranfadoquc  qaadrante 
„  fignum  dabit  ad  cubandum. 
„  z.  Elapfa  quarta  horac  partc  a  cuban- 
jjdifigno,  fingula  cubieula  adibit,&  aa 
5,  omncs  ad  lcdura  fc  rcccpcrint ,  ac  lu- 
5,ccrnas  extinxerint,  vidobit:  fiquos  in- 
„  vcncrit  cxtra  lcdum  ,  aut  qui  luccrnas 
j,non  cxtinxcrint,  Supcriori  rcnunciabir» 


D  E 

O  B  E  D  I  E  NTIJE    VI  RT  V  T  E.^ 

Epiftola  N.   P.  I  G  N  A  T  1 1. 

IGNATIVS  LOYOLA 

FRATRIBVS    SOCIETATIS  lESV, 

qui  funt  m  Lufitania ,  gratiam ,  amorem 
Chrjfa  Domini  fempiternam^ 

MAgftam  dnimi  voluptatm  capio,  Tratres  {quod  alias  ex  me  cognoviftis  )tn  pimis  Obedien« 
in  chrifto  chmftimi,  cum  a  fertur  ^td  ti£virtute  praftantifimos  ejfe  cufio  idfinonfo'^ 
nte  quam  acri  fludio  conatuejji  ad  fummam  vir-  liim  eh  extmia  cjuadam^  ac fmgularia  ejus  bona, 
Sutis ,  ac  divini  obfe(fUfj  perfe^lionem  enita/.'-i-  qus,  tot.tamqVtlluftrihus  facrarum  literarum  te~ 
»/,  heneftcio  illius  t  ^ui  vo.f  ui  aJ  hoc  vit£  ftifvonjsyatq',exemplis  inteftamento aquenovoy 
infiitutum  vocavit ,  ftc  in  eodem  pro  fua  cle-  ac  veteri  comprohamurfed  etiam  quod{ut  eft  ad 
mentiaretinety  dirigetque  ad  heatum  finem^  ad  S.Gregorium)  ohedientia  fola  virtus  eft ,  qu/^ 
quem^  qui  funt  ah  tpfo  ele^i,  pervemunt.  "virtutes  caterasmenti  inferit^  infertafque  cu- 

Atque  ego  fane ,  cumv  os  omnibus  doms  o^-  ftodit.Hac  dum  ftnruerit.ftorehunt  proculduhio 
namentisque  fpiritualibu4  perfecios^  tttm  vero  reliqux, :  edentque  frfMttf ,  quales  &  ego  irt 

Antinis 


S8  De  Ortgine  If. svi 

aniwis  vrlhii  exopo^  &  fuojttrefnjiulatis^  qui 
hum^num.  genus  nrgle^i^  ohedientiA  fcekre  af- 
fllt^fim  ac  perditumfalutjri  tpfemet  Obedie»- 
tia  reparavtt ,  Fa^tis  ohediens  tifqne  ad  mor- 
tem,  mortem  autem  Crucis. 

i^b  aiijsrcitgiflfis  ordtnibu^  facilius patia- 
rnur  fuperari  aos  jejunijs  ,  vigilfjs ,  ^  ca- 
tera  viBui  cultufqae  ajperitate-i  qulm  fuo 
quoque  rtiu  ,  ac  difciplina  fan&e  fufcipiunt : 
vera  quidemy  ic  perfecia  Obedientia  ,  ahdica,- 
tionecjne  volu/Jtatis  atqtte  judicif  maxime  ve 
lirn  ,  Fratres  charipmi ,  ejfe  confpicuos  ,  qnt- 
cunque  m  hac  Societate  Deo  Domino  nofiro 
deferviu^it ejufdemqtie  Societatis  veram,ger- 
mmamque  Soholem  hac  qttifi  nota  diftingui, 
qui  nunqitam  intueantur perfonam  ipfamt  cui 
obediunt ,  fedin  ea  Chrijium  Dominurn,  cujtis 
caufi  obedtunt.  Siqmdem  Superiort ,  nec  fi 
prudentia  hfimtate^  c£terifve  quibuslibet  divi- 
nis  donis  ornatus  ,  infirucltifque  fit  propterea 
ohtemperandum  eU  :  jed  ob  id  folhm^  quod  vi- 
cesgerat  Deiejufdemque  aucioritatefungatur^ 
qui  dicif.Qui  vos  audit  me  auiit ,  ^  qui  vos 
fpernit  .  rne  fpernit :  nec  contra  ftve  confilioy 
aut  pritdentia  minhs  valeat ,  quidquam  id- 
arco  de  'jbedt£ntia  remtttendum-i  quatenns 
ilLe  Superior  efi:quando  illius  perfonam  refert^ 
cujm  f.pientia  falli  non  pptefi  ,  fnpplebitque 
ipfe,  qiiicquid  Mimfiro  defuerit  five  prohitate, 
ali)fque  ornamentis  careat :  fiqmdcm  defertis 
1/erbis  Chrifius  Deminm  cum  dixifftt:  Super 
Cathedram  Moyfi  federunt  Scribd,  ^  Pharifaii 
prottnus  addidtt  ,Omnii  ergo,  qiMcunque  di- 
xerint  vohts  fervate^  ^  facite :  fecunditm  ops- 
ra  vero  corum  nolite  f  icere. 

C)'iocirca  fedufo  vos  in  eam  curam ,  at- 
qtie  exercitationcm  incumhere  cupo ,  ut  Chri- 
fifim  Dominutn  in  Superiore  quolihet  agnof- 
cere  fiudeatis  in  coqtte  divin^  Majefiati  re- 
vercntiam ,  atqttc  ohedienttam  ftimma  cum 
Reitgione  pr^fiare.  ^upd  vobis  minus  mirttm 
videbitttr,fi  animadverteritis  praceptum  effe 
ab  Apofiolo ,  ut  Suptriorihus  euam  feculari- 
bus ,  ethnicifqi4e  pareamus,  ttt  Chrifio :  ex  quo 
omnis  potefias  bene  infiituta  defcendit:  fic  e- 
nim  itie  ad  Ephefibs  Obedite  Dominis  carnati- 
huscitm  timore ,  O"  tremore  in fimplicitate  cor- 
dis  vefiri^  ficut  Chrtfio:non  ad  octilum  fervien- 
tes  quafi  hominihus  placentes ,  fed  ut  fervi 
Chrifii  facienies  voluntatem  Dei  ex  animo , 
cum  hona  voltintate  fervientes  ficttt  Domi^jo, 
&  ntn  homintbus.  Atqtte  hic  exifiimare  po^ 
terttis  ipfiy  ciim  fe  Rcligiofus  quifptam  regen- 
ditm  ac  moderand&hi  alteri  tradidit  non  fo^ 
Ihm  ut  Superiort,  fedetiam  nominatirn  ut  Chri- 
fii  partes  agen{i  •  quo  illum  l$co  apttd  antnium 
fitum  h-ihcre  ,  utmm  ut  homtnem  an  ut  Chri- 
fii  vicarium  debeat  intueri. 

iant  verh  illud  etiavt  vobu  clare  cowpertum 


'ARV?vf.  Liber  I. 

effe ,  ac  in  animis  vefiris  penitus  infidere  ve- 
hementer  cttpio,  tnfirmam ,  vaide  imper- 
fe^iam  effe  primam  iUamOhedientiA  ,forma?n, 
quA  mandata  duntaxat  opere  exequitur  -.  nec 
virtutis  nornine  digna,  nifi  ad  altertim  gradum 
afcendaty  qui  voluntatemSuperioris  fuam  ef- 
fcit ,  cr  curn  ea  ita  concordet ,  ut  non  folum 
in  effeciit  executio  appareat ,  veriim  eiiam  in 
affeciu  confenfio  :  ficqtie  idem  velit  uterque^ 
idem  nolit.  Atque  propterea  facris  literis  Le- 
gimus.  Melior  efi  Ohedientta ,  quam  vi6iimA : 
fiqutdem  [ut  S.  Gregorius  docet)  per  viclimas 
aliena  caro.per  ohedtentiamverovoluntas  pro- 
pria  matiatur :  qua  quidem  pars  ammi  ,  quo- 
niam  ef  adeo  prasians  j  fc  fit^  ut  ejus  ohlatio 
Domino ,  ac  Creatori  nofiro  per  Ohedientiam 
faciay  magni  fit  afiirnanda. 

c^anto  in  errore ,  quamque  periculofo  ver-  yj; 
fantur ,  non  dico  folum  ij ,  qui  in  ijs ,  quA  ad  * 
carnem  &  fanguinem pertinent,  fed  iili  etiamy 
qui  tn  rehus  alioquinadmodum  fan6iis  ,  ac  fpi- 
ritualihus  ,  ut  jejunijs  yprecationtbus  ,  nlqfve 
quibufvis  pietatis  operibm  ,  fas  pittant  a  pra- 
fcriptoSuperioris  ,  ac  voluntate  difcedere.  Au- 
diant  quod fapienter  adnotat  Cafitanm  in  Col- 
tatione  Danieiis  Ahbatis :  Fnurn  fane.,  inquir^ 
atque  ideminohedientiagentis  efi  i  vel  proptcr 
operationis  infiantiam ,  vel  prepter  otij  defi- 
dcrium  ,  fenioris  violare  mandatttm ,  tamque 
difpendiofum.,  ^  pro  fomno ,  quampro  vigiLa»- 
tia  Monafierq  fiatuta  convelLere  :  tantitm  de^ 
niqite  efi  Abhatis  tranfirepr^teptam ,  utLegas: 
quanttim  ft  contemnas.ut  dormias.  San6ia  fnit 
aiiio  Martha  ,  faniia  contempLatio  MagdaLe- 
»4-,  faniia  poenitentia  ^  Lachrima  .  quihfs<pe- 
des  C hrifii  Domini  rigabantur  :  fed  h<tc  emniA 
nimirum  oportuit  fieri  in  Bethania ,  quam  vo- 
cem  domum  ObedienitA  interpretantitr.ut  eare^ 
quemadmodum  ait  $.  Bernard.  nobis  fignifi- 
care  voluiffe  Domtnus  videatur,  nec  fiudium 
bona  acitonistnec  otiurnfaniiA  contempL.itio- 
nis ,  nec  lachrymam  pocnitentis  extra  Betha- 
nirrm  tlli  accepta  effe  potuiffe. 

c^ocirca  voluntates  vefiras ,  Fratres  cha-  VIIj 
rifstmi,  quoad  ejus  feri  potefi.,  omnino  depo- 
nite  Libertatem  conditonveHro quam  vobis 
ipfemet  eiargtim  efi.in  ejus  Minifiris  Ltberetra- 
ditCt  ac  dicate.  NoLite  exiguum  vefiri  ti- 
beri  arbitrij  fruCium  putare ,  quod  liceat  vo- 
his  ilLudy  d  quo  id  accepifiis,  eidem  per  Obe- 
dtentiam  pLene  reddere.  ^od  citt^facitis-,  ndtt 
rmdo  non pcrditis  ipfum\verhm  etiam  ntigetis^ 
atqueperficttis  quippe  qui  vefiras  omnes  votHn- 
tates  certtfiima  reciitudims  ReguLa  modera- 
mini  voluntate  divina^  quarn  videLicet  in- 
terpreturas  is  ,  qui  vobis  Dci  nomine  prx- 
fidet. 

Itaque  dtiigenter  illud  etiam  cavendum  yi] 
efi  ,  ne  SHperioris  ulLo  unqi^am  temport^ 
voluntatem 


Ve  Ow^i«f  I  Es  viTARVM.  Likr  L  ^9 

i.  yi,unt4tem  (  qtmm  dficere  pro  diuimdcbetis)  veniemia.  ^  ordifie  tnfetior  erhis  Sttperiori 

n.i  vejiram  detotqmre  hitamini :  id  enim  effet  fubijciatrtr  :ftc  in  hominibm ,  ctim  dter  alte- 

?icn  vejiram  diuinx  cenformitre ,  fed  diuinam  rim  au5ioritate  mottetm ,  quod  per  ohedten- 

.vr/l''^  voLuntatis  norrna.  regersvcHc ,  ejttfdem  tiam  fit,  oportet-,vt  is-,cjtt  't  nh  altcrim  nttttt  pen- 

diui,^i/e  fapienti£  orcincm  inusrtentes.  Sanc  detif(bfcrttiat^(jr  ohfectiadet,vtviyttts  ab  im- 

ijuxm  magnm  efl  error^  f>  quirlem  eortim  quos  perante  ad  eum  deriuetttr^(^  i?ifluAt.  fU:  ^u- 

Atnor  fui  obcacatiit,  obedientes  exiHimxre  fefey  tem  obtemper.mdiy  obfecundandique  rat:o  c 


0  con 


cum  Superiorem  ad  id.quod  ipfimet  voltint ,  a-  flare  non  potefl^  nifi  voltwtas  ac  iudtcium  infe  - 

liqua  rattonc  perVraxerint.  Sancltim  Bernar-  rioru  cum  Sttperiorts  voluntate^,  ac  ittdicio  con- 

dttm  in  hac  re  praclare  exercttaturn  audit^  :  gruat. 

^iiqtt^.inquityvclapertc.vel  occuitefatagit^       Iamverofifinis,  ^caufaObediexti£  Jpe     X  [■ 

vt  quod  hxbet  in  voluntate  hoc  eifpiritualis  Qatur  ,  quem  tdmodum  volttntas  ^  ita  &^itt- 

pafcr  i,'3juni^a':ipfe  fe  feducit,  fiforte fibi  quafi  dicittm  tn  eo  ,  quod  nobis  convenit ,  decipipo- 

de  Obcdientia  blandiatur:  neque  enim  in  ea  re  tefi ,  ergo  ficuti ,  ne  voluntat  erret ,  cum  Stt- 

ipfe  Pr.elaio,fed  magts  ei  PraUtm  obedit.Qua  perioris  voluntate  coniungitur  :  fic  intcUtgen- 

ctim  iiafmt  qu  fquis  ad  obedienti^  virttitem  iia  ne  fallatur ,  ad  Superioris  intelligentiam 

velitpcrventreyOportet  ad  hunc fecundumObe'  conforrmnda  esL     Ne  innitaris  prudenti^ 

dteniix  ^radtim  afcendat.vt  Sttperioris  non  fo-  tUA ,  facrs.  Uter&  monent  •  atc^ue  in  rebm  e- 

lum  juffa  exequaturfed ctiam  ejm  voltintatem  tiam  humanis  cenfent  fapientes,  vere  pruden- 

fttam  faciaijeu  potiiis  fuam  exttat^vt  dntinam  tis  effefua  ipfit^  prudentia  minime fidere:  pra- 

a  Su^erioreexpofitam  induat.  fertim  in  rebm  fuis    quarum  homines  animo 

IX.      ^ive  fo  fe  totum  penitm  immoUre  vtdt  perturbato  fere  boni  iudtces  effe  non  peffunt- 

Deu  ^pr£ter  voluntatem ,  intelligentiarn  qtto-  c^od  fi  in  rebm  nojiris^  alterim  etiam  non  Su- 

que^  qtti  tertiu^  ^  fum>nm  eflgradm  Obedien-  perioris  iudicium  ,  atque  confilium  nojlro  an^ 

ti£ ,  ojferat  neceffe  ejl.vt  non  foliim  idem  ve-  teponendum  ejl ^quanto  magis  ipfim  Superioris^ 

lityfcd  etiam  vt  idem femiat^  quod  Supertor,  e-  cui  nos  vt  Dei  vicemgcre^ti^ac  diuin£  volun- 

ytfqti^  judiciofubqciit  fuum  ,  quoadpotefide-  tatis  interpreti  maderandos  tradtdimus  r"  In 

uota  volttnta^  iHte/ligctiam  infie^ere.^A  vis  caufis  vero  perfonifque  fpirttudibus  eo  maior 

Animi  tametfi  non  ea ,  qua  volttntas  poHety  li-  etiam  cautioproculdubio  eU  neceffarix  ,  quo 

Jbertate  pradita  ejl .  atque  ipsa  natura  fertur  e-  grauius  Jpiritualis  via  periculum ,  dum  ftnc^ 

jm  affenfm  in  id  qtiodfibi  veri  fpeciem  prd-  fr£nis  confiUi  difcretionifve  in  ea  decurritur. 

bet:  tamen  multis  in  rebm  ,  in  qtitbus  videli-  ^a  de  re  commode  CafiAntu  in  Collatione^ 

cet  cogntt£  veritatis  ettidentia  vim  illi  non  in-  Abbatis  M ofi  ait:Nttllo  alio  vitio  tam  pr£cipi- 

fert  ,  potell  volitntatis  pondere  in  hanc  potiits  tem  Diabolm  Monachum pertrahit.ac perdttcit 

qiikm  in  Hla>n  partem  inclinari.  c^£  res  cum  ad  mortem  :  quam  cum  ettm  ne<^le&is  confiiiis 

inciditnt ,  debet  quifquis  ohedienlurn  profite-  feniorttmjuoiudicio perfuafcrit^defnitionique 

turtincLinare  fefe  in  fententiam  Sttperioris.  Et-  confidere. 

".nim  cum  Obedientia  fit  quoddam  holocau-         Praterea  nifi  hdc  Obedientia  iudiiii  e-  XI 

fittm^qtotoiui  homo finc  vlla prcrfin  imminH-  xifiat  ^Jieri  non  poteji ,  vt  vel  confenfm  vo- 

tione  cjonditori  fuo,ac  Domino per  iHanj^s  Mi-  luntatisy  vel  executio  talis fit ,  qualem  effe  o- 

nlfirorum  in  charitatis  igne  immolaiiii  ■  cum-  portef.  natuta  enim  ita  comparatum  efi.vt  ani- 

quefit  eadem  renunciaiio  qu^dam  inte^ray  per  mi  nojiri  virrs ,  qu£  apprtitiu£  dicuntur ,  /f- 

cjuam  omni  fuo  iure  fpsnte  decedit  Religio-  ^uantur  apprchenfiuasi^-r  nifi  adhibitavi  ^vo- 

fm  ,  vt  diutMA  previdcnti£  Supertoris  du-  luntas,  ittdicio  repuqnante,  diu  obtemperAr^ 

Sfu  gitbernandum  ,  ac  pojsidendum  vltro  fefe  non  poterit.  ^odfi  forte  quis  aliojuo  tempo- 

addicati  ac  mancipet :  negnrt  non  poteji ,  quin  ris  Jpatio  obediat  per  communem  illam  appre- 

ebedientia  comprehendat  non  folitm  executio-  henfionem  ,  qua  cenfetur.pcrperam  etiam  pr£- 

nem  i  vt  imperata  quisfaciat  (jj-volttntatemy  cipientt  pare^darn  effe  :  certe  idjiahile  ,  ac 

vtltbenterfaciattfedetiamjudicium,vtqu£-  fixum  effe  no%potefi  :  atque  ita  perfeueran- 

cunque  Supertor  mandat.^acfentity€ademinfe-  tia  deficit  ,  vei  faltem  Obedienti£  perfe^iiOi 

riori  ^  reSia-,^  vera  effe  videantur-^quatenm^  qu£  ia prompt^e ^jjk^Ucriter  obediendo  confi- 

vt  dixi ,  vi  fua poteji  voluntas  intelligentiam  fiit  :  non  enia^flfoteji  effe  abcrttas ,  ac  di'^ 

^e^ierc^.  "  ligentiavbl^jfanimorujnjententiarumq-.dif- 

l        Vtinam  hanc  mentis  ^  ^iudicij  Obedien-  fenfio: perit  etiam  exequendiliuaittm,  ^  ce/e- 

tiam ,  ita  ^  inte/ligerent  homines ,     exerce-  titas ,  ciirn  ambigitur ,  expediat  nec  ne ,  facere 

rent.vt grata  Deo  efi^  ac  on^nibmy  qui  in  Reli-  quod iubemur  :  petit  cetehris  illa  ObedieniiA 

gionevittunt  necefjaria.Namvt in  cotportbm.i  c'£C£  fimpiicitas  ^  citm  apudnos  ipfos  in  qu£- 

globifque  cdefiibm  ,  vt  alim  altum  afjiciat  t  flionemvQcamm  reiiene  pracipiaiur  .,anfecm\ 
^noueatquetrequiriturtnjtcertaquadamcon-   atque  etiam  fortafie  damnamm  Supermem 


Ve  Origine  lv.svir  ARVU.    Liber  h 

ifuod  ea.  tnxttdet  ,  qu£  nobis  non  ita  jucunda.  hus.  modo  non  defit  vobis  htmiltias  ,  fion  defit 

funt  :  perit  humilitas  ,  cjuoniam  etf  ex  altera  manfuetudo.non  vttque  deerit  Deo  henignitas 

parte paremui.ex  altera  tamen  no{mettpfos  Su-  ad  vos  adiuuandos^  vt  cjua  fthi  promiftps ,  ea 

periori prsferimns  :  perit  in^rehHs  arduts  for-  prxjiare pofitis  animo  non  folnm  aquo ,  fed e- 

tirudo  :  pertt  denique  ( vt  fummatim  comple-  tiam  libenti. 

ciar)  virtutts  hujMvts  omnis  ac  digPiitas:fuc-  .  Praterea  vohis  tria  nominatim  propono  y  XVL 

cedrtnt  autem  in  eorum  locum  dolor  ,  moleflia-,  (jUA  ad  Ohedientiam  iudtcij  comp.trandam 

tarditds.,  Laptndo,  ohmurmurationes.,  excufa-  multum  iuuant.  Prtmum  illud  ejlyvt,  ^uem- 

tionfStaliaq,  vitia,  non  fane  leuia^  quthtis  ohe-  admodum  initio  dixi ,  Kon  intueamini  in  per- 

dientia  prciium.,  ac  meritum  prorfus  extingui-  fona  Superiorts^hominem  ohnoxium  errorihus-, 

tur.Itaf,  fan6iiis  Bernardn^-de  ijs-,ciuigrauiter  atque  miferi/s.fed  chriflum  ipfum  ,  qui  eH fa- 

ferunt  imperata  minm  fihi  fuauta  fic  ait:  Hac  pientia fumm.t.bonitas  immenfa  ,  charitas  in- 

fi  molesie  csiferis  fufltnere  fi  dijudtcare  Frala-  finitaj^ui  nec  decipi potefl.nec  vos  vult  ipfe  de- 

tum  ,  fi  murmurare  in  corde:  etiamfi  exterius  cipere.  Et  quoniam  confij  vobifmet  eflu  ,  vos 

impleas.quod  jubetur  ,  nonefl  hacvirtmpa-  Dei  amore  iugum  Obedientia  fubitffe  ,  vt  in 

tientiAfedvelamentummalittA.  c^odfipax.,  Superioris  voluntate  fequenda  ,  voluntatem 

tranquillitas  animi  quaritur,  certe  hac  non  diuinam  certius  fequeremini :  nolite  duhitarey 

fruetur  ts,  qui  habet  intra  fefe  caufam  pertur-  quinpergat  pdeltfstma  Domini  charitas  ,  eo- 

bationii^atque  tumultus-,di[fenfi0nem  videlicet  rum  mini^erioj  quos  vohis prafecit ,  vos  dein- 

judicii  proprit  ab  Ohedientia  lege.  ceps  gubernare ,  &  re^lis  itineribus  ducere.  I- 

XIII.  ^tque  idcirtd ,  tuend&  concordtA  xaufa ,  taque  Superioris  vecem  ,  ac  iuffa  non  fecus  ac 
qu£  Spcietatis  omms  efl  vinculum ,  tantopert^  Chrijli  vocem  excipite  :  fiquidem  ^pofolus 
hortatur  Apoflolus^  vt  td  ipfum  omnes  fapiant,  etiam  in  hanc  fententiam  fcribens  ad  Colof 

dicant:  nimirum  vt  eonfentientibus  (jr  ju-  fenfes^  cum  adohtemperandum  Prapoffitis  fub- 

dicijs  &  voluntatibus ,  rnutuo  foveantur  ,  ^  ditos  adhortatur ,  ait.  ^odcunqne  facitis ,  ex 

conferventur.  larn  fi  vnum  eundemque  oportet  animo  operamini  ficut  Domino,&  non  hornini- 

effe  memhrorum  fenfum^r^  capitisfacile  cerni-  busfcientes.,  quod  a  Domino  accipietis  retribu- 

tur.vtrum fit  &qutus-,  caput  membris,  an  mem-  tionem  h^redttatis ,  DominQ  Chrijlo  feruire^, 

bra  capiti  confentire.  Atque  ex  his  quidem  qua  San^ius  vero  BernardusySiue  Deus  {inquit ) Ji- 

di^iajunt  ha^enusjfatis  apparety  Obedientia  ue  homo  vtcarius  Dei  mandatum  quodcunque 

judtcii  quam  fit  neceffaria.  tradiderit.pariprofe^o  obfequendum  ejl  cura^ 

XIV.  Sl^am  vero  fit  eadem  ipft  perfeBa  gra-  pari  reuertniia  deferendum  ,  vbi  tamen  Deo 
taque  DominOi  inde  primum  ojlenditur,  quod  contrarta  non  pracipit  homo.  Atque  ita,  fi  non 
per  eam  pr^jlantijstma  pars  hominis  ,  ac  pre-  homi^em  externis  oculis ,  Jed  Deum  injpexe- 
tiofifiima  Dominoconfecratur  :  deinde  quod  ritisinternis,haudfanegrauefueritvobisvo- 
ohediens  ita  ft  holocausium  viuum^gratum-  luntates  vejlras  ,  atque  iudtciaconfirmare  ad 
que  CMajeiiati  diuin£  ,  cum  nihil  fuimet  o-  eam  Regulam  a£iionum  vejirarum,  qttam  ipji- 
mnino  retineat  :  poflremo  quod  magna  ejl  hu  met  elegijiis. 

ius  certaminis  difficult as  :  frangit  enirn  fej^  Altera  efl  ratio,  vt  quodSuperiormandaty  XVil. 

Dei  caufa  ohediens  ipfemet.refjlitque  natura-  vet  fentit ,  defendere femper  apud  animos  ve- 

li  propenftoni ,  qua  omnibus  hominibus  infita  Jiros Jiudiose  nttamini ,  improhare  autem  ne- 

ad  fuam  comple6lendam  fequendamque  jen-  quaquam:  atque  ad  earn  tpfam  remptoderit 

tentiam.  Ex  his  igiturrebus  efjicitur,  vt  obe-  bene  animatos.,aJfe6iofque  effe  ad  id omne.qued 

dientia  tameifi  f  roprie  voiuntateni  perfcerc^  ipfe  iuJferit.Jtc  enim jietj  non Joiitm  vt  ftne  mo- 

videatur,  quippe  quam  reddit  ad  nutum  Supe-  leflia  ,fed  etiam  vt  cum  voluptate ,  latitiaque 

rioris  promptam ,  ac  paratam  ■  nihiiomims  ad  pareatis ,  nam  (vtejl  apud fandum  Leonem  ) 

intelligentiam  qttoque  ipfam,vt  dixtmus->perti-  non  dura  ibi  necej^itate  feruitur,vbi  diligitur, 

nere  debeat->eamqiie  inducere  ad fenttendum  id  quod  iuhetur. 

ipfum^  quod  fenttt  Superior:  ftc  ^mm  Het,  vt  o-  Pofirema  fubticiendi  iudicti  ratio  efl  cutn  XVUI 

mnihusconnixivirihus,^f^voluntatis,^intel-  faciltor  .,  tutiorque  ,  tum  etiam  apud  fan- 

ligentiay  ad executionen^derem  atque  inte-  Bos  Patres  inmore  pofta:  vt  Jiatuatis  vobi- 

gramveniamus.          ^||^^  fcumipft.,  quicquid  Superiorpracipit ,  ifjlus 

XV.      Fideor  mihi  vos ,  Fratrescnartjsimi  ,  au-  Dei praceptum  effe ,  ^  voluntatem :  atque  vt 

dire  dicentes  ,  de  virtutis  quidem  huiufce  ne-  ad  credenda  ,  qua  Catholica  fides  proponit^ 

cejsitate  iam  non  ambigereiillud  vero.vt  cogno-  toto  animo  affenfuque  vejiro  Jiatim  incumbi- 

fcatis  vehcmenteroptare.quo paBo  ad etus  per-  tis:  fic  ad  ea  facienda  .,quacunque  Superior  di- 

feUionem  peruenire po^itts:  Huic  ego  quajlio-  xerit ,  caco  quodam  impetu  voluntatis  parenm 

ni  cumfanfio  Leone.,tta  rejpondeo.  Nihil  ar-  di  cupida  fme  vlla  prorfus  difquifitione  fera- 

dftum  efi  humiltbus ,     mhil  ajpcrum  miti-  mini.  Stc  egijje  credendus  esl  K.^hraham Ji- 

lium 


Dc  Origine  l  E  s  v 
iium  ifaAC  immoUre  juf^  :  ftc  NouiTeJia. 
menti  tempere  aliqut  e  fanais  Patrtbtts  iis , 
quos  corumemoratCapanusy  vt  loannes  Ah- 
h.ts  ,  qui  cfuod  ertt  ei  imperatum ,  non  re- 
vntahat  vtiie  ne  ejfet  ,  an  inutile  :  vt  cum 
jiridum  lignum  tmto  ,  ac  tam  diuturno  Uho- 
re per  anmim  irrigauit :  nec  vtrtmfieri  poffet 
»ec  ne  :  vt  cumconatu^  ejl  tam  ex  anirnotn 
gens  faxum  folm  dimouere  loco ,  c^uod  ne  multi 
qtiidem  fimul  homines  impellcre  potuiffent. 
^trd  Obedientia  gema  ipfis  ir.terdum  Mtra- 
cuLis  diuihitns  comprohatum  videmtu.  Nam 
(  vt  alios  taceam^qttos  ipft  non  ignoratU)Mau- 
rui  fancii  Benediiit  dijfctpttlus  mandato  S upe- 
rioru  lacnm  tngrefm^nec  mer[us  efl^alitis  qui- 
dfim  a  Sttperiore  jufft^s.le^nam  ad  fe  ducere,  il- 
lam  cepit,  atque  perduxit.  Eft  igitur  hxc  ratio 
fithijciendtpropriijtidicii^ac  ff:e  vlla  cfudftio- 
ne  fanctendi.d'  collaudandi  apudfe  quodcun-^ 
qtte  Superior  jujferit  ,  non  ftum  fanclu  viris 
vfitata,  fed  ettam  perfeBd  ohedienti^ftudiofis 
imitanda  omnihi^i  in  rebiu  ,  qu£  ctimpeccato 
manifeHo  conjur.ci^non  funt. 

Nec  tamen  idcirco  vetamini ,  fi  quid  for- 
te  vohis  occurrat  a  Superioris  fententia  di- 
verfum  ,  idque  vohis  (  cenfulto  fupplici- 
ter  Demino  )  expo»endum  videatur  ,  quo- 
minits  id  ad  Superiorem  referrepoffttis.Verttm 
in  hac  re^ne  vos  amor  veftri  judiciumque  deci- 
fiat.illa  cautio  eft adhihenda.vt  anirno fttis,(^ 
ante,  d^f^f^  relationem  ^quif^imo ,  non  folitm 
qttodpertinetadeam  rem  ,  de  quaagitur,  veL 
fufcipiendam,vel  deponendam  -.fedetiam  ad 
approbiwdum,  recliufque  putandum  qutcquid 
Superiori  placuerit. 

K^tquc  h£C  ,  qu£  de  ohedirntia  diximtts, 
dque  privatu  erga  proximos  Superiores  ,  at- 
que  Reclorthus  Prapofittfque  localihus  erga 
Provtnctales  ,  ProvinctaLibtis  erga  Genera- 
lem  :  GeneraLi  dentque  erga  tilum  ,  quem 
Beus  tpfiprdfecit  ,  nempe  futtm  interri^Vi- 
cmum ,  objervaHda  funt :  ftc ,  vt  ordinum 
perfecla  dtftinctio  ,  ac  pr^tnde  pax  retmeatur, 
fij-  charttas  :  fine  qua  nec  SocieiAtis  noftr&,  nec 
alterius  cujttjltbetfodalttitpojjet  recJaguherna 
tio  conferuari.Nimtrum  hocmodo providentia 
ilLa  diuina  d'fponit  ornnia  fuauiter,  mfima  per 
media  :  media  perfumma  ,  fttos  adfnes  cun- 
iia  perducens.  Hinc  tLLa  videLtcet  in  ^yi nge- 
lis  vnius  Hierarchi^  ad  aiiam  fuhordinata  fe- 
ries :  hinc  ^  coeLcflium ,  &  aiiorum  omnium, 
cientur^  corporum  certis  Locis ,  fedihw  in- 
terfefe  apta  connexio.,  quorumconverfiones.,ac 
rmdus  ab  vno  mouente  fupremo  gradatim  o- 
mnes  vfquead  infimos  riteproueniunt.  Item 
in  terris ,  cum  i»  omni  ciuitate  bonis  inftituta 
legibus ,  tum  vero  in  Hierarchta  EccLefiaftica 
ccrnitur.cuius  omnia  memhra,^  fun[iiones  ab 
vnogeneraLi  Ch  ki  s  t  i  Domini  noliri  Fica» 


ITARVM.  Liher  f. 
rio  deriuantur^^  quo  accuratius  hac  dtjpofttioi  ' 

colLatio  cuftoditur^eo  reBioreft  ..guhernatioi 
dr  melior :  contra  vero  hutus  oriinis  negligen- 
tia  ,  qukm  grauia  incommoda  muLtis  homi- 
num  Societatibus  importentur ,  ntmo  non  vi' 
det ,  atque  idcirco  in  hac ,  cuit^i  mihi  nonnut- 
tam procurationc,  ac  curam  Dominus  tradiditi 
tam  diLigenter  hanc  virtutem  exerceriiVigere- 
quepercupio  ,  quafi  in  ea  Societatis  fioUra  bo- 
nnm,  acfaLuf  vntuerfaconfflat. 

citru  ita  fint  ,  vt  vnde  exorfa 
ihidem  tcrminetur  EpftoLa:  vos  ego  per  Chri^ 
Tttim  Dominum  noflrum  obteftor  ,  qui  feft^ 
nohis  non  modo  pr.ueptorem  ,  fed  etiam  e- 
xemplar  prahuit  Obedientia  ,  vt  aieamvir- 
tutem  toto  pe6iore  incumhatis  ,  (jgloriofa  vi- 
^ori^  appetentes  ,  atque  auidi  ,  vofmetipfos 
fuperare  ,  id  efi,  excelfiorem  ,  ^  dtfficiLtorem 
animipartem  ,  voLuntatem  dico  atque  iudi- 
citim  ,  expugvare ,  f^r  fubijcere  liudeatis :  quo 
Dei  Obmini  noftn  (oLida  veraque  cognitio  ,  at- 
qtte  a»ior  veftros  ad fe  animos  penttus  trahat: 
totoque  vit£  huius  ,  quafi  peregrinatio" 
nis  curricuLo  vfque  eo  gubernet  ,  ac  regat , 
dtim  nos  demum  aliojque  cornplures  ,  ve- 
ftra  opera  exemptoque  adiutos  advLtimum  ^ 
fetici^imum finem  ,  nimirum  ad  heatitudifieni 
fempiternam  perducat.Veftris  ad  Deum  preci- 
bus  me  vaLde  commendo.  Roma  vij.Catendi 
Apritis.M.D.LUl. 

RE  GVLAS 

l  E  S  V  I  T  A  R  V  M     N  O  M 

E  V  V  I  C  A  N  D  A  S    E  S  Sli . 

IEfuisiE  in  fuis  R  t:  g  v  l  i  s  mandant  ac 
fcuc.e  pixcipiuntine  quis  cas  cuiquaui 
cxtraoeofum  conced-n  vel  communsGcr, 
vel  qiiidquam  de  il!is  vei  fcripio  vcl  dido 
aliis  rcfcrar.  Paulus  III  quoque  in  Bulla 
Anno  1549.  [efuitis  data,  cohceftit  GeneraLi 
Ordinis.vt  eas  Regutas  euuLgantes  feu  in  aper- 
tum prodttccntes,  veL  iLLorurn  Vota  reucLanteSy 
in  qtiocunque  hahitu  contigerit  intteneri^poftit 
ac  deheat  excommunicare\capere^incar'erare^y 
^ft  opus fitJ?rachiifecuLms  auxiiio  inuoiatOi 
Itbere  ^  Licite  invadere ,  captivos  ducere ,  ^ 
pro  arbitrio  traciare^.  Volait  quoquc,  vt 
mtlli  Prdatorum  Ltceat  >  Regutas  ^  Conftitu- 
tiones  lefaitarum^excepto  Piip.ujub  cenftirant 
fumere. 

Quiacnim  Regulse  Illorum  nihil  a- 
liud  funt  quam  ccnro,  rapfodia  &:  frag- 
menta  cx  omnibus  reliquorum  Mona- 
chorum  Rcgulis  confuta  ;  &nihilaliud 
docent  &:  pra:cipiunt  ,  quam  traditio- 
ncs  humanas  ;  fupcrftitionis,  hypocrifis, 
m    2.  idoH» 


De  Origme  Iesvi 
idolomaniar  &  propriae  tdiA6Qpr<rKeiaA  o- 
pera;  qiialia  funt  pcr  oraocs  orbis  icrra- 
rum  plagas  oberrare ;  homincs  Chriftia- 
nos  ad  Ethnicas  fuperftitioncs  ac  idolo- 
manias  rcuocarc  i  habicu  rcligiofum  fc 
dcclararc  ;  Horas  Canonicas  6C  Rofa- 
ria  rccitate  ;  Sandos ,  vcl  opinionc  fal- 
tem  talcs,  vtpoteaPapa  canonizatos  in- 
vocarc  j.quotidie  MifTis  adftare  cafquc 
audire  ,  pcrfedam  obedicntiam  Supe- 
rioribuspreftarc  ;  Eeclcfia:  Romanse  dc- 
crcta,placita,  ftatuta  &  praccepta  incul- 
carc ;  ad  Papas  obcdicntiam  omnes  coge- 
rc  ;  homincs  ad  auricularcm  confcllio- 
ncmcxcitarc  ;  jejunarci  flagcUis  &cili- 
ciis  fefe  excruoiarc;  niundum  &:  parcntcs 
afpcrnari,&c.mirum  ccrte  non  cftjfi  ipf^f- 
mct  pudct  has  aHafque  fuperftitiones  ac 
idolomanias  in  fuis  ReguHs  contincri  & 
diuulgari. 

Eodcm  modo  non  licebat  apud  Ethni- 
.  cos  quoque  arcana,  quae  in  SibylHnis  libris 
continebantur,cfFucirc  &  nota  faccrc.  Si- 
railiter  Ccreris  Myfteriatam  areana  cfTc 
dcbuerunt&  fecrcta,vt  vulgb  provcrbium 
jadarctur  in  fecrctos  &  tacitos  Attiko)  tzH 
f^vg-heia.Et  Ariftophancs  in  Nebulisap;»!^ 
Uepi  y  t^^mn  e  vulgand*  ftcra  nominat. 
&Iuftinus  dixit  LMyJleria  Cereris  nulia 
alia  re  magU  ejmm  filentio  facra  fuijfe.  Ae 
Orphcum  dixerunc  aliqui ,  fulminc  idum 
concidiffc  ,  quod  arcana  hxc  rudibus  & 
profanis  hominibus  divulgaflct.  Ariftoic- 
ics  quoquclib.  5.  Ethic.  narrat ,  <!y£/f^/7«OT 
poetamad  ^reopigum  i»  judicium  vocatum 
futjfe  ,  ejuod  in  fuis  foemitU  arcana  Cere- 
ris  edidijfet.  Alcibiadem  ctiamfimili  de 
caufa  ab  Athenienfibus  condemnatum 
&  moni  addidum  fuifTchiftorici  prodi- 
dcrunt. 

Rcdc  autcm  Auguftinus  in  Quseftio- 
nibus  vtriufqucTcftamenti  ait  :  Nihil  a- 
fud  nos  in  tenebris  vel  occulte  getitur.  Omne^ 
enim  quod  honejlum  fcitur,  puhlicari  non  time^ 
tur.I/lud  autem  cjuod  turpe  ejl  &  inhoneHum^ 
frohihente  pudore  non  fotejl  puhlicari  ^am- 
ohrem  Pagani  ^JAiyJieria  fuain  tenebris  cele- 
brantyvel  in  eo prudentes.Eruhefcunt  enimpa- 
Um  ilhdi :  piacula  enim^  qutz  i/lic  vice  legis  a- 
guntur-^nolunt  manifejlare.^c. 

Cum  itaquc  Regulac  lefuitarum  hade- 
nus  ab  orthotloxis  comparari  &:  legi  non 
potucrint,  fingulari  Dci  beneficio  faftum 
cftjVt  Lugduni  Galliac  typis  lacobi  Rou- 
fio  Supcriorum  pcrmiffu  anno  1607.  ab  i- 
pfis  Icfuiiis  cxcufac  ficit.  non  quidcm  vt  in 
pubUcum  edcrcntur :  hoG  enim  fingulari 
ftadioprobibitum  cft  ;  Icd  vt  hoc  com- 
pcndio  cyrannidis  hujus  nova:  Conftitu- 


TARVM.  Liher  I. 
tionos  Summaria:  pcr  Collcgia  Donmf- 
quc  probationum ,  perquc  ofhcia  Provin- 
cialium  ,  Pra:fe£torum,  Rcdorum,  Exa- 
minatorum,  Magiftrorum,  Novitiorum, 
aliorumque  Miniftrorum  diftiibucrcniur, 
vcluc  leges, quibusccecoquodam  impctu 
voluntatis  ,  finc  vlla  prorfus  difquifitio- 
ne ,  cos  ,  qui  fub  obcdicntia  vivcrc  dc- 
eteucrunt,  haud  alitcr  ac  feni  baculum 
obtcmperarc  oportet.  Cumquc  ha:  Rc- 
gulz  ad  manus  mcas  pcrvcncrint ,  cas  in 
Chriftiani  Lcctoris  gratiam  intcgras  ad- 
fcripfimus. 

VA^K  lA 

DE  lESVITIC^ 

OEcoNOMiiE  membris  ad  Re- 
GVL^  Declanitionem 
penincntia. 

AC  PRIMO' 
De  Generali  PrvEfecto.  Cap. 

V. 

CVm  ab  initio  primi  Patres  &  Socii 
Icfuitarum  finc  ccrtis  &  propriis  Ic-  ft^l 
gibus,  ac  Magiftratibus  vixifTcnt ,  ncecfTo 
cffo  judicarunt  ,  vt  dc  ftabilionda  quam  '  '''^'^ 
maximc  Sooiecate  primo  quoque  tempo- 
re  inter  fc  confulcrcnt.  Vbi  igiturcam  ob 
caufam  conveniffent,  in  fecundo  &  tcrtio 
confcffu  dc  Rcligionc  rclatum  eft  in  pri- 
mis  ,  placcrctnead  vota  duojPaupertatis 
&  Cafticatis  fufcepta  ,  tertium  quoquo 
perpctu?e  Obedientia:  adjungcre  ,  &  b  fuo 
corpore  vnumcligerc,qui  cacceris  ampHf- 
fima  eum  poteftate  praecffet.^Omnium  i- 
gitur  in  vnum  eongrucrunt  fcntentiac, 
quandoquidem  Chriftum  Magiftrumfibi 
imitandura  propofuilTcntjprorfus  oporte- 
rc  vt  ipfi  quoquc  Chriftum  cffingercnt. 
Hoc  fic  conftituto,  Ignatiusfuafit,  talcm 
dcligcndum  fibi  videri,eui  omnes  in  terris 
tanquam  Chtifto  fubjedi  cficncacparc- 
rent ,  cujus  in  vcrba  eiiam  jurarcnt ,  ejuf- 
que  fibi  nutum  ac  voluntatcm  inftar  di- 
vinicujufdam  oraculiduccrent.  Qu^fi- 
tum  eft  etiam  de  huius  ipfius  potcftace,v- 
trum  certo  temporis  fpaciodcfinitam;an 
vcro  perpetuam  efTc  oportcrcr,pcrpecuam 
cfie  placuit  Ignatio  ,  acca^teris  omnibus, 
idque  cijm  alias  ob  caufas,tum  vcrb  vi  nc- 
gotia  graviora,  qua:  ad  conficicndum  non 
mod6  pIcnsE  libcrtatis ,  vcrum  etiam  lon- 
gi  temporis  indigentjCxanimi  fui  fcnten- 
tia  ad  cxicnm  finc  vlla  trepidacionc  per- 
dueecc  poftib 

Cum 


De  Origme  IesvitarvM.  Liber  I.  5>j 

isn,itius     Cum  igitur  Gencralis  Pricpofiti  ( fic e-  fatis  eognitam,  atque  cxplicatam, ingref- 

elnT  nimqui  cunaispr^efTccappcliarcplacue-  fus  cft,anno  D.  1547.  Cardinalatum  a  lu- 

r»ii6     rat)  tcmpus  cligcndi  adcffcclgoatii  So-  lio  III.  fibi  oblatum  rcfpuit.  Ejufdcm  So- 

^rum  "^  cii,quiquidcro  in  Italiacrant ,  pcr  litcras  cietatis  in  Hifpania  Commiffarius  gcnera- 

moniti,  crcandi  Pra^pofiti  causa  ad  vrbem  lis  fuit,RomjE  bis  Vicarius:  ac  dcmiim  Pr^- 

acccdcrcr,fub  initium  Quadragcfimac  an-  pofitus  ordinc  teriius  Gcneralis  ,  inq-io 

ni  1541.  Convcncre  orancs,vno  Bobadilla  muncre  feptem  annos  &  trcs  mcnfcs  vcr- 

cxGcpto,  ac  omnium  fuffragiis  Pra:pofiius  fatus  eft.Mortuus  cft  anno  Chrifti  i571.sE- 

GcncraUs  Ignatius  dcclaratur,  quo  mune-  tatis  61.  Prid.Cal.  061:ob. 
re  etiam  fundus  cft  ad  annum  vfque  1556.       In  tj\x%\oc\im  c\\g\xm  Everardm  Mercu-  4. 

co  enim  obijt  Roma:  Prid.  Calcnd-  Augu-  runta  quartus  Icfuitarum  Gencralis  Lco- 

fti  ajtatis  anno  65.  diuspatna.  Mitcu^ 
jgnatius     ]n         muncrc  conftitutus  ,  omnia       Huicfutrcdus  ei\  cUudius  t^^uauiud, ''''^"'^- 

Jgjun    Erafmi  opera  in  Socictatc  fua  legi  vc-  nationc  Icalus,  patria  N-apoiitanusjDucis 

stdeia.  tuit ,  quod  fingnla  ha^retico  veneno  infc-  Atrii  filius,  &  Pii  V.  cubicularius.  Duca-  'J?'^''. 

Zflpt  daputarct,&:  ncquis  forte  facetiis& clo-  tura  fuum  filio  tradidit  ,  &  lcfuitis  fefe 

rs.      quentia  viri  capcrctur,  Maffajo  tcfte  in  c-  mancipavit,  quorum  ordini  maximas  o-  ciat^- 

)us  vita.  pes,&  vc  aliqui  rcfcrunr,  vltra  50.  ducato-  ^^^^. 

Jgnauo      j„  Ignatii  loeum  cligitur  7<<f^>^^  Z^^-  rum  miliia  contuIit.Ea  dc  caufa  Provincia 

^Layne^        nationc  Hifpanus,  &  Loyolxincon-  Neapolitanaprimumgubcrnandadcman- 

L^yne.  ftitucnda  Societate  intcr  primos  focius  &:  datur  ci ,  ac  poftea  ctiam  Romana.  De- 

^urcar-  adjutor.  Cardinalitiam  dignitatcm  a  Pau-  miim  in  Comitiis ,  quse  habita  funt  Roma: 

din»u.  \o  IV.  ei  oblatam  rcprdiavit.    Mortuo  annoDomini  1581.  dic  19.  Fcbruarii  Pra:- 

'"^"      vcrb  Ponilfice  ifto  ac  fede  vagante ,  duo-  pofitus  Generalis  crcatur.  Eo  die,quo  elc- 

dccim  Cardinales  in  ipfum  cxtra  concla-  £lus  crat,  cubiculum  afcerdcns ,  falutanti 

uc  Roma:  agentcm  ,  fua  fuftragia  contulc-  tutbie  omnis  gencris  hominura  ,  cxofcu- 

runt ,  vt  Pontifex  cligcrctur.  Sociciatem  landas  manus,mftar  Papas,  pra^buit,  vt  ha- 

ofto  annos  cum  diroidio  rcxit.  bccur  in  annuis  Epiftolis  lefuiticis  anni  81. 

Luynei^     Anno  1561.  a  Pio  IV.  cura  Hippolyto  Moritur  Rom^E  ^i.fcu  vltima  die  lanaarii 

^Tcoi.  Eftcnfi  Cardinale  Lcgato  in  Galiiam  ad  fccundahoranoais,ftylonovo,vetcreau- 

loquiii   Colloquium  intcr  Pontificios  &  orthodo-  tcm  ii.ejufdem  meofis,Anno  1615. 
'"^  „  xos  a  Rc2c  &ProccribusRrg;ni  de  Rcli-       Huic  fucecfrii  (J^4r/«*  vel  miuttHsVi-  ^ 

cmcasu,.  o  .    .       r>  l     1        ■      ■  ,1  r     t>     i\  ■     rc      k  CUe 

gionc  mftitutum,mittitur.RiDadcncira  in  /^//<?/ZA^.Paulo  antcquam  expiraflet  Aqua-  ^^«^. 

libro  dc  Scriptoribus  lefuiticis  mcndacif-  viua,mificad  Papamnunciura,qui  eifigni-  ^'«« 

fime  fcribit ,  cum  in  publico  totius  Rcgni  ficaret ,  in  eledionc  fucccftbris  fui  grauc  {Z7ife'J 

Afe»j;»- conventu  Thcodorum  Bezam  ,  Pcttum  datum  iri  fcandalum.proptcr  duas  contra- /«^. 

iad^'  Martyrcm  8c  alios  a  partibus  Evangclico-  rias  in  Societatc  fadioncsiquarum  vna  lu- 

neirs.    rum,  maxima  icntcnciarum  &  vcrborum  ftinianumquendam,alcera  Marium  Vitel- 

gravitate  reprcfl^ifTc  ,  frenauifTc  ac  mutos  kfium  cljgere  omni  ftudio  tentaturafit : 

rcddidiftc.  Nam  hanc  laudem  ipfos  quo-  rogarcigiturfc  vehcmentcr  P.ipam^vt  au-- 

quc  Pontificios,praster  Ribadcneiram, ci  thoritatcm  fuarrf  interj>oncre  dignerwr. 

tribucrc  hadcnus  puduir.  Habuit  quidcm  Papa,vt  voto  cjus  fatisfaceret,CardinaIcm 

orationcm  ItaUca  lingua  contra  noftros,  Burgefium  deftinauit ,  qui  clcdioni  intcr- 

inquainprimisEvangeliftarum  in  concc-  cifet ,  eamquc  authoricate  fua  modcrarc- 

pta  forma  confcnfum  vifit  ,  nimirum  td  tur,ac,vt  diximus,F//<'//e'/?«y  cligltur. 
priTOv  in  verbis  ,  Hoc ejl  corfHi  meum  :  fcd       Cum  anno  Domini  1558.  poft  mortcm  cate- 

Bcza  folide  illi  refponditin  veftigio,  &  Ignatii  primum  fuum  Convcntum  genc-'  f^'^^"^' 

pcrrcxifrcc  ,  ni  Efpcnfius  Sorbonifta rc-  ralem  Icfuita: cclebrarent,  Paulus  IV.  Pa-  c«j 

fponfioncra  e)as  exccptionibus  fuis  in-  pa  Cardinalem  Pacochum  ad  cos  mifit,  '77  po- 

icrrupiffet  ,  vt  partc  alrcra  hiftoria;no-  qui  fuo  nomine  fignificaret  eis,  placerc  fi-  ceZ. 
ftrae  Sacramencarix  pag.  503.  doeuimus.    bi,  vt  Gencralis  Prjepo.fiii  potcftas  certO  '^"^'^ 
Moritur  anno  D.  1565.  die  19.  lanuar.  x-   annorum  numero  definita ,  non  perpcttia  ^tmejt, 
tat.  L I  n.  fit,  nc  videlisec  in  lyrannidcm  vertcreeur, 

3  ^     SucccfTic  huic  L^ynczio  Frdncifcu4  Bor-   aut  fcfc  fupra  Papam  cfFerret.Nihil  tamtfil 

^o"fuc-  Hifpanus,  patria  Valcntinus.  Is  fpi cto  apud  eos  obtincrc  potuit ,  iicet  pcr  Card^- 
€tdit     Gandiq  Du«atu,  vr  Ribadcneira  refert,3i   nalcm  Tranenfcm  de  eodcm  rurfus  eos 

^irgia.  arophffiniis  honoribus  ,  opib»'o,  drlici/S,  moncrct.  Evenit  igitur  quodPapa  meiue- 
cUcntclis  farailiarfuz  or.^  aersiis ,  So-  bat.  Nam  Roma;  fempcrhabitac  ,  &  pet 
ciccacemi  hane reccns  na'"'    sd^nondum  hancfixamfedcmRomana£fedi&:Confi' 

m    3  ftorio 


5>4  Origtne  IesvI' 

ftorio  quafi  affigitur  &  iraplancatur:ibiquc 
fuarajuxta  Papx  fcllara  collocat;  fcmpcr 
ctiara  a  latcrc  &  fccrctis  Pontifisis  fcdct, 
vt  intcr  fcfc  confilia  communi«cnt ,  ncc 
altcr  finc  altcro  quicquara  in  hxrcticos 
raach>nccur. 

Potcftatcra  igitur  fuara  pcrpctuo  rctl- 
nct,quuraProvmcialium,Rcdorura  &:  a- 
liorum  plcrumquc  tricnnis  fit ,  ab  codcm 
taracn  Gcncrali  intcrdura  prorogari  po- 
tcft.Licct  Paulus  III.  anno  1549.  inBulla 
decrcucrit  ,  pofTc  5c  debcrc  Praspofitum 
pcr  pcrfonas  ad  id  a  Socictatc  facultatcm 
habentcs,&  ad  id  dcputatas,in  ccrtis  cafi- 
bus  amovcri,&  alium  ipfius  loco,  pcr  caf- 
dcm  pcrfonas  fubftitui. 
Q^.iii  Ad  cundem  quicquid  Icfuiras  pcr  to- 
Genera.  tum  tcrrarum  orbcm  faeicnt ,  cxplorant, 
&  rcfcifcuntiipfi  diligcnter  fingulis  men- 
fibus  dcfcrri  curant.  Is  deindc  omnia  ac 
fingula  ,  Papac  rcfcrt  :  &:  tune  abvtro- 
quc  ,  qul  fuam  opcram  fcdulo  &  gnavi- 
tcr  irapcndcrunt,  hononbusaugencur,  & 
opibus  ditantur,vt  Annalcs  ipforum  attc- 
ftantur. 

Officium  quoqucejus  cft,  lefuitarum 

potcftatem  fccundum  Ignatii  Conftitu- 

tiones  in  omnibus  dirigcre. 

Licct  tamcn  ilH  etiam,  vt  Papaj,  nouas 

interdum  condcrc  Icges ,  vcl  ctiain  vctc- 

rcs  pro  circumftanciarum  varictacc  mu- 

tarc  &  abrogarc. 

Licet  ci  bona  ordinis  fui  vcndcrc,  op- 

p  gnorarc  &  abalienarc  ,  &:  nulli  dc  co 

rationcm  reddcrc  tcnetur. 
Ge»er«:     Partc  5.  Conftirur.cap.3  &  partc  6.  eap. 

I.  vocatur  Dei  Legaius.  GlotTa  part.^.Con- 
wcZ'L  ftirur.  cap.5.  vocat  cum  Vicarium  Chrisii. 
Dei  Le-  Montalgncs  cap.  17.  fcribic ,  Cumvouent 
^*'**^*    ti  Ohedientiam  ,  id  ea  de  caufa  fit ,  quod  in 

huius  SocietAtis  Republica  Dei  Ficarius  ejl. 

Buliac  quoquc  Pauli  III.  anno  1540.&  lu- 

lii  III.  anno  1550.  Icfuitis  darse,  hortaniur 

cos,  Vt  in  Generali  Chriflum  velutprafentem 

dgnofcant. 

Hinc  fit,vt  quicquid  ordinatac  praeci- 
pit:id  lefuita: tanquam  oracula  (ufcipianf, 
orcdant  ac  faciant  ,  haud  alitcrquam  fi 
ipfc  Chnftus  vel  cjus  Vicarius  cfTct.  Sic 
cnim  MafFa^us  in  vita  Ignatii ,  Sine  ,  in- 
quic,  controuerfia  diligendus  efl  (  Gcncra- 
lis )  cuiomnes  in  terru  ,  tanquam  Chrifio  pa- 
rerent,  cuius  i»  verba  iurarenty  denique  cuius 
fibi  nutum  ac  voLuntatem ,  inflarcuiufdam  di- 
uini  oraculi  ducerent. 

Aftutectiam  folcnt  hodic  Gcncralcrn 
cligcrc,  qui  in  fcculo  Principcm  virum  0- 
gcrit ,  VI  ficctiara  in  mundo  poicntes  ad 
fuam  Socictatcmpcrtrahant,fibiquo  apud 


'ARVM.  Liler  \. 

fuprcmos  &:  infiraos  tantb  majorem  au- 
thoritatcm  &  potentiam  coraparcnt. 

Ex  quibus  oranibus  intclHgitur ,  Gc- 
ncralcra  Icfuitarura  Papa:  corrivalcra, 
irao  ad  Pontificiam  dignitatcra  cvcdura, 
adcoquc  altcrum  Ecclcfiae  Romanac  ca- 
putefTc. 

Rcliqua  de  gradibus  fcu  gencribus 
Icfuitarum  ex  Hdfenmullero  ,  &  Collo- 
quio  a  facrac  Thcologix  Dodorc  &  Pro- 
fcfforo  ,  Paulo  Fiorcnio  ,  cum  Chriftia- 
no  Franken  Philofophiae  Profcfforc  ia 
Cxfarco  Icfuitarum  Gymnafio  Vicnna:, 
Anno  1578.10.  lanuarii  habito,in  fcquen- 
cibus  rcfcram. 

Quod  autem  Romx  eft  &  prarftac  Gc- 
neralis,  id  cft  &  prarftac  in  fingulis  rcgnis 
Provincialis.Primum  Provincialcm  Igtia- 
tius  Loyola  Lufitania:  praepofuit  Simo- 
nem  Roccrigiura  :  Hifpaniae  Anconium 
Araozium  Cancabrum  :  Icaha^  lacobum 
Lainem  ,  IndiacFrancifcura  Xavcrium; 
Gcrmaniac  PccrumCanifium.-  Gallia:  Pa- 
fchafium  Broccium,aliifquc  dcindc  alios, 
Ac  diligenccr  cauent  Icfuitaium  Patrcs, 
nc  in  Nationibus  Provinciales  vnquam 
ex  indigenis  cliganc,  fcd  vcl  Hifpanis  vcl 
Italis  dignitaccs  has  conferant,  aut  falccra 
iis,qui  ex  Anglia,Gallia,&c.propter  faci- 
nora  aliqua  profugerunc  ,  &  proptcr  ni- 
mium  Hifpaniac  ftudium  cx  pracdidis  Na- 
tionibus  profcripti  funt. 

Vnufquifquc  Provincialis  ab  ea  Pro-  officiu 
vincia,  vc!  Regno  potiiis,  quod  infpedio- 
ni  vel  cura:  fuar  commifiura  habct  ,  dc-. 
nominatur.  Ejus  officium  eft  inuifere 
Coilcgia,  corumquc  fuppurare  redditus 
&:ccn(us,  infupct  annotare  diligcntcr, 
quinam  ex  Magnatibus  liberos  ra  Col- 
Icgiis  crudiri  curenr,  &  quotillorum  finii 
numcro  ?  num  quotannis  fiat  acccfiTio  di- 
fcipulorum  ,  &  amplificario  fortunarum 
&  opum  .<*  num  qui  fint  &  quot  cx  Luihc- 
ranifmo  convcrfi  f  fi  nulli  aut  ctiam  ali- 
qua  fid:a  Pontifieiar  Rcligionis  imminu- 
tio  ,  aut  jaftura  bonorum  i  cxprobrat  nc- 
gligcntiam  &:  focordiam  ,  raandatquc  fc- 
vcriter,  vtacceptum  daranura  refarciat. 
Quod  fi  gcfTerunt  fe  cgrcgie ,  multos  con- 
vcrtcrunt ,  multura  comparfcrunt  &  cor- 
rafcrunt,  omni  iaude  cumulat,&  coelo  cf- 
fert.  Infupcr  fcifcitatur,  qu^nam  fit  vici- 
norum  hxrcticorum  dc  ipfis  opinio.^qua:- 
nara  confilia  Magnatum  ?qualcs  habcant 
Convcntus  ?  &  quot  ?  &  vbi  ?  quid  dc- 
ccrnant ,  quid  volutcnt  ?  It-m  ,  an  ha:rc- 
ticorum  Principes  crebrius  imt  domi ,  an 
alibi?  adquofoam  proficiicaatur  frcqucn- 
tius  ?  quaU  quifquc  fit  ir.gcnio  f  quibus 
rcbus 


T>e  Orig!ne  Iesvttarvm.  Likr  I,  <?f 
rebus  vt  plurimuni  dclcdctur  ?  aa  curam  portct  K.omq  rcfidcre.fccretioribus  Papx 
iliquam  furcipiat  Rcipublicae  i  an  ftudio  &c  Gcncralis  Socictatis  iefuitica:  delibc- 
&:  amore  aii^uo  tcncaiur  Religionis  ?  an  rationibus  aflfidcre,  ipfis  afiTiftcrc,  &  in  re- 
potius  vino,vcncri  &  vcnatuiindulgeai?  bus  Romanam  Eccicfiam  conccrncnti- 
an  ootius  habeac  in  aula  Catholicos?  qui-  bus ,  atque  in  pcrnicicm  Orthodoxorum 
nam  fint  populares  rumorcs  de  fuis  Pnn-  facicntibus,confiliis  ac  fcriptis  adtffe  hos 
cipibus?num  Ecclefix  advcrfariorura  fcr-  propulfarc,  iilos  totis  viribus  propugnare. 
vcant?  num  paftorcs  Ecclcfiarum  fiot  Vi  Etvt  Gcneralcm  Papa:  inomnibus.fic  hos 
rillodi  &C  diljgentes,an  vero  famnolenti  viciilim  Gcncrah  ad  arauflim  obcdirc  o-^ 
&  illitcrati  ?  rium  Thcologica  facultas  in  portct. 

vicina  Acadcmia  hjcrctjcorum  florcat ?  .  Vcaurcm  quatnor  illorura  funt,itac- 
num  ercbriorcs  habeant  Thcologi  difpu-  tinm  offiGium  eorura  cft  in  quatuor  Mudi 
tationcs,&  contra  quos  maxiroe  ?  quos  U-  piagis  rcs  Pcntificias  curare  &;  promouc- 
bros&de  qua  materla  in  luccm  cdidc-  tc/ &  ad  cos  Provincialcs,Vifitatorcs,Re- 
rinc  nuper nme^  Ad  harc  &  aHa  fi  rcfpon-  ftorcs ,  Rcgcntcs  ac  Spirituales  Prarfcai, 
deant  Regens  ^  rcliqui  Patrcs  appofirx,  qi^xcunquc  in  Mnndo  lefuit^  rcliqui  a~ 
mirifi  e  pjxdicac  induftriam  &  vigiian-  gLac,omnia  ac  fingula  feribunt.  Oportcc 
tiara:  Sin  minus,  cofquc  adeo  rcrum  ifta-  ctiam  illos  non  minus  quam  rcHquos 
rura  nefcios  deprchrndit ,  acerbe  vitupc-  quartoctiara  voto  ,  abfolutac  obcdicntiaj, 
rat  QuidagitiSjinquit,  vos  fomnolcnti  &:  Papa^  obligatos  cfTe  ,  nc  quid  vel  contra 
defidcs?  cur  perditum  itis  Romar».  Ecclc-  PapCjVcl  fui  Gencralis  voluntatcm  deccr- 
fiam  ?  quomodo  fummo  Poniifici  hanc  nere  audeant.  Si  res  magni  momcnti  ipfis^ 
inertiam  vcftrani  ptobabiiis?  or  infinua-  aHundc  fignificantur,  iilas  confeftim  Ge- 
tis  vos  agendis  rcbus .?  curmctui;is?  cur  neraU  vel  Sccrcrario  indicant  ,  qui  cas 
non  intrcpide  rem aggrcdimini  ?  Dudum  deindcad  Papam  refcrunt,  quo  fic  ipfo- 
hqcgffta  ,  dudum  pcifcda  oportuir.  Vi-  rum  opcra  ac  ftudio  confilia  iniri  poflint 
'  dctc  vigilantiam  hxreticorunn  incrcdibi-  de  coerccndis,impedicndis,vcl  etiam  op-i 
lcm  8£  vosftcrtitis.  His  &  fimilibus  ver-  primcndis  h^rcticorura  conatibus :  ipfo- 
bis  ipfos  increpac,  &:  exacuit.  Tandcm  rura  autera  rcs  magifqnc  ptomoveantur, 
quxfitdc  difcipulisjconvidoribus,  no-  augcanturquc. 

vitiis&reliquis,quot  corum  fint  nume-  Summa  vero  literarum  ,  quas  ex  di- 
fo,  quanti  cujufquc  profcdus  ?  adquod  vcrfis  Mundi  Rcgnis  &  Provinciis  acci-- 
quifque  ftudium  inclinct  ?  num  quis  in-  piunt,h^ec  plcrumque  cft,Quis  fit  Rcgum 
tcr  eosrpinofior&  fcruypulofior  Talcm  ac  Principum  crga  Papam  &  Ecclcfiam 
cnira  a  Thcologico  ftudio  prorfus  rerao-  Romanam ,  atquc  etiam  Socictatcm  eo- 
vcndum  cxiftimat,  nifi  fcholafticis  difpu-  rum  afFcftus  ,  &  quinam  illos  cicmenter 
tationibus  probe  cxcrcitatum  &c  opinionc  cxcipiant.Hos  miufice  commcndanr,  qui 
Rehgionis  irabutu.  Qu^crit  preterea,num  autem  Icfuirarum  conaribus  iefiftunt,ian- 
Guem  habeant  in  grcgc ,  qui  pro  amplifi-  quam  capicalcs  hoftcs  Romana:  Ecclefi^c 
candaRomana  Ecclcfia  laudabili  aliquo  aceufant. 

facmore  fc  obftiingerc-y.  vitam  dcnique  Et  autem  dc  his  AlTiftentes  diligcntius 
profundcre  non  dubitct  fi  quidem  necef-  ccrtiores  faccrc  queant,  in  omnia ,  Ger- 
Las  aliquando  flagitarc  videatui?  Ad  cx-  roanorum  pr.rcipuc  Prineipum  ,  cohfiHa 
tremum,  omnia  ifthsec  confignata  Genc-  &  ada  accurare  inquiruni,cun6l:aque ,  li- 
rali  tranfmittic  Roraara ,  pcr  qucra  im-  cct  cx  vanis  falfifque  rumoribus  raulta 
mediate  fignificantur  Pontifici.  Atque  faepe  eognofcant,Romam  pcrfcribunt.Vt- 
fic  pcr  toium  orbem  Chriftianum  nihil  que  facilius  in  rcrum  Germanicanim  no- 
ecrituraut  confultatur,quod  non  per  hos  titiam  perveniant ,  farpe  mutaio  habituj 
Impctiiproditores  Papaiinnotcfcat.  Per  vel  peditcs  vcl  equitcs  Germani^  alia- 
Provineialem  ctiamlcfuitae  ab  vno  Col-  rumquc  NationumProvincias  pcragrant 
lcgioin  aliudtransferuntur  ,  idquc  fcre  &  proditorum  more  cunda  explorant. 
tricnnio  quolibct.  Excmpla  in  proraptu  funt. 

His  cggnitis ,  Affiftcntes  eos  in  propo- 
■z        IesVIT ARVM  AfTiftentibus,  fitofuo confirmant, cofquc, vt ftrcnue fic 
Te^  mtmis  Pa0^      Generalts         pergant ,  hortantur ,  Pap^  clcmcntiain 
J  ij.  inilios  prajdicant  , &cis  plauftra  mdul- 

ionjmarits.  gentiarum  rcmittant,  quasilliGerroanis 

♦wf^j?^   x^Eneralctriproxime  fcquuntur  prirai  aliifquc  nimls  ftupidis  &  crcdulis  auro 


De  OngiKc  lv.svn  KKVU.  iJhi^  t 
Afliftenticm  quoquc  oiricium  eft  ,  in  rc,  vafa  clucrc,  coco  min:rtrarc,humi  cu- 
tota  Socictate  Viiiiatorcs  ,  Infpcdorcs,  bare,riudipcdcs  inccdcr'.  ,•'  h  mcnfa  edc- 
RcAorcs,Rcgcntcs,Concionatorcs,Spi-  rc,  cilicia  inducrc,  feiploi  jgelJarc^c- 
titualcs  Prarfcdos  &  Inquilirorcs  ordina-  rcgrinarijrefcqucomnsbus  r.jh:iccr.c.Polt- 
re,  non  tamcn  njfi  curo  confcnfu  Gene-  bzc  abiurarc  coguntur  oninr.  '  h:::rcic&,6c 
ralis  Adharc  muncraautem  non  promo-  iurarcfe  operam  omncm  datu:. - ,  vtRo- 
vcnt  aiios,  quam  quos  norunt  in  Papatus  mana  Rchgio  flotcat ,  Evangclica  .  ;'  an 
idolomania  induraios,  &  orthodoxorum  exftirpetur. 

capitalcs  hollcs  cfTc.  Horuna  Profcfforum  Roma:  vlrra  .:. 

ccntos  aluntur,  qui  proptiucr),  o£  quidciu 
De  IesvitaR.VM  ProfeJJis.         ampliflimumhabcnt  Colicgium.incoque 
laute  fplcnd.dcque  fumptibus  Papx,  Car- 

QVatiumlcfuitarumgenus  ,  Profefi  dinalium  &  Epircoporum,qui  iUorum  v- 
(unt :  qui  prxccr  tria  vota  fc  infupcr  tuntur  confiliis  &  fcripiis  ,  fuftcntantur. 
fpcciali  quodam  ,  quod  votum  Profcffio-  Nihil  proprii ,  nullos  redditus ,  vt  rcliqui 
nis  vocant,  Pontifici  Romano  obligant,  Icfuitie.poflident. 

cdque  proraiitunt  ac  profitcntur,  fc  Papa:  Diftinguuntur  ctiam  \  rchquis  lefultis  Trofef: 
in  omntbus  abfolutam  obcdicniiam  pr^-  in  co  ,  quod  funt  illorum  quafi  Epifcopi, 
ftitufos  ,  ncquc  vnquam  commifTuros,  quiincseteros  inquirunt,iifquc  pracficiun- ^«^ 
quin  in  obedicntia  ci  prxftanda,  in  rcbus  tur.Ex  horum  numcro  cnim,inprimis  qui  r^'^^* 
fidcm  &  moresconGcrncntibus,primi  in-  funtHifpani  vel  Itali,Vifitatorc5,lequifi- 
veniantur,fic,  vtctiam  non  pctitoviatico,  tores,  Rcdorcs,  Rcgcntcs  &:  Spintualcs 
licetad  ipfosTurcasoccidcndi  mittercn-  Prxfedi  eliguniur  :  qui  quodfint  rerum 
tur,fine  vlla  tamen  intcllc<5lus,judiciiquc  Icfuiticarum  &  Papifticarum  peritiflruni, 
rcpugnantiaobcdireveiint.-HocIgnatius  fibifubiedos  egrcgie  in  palacftra  Ponti- 
omnino  ficri  voluic  :  &  Pauius  Tcrtius  tlficia  cxerccre  novcrunt.Gcrmanis  non 
quoqucinfuaBuilaapprobault&confir-  Germanum  prxficiunt  RcAorcm,fcd  vel 
mavic.  Sie  enim  vcrba  cjus  habent  Et  Italum,  vclHifpanum  :  aut  fi  nobilior  cx 
efUAmvis  Evangelio  doceamur,  ^fideortho-  Gcrmanisconftituitur ,  habetcamen  Hi- 
doxa.  cognofcamus ,  ac firmiter  frofiteamur^  o-  panum,qui  cum  obfcruet,  nc  quid  pricccr 
mnesChrifiifidelesRomanoVontifcitanquam  motcm  Hifpanicum agat. 
capti  ac  Iesv  Christi  Vicario  fuhejfe:  Generali  quoque  fcfc  totos  devoucnt 
admaiorem  tamen  nofiraSocietatis  humilita-  &obftringunt  ,  abnegacione  honorum, 
tem  ac  perfe^am  vniufcuiufque  mortificatio-  quod  nimirum  cxtra  Sociecaicm  vcl  Car- 
nem  voluntatum  nofirarum  abnegationem:  dinales  vcl  Epifcopi  ficri  nolint  Et  la- 
fummopereconducereiudicauimusfingulosnos  mcn  hoc  ipfo  nomine  fiunt  Cardinalcs 
vltra  iUud  commune  vinculum ,  fieciali  voto  in  Socictatc ,  cx  quibus  Gcncralcs,  ipfo- 
afiringi^itavtquicquid  Modernus  ^  altiRo-  rum  Papx  ,  cligantut  :  quibus  tanquam 
7nani  Pontifices  ^  pro  tempore exiftentes iuffe^  Cardinibus,tota  Socictas  vcrtatur  :  qui 
tint ,  adprofcElum animarum  cr fideipropaga-  habcnC  exiftimaiioncm  dodrinic  &z  fan- 
tionemperttnens,(jr  adquafcunque  Prouincias  ditatis.  Sicquc  vana  ac  ftulra  Socictas 
nos  mittere  voluerint,  fihe  vlU  tergiverfatio'  dum  arabitioncm  fe  fugcrc  fimulat  ,  in  i- 
ne aut  excufatione  illico  quantum  innohisfue-  pfam  ambitioncm  incurrit.  Non  fccus  ac 
rit^exfequiteneAmur.Sinemiferit ms  adTur-  vani  illi  Philofophi  ,  qui  iis  ipfis  iibris, 
caifiue  ad  quofcunque  alios  infideles  etiam  in  quos  de  contcmncnda  gloria  fcribcbant , 
pertibus.quas  Incliof  vocant.exifienteSifiue  ad  in  iisnomina  infcfibcntcs  fua  ,  inancm 
quofcunque  h^reticos  .fiue fchifinaticos  ^feu  e-  glotiam  aucupaban^ur,  vt  fapicntcr  dc  iis 
tia^n  adquofvtsfideles.  Ciccro  iib.i.Tufcul.Qi^^eft.rcfcrt. 

Ad  hoc  votum  Profcfforum  non  nifi 
bcatiflimos, &quorum  induftria  in  ziza-        De"  triuln  VoTQRVH  Pro- 
niis  Pontificiis  difl"eminandis  cognita  &:  FESSls. 
cxplorata  cft ,  .idmjttunt.  Antcquam  au- 

tcm  ad  hoc  votum  acccdant  ,  t^tum  tri-  T  Eluitarunri  gcnus  quintum  ,  fuju  trium 
duum  tcncntur  oftiatim  vidum  qua^rcrc,  Xtantum  vulgarium,&:  cum  rchqDis  Mc-  ^S^^, 
prima  cxcrciiia  rcpctcrc ,  vota  rcnouarc,  nachis  CLminunium  Fotoru?n  Profcfit.  Hi  ru!>.ob. 
&  omnia  humilicatis  ofiicia,  quarcunquc  fcPapa:  &  fuoGencrali  in  hancformam 
cxcogitarc  poffunt^fubirc.  Huiusgcncris  obligant  ac  dcvoucnt  :  Omntpotens  fem- 
funt,loca  fccreta  cxpurgare,  calccos  laua-  piterne  Deus  :  Ege  Ucet  v»decunque  diutno 
.Tiyialiorum  pcdcs  ofculari,  domum  vcr tc-   tuo  conjpeclu  indigmj^t  -fius ,  iretus  tcmen  pt- 


De  Originc  IesvitaryM.  Liher  I. 
iate  Acmifericordia  tuainfiniti,  &impulf(iiy    illi  a  Dtnnino  nojlrs  lefi*  Chrifio  ,  vt  in  i- 
iihi  inferuiendi  defderio  :  voueo  coram  facra-   pfms  Domini  verbts  cor,flat,ad docendas gentes 
tiftma  Virgine  CM aria ..  (jr  i-  itria  tua  coelejli  v-    ntijsi  funt. 

muerfaJtiiinA  majejlatt  tuA.fnupertatenh  ca-  7 .  Chrijh  Domino  nofiro  ^  in  altis,^  in 
Hitattrn  .jr  ohedienttctm  perpetiiam  in  Socie-  eo  etiam.quofe  Deum  effe  tefixtt^  tfl.proptereA 
tate  lefu^  (jr  promitto  eandem  Societatem  me^  credo,  (juia  Deus  illum  mifit  lumen  ad  reuela- 
ingreffurumyVt  vttarn  in  eaperpctuo  degam^  0-  tionerngentium. 

mnia  inteHigenio  ,  \ux:ta  ipfuts  Soctetatis  con^  8.  Miffum  atHem  futjje  Chrifitm  Domi- 
siitutiones.  A  tua  ergo  tmrnenja  hsnitate  ^  num  nofirurn  a  Deo  Opt.Max.credo.quia  tlii  q. 
ciementi.i per  lefu  chnfii  fanguinem  peto  fup-  mnia  conuemunt.quis.  S.  Prophei^  de  veniuro 
pliciter.vt  hoc  holocaufimn  in  odorem  juauita-  MeJ?ia  cjr  d  Deo  mittendo  prAdtxerunt. 
tts  admittere  dignerU  ,  "^^  largttui  es  ad  hoc  9.  Prophetis  prxdiciis  cr  al^s  etiam  ^  in 
defiderandum  offerendum  ,  /  ettam  ad ex-  eoetiam.quod  Dcuipfts  locutum perhihentyideo 
plendamgrittam  vberiorem  largiarts.  credo^cjuta  cjttx  de  Chrifio  Domino prxdixeruti 

Hxc  clr  forniLila  iuramcnci,quo  Icfui-  non  nifiper  diuinam  revelationem pr£iicipo- 
t2e.  non  Dco,  (ed  Societati  fuar,  cjufquc  tueritnt^impletajameffevideo.qualeiUudefi^ 
fcrvirio  fc  toros  mancipanc  Adhxc  au-  Gentes  fuiffe  in  Chrifium  credituras. 
terti  vota  fAcienda  ftudiofi  ac  literaii,  10.  Propheta^  ptxdixtffetlia.quA  de  Chri- 
biennio  probationis  exadojiinterati  veio  fio  Domino  fub  eortim  nomine pradiifa  legun- 
vno,  vcl  dimidio  abfoluto,  admittuntur,    tur  ideo  creda;  ejttia  non (olnmChrifiianus  or^ 

Ti ium  hi  votorum  profeiri,fjnt  lis  prc-  bisjed ettam  ipft  h&retici,  Mahumetani  ^  lu- 
ximi ,  qui  ad  quai  lum  votum ,  c\\\o6iprofef-  dai  chrifiianorum  inimtci-.eadem  fitentur  eos 
fionis  vocanCvadmirtuntur  :  eofque  in  hcs  pr^dtxijfe^  cjuAcum  Gentium  &  Sihyliints ora» 
lequcnfcs  articulosjquos  Canones  Profejiio-   culis  conuemunt. 

nis.yCum  ratione  credendosficinnx  vocant,ju-  1 1.  Propter  pradiBas  rationes  magis  cre-- 
rare  opoi  ter.  do  ,  cjuam  propter  pjjitones  CMartyrurn ,  cum 

1.  Ego  N.  N.  credo  ^  recipio  cjUAcum-  ^  Dutholu^  fuosC^tariyres  haheat  :  autpro^ 
fjue  facrum  generale  Conctltum  Tridenti-  pter  CMiracuta  ,  nam  o-j^^ntichrifiin  facit 
num  credit  &  recipit  ,  etiamft  ea  in  Conci-  Miraculajalfaquidemiiiaifedqu£  vera  efic^ 
lio  non  fuiffent  definita.  Conueniunt  entm  'videbuntur  autpropter  quamvis  aliamratio- 
illa ,  cum  y  f,  qux  in  Evangelicis  ^  ApofioLicis  nem. 

Uteris  continentur-i  verhi  gratia  Purgatortum  11.  Co?nmunis  ergo  ratjo  credendi  hodie 
efJgiCJ-c.  td  Prophetarum  oracula  vitimo  refoltiitur  , 

2.  Prdidiciis  verb  Euangelicis  ^  Apofio-  idest  ,  ad  dtutnam  convententiam  yeteris 
licis  literis  atque  altjs  ,  quA  pradiiium  Conci-  Trfiame»ti  curn  Nouo^  vt  mertto  S  Petrus 
liumcredi  juhet :  etiamft  eain  Evangelicts  dtxerit:  Habemus  firmiorem  Propheticum  fer- 
Apofioitcii  Itterisnoninvenirentur  ^credcndo.,  monern. 

propter  aucieritatem  Ecctefia  Caiholtde  ,  qit£  13.  Profiieor  jeptcm  effe  vere  ac proprie  Sa- 
invfu  Ecclefiafitco  pradicia  fripta  ,  &  non  cramerjta  nouxlcgts  a  lefuChrifio  Oomtnono- 
fcripta  reciptt.  firo  tnfittuta.ad latutemqenerts  humani :  Itcet 

5.  Cathoticam  Ecclefiam  credo  effe  eo-  non  omnia  jinguiis  neceffarta  ,  fiticet  \  Bapti- 
rum  vniuerfitatem  ,  qui  Romanarn  Ecclefiam^  fmurn^  Eucharifiiam,  Confirr)iattonem.,  Pani» 
vt  omnium  Ecctefiarum  ^JM/jgfiram  ac  Ma-  tentiam  ,  cxtremam  Vn6iionem  ,  Ordinem^ 
trem  fequuntur  ,  ^  Romantim  Pontificem-,  Matrimonium.  Et  horumomnium  ceremonias 
Petrt  L^pofiotorum  Prirtctpis  fuccefforem  ,  ^  rit\  venerandas  ^  colendas  efe. 
lefu  Chrtfii  Domint  vofiri  Vicarium  effe  agno-  \\.  Profiteor  ^ariter  in  Mtffa  offerri  Deo^ 
fcant.  verum  proprium  (3- propttiatonurn  jacrifcium 

4.  Uanc  ego  ejfe  Cathoticam  Ecclefiam.e-  pro  vtuts  (fv  defun^is. 

jufdemque  ftlem  veriftmam  ejfecredo  ,  quia  \y  Profiteor  in  janBifiimo  Eucharifiia 
fanaiorum  Patrnm  Orientatium  &  Occidcnta-  Sacramento  ejfe  vere.reattter  ,  fuhfiantiatiter 
lium ,  Aufiratium  .y  Aquitonarium  ah  Apofio-  ^  tranffuhUanttatiter ,  verttm  Corpus  ^  San- 
lis  vfque  ad  nos  confentiens.^  continua  tradi-  guinem,vna  cum  anima  ^  dtuinitate  Domini 
tioj(^  ipfam  e[je  Cdthoticam  Ecciefiarnycj;  idem   mHri  lefu  Chrtfii. 

EcctefiAcredendumeffe  docet.  16.  Profiteorfieri  conuerfionem  tetius  fub*- 

5.  PrdtdiclA  atttem  fanciorum  Patrum  tra-  fiantia  Panis  in  CorptfSy/jr  totius  fuhfiantiA  Vi- 
ditioni  credo^qui  eam  docirinam  tradunt,  qu&  ni  in  Sarigutnem ,  quam  conuerfionem  Ecctefa 
a  fan^is  Apofiotisfutt pr£dicata,vt  ipfa  dociri'    Catholica  TranfjuhHantiationem  vocat. 

nA  fuccefito  demonfirat.  17.  Profiteor.fuh  alteratantiimjpecie.to- 

6.  San^is  vero  Apofiolis  tdeo  credo.qutA   tumatque  tntegrum  chrtfium  fiimi ,  &  Laicis 

n  ftih 


Dc  Origine  Iesvitarvm.  Lther  I. 

fMb  vns  untttm  fiicie  porrigendum  altaris  inMiffaofimDeoverum.fnfrhfmacpropi- 

Stcrtmentum.  tiatoriHmjacrtfictumfroviutsacdefunciis.At- 

18.  Conftnnter  teneo ,  fancfos  vna  cum  fijue  in  fan^ifimo  Eucharifiu:  Sacramento  (jfe 
ChriBo  regentes.orationes  pro  nobis  Deo  ojfer-  vere,  realiter^  &  fubpntiattter  corpus  ^  fan- 
re  nos  tuuare,tnterdum  vifitare  jcire,qu£  apud  gmnem  ,  vna  curn  anima  &  divinitate  Domi- 
nos  geruntur ,  o^em ferre  anirnabiu  Vurgatorij,  ni  noftri  lefu  Chriftifierique  cenverfioncm  te- 
Cr  has  regere.vtfitare  ^  illttminare.  tm  fubfianUA  Fanis  tn  Corpus ,  CT  totim  fub- 

19.  Confianter  teneo  San^orum  reliquias  ftantid  Fint  tn  Sanguinem ,  tfuam  converfio- 
effe  venerandas.  Catholica  Ecclefia  T ranffnbJiAnttattonem 

20.  firmiter  afiero  .^  imagtnes  Chrifti  ac  appellat.  Fateorettanh  fub  alteratantumjpe' 
Detpara  femper  Firgints^nec  non  altorum  San-  cie,  totum  atque  integrum  Chriftum  verumque 


Sacramenturnfumi.  ConHanterteneo  Purqato- 
rium  effe,  animafq;  ibtdetentasfidelium  fujfra" 
gijs  juuari.Similiter  &  fan6ids,vna.  cum  Chri- 
Ho  regnantes^venerandos  (y  inuocandos  ejfz^y 
eofque  orationes  Deo  pro  nobts  ojferre^atque  eo- 
rum  reliquias  venerandas  effe.Firmiter  affero 


eiorum,hahendas  &  retinendas  effe ,  atque  ilh 
debitum  honorem  dr  venerationem  imfcrtien- 

dam.  ^ 
21.    Indulgentiarum  etiam  fotefiatem  a 
Chrisio  in  Ecclefia  reli^amfuiffe  ,  illarumque 
fvfumChrifiianopopulomaximefalutaremaf- 

firmo.  Ex  qua  ,  ceu  ex  Jpirituali  Ecclefia  The-  imagines  Chrifiiy  ac  Deiparjt  femper  VirginiSj 
fauro  spofiint  dari  indulgentia  ex  fuperabun-  necnon  aliorum  fanciorum  habendas  mi- 
dantia  operum  Chrifii  fan^iontm^quibm  ipfi  nendas  ejfe,  atque  eis  debttum  honorem  ac  ve- 
non  indigent.  nerattonem  impertiendam.  Indulgentiarum  e- 

23.  Confianter  teneo  Furgatorium  e(fe,a-    tiampotefiatem  a  Chrifio  in  Ecclefia  reli^am 
nimafq\  ibi  detentas  fdelium  fujfragijs  juuari.  fuiJfe.iUarumque  vfum  Chrifiiano  populo  ma- 

24.  Omnia  &  (ingula.qua  de  peccato  Ort-   xime  falutarem  afftrmo.  San6lam  Catholicam 
ginali  &     lufiifcattone  tn  facro  fanUa  Tri- 
dentina  Sjnodo  defintta  (jr  declarata  funt.com- 
ple£lor  recipte. 

oblig<t-  Quod  fi  aliqui  trium  votorum  pro- 
tutriii.  fefli      altiora  afpircnt  ,  U  fiuc  in  Do- 

votorutr  -  - 

frofef 


&  Apojlolicam  Rom.EccleJiam^omniiim  Eccle- 
fiarttm  CMatrem  ('j  UVLagtfiram  agnofco,  Ro- 
manoqtte  Pontificiy  B.Petrt  Apoflolorum  Prin- 
cipisy  fucceffori,  ac  lefu  chrijli  ricario  verdm 
obedientiam Jjfondeo  ac  iuro.  Catera  item  o~ 
mnia  a  facrts  Canonibus  rh-  Oecumenicis  Coci- 
liisiac  pracipue  a  S  S.Tridentina  Sjnodo  tra^ 
dtta ,  definita  cr  declarara,  indubitanterreci- 
pio  atqueprofiteor  ,  ftmulque  contrariaomniay 
atqtte  harefes  qttafcunque  ab  Ecclefii  damna- 
tas  (j;"  reieBas  ^  anathemati^^^tas ,ego  pariter 
^ofiolicas    Ecclefiafiicas  traditiones  reliquaf-   damno.reiicio  (jr  anathematizo.  Hanc  veram 
que  ejujdem  Ecclefia  :  oijervationes  &  ton-   C utholicamfidem.extra  quam  nemo  Jaluus  ef- 
fiitutiones  ,  firmifiime  admitto  &  compleBor.  fepoteft^  quamin  prajentia  Jponte  profiteor. 


rumqui  piant ;  vcl  fi  quidam  cx  Evangclicis  idolo- 
/frl'  *-  maniac  papifticx  fc  dcvoucre  volucrint, 
ipirant.  eos  fccundum  Tridentinum  Concilium 
in  hunc  modum  jurare  oportct,vt  habetur 
ab  initio  Tridentini  ConciUv. Ego N.N.  A- 


^ltem  Jacram  Scripturam  ,  juxta  eurn  fenfum, 
quem  tenuit ,  ^  tenet  fancia  O^ater  Eccle. 
(tdy  cujt^  efi  judicare  de  vero  fenfu&  inter- 
pretatione  facrarum  Scripturarurn  ,  admitto, 
nec  eam  vnquam ,  ntfi  juxta  vnanimem  con- 
fenfumPatrum^accipiam.^irinterpretabor.Pro- 
fiteor  quoque  feptem  effe  vere  ^  proprie  Sacra- 


veraciterteneo,  eandem  integram  (fr  tmma- 
culatam  vfque  ad  extremum  vita  Jpiritum 
confiantifitme,  Deo  adiuuante^retineri.,  doceri 
dr  pradicari ,  quantum  in  me  erit  curaturum. 
Ego  idem  N .Jpondeo.voueo  ac  iurojic  me  Deus 
adiuuet  i  Cr  hac  Jan6la  Dei  Evangelia.  NulU 
ergo  omntno  hominum  liceat  hanc  paginam 


menta  noua  legis  a  leju  Chrifio  Domino  nofiro  noftra  ordinationis ,  inhibitionis^  derogationist 
inftituta.atque  ad falutem  humani  generis,  li-  voluntatisy  fiatuti ,  decreti  ^  mandati  infrin- 
€et  non  omnta Jtngulis  neceffariajciiicet  Bapti-  gere  ,  vel  ei  aufu  temerarto  contraire.  St  quis 
fmum ,  Confirmationem ,  Eucharifiiam,  Pceni-  autem  hoc  attentare prdifttmpferit ,  indignatio- 
tentiam ,  extremam  Vn^ionem  ,  Ordinem  &  ncm  omnipotentis  Dei,  ac  B.  Petri  ac  Pault ,  A- 
Matrimonium.,  illaque  gratiam  conferre^  ^  ex  poHoiorum  eius,  fe  nouerit  incurfurum.  Data 
ijs  Baptifmum^Confirmationem  ^  Ordinem fi-  Roma  apud S.PetrurnyAnno  incarnationis  Do 
ne  facrilegio  reiterari  non  pofje.  Reeeptos  quo- 
que  approbatos  Ecclefi/erittiSyinftfpra  diiiio- 
rum  omnium  Sacramentorum  folemni  admini- 
ftratione,  recipio  (^  admitto:  omnia  ^  fingula, 
qua.  de  peccato  Origtnali  (^  lufiificationem  in 
S.  S.  T ridentina  Sjnodo  definita  (^  declarata 
fuerttntiampie^or^ir  recipto.  Profiteorpariter 


minic£  1564.  ibid.Nouemb.PontiJicattis  noftri 
anno  5. 

Ciim  aurcm  hi  trium  votorum  Profcf- 
fijhoc  modo  Ecclefisc  Romanx  fc  dcuo- 
ucrunt  ac  obligarunt  ,  lum  a  Gcncrali 
fuo  in  Rcdorcs,  Saccrdotcs  fcu  Patrcs, 
ConfcfTarioSjConcionatorcs,  Prxfedos 
fpiri- 


De  Origine  I  e  s  V  i T  A  R  v  M.  L, 
rpiritualcs,  Pracceptorcs,  Coadjutorcs  fpi- 
litualcSj&tcmporales  vcl  form«tos  &  for- 
mandos  adjuiore5,in  Scholafticos  &;  Idio- 
tas  dividunturjquorum  noviflimi  diGuntur 
Nduitij-,  hoc  cft,  qui  nuper  ordincm  Icfui- 
ticum  ingrefli  funt. 


I.  5)t> 
fuftarcirc  cogantur  .•  caput  tamen  Hifpa- 
nico  &  Italieo  ccrebro  replctum  habcar, 
adcujus  nempc  fcnfum  rcliquum  corpus 
movcatur. 


"Reciorcs 

&Re 

gent'S. 


Keiioris 
fotejias. 


Ktgeniii 


ArCA.nx 
ajfertta- 
tur  a 
Keciore. 


tieciorts 
^ui  tU- 
^antur. 


6.     I  £  s  V I T  A  R  V  M  Rcftoribus, 
feu  Regentibus. 

RESIores  &  Regentes  in  Collegiis ,  do- 
mibus  &:  refidcntiis  priraacum  tc- 
nent.  Rc^lores  tamcn  propric  dicuntur,  qui 
lefuitis  :  Regentes  vcro  ,  qui  etiam  cxte- 
ris  prxfuiu ,  cofque  fecundum  iuas  Rcgu- 
las  rcgvinr. 

.  Poceftas  Re5{oris  in  Collegio  libera  & 
abfoluta  eft  :  quicquid  illc  ordinat  vel  fa- 
cit ,  ncmo  ipli  contradiccrc  audet ,  nifi  in 
pccnas  inobcdientibus  confticutas  incur- 
rcre  vclit.Hic  ca, qua:  Sociis  pr^cipit,  cx 
Gcncraiis  fcntenria ,  &  Ignatii  Icgibu'5  fu- 
niit:  eam  ob  caufam  etiam  rjgidiiTime  de- 
linquertes  punit.  Regentes  vero  nonni- 
hil  cxtcros  miiiores  &:humaniorcs  funt, 
quia  nuUis  votis  funt  obftridi.  Quic- 
quid  in  Coilcgio  dcfideraiur  &:  confti- 
loendum  cft ,  id  a  Re6iore  pctiiur  &:  cx- 
pedatur.  Si  hic  quid  ncgat  alicui  ,  ra- 
lion«m  cjus  non  cxpctat ,  ncquc  ab  alio 
poftulct,  fcd  tacens  gratiafquc  agens  ,  in 
humilitatc  abcat  ,  qua(i  voti  compos  fa- 
dus  cflet. 

In  Mufaeo  ctiam  Re5loris  Societatis  ar- 
cana,  privilcgia  ,  literae  &  thcfauri  afler- 
uantur.  Ad  pccuni^e  tamcn  arcam  folus 
claves  non  habet  ,  fed  cuftodiuntur  illi  a 
tribus  quosGencralis  ad  hoc  oidinat  :  ni- 
mirura  a  Re6iore  ,  <JMiniJlro  &  Sacerdo- 
te  aliquo  ,  quorura  quilibet  clavem  ba- 
bet.  Nulli  autem  foli  conceduntur  cla- 
vcs  ,  quodante  hacaliqui  Reciores,  mu!to 
auri  pcndcre  colkdo  ,  Societatcm  reli- 
querunt  &  aurum  ablatiira  in  fuos  vfus 
converterunt. 

Re^Qris  ctiam  oflicrumeft,  vtfingulis 
mcnflbus  fiogulorum  mores  &  progrefl^us 
Provinciali  fignificct,  qui  dcindc  Gencra- 
lem  de  iis  ccrtiorcm  faeit. 
.  Hos  Redorcs  vcl  Scniores  &  fimilcs 
his  rariflime  cx  Nobilibus  cxcra  Italiam 
&Hifpaniam  ,  fedexplcbe  tantianieli- 
gunt  &  adopcant.Qjod  cur  fiatjConjcdu- 
ra  noo  cft  difficilis :  generofa  nempc  no- 
bilitatis  pcdora  crga  patriamita  atfcda 
n6runt,vt  fuis  confiiiis  &  pradicis  ca  mi- 
nus  commoda  &:  opportuna  ftatuant.  In^ 
tcrim  his  rebus  fit  ,  vt  cum  Icfuitis  vni 
venttcm  indigcnx  fuisopibus  explcrc  6i 


7.  l>e  Iesvitarvm  Miniflri?, 
[eu,  OEconomis. 

R£^tfridignitatc  proximi  CuntLMhi-  oecom. 
^rt.qcos  nos  Oeco»omos  vocamus.  Hi  '^^^^ 
fingulis  diebus  Sabbaihis  a  Redore  acci- 
piunc  quomodo,  quantum  &  qualiter  rcs 
pecuniarias  &  ad  vidum  fpcdantes  per 
feptimanam  difpcnfarc  debeant.  Horum 
cft  omnes  in  generc,  ptxtcr  Reciorem  ob- 
fcruare,admonere,  &:  in  Rcgulis  Societa- 
tis  acexcrcitiis  Collcgiorum  rcdeinfor- 
mare.  Si  quos  deprehcndunt  in  Rcgulas 
delinquentes  ,  illis  pcEoitcntiam  aiiquam 
injung-jnt. 

EQi  ciiam  Miniftri  curare  fuppelledi- 
lem  domus:ne  quid  vel  intcrear,  vel  per- 
darur,  vel  amictatur.-  dcbet  etiam  celldE  &: 
culinar  prorpicere,nc  quid  rerum  necefla- 
riariim  dcfir,fed  vc  omnia  fuo  tempore  e- 
mantur&:  difpcnfcntur.  Pcnes  hunccrgo 
cftcura  &:  cuftodia  domus.  Idrm  ctiara 
cum  fcGularibus  ^gM^vtPriores  Sc  ^bbxtes 
in  Monachorum  coenobiis ,  &  Oeconomi  in 
Monaftcriis. 

8.      I E  s  V  I T  A  R  V  M  Saceidotibus. 

SAcredotum  feu  Patrtim  eft  ,  fccundiam  sacer. 
LoyolseRcguIas ,  quotidie  provivis  &  ^^"^i^^ 
mortuis ,  pio  Pontificc  Romano  ,  pro  So-  ' 
eictatis  incremcnro  ,  61  ad  nromerendara 
cxftirpationem  Evangelicorijm  facra  fa- 
cerc  &r  Miflas  cciebraie,  &  horas  canoni- 
cas  fervare,  officiumque,  vcl  in  horto,  vcl 
in  Templojvel  in  cubili,  vcl  in  mufjeo,  vcl 
in  dormirorio  ,  vcl  in  circuitu  ,  veiin  alio 
loco  d^murmarate.  Conferunt  fe  quoquc 
interdom  adcxcrcitium  aiiquod  corpora- 
lcmediocre  taraen>q'jaiiafunt,Bibiioihc- 
cam  curare,  hortulos  plantare,Iibros  Icgc- 
re,fcribcrc,pingcre,aut  quid  fimilc  agctc, 
quo  diei  ta:dium  lcvanr. 

Eorum  etiara  eft,ifi  cos,  qui  Saccrdotcs 
non  funt,animadvcrtcre,  &:  delinqucntes 
pacerne  admoncrc  ,  vel  Superiori  ca,  quas 
minus  rede  ficri  vident  dcfcrre.  Singulis 
quoq;  dicbus  Vcncris  ad  luniores  &:  No- 
vitios  cxhortationes  inftitucrc  dcbcnt : 
quarum  finis  fit,  mundi  contcmptum,  So- 
cictatis  amorem  ,  abncgaiionem  fui ,  &: 
perfedamobedieniiam  in  otnnibus  ,  fe- 
cundijm  Societatis  inftitutum  ,  juniorum 
animis  inftiliare. 

n    X   ,  s-T^e 


Vaenhe- 
ti.triiru 


Cenfef- 
fariorii 
cjflcium 


,00  Origine  lESVi 

<?.  Dc  I  EsviTARVM  Poeni- 
tentiariis. 

POEnitentUm  Romx  dieuntur,qui  ibi- 
dcmapud  S.  Pctrum  inicgrura  dicm 
fcdcnt,  vt  ibi  GonfcfTioncs  audiant.  His 
mandatur  ,  vt  diligcntcr  in  h^rcticos, 
quos  fic  vocant,inquirant.Si  quosin  con- 
feffionibus  intelligant  Evangclicis  faucrc 
S)C  dc  Religionc  Romana  dubitarc,ncquc 
Papam  pro  Vicario  Chrifti  in  tcrris  agno- 
fccrc,cos  non  abfolvant,nifi  ftatim  rcvo- 
ccnt.Si  contra  difputcnt,  ad  Inquifitorcs 
rcmittant.  Ab  lllis  miferrime  ,  non  fccus 
quammalcficiaacarncficibus  ,  torqucn- 
tur.  Diligcntcr  ctiam  caucnt,  nc  quif- 
quam  Evangclicorum  fcripta  in  fuis  sedi- 
bus  habcat.  Si  quos  in  confeflionc  co- 
gnofcunt ,  aut  hofpitia  Evangclicis  darc, 
aut  familiaritatcm  eum  illis  contrahcrc, 
cos  cxcommunicant,  &  Magiftratui ,  ceu 
proditorum  fautores,punicndos  indicant, 
non  obftaniibusdc^ctctis,  qu^prsecipiunt 
arcana  confeflionis  nulli  rcvclanda  efTc. 
Tandem  pcccatis  omnibus  cognitis  pro 
qualitatc  eorum  poenitentias  injungunt, 
&:  homincs  inptimis  ad  crcbras  confclTio- 
ncs  adhortantur. 

10.         I  ESVITARVM  Con- 

fefTariis. 

COjife/am  apud  Icfuitas  vocantur,qui 
in  cafibus  refcruatis  fatis  inftrudi,  in 
Icfuiticis  &CathcdraUbus  Tcmplis,qua- 
tuor  jcjuniorumtcmporibus,ccrtas  oceu- 
pant  fcdes  ,  in  quibiis  acccdcntium  con- 
fcflioncsaudiunt.  Hiconfitcntes  fccun- 
dum  Rcgulas  ipfis  prsefcriptas  cxaminant, 
&  plcnariam  cireumftantiarura  cnumera- 
tioncm  cxtorqucnt:fine  qua  irritam  abfo- 
lutioncm,&  cum,qui  pcccati  cireumftan- 
tiam  aliquam  rcticct ,  facrilegum  efTe  di- 
eunt.  Examinant  autcm  primo  eonfitcn- 
tcs  dc  pcccatis  oceultis  &  cognitionum 
crraiis :  fccundo  dc  vcrbis ;  tcrtio  dc  fa- 
dis.-quarco  deomifli?:  quinto  dc  fcriptis: 
fcxto  dc  vcnialibus,  adualibus  &  tandcm 
de  mortalibus.Et  vt  harc  rite  pcragant,ex 
Decalogo  confitcntcm  cxaminant ,  &  ab 
hoc  Ecclcfix  prxccpta  digrcdiuntur  :  & 
in  hacc  qui  peecat,graviorem  fuftinct  pae- 
nitcniiam  ,  quam  qui  in  Dcealogum  deli- 
quit.  Ab  his  dcfcendunt  ad  fcptcm  mor- 
calia  peecata,  hinc  ad  quinquo  fcnfus  ,  ad 
f  eoeata  aliena  ,  ad  ncgleda  mifcricordi^e 
oport  ,  dcniquc  ad  inquifitioncm  arti- 
eulorum  Pontifieiorum  vcniunt.  Si  qui 
eciam  apud  Icfuitas  pcceata  fua  confitcn- 


TARVM.  Uher  1.  N 
tur ,  ii  fingulatcs  a  Papa  confequuntur  in- 
dulgcntias. 

II.  De  Iesvitarvm  Concio- 
natoribus. 

COnciofjatores  Icfuitarum  funt ,  qui  vi-  Concic 
ces  Parochorum  ineoncionandi  mu-  "^J^^^'^ 
ncrc  fubcunt.In  quibus  cnim  locis  lefuit^ 
Collcgia,  domus  vcl  rcfidcntias  habent, 
ab  cjus  loci  Epifcopo,Dccano  &  Parocho 
petunt  ,  vt  fibi  concionandi  facultatem 
dent  :  quam  ipfiob  Papa:  audoriiatcm, 
qua  muniuntur ,  non  audent  negarc.  Hi 
coneioncs  fuas  non  ad  Prophctica  &  A- 
poftoliea  fcripta  dirigunt ,  fcd  ad  manda- 
tum  Papx:,fccundum  Tridcntini  Coneilii 
Ganones  &  Scholaftieorum  commcnta. 
Optirai  ex  ipfis  vidcntur  ,  qui  atroecs  in 
Evangclieosinvcdiuas  inftiiuunt ,  popu- 
lumquc  advcrfus  illos  cxftimulant. 

II.       Spiritualibus  I  Es  viT  A- 
RVM  Prefedis. 


Vrtfe. 
ciorum 


tualii 


SPirituales  Prafe^i  Icfuitatum  dieuntur, 
qui  in  Collcgiis  &  domibus  lefuiticis  , 
juniores  &novitios  obfcrvant  ,  nc  pri- 
mam  ,  vti  loquuntur ,  charitatem ,  quam 
ad  Soeictatcm  aitulcrunt ,  dcferant ,  fed 
fcmpcr  in  Soeictatis  fpiritu  profiwiant,  & 
fcniotibusfimilcs  cfficiantur.  Horum  igi* 
tur  cft  confcicntias  feruiari  &  in  cxcrci- 
tiis  fpiritualibus  juniorcs  informarc.  Ad 
hosjfi  quinovitiis  iniiciuntur  ferupuli  vcl 
tcntationcs,  eonfugiunt :  a  qulbus  tcnta- 
tioncs  bonse  mala:,6i  vicifTim  malac  bonas 
rcdduntur. 

Officium  quoquc  illorum  cft  ,  juniori- 
bus  tradcrc  &c  commcndare  dcvotosli- 
bcllos :  illifquc  prxfcriberc  quse  ad  mcn- 
fam  legerc  dcbeant,obfcruare  infupcr,vt 
rite  ac  dcbitis  horis  fpiritualia  officia  per- 
fieiantur.Non  obfcqnontibus  poenitcntias 
injungunt :  fi  his  non  cmcndantur.Rcdo- 
ri  eos  dcfcrunt,qui  jejunia,  cilieia  &  fla- 
gclla  cis admouct, quibus  vcl  inuiti,  nifi 
mori  malint,parcrc  eoguntur. 

13.  Dc  Pr^ceptoribus  Iesvi- 

T  AR  VM. 


IEfuitarum  Prdceptores  hi  funt ,  qui  in  Vnce. 
Scholis  &  Acadcmiis  fuos  difcipulos  in  ^*^''^ 
Rcligionc  ,  lirguis  &:  artibus ,  ad  prxfcri-  eorum 
ptum  Inqulfitoris  ,  Vifitatoris  &  Provin-  "ff'"'*»' 
cialis  inftituunt  &  docent.  Horum  qui- 
dam  publici  funt,quidam  domcftici.  Pu- 
blici  iunt,  qui  gradumintra  vel  cxtraSo- 
ciccatem  func  eonfcquuci  U  publice  do- 
ccnt. 


^lluii 

Pnce- 
ftotum 


Serui 

iuales 
qui. 


De  Origine  I  EsviT 
c=nt.DomeftiGi ,  qui  folum  d.fcipulos  do- 
mi  privatim  cxcrcent  ,  &  audita  ab  illis 
Purlusexigunt.  Hi  nullura  pro  labonbus 
fu.s  habent  ft.pendtum,  proptcr  Rcgulam 
iofisprxfcr.pram  :  Gratis  ^ccepftis  .gratts 
j,/,.  Quud  fi  autcm  a  Pnncip.bus  &  Aca- 
dcmiar^^ra  patron.s  .liis  pro  labonbus  pr^- 
ftiiis  aliquot  Goronatorum  millia  ad  Col- 
lcgia  mittuntur,  ambabus  manibus,non  vt 
mcrccdem,fcd  vt  clccmofynam  illa  acci- 

^Trseter  hoc  aliud  etiam  apud  lefuitas 
Pr^ccptorum  genus  cft  >  quod  pr^fieitur 
iis,  quos  Papiftici  Principes  &:  nob.Ics 
fua  munificentia  alunr,  &  vulg6  Bemficia- 
fii  vocantur.  Puceptores  hi,  non  vt  rchqui 
Profc(rorcs,intra  lcfuitarumcollegia  ma- 
nent,fcdcum  Beneficiariis  illis  m  .pforum 
xdibus,  quas  Stipe»diarias  nominant  ,  vi- 
uunt:m  quorum  fidcm  &:  vitam  inqui- 
runtdih^Tcntcr.  In  huiufmodi  ft.pcnd.a- 
riorurodomo,fingulis  mcnfis,adquam  o- 
eto  ordinann^r  ,  Infpeaor  8i  Pr^ccptor 
pr^ficitur  lcfuita  ,  qui  audita  .l  .s  e- 
xieit  ,  cofquc  non  tantum  m  Philolo- 
phicis  ftud.is  inftituit,  fcdct.aminPon- 
lificiorum  erronbus  informat  ,  &  qui 
funt  intcr  illos  maximac  fpei  adolcfccn- 
tcs,  vatiis  illcccbris  &  promiffis  ad  Soc.c- 
tttis  ingrc0"um  folUcitant.quo  fit,  vt  mul- 
ti  contra  parentum  fuorum  voluntatcm 
Icfuitae  fiant. 

14.  T>e  I  EsviTARVM  Servis 
fpiritualibus. 

SErui  fcu  Coadiutores  Icfuitarum  pri^ 
tuales  dicuntur,  qui  confiUis  &  fcnpt.s 
fuis  fcnatum  lcfuiticum  juvant.  His  hcet 
quidcmfua  confiUa  fupcrioribus  rcfcrrc, 
fcdita,  vtnoncurcnt,fiuc  illa  rec.p.an- 
tus  fiuc  rcpudientur,  fiquidcm  eorum  ht, 
uon  imperarcfcdeonfiha  vcl  fentcntiam 
Sn  m.;diumprofcrrc,  autfcripto  fign.fica- 
rc ,  hbcrum  tamcn  fupetionbus  rchnquc- 
tc,  vt  cligant  quod  ipfis  optimum  v.detur. 
In  Syncdrio  ergoaflident,&  fuamfcnicn- 
tiam  dicant:  finautem  fecedcrc  jubeiitur, 
&  Gcncrahscum  Airiftcmibus ,  quid  fa- 
cicndum  fit  ,  dccrcucrit  .  licet  ahud  1- 
pfis  vidcatur  ,  contra  tamcn  ne  h.iccrc 
quidcm  audent.  Spiritudes  autcm  vocan- 
tur ,  quod  corum  fit ,  circa  rcs  fpirituales 
Iefuitarum,hoc  cft,  omnis  gcner.s  crrorcs 
&:  idolomanias  Papifticas  ac  Icfuiticas  oc- 


aRVM.  Liher  I.  lot 
prius  votis  paupertates ,  caftitatis  &  obc- 
dicntiac,bcftiam  hanc  adjuvant  in  pervcr- 
tcndis  S)L  tradnccndis  ad  primam  bcl- 
luam  animabus.  Qua  in  re  quo  quifquc 
aptior  &  dihgcntior  cxftitcr.c,c6  citius 
profcfTioncm  adm.lTus  mcmbrum  hujus 
Socictatis  cfticitur. 


iutores 
fiiri. 
tu/iles 


cupari.  r  r 

Hi  omncs ,  qui  trium  votorum  Protcl- 
fos  fcquuntur  ,gencra)i  nominc  Coadiuto- 
res  J}irituales  dicuntur  ,  qui  nuncupatis 


15.  De  Scholaflicis  Novitiis 

I  ES  VITAR  VM. 

SChotaJiici  &  Noftitii  in  cum  fincm  in 
collcgiis  aluntur,nc  Socictas  ha:ctan- 
dem  dcficiat :  fed  vt  putrefccntibus  vctc- 
r.bus  mcmbris  in  rcccntioribus  &:  novis 
fcrnper  confervetur.  Eorum  autem  cft, 
cujufcunque  ordinis ,  ftatiis  vcl  conditio- 
nis  antc  ingrclTum  fuerint,  mundum,  vt  i- 
pfi  loquuniur,  defcrcrc,  feipfos  abncgarc, 
bona  fua  re!inquerc,a  parcntibut  aufFuge- 
rc,amicis  vakdiccrc  ,  &  ab  omnibus,  quas 
mundus  amat  ,  abhorrcre  :  naturalem 
parentum  affcftura ,  in  fpiriiualcra  ,  hoc 
eft  ,  in  lefuiticorum  fociorura  amorcm 
convertcre ,  omnium  fuorum,  atque  adco 
fui  ipfius  quoquc  oblivifci.Pra:terca  a  cor- 
poris  obfcquio  &:  indu'gcntia  quam  lon- 
gifTime  rccedcre  :  fcnfibus  rcpugnantia 
appcterc  :  carnis  focictatcm  difciplinis, 
hoc  eft,  fccundum  Icfuitas,  flageUis,  feru- 
lis,  flagris  ^aliis  fpontancis  corporis  fup- 
phciisejicerc. 

Novitiorum  Magiftcr  in  hisoranibus 
eos  exercet,ac  inftar  ftultorura  vcxat,  do- 
nec  fibi  ipfis  in  totum  emoriantur,  &  non 
fibi  arophuSjfed  foh  Papx,  vel  lefuitarum 
Patribus  vivant.Hoc  Icfuitiscft  Dco  viue- 
re,Chrifto  infcri,5i  in  mortcm  cius  bapti- 
zari  ac  fepehri. 

Adperpctuo  autcm  occultandam,con- 
fcrvandam  &  augcndam  fupcrftirioncm 
8i  idololatriara  lcfuitae  Novitiisfuis  in- 
telledum,  fi  quem  habcnr,  ipfumque  fcn- 
fum  hgant.  Pater  enim  eorura  Igna- 
tius  LoyolainEpiftolaillaqua:  in  Collc- 
giis  Icfuitarumfingulis  mcnfibus  ad  mcn- 
fam  lcgitur,  monct  &  mandat  feri6,vt  ca, 
quse  Supcrior  jubct,czcca  obsdicntia  fim- 
phciter  pcrficiant :  quacque  ipfc  facit  cx- 
eo  judicio  pr:etercant,non  confidcrantes, 
an  bonura  vel  vtilc  fit,nc6  ne,quod  pi  ^ci- 
pitur.  Qua  quidera  in  re  Icfuitae  Canoni- 
ftas  cgregie  iraitantur  ,  pcrniciofiirimos 
furamorum  Pontificum  adulatores  &c 
mundi  totius  fedudot cs.  Hi  cnim  dift.40. 
c.Papa,orbj  Chriftiano  pcrfuaderc  jam  a- 
liquot  feculis  conati  funt,  RomanumVon- 
tificem  tantA  ej[e  digmtatis  authoritatifyae,vt 
lich  inffiilis  &  remifff^  i»  fuisopertbw  e/et,^ 
n    5  imo 


fui, 

eorum 
officium 


Novities 
^tfibi 
obfiri- 
Sosred' 
dant 


Tempo- 
rales 
ferui 
cur  di. 


loi  I>e  Originc  Iesvi 

imo  innttmerahdes  Populos  catervafim  in  ge- 
henmm  duceretyiotum  mundum  defrueret-,ne- 
mo  tamen  ex  ipff  httjtis  faai^elpojfet.vel  de- 
beret  rattonem  quxrere.  Sic  prorius  quoquc, 
imo  muko  pcius  Socieiatis  lefuitaium 
fuos  alumnos  inftUuir,cura  docci: ^<tc]ue 
Supertor  jubet  ,  qlaque  ipfe  facit,  non  foltim 
judfcanda  non^  effe  ,  multoque  minus  repre- 
hendenda ,  fed  ettam  tanquam  bona  &  fan^a 
('fic  cnim  Patcr  corum  Ignatius  in  cadcm 
Epiftola  ) prafupponenda :  quo  ni- 

mirum  omnis  tandcm  Itultitia ,  idolola- 
tria  &  ruperftitio  Sanftitatis  nomenob- 
tincant ,  locoquc  reliquiarum  Socictatis 
colantur. 

i6.  De  Iesvitarvm  ServisTem- 
poribus  fet^  Coadjutoribus 
formatis. 

COadjutores  temporalestoiius  Socictatis 
funi  Scrvi  &  mcmbra  Socictatis  noa 
tantiim  in  voto  fimplici,  fcd  ctiam  folcn- 
ni.Eorumcft  totum  Societatis  corpus  fo- 
vcre,curarc,vi<5lum  &amidum  ci  parerc, 
omniaquc  negotia  doracftica  traftare.  In 
horum  numerum  ac  ordincm  rcfercndi 
funt  ofiieialcs  &  artifices  :  vt  funt  eoci , 
futorcs:  fartorcs  &  fimilcs»  quorum  artifi- 
ciis  in  Socictatc  indigcnt.Rcfpuunt  cnim 
cxtcrorum  artifieum  opcras,  ncillorura 
doIimanifcftcntur.Habcnt  autcm  nullius 
rci  conficicnda:Iiccntiam,  fedomnia  ad 
juffum  &nutum  Rcdoris  facerc  cogun- 
tur.  Si  quidcmcndum  fit,  ipfis  a  Redorc 
annumeraturpecuniacerta  ,  pro  qua  ca 
qua:  Rcdorjubet  ,  fcmper  tamen  opti- 
ma  ,*  cmerc  ,  &:  cum  primum  domum 
rcucrfi  fucrini ,  rationem  rcddcrc ,  &  re- 
iiquam  pccuniam  Rcdori  rcftitucrc  tc- 
ncntur:  Empta  dclndc  quoque  pro  Rc- 
doris  voluntatc  &arbitrio  difpcnfarc&: 
erogarc. 

Tcmporalcs  vcro  dicuntur ,  quodtan- 
liim  tcmporalibus  rcbus  occupcntur,&  in 
rcrum  humanarum  difpcnfationc  vcrfcn- 
tur,&  ca  julTLi  Rcdoris  pcragant  qua:  ipfis 
Gum  fecularibus  cfficienda  incumbunt. 
Nc  tamcn  nomxnc  Temporalium  offcndan- 
tur,  dicunt,  illos  non  minores  cfTc  mcrito, 
qu^m  rcliquos,  fi  codcm  Spiritu  rcs  mun- 
danas,quoilli  Spiritualcs  tradent.  Quia 
nonfibiipfis,  ncc  horainibus,  fed  Sociis 
Chrifti  Iclu,im6  ipfi  Icfu  infcrviant.  Illof- 
quc  lot  rcccpturos  coronas ,  quot  laborcs 
fubcant  pro  Socictatis  Patribus,qui  in  tra- 
datione  rcium  fpiritualium  occupentur, 
&curcnt,  vt  Socictas  florcar,  augcarur  &: 
dilacecur.  Dcniquc  >  fi  qui  cx  his  antc  So- 


TARVM.  Lil^er  I. 
cictatisingrefTum  lcgcrc  vcl  fcribcfcnc- 
fciant,  Reguia  prohibentur ,  ne  vllara  litc- 
rara  in  Socictatc  addifcani,  fcdidiotx  6c 
fiarrcs  Ignoraniia:  maneant.Sic  cnim  ha- 
b ct  Kcgoh:  Nemo  i//orum  qui  prAjiciiura- 
Ifcui furMioni  domejlic£ ,  legere  'uel  fcriber^ 
difcat ,  autfi  qtiid  horum  fciat ,  nilnl  amplius 
addifcatj  neque  alios  ipje  doceaty  ahfqueper- 
mijfu  Prapofiti generalif.fed  i//is  fanBa  tn  fim- 
plicitate  S'  humilitate  Domino  nojlro  lefu 
Chrifio  feruire  ffffficiat. 

Quiplura  icire  cupit  de  gradibus  & 
gcncribusOrdinis  Icfuitici  ,  kgat  HeltA 
Hasenmvll£ri  Hiftoriam  ,  ^Chri- 
Hiani  pRANkiN  in  fuo  CoUoquia  lefuiti- 
co  ,  qui  ambo  olim  fucrunt  Icfuitarum 
mancipia  ,  fcd  fadi  tandem  Iibcti  fcrui 
Icfu  Chrifti. 

V  E 

CON  FIRMATIONE 
OrdiniS  ,  Regul^  Conftitutio- 
num  totiufque  OEconomig  I  esvi- 

TAR  VM. 

IGnatius  Loyola  vijfupra  in  vita  ejus  in- 
dicauimusquoquc  ,  cura  aliquot  annis  ^ 
Luccti?  Parifiorum  literis  opcram  navaf- 
fct,  tandcm  Anno  Domini  1556.  in  Hifpa- 
niam  rcvcrtitur,  adfcitis  dcccm  noux  fux 
Rcligionis  fociis/  ii  erant  P.  Faber,  Fr.  Xa- 
vier^I acobfts  Laynes-,CUuditM  Gajf(s:Ioha»nes 
Codurifs^ Iphonftis  Salmeronifts^SimoH  Rode- 
fict4S  Lufitantis ,  (jr  Ntcolata  Bovadi//a.  Sc- 
qucnti  anno ,  qui  fuit  triccfimus  fcptimus 
fupra  millcfimum  quingcntcfimum  ,  Ro- 
mam  fe  eontulcrunt ,  vt  a  Romano  Ponti- 
ficc  in  tcrram  fandam  abeundi  liccntiam 
impctrarcnt.Anto vcro  quam  Romam  vc- 
niflcnt.  Venetiis  in  paupcrum  hofpitiis, 
qu2e  Xcnodochia  &  Nofodochia  apg^cl- 
lanf,ita  vcrfati  funt,  camquc  diligcntiara 
&  foIic?itudincm  in  argrorum  ibi  morbls 
curandis,  vulncribus  obligandis,  molcfta, 
graviac  putida  fanic  abftergenda  impcn- 
dcrunt  ,  vt  omncs  in  fui  admirationcm 
pcrtraxcrint.  Data  vcro  Rom^  liccntia  a 
Papa  proficifGcndi  in  Syriam,Vcnctias  rc- 
dcunt  :  ibi  cognofcunt  ,  obpaccmintcr 
Turcas  &  Vcnctos,per  id  tcmpus  ruptara^ 
nulli  tnto  Hicrofoiymara  navigarc  licerc. 
Mutata  igitur  fcntentia.fcptcm  cx  illis  fa- 
cris  initiari  &  ad  Saccrdotium  promovcri 
volucrunt.  Cum  vcro  Ecclcfiaftica  lcgc, 
exPauli  III.  inftitutione  cavcatur  ,  ne 
quis  facris  initiftur,  qui  aut  harrcditariis, 
aut  Ecclcfiafticis  bonis ,  vndc  honefte  vi- 
vcrc  poflct,  carucritjhi  noui  Apoftoli  am- 
pliffi-; 


ffom. 


De  Origme  IesviTARVM.  Liher  I.  105  ^ 

.lifrimamfibi  hxrcditatcm  cfTc  Dcum  ftbforcntSocii  &omnin6  adcam  nor- 

phliimamuDi  „,,,:monium  nu-  mamviramdirigcrcntfuara.quacalecffct 

,pfam  i-t.irjmumquc  P»"^;^^  fimuTctiam  prom.fcruntPon- 

dosnudumChnft  -^^^^^^^  tific.  diUgcntcm  mftuui.oncm  pucro- 

proquocgcrc,cxtra^^^^^  ^  rum.Quod  quidcm  Papa  T.burc  tunc  c6- 
pati,  max.mas  opcs  duccrcn   ^  ^^^^^  libcntifrime  audiv.t ,  &  Socicta- 

tX^^^--  cc.app.obav..,No„.Oaob,A„„o,Hc.;-: 

digniuimuui  jjj^  r   cnfis,qui  Atque  ita prsecer  omnium  opinioncm  h^c  /)rc^*- 

^'"d«™t?s'V't<  s  Ap^^^^^^^^^^^  PhJ,r.„ru™  ..hyp/cci.a.u™  So- 

per  '<'«™P°"V^X'p„5,„.ii,faaus,  cietasintutelamScpattociniumRoman.  ^ 

dis  Legacas  fu.t,  P"*"  C«a.nahs  t=u,tu^  Poouficum  fulcepta.  (c  multis  eorundem 

^^^"^^^^  .eg,bus.acpnv4,is,,.pr.c.ter,sMo- 

^a";onio^on^aitut[.  cx  mis  f^^^^^^^^^  l^tT^'^'"'^-  ™u„.ta  .  confir- 

Duobus  igitur  dolis,  impofturisac  frau-  ImpO' 
dibus  a  Paulo  III.  Gonfirmationem  fui  A'^f 
Ordinis  cxtorlcrunt  &impctrarunt  lclui-  ccifir- 
tx:  primo,  promiflionc  abiblutas  obedicn-  "'^*'"»'^ 

/-   1  .  I  •  extorfe- 

tix  erga  fcdcm  Roman.m  omnib.  qua:  cis 


funt  Saccrdotio  inaugurati :  facultas  quo- 
quc  illis  datacft  vt  (ecrctas  atquc  occultas 
■  pcccatorumconfcffioncs  hbcre  vbiq;  au- 

ditc  poffcnt.  , 

Ab  co  tcmporc  carpcrunt  pcr  vrbcs 
Vcnctar  Ditionis  in  Italia  prxdicarc.  1  o- 


Ecjlafis 
LojoU. 


lefuiu 

'R.omA 


l::Z^^^^^^^^  p.ceWu.«vetn,fet.teosadTu^a.fivc; 
AnBo  ChriM  1558.  In  itinere qu.n-  ad  quofcunquc  al.os  .nfideles  et.am  .a 
irfeu  raptut^  ign«'u^  So^os  e-  part.bus  quas  Ind.as  vocant.ex.ftentes.fi- 
dam  icu  rapcuiu  g  Hicellum    ve  quofcunque  hxret.cos .  feu  fchifroati- 

nim prxire  ,ubet  ^  'Pjf  "  cosXeuetiam ad  quofvis  fideles.  Secundo. 

quoddam,quafi  m  «°  """'"^^s^^;'  p,om,ffione  Inft.^u.ionis  puerorum  &  ru- 

Sr7dreuirm,gfarm^^^^^^  5,um in Chriftian,fi.o,decem p^cepco- 
diuntutaaiacci.u.  ,  f,,i,moroci-   ruraScahorurarudimentorum.  Neutrum 

runt ;  qui  -"^P^^-Vi'',^^",^ fcrP""  f"  pr«ft.«"un.:  pauc,  in Indias  profi- 

jttcur;l''p^^^^^^^^^^  c.fcun.Lvc.adahosinfide.estocaagm^ 
lct,}aGuu.  lauiy  r    „  ,-  _L.u..:  ^-r«;_   na  fuHt m orbc  Chnftiano  ,  vt ibi  tuibaSf 

fcditioncs  ac  bclla  intcr  Chriftianos  exci- 
tcnt:abjcda  ciiam  pucrorum  inftitutioncj' 
aduliiorcs  tantum  in  Philofophia  & 
Thcologia  inftituunt. 


extorfe- 
runt  li' 
fuitA. 


vigilans  Sociis  dicit :  Vifum  habui,  pcrgi- 
mus  Romam  ,  vbi  nos  dura  pati  opoitcc. 
Scd  prarfcntibusanimis  fitis.B.Maria  pto- 
mifit  fc  noftram  forc  patronam. 

Vbi  Romam  vcnifTcnt,  graviftimis  mo- 
lcftiis  a  Clcro  Rom.cxagitati  funt :  mpri- 
misautcm  Auguftiniam  Ercmitani  Igna- 
tio  &  Sociis  qus  rcftitcrunt,  cofqi  multo- 
rumfcclcrum  accusarunt.  Mctucbant  c- 
nim  Saccrdotcs  &  Monachi,ncq,^fine  cau- 
fa,oc  fuabona&  Monaftcriaab  hisSociis 
aliquando  occuparentur. 

Multi  ctiam  Cardinahum  ac  Epifeo- 


Privilegia  i  Ponttjicihus  R^omanis 
1  E  s  V I T I  s  concejja. 

QVum  igitur  prjeter  omnium  opinio- 


ajlutia 
vimtt. 


,,^_^cmh2Ec  nova  Pharifxorum  &  hy- 
pocritarum  Scda  5c  Societas  intutelam 

Muki  eciara  C:ard,na,.um  a.  ^p..»>.-  3£p.ctociniuraRoman.Ponc,ficurafemel 

muiii  i„„^,ir.T  ovolae  vc-  fufccpta  eflet  mox  cam  multis  privilcgus, 

rern.~Cc:ClV:ctB.t.  pt.cUisMonachotumOrdLbus.L- 

,ho"oLus,Gaidiccionus  Cardina.is.  cui  modice  tijuo.crunc  &  cxtu.crunt .  eoque 

eum  ah.^  duob«  Regulara  .gnatii  exami-  ipfos  infolenc.lTimos ,  arrogant.ffimos  K 

j     .  .A.Ai,  {><.,fuK  III  Reeuljceon-  audaciffimos  fecerunt. 
StmaUr  m^alafct^:^^^^^^^  NaraPaulus  I...  Rom.Pontlfex  inpri  .^.-^ 

Snas  Rcligionespotiiis  teformandas.  maBul.a  lefuic.spotcftatcra  conccffit.  I. 

Sr^nov«i  icuenL,ceacprudentet.  pro .ibitu &arbitr,o. .n  fux  Soc.e.at.s  v- 

quainnuva  fum  &  incrcmcntum ,  Regulas &  Confti- 

''■'XnlumtuIi.Poncifexipfc.quod  tu.iones  .ot  quotquo.  volun.  condete: 

fZ,     Rei^ula  Bromitcetcn.  Genc-  quarura  .araen  omn.um  fcopus  Sc  finis 

SuuTef"cxq':im'fibi.obedie„.iara.  ic.Confitmacio  Poncific.a:  fcdis.ac  lefui- 

Sed  horum  ptudcncix  Ignacii  aftutii  ,.cx  Societat.s  arapi.at.o. 
opptUnebltur  ■  nara  raucato  hoc  capite      1 1.  Ignacio  cr*u.t  faculta.em 

Re/a.7Pap2eanderapotcftatemquafn  £60.  Soac.  Adhonc  en.m  nutnerura 

Sali  Otain  sconccffitac.r.buit.  ni-  Soeie.as  iftaanno  ,540.  reftriaa  fuerat. 

Sm!nfammoPomificiadnn.urapt9-  Aft«uracet.c&c.l..dumconfil.ura..um 


,o4  T>e  Origine  I  e  s  v  r  t  A  R  v  M .  Liher  I. 

vt  in  eo  numero  artcs  ac  vircs  Icfuiiarum  fcntinciiSjCcnfuris  &  poenis  Edclcfiaftici} 
cxplorarcr,  tura  fi  c  rc  fua  non  vidcrctur,  ( cxccptis  in  BuUa  eontcntis  ,  quae  in  dic 
cos  facilius  fupprimcrcr.  Icfuitjc  vero  ,  Cocn^  Dominicq  folita  cft  lcgij  abfolucn- 
quos  harura  arguftiarum  txdcbat,omncs  di,  ac  cis  pro  commiiris  pccnicentiam  in- 
neruos  contcndcrc,  vt  cx  iis  cludari  pof-  iangcndi.ConcclTit  ctiam  potcftatcm  vo^ 
fcnt  Mirum  igitur  quam  facraraentisfuam  ta,percgrinationes,&c.pro tcmpore com- 
fidcm  fuaquc  corpora  dcuoucrint,quaquc  mutandi  :  MifTam  antf.  dici  cxortum  ,  Sc 
ftontc  fupramonachalcmaudaciam  com-  poft  mcridicm  cclcbrandi  :  Euch^riftica 
rocndatint.Non  potuit  igitur  Pontifcx  ta  Sacramcnta  adminiftrandl.-  Ofticium  Ro- 
prompta  &  lubentia  mancipia  afpernari,  manum  nouum  ,  noa  cx  pr^cepto  fcd  ex 
qux  vci  finc  mcrccde  fola  artis  fux  confi-  hbsrate  diccndi.  Itcm,  vt  AflTiftentcs  fint 
dcntiafcruircgeftiebant.  Paulo  poft  igi-  &  Cardinalcs  ,  qux  rcfiftentcs  Icfuitis 
tur  Pontifcx  dcfinitum  hunc  numerum  in  compcfcant,&  rcbclles  in  cos  toUant.  Fa- 
ind«finitum  auxit:  ita  vt  nune  lefuitarum  dum  Prid.Idus  Martias  Anno  1^45. 
GcneraUiiceat,tot  fufeipcrc  Socios,quot  In  quarta  BuUa  Paulus  III.  1546.  ad 
idoncos  nancifci  potcft.  inftantiam  Icfuitarum  poteftatcm  iliis  fc- 

I II.  Omnibus  anathcmata  &  malc-  cit  vt  ffcios  fuos  in  certas  diflinguant  jpe- 
didioncm  minatur  ,  qui  hanc  Societa-  cus  ,  Admittant  fcHicet  ^  fufciftant  Coad- 
tera  ,  ruinefa:  Romanse  fedis  conferua-  iutores  fpmtuaUs  dr  tewporales  ,  Sacerdotes 
triccm  iuuare  remaKt,vc\  impcdirc  eam  (jr  Seculares.  Horum  auiem  officium  cx- 
eonentur.  primunt  attributo  CW/«/^?r«/w  .•  quorum 

In  (ccunda  Bulla  his  Sociis  Anno  officium  eft  ,  in  omnibus  ,  ad  nutum  ta- 
1545.  cgrcgia  tribuit  cncomia  ,  quibus  men  Redoris,Societatem  adjuuarc.  Et  hi 
iilorum  offieium  dcpinxit.  Prirao  enim  funt  rcliquorum  Miniftri  &  ferui qualcs 
affirmat  ,  quod  per  eos  Religionis  fuccrefcat  funt  ementcs  vcndcntes ,  coqui ,  futorcs, 
ificrementum.  SecMDdb  tribuit  i//is/jdei  or-  fartores  >  piftorcs ,  cellarii.  Hi,  quodtan- 
thodox£dUatio»em.  Tertio  diuini  nominis  tiim  circa  res  occupatitur  extcrnas  ,  ncc, 
\2i\iAtm:quodftntsnTheologiaexercitati:Lu-  vt  rcliqui,mifiificcnt,  vcl  horas  canonicas 
tia  Parifiorum graduati  ,  &  a  Spiritu  San6io  cclcbrcnt  Temporales  vocantur ,  vcl  Secu- 
afjlati.  Quarto  ,  quod  animarum  fwt  \e-  i<im  vc  paoio  ante  diximus ,  Reliquo:  vc- 
Umes.  ro,  qui  MifTas  pcragunt  ,  vocant  Patres 

In  tcrtia  Bulla,cum  lefuitatum  artcs  ia  Spirituales. 
fcduccndis  hominibus  Paulus  1 1 1.  vidc-      Nc  autcm  Seculares  hi  Coadjutorcs  pu- 
retj  &  agnoleerct  ipfos  prac  rcliquisOrdi-   tent  fc  non  tot  habcrc  meriia ,  quot  con- 
nibusomnlbus  Pontificise  dodrinac  &  i-    fequunturilli  qui  ctiam  Profcflionis  fum- 
doloraania:  propaganda:  ftudiose  inuigi-    m^  Vocum,quo  fefe  corporibus  &:aniraa- 
lare,  nee  non  profcdum  illorum  animad-   bus  Papa?  m  mancipia  iradunt ,  fufccpc- 
ucrtcrct,noluithanefuamnouamcreatu-   runt:ideo  facit  illis  Patnbus  potcftatem 
ram,vt  reliquos  Monachos  inter  luxurio-   ctiara  hos  Coadiutores  ad  facrosordinespro- 
fa  tcda  latiiare:fed  comptulos  abfque  cu-   mouendi  ,  & par/icipes  reddendi  mtritorum^ 
cullaprodirc  :  horainum  ncgotiis  fc  infi-   quibus gaudent  lefuitxProfefi  ,  illi  ncmpe 
nuare:Scholas  &  Tcmpla  occupare^fedu-    qui  peculiari  voto  fc  Papze  dcuoucrunt. 
lamqucoperara  nauarc,ut  oraniaPontifi-       In  quinta  Paulus  III.  Cal.  Novcrab. 
cia  oflicia  red:e,&  fccundura  Papas  volun-   Anno  1549.  Icfuitas  rairifice  comracndat.' 
latcm  &;  nutum  curcntur ,  nequiddctri-   nempe  quod  fint  ager  fertilis  in  Domino: 
mcnti  Romana  Ecelefiaaccipiat.Numeru   quodvberes  animarum fruBus  pariant :  quod 
igitur  fexaginta  Soeiorum  abrogauit,libe-   verbe    exernftis  profint :  quod fint  pii  Patres 
rumquc  Ignatio  &  fuGcefforibus  rcliquir ,       ocultmentis  Papa.  VuWeziam^Generalemi 
qucralibct  pctentcm  in  Societatem  rcci-  plenariam     omnimodam^eamque  liberam po- 
pcrc.Conceirit  infuper  illis  facultatem  v-    tefiatem  habere,  omnes  lefuita^^fecundum  fuas 
biquc  locorum  pro  lubitu  eoncionandi,8c    infiitutiones gubernandi :  necfit  t//e  vlli  Car- 
quotumq;  vtriufq;  fexusad  cosvndccunq;    dinaliumvcl Epifcoporum  yverum  foli  ^  vnt 
acccdcntiu  confcftiones  audiendi,&  con-    Pontifci fubie^m.  Curn  quo  etiam  ("'^.res  So- 
fcffionibus  corum  diligcntcr  auditis,ipfos   cietatis  (j  Sedis  i^tfpffjclic^  ..onjeruanddycon- 
&C  cotura  fingulos  ab  omnibus  &  fingulis   filia    rationes  traciet,  Nc  autem  Gcncra- 
corum  pcccatis,criminibus,  cxccflibus  &   hs  illc  Pontificatum  aftldec ,  vcl  quid  cu 
dclidis,  quancumcunq;  giauibus  &  cnor-   fuis  vcl  aliis,contra  Ecclcfix  Roman.  au- 
mibus ,  cciam  Sedi  Apoltolicas  rcfcruatis,   doritatcm  pr^fumai,conccdit  Sociis,  has 
&  a  quibufuis  cx  iis  cafibus  rcfultantibus   &  alias  ob  caufas  Generalem  fuum ,  qui  alias 

tum 


De  Oyi^ine  IesvitarvM.    Liber  I. 
tum  per  fuos  prmatum  Pap£  tuetur  y  perpe-  ^      Pcrmific  ctiam^in  hac  Bulla  ,  ut  qui^ 


tuus  e(fe  debtt ,  amoverJi,  diumque  jecundum 
(uas  ReguUi  fubptuendi.  Stfi  autem  Pap.t  taa- 
thmfnmatum  Apeftoiic^  Scdisaucioritatem& 
SocictAtis  fuA  digmtatem  qudrat-,  pejft  illum 
ettam  tncer.fulto  Pap.i  fuqs  quocunquc  velic 
cmitccre  &:  rcvocarc,  nulia  temporis  li- 
mitationc  adhibita.  Hinc  cft  crebra  illa 
Icfutiariim  mutatio. 


cun(fue  velint  negleclo  fno  Parocho :  lefuitarum 
Mtjfas  audire ,  ^  ah  tpjis  Sncramemum  veni- 
pere  ^  id  impune  fuere  popnt. 

Conccdit  «dcm  Papa  Paulus  incadem 
Bulla,  ut  toc  Saccrdotes  curcnt  ab  Epi- 
(copis  Romanis  radi,  ehrifmari,  ungi  62 
conrccrari,  quoc  volucrint. 

Perrniiric  etiam  ,  ut  a^  hareticos  ire  ^ 


Conccdic  prxtcrea  Gcnerali  ^uod  pof-  ^  w  ilLorum  Regionihiis  lihefe  comr/jorari, 
ftt  ahfolvere  omnes  h^rettcos  confttentis  cum  cumque  ijfdem  verfari  pofmt ,  de  Itcefitia 
irregfiUrihM  difpenfare  :  ahfohtos,  nift  Se-   tamen  GentralU  vel  Prxp^fiti^  a  quihtis  in 


cietatem  tngredi ,  vel  vota  emittere  velint^ 
retrahere:  cogere  fuos ,  ut  vd  ipft  y  vel  ei, 
qttem  ordinaverit ,  ccnfteantur :  fuos  devoto- 
riosnulliim  ntft  C arthufienfem  ordinem  ingre- 
dt  poffe-  Gsnerali  dacurctiam  patdias, 
lefintas  alium  Ordinem  ftne  venta  tngrejjos. 


ijslocis  necejjaria  petunt  ^  reiipiunt.  Hu- 
jufmodi  leluitarum  multi,  nunc  habita 
ftudioforum,  nunc  Mobilium ,  modo  aiio 
atque  aho  circuravagantur :  quictiam  fe 
mirifice  apud  homincs  inljauarc  nove- 
runt,  indcquc fir,ut  fxpe  Pi incipum  Theo- 


maxtme  apoBatas.wi  \o(\\iam\.\x,  j^clos.aut  logorum,  Ecclefiatum,  Scholarum  &  Rc- 
in  Soctetate  infolentes  .vetcontradicentes.vet  rumpubl.  rcs  &:  ftaium  mehus,quam  illi 
illcrrum  Regutas  in  apertum  producentes vcl   ipfi  noiint.    Et  has  fuas  prodit' -rii  j  artes 


tUoritm  vota  reveiantes,  in  qttocunqne 


hahi- 

tu  contigertt  t^vemri ,  exco^nmuntcnre  ,  &  ft 
opus  ju,  auxtlto  hrachtj  jecularis  tnvocato, 
ithere  &  licite  invadere ,  captivos  ducere ,  & 
pro  arhitrio  traciare. 

Dcindc  lcfuicarum  maximas  opcsvult 
cfTcomnino  libctas,  iocios  vuk  clTenulli 
trjbutarios,nutlius  cxaaioni  ,  vcaigah, 
cenfui  vel  ufuris  fubicdos  ,  una  eum 
toca  Sociecatc.  Sic  cnim  verba  Bnliac 
habent  :  Ipf^  vero  Societas  &  illorum  hona- 


hoc  fophirmacc  cxculant ,  qubd  Papa  id 
mandarit  ac  jufTcrir. 

Ne  autem  in  his  cxpcdicndi?,  alijs  for» 
tc  ncgotijs  impe.dianrur ,  ideb  vuk  hec 
ipfa  Bulia ,  ut  ah  omni  vijiiatipne  C7  cura, 
Montaliiim  ,  vel  aliarum  religiojarurji  perjo- 
narum  lihri  ^  imrnunes  fint. 

Eadcra  BuUa  Papa  ab  omni  contribu- 
tionc  lefuitarura  bona  cxemir.  Non  te- 
nentur  lefuttAi  inqait,  jolvere  decimamho- 
norum  ,  vet  aliam  dare  cohtrihutionem ,  jet(> 


^h  omni  Superioritate  ^  junJdiciione  /j-  corre-  procurationem  ^  nec  Papalem,  nec  Cancnica^ 

eitoneOmnium  funt  exempta,  liherata,6'  /«^  lem  portionem.    Etiamtl  priusfucrunt  \\\z 

prettaione  Papd.  bona  iub  ccnfu  :  n  fi  fxc  id  fpecifice  &:ex- 

Tri')uit  ctiam  ei%  Oratoria  &  ttfum  jt-  prcfse  m  litcris  Apoftolicis.  Ab  omni  quo- 

taris  portabitis.    Dum  cnim  pcr  Chnftia-  que  Epifcoporum  jure,  interpellarionc  &: 

norum  loca  exploracorcs  8£  prodicores  impcdimcnco  eximir.    Adhxc  Epifcopis 


aeunt,  neqwe  ubique  alcaria  confccrata . 
inquibus  M.fiim  cclcbrcnt,  hVoerc  pof- 
funcfecum  akar«  vel  mapp-.^lam,  in  il- 
lum  ufum  dcputatam,  portant. 

Adh2EC  non  folura  lefuiraSjUC  illo- 
rum  bona,  fcd  ctiam  ipforum  Rcgulas 
ab  omnium  Praslatorum-ecnfura  cxem- 


raandac,  uc  iUorum  domos  Tcmpla 
confecrcnt :  impedie-nes  vero  illorum  vcl 
Scholas,  vel  Templa  rcprchcndir,  &:  de- 
fiftcrc  nolentes  cxcommunicac,  illorum« 
que  bona  iefuitis  tribuit. 

Ne  quoque  defint  homincs  qui  lefui- 
tas  inPaparu  fuiciendo  adjuvenr,  daf  illis 


(Tc  vuit.    Sie  enim  habcnr  vcrba  facuttatem  quofcunque  volunt  irregulares 


ptas 

Bullx  :  Nulti  Vrdatorum  ,  excepto  ^apa 
licere,  vet  conceffum  ejje  conftituiiones  lefhi- 
tarum  jub  cenjuram  jumere  :  aut  jumentem 
mhil  efficere  ,  iliiujque  conatum  nullifis  efje 
roboris.  Hinc  etiam  lefuit^,  ut  lup,A 
quoque  indicatum  cft,  fuis  Regulis  man- 
dant  ,  nc  quis  illis  cuiquam  cxtranco- 
rum  concedat  vcl  ccmmutMCct  ,  vcl 
quidquara  de  illis  refcrat  diao  vcl  fcri- 
pto. 

Mandat  eiiam  alijs  hominibus  ,  ut 
lefuitas  illorumquc  fubftarntias  dcfc;n- 
danc. 


jeculares  accipere  j;  ad  fua  minifteria promo- 
verc.  Hme  dixit  Landipcrgcnfium  Ic- 
fuitarum  Rcdor  Anno  millcfirao  quin- 
gcntefimo  oaogefirao  quarto.  Sunt  in 
Romana  Ecciejia  ordines ,  quorum  aliqui  non 
hiji  docios ,  alij  non  nif  nohtles ,  alq  non  ni- 
ft  ex  legttimo  conjugio  nntos  recipiunt  :  at 
nohis  ais6ioritate  Pontijicia  permifjum  eft  ,  ho- 
nos  n.^los.,  fures  ej  latroneSi&  quofcn»- 
que  vcturnt4s  recipere  :  modo  fe  Papa  &  no- 
his  .juhijciant  t  nojque  jecundim  Societatisin- 
ftitutum  juvcnt. 

Vccciara  Icfairarum  iSdes,  Collegia, 
o  Tcmpla 


cetur 
BiilU  5, 

Jatilns 


106  De  Ori^rine  Ihsv ir  AKYM.  Lthcr  1. 

Templa&:  Scholar  frcqncnccntur  ,  &:  pro  patruelis  y  Cardinalts  Amonitar.m  ,  ufh^ 
lacrofandis  colanrur  ,  hominerquc  in  illis  captd  ^  coram  Clemente  fontifce  captivo  ^ 
crfcrant ,  addit  \  I.nm  qtnle\uitaruin    tihi  gravif  imis  verbis  chjecit.  NicalaM 

Ecclefi.ini  aliijuarfi  .,vel  alittm  pitimeorumlo-  ^ercai^s ,  ctim  Laura  Farnefia^  tua  ne~ 
cttm  a  Py^cpojito  ftgaatum femeLtf2  annovifi-  pte  ,  conjuge  fua  te  congredientem  ^  de" 
taverit  ^  indulgentiam  plenariamom»iHmpec-  prehendit ,  .y  pugione  tibi  vuLntts  incujsiti 
catortim  confe(]rti.  (^ffj»s  etiamnum  cicatrix  apparct.    De  filia, 

Tandcm  in  hac  Bulla  datur  illis  potejlas  tua  Conjlantia  ,  (jtiacum  toties  rem  hahiiifli, 
ahfolvendi  ettam  ab  ijs ,  «7«^  ?apa  fihi  in  Bid-  cjuid  dicarn  ?  ete>iim  ut  ea  liherius  potiri  pof- 
la  CoenA  reftrvavit ,  f^j  omnia  quA  funt  Epi-  fes ,  maritttm  ejus  Bofium  Sfortiam  fiujluli- 
fcoporum  peragere :  c[\.^2L\\^{'unx.  oiAm^LiCyun-  Jii  veneno  ^  qtti  ciim  nequitiam  veUram  a- 
gcre,  chnlmare  ,  adjurare,  exorcizarc,  mmadvertiffet  ^  incredihilem  animo  doLorem 
confit  marc,  reformare,  indulgencias  di-  conceptt  ^  nec  unqmtm  pofiea  vifi^  efi  hila- 
ftribucre  ,  divorria  facere,  cum  faaguineis  ris.  Lihidine  porro  Commodum  ^  Helig- 
dilpcn/arc,  Tcmpla  confccrarc,  campa-  gahaliim  Longe  jttperas  :  idque  tot  jpurtjstuis 
ras  baptizarc,  Pcatuta  nova  faccre  ,  &  fi-  doceri  potejl.  FiLias  juas  Loth  vttiavit 
miiia  ,  qt..£e  in  Papatu  Epifcoporum  func  ig^tana  (j;  ebrius  :  tu  vero  fohrius mn  mo- 
propria.  do  cum  nepte  t  fed  eiiam  cum  forore  con~ 

Vulc  ctiam  ,  Ne  qttis  his  lefuitarnm  gfejfus  es  atque  filia.  lam  ilLud-,  quod  in 
aufis  je  opponat atit  fiiper  ea  appeliet.  Prse-  Fanenfcm  Epifcopum  admifit  jceieratus  iile^ 
cipit  quuquc  Principes ,  PrxLaics  ^  alios  tuus  fiiius  Petrus  ALotfius  ,  quam  cFL  di- 
in  regno  fuo  potentts  jurare ,  ne  qtiis  le-  flu  fvedum  ^  horrendtim  facinu^  :  Cu  -/t  in 
fuiticam  Societatem  inquietet ,  veL  priviLe-  Adriani  rnole  captivm  detineretur  Clemens 
gijs  fpoLift  i  veL  impediat :  inohedientes  ana-  Pontifexy  teque  Legaret  ad  Cafiarem  ,  liher- 
thsm.ite  feritj  q'  fecuiaris  brachij  gLadto  pti-  tatis  recttperanda  laufa  ,  mn  priits  iter  vo- 
nire  jubet.  Hanc  Bullam  lcfuiix  'J\ia-  Lehas  ingrcdi  ,  quam  ilLe  Parmenfem  Epi- 
re  magntimvoc:2ii\x. ,  quod  in  ea  omnisge-  jcopattim,  nepoti  tuo  Farnefio turic  decem 
neris  pnvilrgia  ipfis  non  ahter  ,  cjuam  annorum  adoLefcenti ,  permitteret.  Eo  fa^Of 
iti  Oceano  navibus  oncranjs  merccs  ad-  ludifica(li  nihiLominus  iLLum.i^  Genuamuhi 
vchantur.  perveniffes  ,  morho  te  deiineri  fimuLahas. 

Digniffimus  certe  eft:  Icfuitarum  Or-  ^am  vero  nundinationem  in  facns  honi$ 
do  tali   confirmatore  &:  patrono  Paulo   /lon  exercuijli  CardinaLis?       fofiquam  fa- 
Tcriio  Pontifice.      Ante  mortcm  eyjs   ^tmes  Pontifex  ,  Deum  immortalem ,  quam 
cditus  eft  hbeUus  Italicus,    cum  Prjefa-    turpiter  EccLefiA  RomanA  ficultates  diLapi- 
lione  ad  Afcanium  Columnam  ,  quem   dafii?  Nonte  pudet jumfnam  pr&fccturam^ 
illc  profligarat  j  In  hoc   hbello  auihor   atqtte  munm  contuliffie  nefario  tue  flio.,  cum 
vaiia  &  immaniflima  quidc;m  fcclcra  rc-    aureorttm  miLLihm  annis  quadraginta  ,  tO' 
ccnrer,  (jr  ^ntichrijlum  ilLnm  appelLans.,   ttdemque  fcre  nepoti  O£lavio}  ne  quid  in- 
Innocentio  Ponti^ce.,  inquit,   cofijccltu   in   terimdicam,  qudi  quantaque  hona  profude- 
vincuLa  fiuijli  ,  Prttful  iniqui(?ime  ,  propter   ris  in  tus  famtLia  jceminas  omnes ,  San- 
homicidia  duo,  ^  comrnijfit^m  farricidittm^  fiorianis  neptcs.     Turcarum pojieamentionem 
matre  nimirum      nepote  tuo  qiiod.im  ve-   attdes  inferre  ,  qui  mifcra.  jam  incun,hant 
neno  juhlaiis  ,  ut  omnis  de  tc  corifiueret  h^-    ItaLia.    ^^od  eo  facis ut  exftLandi  popuLi 
reditas  ■,  cumque  dcinde  Lihcr  fulu^  .y  non  dit-    caufam  aLtquam  haheas      occafionem  ,  qui 
hitares  amhtre  gderum  ptirpureum ,  ^  ter  fttb  te  Domine  gravfitmum  onus  (^  intoLerar- 
ejfes  a  CoLLegio  repudiattts  ,  germana  tua  fo-   hde  profe6lo  fujitnet.    Duci  Ferrarienft  Mu- 
ror ,  ittlia  Farncfa ,  tandrm  pcrvicit.  ciim   tinam  atqne  Rhcgium  vendidifli  :  Palmam 
enlm  copiam  fui  non  fe  faciurum  e[fie  dein-        PLaccnttam ,  quas  EccLefia  Romana  mini- 
ceps  viinaretur     Aicxander  Sextus  Ponti-   me  acquifverasy  altenasii  ^  quod  Clementem 
fcx  ,  offcnfioncm  veritus  ,  ^  iram  ilLtus^  in   certe  Pontifi:em  facere  puduit.    Vt  famiLiam 
Cardinaliurn  te   cMtim  alL(git.      Alteram   domnmque  tnam  locupLetares  ,  pr^eter  fas 
dcinde  fororem.,  pro  famiLix  tu^  coafiueuidt-    ^aquum  aLios  exagita^ij  &  eos  y  qui  fervi- 
neparum  pudicam   inicremifii  quoque  vene-    ttitem  iiiam  ferre  non  poterant    aut  recufa* 
no.    Per  Anconitanam  Provinciam  citm  cf-   bant    heLLo  es  perfequutus  :  id  Perufini  docent 
jes  LcgaiHs ,  lidio  Secundo  Pontifice ,  purL-    inter  dios-,  tjr  Ajcanins  Columna.  Qui  fiuhfdif 
Lam    cjuf   civitaits   nefarie    circtimve/,?fii ,   loco  jtiis  tmperat  qitot  annis  cxtra  ordinent 
quando  dfiimtdans  quis  effes.  teqne  pro  no-   aureortim  nuLLtatreccnta.,  qui  novum  fubinde 
htli  qiiopiam  gercns  ex  Lcgati  f.un:li.r/-:htiSy  tL-    veBigaL  tmponit ,  modo  (alis  ,  modo  C£tera' 
Lam  vitiafli  :  qtiod  qtiifiem  facinti6  ftielLte  rum  rerti?n,  cjui  nunc  dectimas^ntinc  dimtdiam 

fruiiuum 


Vc  Ongme  Iesvitarvm.  Liber  I.  »07 
{ructuum  parUn»  exigit  ^  ilie  fa»e  pra  Chri-  Bos  fludentes  ^  quqad  Reciornm  feu  Gtiber- 
(lia»t  langiiinUhofie  ?Kertto  dehet  hnhtri.  Tur-  natoirum  ac  fiude^/tiitrn  eleclionem  ^  ^  eorun- 
etca  claftsy  te  Vontifi  e ,  per  Ecclefi^  Kor/n-  dem  admif  ionem  ,  emifionern.,  recepiiontrni 
nA  fnes  Kav^givit  inivlumisy  non  tt'a  pridem^  exclufionem  .ftatuterufn  ordinationew,  ^  cir- 
tfu.inJo  Barharojfi  m  ire  ncftrum  fuit  i''gnf-  ca  Jiudentium  ^  erudttionem  ^  AdficatiOnem  -. 
jus.  OccuLtum  tgitur  iiiud.,  quod  curn  Earba-  ac  corrcclionern  vi^m  njeflitufque ^  alia- 
ris  habes  commerciu?» ,  anfam  tibt pr^jcinditt  rurn  terum  neceffariarum  eis  mirj?flrandarti.>/t 
quo  rninus  Turcici  belLi  nornen  in  pofierurn  modum ,  ati^ue  aLiarn  crhnimodo  gubernatio- 
cbducas.  Atque  interim  tamen  aufus  es  GaL-  nem.,regimen  ac  curam-,ui  namque  fiudcntss 
LtA  Regern  taxare,  quod  cumpretefiantibfUy  di^is  bonis  abuti^  necjue  Societas  frcfeffa  in 
Cdlarem  vero  y  c^uid  cum  Angltx.  Rrgz^  froprtos  ufu^  convcrtere  pofiit  fedfiudentium 
coLeret  amicitiam.  Annon  turptfiimtim  efi^  necej?ttati  Jubfervire  ^  (j;c. 
te  pendere  totum  ab  afirologis  (3-  necroman-  Idem  Papa  22.  die  Oftobiis  Anno 
ticis  i  ncgan  fuclum  non  potesi:  nam  (3  ho-  I552,.  lcfuitis  nova  ,  praecer  Superiora 
nortbus  iLlos  (^facuLtattbm  atcjue  donis  ampit-  tnbuit  Privilegia  :  vidcUcct ,  licere  pro- 
fcafii  Ceciumy  MarceLium  .Gnuricum.^  Lufi-  fefiis  circa  jejunia  &  ctbos  prohibitos  difpen- 
tanum,  (jr  aLios.  £)ua  farie  res  impietaiis  fare  :  h^reticos  ahfoLvere :  heras  veL  offciun^ 
te  mafjtfejte  redarguit  y  ^  fatis  efi  gravts,  Mijf.t  pofiponere  :  intra  domhum^  ColLegio- 
quamobrem  a  Poniificatu  debeas  removert.  rum  juorum  privatos parietes ,  fuos ,  ad  quof- 
iigrcgius,  fi  Dijs  placec  ieiuitarum  pa-  cunquevolunt  y  gradus  promovere.  Nc^quis 
ttonus.  autem  illos,  ut  qui  publica  non  fubicrint 

-Privi-:  lulius  Tertius  Pauli  fucccfTor  u.Ca-  cxamma  ,  atguat,  rideac  &:  contemnaCt 
legi»a  lcnd.  Argjft.  Anno  1550.  ad  mftantiam  prxcipic  pAjpSij  ut  tales  graduati  y  quaii^ca- 
jefuiil'  Icfuirarum'  Vota  fua  rcnovantium  pra:cc-  &  firmati ,  quafi  i»  publico  id faBum  e(fct\ 
A»tn.  deniis  Bullx  privilegia  omnia  confirma-  in  honore  haheantur.  Concedic  ctiam  il- 
vic  :  bL  addidic  infuper,  omnes  Epifcopi  lis  eadem  Pnvilegia,  qu.-c  habcnt  ij ,  qui 
curent  t  ut  priora  perpetu£  fmt  facuLtatis^ea-   lcgicime  promoti  funr, 

tjue  inviolabiLiter  ohfervent ,  nifi  in  omnipo-  Digni  func  Icfuitx  hocquoquc  Panti-  ?| 
tentis  Dei  iram  incurrere  veiint,  fice  Patrono  &  Confirmacore  Ordinis  fiii, 

Cum  cciam  inBuUa  Anni  millcfimi  Is  gaicrum  fuum  more  Pontificio,  cuidarri /««r/V. 
quingentefimi  quadragcfimi  a  PauloTer-  adolcfccnti ,  Innoccntio  nominc  ,  darc 
tio  prohibitum  ciTct ,  ne  alijs  in  locis  confticuic,  non  modo  nullis  pra^dito  vir- 
ullis  Collcgia  erigcrcnc,  quam  apudap-  tutibus  ,  fed  pravis  &:obfcoenis  moribus  a 
probacas  Vnivcrlitaccs  ,  luHus  in  hac  pucro  imbuto :  qucm  ilie  in  delitijshabuc- 
Bulla  conceffit  lefuitis  ad  inftantiamco-  rac,  dum  cfTec  Bononi.x  lcgatus,  Romje 
tum  ,  uc  ubicunque  velienc  xdificarent  fama  erar,  &:  libeliis  quoquc  taxatum  a  lo- 
ea,  &:inftituerenc.  Vcrba  fupplicacio-  vc  Ganymcdem  fovcri.  Cumergoinfti- 
nis  corum  fic  ^um  i^men  domus,   lutum  fuum  de  donando  fuo  pilco  Inno- 

^uas  Domus  dederit  ad  operandum  in  vi-  cencio,defcrrecad  Senatum  Cardinaliumj 
z;ea  tpfus,  &  non  ad  ScholaHica  Studia,de-  &:omncs  rcfiftcrcnt,  unusimprimis  dice- 
Jlinand£  eruaty  cum  valde  opportunum  fire  iQt.Et  quidobjecro  B.P.vides  in  hoc  adolefcen- 
aLioqui  videatur ut  ex  juvenibus  ad  pie-  te,  quemvis  purpuraexornare  fplendore?  Re" 
tatem  propenfis  ^  Q-  ad  Ltterarurn  fiudia  tra-  fpondcblt  luliiis,  Et  quidobfecro  in  me  vidi^ 
6landa  idoneis operarij  eidem  vtne&  Domi-  fiis^quod  Pontificia  dignitate  ornareiis?  &c: 
niparentur,qui  Socie^atis  noHra ,  etiampro-  Pius  Quartus  April.  13.  Anno  raille- 
fepty  velttt  quondam  Seminarium  exifiant^  fimo  quingcntcfimo  fcxagefimo  phmo 
pofitt  profeffa  Societas  y  ad  siudiorum  commo-  animadvcrtcns  Icfuitas  in  ipfius  prima- 
ditatem Scholarium  habere  ColLegia  ,ubicfin'  tu  defcndcndo  fcdulos,&  ad  omnia  pa- 
^ue  ad  ea  conflruenda  dr  dotanda,  aliqui  ex  rati(fimos  cfic:concedit  illis  potefiatemadi- 
devotione  movebuntur.  ^&  fmuL  ac  con-  ficandicoLLegia  ubicunque  velint.  Ht  mandaC 
ftru^a^  dotata  fuerint  ]  non  tamen  exbonis  ut  in  hujufmodi  conatibus  Parochi ,  An- 
quorum  coLLatio  ad  fedem  ApofioLtcam  perti-  lirtircs  &  Epifcopi  lefuitas  adjuvent,in~ 
iset ,  ex  nunc  authoritate  ApotioLicaerigi  fup-  obedicnccs  aucem  coerceant.  - 
plicamt^ ,  ac  pro  ereciis  haberi.  Col-        Augufti  decimo  nono  die  cbdem  an-  PnWc-" 

legiahabere  pofiint  reditns  ^  cenfui.,  feu  pof-    rio  Icfuitas  ab  omnibus  oneribus  6"  grava-  ^*^^"'' 
fefiiones-t  ufibus  ^  necefiiiatibtts  (ludentium   minibtts  tum  Ecclefw.  tum  Reipublic.t  exe-  ufHiti' 
jtppLicandas,  retenta  penes  Pr£pofitum  ,  vH   mit.    Nam  prctcipit,  ut  &  ipfi ^  Collegia. 
Societaiem  omnimoda  gubernatione  ,  fen  fu-    ^  bona  ipforttm  in perpettta  libertate ,  (ine  ullo 
ftrintendentta  fuper  dictaCoUegiai  (^pr^di-  jurametitd  yCxcepto  quo  Pap^  devin^i  funty 

6    z  fikt 


De  Origmc  I  e  s  V  i  T  A  R  v  M .  Libcr  L 

fiKt  omni  ufura  ,  focnere  ,  cenjnra  ,  decimis^  cucioncs  probac,  cotura^ftus  conecdit ,  & 

^  esaaionibus  Uberi  reiinqunntur y  tam  ijs  ab  aliorum  capitulis,  pccaa  6l  ccnfura 

qu£  jim  pofidenty  (ju^im  qux  illorum  ufum  rcddit  immunes. 

futuris  temporibus  ve/itura  funt  :  tam  in  Die  decirao  Martij  Anno  1571,  alia 

djmibus  &  Collegijsy  quam  i»  civiiatib/u  Bulla  concedic  lefuitis  facultatem  Ubere 

0-  rniverfitatibfts.     NuUum  tributum,  nul-  &  pftblice  legendi ,  etiam  ubi  rniverfitares 

lum  cenftm,  nulLts  dectmas   de  domtbus  &  funt.     Vbicunquc  crgo   ad  Acadcraias 

Cclle^s     fcud/s  folvant:  fed  fua  ab  omni  vcniutic,  ctiam  non  vocati ,  caihcdras 

folutione  exem^ta&ltberapojiideant.  Sccun-  &  fuggeftum  doccndi  causa  afcendunt. 

do,  non  vult,  utlefuitiK,  Ijcuc  rcliqui  qui  Permittic    etiam    ftudiofis  quibufquc, 

Monachi,  intra  lacibula  fuafe  contmcanr.  uc  cjufmodi  Profcfforcs  advcntitlos  au- 

fed  Itbere  ad  omnes  exeant^  praceptores  &  diant  reclamaniibus  Ordinatijs  :  qui  fi 

proftffores  agant  y       ubique  etiam  y  ubicun-  nolinc  Icfuitarum    auditorcs  promovc- 

que  fperant  fe  commoditatem  habituros  ho-  re  ,  licet  lefuitis  illos  domi  promovcrc. 

mines  ad  Ecclepam  Romanam  adducendiCol-  Ec  nc  Vniveifitatcm  Rcdores  pro  jurc 

legia  &  Scholas  erigant.     Contradicentes  fuorum  privilcgiorum  in  lefuitas  &;  il- 

vulc    graviicr  pufiiii,     Tertio,  tribuic  loium  diicipulos  proccdant ,  &  ceu  illc- 

illis  facuUatem  ad  gradus  promovendi  eosy  gitimos  atccant,vult  cos  omncs  cxcom- 

ptAfertim  pauperiores  ^  qtios  pubUci  <^ca-  municari ,  qui  vel  impedirc,  vcl  molcfta- 

demiarum  Proftffores  admittere    promovere  re  lcfuitas  praefumunt.    Vcrba  Bulla:  funE 

noluerint  :  vet  etiam  ditiores cjuos  inter-  hxc  :   Decernimtu  <^  dectaramas  cjuod  prA- 

dum  non  erudttio  ^  fed  vita  mimts  prob.ita  ceptores  hr/jufmodi  Societatisy  tam  literarum 

excludit  y  tamen.,  tit  fnmptus  cedant  in  uftm  human.Arumy  cjukm  Uberalium  artiumy  Pbi- 

Dofiorum  publicorum,  vel  juribus  Fniverfi-  Lofophix  ,  TheologiAy  vet  cujufvis  earum  fa- 

tatum.    Ec  tali  ratione  promotos,  ijfdcm  cuttatumy  in  fuis  Cotlegtf.  etiam  in  tocis  ttbi 

privilegijs  gaudcre  vult,  quibus  fruun-  Vntverfitates  exfiitennt  ,luas  te^iones.etiam 

tur  qui  publice  funt  promoti.    Etiara  hic  pu-  licas  legere  (  durnmodo  per  duas  horas  de 

Pontjfex  praideccrtorum  fuorum  vcftigia  mane  y  &  per  unam  defero  ^  cum  LeBorihtts 

fedul6  fequutus  cft.  Vniverjitatum  non  concurrant  (  iihere  ^  ii" 

^^.^.j^      Pius  Quintus  Anno  15^5.  6.  Galcnd.  cite  pofint  :  cjuodcjue  quibufcuncjue  fchoU- 

Fcbruarij  ciim  cx  Icfuitarum   relationc  JUcis  Uceat  in  hujufmodi  Cotlegijsy  leftiones 

r.ie,ui.  intclligercr,  nonnullos  cognita  hac  no-  (jr  atias  fchotaflicas  exercitationes  frequenta- 

va  Sodalitatc  ftudijfquc  perfpedis  pos-  tare  y  ac  cjuicunque  in  eis  ,  Phitofopht&  vel 

nitentia  du£tos   Societatem  hanc  rcli-  TheotogiA  fuerint  auditores  ^  in  quavts  Vni- 

quilTc,  &  vitam  politicam  fcdari  :  ut  verfitate  y  ad gradus  admitti  pofint ,  (jrcur- 

his  mctum  incuteret,  &:  reliquos  intra  fuum,  quos  in  eis  CoUegijs  fecerint ,  ratioha' 

Socictatis  liraites  coardaret  ,   dccrcvic  beatur.    Ita  ut  fi  ipfi  tn  examine  fufficientes 

ctiam  ,  ut  egredientes  ex  Societate  ■>  ttcen-  inventi  fuerint non  mintiSyfedfariformiteri 

tia  Generalis  vet  Papa  ,  /  alium  ordtnem  &  abfque  ulta  penitus  dijferentia ,  quam  ft 

ingredi  veiinty  ut  nttllum  atium  quam  in  inVniverfitatihiisprdfatis  fbidutffentyadgrA- 

Carthiifianorum  recipiantiir  :  Egredientesve-  dus  quofcunaue  y  tam  ^accalanreatus ,  quam 

rh  finc  permtffu  Pap£  vet  Generatis  ,  fi  in  Ro-  Liceritianx.  (jr  Do^oratus,  admitti  pofitnt  ^ 

mana  Ecciefit  permaneant ,  excommunicen-  deheant ,  eifque  fuper  pr^mips  ticentiam  (fr 

tur:  fi  tranfeant  ad  Ecclefice  RomanA  hofieSy  facuttatemconcedimns.    Dtjlriciius  inhihen- 

quihtificuaque  poffunt  artihus  &  infidijs  captan-  tes  ,  Vntverfittattmt  quarumcunque  Rc5ioribttS 

tur,incarcerentur,cj  {ecundiimjtts  Vontificium  &  ^if^  quihufunque  y  fub  excommunicatio- 

cum  tpfis  procedatur.hoc  eft  ,  uc  vel  ad  vo-  nis  majoris ,  alijfque  arbitrio  nofiro  y  mode- 

mifum  redcant  ,  vcl  comburantur.  randis  ,  infiigendis  (<r  imponendis  poenis  y  ne 

Tandcm  nc  Icfuitas  aliorum  etiam  Cottegiorum  hujufrnodi  Re^ores  &  Scholaresy 

deftituantur  privilcgijs ,  idcm  Papa  con-  in  permij^is  ,  quovis  quafito  colore-,  motrjlare 

ccflic  illis  ornnia  privitegia  ,  qna  funt  Or-  audeant ,  vel  pr^fumant.    Decernentes  quo- 

dtmbiii  Mendtcantthiis  conceffa  :  ut  (ic  ubi-  que  prxfentes  ttteras  y  ullo  nunquam  temporey 

quc  ,  quocu:ique  vencrint  ,  fua  habc-  de  fuhreptionis  vitio  y  aut  intentionis  nojlrx^ 

rc  divcrforia,        focios  invcnirc,  qui  vetalio  quspiftm  defeiJn  notari,vet  impugntri 

illos  in  icrum  Pontificiarum  cxccutionc  nttltatenus  poffe  yminufjue  fuh  quibufvisfiimi- 

)  u V c n r .  lium ,  vct  dtfiimititim gratiat  ttm  revocationi- 

Anno  ij68.  3.  Calcnd.  Septcmb.  u^cm  bus  ,  Umitationihus  ,      aiiji  contrartfs difpo- 

Papa  omnia  priora  lefuirarum  privilcgia  fitionihus  comprehendt  po/fe. 

rcpcicndoconti:mat,omncscorumconfti-  P4uto  pofi  dte  7.  lut.  concedit  itlis  omnut 

Mendi- 


Crege. 

XLU. 

dedent 


Ve  Origme  I  e  s  v  i  T  a 
Mendicdntium  privilegia  ,  Itcet  ipfi  propria 
CollegiA  habeanty  cr  domos  ubitfHe  Adifcent. 
i^lij  ^JMonachi  peregrinames  lefuitas  hofpi- 
tio  excipere  nolebant ,  illifquc  occurrentibm 
dicehdnt :  Nabis  ejiis  ditmes ,  CoUegia  habe- 
tis  ^  Ades^  ad  eas  divertite.  At  lefuita 
impetrarunt  a  Pio  V.  ut  Monachiipfos  dtver- 
fari  &  perno^are  in  fuis  Coenobtjs  petentes  re- 
cipere  cogantur ,  nifi  m  Pap£  indignationem 
incurrere &pxnas  dare  veltnt. 

GrcgoriusXllI.  rubioitium  Pontifica- 
tus  lefuilis  dcdk  facultatemConfervatorest 
■  Indices  &  Advocatos  affumendi  in  (juibufvis 
caufis.  lllos  autem  juvare  renuentes  excom- 
municari  jubet :  fic  ut  &  fub  EcclefiA  RomH' 
nA  cujladia ,  &  civium  feu  poUticorum  tuteU 
libere ,  abfque  omni  tmpedimento  res  Papa 
exequi  poftnt.  Vult  ctiam  ,  Archiepi- 
fcopi  &  reliqui  Clerici  lefuitas  laborantcsvel 
periclitantes  ,  citm  potentta ,  tum  opibus  ju^ 
vent ,  neque  permittant ,  ut  Ie\uitx.  vel  tm- 
pediantur ,  vel  moLeflentur  ,  vel  expeUantur-, 
vel  bonir  fuis  cedere  cogantur 

Idem  Papa  Aniio  1575.  Prid.  Calcnd. 
Mart.  ccnc  ;dit  lcluiris  pra:  Clcricjs  rcli» 
quis,  ut  fuas  boras  Canonicas  extra  ckorum,  & 
ubi  voluerint ,  recitare  pofint. 

Pcrmittic  ecam  illis,  ut  quandocun- 
que  voluerint ,  vel  ante ,  vei  pofi  vota  fuf- 
cepta  Sacerdotales  ordines  fufctpiant ,  moda 
ftnt  idonei. 

Anno  1575.  lanuarij  oaavo ;  prorfus 
novum  illis  conccffic  pnvilcgium ,  quo 
eos  Bibliothecarios  Ponti^cios  creavit ,  varias 
facultates  iUis  tribuens  ctrca  tibrorum  prohi- 
bitorum  leHionem  ,  emendationem  ,  interpre^ 
tationem ,  aholitionem ,  expunSlionem  dr  con- 
cremationem.        .  ^ 

Sequcnti  mcnfe  Maio  cjuldcm  An- 
ni  Grcgorius  hic  favorcm  fuum  totum 
in  fuos  lofuitas  infundcns ,  tribuit  & 
conceOit  illis  om^\h\y^  facuttatem  omntum 
Ordinum  &  tocorum  privileg^s,  more  fuo, 
utendi.  Quocunquc  igitut  pcrvcniunt 
Icfuiix  in  rcgno  Pontjficio,  ncrao  ta- 
men  ilHs  dicerc  audct  :  ^uis  vos  vo- 
«avit  ?  quid  facitis  ?  Qjarc  intra  vcftPo- 
rum  Collcgiorum  parietes,  ut  Mnna- 
chos  dccet,  vos  non  continctis  ?  Aut 
fi  quid  talc  audiunt,  mox  Papae  Bullas 
profcrunt. 

Menfe  lulio  Anno  157^.  dic  i^.exi- 
mit  illos  hic  ipfc  Papa  nece(?ttate  interef 
fendi  precibus  .proceponibus  &  funeratis  af- 
fociationibui. 

Aliorum  Pontificum  Rom,  qui  hts  lus- 
ccffcrunt  privilegia,  lefuitis  conccfla, 
non  rainora  vcl  Icviora  prioribus  fuiHe, 
fcqucntium  annorum  hiftoria  probar. 


RVM.  Ltber  I.  lop 
Nihil  autcm  funt  aliud  quam  cxaltatio 
Icfuicarum  Ordinis  fupra  omncs  Clcr/co- 
rum  &:Monachorum  Ordincs  aclicentia 
quodlibet  agcndi. 

Mirum  autem  non  immeritb  videri  PapitcM 
alicui  pofTct ,  quo  Confilio ,  fcu ,  ut  verius  ^^^^ 
dicam,  qua  aftutia,  poft  tot  Monacho-  lefuitai 
rum  cxaraina,  quibus  totus  Mundusfca-  ^^"^"^ 
tct,  Thais  Babylonyca  hunc  novum  foe-  mr. 
tum  cnixa  fic ,  prasfcrtim  cum  jam  pridem 
in  Laierancnfi  Concilio  Anno  1215.  fub 
InnoccntioTertio,  8£  in  Lugdunenfi  an- 
no  1175.  fub  Gregorio  Decimo  eclcbra- 
to  decrccum  fjcrir,  ne  quis  de  cAtero  no- 
vam  religionem  injlituat^  ne  nimta  Religi^fo' 
rum  diverfitas  gravem  in  Ecclefia  Dei  ojfen- 
ftonem  inducat.    Idemque  ce.)Iucrit  cciara 
Pctrus  dc  Alhaco  CamctaGcnfis  Cardi- 
nalis  in  fuo  libro  dc  Rcformac.  Eccle- 
fia:   Conftantienfi    Concilio  oblato:fi- 
militer  Armacanus  &:  Guiiiclmus  dc  fan- 
do  Amore  fanda:  Thcologiae  Dodor  infi- 
gn>s  quondam  in  Sorbona  Parificnfi,qucm 
loannes  Gcrfon  fummis   laudibus  evc- 
xic  :  Et  noviflime  novem   fclcdi  prse- 
ftantifiim.i  &  dod-flimi  viri,  quorum  qua- 
tuor  erant  Cardinalcs,  rcliqui  Archic- 
pi(copi,  Epifcopi  &:  Abbatcs  ,  a  Paulo 
Tcrtio  Pontifisc  Romano  Anno  millefi- 
mo  quingentcfimo  trigefimo  odavocon- 
grcgatis  &  diris  adjuiati,  uc  abfquc  ul- 
la  difiimulationc  veritatcm  cdicerent,  & 
concilium  darcnt  ad  judicandum  &  cor- 
rigcndum  abufjs  &  mcdcndum  morbis 
Ecclcfia:.     Hi  inter  alio';  abufus  corri- 
gendos,  ccnfucrunt  prohihendam  effe  ad- 
mifiionem  novorum  Religjoforum  etiam  in 
conventualibus  jam  receptts  ordinihm  :  Sed 
ernnes  qui  tum  nondum  erant  profef?i  abi' 
gendos  &  expeUendos :  &  multo  minits  novos 
conventus  erigendos ,  etiam  Or^inum  vel  Re- 
ligionum  approbatarum :  &  muitomintH  no^ 
vas  fa£licias  Religiones  admittendas.  Scd 
quia  intelicxit  homo  ille  pcccati  &  filius 
perditionis  tempus  iliud  adcffc ,  quo  Do- 
minus  ipfum  Spiritu  ori  fui  sonfcdurus 
fit :  fimulqucvidit  rcUquorum  Oidinum, 
quantumvis  pra::pingucs  &  cratfos  ventrcsj 
non  pofTc  labaf:;cntem  Rom.  EecJefiam 
fulcirc  :  ut  afflidis  fuis  rebus  mature  fuc- 
currcrc,  novam  hanc  ereaturam  cdiditj 
follicitequc  in  Regula  cavlt,  nc  oncrcn- 
tur  multitudinc  ccrcmoniamra  ,  fed  eti- 
randum  ut  Hteras  difcani,ftudialinguarum 
«ognofcanx ,  &  fcripta  vctcrum  cvolvant, 
quo  crroribus  3i  abufibus ,  &  vcrbo  Dci 
toti  jam  mundodctedis ,  plaufibilem  ali- 
quam  faltem  fpecicm    oratioris  Icno- 
cinio  induerc ,  &  ncivos  rcgni  Pontificij 
4)    3  confci^ 


Ufuita 


u6  hc  Orfrjne  I  E  s  v  i  T  A  R  v  m  .   Lilcr  I. 

confcrvkre  poffcnt,  ut  fi  ufus  pcrielitan-  auguftillmio  ticulo  &  pr.rtcxtu  Catholic:^ 

tis  iumia  tanta  luccEvaugclij  regoiiftius,  Ecciclia:  cocpcrunt :  nihilquc  adcb  cll  tam 

ica  cxpoftularct,  cx  hoc  Ordmc    pof-  craffum  ^^am  putidum,tam  impurum,tara 

lcnt,  tanquam  cmifTarij  in  omncm  tcr-  infultum  atquc  ifnpium  in  Poniifieia lacu- 

ram  fubniitti  •  propugnatorcs  &l  paironi.  na,  fcu  poiiis  cloaca  ,  quod  novis  iftis, 

Fadum  hoc  in  Gcrmama  prareipue  ,  in  Socijsnon  opiime  olcat ,  quod  cditorum 

cujus  pcrnicicm  hic  Ordo  potifiimum  ab  ipfis  hbrorum  ledio  ccrtiftime  docc- 

inftitutus  vidciur.    Quia  cnim  iila  na-  rc  potcft. 

tionc  ,  ij  quoquc  qui   Pontifici   jurati        Rc£te  igitur  Princeps  quidam  magni 

funt  ,  quique  magna  mcrccdc  condu-  nommis  coraparavit  lcfuicas  chartis  a- 

ditiam  hngvamRomanx  Curix  locarunt,  Icatoriis,  quas  maxitni  valoris  poftrc- 

iionnullos  manifeftos  crrorcs  &  nimium  mas  proferunt   ponuntque  lufores,  ad 

eraffos   abufus  improbarunt  ,   quardam  vinccndum  advcrfarium(vulg6^uni<Sticl;) 

etiam  limidius  defcndcrunc,  de  quibuf-  fic  cnim  Pontlfices  ad  cxtremum  aftu- 

dam  dcnique  nimis  modcfte       mitius  tiflimos  iftos  cmifiarios  in  Gcrmaniara 

qii.im  ftatus  Pontificij  regni  fcrac  ,  lo-  ablcgafre  ad  mifTam  fibi  auihoritatem 

(juud  (unt  :  idcirco  fedulo  curaiunt  in  rccupcrandam ,  &  qua:  fupcrat  confer- 

primordijs  ftatim  Ordinis  hujus,  ut  in  vandam. 

icneris  annis  moxpueri  ingcnio  poilcn-        Ciim  igitur  Pontificix  Sedi  jam  rucn- 

tes  in  hunc  oidinem  cooptarcntur ,  6c  ti  humeros   fuos  certatim  fuppofuctint 

Romam  mifli,  ibi  In  mcdijs  abominatio-  lefuitx,  opportuic  etiam  Pontificcs  Ro- 

^  nibus  cducarentur  inftitucrenturquc &:  manos  tam   fidis  fatcllitibus  dihgentcr 

poftquam  viderentur  iinis  vifcenbus  ini-  providere  ,   nc   quid  dctrimcati  Scda 

bibifTc  abominatloncs ,  qua:  Thais  Baby-  illorum  nova  ,  aiijs  Monachotum  Scdis 

lonica   calicc  (uo   propinavit  ,  fanfque  fupra  modum  exnfa  ,  capcrct  ,  fcd  incrc- 

charadctc  bcftix  confirmati,  tunc  per  menta  haberct  maxima.    Vndc  Grcgo- 

Gcrmaniam,  tanquam  iocuftarum  cxanii-  rius  XUI.  Papa  Icfuitarum  Annales  Ic- 

na,  difpcrgerentur  ,  ut  hoe  artificio  for-  gcns  ,  ac  opcra  confiderans,  qua:  hinc 

tiflima  illa  gens  fcb  jugum  Pontificio-  inde  artibus  lefuitarum  efliciuntur,  dixif- 

rum  errorum  reduccrctur,  &  lux  Evan-  fe  fcrtur,  Tot  funt  mihi  millia  Clericorumy 

gclij  ei  eripcrctur,  auc  cctie  obfcuraretur,  fed  foli  lefuttd  omnes  fuperant  in  Jlabilieft- 

ficut  fxpe  fadum  legimus,  uc  agmina  do  Regno  noflro.     Digni  ergo  funt  qui  fr<t 

loGuftarum  oeulis  hominum  folcmquelu-  c^teru  etiam  foveantur. 
ccmquc  cripuerint.  Vt  ctiam  his  privilcgijs  a  Pontificibus 

Qua:  igitur  dc  Dracone  magno  &  Romanis  ornati  ad  fummum  authorit^- 

lufFo,  cjufquc  miniftris  loanncs  in  Apo-  tis  gradum  in  Ecckfia  Romana  evedi 

calypfi  fcribit ,  qunzque  Hilarius  &  Igna-  lefuuar ,  gratos  fcfc  aiiquo  modo  prac- 

tius  dc  ijs  rcferunti  ^)upi  nimiriim/f-  bcrent,  ipfi  viciflim  Pontificibus  fcfc  irt 

ducere      fcandalizare  Jolennt  quidam  pufd-  omnibus  fiibijciunt ,  ab  coium  nutu  pcn- 

los  in  Christvm  credentes  ,  hona  omnia  dcnt,  orania  ipforum  fada  &;  dida  pro 

inflar  aranearu??i  corrumpendo offcia  patris  oraculis  habent,  &  cos  lantiim  non  pro' 

fui  diaboU  perficiendo  ,  zizania  in   agro  Deo  colunt  ac  vcncrantur.    Sic  Icfuita 

DoMiNi  fiiperfcminando  ,  qnorum  fermo  i^ndreasy  Romx  in  montc  di  Gaballo 

ficut  cancer  ferpat  :    Hxc,  inquam ,  in  lefuitarum  neophytorum  apud  D.  An- 

nullos  quadrant  aptius  ,  quam  in  h^nc  drcam  modcrator  ,  dixit  Impefihilc^ 

lefuitarum  fcdam.  Quum  primum  eum  ejl  eos  a  Deo  in  calis  non  ddigi  y  quos  fum~ 

poft  horrcndos,  diururnos  ,  Pontificios  rnm  ejus  in  terris  Vicarius  ^  Vomifex  Roma- 

accraflos  crrorcs  tencbiarque  plus  quam  »tti  ddigtt  ^  perquem  quafi  fcald  quadam  ad 

cimmerias,  lux  vcrbi   Dci  ,  immensa  ccelorum  gaudfaafenditur.  ^[xvetca  in  fri- 

ipfius  bonitatc  illuxit  mundo,  rtaiim  Dra-  ira  Rcgula  iradunt,  Fapa  Romani  vocem 

co  illc  magnus  fcrtum  pariurire  co?pit  non  alite>'  ac  (ermoMem  Chrifii  t  audiendam 

noviirnnum,  qui  &c  fcculorum  aliquot  ejfe.    H  unc  f  hahemus  t  zicbit  lcfuita  Pie.' 

vctcrnofos,  turpiflimos  ac  pcrniciofini-  tro  Lanfpcrgx  in  Catcchifmi  Canifiani 

mos,  luce  mcridiana  manifcftiorcs  cr-  cxphc2tione  ^  quiscontra  nos  ent  ?  Cardina- 

rorc,  ciaricatc  dodrinx  ccclcftis,  hoc  les ,  Eptfcopi  y  Canonici ,  nobis  nonmodo  rt- 

noftro  icculo  ingcnii  Dci  bcncficio ,  im-  fiHere  non  audent  :  fed  etiam  tn  hoc  multi 

mcnfaquc  boniiatc  dctcdos,  palliarc,  ver-  tllorum  ordi/utiftnty  ut  nos  [uapotentid^  au* 

borum  lcnocinijs  involvcrc  ,  rcthoricif-  cioritaie  jity cnt  atquc  defendant :  m  in  BuWa^ 

i]uc  colonbus  pingerc ,  maxirac  auicm  fccunda  confticutum  cftf  ^tid?,  ^od 

brachim» 


De  Origin€  IesVITaRVM.  Lil;ey  L  m 
hrachittm  fccuUre,  voleme  Pontsfice ,  omni 

pojlpofita  appelUtio^e  i   ^^obf^  tnvocatum,       Ey.amen  RezuUmm  de  VoTls 

arma  capcre^  &  xebis  refisientes  ,  fi  tta  o-  leiuitai  ui 

ffii  fii ,  toUere,  projcrihere  &  comhnrere  dt-  c     i  . 

bet  ^    c)uam§brem,  dilecii  f/atres ,  rt    \7  Tt 

f077ttficis  amorern ,  parentttm ,  amicorum ,  o-        -^^   VOTO  lAVPERTATiS, 

fttm^      patris  dilecliom  praferatis.  Hoc 

enim  facientes^d' hujtts  vit£prcemia^(^  ^eter-  "tN  lefuiticarum  conftitutionum  Sum-  Cap. 
naUtitt£gloriaconfequimint.  llleenimejii  xmiirio  trium  tantum  votorum,  qu£e  Viil 
t^tti  nojlram  Societatem  confirmavit dttavitj  Simplicia  vocaot  mcntio  fit,  nempc  Pau- 
ornavit ,  ^  hacienus  confervavit.  Et  loan-  pertatis ,  OhedientiA  ^  Csntinentidy  &c  qua- 
Icfuita  ,  Auguftsc  ardilis,  aiebat :  C<<-  lia  illa  vclmt  effc  indicatur.  De  Pauper- 
veamas  dilecltpmi  ,  ne  Ponttficem  Roma-  tatis  Voto  fic  habec  Conftitutio  vigefi- 
nt4m  offcndamus  ,  ah  illius  Majeslate  &    raa  teriia. 

nojlrum  efe  &  iniere[fc  dependent  :  hoccft,  ,  PaupertasyUt  murus  Religionis  firmusy 
quiccjtiid  fumtts  habemus,  id  omne  ^  diligenda  »  ^  in  fua  puritate  conjeryan- 
'uotum  pap£  Romano  acceptum  ferendum  eji.  da  ejl  ^  quantum  divina  gratii  afpirante  fie- 
Immo  z\<:hzx.Turria»tts  ■■  tpfe  ejl  nojlraa-    ri  potuerit. 

nima  ,  nos  ejf^s  corpns.  Et  ficut  corpm  ahf  Conftitutio  vigefima  quarta.  Dili- 
que  antma  moriuum  eji  :  Ita  etiam  Societas  gxnt  omnes  paupertatem-,  ut  matrem ,  ^  jux- 
ahfque  Pontificis  Romani  clementia  morttta  ta  mcnfuram  [anci&  difcretionis  fuis  ttmpo- 
efi  ,  planeque  cadaverofa.  Diccbat  etiam  ribus  ejus  efitcitu  aliquot  expertantur  :  nul- 
leCuizz  Gregoriits  Auguftie  ,  quim  diu  in-  Uquere  tanquam  propria  titantur  y  par^tique 
ter  Societate.m  nofiram  Pontifcem  Roma-  fint  ad  mendicandum  ojliatim^  quande  vel 
num  pax  atque  concordta  fuent  confervata:  ohedientia ,  vel  necefiitas  id  exiget. 
t&m  dtu  cathedra  Petri  ,  &  fedes  Apojieli-  Conftitutio  vigefima  quinta.  Vicim, 
CA  ere[i& ,  noftrA  vero  fodalitates  falve  ma-  vefiitus ,  &  le6li  ratio  erit  ut  pat4perihtis  ac- 
nehunt.  Btffenfione  autem  oboria  ,  utraque  commodata  :  (jr  unttfquifque  fihi  perfuadeaty 
concidens ,  nofque  omnes  toti  rnundo  litdi-  qttod  qua  vilipma  erutit  ex  ijs ,  qu&  dumi 
hrto  futuri  fumus.  Agnofcamus  ergo ,  filij-,  funt ,  ei  tribuentur propter  ipfttfs  majorem  ab" 
Fontificem  Romantim  Patrem  .>(^  htttcfoli  tn  negationem  fpintualcm  profllum. 
emnibus  y  qudt  vult  ohedtamus.  Ejus  enim  Conftitutio  vigefimalexta.  Intelligant 
esi  nobis  imperare  facienda  prafcrihcre :  emnes  quod  mutuo  dare ,  vel  accipere^  vel  di- 
noflrum  vero  efi ,  non  petita  rattone ,  abfqtte  fpenfare  quidquam  de  ijs ,  qua  domi  funty 
ulU  tefgiverfatione ,  ut  filios  ohedientes  ^  minime  po[Junt nifi  Superior  confcius  confen- 
Papa  dtle^tos  decet  cbedtre.     Sic  enini ,  di-  fttm  prafliterit. 

xit  Icfuita  Bo^iaventura  Ingoilladij  Re-  In  his  Conftitutionibus  multa  &  fpc- 
dor,  apud  Pythagoreos  ,  pro  argumenti  ^  ciofa  dc  paupertarc  fua  glorianiur  Icfui- 
caufA  ratione  fiiit  duroc  'hu  :  quanto  mu  ta? ,  cum  tamcn  nulla,  fcd  ejus  loco  po- 
jori  obedtentia  nos  faciamns ,  &  fine  nlla  lius  Crocfi  opes  rcperiantur.  Ideo  re- 
refragatione  exequamttr  ea^  qua.  in  manda-  de  Conftitutio  vigcfima  tcrtia  habct.Ptf»- 
tis  a  Pontifice  Romano  acctpimus  ?  Illtm  pertatem  diligere  oportere ,  Q^v  a  n  x  v  M 
eH  dicere  hoc  faciat  mfirum  vero  efi  agno-  divina  gratia  ajpirante  fieri  poterit :  id  cft, 
fcere  illud  duro^  's;pa  (jr  ut  votis  nos  co-  religiosa  paupcrtatc  fua  Mundi  opes  cor- 
gi  novifiis  ,  addere ,  Amen.  Alij  dicunt  radant  :  intcrca  autcm  ita  fcgcrant,  uc 
fodalibus  fuis  :  Eft  fane  magnum,  effe^  paupcrcs  coram  Mundo  vidcantur.  Ec 
in  gratia,  alicujus  comttis:  majus  in  Prin-  ob  hanc  famam  comparandara ,  Novi- 
cipis  cr  C^faris  :  at  maximum  eft  vivere  tij  corum  fa:pe  oftiatira  fficndicarc  cogun« 
fubgratia,  favore ,  pace  (jr  tndulgentia  Ro-  tur  :  ipfi  etiam  Patrcs  ad  divitcs  mir« 
manipontificis  pro  Sanciitate  &  M ajeftate  nos  terc  &  clcemofynas  ,  fcd  opimas,  pcte- 
omnibus  modis  ornare  ^  (^  beare  intendentts.  re  folcnt.  kecle  etiam  Rcgula  vigefi- 
^^i  quanta  nobis  bona  tribuerit .  partitn  ex  ma  quinta  matrem  fuam  vocant  Pauperta- 
Refident^s  ,  domibus^  coliegifs,  fiudis,  rediti-  tem.  Eft  cnim  illis  indulgcntifllima  ma- 
bus  ,  partim  etiam  ex  Epiflolts  Bullis  no-  tcr,  a  qua  tcncrrim^,  molliftime,  lautif- 
tumeft.  Atquc  uc  quidcm  Mutuum  muii  fimejdelicatilTime  &fplendidi(fime  foven- 
fcabunt,  ut  cft  in  proverbio,  videlicct,  tur  ,  nutriuntur  &:  alnntur.  Addunt ,  »^ 
Poniificcs  Romani  &:  Icfuitae.  interimeum  amorem  menfura&  conformitatc 

ftfjcia,  difcretionis  metiantur.  Eadiferctio 

& 


111  Dc  Orim^  Ies  V  r 

&  modcratio  cfl:,  nc  quis  honcftatcm  & 
gravitaicm  rcltgiofam  nimio  Pauperia- 
tis  ftiidio,  incdia  corpus  alBigendo ,  vel 
nimis  fordidc  fc  vcfticndo  co-Kcmptam 
reddat,  fcd  fanc^a  difcretionc  &;  confor- 
muatc  fjc  modcrctur,  ut  Paupcrtas  il- 
lorum  ,  ut  ft  qucns  Ilcgula  hshct ;  fir  pura 
&Z  munda,nc  aliquodfaftidium  vel  t^dium 
&  naufcam  alijs  pra:bcar.  Volunt  ctiam, 
fit  certis  temmihus  effe^m  dUquos  Pauper- 
tdtis  experrantur.  Hoc  vcro  in  Collcgijs 
&  a:d'.'j>i)S  corum  non  fit,  in  quibus  rc- 
rum  cmnium  copiam  &:  abundanti.-.m. 
habenf.  Hypocrytice  tamen  paupcria- 
tis  hujus  cxperimcn;a  quardam  cdunf. 
Q^iando  cnim  Socij  menfse  accubuerunt, 
&:  fplcndidc  epulantur ,  progrcditur  in 
mcdium  iliorum  lefuita  aiiqufs,  &L  in- 
dutus  ccntonc,  calceis  peifoiaris,  pileo 
dilnccrato  Sz.  fcminudus.  Is,  ut  grave 
paupcrratis  lcfuitica:  jugum  cxperiarur, 
patinam^:  hgunculam  ligneam  maaibu.<; 
tcnct,  ^  a  Patribus;  rcliquifque  Socijs 
cibum  potimique  cmcndicat :  quibus  ac- 
ccpnsjpoit  jauuam  fcdct  &  cibum  capir. 
Eft  hic  voti  hujus  primns  rfTcdus. 

Scd  nc  cxtra  quidem  Coilegia  fua  pau- 
pcrraccm  aiiquam  cxpcrionrur.  Niim 
primis  probaiionis  annis  abfolutis  ahquos 
ad  cxperiendam  paupcrtatem  lefuiticam 
Redor  ad  unius  menijs  fpatium  cum  li- 
icris  commendacitijs  cmiicir.  Ij  ab  Ab- 
batibus,  Prioiibus  Epifcopis  liberali- 
ter  rccipiuntur  S£  tiavTcantuc  lauviftime: 
uc  in  iftls  cmifTionibus  vcl  peccgtinatio- 
nibus  nc  unum  quidcm  paupcrtaiis  adum 
cxperiantur. 

Additur  in  eadcm  PvCgiila ,  ne  re  ali- 
qni  t.inquitm  propria  utatJtur.  Hiac  crc- 
bra:  rcrum  omnium  mutationcs,  non  fo- 
liim  veftium  ,  fed  ctiam  cubilium,  mu- 
fxorum  &  (imilium.  Prarcipicur  ctiam, 
nt  omnes paratt  fint  ad me/idicandum  ojliatimy 
fjiundo  vd  vbedientid :  vel  nccej^ita^  idpoflu- 
laverit.  Neccfliras  autcm  hxc  illis  tantum 
incumbit  i  qui  voium  profeflionis  fufcipc- 
ic  volunt)  Hi  cnim  triduum  oftiatim  vi- 
clum  quxrcrc  coguntur  :  ut  (ic  probati 
invcnti  &  in  omnibus  mortificarr ,  fcfc  di- 
g^ic  gcrctc  poftinr.  Obcdicncia  autcm 
tunc  illos  jiibct  oftiatim  mcn^icarcquan- 
do  hominibus  nimis  divitcs  (ddii  vidcn- 
tutjUt  hocmodo  falfum  id  cffc  probcnr, 
&:  rcvcra  paupercs  habcantur. 

Prartcrca  RtgJiIa  16.  ipfis  injtmgit,«/ 
etiam  viclus  ,  veflitus ,  lecii  ratio  fic  tan- 
cjUAm  pauperibus  accomwodata :  (jr  unufjutf 
qut  fihi  perfnadent ,  ciuod  qux  vili(?ima  fint 


ARVM.     Liher  I. 

«^v  yjfV,  ^jUA  domi  habentu)  fihitribuenda  fint. 
Coficrariura  autcm  ficri  ipii  ncgarc  nc- 
queunt.  Lcdi  enim  ipa  func^partim 
Mafara^a,  ut  vocant ,  quje  funt  lana  molii 
&  floccis  fubtilibus,  partim  mollibus  p!u- 
mis  replcta.  Quilibet  proprium  lc^mn 
habct ,  qucm  ipfclibi  fternit,  qui  c£iam,nct 
forte  nudus  confpiciatur,  vclo  circum 
circa  cingitur.  Et  nc  quid  dcfit ,  vcl  iicu 
pcrcac,  proprium  habent  Jedorum  in- 
fpcdorcm  :  qui  fi  quos  in  illis  curandis 
ncgligcntiores,  vel  fordidos  &  impuros 
deprchcndit,  eos  Rcaori  indicac ,  qui 
dcindc  iliis  circa  prandij  &;  coen^c  tcmpus 
poenitentias  jmponit.-  quales  funt^Jcdns 
non  bene  adornatos  Circumporcare  ,  ia 
me^ium  refedorij  dcponcre,  &:  ab  fnfpc- 
dore  vei  Vifitacore  difccrc,  quomodo 
pro  morc  Socieraiis  fuum  lcdum  rcfte 
adornarc  dcbcat.  S;r.goii^  diebus  Sab- 
bachi,  vcfperi  ad  illorum  ledos ,  indu- 
fi)rum  &c  lodicum  cuftos,  cuiiibct  mun- 
dirum  indufium,  duo  ftrophioh  &  vic- 
tam  panit  :  dccima  aurcm  quaria  quavis 
c}ie  lodiccs.  Si  auccm  fudavic,  fcmper 
nova  &  pura  recipit  indufia  ac  lodiccs 
mandas:&:  ha?c  quidem  omnia  quam  mun- 
diffima  &  tcncrrima  :  qua:  paupcrtas  le- 
fuitica  cfl:  in-  cubilibus. 

Qnod  ad  vcftitum  atcinct,  Empror 
juxta  Rcgulam  ,  non  vilia  vcl  mcdiocria, 
fcd  optima  &:  pretiofa  qu^que  cmit,  quod 
harc  diuciias  quam  iiia  ufui  cflc  &:durare 
pollinc, 

Sequiturin  Rcgula;  ^ilibet  perfuadeat 
fbi  femper  data  iri  viliora.  Vt  igiiur  hanc  ab 
ignatio  Rcgulam  illis  prxfcripcam,  in  ran- 
ta  rerum  copia  fcrvare  poflln-,  in  difpenfa- 
tionc  veftimenrorom  &  aliarum  rerum.ju- 
nior!bus5<:  ijsqui  Sacerdotcs  non  func,vi- 
liora  foleptdiftribucrc,  ncfic  ctiam  pau- 
percatis  qnrndam  guftum  percipiant. 

H:rc  auccm  omnia  faccrc  jubcniMr, 
majorem  fui  mortifcationem^  adprofiUum 
fpintualem.Q\y.  jgiturquam  diligcntifl^ime 
Rcgulas  obfcrvat,  cum  cciam  fpiricum  Sc- 
ciccacis  prx  cxtcris  haberc  dicunt  :  qui 
profcdus  illorum  fpiritualis  cft.  Morii- 
ficacio  eorcm  cft ,  in  omnibus  fcnfibus  rc- 
pugnancia  &  nacurx concraria  appctcrc:m 
omnibns  rcbus  morcificacioncm  ,  in  nulla 
volupcatem,  affcdum  vcl  appctitufn  qux- 
rcre  aut  fcqui. 

Itcm  ,  omnes  qitidquam  mutuo  dare ,  vel 
accipere ,  vel  difpenfare  de  ijs  ,  qux  domi  fnnt-, 
tninime  poffunt ,  nifi  Snperior  confcius  con- 
fenfum  praJliterit  ^  uthabcc  Rcgula  vi^rc- 
fima  fcxca.  Habcnc  quidem  rcs  ornncs 
Gommu- 


De  Origme  Iesvit 
coramunes  ,  inferioribus  tamen  noa  li- 
licec  aliLyjid  fibiipfis  ab(quc  S.jpctioris 
liccntia  fumcre,  ncqac  aiceri  dare ,  ne- 
q.jc  tcs  domiis  fine  Rcdoris  pefmiffu 
difponere,  vcl  difpcntare.  Et  hac  ra- 
tionc  abfciue  Superior^s  quidem  licentia 
paupcrcsfunt,  nihilquc  propnj  pofTidcnt, 
in  Rcaoris  -tamcn  opule-tia,  quas  illos 
cgcre  non  fniit,  omnia  habent. 

Qux  deniquc  racio  Icfuiticar  paupcr- 
r.X"tatislit.  fatis  dedarant  maxm^x  &  tan- 
fuitic^  tum  non  Crocfi  opes  quas  pofiidcnf. 
Vcl  unus  cnim  Claudius  Aquaviva,  olim 
Princcps  &  Parx  cubicujarius ,  non  ita 
pridcm  vcro  Gcnerahs,  adeoqae  Dux 
&:  capuc  Icfuitarum,  tradito  filio  Duca- 
tu,  muitas  opes,  &  ut  Hafcnmuilcrus 
tcftatur  pagina  vigcfiroa  nona  (e  cx  mul- 
tis  audiviffc ,  ultra  quinquaginta  miilia  du- 
catorumSocietati  huic  intulir. 

Idem  declarant  ampl-flimi,  quos  ha- 
benc  rcditus.  Author  \yA\onx  Icfuita- 
tnmyCfttU  dicam,  inquit,  de  tllor/mpaH- 
tertate Certe  quod  fer  Itdiarn  &  Gtrma- 
niam  exVtrtus  (um ,  [ic  le[uitas  cnhus  &  di- 
vtttjs,  domibtit  &  Collegijs:  hortis  &  fuft^ 
dis ,  proventibus  ^  redmhHs  ,  mult.n  Comi- 
tes  ,  adeoque  nonmtlos  Pri^cipes  fuperare^. 
Sunt  qui  G-  Cadcrum  lefuiiam  ,  6c  m 
Bavaria  corum  Provincialera ,  his  verbis 
gloriantem  audiverunt:  Nop^^»opia  Epi- 
fco^orum  &  aliorum  coPia  it>t  crevity  utCo- 
mites  &  S^rories  aUcjutre  popmns. 

Anno  raili-dmo  fcxccntciimo  decimo 
fexto,Iefuita:magnificcnti(rimum  U  tan- 
liam  non  rcgium  convivium  inftitucrenc 
Vicnnx  in  honorc  lcgaii  Turcici  Impe- 
ratorum  Romanuro  pacis  coneiliandqcau- 

fa  mitfi.  ,  ,  „  . 

Augufta:  VindeHcorum  ,  quod  Halen- 
mdllcrus  rcfcrt,  fc  cx  Grcgorio  Rofc- 
pho  audivilfe,  Fuggcrorum  opibus ,  ci- 
vitatis  jura  6C  privilegia  emerunt.  la- 
aant  etiam,  fc  hodic  vigefies  ccntics  au- 
rcorum  milUa  quoiannis  cx  veaig:i'ibus 
Collcgiorura  fuofura  pcrcipere.  Hnic 
fummx  addc  quod  r  ovcnit  ex  fraudi- 
bus  &  ^mpofturis  Icfu.tarum ,  &:  intelli- 
gcs  rationcmclTe  maximam.  Quid  au- 
tem  fict  fi  ad  centum  adhuc  annos  Of- 
do  hic  duraverif.  i 
Quid  ucib  adh:i:c  H-pronymus  ad 
Principiam  .?  Trudn  froficto,  inquir,  e- 
ins  iinqua  prxdicat  pmenaum  ,  &  docet 
tleemofynas,  cjui  nifi  drJitjs  tumet ,  vUicjtte 
cpertus  pallio  pugnat  contra  eas  vejlittmferi- 
carum.  _ 
Suat  igitur  pauperes  fine  defeciu.  Ec 
icde  Nobilis  quidam  nOii  pLocul  a  Land- 


ARVM.  Liher  I.  •  113 
fpcrga  aroem  habens  ,  dixir  :  Simerjdicn^ 
?e  vellcty  cjaod  cum  lefmtis  vellet  mendic.ire: 
llLos  emmnon  obulurn  nnum  vel  alterum^jed 
mtlle  coronatos  plertmqtic  UijO.  vice  a.  Pri^" 
cipibft4  afportare :  ut  Haienmullcrus  capite 
fcxto  rctcrt 

Vc   V  o  T  o  Obedieiiticc 

I E  s  V  I T  A,R  V  M 

tTAbent  quidcm  Icfuitas  hoc  fccun- 
jLdum  Obedientij^,  Voium  cum 
rcliquis  Monachis  communc.  Ignatius 
autcm  Loyoia  hoc  Voto  fedatores  fuos 
omncs  Monach  ;s  &c  Clericos  fuperare 
voluif.  Sic  cnim  in  Epiftola  ad  Lufi- 
tanias  Pacres  fcre  {'cribit  :  nlijs  re- 

ligiofis  OrdiNthus  faciliHs  pathmur  fupcrari 
nos  jejvnijs  ,  vigilijs ,  C£tera  victns  cuL- 
tufcjfud  afperitate-,  quam  {uo  qon^ue  n.u  ac 
diictpli/sa,  fancie  fufcipiunt ,  vtr  1  quide--//  per" 
fefra  ohediemia  ,  aidiraticnecfHe  votu^jtatis 
atcfue  judtcij  maxime  velim  effe  c-  rfpicuos-i 
quicimque  in  hac  Soaetate  .  Deo  defervitm., 
ej'*fque  Societatis  veram  germanamaHe  foho- 
km  hac  cjjtaft  hota  dijlivgui.,  qui  nft  ^c^'iarn. 
infueantur  perjonarn  ipjam,  cjHh'hi'--'''tr/!^.  fsd 
in  ea  Chrijlum  ,  cujus  causa  ohediunt.  Si- 
quidem  Superiori ,  nec  (i  prudehtid  .  hcni- 
tate  ,  caterifque  cjuihuslihet  donis  ornatus,  in- 
flru6lufque  ftt  propterea  ohtempernndum  ef  j 
fed  oh  id  folrim ,  cfuod  vices  gerat  dH  :  nec 
contra  five  conftHo  ,  aut  prudentia  minus  va- 
leat  y  cfuidquam  td  circo  de  ohedicnt  a  rernit- 
tcndum ,  quatems  ille  Superior  efi  ,  quando 
illius  perfonarn  reftrt ,  cujnys  fapientia  falli 
non  potejl. 

^iocirca  fedulo  vos  in  eam  curam  atque 
exercitdtionem  incumhere  cupto ,  ut  Chrijium 
I>ominttm  in  Superiore  quolihet  agnofcere fiu- 
deatis ,  in  eoque  divindi  Majejiati  reveren- 
tiam  atque  ohedientiarh  fumma  tum  ReligiO'^ 
ne  fr^Jlarc^. 

lam  vero  illud  etiam  in  animis  vejiris 
penitus  ir/ftdere  vehementer  ctipio ,  inf.marhi 
^  valde  imperfeciam  effe  primam  illam  ohe- 
dientidt  formam  ,  qua  mandata  duntaxat  ope- 
te  exequitur ,  nec  virtutis  nomine  dignam , 
nift  ad  alterum  gradum  afendat ,  qtii  ve- 
luntatcm  Stiperiorts  fuam  cffcit ,  ^  cum  ca 
concordet  y  ut  non  joliim  in  tjfcBu  execulio 
appareat  .  verum  etiim  in  ajjeciu  confenfioi 
ficque  idem  velit  uterque,  idcmnoUt.  ^o- 
circa  voiuntates  vejlras  qtioadejuf  fen  po- 
tejlt  omninh  de-Joniie.i  Uhertaterrt  Conditori 
vefiro  quam  vchis  ipfemet  elargitus  ejl,  in  ejus 
mnijlris  Ithere  tradtte  ac  dicate. 

Itaaue  dtli^nter  illud  etiam  cavendurfi 

^4, 


114  Oyi'r^.nc  Iesvi 

e/l.f.  e  Supertorcf  ttllo  unquAm  tempore  volunta- 
tem  ad  vejtram  deterqueri  nitamt^n  :  id  e- 
nim  ejjet  non  ve[lram  divtnai  con/ormare,  fed 
divtnam  vejlra  volutnatU  norn-a  regere  vel- 
le  y  cjufdem  divi/i£  (apie»ti<£  ordinem  inver- 
tentes.  Sane  (ju.im  magnus  ejl  error  eorum^ 
cjuos  amor  fui  obcoecavit ,  obedtentes  exi^ima- 
re  fefe ,  ciim  Superiorem  ad  id ,  quod  ipjimet 
volunt ,  alicjua  ratione  pertraxerint. 

^i  vero  fe  totum  pcnitus  tmmolare  vult 
Deo ,  pr£ter  vduntatern ,  Intelltgentiam  quo- 
qne  qui  tcrtius  O"  f»mmus  ejl  gradus  ohe- 
diemtA  ,  ojferat  neceffe  ejl  ,  ut  non  folum 
idem  vdit ,  jed  etiam  ttt  idem  fentiat,  quod 
SuperiQT,  ejufque  judtcio  fubijciat  fuum ,  quo- 
ad  potesi  devota  voluntas  Intelligentiam  in- 
Jiiclere^. 

£t  pau!6  poft  :  Tria  vobis  nominatim pro- 
pono ,  quA  ad  obedientiam  judicij  comparandam 
rnultnm  jiivant.  Prtmum  tUud  eHyUt  quern 
admodurn  i  »terdixii  non  intueamini  in  perfo- 
na  Superiorrji  hominem  obnoxium  erronbus  at- 
que  miferjsijed  Chrijlum  ipfum,  qut  ejl  fapien- 
tia  Jummay  bonitas  itnmenfx ,  ch  irita^  infinitat 
qui  nec  decipi  potejl ,  nec  vult  vos  ipfe  decipe- 
re.  Et  quoniam  confcij  vobtfmet  ejlcs,  vos  Dei 
amore  jugum  inobedienttafubijlfe,  ut  in  Supe- 
rioris  voluntate  fequenda ,  volumatem  divi- 
nam  fequeremini ;  noltte  dubitare ,  qui»  per- 
gat  Jidelt^ima  Domini  charttas  y  eorum  mini- 
flerio ,  quos  Dcm  vobis  prxfecit ,  vos  deinceps 
gubemare ,  ^  re£iU  itineribus  dttcere.  Itaque 
Superioris  vocem  ac  jujfa  non  fectfs  ac  CkriJli 
vocem  e.xcipttCy  &c. 

itcm  :  K^iltera  eli  ratiOy  ut  quod  Supe- 
rior ,  mandat ,  defendert  femper  apud  animos 
vejlros  Jludiosc  nitamini.,  improbare  autem  ne- 
quaquam  ,  atque  ad  eam  ipfam  rem  proderit 
btne  animatosyajfcciofque effe  adid omne,  quod 
tpfe  jujfertt,  5cc. 

Pauio  poft  :  Pojlrema  fubijciendi  judicij 
ratio  ejl  cum  faciltcr  tutiorque ,  tum  etiam 
apud  fanfios  Patres  in  more  pofita  :  ut  Jla- 
tuatis  vobifcum  tpjf ,  quicqttid  Supetior  pra- 
cipit  ipftris  Dei  prxceptttm  ejfe  (jr  volunta- 
tem;  atque  ut  ad  credenda^  qudCathoLicap- 
des  proponit ,  toto  animo  ajfenfuque  vejlro  fla- 
tim  incumbitis ,  jlc  ad  ea  facienda ,  quA  cun- 
que  Superkr  diyertt  y  caco  quodam  impetuvo- 
luntatis  parendi  cupidx  fine  ulLa  prorftt*  dif- 
quifttione  feramini. 

Et  in  finc  :  Hac  ,  quade  Obedientia  di- 
ximus ,  aque  pri  vatis  erga  proximos  Supe- 
riorcs  ,  atqtte  Kenmbtu  ,  Prdpofitifque  lo- 
caLtbm  erga  ProvinciaLes  \  Provinctalibtu 
erga  Ceneralem ,  GeneraLi  deniqtie  erga  il^ 
lum ,  quem  Dem  ipfi  prafecit ,  nempe ,  fiium 
tn  terris  vtcartftm  (  Paparn  Romanum ) 


T  ARV  M.    Liber  I. 

In  Srmmario  quoque  Conftitutionum 
Ignarianamm  ,  in  quas  Icfuitas  omncs 
jurarc  oportet,  Conltifut.  31.  fic  pr<^cipi- 
tur  :  Expedit  imprimis  ad  piofe^iumy  & 
valde  nccejfarittm  cjl ,  ut  omnes  profe^A  obe- 
dtchtifi,  fe  dedant.  Superiorem  ,  quicunqut 
iLle  fit ,  Loco  Chnjli  Domini  Nojlri  agnojcen- 
tesy  &  interna,  reverentia  ^  amore  eum pro- 
jequentes ,  nec  fvlitm  in  cxccutione  extcrna 
eorum ,  qu£  injungit  integre ,  promptCy  fuitttcr 
cttm  humiLitate  dibita  ,  fme  excufationtbns 
&  obmurrnurationibtis  cbcdiant ,  Licet  difjici- 
lia  y  &  fccundiim [enjualitatemrepugnantia  ju- 
beat ,  veriim  ctiam  conantur  interitts  rcfigna- 
ttonem ,  ^  veram  abnegationem  propri^  vo- 
Ittntatis  ^  judicij  habere  voLuntatem  &  ju- 
dicitim  (ttum  cum  eo  y  quod  Superior  vuLty  ^ 
fentit,  in  omntbm  rebu^y  ubipeccattim  non  co'- 
neretur  y  omnino  conformantes  ,  propofita  fihi 
voLuntate  ac  judicio  Superioris  pro  ReguLa  fux 
voLuntatis  ^  judicij,  quo  exa£iius  conformen- 
tur  prima  ac  fummA  Regula  omnis  bona  vo- 
iuntatis  ^  judicij ,  qua  eH  aterna  bonitoi  (jr 
japientia. 

Et  Conftitut.  51.  Liberam  fui  ipforttm, 
rerttmque  fuarum  difpojitionem  omnes  cum  ve- 
ra  obedientia  Superiori  relinquant  ,  mhiL  ei 
cLaufttm,  ne  confcientiam  quidem  propriam  te- 
nendo  ,  non  repttgnando ,  non  contradtcendo^ 
nec  uLLa  ratione  judiciurnpropriumyipfitts  ju- 
dtcio  contrarium  demonflrando  :  ut  per  unio- 
nem  eiufdem  fententia ,  ^  voLuntatis ,  atque 
per  debitam  fubmijiionem  meLiits  in  divino  ob- 
fequio  conferventur  ^  progrediantur. 

35.  Omnes  cbedicnttam  plurmtiim  cbferm 
vare  tn  ea  excellere  fludeant  i  nec  joliim  in 
rebus  oblig/itoriis  ,  fed  etiam  in  aLits ;  itcet  ni- 
hii  aLiud  quam  fignum  voluntatis,  Superio- 
rts  (me  tiLLo  exprcjfif  pracepto  viderctur.  Fer- 
fari  autem  debet  oh  ocuLos  Detat  Creator ,  ac 
Domintii  nojler  ,  propter  quem  homini  obe- 
dtentia  pr/Jlatur  :  &  ut  in  fpirittt  amoris  (jf 
non  ctim  perttirbatione  timoris  procedatur,  cu- 
randurn  ejl. 

3+.  Ad  Superiorts  vocem  perinde  ac  ft  H 
Chrifio  Domtno  cgredcretur ,  qtiam  promptif- 
ftmi  ftmus ,  re  quavis,  atque  adeo  litcra  a 
nobts  inchoata  ,  nec  dttm  perfccia  rcii6la. 

3^.  Ad  enm  fcopum  vires  omnes,  acin- 
tentionem  in  Domino  convertamfts  ,  ut  fan- 
61  a  vbedientia  y  tum  in  exectttione ,  tu7n  in 
voluntate ,  tum  in  intelie6lu  ftt  vobis  jemper 
exomni  parte  perfe^la;  cummagnaceLeritate, 
fpirituaLigaudio  Q  perfeverantia  quicquid  vo- 
bis  iniunnurn  (uprit,  obeundo  \  omnia  itijla  c(fe 
vobts per(fiadendo\  omnem  (entcntiam  ac  ittdi- 
cium  vefrum  ctcd  quadam  obedientid  abnegan- 
do  :  tdquidemin  omnibtt^  ,  qu£  a  Superiore 
dtjponuntur,  ubi  definiri  non pofitiaLiquodpec- 
cati 


Dc  Origine  I  £  s  v  i  T  a  R  v  M .    Libcr  I. 

citi  lenHs  intercedere^.     Et  fihi  (juifcjue  dit,  fe  ut  finfu.it  gerat ,  cfUA  fatitur  fc  tn 

veriitiident  y  <jHt  fub  ohedkatiA  vtvunt fe^  ^uemvis  trarj^fern  iociim.O'  (fn^^vis  habna  iu- 

ferri  ac  Kegt  a  drjim  providemia  \  quod  dui  :  Si  contemnitur :  fi  vefrehenditur  :  fi  in 

per  Suverieres  (uos  vivere  dehent  ferin^ie  ac  locnm qui  i[fi  non  ^  Ucet  y  mittitur  -.f  qu^ 

fi  cadaver  ejfent ,  cjuod  qtiocjuo  verff^  fe  ver-  non  vuit  audit :  fi  cihi  ivfpdi     iKgrati  ap- 

,  (j-  efuacunqtie  ratione  traSiari  fe finicvel  fonuntur  :  atque  mjlar fluLtthuc  iIIul  trahnur, 

)imilitery  atque  fenis  baculus ,  quiubicunque,  fn  utptua^  neque  ullum  de  fe  det  impatientiA 

Q-  quacw^que  ir:  revelit  eo  utty  quieum  in  &  indignationis  fgnum. 

manu  tenet eiir/ftrvtt.  Apud  SandiuT»  Andrcam  in  monre  di 

Ex  hii  omnthtis  inteltigit  Ledtor^  judi-  Caballo  Roma: ,  Odavianus  Pater  No- 

dUnti»  hijfe  quidem  Ignatium.imo  praceptjfe ,  ftc  vicio,  cum  cxpiarcntuf ;  dixit :  Fade  ^ 

JS?,  fihediendum  Superiori ,  ut  infertores  ejus  man-  in  hoc  jlercore  te  voluta ,  ficque  domum  rerge, 

^inh^  dataac  jujft  hiiariter  y  prompte  ^veloctterji-  Novitius  \ic:h  Suita/^/^  coenohuc  lilucvtr- 

benter  (jr  t^tegre  eyecfttantur  opere  &  fa  ^  fat ,  jicque  Epicuri  degrcge  porcus  domum  re- 

^n.gauo-  do    hanc  tarnen  primam  ohedientiA  formam  dit ;  cunBis  eurn  videmihu,s  rifum  exhibens. 

imperffiam  effe  :  jdeo  rcquirit  fecundo  lo  j^em^  ut  Reciorvidity  eum  quid  achm  elfety 

co  ab  inferiore  ,  ut  Superioris  voluntatern  mterrogat ,  ^  recogntta ,  ait :  Vade  ad  Sar- 

(uam  faciat  y  feu  potius  exuat  y  &  eam  qtiA  torernytequenovisvejlim-^ntisinduicura.  Hoc 

a  Supcriore  expofit4  faeiy  t  ^jduat.     Tertio  enim  promerutt  obedientidiuavtrtus. 

njult    itt  ohsdientia  fiorum  feflatorum  com-  Landipeigjc  Chriftoph.  Ztcgicrus  No- 

prehendat  non  fulum  executionem^  ut  im-  vitio  tradit  rapas  &  atborcs  tcncras ,  & 

ferv^a   quis  faciat  ^  cr  voluntatem  y  ut  li-  ait  :  Fade  infere  eas  territ  y  radicibit^  furfum 

benterid  ftciat ,  fed  etiam  inteUigentiamy  &  erecltSy  ramis  autcm  in  terr&  profundum  de- 

judicium ,  ut  ,  quACunque   Superior  mandat  merfis.    Fr^ter  vadit ,  fed  ut  Natura ,  po- 

ac  fentit ,  etidem  inferiori  dr"  recla ,      ve-  (iulatj  radices  terrx^  ramos  '\  '.'rt  mand-^t.  Hu-  . 

ra    ^  jujla  ^  ^qua,  ejfe  videantur.    Obe-  juspoenitentta  er.it dicere:nu  qua  Na! tira.vel 

dienlia  er^o  ,  qi'am  Ignatius  a  fui  lefuitis  mea  ratio  juhent :  fed  Superioris  tnandata  exe- 

requtrit  y  non  folum  in  externa  mandatorum  quendafunt:  ac  in  refe^jno  plamuUs  ac  ra* 

executione ,  fed  ettam  in  propri^  voluntatis ,  pat  ter  ctrcumportare. 

judicij  (jr  intelle^us  abnegitione    omnimodA  Quidam  Frater  Vcrone  liborat  imbccil- 

refiz»Aiio.ie ,  cum  omm  devotioue  cr  reve-  litatc  ftomachi.     Cui  Mcdicus  ordina- 

rentiay  haud  altter  cjttam  ft  ipfi  chrifio  ohe-  vit,  ut  Z^ngibcr  mant  ccraederct,  vc;.* 

dirent  y  conffttt.  ^pc"  vcro  ungucnto  ,  qubd  ei  exhibuc- 

h            Qualcm  autcm  in  fuis  obedicntiam  rat,  ventrcm  circa  umbilicum  ir;jongerct 

^L^ief        vclit  Ic^natius,  atquc  etiam  ab  ipfis  Miniflervero  fufpnans  Fratremilltim flomachi 

futtUt,  gjj^icyjf^  Halenmiillerus  ridiculis  aliquoc  in/irmitatem  fmulare  ^  modo ,  ut  jejum]  tem~ 

"'^'^^*    cxc^plis  capicc  Tcxto  dcclarat  v  q'-orum  por.bus  ,  carms  ejus  ipf  concederetur yinfrmo 

ahqua    in  Lc£loris   gratiam  adfcribam.  ait  :  islon  JMeduo  fledrnihivovtftiohed'en^ 

Si  RcciJr  urii  dicat ,  fe  tllum  ad  maciatio-  tiam.  Hoc  ergo  unguentum  ccmede  y&  te  hoc 

nem  dti^urum  &  tmmolaturum  ,  ceu  agnus  ^ingiherc  unge  y  ufque  dum  fanguis  e  ffiuxerit, 

ftne  murmure  fequatur  y  ac  ut  ifaac  non  fo-  Frater  ohtemperat.  Mi^iifterveroejus  ohedien- 

liim  lignay  fed  etiim  y  ft  opus  fit  ferrum  of-  tiam  mirum  in  modum  Keclori  commendat , 

ferat  :   Sicuti  Bobadtila,  qui  unus  ex  pri-  qui  etiam  deinde  Novttio  /^on  joliim  carnes 

mis  Ignatij  Loyolx  focijs  fuit,  Romar  ad  vitulinas  y  jed  capones  &  gallinas  dandas 

HarenmUUerum ,  in  montc  di  Caballo  pracipit. 

dixit  Anno  millefimo  quingcnttfimo  o-  Vt  autem  Novitij  Icfuit^  rcdius ,  NcW/y, 

aogefimo  tertio,  i-  Auguft.  Si  juffu  qu^enam  iic  jllorum  obedicntia,  intcMigc- 

mandato  x  Superiori  mittttur .  voluntate ,  ju-  re  poffint ,  ijs  in  tnL  la;is&;  cubihbus  ob  cJJwHr. 

dicioy  rr  intelleffu  nutum  Refioris ,ceu  cce-  oculos  hujufmodi  imagmes  ponunr.  Eft 

cus  manum ,  ac  tacium  ducemis,  ftquatui.  Si  in  mcdio  pidura?  pucr,  qui  dorfum  in- 

duris  afficttur  pcenttentijs  :  a  fatr.'bus  repre-  curvat,  quo  humcii^  impoficam  fctttra- 

hendittiTy  tfratrihus  contemnttur,& peuibas  bem  ,  cui  infcrjpium  cft  :  Forttter.  Por- 

etiam  petitur ;  irno  fe  orn.vfs  in  eum  exfpu-  tat  deindii  Cvtharam  :  qua  voiuntobedi^ 

anty  juam^ue  Uhidincm  y  ut  lejuita  ait  Ba-  rcdcberc  eum^i/<tri/f'r.  A  dcxtra  ilHus  af- 

naventttray  adimplere  in  eo  coner.tur,  irfiar  fuigit  catiilusi  utobtdiat  velociter.  Pcdus 

cddairerts ,  fefe  habcat ,  ac  fi  plane  efjet  rner-  gctit  apei  tum  ;  ut  obcdiat  toto  corde  ,  pro- 

tuus.    Si  Supcrior  ivfi  airfert  omnia  qute  hi-  pria  vohintate  a(i)ccla:  vci  ccue  Supc- 

bety  eumquecmnihmhonti  fpoliat:  vcftes  tpfi  riori  tota  tjadua.    Os  tcnet  c]aufum:ut 

adimit  pretiofast  ac  locotarum  centones  red-  obcdiar  fine  murmurey  Bajulat  rcs  viics  &s 

p    2  abjedas: 


, , ^  Vc  Orizine  Iesvitarvm.    Liber  I. 

sh\cE\:2i^-^X^X'\^^inrebu^ fertfibusrepugnafj-  Rornanum  Pont:Jiccm  tantx  e(fe  dignitatis 

tibas.    Pcdibus  ferc  ocrcaS  ,  ut  obcdiat  cr  autkoritatit ,  ut  ^  etiamfi  ille  toturn  mun 

confttnter.    Arababus  manibus  vafa  tcnet:  dum  perderet  ^  nerno  txmen  cx  ij^jo  diahnici 

ut  obediat  fincere  (c\y  integre.    Aurcs  ha-  hu  ')m  facH  vel  fofit  ^  uel  (ju^rere  rationem 

bet  obfcratas  :uc  obcdiat  jn  ijs,  fjHdipfiau-  deberet.    Stc  frorfus ,  imo  multo  pejus ,  fuos 

dttn  jucfinda  non  funt.    Capuc  inclinat ,  uc  Societas  alumnos  tnsittutt ,  cum  docet ,  qua^ 

obcdiat  hum'l:ter.  cunque  Superior  jubet ,  quaque  ipfe  facit,  non 

Si  quis  autem  contra  has  obcdicntia:  foliium  judicanda  non  effe  ^  multo  vero  mi~ 

lefuiticx  formulas,  &  conditiones  pec-  nusreprxhendendx ,  fed  etiam  tanquam  bona 

•         cat,  huio  pro  qualitatc  dchdi  poena  in-  &  fan^a^  ut  Patriarcha,  Jgnatij  verbis  utar 

iung!tur,qocT  ipfis^^p/;i/^«//'«  dicitur.  Vcr-  pr^Jupponenda  :         nimirum  emnis tandem 

bigratia  -  MiniftcrmandatNovitio,quem  flultitia,  idololatna     frperjlitio  San^titatis 

putac  clfc  fupcrbura  ,  ut  abcat,  &:locum  nomen  obtineat. 

fccrctum  frcfero  illorum  poeniccntias ,  Hanc  quidem  obedicntiam  vovent  ac 

uii  cas  faciunc,  mihi  igitur  vcniadccur,  promiccunc  Superioribus  fuis  imprimifquc 

H  qua;  minus  modcfta  videncur  :  No-  Romano  PoniificirPohcico  vcro  Magiftra- 

lo  enim  Icruitarum  vcl  verba  vel  fada  tuifibiaDco  ordinacofunt  inobcdicntif- 

mutarc,  fed  res  illorum,  qualcs  funt,ve-  fimi  ,    uc  cx  fcqucncibus  manifcftum 

re  dcmonftrarc  )  auc  cahgas  decrcpito-  fict. 

rum  excreraentis  rcplctas  ,  auc  mulcas,  Excipic  quidcm  Loyola  in  omnibus  rc- 

auc  etiam  alia  vafa  iramunda  cxpurget.  bus  obcdicndum  Superiori ,  vbi  n o n  ^'^'""J^^ 

Novitius  fencicns  iftas  rcs  fcnfui  fuo  re-  cognoscitvr  peccatvm,  hoc  cft,  ^^^- 

pugnarc,  fe  cxcufac  ,  murmurac,  auc  c-  ca  ,  qu^  finc  peccato  committi  nequcunr.  fjJ-J 

tiam  opcram  fuam  dencgar.    Hujus  pos-  Si  quis  autcm  cxamincc  iliius  Rcgulam  fl."  *" 

niicncia  cft  coram  Fracribus ,  vel  pran-  &:  fcripta  perpcndac,  mox  incclligct,  le- 

dij,  vcl  cGcnse  ccmpore  fuam  profitcri  fuiras  nihil  ahud ,  quam  vcl  hypocryfin, 

culpam,    Revcrcndi  Pacres,  dilcdiFra-  vcl  idololatrism  ,  fupcrftitioncs  &  fimi- 

tres  ('dicit  in  genua  projedus  ^  dico  vo-  ha  Dcilegibus&:  piccaci  concraria,  prjc- 

bis  mcam  culpam,quod  hodie  inobediens  cipcrc  ,  facerc,  &  alijs ,  ut  fimilicer  fa- 

fui ,  ncque  cloacas  vcl  caligas  quorun-  cianc  audorcs,  &  fuaforcs  efTe  .•  ac  pro- 

dam  expurgavi :  quarc  mihi  daca  cft  poe-  pcerca  in  ijs  Superiori  minime  obcdiro 

nitenria  :  Primum  ut  in  refcdorio  eir-  debercnt,  vcl  juxta  ipfius  Loyola:  cxcc- 

cumcam  ,  vobifque  dcmonftrem ,  quomo'-  ptioncm. 

do  me  cxcufaverim  ,  &  rebcllcm  dccla-  Dcinde  pr^ccdcntia  &  fcqucntia  hanc 

rarira.    Tunc  horrcndum  vidcns,vocc-  cxcepcioncm  liquido  oftendunt,  cogni- 

que  utcns  oftentana,  pcdibus  quatiens,  tioncm  &  probacioncra  raandatorura  il- 

ait  :  Nolo  hoc  faecrc  .  non  vcniuccloa-  lisadcraptam:  dum  fimpliciter  ftacuunt, 

cas  exputgcm.    Quid  ad  mc  Magiftcrj*  quicouid  fibi  prxcipiatur  id  juftum  clTc: 

quid  ajiorum  caligcc  ?  expurgcnt  iUi ,  qui  dumqucapcrte  farcntur,  fc  ccEca  fua  o- 

c2;no  cas  replcrunt  humano.    His  dictis  bedicntia judicium  fuura  abncgare,&  fi- 

in  rcfcdorij  mcdio  confidet,  &  fecum  miles  clfc  vel  cadaveri ,  vcl  baculo  fcnis, 

habct  caligas  lavandas ,  ufque  dum  ca:tcri  qui  ubicunquc  ,  &  quacunquc  in  re  co  uti 

cibum  fumpfctint ,  &:  cenctur  abirc &  juf-  velic ,  qui  eum  in  manu  tenct,  ipfi  infcrvit. 

fa  cxequi.  L.Tlius,  ut  legitur  apud  Ciccroncm ,  nar- 

Dc   hac  Obcdicntia  Icfuitica  fic  a  rat,  C.  Blofium  Cumanum  tanti  Tiheriutri 

£r quodam  lefuita  Ordinis  dcfcrtorc  fcri-  Gracchum  feciffe  ^  ut  quicqutd  ille  vellet  ^  fihi 

'"^;*^"^  ptum  cft  :  Porro  ad  perpetuo  occultandum\  faciendum  putaret  ^  Cumcjue  Lalius  qudreret: 

Ataie-  confervandam  &  angendam  fitperftitionem  (jr  etiamne-t  fi  te  in  Capitolium  faces  ferre  vellet? 

^^'J''^'^  idololatriambcfliahxc  catulis  fuis  inteilecium.,  Nunquam^  inquit  ^  voluiffet  id  cjtiidem:  fed 

ta.      fi  quem  habent ,  ipfumque fenfum  Itgat ,  diirn  Nunqnam^  inqutt,  voluiffet  id  quidem :  (edfi  Bhjjia^ 

monet  ^  rnandat  ferio ,  ttt  ea,  qud  Superior  ju-  voluifiet ,  parutffcm,    Amicicia:  Blofi^ianar  "dtetiia^ 

bct,  cum  obedientia  perfdant    qu<xque  tpi(i_j  perquam  fimilis  eftlcfuitica  obcdicntia. 

factt ,  c<ecojudicio  pertranfeant ,  non  confide-  Nam  fi  Poncifcx  Rom-  vcl  corum  Gencra- 

rantes  ,  an  bonumvel  utile  fit  ^  necnCyquod  lis  vel  Rrgcs  int^rficcrc  juffcrit,  morcm 

pracipitur  ;  quandoqittdem  omnis  ejufmodi  gerent  Scd  utncfaria  voxcftB!oflij,ficdc- 

cogitatiomeriturn  tolitt  ^  valorem ohedieni i.^.  tcftabilis  hxc  cft  parcndi  fcrvitus,cum  cx- 

c^ix  quidem  in  re  Societas  Canonijias  irmtt-  tcrna  impietate  conjunda. 

tur  pernitiofifiimos  Pontificis  aduUtores.    Hi  Atque  hoc  modo  Icfuitse  a  Patribus  fuls 

enim  otht  Chrtsiiano  quondam  pcrfuaferunt^  ftultc  pcrfuafi,  C(?f4«>  tf^^^^/f/;//<«OT,fic  cnim 

illi 


Dc  Origtne  I  e  s  v  i  T  A 
illi  vocnnt,Rom.Pootifici,  tuilqiPrxpofuis, 
iar.dc  ptomitcei  c:  hoc  ert,niJliam  ratione, 
quantumviscviacnicro,conrraid,quodfc- 
mclanimoimbiberunc.idmiffuros  lc  jura- 
rc  cogup.tur.-Atiiue  ita  ciaulisocuiis  &:  ani- 
mis^obfumatjs  contra  vcriiatem,  &  luo  t£ 
aliorum  maximomalo  ludantur. 

De  VoTO  Continenti^  pcrpe- 
tue  Icfuiturum. 

DE  hoc  voto  Regula  28.  fic  habet: 
adrfftttm  castitatispertment^iKter- 
fretatione  non  indigent ,  cum  conftet ,  qnha 
fit  perfe^e  ohfervanda  ,  ncrnpe  enitendo  an- 
geiicam  puritatcm  imitari,  &:  corporis  & 
mcntis  noftras  munditia.  Ex  his  parct, 
nonfulHccrcLoyola!  cam  cffe  puritatem, 
quie  in  hac  vita  in  homincm  cadere  po- 
tcrt  :  fcdcxigerc  AngcHcam.  Requirit 
igitur  majora  viribus  huraanis  &:  impofTi- 
biha  fuis  difcipuiis  imponir. 

Regulam  ctiam  habent  lefuit.r,  A^o» 
permittant ,  nt  frmina  alicfua  ipforum  vel  do- 
mus ,  vel  Colle^ia  ingrediatur.  Si  autem 
quAdam  tngrejfa  fit  lamtoris  incuria.  ,  mox 
fuiverem  eijciant ,  ne  ilU^i  taclu  inquinen- 
tur.  Aham  itcm  .•  Vt  ambulanies  per  pla- 
teas  oculos  a  foeminis  avertant.  Si  cfU£  fa- 
mina  ad  januas  illorum  pulfet ,  porta  ipfi  non 
aperiatur :  fed  per  cancellos  lanitor  eam  au  • 
diat ,  ^  paucis  abfolvat :  non  in  Collegium 
illam  intromittat  :  Si  autem  petat  Confeffa- 
rium  adTemplum  remittatur  ^  &  Confefia- 
rium  averfo  vuttu  t^jr  fetla  ab  ipsa  diversa,  per 
cancellos  confefionern  ejii^  excipiat  :  necjuc^ 
folus  ad  audiend!ime]m  confefiionem  defcen 
dat,fed  a  ionge  fiet  Socius,  quiquidem  illos 
non  audire->fe^  tamenvidere  po(sit  fNe  quid 
aliud  quam  confeponem  tra^ent.  Tantac 
cnim  funt  puritatis  5^  caftitatis,  ut  etiam 
in  Tcmplo  pubiico  lefuita  non  aufit  fibi 
fux  carni  confiderc,  ut  folus  fosmin^  con- 
fclfioncm  cxcipiat. 

Commendant  quidcm  Patrcs  lefuita- 
rum  difcipulos  fuos  ob  infigne  caftitatis 
&  continenti^e  donum  :  jadantcs,  ha- 
bere  fe  juvcncs  &:  adolcfccntcs  foriDa, 
vultu  &:  robore  pra:ttantes,  tantx  taraen 
contincntio:  cfTe ,  ut  nc  igniculum  quidem 
carnis  in  ipfis  per  confcfiionem  animad- 
vcrtere  pofllnt  :  Vocantcs  ctiam  fuos 
Angelos  terrcftrcs,  qui  Dei  gratia  ceu 
cultro;  oranem  carnis  fomitem  pra:fci- 
dcrint,  ut  juratam  facile  pofiiot  pra^fta- 
rc  continentiam  .'  Si  quis  autem  lefuitis 
larvani  hypocriticam  dctrahat  ,  cos"  in 


RVM.  Liber  \.  ny 
cordc  longc  ahud  fcntire,  quam  qood 
vcrbis  loquunrur  videbit :  contrarilMn  e- 
tiam  tcftantur  civcs  &  ruftici  ,  totufque 
adeo  Mundus,  qucmadmodum  Haicn- 
raiillcrus  ahquot  cxcmphs  cap.  6.  dccla^atl 

De  IV.  Iesvitab  VM  Voto,  qm 
Je  Pontifict  R^omano  pecttliaritcr 
mam  tpant  ohjlringmt. 

QVartum  lefuitarum  Votum  Profcfro- 
rumcft:  hoc  cft,  illorura,  qui  jam 
in  omnibus  lcfuirarum  inftitutis  probati  j 
pcrfccli  invcnti  funt,  8£  Pontifieiam  cy- 
clopxdiamabfolvcrunt :  exind-que  Patres 
vccantur.  Ignatius  Loyoia  enim  Gcnc- 
ralis  illorum  fadus,  primos  iiios  10.  Patres 
qnos  fupra  nominavimus,  atq;  adc6  etiam 
illos  fcqucntes,  cocgit  non  folum  fefc  triij: 
fimplicium  Votorum  vinculo  obiigarc.fed 
etiamfcfc  totos  corporc  &  anima,  in  rc- 
bus  fidei  6c  motum,  fpecialiter  Papa^de- 
voverc,  &  ejus  fe  fervitio  fub  fui  damna-. 
tionc  manciparc,  fi  vcl  in  minimo  vcl  ma- 
ximo  Reiigionis  ac  fidei  articulo,  a  Ponti- 
ficis  Romani  placitis  decretis  dcficc- 
rent,  vcl  aiiud  quam  il!c  fentirent.-  vcl 
divcrfum  ab  ejus  Ganonibus  ftatucrent-Vc 
jgitur  rcliqui  Icfuitas  omncs ,  <3,\\i  non  ftnc 
Profefii,  abaibitrioGeneralis  h^srcncita 
omncs  corum  Profefiiy  ac  ipfc  quoque 
Genetalis,  a  Pontificis  Romani  nutu  dc- 
pendcnt,  jurantquc,  fc  in  oranibus  ipfi 
obfequium  prxftituros^quieeunquc  in  illos 
prxfumat  vcl  ftatuar,atque  ctiam  ad  quaf- 
cunque  fidclium  &  infidciium  icrras  Pap^ 
ipfosmitterc  p!aeui(ret,  eo  finc  ulla  ter- 
givcrfatione  atqueadco  finc  ulla  non  mo- 
do  mcrccdc,fed  nc  viatici  quidcm  petitio- 
nc  ituros :  ideoquc  ctlam  Mif^ionis  Votum  ^""^ 
appcllatur.  Et  hoc  fpcciali  vel  extraordi-  VoZ^u. 
nario  Voto  a  rcliquis  omnibus  Monachis  /«'^* 
&  Clericisdiffcrunt :  qua  dc  eaufa  ctiam 
Papaeos,  ccupupillam  oeuli  fui  cuftodit, 
&  utcorpusfuum  tucturalic,  nutrit ,  au- 
gct  &  ditat,  nc6  non  cxtraordinarijs  pri- 
vilcgijs ,  hbe.ralifrime  donat,  magnocum 
totius  Clcri  Romani  damno,  ac  detri- 
mento .  Hi  funt  Pontificis  Romani  rao- 
loffi&cancs  vcnatici ,  quos  robuftusifte 
venator  Antichriftus,  ad  indagandos  E- 
vangciicos  &  vcre  fidclcs  emittit,ut  cos 
capiat,  dilanictac  dcvoret.  Hifunr,qui. 
inftar  proditorQm  &  exploratorum  totani 
Germaniam  pcrreptant ,  ut  Gcrmanos 
fub  jugum  Pontificium  redigant ;  &:  in  co 
toti  funt,  ut  Gcrmania  in  priftmum  ftatum 
p    3  icduca- 


i  i  De  OYigmc  I  e  s  v  i  t  A  u  v  m  .  Liber  I . 

rcducatiu.  Hirunt,  qui  Gcnnanorum  cari  ptuit  :  1»  leviaribus  autem  tempo- 
iuratoshoftcs  m  pcrnicicm  corum  miti-  raKets,  cmnes  illi.tfuos  tn  Iqio,  tihi  Vrdtfo- 
gant&  incitant:  qui  manus  Pontificum  ps^s  7n'(hr  refidebit  y  prjefentes  ejfe  comtgerit. 
RoiDauorum  ad  ranguinem  innoccnti.m  luhendi  autern  totttm^  penes  Pr&pejitum 
ciljndcndura  armant :  qui  corum  auics  erit. 

his  clamoribus  opplcnc,  Ecclefiam  Romi-  Sciant  omyjes  Socij  ^  ^  „on  folum  in  pri- 
nnm^  JpoIio!:cam  fedem  tHtertturam,  nifi  mis  profcftor.is  fuxforibus\  fed  ejuoad  vixe- 
CermaaPrum.rrtf9Cipum  nemen  &  ditiones  de-  ri»t ,  q-4otid:e  antmo  volvant :  Hanc  Socie- 
learuur  a-  exprpentur:  qin  prodigiofis  men-  tatem  umver(am  ,  fingubs ,  Jub  Sanciif^i- 
dacijs  Evargciicos  &  orthcdoxos  coram  mi  Dornini  nosiri  Pap4 ,  ^  aliorum  Rcmano- 
Principibus  iL  Pontificiis  prxvagant ,  eos ,  rum  Ponti(icumfucctfforum  ejmjideli  obedien- 
fcditionum,  rcbelHonum,confpiracionum  tta  heomilitare.  Et  quamvis  Evangelio  do- 
&  aliorum  fcclcrum  irfimulant,  &  in  o-  ceamur ,  fidc  orthodoxa  cognofcamus  ^  ac 
dium  Principum  adducunt :  a  quibus  lan-  firmiter  profiteamur,  omnes  ChriftifdeUsRo- 
gninolenta;  confpirationcs&  conjuratlo-  rnano  Ponttfci,  tanquam  capiti^  ac  Iesv 
ncs  nontantum  contra  Gcrmanos  ,  fcd  Chkisti  f^icario  Jubeffe  :  ad  majorem  ta- 
contra  omncs  orihodoxos  m  cundtis  Pro-  rnen  nof/ra:  faaetatis  humilttatem ,  ac  pcr- 
vincijs  fabricantur  ;  ut  ia  titulo  dc  dodri-  feCtam  uniujcuiufjue mortificationem,  cr  "^o- 
na  Icfuitarum  prohxe  indicabitur.  Luntaturn  nojirarum  abnegationem  ^  Juntmo- 

Forroulaautemquarti  hujusVoti.quam  pere  conduccre  judicavimus  .,fingulos  nos.til- 
dcccm  priiiii  hujus  Socicratis  Patrcs  cum    tra  illud  cornmuae  vinctdum  Specialivoto  a- 
fuo  Ignatio   Loyola  Paulo  Tcttio  Papx  flringi;  ita  ut  cjuicquid  Modernus  alijcjue  Ro- 
obtulcrunt  ,  quamque  Papa  lulius  Tci-   mani  Ponttficesy  pro  lempore  cxiFienies.  juffe- 
tius  rcpetivit&:  confirmavit,  ica  ad  ver-    rint  ^  ad  profeclum  anirnarum     fidet  ptvpa- 
bum  habct  :  micuncjue  in  Societate  nojira^  g^t^onem pertinens  ,  d^r  ad (juajcunque  Piovin- 
quam  lefu  nomine  infigniri  cupimus  ,  vult    ciM  nos  mittere  vvluerit ,  fme  ulla  tergiverfa- 
fub  crucis  vexillo  Deo  mtlitare  ,     fi^t  Do-   tjone ,  aut  executione ,  iUico ,  quanttm  in  no- 
nnno  atque  Romano  Pontifici ,  ejm  in  terris   bisfuerit ,  exequi  teneamur :  five  rnijerit  ms 
Vicario ,  fervire ,  ^ofi  folcmne  per[>etu£  cafli-   ad  Turcas,  five  ad  quojcunque  hareticos,  etiam- 
tatisFotum,  proponat  fibtin  anime  ,  Je  par-    in  parttbus  ^  quas  Indias  vocant ,  extfientes'. 
temeffeSocietatis  ^  ad  hoc  potipmiim  infitUi-  five  ad  quojcunque  hdreticos.ftvejhijmattcos, 
ta  .  ut  ad  profccium  anima^um  in  vita  y  (4  feu  etiam  ad  quofvis  fideles. 
do&rina  Chriftiana  ,  ad  fidei  propagationem^        c^amcbrem  ,  qui  ad  nos  acceffuri  funt^ 
fer  publi.as  pr^dicationes (jr  verbi  Dei  mini-    antequam  i utc  ontri humeros  fupponant ,  diu 
fierturn  fpiritualta  exercttia ,  ^  char'tatis  opc-    mtiltum  jue  meditcntur,  an  tantum  pecuniA 
ray^jr  nominatim per  puerorum  ac  rudium  tn  fpiritualis  in  bmi^  habcant ,  ut  turrim  hanc 
Chrifiiantfmo  inflitutionem ,  ac  Chrtfii  fide-  juxta  confilium  Dominum ,  pofiint  confum- 
lium  .  in  Confefiionibus  audiendis  ^  fpiritua^   mare  ^  hoceBy  an  Spiritus  Sancin^  ^qui  illos 
lem  confolationem  prscipue  inlendat:  curetque   impeUit  ^  tantttm  illis  gratix  polliceattir  ^  ttt 
primo  Deum,  deinde  huju^  fummi  inftituti  ra-   hujus  vocationis  pondtu,  iLlo  adjuvante.,fe  la- 
tionern  ,  quA  yia  quadam  eft  ad illnm ,  Jemptr   iuros  fperent.  kt pofiquam,  Domino  injfnran- 
ante  oculos  habere  ,  (jr  ftnem  hunc  fibi  a  Deo   te ,  huic  J  £  s  v  C  h  r  i  s  t  i  militi^ ,  nor/ze» 
propofitum  totis  viribtfs  affcqiti.  Fnufquifque   dederint,  diu  no^iuque  fuccin^i  lumbos ,  O" 
tamen  fecunditm  gratiam  ,  fibi  a  Spiritu  San-   ad  tam  grandis  dehtti  folutionem  ,  prompti 
£lo  fubmi?}iHratam .  ut  vocationis  fud  propiium   cffe  d<  bcbunt.     Ne  qua  autem  pofiint  effe  tn- 
gradmn  \  ne  quis  forte  z.tlo  utaiur  ^  Jed  non    ter  ^tos  CAUfi,onum  ac  Provtnciarum  hupijmo- 
fecundtim  fcientiam.     Cujtts  propnj  cnjufqne    di  atit  ambttio  vel  detr.i£iatio  :  proftteantur 
gridns  ,  ytdiciurn     officium  ,  difcretio  ac  di-  finguli ,  fe  nunquarn  dire&e  aut  indire^e  de 
ftrihuito  tota  fit  in  manu  Prdpcfni  feu  PrA-    huyifmodi  mifitontbus  ,  quidquam  cum  Roma- 
lati  ,  pcr  nos  eligendi ,  ut  congruus  ordo  fer-    no  Pontifice  curattiros :  fed  cmnem  hanc  cu- 
vetttry  in  omni  bene  infiituta  communitate   ram  Deo  Pontifici  ipfi ,  tanquam  ejtss  VtcariOy 
ncceffarius.     Qui  quiderfi  Prxpofitus  ,  de  con-    &  Soctetatts  Pr^pofito  dimifjuros.     G^ti  qui~ 
fidtoSociorum.confiitntiones  adconfintdlionem   dem  Pr,epofitus,  ficut  cateri     etiam  profi- 
hr/jus  propofiti  y  nofiro  fini  conducentes  ^  tn   tcatur ,  Je  nihil  de  Jtiimetipfias  mijiioney  in 
confilio  ,  condendi  auftoritAiern  habeat :  majo     alterutrarn  partem.,  ntfi  de  Societaits  confilio., 
rifuffragiorumparteifemperfiatuendijnsha-    cumdiclo  Pontifice  efje  cttrattirnm.  Vcveant 
hente.     Conjilinm  veto  ftafuatur  efife  in  tehus  finguli  Je  tn  omnibus,  qu£  ad  RegnU  hujus 
quidcm  gravibus  ^  ac  perpctuis.,  major  pars    nfirx  obJervat  jQncm  faciunt ,  ohedientes  fire 
totittsSocietatis  i  qutt  h  Pr/epofito  cemmodevo-    Societatts  PtApofito.  lUeautem  jribeat  ea^  quA 

ad 


Dc  Origine  IesvI' 
ad  confectttionem  propofiti  fibi  a  Deo  ^ 
Societate  ,  fi»is  ,  cognoverit  effe  opportu 
na.  In  pr.tlAtione  atttern  fua  ,  bentgnatis  ac 
manfuetudinis ,  Charttatifque  chnm ,  Petri, 
Paultque  formuU  fempcr  fit  memor  tam 
ipfe,  (juam  confilium  ad  normam  hanc  af 
jidue  fpeiient  :  nominatm  commendatam 
habeant  infiitutioncm  puerorum  ,  a,c  rudinm 
in  Chrijliana  doclrina ,  decem  VrAceptoram, 
Atque  aliorum  fmiliurn  rudimentorum :  quA- 
cunquejecundum  circumfiantiits  perfonarum^ 
locorum  ac  ternporum  illis  congrua  vtdehun- 
tur.  Ejl  enim  maxime  necejfarium  circa  pro- 
videntiam  hujw  rei ,  diligenter  Prapofitumj 
confiiium  inviiilare :  cum  &  in  proximis  a- 
dificiumjidetffine  fundamento  non  pofitcon- 
fur  ^erc.,  (7  in  nosiris  periculum  fit ,  ne  ut 
tjriifue  erit  DoBior^ita  Provinciam  hanc,  tan- 
quam  primo  afpe^iu  minits  fpeLiofam ,  forfttan 
detrefiare.,  conetur:  cumtarnen  revera  nul- 
la  fit  fuciuofior ,  vei  proximis  ad  Adificatio- 
mm ,  vel  nofiris  ad  charitatis  /s  humilitatis 
officia  fimul  exercenda.  Subditi  vero  tum  pro- 
pter  tngcntes  Ordinis  utilitates^  tum  propter 
ntinnuam fatis  laudatum  humilitatis  ajsiduum 
exercitium  ,  Prapofito  in  omnibus  ad  inflitu- 
tum  Societatis  pertinentibt^  parere  femper  te- 
tteAntuty&  in  illo  ChriHum,  veluti  prafen- 
tem  agnofcant ,  &  quantum  decet ,  veneren- 
tur.  ciim  autem  experti  fuerimus ,  jucun- 
diorem ,  pttriorem  (y-  ad proximi  ddificationem 
Mptiorem  rem  effe  vitam.,  ab  cmni  avari- 
ttA  contagione  quam  remotiJ?imam.,&  Evange- 
licd  paupertati  quam  fimiUimam:cumq;fciamtts 
Bominum  noftrum  Itfum  Clmfiumfervis  fuis 
regnum  Dei  folnminquirentibus,  necejfiria  ad 
viilum  cr  vefiitum  ejfe  jubminiftr.tturum.,vo 
veant  ftnguli  &  univerfi ,  perpetuam  pauper- 
iatem,  declarantes  quod  nonfolitm  privatim, 
fedneque  etiam  commitniter  pofimt  pro  Socie- 
tatii  fuftentatione ,  aut  ufu ,  ad  bona  aliqua 
ftabilta  aut  ad  proventtts  feu  introitus  aliqttos 
itts  quod  civile  acquirere ,  fed fint  cententi  ufu 
tantum  rerum  ,fibi  donatarum ,  ad  neceffana 
fibi  comparanda,  recipere.  Pofiint  tamen 
habere  in  Vniverfitatibus  Collegium,  feu  Col- 
legia  habentia,  redittes  cenfus  jeu  poffefiienes, 
ufibus  &  necejfarijs  fludentium  applicandas^ 
retenta  penes  Prdpofttum  &  Societatem  omni- 
moda  gubernatione  ,  feu  Superintendentid , 
fupra  dtcla  Collegia ,  &  pr^di^os  fiudentes, 
quoad  gubernatoris,  feu  gttbernatorum  acfiu- 
dentium  eleclionein^  ac  eorundem  admifiiO' 
nem,  emifihonem.i  receptionem exclufionemy 
fiatutorum  erdinationem  ,  circa  fiudentium 
infiruciionem ,  eruditionem  ,  adificationem  ac 
corre6lionem ,  viBus  veftitujque  eis  admini- 
ftrandi  modum  ^  atque  etiam  ommmodamgH' 


rARVM.    LihcY  L 

bernationem  ,  rcgimen  A,-  curam.  Sic  tatnen 
ut  neque  Studentes ,  di^is  bonis  ahuti ,  ne- 
que  Societas  in  proprios  ufus  convertere  pofiity 
fed  ftudentitim  necejsitati  fuhvemre.  c^i 
quidem  ,  pofl:  cognitum  in  jpiritn  &  literu  eo- 
rum  profe^um ,  &  poft  jttfjicientem  probatio- 
nem ,  in  Societatem  npftram  admitti  poffui2t. 
Socij  omnes,  quicunque  in  facris  fuertnt,  quam- 
vis  beneficia  Ecclefiaftica ,  aut  eorum  re- 
ditus  non  habeant  :  teneantur  tamen  fingu- 
li  privatim  ac  particttlariter ,  &  communtter., 
ad  dicendum  officitim ,  &  fecttfidum  Ecclefi^ 
ritum. 

Hac  funt ,  qu£.  fub  prafati  Dcmini  noftri 
Pauli.,  &  Sedu  c^pofiolica  benepUcito  de^ 
noftra  profefiUone  ^  typo  quodam  explicare  po- 
tuimus.  ^od  nunc  fecimu^s ,  ut  jummatim 
fumvtione  hac  informaremus  tum  illos  ,  qui 
nos  de  noftro  vitA  inftiuttto  interrogant :  tum 
etiam  ptfteros  noftros ,  fi  quos ,  Deo  volentey 
imitatores  tinquam  habebimu4  huius  vttce. 

cum  multas  mngnafqfie  habere  difficuL 
tates  fiierimus  expertt.,  opportunum  tudica- 
vimtt4  etiam  fiatuerc ,  ne  qttis  in  hac  Socteta- 
te  recipt.itur ,  nifi  diu  ac  dtligentifiirne  fuerit 
probatus  cum  prudens  tn  Chrfto ,  ^  vel-  do" 
cirinci ,  fieu  vitA  ChriftianA  puritate  apparue- 
rit  conjpicum  :  tunc  demiim  admittantur  ad 
Iesv  Christi  militiam ,  qtti  tentitbus^ 
caeptis  noftris  favere  dignetur  ^ad  gloriam  Dei 
Patris ,  ctti  joli  femper  decus  ^  honor  in  je- 
cula ,  K^men. 

Hanc  f^rmulam,  ccu  pium,  fardum 
ac  fpirituaicm  profc£lum  ,  Af  .  irclica 
audoricate,  cx  ccrta  fcientia  approba- 
vitjConfirraavit  bcncdjxitjac  pcrpctuac 
firmitatis  numine  robofavit:  ac  fub  fan- 
dse  Scdis  Apoftolica:  protedione  fufce- 
pit  Paulus  Tertius  Anno  Domini  1540, 
Quinto  Galend.  Octob.  Poncificatus  fui 
anno  fexro. 

Icfuita:  igiturhac  in  parte  non  diflimi- 
les  funt  L.  Flacco  :  ut  cflim,  Cicerone  tc  - 
fte ,  legcra  illc  inquiilimam  de  Sulla  tu- 
lit,  utomniaqua:cunquc  illc  fcciiTrt  &  di- 
xilTecrata  cfTcnt :  fie  lefuiia:  nullapicta- 
tis,  nullaicquitatis,  nuila  iuris  ratione  ha- 
bita,  id&:  approbandum  &:cxequcndum 
effc  ducunt,  quod  a  Pontificc  Romano, 
vel  a  Gcnerali  fuo  mandatum  &  injun- 
dum  ipfis  fuerir.  At  ver6  fe  homini  ali- 
cui,  pr^efcrtira  Antichrifto,  fie  obligarc, 
Dt  omnia  ejus  juffa  accuratiiis  obfcrvcs, 
quara  ipfius  Dei  raandata ,  &:  quidcm  ita, 
uttccomparcs  quafi  corpus  mortuum,  fic 
cnim  loquuntur  Icfuitjc,  aut  nervis  alie- 
nis  mobilc  lignum  ,  id  partira  fuperftitio- 
fi  cft  hominis ,  partim  trunci  &:  ftipiils. 

Notie 


Dc  Oyigme  Irs^ 

Nota:  c^'  Animadvclfiones  ad. 
Regvlas  lefuicicas, 

Cap.  TJ As  autem  fuas  Regulas  &  Confti- 
I X.  Jrltucioncs  Ignatij  Loyolre  Hifpani  mi- 
iefu>t.t  Jins  Dci  vcrbo  &c  Chfilli  Evangciio  lon- 
^uT/'''  g«'^me  prxFcrunt.  Si  quls  cnim  in  le- 
-^crio  gcm  Dwl  pcccat  ,  vcl  conciones  facras 
n*^g''g'^»  "'^^'^  dclinqucre  videtur  lc- 
fuitis  ,  aut  pcccatum  cjus  vcnlalc  cft  :  fin 
vcro  peccat  in  lefuitarum  Regulas ,  hic 
cx  illoruro  fcntentia  mortalc  ciimcncom- 
mittit.  Hinclefuita.  S^f^r^^?/,  inquir,  Ha- 
fenmuilcrus,  pagina  115.  mmine  Henricus^y 
Alumnotum  SchoUJlicorum  Principis  Bavari^ 
in  Alhertino  contubernio  Ingolfiadij ,  Regens 
Oeconomus ,  Ann9  millefimo  quingentefimo 
oBuagefiimo  quarto  in  ftptimana  fan6ia  ,  quie 
ultima  dicitur  jejun^  ^  die  Veneris  fuU  di- 
fcipuUs  dixit  :  Per  hoc  facrum  jejunij  tem- 
fus  Uhenter  audivijlis  hfftoriam  PdJ^ionis  Chri- 
Jli  ex  quatuor  Euangeliflis  :  fecifiis  muitas 
faenitentixs  vigtlij's ,  jejunijs  ,  orationihus,  pe- 
regrinationibus ,  ciUcijs ,  ferulis ,  &  flagelUsy 
quibus  vos  Chnfio  conformaHis ,  ejus  pafiO' 
nem  ."Mmplevisiis .  &  peccatis  veftris 
fatisfectftis  :  fed  dico  vohes,  nihil  ifta  omnia 
fohfs  proderunt  ,fi  non  juxta  prafcriptum  no- 
ftri  bupcrioris  cras  omnes  finguli  peccata 
veflra  coysfcjii  fueritts &  Sacramentum  mo- 
re  Catholuo  fub  und  Jpecie  fumpferitis.  Quia 
hcic  fanHn  mtndxt  Ecclefia  Romana  quam  , 
in  omnihus  audirc  dehemus.  Lihenter  au- 
dire  conciones  multas  libenter  ac  fapius  le- 
qere  facram  Scripturam ,  id  profe6lo  non  efi 
ftgnum  boni  Catholici  ,  fed  potiiis  h^retici, 
qui  fe  isiis  rebus ,  ceu  fimia  nuce ,  dele^ant. 
Feruf  autem  Catholtctu  non  multum  dtlc^li- 
tur  conciomhus ,  qunL  citb  ceu  ventm  tranf 
eunt neque  le^ltone  capttur  Seriptura^  fi~ 
quidom  ea  mortux  eft  litera  ,  quam  non  in- 
telligit  :  fed  unica  ejus  voluptas  eft  multas 
audire  Miffas  ^  fapiiis  confiteri.  H^c  qni 
ne^ligit  contemnit ,  gravim  peccnt ,  qukm 
qtii  in  omni  vita  fua  nulUm  unquam  concio- 
nem  andivit ,  ncc  Biblia  vidit:  Cum  au- 
tcm  exhortaiioncm  finiviffct,  cumqi^^mi- 
hi  cnira  inquit  HAfcnmuIlcrus  familiariier 
notus  crat)  intcrrogiiTem ,  undc  iftapro- 
barct?  Refpondit  brcviter/  ^«^i,  inquit, 
■  facra  matcr  Ecclefia  Romana  fic  ftatuit  .,cuifi 
non  fimj/Liciter  obedi  veris  ^  bontu  Catholicia 
tton  eris.  Addidit  pra;tcrca,  Ecclefia  Ro- 
rnana  non  verhum ,  verbumy  aut  Scripturam^ 
Scripturam,  ut  vos  facitis  Lutherani  hareti- 
ci,  (edC^ii(fam  ^  Confejiionem  inculcat.Ham 
ergo  Audiamus  :  quia  hac  ejl  magftra :  eft  viva 


^ITAUVM.  Libcr  I. 
Dei  litera  :  ipfa  Ltx :  ilU  autem  efi  litera  mor 
tua ,  mhll  contra  Ecclefi/t  Romantt  authorita-  ^ 
tem  decernenst  ut  nec  plta  contra  matrem  nec  1 
Jervui  vel  dtfcipidus  contra  dominum  (j  ma-  1 
giftrum  fuum.  ; 

Intcr  ca  quoquc,  qua:  in  Rcgulls  Ic-  1 
fulticis  notanda  occurrunt,  duo  vidcn- 
tur  efic  non  contcmnenda  :  Prius  cft  1 
dc  Rcligionis ,  fcu  potius  fupcrftitioniK 
fua:  propagationc :  Altcrum  inftituti  fui 
fpcctat  oeconomiara,  fcu  adminiftratio- 
nisordincm,  utrumquc  ad  ccrti  cujuf-  ' 
dam  &]atentis  inftituti,  eujus  in  his  Rc- 
guiis  fepiflime  mentioncm  faciunt,  pro- 
motioacm  tcndere ,  omnes ,  qui  fcripra 
illorum  cum  opcribus  eonfcrcnt ,  faeile 
intelligent. 

Vcrura  ne  quis  ca,  qu^  in  illisRcgu- 
lis  proponuntur ,  lanquam  ievia,  autnon  ^''Jf^fJ 
talis  momentiefTe  temcre  Judicct,  af  ijf-  tHm  fL 
dem  refatandis  &:  debellandis  plurium  f^f^^'- 
animos  6d  opcras,  ijs  oecuparc  ncccffc  *  * 
fit,  tantum  hoc  ab  codcm  cxpetitur,  ut 
poteftatcm,  quam  illi  in  poicntiffimos 
orbis  terrarum  Rcges,  Principcs  &  Rcf- 
pub.  arcibus  hifce  ufurparunt,  afpiciat,<5c 
in  domos  profcfTas ,  Collegia,  domos  pro- 
bationum,  fcminaria  &  rcfidentias,  O- 
ratoria  ( qujc  non  Tcmpia,  fed  Rcgiie  (unt, 
fuppcllcdihbus  aurcis,  argcntcis ,  fcricis 
aiijfquc  fupra  fiftum  Babyionicum  or- 
namentis  ditata,  maximifque  rcdditi- 
bus  dotata,  ocuios  intcndat  :  confcftim 
vidcbit,  illorum  zelum  non  ullius  Rcgis 
aut  Pfincipis  tcrritorio  circumfcribi ,  fcd 
eosordini  fuo  Vni verfum  orbis  globumad 
occupandum,  &:  libidmi  fubjugandum, 
non  ad  vcritatem  propagandam  propo- 
fuiffe,  ira^ue  fub  Titut.  primo  in  Sum- 
mario  Conftitutionum  ,  vcificulo  terrio  , 
ita  fcribitur  :  Noftra  vocationis  eli  diverfa 
Uca  peragere  &  'vitam  agere  in  quavis  Mun- 
di  pUga  ,  ubi  maju^  Dei  obfequium  ^  ani- 
marum  auxilium  fperatur.  Sic  cnim  fonus 
eorum  Roma  cxivir  m  univcrfum  Mun- 
dum,pertotam  Italiam  ,  Siciiiam,  Sar- 
diniam,  Hifpaniam,  Africam,  lndiam,0- 
rientalcm,  Occidcntalem ,  in  Prarfiliam 
Mexicanam  ,  inipfas  Infulas,  in  Galliam, 
in  Bclgium,Gcrmaniamfupcriorcm  &  in- 
fcriorcm,  Auftdam ,  Poloniam  aliafquc 
quafvis  Rcgioncs  eitra  ullum  Territorium 
aut  jurifdidionura  rcfpcdum ,  cdam  in 
coeium  more  Gigantum  manus  irapuras 
cxtcnfuri,  nifi  gladio  oris  fui  altillimus 
iilos  dccurtarct.  Quod  non  injuria  fe 
faccre  ducunt ,  ciim  Gencralem  fuum 
loco  Chrifti,  qui  finc  uUa  tcrmini  pra?- 
iiaiciono  in  coclis  in  ccrra  Dominus  eft, 
obcdicncia 


De  Origmc  IcsVlTARVMi  Liher  L  jit 
r  b^dientia  CiECa  colendum  &  honotan-  habcant,  qui  vcri  Dei  mandatis  obediuntt 
dum  eflic  ftatuant.  Adco  vt  etiam  liberos  &:  humanis  traditionibus  repugnant  ,  qos 
inuitis  parcntibus  plagiarii  illi  abducant,  pro  rcbellibus  &  fedition;bus  profcindant) 
adquod  cumbfarphcmiaimpuri  illi,Chri-  Imo  ipfos  Rcgcs  &  Principcs  ob  non  fct~ 
-fti  doarina  aburuntur  ,  ut  vidcre  cft  d.  uata  rupenoris  fui  mandata ,  Regnis,Prin~ 
titul.  vcrf  88.  vbi  noranda  &  cxaminan-  cipatibus  &  fubditis  i  ipfo  jure  cxeidifici 
da  cft  illa  qua:ftio  ciim  improbos  illos  fubditos  ab  omni  obcdientia  refpcda  lc- 
ambitio  &  auaritia  ufqucad  cxtrcmosor-  gitimorum  fuorum  Magiftratuum  folutos 
bis  fincs  prolupcrftitionc  ,  imotyrannidc  cftc. 

Romana  propaganda  impellant ;  Quid  ve-  An  non  hanc  obcdicntiarii  ^  perftclam 
ris  Chriftianis  mcumbat  ad  Rcgnum  Dci  fcilicct  ,  Rcgibus  libcris  {  ii  cnim  qui 
pcr  Vniucrfum  ,  Mundum  propagandum  pocuio  abominacionum"  inebriati  funt  dif- 
&anvlla  terminorum  circumfcripcio  illos  ficile  hxc  intclliguni  j  alitcr ,  quam  hade- 
ab  officio  charitatis  Chriftiana:  impcdirc  nusfuit,  fuifquc  colotibus  depingend.:m 
dcbcat  :  Item  an  fcminaria  piotatis,a-  &  commendandam  eftc  fqnar  d  Qtnv.x  (c- 
pud  vicinos  propaganda:  licita  ,  &  fa-  datores  judicavcrinr,cxcmplis  perRdiEil- 
tis  diligentcr  ab  orthodoxis  cxculta  ,  i-  lius  lefuitica:  obcdienti^  m  lucem  prolatis, 
tcm  annon  horum  dcfcftus  noccat  non  ut  fcorti  illius  magni  probfum  omnibus  in- 
folum  Gonfcruationi  ,  fed  Sipropagationi  notefcat ,  &  filius  ille  pcrditionis  tandem 
Regni  Chrifti ,  id  cft,  vera:  pictati  &:  vnio-  omnium  opc  &  confilio  deftruatur,  fceun- 
n\  Chriftianzc,  item  annon  horum  vigilan-  diam  Dci  zelotis  mandatum. 
tia  &L  prudcniia  quorundam  Evangelieo-  In  cap.  I.  quo  Regular  coramunestra- 
rum  ncgligentix  &  ofcitanciae  merito  cx-  duntur  verf  50.  obfervacionc  dignumeft, 
probari  pollir.  quo  pr^eipitur  ,  ut  aliic  de  aliis  Natio- 

Sccundo  intcralios,  verficulus  ^i.cum   nibus  bene  fcntiant  ,  &  ncmo  bclla  vel 
^chr'ijii  quibufdam  fcqucntibus  de  obedicnti  di-   contentiones  inter  Chriftianos  Principes 
loco  ha-  ligentcr  examinandus  eflc  vidctur  ,  quia   in  colloquium  inducat;  hic  lefuitarum  qui 
ienditf.      .jjj^  Icfuira:  ,  vt  fidcliffimi  Antichri-   ptajGipuaeomnium  fadionum^fcditionum, 
(       fti  miniftri,  fe  fupra  Dcum ,  ejufque  vcr-   bellorum  ,  rcbcUionumquc  &  fecleruni 
bum  &  ipfamdenique  aiquitatem  natura-   faces  funt ,  artcs  &  machinationes  ab  o- 
lcm  extollunt,ftatucntesquemcunqucSu-   mnibus  veritatis  amatoribus  ful?la?gcnda:, 
pcriorcmChrifti  loco  agnofccndum  &:rc-   coramunicanda;  &c  velut  in  tabclla  cxhi- 
vcrcndumcflc,  &  voluntatcm  acyudicium   bcnda^  ,  ut  Rcgcs  &  Principes  fibi  ab  illa 
fuum,cumeoquodSuperior  vult&fentit   Romanenfiura  colluvic  queant  ocius  &c 
inomnibus,  ubi  pcccatum  non  cernituro-   priufquam  cum  illis  pereant ,  vigilantius 
mnin6conformandum,&:c.non  repugnan-  cavcant. 

do,non  contradiccndo,ncc  vUa  rationc  ju-  Monopoliorum  lefuiticorum  indu- 
dicium  propriumipfiusjudiciocontrarium  ftria  capit.  4^  dc  Admittendis  verfic  53. 
dcmonftrando,fcd  fincrefe  dcbcre  pcr  Su-  oftenditur  ,  quibus  pcrfedius  declinan- 
pcriorcs  fuos  ac  fi  cadaucr  effent ,  baeuluf-  dis,  non  inutilc  vidctur  pofTo  impendi  ftu~ 
qucfeniSjitafcillorum  nutu&  voluntatc  dium. 

rcgi.  Cum  vcrba  fint  nota:  rcrum  ,  neque 

In  quo  primum  obferuandum  cft ,  &  ha:  finc  illis  rc£te  intclligi  poflint  ,  fcm- 
fi  inibi  vcrbis  quemcunque  fuperiorem  ,  per  ab  omnibus  commcndatum  fuit ,  ut 
(irc.  utantut  3  non  ideo  eos  loqui  dc  qui  res  perfcde  cognofccrc  vellent,  ver- 
Chriftiana  &  legitima  obedicntia  Rcgi-  borum  proprictatibus  prius  opcram  da- 
bus&Principibus,  qui  Vicarii  Chrifti  in  rent, lefuitse  morc  fuoincap.  8.  litcrarum 
hoc  Mundo  funt  a  fubditis  debita  :  fcd  dc  ftudiisvcrf  51.  non  antc  Hcbraic^  lingux 
ca  5  quam  per  fuos  fcdarios  fuis  Supcriori-  ftudium  juvcntuti  permittunt  ,  quam  cum 
bus  praeftandam  cflc  volunt  ,  cum  fupra  Theologias  facultatc  mcdiocritcr  eruditi 
Dcum  ,  fupraRcgcs  &  Principes  cxtollcn-  fint ,  ut  nimirum  advcrfus  veritatis  faluta- 
do,im6  cofdcm,  licet  vnctos  Dci,  pcdibus  rem  cognitioncm  quar  per  cxadam  lingu^ 
calcando  jugulum  corum,fi  vfusfedar  fuac  fandx  fcicntiam  cx  vetbo  Dci  perfc6\e 
requirat  ,  perfedx  fuaiobcdientia:  mini-  hauriri  poteft,  fophifticafc  Thcologiae  an- 
ftros  &  difcipulos  praefcindcndo.  Prafcc-  lidoto  prius  pra:muniri  poflint.Ita  veritatis 
pta  fceicrati  homlnis ,  ^etcrnis  divinie  &  ISmpliccm  viam  caviilationibus  fuis  ob~ 
incorruptibilis  fapieetiiE  mandatis  prarfc-  ftruunt. 

rcndo,  fic  ut  his  repugnantcs ,  dummodo  Qu^  ipforum  pra:varieatio  clarius  o- 
illispatcant,progctfcda:obcdicn£ia:filiis  ftcnditur  cx  vorfu  fequcntc  ,  ubi  fummi 

q  Phib- 


j2,t  De  Origine  Izsvn AKYM.  Liher  l. 

Phibfopbi  fcripta  commcntanis  orihodo-  ratiaoftenditur  vcrfu  tr-gefimo  quinto  c- 

xorura  iiiuftrara  ,  nonahter -1  fophiftis  f\)is  jufdcm  cap.vbi  htcras  in  ColU  gioad  cxic- 

lcgi  volunt,  nifi  quatcnus  Theologiac  fcho-  ros  vel  ah  cxtcris  ac  CoPrgiatos  fcripra*, 

lafticcE  (ubfervire  poflint.  ■diligenter  Redori  Jeg%\da.s  comm  tcit, 

Quod  54..  vctfu  eodcm  capitc  traditur,  quoctiam  refcrcada  Reguia  «crria  lar,ito- 

notaiu  &  obferuationc  dignilTiraum  effc  ris,quapra:cipitur,vt  htcra:  omnes  &  fche- 

vidctur  ,  ad  vnioncm  (  qi-a  rcs  parvie  crc-  dui^,  qua^  domcfticis  mittuntur,  S^^pcriori 

fcunt  j  interSocios  confcrvandam,  vide-  tradantur  ,  ita  vt  ne  ii  ad  qups  mirtuntur, 

licet,  vt  ingeniorum  hccntiain  opinioni-  intclhgant  cas  acccptas.  / 
busnoLiis,  vc!  introducendis  vc!  fedandis,       Improbum  atquc  im.pudcntia:  plenum 

oranibus  modisGcrta  aiiqua  lcge  coercea-  cft  ,  quod  in  opinionum  diverfitaiibus  , 

tur,haccnim  facile vcritas &; Kcipubiica^  Thcologia:  ProfefTores  a-d  conftitutioncs 

tranquilhtas  pcrturbantur  ,S£  intervcrtun-  fuas  ,  nonauiem  ad  facras  htcras  rcmit- 

tur.QuodfieadcmoperaTheologi^Scho-  tant  :  vnde  ctiam  cx  duobus  altcrura  vc- 

laftica:  Profcflbribus  pra^cepifTent ,  vt  vcri-  rum  cffc  neceflc  eft ,  vt  nimirum  facras  li- 

tatcm  vtriufquc  Tcftamcnii  omnibus  no-  tcras  non  habcant  pro  norma  veritatis,  vcl 

ui3  opinionibus ,  quibus  pfcudo  Chriftianl  inftitutum  fuum  non  ad  Rf  gnum  Dci,fcd 

iriam  infcccrunt  ,  diligcnti  vcritatis  per-  Antichrifti  Tyrannidcm  promouendam 

fcrutat:onc,rcpurgarcnt,fynceriiisilliagc-  icndat. 

rcnt>  Mirum  cft  quod  cap.  6.  ejufdcm  tituli 

Vcrficulo  fcqucntc  50.  prqeipitur  vt  di-  vcrf.  ^4.  prascipitur ,  de  depofito  pecuniac 

ligcns  adhibcatur  cura  nc  defint  opera-  nullo  recipicndo ,  nifi  fortc  nimisfibi  du- 

rii  ,  qui  confcfliionibus  audicndis  fint  i-  rum  forc  putcnt,  reddcrc  quodfcmcl  ac- 

donei ,  vtque  ad  id  cafibus  confcicntia:  o-  ccperint. 

pcramdent  ,  haud  dubie  in  cum  finem  vt       In  examine  rcGipiendocum  ,  quod  de 

confcic>ntiarum  tortoreseo  crudelius  pio-  quinquc  impcdimentis  cfleniiaiibus  fcri- 

rum  mentcs  cxcruciarc  &  ad  varia  poeni-  bitur  ,  nimirum  quod  inprimis  ita  fint  in- 

tcntiarum  gcnera  earnificcs  adigcrc  pof-  tcrrogandi ,  vtca  impedimcnta  cfTcquasa 

fint,hiG  confcffiouum  lefuiticarum  attcs  &  Soeictatc  CJ^eludunt ,  qui  rccipi  fc  volunr, 

fincs  detcgendi.  non  intclligant ,  nc  vcrum  occultandi  oc- 

Interalia  &idnotaripotcft,quodcapiXC  eafionemaccipiant, in co  ccrte illarumin- 

i.vcrf.  S.dcofficioRcdoristradltur  ,quod  genii  dextcritas  manifcftatur. 
ctfi  fcvcriftimacfint  legesobcdicntise,  non       Probationum  Reguia:  ,  fecundum  quas 

/  tamen  Re£torcm  ,  authoritatc  fibi  ad  eam  Magiftri  Novitiorum  cofdcm  prima,fccun- 

tueodam  conccfsa  vbique&  ferapcrvtide-  da&  tertia  probationr,  examinarc  dcbcnt 

bcre,quod  appellant  in  virtutc  obedicntijc  diligcntilTime  inquirendo. 
jubcre,  nc  fcilicct  non  obedicndo  authori-       Rcgula,qua2  titul.de  Magiftris  Nouitio- 

tasvilcfcat  .•  Ncc  Romaniquoquc  nifi  cx  rum  capitc  fecundo  vcrf  quinquagefirao 

gravifiimacaufaimperio  vtcndumcirecen-  primo  dc  Gonfuetudinc  condifcipulorum 

fcbant^vtilii^isefte  rati,  vtresagantur  au-  traditur,obferuau  digniftima  cft,&  talis,  vt 

thoriiatc  fuadendi  magis  ,  quam  jubcndi  in  omnibus  Collegiis  vbi  profcdionis  ra- 

potcftatc  tio  habetur,exadinimc  fcruanda:  id  quoqi 

Quod  Gonrcientias  rationem  a  fuis  Rc-  rcde  monitum  videtur  ,  quod  ingcniorura 

dorcm  cxigerc  volunt  ,  cap.  5.  vcrfzz.  dclcdu  magis  boni  communis  ad  gloriam 

Titul.  Regui^E  Rcdoris  ,  c6  injuftius  vi-  Dci  ,  quara  paiticularis  cujufquc  ratio  ha- 

dctur  ,  quod  Deus  ipfc  fibi  Ka^S^ioyvca-  bcnda. 

criotv  rcfctuauit  ,  ita  in  coeleftc  Rcgnum        Ad  magnitudinem  quoquc  fccularis 

involantcs,  non  contcnti  tcrrcnoi  ficu-  lefuitarum  potcntix  pcrtinct  ,  cxadil^ 

ti  &  id  abfurdiftimum  vidctur,  quodco-  fima  illa  pcr  vniuerfum   orbem  Certe- 

dcm  capit.  vcrC  i6.  cum  fcqucntibus  de  JpondentU     cujus  vtilitas  &  forma  rc- 

poenitcntiarum  generibus  additur.  Q^id  pracfcntantur  in  Tiiulo  de  formula  fcri- 

autcm  rationem  coofcicntiae  rcddcrc  ap-  bcnidi  ,  vbi  vcrfu  primo  dicitur  ,  qubd 

pclhtent  ,  id  in  inftrudionc  ad  rcddcn-  commcrcium  frcqucns  litcrarum  inter  in- 

dam  confcieniix  rationcm  juxta  morcra  feriorcs  5^  fupcriores  ,  maxime  ad  v- 

Socictatis  docctur ,  his  verbis.-  Tfitamyit)-  nioncm  in  Socictatc  fervandam  fjciar,  ad 

quit ,  animam  fmmintegre  mauifejldw  factat  audicnda  ca ,  qua:  cx  variis  locis  ad  a^difi- 

nuUam  rem  ceUndo ,  quA  Dorninum  vni  verfe»  carioncm  ,  &:  corum ,  qujc  gcruntur  cogni- 

rumpjfenderh.  tioncm  adfcruntur  ,  &  oftenditur  in  fc- 

Arcani  fui  tcgcndi  &  alicni  rcuclandi  qucntibus  vctficuhs  ,  quibus  modisillud 

.  commcr- 


'  De  Origine  I  E  s  v  J 
comraercium  fit  cxerccnduro^  Vcrum 
vcrf.  vndccirao ,  manifcfte  apparet ,  cam 
corrcfpondentiam  non  ad  domorum  & 
Colicgiorum  fuorum  ftatum  cognofccn- 
dum  tanmm  pcrtincrc ,  fcd  ad  ipfius  fta- 
tus  politici  arcana  fcrutanda  :  additur  c- 
nim,  vt  totius  provincias  ftatum  bene  ex- 
pliccnt  &  fupplcant.fi  quid  intcllcxcrint) 
quod  Supcriorcsdomorum  Collcgiorum 
minijs  dcciaucrunt ,  &  in  vniucrfum  ita 
leribcrc  dcbcnt  ,  vt  gcncralis  omnium 
rcrum  ,  omniumque  pcrfonarum  acPro- 
vinciarum  ftatum,  quoad  ejus  ficri  pof- 
fit,antcoculos  habeat.  Quis  quasfo  nunc 
lcfuitas  exadiftimos  omnium  rcrum  cx- 
ploratores  &  pcrrimatorcs  cflc  ncgavc. 
rit  ?  ciim  \\xq  ipfi  fuis  fcriptis  fatcantur. 
Quis  nunc  ncgaucrit  icfuitas  fub  pra^tcx- 
tu  Rcligionis  Rcgna  &  Imperia  fcrutari 
&  pctcrc.'' 

Vcrum  cum  tantam  vafcrrimi  hi  vctc- 
ratorcs  cx  fpla  corrcfpondentia  vtilita- 
tcm  ad  vnionera  intcr  Romancnfcs  tucn- 
dam  ,fentiant,  nonabs  re  cft  ,  quodilli 
quiRcgcs  &:  Principcs  Romancnfes- in 
fua  manu  habcnt  ,  jifdcm  pcrfuadcant, 
\t  gravibus  propofitis  paenis  ,  Evangeli- 
6os,  ab  illo  litcrarum  commcrcio  abftcr- 
icant  ,  hoc  chim  mcdio  iliis  fublato, 
ncque  decommunibus  perlciilis,  neque 
de  ariibus  &  machinationibas  qua:  in 
illos  confuuntur  ,  inuicem  prxmoncrc 
pcnitus  polfunt,  ncc  mutuis  confiliis  & 
opc  juvari :  deinde  ficorrcfpondcntia  Ic- 
fuitis  Tyrannidis  Romana:  propagatori- 
bus  ad  vnioncm  fuam  longc  latc'quc  pro- 
pagandam  &  difFundcndam  fumrae  fit  v- 
tilisi  eonfcquitur,  vt  ejufdcm  dcfcdus,  E- 
vangehcis  &  libcris  Statibus  maximas 
haud  dubie  adferatincommpditatcs ,  iif- 
dcmqucobid  pcr  conjuratos  Roraancn- 
fcs  prohibita ,  vt  ita  rcbcUium  gcntcs  in- 
tcrnis  difcordilsrclinqucrcntur  ,  illifquo 
pifcatio  illa  hominum  inaquis  turbatis 
eo  libcrior  remancat,  qui  in  tcncbris  am- 
bulant,luccm  oderunt:  huius  eoramunio- 
nis  &  commcrciiChriftiani  vtilitaSjquia 
tanti  momcnti  cft  ,  pro  eoncionibus  6c 
fcriptis  publicis  pro  dignitatc  omnibuf- 
quc  S£  fiogulis  tam  Regibus  Principibus  &: 
Magiftratibus  Chriftianis  &  libcris,quam 
Rcftoribus  &  Profcfforibus  veritatis  c6- 
mcndanda  cft,vt  Antichrifti  fraudibus  re- 
tedis ,  Ecclcfix  Chrifti  advcrfus  cas  tcm* 
pcftive  &  fortitcr  caueri ,  &  locuftarum 
&  vipcrarum  illarum  agmina,  in  puteum 
abyffi,  vnde  prodicrunt ,  rcpclli  &  pijEci- 
pitari  queantocyus  poftint.-  tantine  fcra- 
p  c  cti  ot  privata  ( quac  in  publieorum  nc- 


TARVM.  Lther  l.  12.3 
glcdu  pcriclitantur,  nequc  cxtrA  eorum 
tutclam  falva  cire  pofifunt  ;  vttolcrabi- 
liuscflcGredatur^in  publicis  perire  priva- 
ta  ,  prsenimio  privaiorum  ftudio  male 
publica  curando,  quam  ad  modicum  pri- 
vatis  fimultatibus  &:adionibus  fufpenfis» 
profalutc  publica  advcrfus  eommuncra 
hoftcm  vigilarc,&  in  publicis  privata  tuc- 
ri. 

Notandum  quoque  cft ,  quod  de  Pra:- 
fci^o  Rerum  Spiritualium  ftatuitur,  vfc 
nimirum  fccundum  cognitioncm  inftitu- 
liSocictatis  zclomagno  diligcntcr  illud 
promoveat  &  tcpidos  cxhortctur  ,  &e. 
tanta  cnim  eft  phirium  ofcitatio,vt  ncque 
frigidi  nequc  cahdi ,  nuUoquc  affedu  aut 
commiferationc  ducantur ,  raodo  fibi  bc-r 
ne  fit,  qua  in  rc  quara  neceflarium  fit  cha^ 
ritatis  Dodoribus,tepiditatem  &:  ofcitan- 
tiam  illam  non  tantum  charitare  Chri- 
ftiana  >  fcd  &  viris  bonis  ind)gniffiraam, 
dccantare,  omnes  perpcnderc  vclim,  qui 
fc  cjufdcm  Chrifti  raembra  ciTc  fciuncSC 
profitentur;an  autcm  miniraum  horainis 
mcmbrum  dolcrc  poflit ,  citratotius  cor- 
poris  fcnfum.'' 

Quod  autcm  inftitutum  lefuitarum  non 
Cantiam  ad  privat^e  rci  amplificationcm  5£ 
magnitudincm,  fcd  ad  omnia  totius  orbis 
Rcgna  fub  Roman^  Scdis  jugum  rcduccn- 
da,tcndat,fupra  oftcnfum  cft:  veriam  quod 
contra  nullos  majorc  odio  quam  advcr- 
fus  ha:rcticos  &  Scptcntrioncs  fcrantur , 
cx  co  conftat ,  quod  in  Catalogo  MifTa- 
rum  &  Orationum  ad  fincm  prazcipitur, 
vt  frcqucntia  ofFcrantur  facrificia  &  eir- 
cumvolutcntur  Rofaria  ,  pro  Scptcntio- 
nalium  &  hsercticorum  rcdudione  :  hoe 
cura  multos  ex  illis  latcat ,  autfi  iifdcm 
notum  clTc  poflit ,  non  fatis  fibi  ab  co  ca- 
vcant  ,  movcndi  &  fcrio  hortandi  cfle 
vidcntur,  vt  animicidas  raajore  quam  an- 
teodio  profcquantur,ac  Duplura  illis  ju-t 
xtadodrinam  D.Iohannis  ApocaI.i8.rc- 
tribuant. 

Operarios  ,  quibus  cxobedicntiacon- 
fcfl[ionis  audicndi  fandura  munus  com- 
mittitur  ,  in  titul.  Rcgulae  Sacerdotura 
vcrf.  5.  volunt ,  multum  ad  id  aflici  j 
tanquam fui  inftituti  valde  proprium,ma- 
gnificarc,  nec  finc  magna  caufa.  Nihil  c- 
nim  aptius  cft  ,  non  folum  ad  familiarum 
&  matrimoniorura  ,  fcd  &  irapcriorum, 
Regnorum  &  Rcrurapub.  arcanafcrutan- 
da,vnde  ctiara  in  Venetorura  Rcpub.Au- 
ricularis  confeilio  illis  pcnitus  inicrdida, 
fcd  nihil  cft,fi  forpcntis  cauda  fcriatur,tc- 
rendum  eft  caput,fi  vcncnumdevitare  vc~ 
limus. 

q    i  Libi- 


j,^  Ve  Origine  Iesvitarvm.    Lther  t 

Libidinis  quoque  fufpicionem  a  fc  a-  dcoquc  fraude  taccndi,  illa  fimpliccs  cc- 
uerterc  omni  cura  conantur ,  in  vetf.  i8.  landa  clfc  ftacuunt. 
fuprad.  tic.  vt  6i  in  Summario  Conftit.  Concionatorum  Regula  vigefima  illi 
verf  8.  &  feq.  maxime  autcm  in  confcf-  fuis  prohibcnt  vcrborum  lenoeinia  ,  cum 
fionibus  muherum.  Veriim  quc-e  illorum  in  co  folo  lenoncs  ilh  laborcnr,  vt  mcnda- 
in  iis  impudicitiar  in  omnibus  locis,vbi il-  cia  fua  vcrborum  &  reruni  lenociniis  v*- 
li  lupanaria  fua  rplritualia  colIocarunt,pa-  lent ,  id  tcftanaibus  ipforum  concionibas 
lam  cft,&  reccns  Bruntruccnfibus  in  agro  &  fcripcis  quoiidianis ,  quac  ittJpudcntifli-i 
BafiUenfi.  mcndaciis  conferca,  &  per  verborurtP 

Sic  quoque  auaritix  ftudiumafcmul-  cxquifitiflimorura  fila  eonfuca  confpi- 
tis  hujus  libri  citulis  &  inaliis  fuis  fcri-  ciuncur. 

ptis,  auariflimi  tegerc  conantur:  fpcciose  Qu:e  in  prima  &  fccunda  Regula  Mif- 
autera  in  vltimo  vcrf  tituli  fuprad.  vbi  fionum  rcfcruntur,dc  TivAvzv-^yfxccrvvri  8c 
ConfcfTorcs  moncntur ,  vt  segrotos,  cum  tythnnidc  peromncs  Mundi  plagas  aucu- 
opus  fit ,  ad  condcnda  tcftamenta  adhor-  panda,Direftoribus  Pontifiec  Roraano  8C 
tcntur  ,  fcd  iis  conficicndis  non  afliftant.  Socictatis  Gcncrali,ca  quidcm  fupra  tada 
Quod  quam  diligentcr  ab  illisalicnatum  fant,fcd  cx  hifcc  miflionum  Rcgullscxa- 
hicredicacum  cajptoribusobfcruccur  ,  cx  dios  cxaminatis,  mulco  quam  ante,  apcc- 
Collegiis ,  Doraibus  vel  fuppcllcdilibus,  tius,  Rcgibus ,  Principibus  &  Magiftrati- 
fundis  &  redditibus  illorute  fatis  apparcci  bus  ob  oculos  cxponicur ,  eo  finc ,  vt  ab 
idcoque  velhie  vcl  in  Summario  Confti-  hicrarchia:  illius  fraudibus  fibi  &  mcliiis 
tut.vcrfz5.&  feqq.Iefuitica  paupcrtas,  vt  8cvigilancius ,  quam  haftcnus,  caucant, 
murus  Rcligionisfirmus ,  cxcmplis  diui-  &in  raiflbs  illos  in  poftcrum  diligcntius 
tiarum  illorura  illuftranda.  aniraaducrtant :  alias  ciraendum  cflct ,  nc 

ConcionacoruraReguIac  tradunt,  illos  ncgligcntioribus  vigilantifllmi  illi  impo- 
quidem  lcftioni  S.  Scripturac  incuraberc  nant. 

deberc,fcd  prareipue  Patruhi,  tanquam  fi  In  odaua  cjufdcm  Tit.RcguIa  notaiur, 
PatTCs  Patrc  ipfo  fandiiis  doeuiiTcnt ,  a  quoraodo  fc  in  bonorum  virorum  notitia 
fdntibus  fuos  ad  riuulos  fcducendo ,  quac  circumforanci  illi  infinuare  dcbeant,  qu6 
illbrum  pcrucrfitas  eomprobatur  Rcgula  cffieaeius  opcrari  poflint. 
6.  Prsefcdi ,  Ledorcs  ad  meiifam ,  vbi  in  Gautiffimumcft,quodRcguIa  ip.d.Tit. 
cclcbrioribus  fcftis  praccipitut  aliquid  le-  traditut  ad  euitandum  aemulationcs  &  o- 
gi  omiflb  capite  Scripturac,cx Patrum ho-  dia  aliorum  Ecelefiafticorura,vt nimirum 
miliis  &  traftacibus  ,  neglcda  lcdionc  miflinullamrcformandi  Cleriauc  Monia- 
Scripturarum  ,  tanquam  nirais  vulgari  liura  alioturavc  Rcligioforura  cura::  pat- 
&quotidiana,  indigna  vt  cclcbrioribus  tcra  admitcanc,  fed  machinas  reda  in  im- 
dicbus  audirctur.  pericum  vulgus  diriganc,illud  cnim  faeil^ 

Dccima  Coneionaioribus  Rcgula  in-  fucurum  efle  aucupancibus  feiunt,quiafu- 
)ungit,vt  populum  obedicnciam  cam  do~  pcrfticioni  natura  dcditum. 
ccanr ,  qux  Prineipibus  &  Prarlatis  ,  qui  Opportunitatcs ,  quas  Deus  ad  inftitu- 
Dui  in  tcrris  vices  gcrunt,a  fubditis  cxhi-  tum  Icfuitarum  promouendum,miflis  da- 
bcnda  cft: Vbi  nocandum  vcrba  ^«i  Dei  in  bit,  e  manibus  fibi  clabi  fincre  non  debc- 
terrisy  intelligenda  cflc ,  Dcitcrrcftris,  id  rc,  ocuIaciflTimi  &  vaferrimi  illi  fuis  com- 
cft,Poncifiais,cui  caeca obedicntia  parcn-  mcndancRcgula  lo.didi  tit.ad  fadioncs 
dumcft,viccsgerunc.Namiisquiviccsil-  nimirura  in  alienis  Rcgnis  excicandas , 
lius  non  gerunt,fub  poena  cxeomraunica-  quibus  illa  candem  fub  jugum  Scdis  Ro- 
tionis  praevaricacores  illi  przeuarieando  manac  reducancur,  in  quo  folo  fummum 
obccmperarc  prohibuerunc.  fcdisillius  bonum  eonfiftere  ,  omnibus 

Quod  ipfi  lefuica:  in  Galliis  &  alibi  c-  nocum  cft,qua  dc  re  quoquc  non  omnem 
xcmplis  irrefucabilibus  deraonftrarunt,  ipfisconvcrfationera  cum  fccularibus,fed 
docentcs,  Regcm  fibi  rcbellcm  a  quovis  incautam  tancijra  &  niraiam  prohibent, 
icgitime  caedi  &:  oecidi  pofl^e.  vt  Rcgula  z6.  nc  dcccgancur  ipforum  ma- 

Aftute  pr^ecipicur  in  15».  Rcgnla  Con-  chinationes,  alias  &  ca  qua:  in  peculiari- 
cionaiorum,  vt  non  iia  exa£te  proponant  bus  inftruftionibus  a  Superioribus  pra:- 
argumcnca  ,  qnibus  contraria  pars  con-  fcribuntur,  pari  diligcncia  &  providencia 
firmctur,nc  fimpliciores ipfo  proponen-  cxcqui  jubcncur,  in  cura  fincm  illisnon 
di  modo  oflPendi  poflcnt :  fciunt  cnim  vc>  cum  fceularibus  tantura  agere  mandacur, 
tcratorcs  ifti  vcritatis  argumcnta  fuse  fu-  fcd&in  fecularcs  ipfosfctranflubftancia- 
pciftitionis  figmemis  longc  firmiora  ,  i«  ro  ad  parricidia  Rcgum  &  Principum  c6 

com- 


De  Origme  lEsriTARVM.  Liber  t  jj,^ 
commodius  patranda ,  &  proditiones  fa-  faifant  lUbiuration  ils  ne  voudroyem poim  ati 
dionefque  machinandas.  ^''^^'*      defofer  aux  fieds  du  Patetarft. 

Qubd  vcrba  hxe  Irjflitutum  Societatis  in  gne  dvne  Couronne  le  royaume  de  Franci^^ 
hoc  iibro  toties  &  cum  tanta  commcnda-  ojuil  auroit  occupe  de  faia.foy  difam  Roy  corn- 
tionc  rcpctuntur ,  non  abfquc  aliqtio  ma-  bien  que  led.  Siege  Veufi priue  du  droi&- fuccef- 
gao  Myftcrio  cft  :  &  proeuldubio  aliquid  fif& de  tout  autre quil eufl peu pretendre  a  la 
monftri  in  fc  contincnt.  lilud  apparct  in  Couronne  de  France,  que  fa  Sain^ete  apres  ce- 
rcguhs  procuratoris  Gcncralis,  quodSo-  Jle  fubmtf^ion  la  remercioit  furlatejle  defdi 
cictas  magna  tributa  Scdi  Romana:  fum-  Proeurcurs.En  prasclarum.recentiffimum 
ma  diligcntiapcndcnda  eflc  comprorai-  atquc  indubitabilc  cxcmplum  obcdicn- 
mifcrit,  cum  Procuratori  ifti  inyanga-  quam  cxcoimpctucuivis  Supcriori 

tur ,  vt  antequam  dics  pra^feriptus  venc-   prarftandam  cfTc  docent:  nonne  digni,qui 
rit  folucndi.  Qnindcnnia  Redorcs  Gol-   a  Rcgibus  &  Principibus,  omni  fuppHcio- 
lcgiorum  ,  ad  quos  Vniones  bcncficio-   rum  gencre  in  putcum  abyffi  profligen- 
rum  perrinent , diligenter admoncar, op-  tur,(^r. 
portuno  tcmpore  pccunias  Romam  mir- 

wnf-  Not^  CT*  Animaduerfiones  alida^ 

Bulla-  deCcena  Domini  obfcroatio,  e-  c^uafd^m  fummarti  I  E  s  v  i  T  A  R  v  M 
jufque  quodin  eamutatur  vcladditurdi-    r^^,,rL,v,,,-  :       .  . 

\.  .  -n        .  1-  C>onltitutiones.  atyjp- 

hgcntiflime  Proeuratori  Gcncrali  com-  .  ^ 


yia. 


vtrtute 
ebedien- 


mcndatur ,  vt&motus  proprii  Pontificis.-  jN  Suraraario  Conftitutionum  lex  vel 
adeo  vtfi  motu  proprio  cxcommunicct  iReguIaoaauafic  hcbct :  Fmfqrn.^que^'""" 
Rcges  &  Principes,  eofque  privet  fuis  Rc-  eorum.qui  Societatem  tngrediuntur,  confiUum 
gnis  &  Principatibus,  vel  quid  fcelcratius  illud  ChriHi  fequendt^  ,  ^i  dimifent  pa- 
motu  proprio  ftatuat  ,  monet  vt  confcio  trem , matrem.fratres  &  Sorores  ,&quicquid 
Praepofito  GencraliProvinciahbusomni-  in  Mundo  habeat  ,  relinquendum  :  imo  ftbi 
bus  id  mittat,  vt  ilH  fccundum  ea  Pontifi-  di^um  exijfimet  verbum  illud:  G^inon  odit 
ci  carca  obcdiontia  parcant  ,  &  fubditos  patrem ;  & matrem ,  infitper  & antmam  fuam^ 
ludiciu  contra  Regcs  &  Principcs  ad  faaioncs  &:  mnponfi: mem  ejfe difcipulus.Et ita  curandum 
uVIa.  rcbclhones fufcitcnt.  ei eflyVt  omnem carnis afftanmerga fangtiine 

tiide       Pro  Colophonc  lefuitarum  adjicituf  iunffosexuat.  ■ 

Epiftola  Ignatii  dc  virtutc  obedienti<?  cx       ExcmpPuai  Conftirutioms  fcu  Regul^ 
cujus  contcxtu  non  difficile  crit  dijudiea-  hujus  habcraus  apud  Hafcnmulierura:  E~ 
rc,EpiftoIaracampcrIgnatiumduaufpi-   rat  Landfperg^ ,  inquit,  Nouitius  ,nomine 
ritus  eontradicbionis  congeftam  cflc,quia  loannes^  artificio  fartor:  hic  cum  reliquis  No- 
nontantuimcontradi<florianonp"auGaini-  uitiis  animi gratid  in  campum  procedit.  Ob- 
bi  vidcntur  oftendi  pofle ,  fed  contra  fcn-  uiarn  ft  illi  faterfenioconfeau^ ,  quifiUum-y 
tcntiamSpiritusSandiIgnatium,adinftar  quemannum  fere  ^onviderat ,  alloqui &  fa'> 
fpiritus  infernalis ,  raulta  loca  facraf  Scri-  lutare  cupit.  Filiut  autemfaciem  auertit  tan- 
ptura:  ad  irapiiflimam  fummara  fuam  dc.  quam  ad  hsrrendi  monflri  occurfum ,  &  nepa- 
obedicntia  lefuitica  dodrinam  blafphe-   trern  audtre&  cumipfo  loquicogatur.aufum. 
me  detorfiflc,  vndc  Epiftola  illa  exadiffi-  Paterfenex fiUum  incUmat :  hoccine  efimhl 
me  &  vclut  fundaracntura  viperin^  illius   nutrtcattonisgratiam  referre  ?  at  illefurdtu  & 
Societatis  cxarainanda  cft  ,  ac  demon-   ntuttts pergit:  Pateryfaxit  Deus^inquitjtafu- 
ftrandum ,  Societatem  illo  (mx  tyrannidis  gt^,vtnunquamredeas:&  reliquts  lefuittsCi- 
proraoucnda:  ftudio  ,  non  quaercre  falu-  lentihm  ^  HAc.ait^efi pietas quam  lefuitafuos 
tcm,magnitudinem  &  libertatem  Regum   docent?  Abeat  igiturin  malam  crucemdegener 
as  Pri  icipum ,  fed  vt  eos  fuis  tyrannieis   iHefiltm^qm  non fegerit  vt  Chnfitanum  decet. 
pra^ceptis  fubjiciant,  dequc  foliis  fuis  dc-   Vbi  domum  deuentum  efi,  RiBorre  auditdfa- 
turbent,at>  Rcgcs  ipfos,coronas  &  fceptra   Buntlohannis  maxime probans\Ma^ie  virtute 
eorum  ad  pcd:;s  Pontificum  abjiciant :  fi-  fli  rni^  inquit  ,  qui  patrerk  ttbi elegifU Patres 
cuti  hoc  nnper  Ponrifex  Rom.pctiit  a  Le-   Societatis  noflra. ,  quos  te  maiis  quampatrem 
gatis  Henrici  I V.  Gallia?  &  Nauarrx  Rc-   luum  amare  oportet ;  eo  quodhic  fecularisftty 
gis. Vcrba  relationi?:  talia  funt  .•  Oultre  ce^   illiJpirituales  FaBum  hocinfuper diBo  Hiera- 
que  dej^ui ,  on  a  faiB  fonder  de  viue  voix  par  njmi  (per  calcatumpatrem perge  adchrtfinm) 
diuerfes  j^erfonnes  lefd.  Procureurs  (nota  harc ,  confirmare  conatm  efi ,  &  cutufdam  Parifienfis 
verba ,  non  enim  Legatorum  honore  dt-   Nouittt  exemplo^qui ne quidemmatris  lachry. 
gnatur,  f-d  Procuratcr'jm  vili  nomine  fu-   mispermouer  potuerit ,  vt  exccenobio  pedtm 
pcr'    <^«^h..ncil:rtt:  r,'g:05  Lcgatos;/#«  moueret.^ddebat denique.parenttbuslfieis^ 

4    3  Socii'^ 


itC  De  Origine  Iesvit 

Societtte  Ufuitdrum  ahftrahere  cfinarentutydi- 
cendurnf^  fcribendumeffe  ,  P'adepoJi  me  Sa- 
tana:  quodnon  farentibti^  naturalibu4^fed So- 
cietatis  Patrtbtu  obcdienttam  abjotutam  voue- 
rint. 

Jacob.Crufius  Icfuita  Novitium  qucn- 
damdc  Icfuicirmo  dcfcrendo,  &  ad  fuos 
rcdirc  cogitanccm  ,  hujufmodi  vcrbis 
compcllavit  r^w^-^^^^' /««^  parentesi 
^udichrijlum  Ignatium.  Hicmonct  vt 
nacuralcm  fcu  carnalcm  authorcm  in  fpi- 
ritualcm  convcrtamus:  hoc  cft  ,  omncm 
s-op^io  &:  diledioncm  in  Patrcs  Societa- 
ds  transfundamus  :  lllcvcro  dicit ,  ^i 
non  odit  patrem  &  matrem  fuamy  mn  me  ejl 
dignui.  HoG  cft,  Si  vis  in  Socictatc  vivc- 
rc,ncceflc  cft,vc  parcntcs  tuos,tc  ad  fccu- 
lum  rctrahcre  eonantcs,tanquam  capiia- 
lcs  hoftcs  oderis  &  fugias ,  &:  Societatis 
amorcm  parcntum  dilcdioni  longc  pra:- 
feras.  Hoc  cft  cnim  naturalcm  crgapa- 
rcntes  affcdum  in  fpiritualcm  conuerte- 
rc  ,  vtfandus  Patcrnoftor  Ignatius  do- 
cuit.  Quid  tibi  cum  patrc  tuo  .<*  En  pro 
patrc  feculari,  reccpifti  aliquot  millc  fpi- 
ritualcs  Patrcs.  Quid  tibi  cum  raatrc  tua.<* 
En  mater  tibi  cft  Ecclefia  Rom.&  B.Ma- 
ria.  Quid  tibi  cum  fratribus .?  En  pro  vno 
atquc  alterofratrecarnali  tbthabes  fra- 
trcs  fpiritualcs  ,  quot  funt  Icfuita:.  Quid 
cum  forotibus.?  Tot  funltibifororcs,quot 
in  Rom.Ecclefiavirgincs.Quid  «um  tuis 
opibus  &  domibus.?  En  pro  vna  domo  loi 
pulchra  Gollegia,  tot  amplas  domos,  at- 
quc  tot  rcditus.QuId  cum amicis?  lam  ti- 
bi  funt  amici  Papa  Dci  Viearius  ,  Gar- 
dinalcs  ,  Epifcopi  ,  Imperator  ,  raul- 
ti  Rcgcs  &  Principcs  ,  &  omncs  Ga- 
tholici.  Noli  crgo  Saianam  audirc,  diccn- 
tcm,  Rcdi  adtuos,  contrahc  matrimo- 
nium,  &c. 

Rcfpondebo  autcm  non  pco  Ignatio 
Loyola,fcd  pro  Chrifto  .•  Is  nihil  talc  his 
vcrbis ,  vt  lofuitJC  putant,  doccro  voluit: 
nimirum,  dcfcrcre,  vcl  ctiam  odio  habc- 
rc  parcntcs,ac  lefuiticam  agcrc  vitam,cf- 
fc  Ghriftum  plus  quam  pairem  vcl  ma- 
trcm  amarc  .•  fcd  hoc  potius,  vt  ipfum  o- 
mnibus  ,  ctiara  quinobis  conjundiflimi 
funt ,  quiquc  natuiac  lcgibus  nobis  «om- 
mcndantur  pracfcramus,  imb  tantum  non 
odio  habeamus>fi  quando  rcs  cb  dcucniat, 
vt  aut  ipfum  abncgarc,aut  ab  ipfis  diuclii 
oportcat.  Per  comparationcm  igitur  di- 
auntur  ifta  ,  vt  ncmincm  nobis  tam  cha- 
rum  aut  amicum  habcamus,vt  in  cjus  gra- 
tiam  ^Chriftodefiecio  vclimus.  Dcinde 
hoe  quoque  vult ,  vt  cos  affcdus ,  qui  pcr 
Ib  cciatalaudc  digoi  funt,in  of&eiocQnci- 


ARVM.  Liher  \. 

ncamus,ne  nos  \  fido  &  pictate,quam  ipfi 
dcbemusjtranfvcrfum  abripiant.Vndc  di- 
cityj^iamatpatremd' matrem^  &g.  sv- 
PRA  ME,  autrLvs  q^am  m 
eji  me  dignut.  Nihil  igitur  \\x:c  pro  ftabi- 
hcnda  lcfuitica  ag-op^/a  faciunt.  Dam- 
nantur  ctiam  tales,  qui  hoc  faciunt,  Gan- 
grcnfis  Synodi  Canonc  i6.  qui  fic  ha- 
bct  :  ^icunojue  filij  a  parenttbus  ,  prdte- 
xtu  divwi  cultus  ,  abfcedum  ,  nec  debitam 
reverentiam  ^  honorem  illis  dependunt ,  ana- 
thema fmt. 

Conftitutio  zy.  pr^cipic  ,  Ft  omnes,  lefutM 
qui  fub  obedientia  ftnt  Societatis  ,  rnemine- 
rint  fe  gratis  dare  debere  ,  qiu  gratis  acce-  ^dnnl 
ferunt  ,  nec  pojlulando  •>  nec  admittendojli- 
pendium.vel  eleemofynas  vllas^  quibni  CMif- 
fii  ConfeJ^tonesy  vel  pr^dicationes,  vel  quod- 

vis  aliud  officium  ex  ijs  ,  qua  Societas  juxtd 
fuum  inHitutum  exercere  potefi ,  compenfari 

videatur. 

Quishicnon  mcritb  exclamct.o  ieges 
&:  eonftitutiones  prodigiosc  vioiatas ,  e- 
vorfas  &  concuIcatas.Cum  Canonici  Au- 
guftic  Rcdori,  &  in  priraario  vrbis  Tcm- 
plo  concionatori  500.  florcnos  in  fingu- 
los  annos  ofFerrent,rcfpondit  quidem,fibi 
proptcr  lcgcm  hanc  cos  rccipero  non  li- 
ccrc,  vc  quac  gratis  aeecperit ,  gratis  cora- 
niuniccc :  po/Iinctamen  loco  clocraofynx 
quicquid  volucrintad  Collcgium  Icfuita- 
rura  raittcre  ,  fibi  cnim  licerc  clccmofy- 
nas,  nonautcmracrcedcmaccipcrc.  Ita- 
quequotannis  dic  Nariuicacis  Chrifti  ad 
lcfuitarumCollcgiumdcfcruntur  500  flo- 
rcni,  quos  ifti  gratis,  fcilicct,  pro Rofephi 
concionibus  accipiuoc. 

Conftituiionc  43.  ^txcl^itm  ^Vt  in  So-  ^'f'*'** 
cietate  hac,nec  fit.nec  fenttatur  animorum  pro-  ZllrZ 
penfio  adpartem  alterutram  faaionis^ ,  qua  ejl  '^^- 
inter  Principes  &  Dominos  Chrijlianos:  fedfii 
potius  quidam  vnifkerfalis  arnor ,  qui  partes  0- 
mnes ,  licet  fibiiavicem  contraris, fint ,  in  Do- 
minoample£latur,  O  Conftitutionem  pro- 
digiose  violatam  quoqur. 

Conftitutione  45.  fancitur  ,  quo plenius  lefuUx 
poj^it  Societas  rebus  JpirituaUhui  juxta  fuum  {■^^*'^ 
infiitutum  vacare  ,  vt  a  negotijs fecularib 
abftineat^nec  ea  vUis  precibut  adduifli  obeunda  'J^"*'- 
fufcipiant  ^velini/lis  feoccuparifinant.    At  ' 
contra  lefuitae:  hodi^  in  Curiis  Scnato- 
rum,  vt  fupra  diximus ,  &  Principum  vcr- 
fantur,  a  lateribus  corum  nunquam  difcc- 
dunt.confiliis  corum  fc  ingerunr,in  caftrrs 
quoqj&intcr  armatorum  acics  circum- 
uolitant,8c  in  ipfa  quoquc  gynxcca  ac  pc- 
nctraliamulicrum  vfquc  pcrrcptanc ,  U 
nihil  in  fccqlaribus  intcntatum  relin- 
quunc  In  Gallia  vifi  funt  Icfuitsc  multi  in 
Parraonfi 


De  Origine  I  e  s  v 
Parmcnfi  cxercitu,  quorum  nonnunquam 
currusonufti  &  bcnc  ornati  intercipic- 
bantur,cum  infignibus  nominis  Ie  s  v,que 
roorc  Principum  curribus  fuis  iiifigebant. 
Anre  hunc  Principcm  nunquam  vjfi  fue- 
runt  miliriam  (cqui  :  imo  folcbant  alios 
MonachoSjintcr  militcs  verfantes,  rcprc- 
hendcre  ac  damnarc. 
lefuit^e      Ex  inrtiiuto  etiam  fuo  juramento  fan- 
fefEc"'       profitcniur  ,  fe dtgmtates  Ecclefiajiicas 
ciefin.   non  accettaturos  aut  procuraturos ,  cfuod  non 
fitccu    convemMt  reliitoU  humilitati.  Sed  ealli- 
dam  &  deccptoriam  hanc  rcjeaionem 
judicandam  ,  per  opera  eidem  contraria 
prcbari  porcft.Nam  dignitaccs  illas  &  ca- 
ptant  &c  aeccprant ,  pra^fcrtim  fi  infignes 
&pingues  fint.Vr.de  nonnulii  cxPonrifi- 
ciis  dixcrunt,  Captari  ab  ipfis  digfiitates  am- 
pLfS  ,  paupertatis fimulata     humilitatts  cjuafi 
ejcd. 

Anno  enim  Domini  1593.  Francifcus 
Tolctus  licct  etiam  ipfe  com  aliis  Cardi- 
nalitiam  &  Epifcopalem  dignitatcm  ab- 
jurarit ,  a  Clemente  VIII.  in  Cardina- 
iium  Collegium  cooptatus  ,  &adfum- 
inam,cxeepto  Pontificatu,EccIcfiafticam 
dignitatem  cuedcis  eft.  Ae  licet  finxcrint, 
fe  cundari  &<ljbitarc,acceptauit  tamen, 
&  placuit  ReuercndifTimus  &  HIuftrifiTi- 
raus  appcliari.Tricnnium  autcm  cantum- 
raodo  fuperuixit. 

Fingit  tamcn  Ribadeneira  in  Catalogo 
Scriptorum  IefuitiGorum,hocfadum  cflb 
magao  cum  moerore  Socictatis,  paulo  ta- 
racn  poftjvidelicccanno  i^pS.mcnfis  Mar- 
tii  ,  idcm  Pontifex  Robcrtum  Bellarmi- 
numineundcm  dignitatis  gradum  afci- 
uic.Et  mox  fequentur  plurcs  alii :  nec  ecf- 
fabunt  ambiciofiflimi  homincs  ,  donec 
Poscificiamfcllamoccuparint. 

Excufat  tamcn  eos  Grctfcrus  de  hac 
Cardinalitia  dignicate  contra  leges  Ordi- 
nis  aflfumpta^quod  nimirum  Pontifex  cos 
cogere,  iifquc  impcrarc  pofljc  fub  peccati 
mortalis  periculo.  Exigit  ctiam  hoc  ipfo- 
rumjuramcnti  f^rtnuh-.Mandata  ApofieU- 
ca  totU  virihui  ohfervaho.Scilicct. 

Not^  e^*  Animadverfiones  ali- 
quot  ad  Bullas  ac  Privilegia  a  Pontifi- 
cihiis  Rom.  Iesvitis  data ,  ex  H  elia 
Hafenmiillero. 

thhU   "TN  Bulla  prima  Pauli  III.  Papar  con- 
jii.fri-  J^Gcditur  Icfuitis  poteftas  condcndi  tot  • 
viU^ia.  j^j.gy|j5  ^  Conftitutiones  quot  volunr, 
pro  libltu  &  arbittio ,  in  Societatis  fuac  v- 
fum  &c  incrcmemum :  hac  lamen  condi- 


TARv'\f.  Likr  1, 
tionc  ,  vc  ilJarum  fcopus  ac  finis  fit  ,  Rom 
Sedis  confervatio.  Quid  funt  cpus  cft  ad 
Ch.  iftianam  perfcdioncm  tot  ,  &  talibus 
quidem  Regulis  ,  que  n-hil  /unt  quam  fu- 
pcrftitioforum  hominum  figmcnr.i&  pla- 
cita?  Vnica  noftra  Rcguia  &  v,a  ad  ralurem 
eft  Chriftus.  Is  in  Dccalogo  &  Evangeiio 
plcne  nobis  prajfcripfir ,  quaiiter  vitam  no- 
ftram  inftitucre  dcbcamus,  fi  perfcdi  ciTc 
vci)mus.Er  quicunque  juxia  hinc  Rr  gulam 
incedcnt,pax  fupcr  eos  crit  &  mifcricordia. 
Ga!,6.    Erquidde  hujufmod:  Regulis  Sc 
•Conftitutionibus  fenfcrit  primus  Eremita 
Anron  hinc  apparet,  quod  Perrus  Parificn- 
fis  C^ntorxtfluur.cum  ^uihufdam  Monachis, 
fetemhm  ReguUm  feu  normam pU  vita.Euan- 
gelicorum  codicem  chtultffe :  quo  iiic  nimjrum 
ind!carcvo!uit,omniaadpieeatem  nccef- 
faria  abunde  in  facris  iitcris  comprchenfa 
c{r:,nec.c(re  vllis  novis  Rrgulis,Canonibus 
auc  normis  opus. 

InfccundaBulla  tribuit  illis  diuini  no- 
minislaudem  ,  quod  fint  in  Theologia  c- 
xercitati ,  Luteti^  gradilati,  &  Spiritu  fan- 
aoafflati,Chrifto&Papa:dicat),acfpccia- 
livoro  Pontifici  Rcm.  oblJgati.  Qu^c  au- 
tem  cft  cammunio  luci  cum  tenebns?  qucc 
concordia  Chrifto  cum  Belia!?  Hofne  Spi- 
ritu  fando  afflatos  cxiftimabimus ,  qui  fc 
Antichrifto  fpcciali  votoobftrinxerint,  6i 
in  hoceon^uraruncquod  vclint  orthodo- 
xam  dcdrinam  euertcre,  &  Pontificias  fu- 
pcrftirionesftabilirc  ?  Etquishos  Theolo- 
gos  cffe  putabit  ,  qui  Dei  vcrbum  cereum 
eiTc  nafum  ,  materiam  licis  &h2ereticorum 
librum  calumniantur,  &  in  e/us  !ocum  Pa- 
parum  placita,  Conciliorum  dccrcta,  hu- 
manas  traditiones  &  Monac horum  fomnia 
fubftituunt .?  Dicit  etiam  Buila  ,  eos  efje ani- 
marum  :^Untes  :  eonccdo  vos  zclum  habe- 
re ,  fcd  qualem  lupi  ouitium  ,  &  vulpcs  an- 
fcrum. 

In  rcrtia  bulla  datur  lefuitis  poteftas 
concionandi,  fcd  non  Dci  vcrbum,fed  hu- 
raanas  traditiones ,  qualcs  func ,  ftatuta  fc- 
fta  a  PontificibusRoman.inftirura  feruarc: 
omnibus  diebus  feriatis  MifTam,  audirc,-  in 
quadragcfima,'quacuor  itcm  fcmporibu?, 
Vcneris  quoquc  &  Saturnidiebus  jejunarc, 
&  a  carnibus  cafeo,laae,  &c.  abftinercjfc- 
mcl  in  anno  pcccata  fua  confiteri,  circa  fe- 
ftum  Pafchatis  Sacramentum  altaris  fub  v- 
natanrumfpccicfumereidiebus  prohibitis 
^  nuptiis  abftinere,&c. 

In  cadem  Bulla  datur  lefuitis  licentia 
audicndi  Confeflfiones.  IntcIIigitur  autera 
plcnaria  omnium  peccatoirum  cnumera- 
tio  :  ita  vt  nec  fccreta  confcicntiarum, 
nec  intima  penetralia  cofdium,nec  cogita- 
tioncs 


12.8  De  Origine  Iesvitarvm.   Liher  I. 

tioncs  uWx  Confcffatium  latcant.  raeum  pro  lcgitimo  vellent  agnofcere  Do- 

Tcriio  datur  in  hac  Buila  quoquc  iif-  mino.  Id  quod  a  mulcis  appcndicem  cam 
dcm  poccftas  commutandi  Vota.  Vovcnt  haud  admittcntibus,  coquc  fine  abfolutio- 
autcm  Icfuita:  paupertat-m,  caftitatem  &c  ne  dimiftis,  conftantcr  acfirmatum*  poftca 
obedicntiam.  Conftat  vcio  omnibus  eos  &  conteftatum  fuit.  Cxtcroqtun  xftimarc 
opcs  quibufcunquc  poflint  artibus ,  fcu,  ut  faciie  Iicet,efficaciJlimam,quanturavis  oc- 
illorum  vcibis.  utar  fr/tndibi^  ,  corrar-  caltam  fubfuifle  caufam,qua  Liga  (cu  con- 
dcre.  Sic  fi  non  pofTunt  concmere ,  fcquun-  fpiratio  illa  ab  exiguis  fane  primordiis  lam 
lUT  dccictum  :  Si  »on  cafie  ,tame»  cauie.Eo-  exiguo  temporis  fj^cio  ad  tantum  fafti- 
dcra  raodo  CoU  Papa;  &c  Gencrali  fuo  in  fi-  gium  cvca:a,tantufquc  non  pcrfonarum  fo- 
dci  rcbus  vovent  obedicntiamrea  non  pi^-  lummodo  ,  fcd  urbium  quoque  ,  nccnon 
ftita,  in  obcdicntiam  fuam  flagcllls,  cilltiis,  Provinciarum  integrarum  advcrfus  rcgna- 
&  aliqua  abftinentia  eos  lucre  &  cxpiare  tem  tum  ,  fed  2>c  refidcntcm  inibidcm  Re- 
oportct.  gcm  numerus  concitatus,  ac  confpirationc 

Qiiarto  Bulla  haca  poteftatcm  dat  Icfui-  fa£la  cxarmatus  fuit. 
tis  audicndi  Confcflioncs,&abfolvcndiab  Quinto  lcfuitis  conccdit  BuIla,Percgri- 
omnibus  cafibus,  etiam  iis,  qui  non  func  in  nationes,  Vota,&c.  pro  tcmpore  commu- 
Bulla  CaenjE  Dominic^  comprehenfi,&  ab  tandi :  MilTam  adte  dici  exortum ,  &  poft 
iis  quoque  qui  Apoftolica:  Scdi  refcrvati  mcridiem  cclebrandi.Eeclcfiaftica  Sacra- 
funt.  Hac  vero  poteftatc  contra  multos,  mcnta  adminiftrandi:  officium  Romanura 
tum  vero  vel  maxime  ad  concitationcm  novum,  nonex  pracccpto  ,fcd  ex  libettate 
Liga:  fcu  Confpirationis  illius  Gallicana:  dicendi.  Mandatur  infupcr,ut  Afiiftcntes 
adverfus  Henricum  lll.  Rcgcm  ,  quum  fint  &  Cardinalcs  ,  qui  rcfiftenccs  Icfuitis 
pra:fcrtim  ca  AnnoijSj.  valide  emergc-  compefcant,iSi  rcbcllcs  in  cos  tollant.Sunt 
ret ,  ita  funt  ufi  Icfuitx  ,  ut  nullum  abfolu-  quidcm  hxe  fatis  magna  Privilcgia  ,  quxqi 
tionc  dignarentur ,  qui  ad  propofita  cate-  lefuitis  in  iliis  conccduntur  :  fcd  hoc  illud 
nus  interrogatoria  fc  fidclcm  Rcgis  fubdi-  ipfum  cft,  qubd  Danicl  prasdixit,  Antichri- 
tumacminiftrumobfcqucntcmciro  ptofi-  ftura  maxirais  bcneficiis  rcmancraturum 
tcrifuifTet  aufus.  Intcrca  vero  numcrus  clTc,  quieunquc  fuum  illum  Dcum  May- 
corum ,  qui  confitcbantur  ipfis ,  adeo  erc-  zim  colcrc ,  vcncrari  &  agnofacrc  digncn- 
fccbat  &:  adaugebatur ,  ut  paulo  poft,  anno  tur. 

vidclicct  1587.  in  annuis  illis  Komx  im-  In  quinta  Bulla  pcrmittit  Papa  ,  vt  qui- 
prcflis Epiftolis  ad  Gcneralcm  fuum  Aqua-  cunquc  vclint.negledo  fuo  Parocho,Iefui- 
vivamdc  Collegio  Parifienfi  fuo  fcriberc  taruraMiflas  audire  ,  aliaque  Sacramcnta 
non  fint  vcriti :  Confcflloncs  auditae  ,  &  ab  ipfis  fumere  pofljnr,ncc  ad  proprias  Pa- 
quidem  univcrfacvitJe,  quam  plurimse.H^c  rochias  acccderc  opus  habear.  Ali.ls  vero 
cft  cnim  communis  fcre  omnium  opinio,  eoguntur  in  Papatu  omncs  &  finguii ,  ut 
tum  dcmura  corura  fatisficri  Confcicrtiar,  intra  Parochia:  fua:  fepta  mancant ,  Miflas 
quum  apud  nos  confitentur:  idcoque  non-  audiant,  &  ordinario  fuo  Saccrdoti  in  an- 
nullus  fexaginta  milliarium  confccitviam,  no  femel  confitcantur.Haro  autcm  libcrtas 
ut  anoftris  audiretur.  Et  rurfus,anno  1589.  Icfuitis  concefla  ipfis  quarftui  infcruit  vel 
Totius  vitx  confcflTioncs  audita:  trcccnta:.  raaxime.Nummus  cnim  eonfcflTionaliSjqui 
Quicumquc  enim juramcnta  Regi  prarftita  hadenus  facrificulis  ccfl^crat,  nunc  Icfuitis 
&  dcbita  cxindc  obfcquia  fepofuerant,  c6-  ccdit.  Excufant  quidcm  fe  Icfuirce  apud  fc- 
quc  pcrfidiofi  fucrantfadi,&:quosa  pccca-  cularcs  Sacerdotes  ,  quod  Confcflionis 
tulis  (uti  loquuntur )  iftis  Paftorcs  ac  Sacer-  nummura  non  recipiant,&  nulJam  merce- 
dotcs  alii  non  ita  leviter  auc  temere  vole-  dam  propter  Miflas  poftulent.  Ita  quidem 
bant  abfolvere  :  ii  lefuitis  erant  ufqucqua-  illi,  dum  in  Tcmplfs  fcdcnr,propicr  Con- 
que  acccptiflfimi ;  &  indulgcntifliimam  non  fcflloncm  nihil  cxigunt:  fi  quis  auiem  pe* 
tantum  abfolutioncm ,  fed  &  ampliflTiraara  cuniam  fuper  altarc  ponit,taccnt,  eamquc 
promiflioncm  a:tcrna?  rctributionis  indc  hominibus  abfcntibus,  auferunt.  Item  ,  Si 
confequcbantur ;  raodo  in  rcbcllione  ifta  quis  proptcr  confcflloncm  illis  pccuniam 
fortiicr  perfiftcrent  gnavitcrqi  pcrgerent.  vult  dare  ,  eam  illi  quidcra  in  manus  rcci- 
Vndc  pafl!im  in  abfolutionibus  raodum  perc  nolunt :  dicunt  autcm  ,  fi  quid  nobis 
hun :  obfcrvarunt  talcmiut  nimirura  ad  in-  coraraunicare  vuliis ,  illud  ad  Collcgii  no- 
fcrta  Bfcviariis  fuis  Evangclia  jurarc  tcnc-  ftri  portas  mittite  ,  nobiscnimnon  licct 
rcntur  cmncs ,  quod  ncque  tum  temporis  quicquam  in  Templo  rccipere, 
rcgnantcm  adhuc  Rcgem  ,  ncc  fi  for-  Socundo,  in  hac  Bulla  mandarur,  Icfui- 
te  fic  cadetcc,  cjus  fucceiTorem  Navar-  tasab  omni  vifitationc  6^  curaMonialium, 

vel 


De  Origme  Iesvitarvm.  Lther  I.  tt^ 

vel  aliarum  rcligiofarum  perfonarum  libc-  cec  pcrmittcrc  fibi  &  aliis  libertatem  cibis 

^        ros  iSc  immuncsclTe  dcberc.Ignatiusautem  quibuflibcc  vcfccndi ,  non  quia  Dcus  libe- 

Loyola  tanta  cura  Moniales  cft  complc-  rum  corum  ciborum  ufum  hominibus  con- 

xus,  uc  ctiam  publiea  fcorta,propriis  in  do-  .  ccfllt ,  fcd  quia  Papa  ilhs  haac  difpenfandi 

mibus  lauce  fovcri  &  aii  euraverit.  Hedie  faculcatcm  dcdit. 

quoque  mquit  Hafcnmiillerus  ,  nonquidem  Secundo  conccflic  ctiam  Icfuitis  hafrcticos 

vifitatores  i/Iarum  agunt:fed  tamen  in  peregrt-  quoquc  abfolvctc  ,  hoc  cft ,  ex  Eva^sgelico 

natiombiufuis  adMonialium  Cixnohialihentif-  Pontificium  ,  cx  Chiiftiano  Antichriftia- 

fim):  dtvertunty  Miffas  in illis  celehrant-,^  Con-  num,cx  fi!io  Dci  fi'i.jm  Satanc-e  ,  ficque  du- 

feftones  tllarum  audiunt.Si  tamen  aliqui  dete-  pliccm  gchcnn^  fiuum  faccrc.  Hxc  autcm 

6latione  capiuntur  Moniaiium  agendi  curam ,  potcftas  lcfuitis  data  cft,  ut  fic  commodio- 

eam,fuxta  Bullamfacilevel  ahillorumGenera-  lemcum  Evangelicis  agcndi  occafioncm 

iivela  Papaconfequipojfunt.  habcant.  Dicunt  cnim  cis ,  Non  eft  quod 

Tcrtio,aDccimis,&:  ab  omni  contribu-  roali  allquid  dc  nobis  fufpiceris ;  noncnim 

tione  Icluitarum  bona  Papalis  h^c  Bulla  e-  nos  folcmus,  ut  reliqui  Clcrici ,  qucnquam 

xcmit,ctiamfi  prius  fub  ccnfu  fuerint.A  re-  Inquifitioni  prodcre  :  iccirco  libcre  fi  Jcra 

liquo  vcrb  clero  maximos  rcditus  ccnfiif-  cuamcoram  nobis  profitcre  :  cft  cnim  con- 

quc  arapllflimos  fingulis  annis  coUigit  Pa-  ccfla  nobis  poteftas  tc  abfolvendi,6i:  in  grc- 

pa,oraniaquc  illorum  bona  tributar-ia  ha-  mium  Romansc  Ecciefi^e  rccipicndi,mod6 

bct.  Non  tenentur,inc\mt  Bu\h,folvere  hono-  rcvoces,&tc  in  omaibus  adjuvabjmus.  Sin 

rum  fuorum  dgcimam^vel  aliam  dare  centrihu-  vei6  alios  acccfTeris,  confulere  quidcm  eos 

tionemfeu  procurationem.nec  Papalem  nec  Ca-  poteri-s ,  fcd  non  ab  iis  abfolvi ,  quia  nobis 

nontcam  ^ortiOijem :  etiamfiprius  fuere  illa  ho-  id  cx  gratia  Papa: ,  non  aliis  licct.  In  hoc 

na  fuh  cenfu:  nifi fit Jpecifice  5-  exprefte  in  lite-  conicicntia^  foro multorum  animos  mifcie 

ris  Apofiulicis.  Mirum  crgo  non  cft,Icfuitas  torquent. 

lam  brevi  tcmporis  fpacio  tam  faciie  tot  Tertio  obtinuerunt  a  Papa  eiiam  hoc 

cantafquc  opcs  coUcgifle.  Papa  cnim  tcli-  privilcgium  ,  ut  intra  domorum  &  Colle- 

quam  fiiam  turbam  miris  artibus  expilat :  giorum  fuorum  privatos  parietcs ,  fuos  ad 

lefuitisautem  pilosaliiscvulfos  addit:quin  quodcunq;  volunt  gradus  promovcre  pof- 

cogic  Epifcopos,  Abbatcs  &  alios  Prxlatos  fint.  Ne  tamcn  Acadcmiarum  lcgibus  dc- 

Icfuitis  dc  fuis  bonis  &:  rcditibus  largitcr  rogaflo  vidcantur,vbi  fuos  cxamirarunt,ad 

darCjUt  Monachii,  Fulda^  &pluribus  aliis  promotionis  diem  Rcdorcm  &:Cancella- 

locis  faftum  cft.  rium  Acadcmia:  vocare  folcnt  ,  qui  liccn- 

Quarto,  dicit,  Bulla,  eum  qui  lefuttarum  ciam  promovcndi  illis  darc  eoguntur,&:  ne 

aliquam  Ecclefiam^  vel alium pium eorum  lo-  in  minimo  quidem  eis  contradieere  au- 

cum^  a  Pr£poftto  fignatumfemel  in  anno  vifita-  dcnt  ,  &  fufficit  illis  ha^c  gratia,  quod  ad 

indulgentinm  plenariam  omnium  fuorum  prandium  vcl  eoenam  vocantur  &  admit- 

peccatorum  confequi.    Alitcr  vcrb  loquitur  tuntur.  Ne  quis  aucem  taliter  cxaminatos 

j.i nn.  Sciipiur r- S anguis  lefu  c/^f/^/^inquit  lohan-  &  promotos  contcmnat,  utqui  publicac- 

ncs,  emundat  nos  ah  omni peccato.licm,remif-  xamina  fubirc  non  aufi  fucrint  ,  prarccpit 

fa  vohis  funt  peccatapropter  nomeiiejm  :  Non  Papa,  ut  talcs  Socii  graduati,  qualificati  &: 

dieit  ,  proptcr  vifitationcm  Icfuiticorum  formati,quafi  in  pubiico  id  fadum  cffet  in 

TcrnpIorum.Et  Paulus  dieit ,  In  ChriHo  ha-  honorc  habeantur.  Conecdit  ctiam  iis  ca- 

bem$4i  redempttonem  perfanguinemejtu.  dcm  privilcgia,  qu^  habcnt  ii,  qui  lcgitime 

lulius  III.  Papa  in  prima  fua  Bullacon-  promoti  func.In  quo  Papa  qu^ftus  gratia , 

fri-vtU-  firmacomnia  praedcccfroris  fui  Pauli  III.  idcm  facir,quod  illi,qui  fpurios,pro  legiti- 

Icfuilis  data  Privilcgia.   In  fccunda  vcro,  mis  &:  honefte  natis  pronuncianr. 

quac  ordinccft  fcptima,  dic  zi.Odob.An-  PiusIV.  anno  1561.  April.13.  die,in  pri-  p 

no  i55i.novainfupcraddit,nimirum,  Pro-  ma  Bulla  conccdit  Icfuitis  poteftatcm  x-  p 

fcflis  licere  circa  jejunia  &  cibos  prohibi-  dificandi  Gollcgia  ubicunquc  vdint ,  lieet  ^ 

tos  difpcnfare.Si  Saccrdos  alius  vcl  Mona-  idfcculares  &  Ecclcfiaftici  prohibcro  eo- 

chuSjSi:  Secularis  etiam,ex  fpcciali  pcrmif-  ncntur.Imo  mandat,uc  in  hujufmodi  cona- 

fione  Saeerdotis ,  talem  permiflioncm  ha-  tibus  Icfuitas,  parochi,  Praslaii  &:  Epifcopt  . 

bcntis,  qualifeunque  ille  cflet ,  jejunii  ccm-  juvcnt,  &  contradiccntes  vcl  ilnpcdientcs 

poreeibis  prohibitisutorctur,vidclicctear-  coerccant.Felix  fane  Icfuitatura  conditio, 

nibus,  lade,  ovis;  butyro  &  cafco,  cxeom^  qui  nullis  fupplices  ficri  tencntur  ,  vt  reci- 

municaretur  ,  vcl  aliqua  peeuni^  furama  piantur  .•  fcd  ad  quofeunque  a  Papa  miflj 

muldarccur.   Icfuicaruraautcm  Profcflis,  vcncrint,eos  non  modo  hofpitioexcipcre, 

qui  quadruplici  voto  Papse  obligati  funt,Ii-  gratis  alcrc  >  fed  ctiam  Collcgia  >  Domus, 

r  Tcm- 


1 30  I>c  Crigine  I  E  s  v  i  T  A  R  v  M .  Liber  I. 

l  cmpla  &:  Seholas  xdificarc  coguntur,  bium  abicrir ,  ut  5  quando  ob  fcclera  ali- 
quin  ctiam  propriis  polTclTioiKbus  &L  hor-  quis  plcditrr,dieant  ci.SiJefuiU  effes.tmvu' 
tis  ccd=rc,caquc  ia  ulum  6d  dominium  Ic-  mfeciffes.  AHis  ,quos  no^  erunt  in  favorc 
iuiiarum  itadetc.  -Papa:  cffc.dicunt.-Propiiium  hat>es  Vontificem.^ 

Irualtera  Bulla  dic  19.  Auguft.  Anno  fedcuraneoffendu  lefuitas.e^uthm  irnW.tApA 
1561.  cdita  ,  4d  imiracioncm  lulii  111.  hos  clementit  in  furorem  vcrtitur.  AHiin  cauQs 
fuos  Socios  ab  omnibus  cncribus  &  gra-  malis  apcrie  dicunt:  w^if^;'^w  P/f/?4  cah- 
vaminibus  tum  Eccicfiae.ium  Rcipubl.cxi-  fa  agenda  efiet^mallem  a  mcis  fartibm  Icfuit4S^ 
mit.Nam  prxcipit,ut  &  ipfi,& CoIicgia,&  (]uam  Chrtftum  hrJjere.  l/Iientmphu  ^  qu\m 
bona  iplbrum  omnia,pcrpotua  libcrtate,fi-  ChriHm ,  authoritatis  ^  gratid  in  Papa  oculis 
nc  ullo  jvjramcnto  ,  cxccpto  eo  quo  Papje  obtinetit. 

devinfti  funt,fine  omni  ufura,fasnore,ccn-  Anno  1575.  facultaicm  illis  tribuit ,  in  li- 
fura  ,  dccimis  &:  cxadionibus  libcri  relin-  briseditis  quicquid  libucrit  mutare  ,  de- 
quantur,iam  in  iis  quq  jam  poflTidcntjquam  truncarc,  aduiterare  &:  corrumpcrc.  Hine 
quxinillorum  ufum  futuris  temporibus  fit,qu6d  Iefuita:,tcrras  mariaquc  pcragran- 
vcntura  fint :  tam  in  domibus  &  CoUcgiis,  tcs,&  Bibliothccas  pcrluftraatcs,Patrum  & 
quam  in  Civitatibus  &  Aeadcmiis:  nullum  Hiftoricorum  tum  vctcrum  tum  rccentio- 
tnbutumjnullum  ccnfum,  nuUas  dccimas,  rumfcriptaeistcpugnantia,intcrpolant:vo- 
dc  domibus,Collcgiis  &  fcudis  folvant,fcd  ccs ,  fentcntias,  quin  intcgras  paginas  ad- 
fua  ab  omni  folutionc  cxempta  &  libera  dunt,affuunt,  dctfahunt,mu^ant ,  mutilanC 
poflidcant.Non  imracrito  autcmtammu-  &corrumpunt,  pro  arbitratu  fcu  libidinc 
nificifunt  Papa:  erga  lefuitas,  quia  prx  rc-  fua,quod  ifti  honcfto,fcilicet,  titulo;  fi  Diis 
liquis  Clciicis  6i  Monachis  Paparura  rcs  placct^Librosrcpurgarc  vocant.  Hocjuris 
aogcTC&  propagarcnorunt.  autcm  nullus  unquam  bcnus  vir  fibi  fum- 

rij^-  Pius  V.  Anno  15^5.  Calend.  16.  Fcbr.  pfit-icntaruntautem  idem  fa;pe  Ariani ,  a- 
^l^'^^'  nc  lcfuita:  aliorum  ctiam  Ordinura  privi-  liiqucimpudentifllmi  &audaciftimi  hzrc- 
lcgiis  dcftituantur  ,  conccfllt  illis  omnia  tiei  ,  quo  facilius  portcntofa  fua  dogmata 
privilcgia ,  quse  Mendicaniibus  Monachis  eontra  orthodoxos  tucri  pofTent.  Expcrge- 
conccfla  funt ,  ut  fic  vbiquc  &  quoeunquc  fcirai  igicur ,  qui  ad  clavura  Eeelcfiatum  & 
vencrint,  fua  poflinc  habcre  divcrforia ,  &  Scholarura  fcdciis,&  hoe  audax  facinus  di- 
Socios  habcanc, qui  illos  in  proeurandis  ac  ligencer  attcndice,  ne  quid  dctriraenti  Ec- 
proraovcndis  rcbus  Pontificiis  adjuvcnCia-  clefiae  &  Scholac  vcftrx  fidci  comraifTar.in- 
dcoque  pra^tcxtum  aliqucm  paupcrtatis   dc  aceipiant. 

habcant,dum  opulcnn  Mcndicantibus  an-  Anno  ij^^.dic  i6.Fcbr.conccdit  Grego- 
numcrantur.  Hoc  etiamidco  a  Papa  illis  rius  Papa  Icfuitls  ctiara  mcdendi  faculta- 
coneeffum  eft,ut  fic  clara  in  Monachorura  tem,qua liccat  ipfisexcepra  uftionc,Mcdi- 
rcs,opcs,  vitam  &  dodrinam  inquircrc,  il-  eos  &  Chirurgos  agere,  &  prarc'pit,nc  quis 
los  Papa:  dcferrc,&  tandcm  illorum  mona-  vcl  Mcdieorum,  vcl  Chirurgorum  eos  ira- 
ftcriaac  bonainvadcte  poflint :  obquem  pcdiat.  Hoe  privilcgium  cxtorfitavaritia 
dolum  ctiam  canc  &  angue  pejus  Monachi  Icfuitarum  ,  nc  eogcrentur  vcl  ipfi  infirrai 
illos  odcrunt.  fumptus  Icgitimis  &  ordinariis  Mcdieis 

Gregori]     Gicgorius  XIII.  non  contcncus  Icfui-   folvere,vel  potiijs  ncfandos  fuos  morbos  a- 
«i  r*-  casciix^loseirc  fua,Cardinalium,Epi(copo-   liis  rcvclare.    Idco  proprios  habenc  Mc- 
'vticgtn.        audoritate ,  dcdit  infupcr  faeultaccm   dicos ,  Tonfores  &  Pharmacopolia,  vt  fic 
illis  anno  1 575.  Confcrvatores ,  ludiecs  &   vbiquc  &  in  oranibus quasftum  facere  fo(- 
Advocatos  affumendi  in  quibufvis  caufis.  fint. 

IIlos  autcm  juvare  renucntcs,exGommuni-  Eodcm  Anno  lulii  die  15.  cximit  lefui- 
carijubcc  :  fic  ut  &  fub  Ecclefiaj  Romanas  tas  ncccfriiate  intcrcffcndi  procefiionibus 
cuftodia,&  politicorum  tutela  lieitc libc-  &funeratis  atfociationibus.  Et  tamcn  Ic- 
rc'quc,fineomni  impcdimcnto  rcs  Papx  c-  fuitarura  cft  animadvcrtcrc  ram  in  Clc- 
xcqui  poffint.Praccipic  ctiam,  ut  Archicpi-  rum,  quam  in  plcbcm,  vt  riic  &:  morc  Ro- 
fcopi  &:  reliqui  Clcrici  lefuitas  laborantes  mano  rcdc,  dcvote,  rcvcrcnter  ,  ornaie  fic 
vel  pcriclitantes,ciim  poicntia,tiim  opibus  dcccntcr  orania  peragantur  .•  fccus  facien- 
juucnt,nequc  pcrmittant,uc  vel  impedian-  ccs  Epifcopis  produnt ,  qui  dcinde  pro  fua, 
cuffVcI  ulla  rationc  raoleftcncur,  vcl  expel-  ut  loquuntur,  taxa,eQS  puniont.  Datum  cft 
lancui,vcl  bonis  fuis  ccdcre  cogantur.Hinc  autem  hoc  cis  privilcgium  ,  non  proptcrca 
canCis  fupcrciliis,taniaquc  lieentia  omni-  folum,ncaGoncionibus,ledionibus &:con- 
bus  infultant,&:  impune  quidlibcc  agunt:fic  feflionibus  avocarentur,  fcd  inprimis  ne  ia 
uc  jam  apud  ipfos  Poniificios  in  provcr-   proccffionibus  poftremos  cos  cfTe  oporcc- 

rct 


De  Origine  Iesv: 
rct  ob  miperum  fuum  ortum  &:originem. 
Indultum  vero  hoe  cll  ipfis  contra  Tridcn- 
iinumConcilium,quodScfr.i5.c.i7,decrc- 
vit,ur  tam  Clcrici  fccularcs  ,  quam  regula- 
res,quicunquc  ctiam  Monachiad  Procef- 
fioncs  publicas  vocati  acccdcrc  compcl- 
lantur ,  his  tantum  cxceptis,  qui  ftridiorc 
claufi:ra  perpctuo  vivunt. 
j-hua-  Sed  quid  multis  Notis  animadverfio- 
nushiji.  nibus  opijs  eft?Euftochi'-is  Bcfiaius  Epifco- 
pus  Panfie..fisrcntentiam  rogatus,uno  ver- 
bo  o m  n  I a  d ! xi t :  n e  m  pc ,  .V«//4  privilegiis 
his  Sodilthus  a,  Faulo  III.  Papa  comefis.tnejfe-, 
^UA  cftm  iure  communipugnent.ac  Epfcoforumy 
Curtonum  &  Fniverfitatum  aucioritati  ^  pote- 
Hatipr£tudtc€nt. 
t 

De  magna  Iesvitarvm  Ma- 
ch ina ,  ^«/c  o  N  F  E  s  s  i  o  dtamr,  e^*  in 
"KcguU  cumfrtmis  infltmitur ,  exigitur  ac 
p£cifitur. 

NVllamarce.mPhilippus  Maccdonum 
Rcx  inexpugnabilem  cenfcbat  ,  in 
quam  afinus  onuftus  auro  introirc  poffct: 
nullam  ego  itidem  arcem  tutam  efTc  pueo , 
ad  quam  Confejstonis  machina  a  Icfuicis  ad- 
moveri  poffit.  A  lcfuitis  inquani  vetcranis, 
qui  foU  cjus  tradanda:  rationcm  ndrunt, 
dc'quc  modis  cjus  machinse  ad  quofvis  mu- 
rosapplicandac  bis  in  hebdomada  difputa- 
rc  folcnt.  Hac  cnim ,  cum  nudo  &  aperto 
Marte  pctere  vidcantur ,  cuniculos  agunt, 
murofquc  furdis  idibus  fuffodiunt ,  quibus 
vigilcs  quantumvis  auritos  &  oculatos  fal- 
lant.  Arcts  autem  caduca^  bc  ruinofas  po- 
tiffimum  appctcre  folent,  veteres  faenera- 
lorcs,  meretriecsobfoktas,  nupcr  nuptas 
puellas,  tencra  ingenia ,  &  quidquid  facile 
cverti  poteft ,  in  quo  multas  utilitates  cum 
voluptate  conjundas  habent.  Quid  enim 
acqucvolupc  eft  curiofis  prasfertim  homi- 
nibus,ac  rcrum  occultiffimarum  vcritatem 
eliecrc,  quam  nc  fupplieiis  quidemjudi- 
ccs  fummi  cxtorquerent  ?  quid  autem  dul- 
cius  ,  quam  a  foencratoribus  ,  &;  id  gc- 
nus  aliis,  unaopcra  cmungerc  ,  quodipfi 
multo  labore  hinc  inde  eorrafcrunt  .<*  Ita- 
quc  fi  eujufque  labes  tam  libentcr  audiunt, 
cas  non  tam  oderunt ,  quamcx  acroamato 
utiiitatcm  cum  voluptatc  quacrunt.  Cur 
enim  fi  quis  diu  dc  peculatu ,  aut  aHis  ma- 
lis  artibus  locupletatuseft  ,  ad  cum  po- 
tiffimiim  machinam  adraovcrc  laborant  ? 
Cur  non  in  paupcribus  a^qne  vitiorum 
anfas pra^ciderc  ftudent.?  ccrtemorcco- 
rum  faciunc  >  qui  iacrones  veftiganc  )  non 


[TARVM.  Liher  L  j^, 
lam  luftiti^  ftudio,qi'am  ut  eos  cxccutiant 
raptoquc  poriantu,r;  ant  qiiorundam  Prin- 
cipum,  qui  Pra:f(.tT:os  Provinciarum  ,  ficuc 
hirundines  fanguine  fuorum  fubditorum 
fatiarifinuntjUtciim  picnos  v.dcrint  &  sur- 
gidos  in  jusvoccnt,idcft,in  torcular,ac  fc- 
mcl  illum  omnem  fangumcm  cxprimanri 
qucm  honeftc  ipfi  \  populo  fugcrc  non  po- 
tuiffenr. 

Quo  autem  arcana  eruant  ,  mirum 
quam  aftuic  machinam  fuam  admolian- 
tur.  Neganc  inprimis  arcana  confcffionis 
afcrcvclari  pofTc  ,  qnaeenim  fibi  clar»cu- 
lumaperiuntur  ,ea  nun  homini ,  fed  Dco 
aperiri :  nec  fi  revelarenrur  jfibi  fidem  ul- 
lam  utpotc  indignis  omni  fi  lc  leftibu?  ad- 
hibitum  iri,  Srdranehic,  fiufquam  ali- 
bi,  locum  habct  Iralicum  provcibium:^«i 
ha  fatto  la  Ugge  ,  ha  faito  lingamo.  Nam 
fi  quicquam  Sociis  revclare  cupiunt  eo- 
rum  ,  quac  clanculum  audita  funt  ,  ro- 
gant  confitcntem  ,  ut  cafdem  ipfas  res 
cxtra  confeffionem  fibi  cnarrare  veliro 
QuodciJim  ingenue  conficens  ncgare  non 
potfit ,  locum  &:  horam  aceipit ,  qua  ipfos 
adeat ,  atqueadeo  eos  omni  anim^  fcru- 
pulo  libcret  ,  fi  quid  carum  rcrum  dcin- 
ccps  aperirc  cupiant.  Coi^feffionem  au- 
tcm^dilucidam  &  rcfupinam  cffe  debcre 
probant ,  non  infcita  narraiiuncula.  Quen- 
dara  cum  peccata  eonfiterctur,  totidem 
cx  orc  ferpcntes  cjcdarc  vifum  cffc  nar- 
rant :  ad  cxtremum ,  ciim  grave  quoddanl 
flagitium  fateri  crubcicerec  ,  majorem 
quendam  fcrpcntem  ,  idcntidem  caput  c- 
xcrentcm,apparuifle  ,  ciimquc  cum  foras 
prorumpere  non  potuiflfct ,  rcliquos  mino- 
res  adfe  intro  revoca^Te.  His  Mi;aculis 
mcticulofas  mcntes  perecllunt,  ut  quic- 
quid  fraudis  &  pcrniciei  intus  latct.  tcti  m 
in  lefuitarum  finum  effandant.  Prsccipue 
ciim  folcnniores  fcftivirates  appetunt,in 
quibus  de  more  majorum  /n  machinam 
quifquc  fe  invitare  foler.  Hfc  crgo  im- 
manium  ufurarum ,  hic  cxpilatje  hjercdita-^ 
tis  fc  accufat,  hic  fubjedum  tcftamcntum 
aut  alia  fraudc  qua^fitara  pecuniam  confi- 
tetur  :  Icfuira^  inftar  Crocodilorum  ,  qui 
homini ,  qucm  devcraturi  fuot ,  collachry- 
mantur,  maeftitiam  vultu  fimulant,  prc- 
muntalto  corde  lietitiam.  Itaquecumrc- 
ftitutionc  opus  efTe  dicant ,  benigni  intcr- 
pretesjlcgis  rigorcm  ita  tcmpcrant,  ut  fi- 
mul  iis  qui  damnum  accepcrunt ,  fimul  ra- 
ptoris  famse  &  cxiftimationi  confulant. 
Ciim  enim  finc  dedecore  rcs  palam  iis  rcd- 
di  nequeat,  quibus  ercpta  ,  autintervcrfa 
cftjipfi  vicc  rcftitutionis  aliud  ctvvx^iov  com- 
minifcuntur.  Conftiiuunt  fc  Procuratorcs, 
r    i  aus 


151  De  Origine  Iesvit 

aut  fcqucftros  oraniura  qui  \xii  funt,  idco 
hoc  aut  ilio  nominc  rcs  rcftitutas  ufurpare 
non  vcrcntur.  Hoc  fi  quis  indigne  fadum 
autumat ,  rcra  non  redta  rcputat  via ,  nam 
vicc  carura  rcrura  indulgcntias  fc  rcpenfu- 
ros  poliiccntur,quq  non  folum  pr^fcnlibus 
profint  ,  fcd  &  natis  natorura,  5i  qui  na- 
fccntur  ab  iUis:zp'^o^^ ^^AKeicov,  oKetro^Qoia. 
cv.ictSioieov. 

Hxc  utilitas  aliara  adjundam  habet, 
nam  pcrveftigandis  omnibus  quas  vocant 
circumftantiis  ,  criminc  ab  uno  difcunt 
omncs  criminis  particcps  ,  quos  ftrifto 
ncxu  dcmceps  obnoxios  tcnent,  corum- 
quc  capiti  fempcr  &:  ccrvicibus  impcn- 
dct,  Hujustamcn  invcnti  laudcra  noncft 
quod  fibi  arrogcnt  ,  aut  Alcxandrum  A- 
bonotichitam  ,  cognomento  •^dtSof.tuvnv , 
dcquo  Lucianus  librum  confcripfic ,  lau* 
dc  fua  privcnt.  Is  cnira  cum  Prophctam 
agcrct,  ac  fe  omnium  pctitionibus  rcfpon- 
furum  profitcrctur  ,  libcllos  offcrcntium 
manu  fubfignatos  perlcgcbat,  in  quibus  fi 
quod  gravc  in  Rcmpub.  flagitium  concc- 
ptum  rt pcrifTct ,  cos  pcncs  fc  rctincbat,  ut 
homincs  fibi  male  confcii  fiicntium  fuura 
muncribus  rcdimcrcnt.  Scd  hses  attigiffc 
fat  fit. 

Nunc  vcnio  ad  altcram  hujus  machi- 
na:  partcm  ,  qux  voiuptas  eft.  Ncrao 
ignorat  quam  dulce  malum  fit  curiofi- 
tas  ,  ^  quam  quifque  afFcduum  fuorum 
cumalicnis  comparationc  dclcdeiur.  So- 
lct  cnim  hominura  vanitas  ad  antcadia: 
\itx  commcmoravioncra  gcftire  ,  ma- 
gnaraque  voluptatcm  cogitationc  ufurpa- 
rc.  Vnde  fama  vulgatus  cft  mos  vctcris 
cujufdam  aulica?  ,  lcfuitis  vetcranis  non 
incognitas  (  ac  nc  mirentur  Icfuitac  cam 
me  fibi  cognitam  aficrcrc  ,  caipfacft  cui 
Mafliliac  Clcmcns  VII.  cjus  gratia  ca- 
ptus  ,  tantura  indulgcntiarum  indulfit,  fi 
tranfvcrfum  per  os  coroUam  fuara  duce- 
rct  ,  quantum  aliis  figillatim  ad  qucra- 
quc  globulura  falutationem  angclicara  re- 
citantibus )  qu2£  magna  aviditaie  hodic  ab 
adventatonbus  fcifciiari,  pcrindcqucau- 
dircfolet  ,  quid  quifquc  ncqniifimumin 
vita  gcflcrit  :  Ita  vctcrani  ,  tum  quod  a- 
licnarum  adionum  narrationc  in  fuarum 
rccotdationcm   injiciuntur  :  tum  quod 
prajfcntium  narrationc  titillantur  ,  mira 
fagacitatc  odcrantur  omnia,  iutcrrogatio- 
nibus  anxiis  omnia  pcrtcntapt ,  in  orancs 
animi  caufas  fc  pcnetranr,  prajfcrtim  fi  tc- 
ncrum  aliquod  ingcnium  na£ti  lunt  ,  un- 
de  aliquid  infoIcns,ai!t  dclicatumcos  pu- 
pugerir.    Nec  cnim  fimplici  roalcfado- 
rum  hiftoria  contcnti  funt  ,  fed  eofdem 


ARVM.    Li[per  I. 

habitus,  vultus,  aeccntus  fibi  rcprccfenta- 
ri  volunt :  undc  ahquando  accidit,  ut  qux- 
dam  fosminas,  adhoncftatcm  paulo  pro- 
penfiores  ,  lachrymis  &  pudorc  fuffuficpu- 
tidas  Icfuitarum  intcrrogatiunculas  abtu- 
pcrint. 

Mitabitur  aliquis  tantam  mali  fcicn- 
tlam  in  tam  fandis  pcdoribus  habitarc, 
qua^rctquc  fbrfan  ,  undc  illatandcm  hau- 
fta  funt? Atqui  fciat  Icfuitas,ca  qux  a  Caic- 
tano  &  Soto  Hifpano  hac  dc  rc  fcripta 
funt,non  paucis additaracntis  locuplctaf- 
fe.Si  quid  cnim  turpis ,  vafrive  paulo  inge- 
niofius  cxcogitatum,auditumvc  cft,conti- 
nuo  in  arcanas  tabulas  rcfcrtur  ,  in  ufum 
Patrura  Socictatis  1 1  s  v  ,  qui  hanc  artem 
fupra  raodura  cxcoluerunt.  Quemad- 
raodura  cnim  in  pcndcndo  auro,  fiquid 
jufto  pondcri  decft  ,  addito  fcrupulo 
implctur  pondus  Icgitimura  :  fic  in  ex- 
pcndenda  gravitatc  vcl  Icvitatc  pccca- 
torura  ,  momcnta  circumftaniiarum  ita 
cxaminant,  ut  una  dctrada,  vcl  addiia, 
facile  cognofcant ,  an  pcccatum  fit  mor- 
talcvcl  immortaIc,ftatiQiquc  pronunticnt, 
ut  bonus  illc  Hilarion  cx  odorc  eorporum, 
FoiU  qid  fent  le  dUbU :  voiU  qui  fent  U  dia- 
bUtin, 

Prajtcrca  dodrinam  quandam  deca- 
fibus  refervatis  confcripferunr ,  quarum 
folutio  cxtra  ordinem  olim  ab  Epifco- 
pis  ,  interdum  a  Cardinalibus ,  atque  a- 
dco  abipfo  Pontifice  pctenda  crar.  Nunc 
pencs  Icfuitas  totacft,magno  id  quidcm 
fuo  ipforum  mcrito  :  nam  ciam  Vcnctiis 
primiim  confcfToriam  artem  agcrcnt,  ubi 
tunc  Pctrus  Carrapha  fam^  Sanditatis 
fervicbat,ad  cum  tanquam  ad  oraculum 
confitcntes  araandabant,  fi  quid  ^ o.Xvt'^ 
incidcrat.  Qui  a  Icfuitis  clanculura  raoni- 
tus  libros  promptos,inibiquc  apcrtos  habc- 
bat  ,  ubi  de  quarftionc  fermo  crat,  ut  ciim 
confulcntcs  adventarcnt,  divinitusid  ac- 
cidiflc  vidcrceur:quoartificio  &  Prophc- 
ta:  fufpicioncm  rulit,graduraq;  fibi  ad  Pon- 
tificiam  dignitatcm  fccit.  Cuius  dcinde 
compos  fadus ,  ci!im  bencficii  tanti  rccor- 
darctur,lcfuiiashac  oranipotcntcfacultate 
rcmuncravit. 

Supcrcft  ,  rcferrc  rationera  cjus  ma- 
chinsE  ad  verfandos  juvcnum  animosad- 
hibcnda;.  Laudant  Icfuir^  miris  laudibus 
cas  confcicntias ,  qua:  fraznum  libcnter  ad- 
mittunti  ac  fe  ultre  citroque  verfaripatiu»- 
tur.  Qiiibus  laudibus  guftatis  ambitiofa: 
mcntis  juvcnum  ccrtatini  fe  dcdunt  in  ma- 
chinam  vcrfandas.  Hujns  arabitionis  fpe- 
cimcn  aliquod  refcrrc  non  pigfrbit.  In  hu- 
milioribus  cla/fibus  intcrdum  ,  tcntandi 
caufa 


cau 
re  in 


Ve  Origme  IesViTARVm:    Liher,  I.  133 
fa  pi»vocat  Luaimagiftct,  li  quis  amo-    Apitii  fchola  coqui.  Carthufiani  frtidum 
P  .    - —  -  irir^ir^iTr»  ^ri-r-    quiddam,  &  porcinum  olcni ,  3 ni .£13 mquc 

fibi  pto  fale  datara  putant.  Capucini  toti 
ulmci  funt,  habituquc  cum  cacodsemoniis 
imaginibus  pcne  gcmino.  Vidcor  audirc  ii- 
los  vcrfus. 

Hinc  Numida  infr&ni  cingunt ,  ^  inho'* 

J}itA  firtis  ■ 
Hinc  regio  deferta.  fiti ,  Uteque  furentes 
Barc£i. 

Sola  fupcreft  dici  ku:  Socictas,  quae  una  o- 
mnium  peifcdioncs,  revcritatcra  jamseni- 
tatem  ,  difcipliaam ,  laxitatcm,  opes  ,  pau- 
pcttatcm  ,ufum  &  abufumfimul  complc- 
xa  cft.  Quid  ni  ergo  huic  fubfcnbat  ji»- 
vcnis  ?  Hortantur  tamcn  dcnoo  ,  ut  fo 
dcofquc  confulac  ,  ad  idqu  dopiimum 
maximumquc  crit  cligcndum.  Procumbit 
humi  juvcnis  aote  ora  Deum  eorum 
numina  ,  quantum  potcft  r  obtoi:-  c  llo 
dcprccatur.  Indc  rcdit  ad  machinam  plc- 
nus  imaginibus  ,  libique  rijm  in  omncs 
pattcs  animum  circum  cgiflcc ,  unicam  ie- 
iiiiticam  arrififfc  profitetur.  Hic  Icfuita:  Ix- 
titiam  fuam  difiimulantcs ,  agnis  bencdi- 
dis  granifquc  diris  oneracum  ,  ad  prcculas 
amandant.  Itcrurn  magno  ftridorc  dcos 
fummos ,  mcdios,  infimos  adorat;  fcmper- 
quc  magifquc  vitac  lcfuiticas  defidcrio  in- 
fiammatur.  Vbi  igncm  hunc  languidum  Ic- 


.„  Deum  ,  Deipa«  amvc  Virgincm  vcr- 
bcra  pati  vclit ,  concmuo  videas  mnumc 
ros  hmc  indc  dUcipulos  ,  dilTolut.s  cah- 
gis  ,  nudas  oftcntarc  natcs  :  Magifttum 
autcm  fuccinda  in  l^vam  tunica  ,  ab  cx- 
tremo  adextrcmum  curfitate,S£nunc  has, 
nunc  ilias  afpcrgcrc  natcs.  Vidcquidpof- 
fic  ambitio.ltaquc  quafi  quiddam  vaidc  lc- 
lium  gerercnc  ,  fua  otpnia  lcfuicis  cnun- 
tiant,  cafus,  in  fomnia,  cogitatifines,  Utittas, 
ira6,  impetus ,  quicquidotium,)gnorantia  &: 
iuvcntus  iuggercrc  potcft.  leluit^  finguhs 
malis  fuas  mcdelas  adhibcnt,fuaquc  picta- 
tis  admimcuia  fubminiftrac,  cruccs  ligncas, 
imagunculas,corollas  vcrutilcs,  agnos  bc- 
nediaos,hbell6fquc  mirificos.quibus  reh- 
gionis  fux  facicm  fucis  &  pigmcntis  cxor- 
nant.Vbi  quis  ita  diu  machina  vcrfatus  cft, 
ut  jam  verciginc  correptus  vidcacur  ,  ficuc 
res  in  fub!imifufpenf^faci!i  momcntohus 
iUuc  irapclluncur  ,  ad  fc  quancum  potis  cft 
crahunt,  inccrdumquc  pcrtcahunt.  Pcrraro 
enim  hxcalea  falht,  prxfertira  fi  mcthodi- 

ce  fiat.  1  xri  •  r 

Eft  autcm  methodus  hujufmodi.Vbi  \x- 
pius  eafacilitatcra  anirai ,  fcu  folura  ferax, 
in  quo  fcminajaaa  ftatim  radices  agunt, 
laudibusominibus  muncribufq;  profequu- 
ti  funt,ahum  gradura  fuperarc  aggrcdiun- 


turEaraa:tatcmcfleaiunt,qua:adaliquod  fuit^  imis  mcduihs  conccptum  cxarfiffc 

ccrtum  vivcndi  gcnus  fe  dcbeaf.  compara-  vident ,  ad  vcteranos  vcceratorcs  miitunr, 

re   qux  difiaeillima  cogitatio  fit.    Ita^ue  eum  quibus  ncgotium  nunc ,  ohm  otiura. 

Hcrculcm  in  trivio  conftituunt ,  cui  vi^tus  tranfigendum  eft, apud qucs  quanium  gra- 

hine    voiuptas  illinc  aurcm  vcllicet ,  harc  tia  valent ,  tanium  fe  in  graiiam  juvenis 

agmincVcncrura&IeporuracIrcumfcpta.-  cnixum  iri  pollicentur.   Quafi  operofjm 

o       ..    » /•      - /-  :i;  -„«r^r>/^3.  quiddara  ,  votifquc  magnis  exorandum  fir, 


ilTa  malignafronte  fupcrcilioq;  veneranda.- 
h^ec  in  viam inicio  planam  invitans,fcd  qu^ 
ad excremum  dumis horrcac  .•  illa  viam  an- 
guftam  commonftrans.fedquae  paulatim  fe 
cxpliccc,ae  in  magnifi.  um  dcfinac  cum  di- 
gnitatc  otiura.  Hortantur  itaquc  juvc^icm, 
ut  quantumficripoteft,cogitcr,&quiuquid 
in  mcntem  vcncrit,  ad  ipfos  rcnuntiet-  lu- 
vcnis,fivc  quod  ita  videatur,five  gratifican- 
dieaufa  rcfert, t.^dcrc fc  focictatis homi- 
num ,  ac  inccirifTc  fibi  eupiditatcm  ,  to- 
lura  fc  Deorum  aharibus  confcerandi. 
Afflatum  numtnis  Icfuitsc  vcncrantur,  i- 
nibiquc  paululum  fubfiftcntcs  ,  multi- 


lcfultam  confeiibi.  Audiunt ,  juvenss  fup- 
plicationcra  vctcrani,compofito  ad  icvcri- 
tcm  vultujcfcque  aiunt  a  cam  multi.s  utge- 
ri,vt  fandas  focictatis  vcnier  cos  jam  cape- 
rc  non  poffit :  fc  tamen  ccftiraonio  fuotum 
frctos  dc  pietatc  juvcnis,cum  in  nu.mcrum 
faorumallcduros :  his  adis  pcfTumic  juve- 
nis  fub  gurgitc  vafto. 

Df' Caixeribus  Ies  ViTARVM  e^* 
^(jenis  eorum  qui  in  ilioram  ordmc  pr^fra- 
Barti  fant. 


cliccs  ad'otium  fercntcs  vias  oftcndunt,  Ol  quis,  uc  intcrdum  cvenit  ,  pr^fra- 
Le  fratrura  Cord.gerorura  ,  &  Bcncdi-  O<^^^orcft,  ac  paulo  uuriorc  ccrvicc  rc 
aorum  Sodaiitates  :  hinc  Capucinorum, 
Carmclitarara  ,  Carthufianorum  angcli- 
Gosgrcges  ,  quibus  tamen  fingulis  fua  ad- 
bxtcntvitia.  Cord  geii  petulantcs  funt  8i 
vaei :  Bcnediaini  Sir.ioniaCi  toti,  bcncfi: 


ciiscmundis  &  vcniundis  oecup; 


nititur,  eum  in  Trophonii  antrura  eonji- 
ciunt ,  ut  in  cxcreitiorum  fpiritualium  ma- 
dorc  ,  canquam  ^es ,  arrugincm  contrahac, 
ae  viru  contrado  fibi  ipfi  contcmncndus 
cvadac.  Includunt  horainem  roaligno  quo- 
dara  in  guiguftio , ad  rcfpirandum  quidcm 


melitse,iuriumlig.  rico,«,&-.  .P.uamex  fatis  ap.o.ad  ambulanaum  autem  ncque 


D.'  Origme  Iesvit 
fpaiii  fatis ,  ncquelucis  habcnti.  Ibi  totas 
ircs  hebdomadaj  co  rav)ic  patrum  ,  fub 
pcUibus  rite  cxcubat ,  quantumquc  potcfi: 
maxime  vacicinatur  :  nulh  ad  cum  aditus 
patct ,  prxtcrquam  Patn  fpirituah ,  q  u  fc- 
mclbifvc  in  di^  cum  ad  raachinam  admo- 
vct :  ac  dcir>dc  brcvcs  chartulas,  in  quibus 
fcntcntix  funt ,  devorandas  obtrudit,quas 
bcne  ncc  ne  concoxcricex  rcfponfis  eius 
ita  cognolcif ,  utMcdicicx  cxcrcraento- 
rum  afpcdu  cruditatcra  ftomachi  conji- 
ccre  folcnr.  Hujus  paftus  amarot ,  licct  i- 
nitio  naufcam  pariat ,  affuetudinc  taraen 
ita  mitcfcit ,  ut  mcliorem  fuccura  &  fan- 
guincm  in  fe  convcrtat.  Sic  nonnuUis  ar- 
gris  cvcnifle  fcio,  ut  poft  crcbras  potiones 
aMcdieis  propinatas ,  imrautato  tandem 
guftu  iis  dclcdari  coepcrint,  ncque  melio- 
rum  ciborum  dulcedincm  defiderarint. 
Sunt  autemillse  fcntcntiac  pietatis  Icfuiticq 
quafiapiccs,quibusnil  nifi  cavura  &cxi- 
mium  continctur. 

Quis,verbi  gratia,Rcligioforum  ordo  dc 
Deofuperifquefitoptime  meriius :  utrum 
majora  fint  Francifci  Cordigcri,an  Loyolx 
lefuit?  facinora. 

An  mchus  fit  vigilando  fomniarc ,  an 
fomniando  ca  intucri  qua:  vigilantcs  vi- 
dent. 

In  quot  dies  homocx  facra  hoftia  cum 
nonnullo  alterius  panis  &  vini  adminiculo 
vitam  produGcre  poflit. 

An  facra  hoftia  rcccpta  dormiendo  i- 
demopercturatque  vigilando. 

An  Bellerophon  foranis  vel  alis  volavc- 
lit. 

An  non  rairabile  fit  inftrumcntum  a  Ic- 
fuitis  rcpcrtura,  quo  quis  per.inane  volans 
fuura  ctiam  in  raultos  dics  commeatum 
deferre  poflit. 

Do  quibus  omnibus  nifi  aHquid  fatis 
cavum  fomniavcrit  ,  dcmenfBm  ci  mi- 
nuunt  ,  utfaciUus  commcrciura  cura  in- 
fomniis  habcre  poflit.  Scd  quia  non  o- 
mnes  ea  cumumbris5£  fpe»flris  famiHari- 
tatc  gaudcnt,  intcrdum  fit ,  ut  nonnulH, 
poft  quatuor  aut  quinque  dics,  ringi  fecum 
incipiantae  fcneftram  quarrcrc  ,  undc  fc 
praccipitcs  darcqueant.  Ex  inanitatc  e- 
nira  ccrcbri,  cx  fomniorum  imaginibus,cx 
pacdotribx  monitis ,  varium  in  raodura  af- 
ficiuntur,  nt  addclirium  prope  &:  aracn- 
tiam  adigantur.  Exado  Myfteriorum  tcm- 
pore  cmittitur  in  lucem  juvcnis  vivus ,  vi- 
donfqijc  fomnians :  non  caput,  non  pcs, 
non  mens  fatis  officium  fuumfacit.  OHra 
Hcracliius  vigilantibus  unum  communem 
mundum  cfie  diccbat  ,  fopitos  in  fuum 


ARVM.   Lihtr  I.^ 

qucmque  difccdctc  ;  at  qui  ex  hoc  antro 
rcdcunt,  ne  vigilanies  quidcm  cummuni 
cura  aHis  mundo  fruuntur  :  novos  cnim 
mundcs  novafquc  formas ,  Tragarlaphos, 
C)iima:ras,Hippoccntauro5  loquuntur.  Sa- 
n^in  eorum  vultu  gcftuquc  contemplaa- 
donon  parum  volupiatis  incft.  Hicfeto- 
tum  circumfpicit,  ac  quocunque  caput  agit 
corporis  fui  fignram  in  aerc  fufpenfara  in- 
tuetur :  hic  fc  tcftaecum  fadura  cfte  cre- 
dit  ,  ractuque  ncaUidaturobvios  quofquo 
vitat :  hic  horainura  infbmniura  fc  videre 
auturaat  ,  fecumquc  difrolvcrc  nequir  an 
fomnians  vigi!ct,an  ver6  vigilans  vatici- 
netur.Vno  enim  tcmporc  fulgura,tonitrua, 
Iefuitarum,&:  Cacodsemonum  voccs  audi- 
re  videtur. 

Ve  Regimine  RepubJica  I  e- 
sviTARVM  5  eorumque  focietatis  ex- 
cellentia,  ex  epijiola  Italica, 

ANno  1609.  in  lucem  editum  cft  c- 
xemplar  Hterarura  Barifonii  Icfuiiac 
ad  Venctura  adolefcentcm  21.  April.  An- 
no  1608.  qui  rclida  Societatc  hac  adfuos 
redicrat;  BononiiE  datarum  ,  in  quibus 
Regimcn  &  Rcfpublica  lefuitarum  ,  eum 
Ordinis  illorum  exccllentia  &pcrfcftio- 
ne  ita  cxade  depinguntur  &c  oeulis  eon- 
tcmplanda  fubjiciuntur ,  ut  totius  illorura 
Oidinis  ideam  ,  fcu  formam  &  fpcciem 
quandam  pcrfcdam  indc  quifque  mcnto 
fua  conoipcre  queat.Et  quia  fefuitarum  ar- 
tibus  fadum  eft ,  ut  non  oraniura  raanibus 
teratur,  prascipua  indc  in  Lcdoris  gratiam 
adfcribam. 

Jn  Societatis  mjlrA  Or^/;?^ ,inquitaudor  li- 
tcrarum  illarum  ,  in promptu  parato  repe- 
riumur  ea ,  qndt  in  hac  vita  animo  generofo  ne- 
cejfaria  e(fe  queunt^^  qua  vel  in  feculari&  wst- 
dana  vita.vel  etiam  apuduUam  aliam  Religio^ 
nem  five  Ordinem  nunquam  cfuis  affequi poteji. 
Nec  vero  auflerum  tllud  Religtofi  nomen  (jr 
CUufur£  quenquam  deterreat.T antum  enim  ah- 
efl  ut  quidquam  tnde  damni  metuendum  ftt ,  ut 
flt*i  etinm  lucri ,  quam  ulLi  hominum  e  qualihet 
Civitate  ,  aut  etiam  alia  congregatione  civili 
popt  contingere.binc  Jperare  licet.ReligiofH^  e- 
nimji  univerjtm  conjideres ,  prdterquam  quod 
facrorum  mtntjleriorum  exercitio  occupatur  r^ 
frofe^o  quovis  preciofifstmo  thefauro  venera" 
biliori  ,  abfque  lahore  vivit  ,  culti^  hono- 
ratui  ab  ommhus ,  tam  in  ceremof/tis  pubiicis, 
qttam  privatis ,  fublevatt4i  in  necejiitatibus ,  a 
perfonalibus  fa^ionthus,  militia  exemptus^  i 
quovis  onere  d'  exA^itone  immunisiad  duellu  p- 
vefiftr 


Dc  Originv  I  E^s  V  i  T  A  R  V  M .  Liher  I. 
ve  fwgttUre  ctYtmen  r.on  adjlri^lm^  ^  mnltis  tts  jefe  inquinates  erroYihus.uni^t  urges  nita  efl 
denifyfaljis  ac  popuUrihus  mimme  obnoxius.Si-  cccafio  de  Reform«.tione ,  •/  ilU  *wn  fuccejje- 
militer  q-  cUHjitra  ilU  non  ita  fe  hahent.ttt  ipfi-  rit.deumverfaliO  rdi/7is  illia^  defruaioi^c  cogi- 
met  Religiofi  fub  his  vcluti  conc/uft  teneanttir,  tancli.  At  nofira  Secietas,  qux  hene  iiflitnta  Re- 
fed  «/  aliorum  bona  in  p  adferventur,  atqk^^  fuh.  efl ,  prudentia  &fagacitare  Pdtrum  nojlro- 
ut  fi)fi  haudmagna  cum  rnoleflia  ,  Dei  Uudes  rum  ,  in  mtdiocritate  confiituta  .  fupcr  iJUona" 
commemorando  vita  magis  libera  ^ fecurdfrua-  chicam  opulcitiam  fefe  non  effcrt,  ^iec  tamen 
mur.  i^^^  ^d  tnfimam  mendieitatem  defle^tt  fedtan- 

Deinde fi ad  particuUria  perveneris.tum  ve-  tttm  ab  una  aique  altera,  cjuantum  ad  Dei  C  ul- 
rh  Unge  meliorem  conditionem  hanc  noftram  tum  optts  efi.participans^cumcertaanmx  f/ilute 
"  irtvenies^cjtiandequtdem Societates noflra Cltu-  hunc fibifinem  femper  habet propofitum  quomom 
furis  ifiiufmodii  uti  ^  alio  extraordinario  vin-  de  Roman.  Catholicdi fidei  graviorai  &  rnaxi- 
cttio  difctpltnji,  vigiliarum,  ^je^uniorum ,  qua  rni  momenti  henefida  pspt  promereri.  Vnda^ 
certe  hommes  Jlupidos  factunt,cr  converfatio-  Pontificibus  grataj  Prmcipibu^  obfervr.tat  a. 
ni,  tum  negotijs  ad  proxtrni  falutem  necefartfs,  fopulo  culta.atcjue  circuli  folaHs  awuU^  cum  fi- 
minus  rediunt  idoneos.nequxquam  funt  obltga-  liis  fuis  in  ofw^ibn^  Ifterarnm  partibus  glofiofa 
tA-.  ficnti  AntiquA  ilU  Religiones five  Ordmes  <?-   erit.in  coelo  beata. 

mnes^  nullo  RomanA  EccUfiA  ufui  exiflentes,  e-  Hinc  nafcuntur  invida  ilU  voces  a  de;  rej?ts 
yi4  generis  apparentibm  ,  &  in  ocuios  occurren-  &mulis  noHris  comrt  mores  &  exempUrem  do- 
tibas  operibi-M  neccffum  hnhent.  At  nos  k  C horo^  ^ri/^am  nofiram  effclm ,  qudi  auribtts  muUerum 
a  Proce/tonibus  ab  Exeqmis  liheri  dr  tmmunesy  injufurrata  hatiddiihieincaufa  fum  .quod Socie- 
veluti  firnplices.  Sacerdotes  fecuUrt  quadarn  U-  tatcrn  nofiram  immani  odio  profeqnuhtur.C^.cu- 
bertate  gdudentcs.omnes  operationes  noFiras  ad  fant  nos primum  Superhi/e  qr/od  S  o  c  i  o  r  v  m 
ea  flud-a  dirigimu4,CjUA  homines  circurnJpeBos   tituUmufurpemtM  ^  &  aliorumshominumOrdi- 

aamita^/dosreddere.atqueinfuperetiamfan'  nes  vix  Servorurn  nomine  dignemur.  G)uafi 
clam  Sedem  Romanam.,valde  exaltare, ^  rnagii  quifquam  fit^qui  fincero  animo  iudicans  non  in- 
magtjque  iUuflrare  qtteant :  quamebrem  etiam  teUigat ,  Nos  diviy.aprovidentia  ift  normarn  ^ 
digni  ab  ea  fumus  judtcati  ,  ut  quemadmodum  correciionemaliorumeUcloseffeMeoque  j  flum^ 
veterib!44  iltis  Religionum  Ordinihm  ,  propter  diUBam  hanc  congreg&tionem  ejus  ,  jnfcr^.-i  ^ 
exiguam,quamhabsnt,Sedis  ipfitfs  evehend/ea-  fpeciefo  aliquo  vocabuU  a  tot  Menachorum  ^ 
ptitudtnem^  quotidie  privilegia  (jr  induUa  au-  Fraternitatum  inutilihui  fe^is  difiingtd.  Prd- 
feruntur ,  ita  nobis  e  contra  veluti  utdifiimis  e-  terea  ^  hoc  reprehendunt,  quod  recufemus  ciii- 
jus  'J\dintflris fingulisfere  horts  ea  diUtentur  ^  ciis  vefliri ,  aut  cibis  pafci  rufltcis :  fed  diuden- 
augeantur.  tes ,  dicunt^  nos  veftibus  uti  ex  Una  tenuijs^ima, 

G^a  figilUtim  ita  confiderata  ,  praterquam  &  cutem  tegere  cadidifiimo,  linteoynutritas  epti- 
quodcerturn  altquem  reddere  poffunt  factlitatis  rhis  ^  deltcatifiimis  cihis  ,  qui  vel  in  urbe ,  vel 
Infliiutorum  nofirorum  pracipue  etiam  cogno  ■  territoriis  vicinisreperiantur.  1  nfuper  nolle  nos 
fcendam  exhihcre  queunt  Su^erioritatem  ilUm^  in  pagis  hahitare ,  aut  fub  te£iis  hitmilibm  fed 
qua  Conorcgatio  nofira  omnihm  alijs  Ordinibn*  curn  Patrihus  nofiris,  vartt€s  Mundip&rtes  pcra' 
praeminet.  Idquenonahfquegravtfstmaratio-  grantihus  omnis  comrnoditas  /j  venuflas  cxco- 
ne:qttoniam  tfii  in  extremis  fundati,  domi  apud  gitat a fit  pofidere  nos  dicunt  in  emnUws  Regnis 
fe  non  admodum  funt  dutabiles  ^foris  autem  e-  Provinciis  Chrifiianijmi.meliores  crpfiejtan- 
tiamanimiipericuUft.Olionachinamquemau)-  tioresfitus  atquepalatia  ,  quam  alrbi  haheri 
rum  Ordinum  folis  divitiis  cumuUndts  eperam  queant^  non  quidem  in  villts  aut  cafiellis  c  rfas 
dantes^fervi  evaferunt peccAti  (jr  mundi :  ob  fundantes  fed  in  urbihus  prtmariis^  ^  iis  nbiis 
tdetiam  exofi  rei-itti^  quotidte  Epicedijs  preca-  Abundan}tbus ,  quAgeneri  humanopofimtjuffi- 
tionihufque  incumbunt  ,  officium  hoc  fuum  ea.  cere  i  Sedneque  fic  ty£des  illas  acceptari ,  nift 
tantuTfi  in parte  impendentes.quA  redditibus  ex  prius  ^  reditus ,  habitationes  pro  Patrum  ^ 
alieno  flatuhauriendts.ad  JuhUvandamPrda-  Coadiutorum  temporalium  numero  ibi  fuerint 
torum  dr  Curta  Roman^  necefiitatem  commoda  prdtparatA.  Non  aninuidvertunt  aut em afff  H ibus 
effc  queat  y  utilis.  CM endicantes  deinde pro-  corrupti obtreEiatotes-id quodde  veflirrtentis^ci- 
pter  afiecfatam  paupertatem  fuam  contemptiy  bis  ^ahitationihus  dicunt ,  ad [ummam  Uu- 
quamcunque  eiiam  minutifiimam  eUemofynam  dem  Societatis  totius.o-  Patris  Ignatiiprimi  in- 
colUBum  cir.  umeunt ,  vei  adpagos  ufque  men-  fiitutoris  noflri  vergere ;  qui  ut  omnium  homi- 
dicando\!>y  adpoUuUtionem  cuiufq,  ettam  abie-  num  fapientifiimus  veftes  incultas^  cilicia  ^  ci- 
{it^tm£  muliercuU  in  tpfis  &dtum  Epiftjliis.,  dr  ,  bos  agrefies ,  qu£  mir£  corporis  affticiiones  funt, 
privatoru  caji.  fa^JcitpmA  Mtffaru  facrifcia  vi^  ipfum  etiam  JJiritum  afpgere  5-  debilitare  in» 
lifitmo pretio  celebrantr^divinacjsMyfteria  comu.-  tetligens.ufu  ilUrttm  rcrum  nobis  interdixitt  cr 
nicando  diHribuuntfeculo  Jeje  immifcetes^atqi   volut/  de  iis  veftibus    alimentis  nobis  ejfe  pro- 

ffe^uWf 


r-       r         t   VITARVM.  iJbir  i. 
jpetlum.qud  tuffnveniant.qHtad  exalutionem   reticam  jjravttatem  omnes  fcieniu  ^^vl?^' 
Jicclefi^  Catholica  RorfJa^i^  ,  vitntem  in fiudijs-,   IjnmanapreaKt  ?,  ^  quhd  hic  viri  i»jigtic 
linguam  vero.adfan^orttm  Afojlolorum  exem'   Magiflri  in omnidifciflina  ccleherrimirepena,^- 
plamj»  ferfnapOiiibtti  puhHcts  & privatif  exer-    tnr^a  qfiibm  ahfq;  avida  illa pecttnt^  Jpe  (  quem 
cet-Habitationes  vcro  quodattintt^quisnon  vi-  fihijfmem  alii  hahent propofitum)major  O"  rnelior 
dct ,  addecm     or^iamentum  fancidi  Relipenti   pars  juventutis  ChrtftianA  infiituitur:  &  qutde 
ftve  Ordints  hoc  fieri  ?  tdque  ita  ut  fat  necefjum    tn  dedecm  ^confufionem  male  ajfe^iorum  fu» 
gjfe  :  fquidem  in  hts  fovenda  fu»t  feminaria  eo-  faltem  commodum  inde  quarentium  p^dagogulo^ 
rum  homintim ,  quthu4  Ecckfiia  ^tota  Chrifiia-    rum ,  qui  cejsanttbm  commoditatibr^  cffiolu- 
nttas  reg&tur  f  G^antum  pofiea  ad  docirinam^    mentis  illis ,  quihm  quam  primum  Vatres  nofiri 
quum  maledtci  ifli  ad  vera  dogmata  fuflinenda   apparuerunt,defittutifuere,varifs  imposiuris  cu- 
inhabiles fiftt,  ne  impotentes  dicam.ad  opera^  &    rarunt  laudnbiles  operationts  nofiras  ir.quinarty 
labores  Societatis  nosirx  ex&quandos^eo  fattgan-    in  vulgm  (pargentes^ad  SchoUrum  eruditionem 
tur.ut  in  Deigratiam     voluntatem  omnia  re~   nos  utilitate  &  voluptate  moveri^non  vero  cha- 
fonentes ,  vanum  efife  demonfirent  grande  illud  ritate^aut  proximiamoreJdq»  inde  Uqucre .qnod 
rneritum  nofirum  :  ideoque  Pelagtanes  nos  vo-   addivites  o-  formofos  duntaxat  animum  appli- 
cant  ^  Epicuri  difcipulos-,  propterea  quod ex  af-    cemtts-,de  aliis  vero  parum  fimus  foiiciti-,  vtrum 
fertione  nunquam  fatis  laudata  Uliolind  dica-   majores progrcjst^faciant^quam  qui  adapparen- 
mfn  ,  Deum  nolle phyfiicc  moveri  antmos  homi-   tiam  illam  confervanda?n ,  qua  cognatos  ^  pa- 
numyfed  tn  dterna  quiete  fua  expe^are ,  ut  fua,   rentes  eorum  perpetuo  nobis  veluti  mancipatos 
gratid  ad  hoc  defiinati,  cum  merito  homrum  o-   haheamus,  fint  necejfarij. 
perum.ipfiimet  pcr  feparadtfum  acquirant .  C£ci       Hoc  amplius  fubjungunt  obtrecJatores ,  Nos 
non  vident  ,  Beum  in  divinitate  fiua  immobi-  fub  Religionis  fan^ijsima  pratextu  in  tene- 
lem^&  immediatet&  varqs  modts gloriam  fuam   ros  animos  fubditorum  aut  civiurn  ,  fcholas 
amplificare :  ^  nobis  in  httnc  finem  deorfium  a   nofiras  ,  contempius  (jr  inobedientia  femina 
CMajeJiate  illa  concefium  effe  ,  Regnum  iffiu^   adverfui  naturales  eorum  Principes  ^argere , 
propagare  ,  ^  mediantibus  Regulis  noflris  ,        perfuadentes  ets  ,  quod  illi  folummodo  Prirt- 
hrifque  Jpiritualibus,  hominum  animos  perfua-    cipi  ,  quem  nos  veluti  CMonarcham  ommum 
fionis  viy  quam  nohis  largitur ,  movcre,  ^  faci-   confiituimus  ,  credendum  ^  obediendtim fit.  Et 
lem  ad  coelum  viam  reddere  cun£iis  fdelibusy    curn  ejufmodi  quidem  diabolicis  inventiont- 
qui  exuti  omni  politicd  curiofttate  ,  nojiris  dun-   htu  aufi  fuerunt  hoc  agere ,  ut  fchoU  noflrd  pro- 
taxat  prdceptis  falutifiris  obedierint.  Et  quod  hiberentur.  Sicuti  in  nohili  quadam  Italia  ci- 
majus  aut  certius  bonitatis  ^  integritatis  do'   vitate  hoc  illis  fuccejsit  ,  extremo  cum  damno 
clrina  noflra  mundus  ftgnum  defiiderare  potefl^  fi   tum  illius  ,  tum  aliarum  Civitatum  Itherorurn 
publtci  errores  maxim  trum  univerfitatum.Jin-    Nohiltum^  Prirnariorum.qtiifludiorum  caufa 
guUriter  vero  Regia  urbis  Parifiiorum  per  nos   ad eam  convenerant-j^iibm  calumniis^a  linguis 
fuerunt  corre&i.  ibi  enim ,  paucts  quibufdam    lucripetis  ,  Jive  fuum  JpeBamtbus  commodum 
feniorum  literatorum  exceptts  ,  reltqui  omnes  profeBis,  proltxe  quidern  rejpondcri,  pofifet :  fed 
CModerni  cr  juniores  DoBores  facile  doBrina  pr^flat  eas  yfecundiim  ReguLas  noftras  logicales 
noflrA  accefiferunt  ,  non  amplius  fcribentesy  fitlentto  praterire.    Hoc  tantum  dico ,  fortuna 
Rom.  Pontifcum  errores  quantumvis  exorbi-    bona  neceffaria  effe  ei  ,  qui  Itteris  animum  esi 
tantes ,  a  Conciltjs  pofife  corrigi  ;  aut  vero  de-    applicaturus ,    pulchritudinem  verum  vivaci- 
fendentes ,  Itcitum  effe  Gallorum  Regi  libttam   tatis  Jpirttils  ,     ingenii  honitatis  fignum  efft^ 
adminiflrationem  rerum  Ecclefiafiicarum  impe-    atque  indtcium.Vnde  ft  iis,  qtti  ejujmodi  dotibus 
dirCy^  (i  qua  alia  ejm  Regni  CMaxima  fiunt ,  funt praditi,  incumbimus, facimus  hoc  tanquam 
ftve  Regula  altcujus  momenti  aut ponderis.  Et  (i   in  fubje^is  aptis  ad  dificiplinam  natis  i  non  au- 
enim  obmultas  rationes.,  (jr  fcripturarum  alle-    tem  voluptatis  ergo  aut  facultatum  comparan- 
gationes  ab  anttquifiimis  &  celeberrimis  Do-    darum  gratid  Denique.cum  videre  licet ,  Scho- 
iloribus  approbatas ,  itemque  vanos  multorum    las  nofiras  undique  vel  ahipfis  etiam  Principum 
Ubores  inexpugnabile  id  exiUimahatur  ,  con-  filiis.,tanto  cum  concurfu^folitis  illis  pracepton^ 
(lat  tamen.a  nofiris  idipfum  Patributjam  ejfe^   hus  repudiatis^  appeti ,  hinc  infallibilis  fequttur 
evt£ium  :  dico  ilUm  tantoperc  decantatam  Gal-   conclufiOy  quemadmodum.  Nos  ^  exiflentid  cjr 
licana  Ecclefia  libertatem ,  qud  expugnatd ,       reptttatione  omnes  altos  Ordines fuperamus ,  ita 
veluti  monflro  d  nobis  illis( ut  ila  dicam)  Theo-    etiam  do^rinas  e  Domihus  &  CoUegiis  neflris 
logtaHercultbus  fepulto,  liberum omnino  d  que-   prodeuntes^rcitquas.  itidem  omnes  five  D.  Tho- 
vis  impedimento  tn  omnibus  Principattbw  rur-    majtve  Scotifitnty&  pietate ,  ^  dogmatum  foli- 
fum  evafii  abjolutum  S.  Sedis  Rom.domintum.    ditate  excedere.^o  etiam  fit,  ut  quod  altjs pro- 
Monne  eju^  "rei  indubitatam  qttoque  fidem  fa-    hibitum  efl.nohis  liceat.,  libros  nempe  (jr  fcripta. 
ctt,  citm  videtttr  ,  quomodo  apttd  r^os  contrn  ha-  tenere  atque perlegere:  ex  quibus  quandeque  oh 

fubli- 


Dc  Origim  Ies vi" 
ptthlicum  honum ,  impiorutn  h^yettcorum  nomi- 
fte  fiiblat9,  C7  celebus  c!fy(fd/tm  Pattis  noftri 
in  vicem  eitn  fubfiituto  ,  :n  publtcum  ea  rurf:^ 
emittamus.  Jdeocff^e  hac  £t4te  in  CoUegijs 
4r  Scholis  noftris  non  .'.y/jplius  auditur  Arijlo- 
teles  &  Cicero.monjhofa  gentilitatis  monume- 
ta ,  fed  catheirA  aticlorihus  Longe  tlLuftriori' 
hus  DoHoribHs  ornatd  cernuritur,  in  Hniver- 
fum  folis  ibi  Alvari^  Toleti ,  MoLinA ,  atque 
4lij  Societatis  noft^is  Theoi^gi  leguntur. 

Pojfunt  etiam  noftri  Socij  facile  invenire 
viam  cr  moium ,  qu»  ad  h^mores  gradus 
fummos  evehantur.  Ac  ^otuerunt fcientiarum 
noftrarum  facilitate  ,  mediantevivacitatcj 
ingeniorum ,  autpradtcando  ^  aut  docendo  ce- 
lebres  evadere :  ex  quorum  uno  atque  aLtero 
maximam  utiLttatem ,  &  non  exiguam  extfti" 
mationem  referunt :  quandoqutdem  a  viris ,  a 
fHuiferibns^  a  populo  &  Magnatibus  ipfis  coLan' 
tur  atque  fublevantnr:  nec  quuquam  ipfis  in 
mentem  veniet ,  quod  non  tLlico,  quam  primiim 
fuerit  rcfcttum,^promtjfitriipfisfint  ^  donaturi. 
Jpfts  pnvAtorum  &des  a^eytA  erunt.cum  ijs  de 
tnaxiniis  rebus  ctvuatis  confuLtabitur  :  eos  fe- 
cretorum  fuerum  quiLtbet  faciet  partictpes :  & 
Cjuando  animum  ad  hoc  appiicuerint.extrinfeci 
iLLa  pietatts  umbra  Jimpitcis  mtdtttudtnis  opi- 
ftionem  attrahendo-,  pro  arbitrio  ex  cMagiftrts 
dut  pr&dicatoribus  \  non  quidem  fpecietenus, 
fed  reipsx  Imperatores  ^  Monarch&  fiunt :  ^ 
ftonfoLum fibiipfis  commodum  honores  conci- 
Itabunt,  vnitm  etinrngloria  ita  aucii  Societates 
noflras  iLLuftriores  &  ditiores  reddere  pojfunt: 
ficut  muLtis  Patribus  in  Polonia,  Tranfjlvania., 
Auftria,  Bavarta^  Hifpania ,  atqtte  alijs  in  locts 
ufu  venit :  imo  in  tpfis  etiam  Indijs  maxtma  So- 
cietati  noflra  Monarchta  ereda  &  pLantata  esi. 
^ui  exaciam  informationem,  horttm  qu&  fcrtbo^ 
curicfius  apprehenderet ,  deprehenfurtts  effet , 
frovincias  Ferdinando  Archiduci  fubjecJas 
(uprema  infpeciione  Socictatts  noftra  Regi ,  ^ 
vei  indefeLices  effe  ,  qtiod  omnia  Patrum  con- 
Jiiijs  gerantur  ,five  de  dignitate  &  '■JHagtsira- 
tibut  conferendis ,  five  de  beLLi  ettam  appara- 
tHtra&eiur.  In  Bavaria  qnoque  ommaPa- 
trttm  noftrorum  prudentia  gubernantur.  lpfa~ 
que  Tranfylvania  a  folo  adminiftrata  fuit  a 
Carigtio ,  qui  curavit,  ut  Imperatoris  manui 
firpoteftati  ei  fubifceretur.  Nonrie  GaiLiam& 
Jiegem  ipfum  Pater  Cetton  in  pr/ijentiarum 
gubernat  ?  Et  in  PoLonia ,  non  obflante pauco- 
rum  fatis  Chriflianorumtergiverfatione  ,  Rex 
fanciitatis  nofira  fptritH  atque  tnftincia  vivit . 
In  Hifpania  ,  Lufitania  ,  BeLgio  ,  ItaLia  ^  Si- 
cilia,  cui  ignot^  funt  diviti/t  authoritas,  qua. 
follemus  ':  Sed  quid  de  Patre  Perfomo  dicam\ 
qui  Romtt  agens-,  pLus  auciorttttts  habet  in  An- 
gLiaquam  Rex  ipfe:  nec  Comes  ibi,  Marchio^ 
aut  PrxLatus  CalhoLicus  ^  quin  pro  Supertnten- 


FARVM.  LihcY  \, 
dinteaut.gttbematore  confcientia  fu£  aliquem 
ex  Societate  nofira  habeat.Ac  ut  Jummatim  di- 
cam,  Generaiis  nojler ,  ficuti  man:J(ftum  eft  o- 
mntbus  ,  Romam  regit  ^  Ponrificatum. 

Nes  etiam  certo  obedientiA  voto  fanfi/e  Se- 
di  obftncii  te?jemur ,  ut  fciLicet  non  petito  vta- 
iico  eO'  nos  conferamus  ■>  quocur^qne  etiam  Lo- 
corum  ab  ea  dejitnati  fuerimtH.  Inde  nos  ipCius 
Sedis  mimftn  facii  ^  (y  gravij^imorum  Jecre- 
torume)m  confcij.,  idy  quod  in  commodum  no- 
ftrum  cedit,  Pontftcibus  perjuademus  i  Omnes^ 
qui  adfuncitones  aut  Prataturas  adfpirant.ne- 
ceftttate  obftringentes^  ut  ad  interceftionem  no- 
ftram  confugiant.  Atque  hoc  Pontftcio  mini- 
fterio  infigniti,  &  excttata ,  tn  hos  totius  mun- 
dt  opinione ,  in  Civitates ,  Regna  ,  Cr  ipforur» 
frtncipum  lorda  penetramus.  Ita  fity  ut  cui^^ 
ht  dom>nium  fuper  vitam  ^  bona  fuhditor(um 
teneant,  Nos  pojfejiionem  voluntatis  ciim  Prin^ 
cipum  ,  tum  fubditorum  occupemHs. 

Et  quemadmodum  fan£lafides  ttbi  innotue- 
rat ,  maximos  faciebat  progreJjM :  ita  ^  nos, 
ubtcunque  agimusy  jub  nomine  Jefuy  injenft- 
biiiter ,  taLe  objequtum  acquirimus ,  ut  pojiel 
in  Princtpum  poteftate  non  fit  inde  nos  depeLLere. 
Cui  rei  fdcm  facere  poteft  ampLifstrnum  &  po. 
tentiftimum  GaLii^  Reg^um  futs  tliis  iurbis 
novijiitnts.  ^apropter  arbiiri  fdpe  ntimero 
contentionum  ngn  tantiim  inter  Princi^em  ^ 
Subditosh  verum  etiam  inter  Dominos  & 
VafiLLos  conftitutipro  lubitu  noftro  q  beLLum  ^ 
pacem  mundo  adportamus  :  non  ahjque  eviden- 
tiprAtenfione.  quod  fanfia  iLtius  Sedispoffef^tO:, 
in  Patrtbus  aiiquando  nosiris  ckfur  t ,  fuccejsi- 
ve  poftt  aperpetuari  queat.J^odcitm  evenerity 
tam  tnfigne  capiet  incrementum  Romana  Re- 
iigio;  ut  fpes  fit ,  brevi  videri  pojfe  ex  Principa- 
tibi^  Cljriftjanis  (J;  mundo  univerjo  fa^um  effc 
unumovtLe  ^  unum  Pafiorem. 

Nec  vero  proptcr  votum  iiiud  velu/i  ligati 
tenemur ,  attt  quidquam  imminuitur  iibertas 
aut  prdeminentia  noftra :  quin  inio  ob  concita.- 
tum  in  nos  omnium  timorem  ^  exiftimatio- 
nem  non  dubitamus  quandoque  pro  majortje- 
curitate  ,  etiam  adverjus  ipjos  Pontifices,  ex 
reiigionis  zeLo  ,  caLamo^  linguam  ftringere: 
finguiartter  vero  ,  fi  intereffe ,  vei  emoiumen- 
tum  Magnaturn  quorundam ,  quorum  sn  nos 
beneficia  canftant  \  interveniat.  E  contra  ne- 
mo  eft^  quis  adverfus  nos ,  attcioritatcm  Pon- 
tificiarn  regentes  tquidquam  proferre  aufit.  A 
noftris  enim ,  oppitgnatas  pro  haretico  (jr  fchif 
matico  abomnibus  habebitur  :  ficut  coelefii  hac 
gratta  etiam  facrofan6ios  ^  intfiotabiLes  nos 
confervemus. 

^»od  fi  forfan  animiis  aiicui  non  fuerit.gra- 
vionbus  'JMundi  negetijs  fe  immifcere  ,  aui 
Prtncipum  feciando  farntiiaritatem-,  incertam 
fubire  fortunam  arbitrij  fui  erit  in  qua  Domo 
i  atii 


138  De  Ori^ine  Ies^ 

aift  C«lUgio  fifn  (juxm  tndxime  pUcue^!t felidf- 
frut  (]ui€!e,&  i»£ccleji]s  fermocinando, 
pietatem  tn  hcminum  timidorum  »  &  mulier- 
cularum  devotamm  fccioribus  fovere  :  quod 
ipfum  majorem  (juoque  ho/jorem  &  commodum 
ei  compArabit.  Nam  fi  eos,  qiti  peccata  Jua  tUi 
co?jfcentHr recenfione  rerum  tem-i^utrn, 
Mtraculoruma  Patribus  nojlns  adhot.  coUeclo- 
rum,  tnofficioy  ut  a  peccatis  Abpneant.continue- 
rit^tum  de  facultattbus  &  perfonts  eort  in  dtfpo- 
net ,  in  honorem  Dei ,  quomodecuaque  ipji  pld- 
cuer  t. 

Ac  tametfi  fanHus  hic  zelus  ex  malitiofa 
i»!erpretatto/?e ftniflre  accipiatur,^  papm fpar- 
gatur  Nus  eAndcrn  rem  diverftnode  huic  atque 
iili  referentes ,  dtjcordiam  Ittes  d'ffemin.ire 
Hntermarttum  uxorem,patrem  Itberosyfra- 
tres  cognatos.atque  hac  ratione  ad  trutinam 
<o»filiorum  nojlrorum  fufpe^tos  habentespriva- 
tosyCivitatesy^  iiugra  Regna  dominium.  Nos 
abfolutam  tyranntdem  tn  quoslibet  ufurpare: 
€mntno  tamen  aciiones  ille  reprehendi  nequa- 
quam  pofjunt ,  cum  omne  id  ad  animarum  ja- 
iutem fit  dtre^um,  Nofcf^  in  hoc  conformes  red- 
damur  verbo  Evangelico^  quod habet:Non  veni 
rntttere paccm  jed gladium.  Feni  enim  feparare 
hominem  adverjui  patrem  fuum^  (jr  jili  im  ad- 
verjtts  matrem  fuarn.  Vndepro  errore.  haben^ 
dum  non  ejl ,  Loqui  aut  tra^are  contradiBona., 
^  cognatorum  ac  civium  antmos  diiju^gere^y 
dummodo  id  totum  ad  utiLttaiem  cedat  Ec- 
clefta. ,  &  Santix  Sedis ;  in  cujn^  fe^vitio  & 
tnagnttudine  vera  pietas  fummaque  Reltgio 
confijlit. 

tt  ut  fcrupulos  aliquot  qui  exvulgi obmur- 
murationibus  tnenttbm  altquorum  injKcii  effe 
pojitnt^illis  eximam,  lidvertere  eos  voLo,  qubd 
cum  prtmarij  Don.i^^i ,  ^  nobtlt(Sim£  civita- 
tum  Mat-o.^£y  ex  devttitt/ie  (ua  ad  EccLefias 
nosiras  concurrant ,  tum  invidi  honum  in  ma- 
lum  detorquentes  t  id  finguLari  arttficio  xojlro 
^eri  dicant  ,  hac  iLLac  diffeminent ,  quod  in 
Confef^ionibus  atnisndU  difficiles  quidem  pLe- 
betjs  atque  pattpertbt^  nos  cxhibeamus^cofque  a 
nobts  fugemiu  ,  in  abfoLutionibu^  rigidt-,  in  re- 
prehenfiombm  afpert^  fy  in  poenitentta  tnjun- 
gendt  tntolerabiLes.  Adverfiu  divites  autem^ 

mulieres  viduas,  aut  conjugatas  aliter  pro- 
cedentes.parvuia  aut  nuLLa  tndii^ta  pa^nitentia., 
fape  etiam  abfque  auricuLari  confefsione  ,  foLa 
fheduia  confignatortim  errorum  tnfpecla,  gra- 
vtfim.t  eis  peccata  rcmittamus,  exigendi  a  quo- 
iibet  pcenitente  generaLem  confefitonem ,  licet  a 
Deo  non  mandatam ,  haud  minns  tamen  ani- 
rnarum  falun  neceffarl  7m ,  nt  naturatibus  pa- 
nitentiam  tncLinationibus  deteflis ,  peccata  eo- 
riim  conformitcr  jufiificare  ,  atquc  his  rebns  uti 
ets  ac  frutpermij.tere  Itccat ,  quas  aiii  Reltgtofi 
nunquam  comelferint. 


vaTARVM.    LihcY  I. 

iJMagnam  vcio  illam  patientiam,  quam 
imbeciUis  muLierum  animis  a  fcrupuLts  ju- 
perHittombus  ,  qnibus  naturaliter  fubje^d 
funt ,  expitrgandts  juslinemu.!^  maLevoU  ma- 
Litiose  interpretantes ,  Nos  cum  tLlis  aiunt, 
longts  &  frequentibui  foLere  utt  aLLoqutjsy 
quibus  ita  mediantibm^  quicquid  defideraveri- 
m!4s  modo  ab  ipfis  obttneamui  ^  jiieniio  ea^ 
rum  janUifiimis  Sacramentis  confirmato  ,  //- 
///  nos  fptrituali  matrimonio  devtnciamus^  in 
id  incumbentes ,  ut  ubique  veLut  exanimn 
Vrfularum ,  Clericatarum  ,  Diacontffarum  ap- 
parcant  :  qutbtu  etiam  in  cafu  rnagn^  cujuf- 
damnecejiitatis  ut  (an6lij?ima  Sacramenta  ad- 
mimftrare  pofint ,  concedamus  ,  tdonea  ad 
hoc  inventa ,  a  nobis  repr£jentatione  ,  per 
quam  licttum  iLLis  fit  y  loco  hojlis.  apprehen- 
denda  ,  toreuma  quoddam  conjecratum ,  ^ 
ad  formam  Agni  Dei  effgiattim  Sororibfii  in 
conventicuLis  fuis  o(cHlanaum  porngere :  qu9 
tpfo  eas  vincuLis  htfe  nojlru  invicem  conjun- 
£i.ts  teneamtti ,  ^  faniix  Sedis  in  cafu  politicx 
refFientiaftri^iiJsime  cbLigatas^in  tantumyUt 
h.<c  earum  devotio  in  fecreto  habeatur ,  atque 
ipfos  ettam  maritos  ^parentes Itberos  &  aiios 
conjur/cios  Lateat.  Id  quod  fumma  utiittatey 
emergente  non  tta  pridem  occa(jone^  ufurpatum 
quidem  fuit ,  tandem  tamen  aLiqua  ex  parte 
in  lucem  prorupit  ob  penetrantem  amuLorum 
nojirorum  fagacitatem,  fimpLicem  devotarum 
ijlarum  ammuLarum  confidentium ,  ab  oracuLis 
confdiorum  noflrorum  ionge  dijittarum,  (jr  ne- 
ce(Jario  fragilitatis  fua  fuicro  privatarum. 

CAteroqtiin ,  ubicunque  etiam   commt  ren-' 
tur ,  non  efi  quod  metuamus  ,  ne  a^iones 
ftrdt  unquam  propalentur :  jiquidem  ,  cumMa» 
gnaiibus  duntaxat  commerctum  habeamtis k 
quihus ,  pr.eter  quotidiana  honoraria  i  omne 
publicum  jecretum  cognofcimus.  Ita  fit ,  ut  vel 
proprius  honor  ipfis  osoccludat :  contrario  plane 
modo\  quam  aLijs  ReLtgtofis  ufuvenire  (oicat : 
qui fine  difcrimtne  curn  quoHbet  converfanteSy 
ahfque  fanclishifce  artificijs  difficuLter  pof?int 
fragiLttatem  fuam  occuLtare.    Veritm  ettam 
ha  nebuLa  ficiLe  di(fipari  queunt :  quoniam 
C  has dr  omnes  aLtas  operationes  neflras 
cum  Mjfierio  perjgirnus  :  quandoquidem  in 
pauperem  plebeculam  non  ea  cadit  peccatorum 
quiittasy  autgravtt.is  cafuum  ,  ad  quorumre- 
foLutionem  opus  fit  finguLari  &  exa^o  tnfeLLe- 
[iu  ,  aut  difurstis  profundttate  :  feddeiicla  iila 
vuLgares  quidam  errores  funt  ^  con(ueti\  qui- 
bus  ciim  a  quovis  Fraterculo  fatisfiert  pofiit, 
ingratam  fane  dtvina  majefiati  fuerit ,  fi 
elaborat£  operd  noUrA  in  his  inutiLtter  con- 
fumerentur.     Et  quamvis  conjitentthi^s  nobis 
af^eros  nos  atque  fervos  exhibeamtts  ;  ta- 
men  hoc  nonad  repeUendos  eos  fittjed  ut  or- 
dtnartorum  ftve  cfinjuetorum  peccatotttm  per- 


De  Origine  ItsviTARvM.  Ltber  I: 

tifft  A  gravioribus  abflineant.     Id  cfuod  dcvi-  ipfurn  ftudijs  infudat  ^  defttigatur :  id  fuod 

ttbits  Nonuf^ivenit  ^  qui  ob  facuUatum  (^ne-  Patres  hi  fftritmles  friunt.     r.t  fjuidem  o- 

gotiorum  publicorum  y  tn  quib'M  ver^antur.,  mne  feccandi  f  ericulurh  hoc  modotoUitur^riQn 

trauationefn  rnultis  fruviiits  &  dubitatiohibns  injo  aut  cogntto  ab  alifs  Reltgiofis,  qtii  in  veteri 

fericuLofis  funt  ftcppofiti :  ideofue  i»  mxgnam  iUa  ftr.fUcitateeducati ,  dum  poanitentes  (uos 

ammxrnm  ipjorum  utilitatem  vtrgit  y  ft  ^  in  Itbertate  relinquunt ,  parum  fcwperprojece- 

viris  dccits  ^  Japientibus  ,  prout  lunt  Patres  runt ,  atque  etiamntm  proficient. 
noftriy  examtnentttr  ^  corriganiur.    ^ua  de       Ac  licet  a  Poltticis ,  atque  altjs  mundi  hn- 

caufa  libenter  eos  ad  Ecclejias  noftra^  reci-  jtu  faptentibus  h^c  noftra  doflrina  htsrefis  dt- 

pimus  cr  leniter  tra6iarnus  ^  ne  ad  defperatio-  catur,  non  tamen  hoc  illorurn  diclerium  i^ 

nem  adigantur  ,  fed  potius  ;  tn  ex  opibus  tl-  uUam  confiderationem  trahendum  eft  ;  curh 

lis ,  eiuA  ipjts  peccandt  cattfam  pr^buer^unt,  vidtarnui  ilUm  ab  Epifcopti  CardinaUhm-,  & 

largas  eleemojynas  domibus  &  Ecclefijs  no-  dmmbus  Pontift.  tbus  approhatarn  ejfe.    Et  ut 

Jlris  facientes O'  coelum  lucrantes ,  a,  vid,  concluddm  ,  quod  pitts ,  quam  ulla  res  alia 

qu£  eos  ad  infernurn  duciura  erat^  declinent.  eos  reievat ,  qui  EL  ctefas  nostras  frequentan-- 

Sic  ^  adverjus  feeminas propter  Jextts  fragi"  tes  faniiam  iftam  obcdienttam  amplecluntury 

ittaternmire  (jr  abfquertgore  procedimus  :  &:  id  verb  eft,  quod  participes  fiunt  innumera- 

quo  ftciliu  eas  ad  dtvtnorum  prAceptorum  bUium  meritorum  ^  quiz  divina  Majtjias  fuf 

cbedtentiarn  perditcamus  -i  res  quadam  parvi  ^cientia  ejfe  ^ud/cit ,  non  Jotum  d  l  tollendum 

rnmenti  ij s permitti  folent ,  dummodo  idquod  dett&a  jam  pr^terita  ,  fed  ad  cancet/andum, 

rts  eft  cognofcentes  ^  tanquam  creatura.  Deiy  vel  annthtlan  lum  ea  ^  qua  i»  pofterum  com- 

debitas  ei  grattas  teddant.     Sed  neque  ab  mitti  pojfent  \  rj-  dd  redimendum  quamcun- 

hU  aut  ttits  confeponem  generalem  extgimusi  que  antmam,  qu/t  ad  purgatsrium  fuerat  con- 

ut  appetitui  eorum  obfecu^^dernus  y  fed  po-  demnata. 

tius  y  ut  pravi  itli  affeiius    &  rnatd  incti-       Noitm  vero  aliquem  vereri  ,ne  comfnemo'^ 

nationes  naturA  detegrntur  \quibus  poftexcum  rata  commoda  (jr  honores  fefiarunn    tn  dif- 

difretione (jr  quidern  juam  cuittbiy. fnguia-  pcultatem  atiquam  ejfendat  :  qu^ndoqiitdeni 

timmedictnam  appttcamus  i  n^v^o  ut  vete-  via:  qua  in  Soctetate  noftra  ad  eos  du  unty 

res  ilti  Reltgiofi ;  omnibiu  confujim  peccatori-  ita  trit£ ,  ^  tantt^  curn  prudentia  accomryio- 

htts  idemremedtum  adhibemus.    CModptspro-  datA  funt  ^  ut  quilibtt  ab  que  vactltattone  utid 

feiio  fatutaris,  (jr  a  Ueo  ,  ad  exattationem  eorum  obtinendorum  atque  fruenaorum  fpem 

yidei  fua-i  nobis  revetatks :  cum  quo  deteiiis  h  -bere  piftt.    ibi  entm  ajstdue  deFnbis^ 

etiam  animis  tefolutu      fortibus ,  muttoties  Rebus  traiiatur :  ^  quicquid  vet  pubitcunt 

eos ,  mediante  Camera  UHeditationum  no-  vet  privaturn  ad  aures  nofira?pervenern^  de 

ftrarum  (  quarum  fecreta  revetare  non  eft  li-  eo  confultatur  ■'  nec  qutjquam  ultirei  unquam 

citum )  ad  internecionem  hareticorum  (p-  ino-  adhibetur ,  nift  examinata  prihs  naturd  ejm:, 

hedientiurn  intmtcerum  faniia  Sedis  Roma-  e^  perpenfo  tatento  ejus  a  Patre  Generali  [qui 

tja  confulto  exftimutavtmus  i  O"  qutdem  non  oi^nibtts  exptordtis  figha  <^  notas  exquifi  e 

^rivatorum  tantitm^  verttm  etiam  magno-  difiinSias  habet )  aptus  ad  eam  perftciehdr.m 

rum  Prtncipum  5-  Regum  i  heroicis  iftis  fa6iis  deprehendatur.  Admonito  poslea  ilttui.,  qtiod 

honi  iilius  Ahodi ,  de  quo  in  facra  Scriptura  hoc  vet  itlo  die  dignum  confideratione  occurm 

legitury  figuramrepr&fentantes (s-immortA-  rit  y  detegittirid  ei  fcimdtaribtis  coltoquijsno- 

it  curn  laude  congregationis  noftrny  fedes  pa-  ftris  ,  aut  per  confe/ftonem  nobis  devotorum. 
radift  Sanciis  atque  Martyrtbus  complentes.  Die  eo  namque  conftrentes  inter  nos  literis 
Cui  rei  tefttrnonio  effe  queunt  muit&  effigiesy  a  Cotiegio  ad  Cottegium  fcriptis ,  ei  quod  Je- 
qu£  varijs  tjpis  aneis  pajstm  videntur  tm-    quuturum  eft ,  aut  fequi  poterat ,  anttcipandd 

preffd.  femper  cbviamm ,  in  querhcunque  cafum  pra" 

Et  fane  quiltbet  commemoratorum  viro-  parati.  Ejufmodi  confiderationibtts  dut  cottatio* 
rum  atque  mtiLierum  de  Saniitfitmis  Sacra-   nibus  t  quibtis  nuttum  dubium  remanet  indeii-^ 

mentis  non  atibi ,  qudm  in  noftris  Eccicfijs  fum ,  Seniores  fapientiftimi,  qtios  habemusy 
debebat  partictpare  (^^  confef^tonem  exercera^:  Reiiores  aftifiuht ,  qui  in  quavis  materia  quani 
ubi  prater  facuitatem  (jr  prtvtiegia ,  quibm  a  maxtme  verfatt  deftniunt  quomodo  viris  ^  mu- 
quavts  cnlpa  quitibet  expiart  potefi  ,  a  fum  tienbii^s^  viduis  aut  maritatis,  obfequiur/t  (jr  be- 
mis  Pontiftcibus  conceffa  ,  facilem  habtturt  ef-  heficia  erga  Cottegia,^  parttcutatim  etiarn  ergd 
ftnt  modiim  antmas  Juas  jatvandi  :  rncdum  nos  tpfos  dcbedt  perfuaderi-yquomodo  itidem  pa- 
inquum  d  nobis  inventurn  ^  qui  in  propria,  radifiiter  ingrediendumfit,ac  quarationc  Prin- 
Joturnmodo  voiuntatts  privatione-,  fjr  in  hac  ci^um  grati^  quis  infintiettir.quibtis  medqs  vo- 
cor/fifiity  ut  abfque  taboripfa  requtfttione  alte  luntas  eorumcaptetury/j}-  qutbus  in poffej^ioncrn 
rifts  3  fequatur  quis  ejus  pr&cepta  ,  qut  propter  animi  &  opinionis  populorum  perveniatfir. 

f   %  Ldborehi 


140 


Lnborent  [a»}  w  boc  inimiei  nojlri ,  cxlejl is 
'vr.'!nr?tatjs  igr,&ri ,  ^  ohU^juantur  i  Neshijce 
Rcgulis  &  Rntiontbus  dmwum  privatcrnm 
Domibus  (jr  rrinci^atihus  bujus  'JTilundi  adfer- 
re.  jily  cjuidcm  ,  dum  sjjerunt ,  Nos  rernr» 
horrtbiUuM  cornmcmorattane  ,(]it.isJim^liciori- 
busfro  Concione  in  -Temflis ,  &  domt  animam 
jam  exhaUtutis  tngerimus.nofmetipfcs  &C0I- 
legii  nojlr/i  ditanies  ,  dtbita  hareditute  Itberos 
Cr  parentes  eorutn  fpotiare :  Jlij  vero ,  tfuod 
fimulata  (fuad.im  fervitute  Principes  Chriflta- 
ni  ^t')  inftantiAm  Bcclefiajlux  Majeflatis  ,  ^dei 
nojlrs  fc  committentesy  tmprudentihus  conjiltjs 
quandoque  eo  redigantur^  ut  &  JUtum  vi- 
tam  ptrdant.  Sngfdarem  vero pietatcm  ilUmy 
<]!ia  pro  au6ioritate  Jan^id  Sedis  dtlatanda  e- 
xercetur ,  im^robt  illi  PoUtici  traditionum 
reb<  lltonurn  a  nobis  perpettatarum  nomine  de- 
nigrantes  ,  mundo  exojam  reddere  fatigentut 
Jane,  affrmantes  jcilicet,  pradicationes  ,  ^  di- 
vitiarum  atque  laudttm  ^rxmtat  ad  h&reticos 
exjiirpandos  a  nobis  inventa  ,  froditorios  effe 
modos  adverftn  Principes,  voces  adulatrices^ 
cjutbus  vcluti  fanCiitatis  &  Ul  fartyriorftr»  in 
voLucro  quodam  parricidia  obtegnmus.  £xl  la- 
ment ,  Jed  falso ,  2^^/  perhas  tpfas  deUruBio- 
num  viasy  centra  vtram  lefu  pdem.Iefuitarum 
nomen  mereri ,  per  cjuaf  Scipio  Carthaginenm 
fium  Irnperium  evertens^Africani  nomen  confe- 
cutus  fit.  Cdterum  in  tota  prout  decet^  conft- 
derata  licfuet ,  pro  peccato  ijiud  nequaquam 
haberipoffe  ifedveram  demum  pieiatem  effet 
qu^einCatholtcte  Romana  Ecclefta  commodum, 
animarumqtte  fi  devotarum  fervitium  refultat. 
Jnprimis  enim  non  inconveniens  eji ,  ut  pa- 
ter  propria  falutis  gratid  Jilium ,  cognatus 
cognatum  hareditate  privet :  eo  quod  ex  Evan- 
gelica  do6lrina  quiltbet  animA  jua  magis^cjuam 
patri ,  matri ,  aut  liberis  Jit  obltgatus.  Atqae 


IT  ARVM.  Liher  I. 
ita  opus  quoque  erit  meriiorum  yft  fuf  diti  eju4 
Pfindpis  ,  qui  dc jtirifdtnio/.'e  ["a^j^  cvrnmo- 
do  fubditorumwagis,quarn  animx  falutefoli- 
cittts^VoritiJicijs  p^xceptis,  obedire*recttfat  ^  fi- 
delit.ttis  juramcnto  cxfolvantur ,  tjfdemquc^ 
J/gnificetur ,  quandoquidem  tpfimet  je  regere 
nequeant ,  ut  alij  Principi  Cathelico ,  qui  qui- 
dtm  obfeqttens  Jit ,  aut  Romano  Pontifici  cof.foe' 
deratus ,  adhdreanti  Ac  fi  propter  irjobcdien- 
tis  iUius  prtncipis  potentiam  rebur  ad  cjuf- 
modi  apertas  decUratienes  perveniri  non  pote- 
rit  :  tum  legibus  Canenicis  &  fan^iijsimis 
Decretalibus  rninime  erit  centrarium ,  occuit^ 
eum  y  peccatorum  .ihffiluiione  aut  premiointer^ 
fe6iortbus  propofito ,  vita  tollere :  ajferente  id' 
ipffim  etiarn  doBifiimum  h  fierico  nofiro  loan- 
nt  Martana  in  quodam  trabatu  juo  admagnum 
Hijp^tnta  Regem  5  ubi  venena ,  horum  com- 
pcjitiones^  tanquam  tuttfiima  media  ^roponens^ 
concludii  .  tn  eum  finem  ipfa  ver^e^ia  tta  prinpa- 
rata  cuilibet  bone  Caiholtco  fcmper  ir/  pnmptft 
efje  dibere.  A^q;  in  facrojanciis  Bihlijs  exem- 
floleroboami^  aliorum  legitur  quam  gravi- 
ier  Keges  ^  popuU  dile6ii  a  Sacerdotibus  ^ 
Prophetis^prcpter  obedientiam  cafiigatijuerint» 
imb  maximam  in  populi  utilttatem  cefiu- 
rum  ejjet  .,fi  pefi-tfi^re  femine  Politicorum  fubla- 
te ,  ^  temforaii  dominio  cum  fpirituali  con- 
jun&o ,  folammodo  a  nobis  Ecclefiajiicis  rege- 
rentur  ^  gubernarentur:  fic  enim  majori  cum 
pietate  forent  traBati.  Atque  hic  mentis  cen- 
ceptus  h  Patrtbus  nojiris  ubique  lecorum  fradi- 
catus ,  non  miniis  quam  articulus fidei  debue* 
rat  obfervari  j  quandoquidem  aiij  quidem fier- 
tttnt,  nos  autem  pro  falute  eorum  fiempervi^ 
gtlamtis.  Atque  hoc  ejl  prudentifiimum  Regi- 
mcn  5  ^  Rejpub.  Societatis  ncfira ,  nunquam  a 
Philofopho  aliquetam  perfe^e  defcripta,  fedi 
celebri  ilio  Ignatio  Lcfola  miraculeje  fundata* 


FINIS    LIBRI  PRIML 


DE 


DE  PROPAGATIONE 

E  T 

INCREMENTIS  ORDINIS 
I  E  S  V  ITIC  I. 

LIBER  SECVNDFS. 

CAPVT  PRIMVM. 


JtfuiU 

t  irrre. 
fferint 
in  grx. 
tium 
homi' 
num. 


EsviTjE,  ferpentum  in 
morem  ,  initio  tcrrse  pui- 
vctcmcfitabant,  &  lum- 
ma  inopia  adadi  folum 
folo  idcntidcm  vcrtcrc 
cogebantur.  Romsecnim 
ut  exccpti  ftjcrint  prim6,fupra  indica- 
"vimus. 

Irtcpsere  autem  primum  in  gratiam  ho- 
minum,eorque  in  fui  sdmirationcm  pcr- 
traxerunt  diligentia  &  folicitudine  »ua  in 
sEgrorum  moi  bis  curandisjvulneribos  obli- 
gandis,  &  molcfta,  graviae  putidafanic 
abftcrgcnda. 

Sccundo,  aufcultandis  confc/Iionibus, 
tindc  mifere  vidum  fuum  cxGcrpcbant. 

Mox  ubi  paululum  firmitaiis  acccflit, 
fuerosfinc  racrcedc  docendos  &erudtcn- 
dos  fufGcperunt;  cjuo  artificio  nou  vulga- 
rem  vulgi  favorem  cmciuerc,  criminsndis 
przfcrtim  aiijs  Dodoribus,  quorum  do- 
^rina  venalis  cffet,  U  fcholx  nuUi  fine 
merccde  paterent,ac  interdum  etiara  do- 
^rina  pcrcgrina  pcrfonarcnt.  /ncredibi- 
lo  didu  eft ,  quantum  hxe  criroinatio  va- 
lucrit'  Inprimis,  ut  facile  eft  in  m^gna 
pifcium  multitudinerctc  fuum  implere:(lc 
ctiam  in  hac  juvcnum  frcqueniia  lefuitis 
facilc  fuit  continuo  aliquos  inftituti<;  fuis 
implicare.  Ea  ctcnim  cft  astas  hod  e^qu^ 
blanditijs  fimul  bL  doftrina:  admiratio.no 
pcrmovctur ,  U  propedicm  ad  op-^rana 
navandampracftb  cfTe  potcft.  Ac  reliqno- 
rum  quidcra  Monachorum  in  hoc  a  icfui- 


tiscmcndatuscft  crror,  quipufioncs  vix 
dum  h  Gunabulis  egrcflos  ad  fc  roifcruntj 
totofquc  quindecim  .lut  vigmci  ansios  nu- 
iricrunt  ,  anrcquam  ad  praxin  cos  admo- 
vcr^pofTcnt.  Hoc  fagaccs  &  iblcrtcs  ani- 
madvertentcs  Icfuitac,  fuos  in  co  setatis^ 
flrxu  intcrcipiunt,  qui  jam  ad  adultara 
vcrgit. 

Fifmato  autcm  &;  cotnmunito  aPonti-  jefaUjt 
ficibus  Romanis  Icfuitarum  Ordinc  ,ac  vi-  * 
tq  inftituto ,  pcr  omncs  fc  Italix  Vrbcs  Ic-  Z^gi^''^^. 
fuirse  fpargebant,  &:  mox  ubiquc  in  ca  Rc-  rigmt. 
ligionccojlegiacis  acdificabantur.  Inpii- 
misautcm  Roma-  fedes  fuas  fii:xcrunt,fu- 
pcrftitionum  &  errorum  omninm  matro 
fcu  cfficina.  Tria  enim  ibi  Collegia  ox- 
ftruxcrunc  lcfuiiSE,  unum  pro  fc  ,  altcrum 
pro  Angiis,  ccrtium  pro  Germanis.  Nara 
loannes  Moronms  &  Epilcopus  Prjenefti- 
nus,  qui  in  Tridentma  Synodo  lcgatus  fuic 
Pontificis  &  Syn.Pta:lc?:,x;6fiiium  eommu- 
nicavitcum  ]gnatio,quanto  ufui  cfTr  poffic 
EcclcfiasPontificiar,fi  Ronwe  amplifiimani 
CoUegium  cxftrucrctur ,  in  quo  maxima 
Gcrmanorum  multitudo  in  bonis  Hteris& 
Rdigionc,  fumptibus  Pontificis  inftitue- 
retur,  ut  tandcm  in  Patriam  redcuntcsj, 
collapfam  &  conculcatam  Pontificiam 
RcMjgioncm  ibiinftaurarc  aliquacx  partc 
pofTcnr.  Opus  igitut  illud  aggrcfii  func 
leroiiSE  anno  Dommi  1 555.  cxftrudo  tali 
Collegio  Romac ,  non  procul  a  fuorum 
Gollegio.  Adolefccntcs  vcr6  Gcrmanos, 
nairanc  P^yva  Andradius  &  Surius^  in 
f   ^  illufS 


Jtalorii 

podr.u 


; ^ ,  De  Ori^jnc  I E  s  v  r  t  A  R  v  M.    Liber  1 1. 

illnd  CcllegiiJm  alTiUTii,  non  uccoopcren-  digni  fupplicio  ccnfcantur.    Ex  quo  cer- 

f  ur  tandcm  in  ordincm  icfuiticum,  led  Ic-  tc  ncccffe  cft  Hifpanos  fupcrftitiolos  cva- 

fuitastaniumalcndi  illos ,  modcrandi  &  dcrc,a6tus  Rciigionis  cxternos  multipli- 

inftitucndi  curam  gercre ,  &  ad  hunc  la-  earc,  &  vel  raortuos  fi  Jcm  Romanam  fpi- 

borem  fufcipicndum,fo!um  Germani^  fa-  rarc  :  ne  ii  minus  multa  Rcligionis  Cux  15- 

lutis  dcfidcrio  fuiffc  incitatos  ,  ut  per  iftos  gna  dcdcrinc ,  fufpefti  cxtcmplo  dc  fidc 

cmi(rariosGermaniaadgrcmium,vcIfihoc  rcddaniur,  &:  in  tcrtiam  ac quartam  ufquc 

nimium  ert,adofcula  pcdumRomani  Pon-  gencrationcm  crudcliflim^  cxcruciati  pu- 

tificis  paulatim  rediiccrctur.  niantur.  Acccdic  huic,  quod  ab  antiquis 

Mirumautcm  videri  ncminidcbet,  Ita-  tcmporibus  Marani,fcu  infidclcsnuncupa- 

!os  tanto  animorum&  corporum  impctu  ti  funt  Hifpani,  quippc  a  quibus  prognati 

hocnovum  fodahtium  jam  ohm  excepiflc,  fucrunt.  Vcigitur  hanc  calumniam  a  lcde- 

pUit  &:  adhuc  hodic  fovcre  ac  cum  ftuporc  pcilant,  in  cxccffu  pcccant,  &  Iefuitis,tan- 

admirari.    Nam,  ut  omnia  fcre  fua  ipfo-  quam  RomaneEcciefi^^  columnis,immcn- 

S     rum  monumcnratcftaniur,fcrapcr fuetuBC  fos  honorcs  cxhibcnt  &  privilcgia  d^nt 

&  etiamnum  hodic  funt ,  cx  naturahqua-  Hifpani  pcrunivcrfum  fuum  Regnum,im6 

dam  ad  hypocryfim  inchnationc,  ad  Dco-  aHquibus  in  locis  Magiftratibus  ipfis  pa- 

rummulticudincm  colendam,5i  adomncs,  rcrc  &:  obedirc  prarcipiunt. 
qiiantumvis  prodigiofas  acque  horrcndas       leaams  Siliceus  camcn  Archicpifcopus  j^^^^^ 

fuperftitioncs  rccipicndas,  prx  cajteris  fc-  Tolctanus  in  Hifpania  Icfuitarum  accrri-  Uceus 

re  omnibus  Nationibus  propenfiorcs.  Ex  rous  infcdator  fuit.CompIuti  in  fua  Dioe-  ^^("^'^ 

quo  fornicationis    poculo  pcrmulta  in  ceh  Collcgium  ipfis  repcntc  cxftrudura, 

Chfiftianam  Rcligioncm  transfudcrunc ,  ita argre  fercbat,utdclefuitis  a  fua  ditionc 

camqnc  ferc  toram  vencno  mortifcro  In-  pellcndis  toto  animo  dies  ncftcfquc  cogi- 

fcccrunt  quo  adhuc  maxima  pars  orbis  carcr.  Quotquot  e  fuo  clcio  lefuitis  favc- 

Chriftiani,  fuavitace  ,  dulccdine,  anci-  rc  noffcc,  eos  juris  in  EccIcfiaTolccana 

quitacedi  pulchritudinc  ipfius  illc6la  dc-  dlccndi  poccftate  privat:  vctac  ciiam  in 

ccpiaque  incbriacur  validilTime.  Ecclcfia  Complutenfi,omnin6  qucmquam 

ufuiu      txItaliareclainHifpanias  lefuiiacfuas  a  Icfuitis  Ecclcfia:  Sacramcnta  fumerc. 

'fj^ias  duxciunt  colonias.    Erat  cnim  circa  ini-  Qu^e  res  in  tota  Hifpania  plurimorum  a- 

'•jeniiit.  tium  confiimationis  hujus  Ordinis  Romic  nimos  vchcmentcr  comraovit,  ut  quicxi- 

Petrus  Mazearcnhas,  a  loannc  Tertio,  ftiraarcnt,  tantura  Antiftitcra  non  fioo 

Lufirania:  Rcgc  ad  Poniificera  Orator,  qui  gravi  aliqua  ccrtaque  rationc  ita  dc  Icfui- 

raultura  cura  Pontificc  cgit,  ut  cx  viris  il-  tis  ftacuiffe. 
lis,  quorum  tunc  adhuc  pauci  nuracro  e- 

rant,  duos  in  Lufitaniam  mittcrct:  quo  lefuitarum    Adventv,  In- 

tandcrairapctratoprofca.funt.llucFran-        CREMENTIS  ac  PropaGA- 

cifcus  Xavicr  &  Simon  Rodericus  anno  . 

1541.  ubi  a  Rege  totoquc  populo ,  ficut  TIONE  m  GalUa, 

&  alii  in  rcliqua  Hifpania  humanifiSme 

cxcepti ,  &c  ublvis  locorum  in  ea  gcncc  TN  Gallia  vcr6 ,  non  cadem  faciliratc,  lefuitt 

ccrcacim  Collcgia  cis  cxftruda  fucrunc,  Iqua  ab  Italis&  Hifpanis ,  Icfuita:  fuf-  l^^^Jr 

ncc  ullo  in  loco  hodic  raajori  cum  ftudio  cepti  funt.    Cum  enim  Epifcopus  Cla-  cnitep 

fovcncur.  Nara  vulgo  in  Hifpania &:Lu-  romoncanus  Guilelmus  de  Trato  cos  Lu- '■^«^'^ 

Ctania  ApofloLi  &:  yf/^/^/ifi  viri  cciamnum  tccicT  primum,  cxiguo  quidcra  numcro, 

hodie  nuncupancur.  in  Claromontium ,  quod  ibi  eft  Collc- 

niffam     Neque  mirum :  nam  gcntis  hujus  homi-  gium  ,  prx  niraio  crga  illos  favorc,  intro- 

jS?ncsplus  quara  fcrvilitcr  in  Romana  Rcli-  duxiffcc,  Anno  Chrifti  1550.  &  moriens 

gionenafcuntur,  educantur,inftituuntur  tcftamcnto  ultra  60000.  aurcorum  lc- 

^';;;  &confirmantv.r,nccalibifcreobfcqiien-  gafTct,  ca  lcge,  ut  Billonij  &  Mauriaci 

c.ntur'  tiores&fcrventiorcsfiiioshabctRomana  m  Avcrnis  Schola  inftituta  juvcntuti  cru- 

tcclcfi:..  Tanta  enimapudcosfitdcfidc  diendx  incumbcront  :  antc  Loyola:  mor. 

6£rcligioneRcmanalnquifitio,tamqucar.  tcm  Broctus  in  Gallia  commendariorc 

aj,ncindeavolct,feptatenciurcuftod;a,  Caroli  Lotharingi  Cardinalis ,  cujns  &: 

nifi  ipfi  fiiij  ad  parcntcs  fuos ,  h.rrcfeos  da-  nomen  diplomati  appofitum  cft,  ab  Hca- 

muatos,cxurcndos,alUtis  propriacxdomo  rico  Secundo  impctravcrat,  ut  juxta  Pon- 

lignisrarnificcmadjuvent  ,ipCqucpiope-  tificium  diploma  Socieias  ha:c  in  Gallia 

m.ulum  parcntum  carmfice/  cxiftant,  h^;-  reeipetetur ,  &:  Sodalibus  cx  clccmofynis 

rcticifcicaboajmbusjudiccnturjcodcmq;  aedcs  &:  Schola  Luieiia:,non  ciiam  in  alijs 

^  Vrbibus 


De  Propagationc  Iesv 
Vrbibus  conftrucrc,  ibique  ji-.xta  normam 
Ordinis  vivcrc  liccrer.  Haud  diu  po(t  fup 
plicircr  a  P.irlamcnto  contcndcrunt ,  uc  & 
in  Rc';ao  hoc  colcrarcntur,&  Societas  h^c 
fub  Ipccie  tam  rcligioli  Ordinis,  quam 
Collcgij  tandcm  npprobarctur.  A  Gallo- 
Francis  vcro  tum  quidcm  rcpulfam  tulerrit. 

Po(l  qnatuor  nihilominos  annos,  ite- 
Tum  uc  admittercntur ,  fupplicarunt.  Cum 
auccm  diploma  ,  cujus  paulb  antcmcrai- 
nimus  ,  in  Curia  lcclum  efTet,  3.  Non  Sex- 
til.  &  id  Procurator  rcgius  Noe  BruJUfdus 
vchcmenter  oppugnaret,  ParlamentUAii 
dccrevit,  uc  rcgiLim  ac  Pontificium  di- 
ploma,  Epifcopo  P.irificnli,  ncc  non  Thco- 
Jogorum  Parificntuim  Collcgio,  ht)C  cft, 
Sorbona:  communicaictur  :  qnibus  audi- 
tis  de  tora  rc  deccrncrctur.  Sorbona  An- 
no  1554..  Dcccriib.  i.  multis  in  mcdium  ad- 
ductis  racionibus  firmifTTnis,  cvidcncifli- 
raifquc,  hanc  Iciuitarum  petitioncm  o- 
mnibus  modis  avctlata  clt ,  &  vehemcn- 
tcr  impugnavitac  rejecit.  Dccrccumau- 
tcm  hoc  &  fcntcntia  Soibon^de  vctbo  ad 
vcrbum  fic  habcc. 

Afi»o  Domt^iis^^.  die  i.  Detemb.  facratijiu 
^oTonl  ^  Theologia  Parijie>ifis ,  foji  Miffam  de  Sf>f- 
(or.tr*  ritu  SAnHo  in  ade  f^crs  Collegij  Sofbona ,  ex 
itfntus-  ^^y^  celebritam ,  jam  quarto  in  eodem  Colle- 
gio  per  juramenturn  congre^ata  e^  ,  ad  deter- 
minandum  de  duohus  diplomattbus  ^  cjuaduo 
fanciifimt  Domint  SummtPonitficesPaulusiU. 
&  luliuilll.  qin  Societatii  lefunorhine  in- 
figntri  cttpttn^-i  concef?iffe  dicnntitr  ^£  tfui' 
dem  divlomata  .  .Senstus.  jeuCuria  Pariamen-^ 
ti  Pariftenfts  diBtt  funltati  nfitanda  ^  exa- 
minandi ,  miljo  ad  rem  Hofiiario ,  commferat. 
Antequam  vero  tpja  Theologia  faculias  ,  .  unta 
de  re.,tantiaue ponderif  tractare  incttiat.omnes 
Cr  f  /fguli  Magijlri  nojlri ,  palam  atcfue  aperto 
ore  profcj^t  funt ,  nihil  fe  adverfui  Summorujri 
Pontificum  authoritaterit  &  potejlatem ,  aut 
decernere,  aut  moUri  ,  aut  ettam  cogitare  vel- 
le.  Imo  vero  omnes  finguli ,  ut  obedtentiA 
Jilt}i  tpfumSummum  Pontificemy  ut  fummum 
Cr  uaiverfaiem  chrtfii  lefu  Ficarium  ,  fj  uni- 
verfalem  Ecclefi£  Pajlorem  ,  cui  plenitudo poti- 
flatis  a  Chrijlo  data  fit ,  cui  omnes  utrtufejue 
fexus  obedire .,  cujus  decretaveneran ^  pro 
fe  quifque  tueri  obfervare  teneantur^ut fem- 
per  agnoverunt  confejii  junt,  ita  nunc  ^i/o^; 
^fue  fncere ,  fideltter  ^  Itbenter  .'>gnoJcunt  ^ 
conJitentur.Sedquoniam  omnes pr^fertim  vero 
Theologos-,  pztatos  ejfe  opcrtet  ad  fatisfuciio- 
nem  emni  pofcenti  de  his  cfuA  adfidem  ^  mo- 
res ad  adi^citionem  Ecclefia  pertinent 
dicia  facultas  pofcenti mandanti  exigenii 
Cuna  ^r^tdicid  faiisfaaendum  duxit.  Itaque 


ITARVM.  Libcr  11. 
utriuf^ue  Diplomatis  Ofnnifu-s  fretjuenter  leciis 
articulis  rtpetitis ,  tnteliectu  ,  o  pro  rci  ma- 
gfiitudme  per  tnuitos  dies ,  menfes  ^  hor^y 
pro  mjre  prtiis  diligentiprne  difufis  /j-  exa- 
minatii  ,  tum  demurn  unanimi  confenfu  ,  {ed 
fumma  cum  reverentia  (jr  humditate  y  rem 
tntegram  correciioni  Sedis  ^pojlolica  relin" 
quens ita  cenfuit. 

H ac  nova  Societas  ,  mfolitam  nomlnis  le- 
fu  appeliattonem Jtbi  vendtcans  ,  tam  licenter., 
ejr  ftne  deleciu  quajlibet  perfonas ,  quantim  U- 
bet  factnorofas  ,  iilegttimas  infames  admit- 
tens,  nidiam  a  Sacerdotibus  jecuLiribus  habens 
dijferenttam  m  habitu  exteriorty  in  tonfura.,  i» 
horis  canonicis  privatim  dicendts ,  aut  publicc 
in  Templo  decantandis  ,  m  claujirts  drfilentioj 
in  dele^u  ciborum  dierum ,  in  jejunijs 
altfs  vartjs  ceremonijs ,  quibus  ftatm  ReligiO' 
num  difiingauntur  cr  con[ervantur,tam  multis^ 
tamque  varij<  privilegijs^  'nduUis  iy>erta- 
ttbus  donita.,  prdt^er.imin  adminjjiratio»e^ 
Sacramenti  Pantten  u  &  Euchartfii^ ,  td^ue 
ftne  difcrlmme  iocorurn aut  perjonarum.,  tn 
offic.o  etcam  pr^a<candt  Jegendi  y  doce/tdnn 
prdimdicium  Ordinar  'toru?n^  Hierarchi  Ordi- 
nis  i  in  pra^udicium  quoc»He  aharum  Rdlgio- 
num,  imo  etiam  Principum  ^  Dominorum  tem- 
poralium,  contra privilegia  ^''niverfiAtum ,  de^ 
r?ique  in  magnum popultg/Avamen  ,  Retigionis 
Monajiica  honefiatem  violare  videtur ,  fudto- 
fum ,  pium ,  ^  ncceffariumy  virtutum ,  abfii- 
nentiarum  ^  aujieri/at^s  enervat  exercittum; 
imo  occafione  dat  libere  apojlatandi  ab  altjsRe- 
iigionibus ,  Aebitam  Ordinarijs  obedtentiam  ^ 
fi.bjeSiic  nem  fubtrahit  ,  Dominos  tam  tempo- 
rades  quiim  Ecciejiajiicos  juts  junbus  tnjujic 
privat  3  perturbationemin  utraque politia.mui- 
tas  inpopuloquerelas,  multas  Ittes.diftdia.con- 
tentiorcs-,  AmulatiOr,es.  reheiliones ,  variaque 
fchifmata  inductt.  Itaque  his  omM^bus  atque 
alijs  diitgemer  e.xansir.atas  (j;  perpenfisy  Hj^c 
S o ci E T A s  vtue  urin  vegotio Jideivericulc" 
fa-fncis  EccltfiaCricsi, perturbatiu&.,M onnJiHA  Re- 
ligionis  evetjiva ,  ^  magis  ad  dejiruciionem^ 
quam  ad  ndificatiunem.  Jnterfucrunt  huic 
Convcntui  Maillardus,  Demochares,  Fe- 
rionius,&  Ox\ Inquifiror  fideij&c.Procura- 
toresfucriat  Bcnedidus  Decanus  &:  Cour- 
fellcS  Siibdccanus  ThcologijE  facultatis 
Parifijs:iteraq,Fabt:r  Syndiac  &  NoeBruf- 
iardusjnon  Pctrus  Ramus  &  Mcicctus,  ut 
Icfulcje  mentiuncur. 

Sic  judicav/c  hoc  teraporc  Sorbo- 
nianum  Collcgium  de  Icfuitis  ,  hodie 
vcrb  non  parum  illis  favet.  Artibus  e- 
nim  iuis  in  illud  Collcgium  paulatim  in- 
trudunt  Thcologos,  qni  in  eoriimCollc- 
giis  Irceris  opcram  dcdcrunt,  nuncre? 

Icfuiiaiuiff 


Iefui:7. 


Notaie 
lefuiu. 


Caie. 
ch,frr.u: 
Isjuiti- 
cus  lib. 


144  Propa^atione  Iesvitarvm.  Liher  II. 

Icfuifarum  vehcmcntcr  ibi  promovcnt.  rent>  &  juribus  ac  privilegijs  contra  illlud 
leCuiu  Icfuita;  vcro  lianc  Sorbonx  cenfuram  a  Pontificibus  conccins ,  6c  Epiicoporum, 
OaH-  pcr  Hifpanicam  Inquifitioncm  annihilari  Collegiorum ,  Curionum  ,  Vnivcrfitatum 
IZ^^^ad  ^  abrogari  cuiarunt.    De  quo  Ribadc-   audoritati,  Ecclcfia:  Galiicanx &  padio- 

Hifp, 


ncira  hbro  quarto,  cap.undccmio  fic  fcri- 
bit:  Porro  inHifp^in,  (JHod  Sorhonenfe  de- 
cretum  ejfetcomra  fan^tam  Sedts  Apoftoltca  au- 
thorttatem,  aqu-t  Religid  n€fira.confirmata  (^r 
probata  eU  ,  fidei  qu&fiteres  illud  tancjuamfaL- 


num  intcr  Regcs  ac  Pontificcs  initarum 
juri  pra^judicantibus  rcnuntiarc  fc  tcfta- 
rcntur  ,  nihilominus  Senatus  8.  Calcnd. 
Mart.  dccrcto  fado  negotium  omnc  ad 
Confihum  univcrfalc ,  aut  Ecclcfiie  GalH- 
fum,  (ir  fjuod ptas aares offenderet ^  fuo  decreto  canaiconventum  remittit,  ut  ab  conovus 
Ugi  prohibucrunt.  •  ordo  approbarctur. 

In  Galliaaiitcm  hac  Thcologorum  Pa-       Tandem  ciira  pofliaci  jufTu  Rcgis  Pra:-  ^^^"'^(^ 
rifenfiumrcntcntiaterritisSodahbus,ciim   fules  dc  Rchgionis  negotio  raagno  nume-  'Zl^Z' 
tcmpori  obfccundandum  duccrcnt,   &   ro  convcniffcntFrancifcoTutnonioGar- 
mijfum  novi  Ordinis  invidiam  temporc  mitiga-   dmahLugduacr.fi  Archiepifcopo  Piarfide,  J^^Jj^' 
tum  iri  fpcrarcnt  lefuita:,  altum  ca  dc   7.  Calcnd.  Odob.  rcfcrente  Bcliaio  £pi- 


Jefuits. 
in  Gal. 


^quRtHr.  refilentiura  fuit,  ufque  ad  Francifci  II. 
G^Uiarum  Regis  tempora,fub  quo  poticn- 
tibus  rerum  Guifianis ,  qui  impcnse  huic 
novo  Sodalitio  favcbant,  Icfuiia:  intermif- 
fum  nrg  lium  perfequuntur ;  &  ante  o- 
mnia  juxta  S.C.  Eufiiochius  Bcllaius  Paii- 
fienfisEpjfcopus  (ententiam  rogatur,quam 
illc  fcript!s  mandavit.In  ca  Socictatcm  Ic- 
fuiticam ,  ut  novos  omncs  ordines,ftjmme 
pcricuIof:im  :  &L  his  tcmporibus  admoius 
potius  concitandos,  quam  Ecclcfia:  con- 
cordiam  farcicndam,inftitatam  afTerit^In- 
primis  If  f''it-rum  nomen  ,  ut  arrogantia^ 
pleR'im,iraprobat;quippecum  itafolisfibi 
tribuant,  quod  Ecclefiac  Catholica:  com- 
■  pctJt,  qux  proprie  fidclium  congrcgatio 
dici  potcft,  cujus  caputeft  Chkistvs; 
iili  vero  curahoc  nomcnfibl  fumunt  fo- 
IIs,  &  hoc  diccre  vidcri ,  folos  fc  Ecclc- 
fiam  conftiiuerc  t  tum  mulca  in  privilc- 
gijs  ei  aPauIo  Tcrtio  conceflis  incffe  di- 
cit ,  qux  juri  communi  repugnent,  Epi- 


fcopo  Parifienfi,  5£  pluribus  conditionibus 
appofiiis ,  conventus  juxta  poteftatcm  ci  a 
Curiafa(£tam,causa  cogniia  n;>vam  Socic- 
tatcmadmifit  &  approbavit,  fubSocicta- 
tis  &  Scholae  nomine,  non  ctiam  Ordi- 
nis  rccentcr  inftituti ,  hoc  cft,  tanquam 
Collcgium  folummodo  quoddam,  non  au- 
tcm  novum  Rcligionis  inftitutum  vcl  or- 
dincm  ,  aftutifijmo  Cardinalis  Turncnij 
inftindu  :  exprcfsa  iirlupcr  haccondifio- 
ne,utaliud  quam  Societatis  Iesv,  aut 
Icfuitarum  nomcn  afTumant ,  in  ipfofquc 
Socios  Epifcopo  in  fua  Dioeccfij  ut  in 
alios  Saccrdoces ,  jurifdidio  falva  mancatj 
utquc  nihil  agcrc  poffint  in  Epifcopo- 
rum,  CoUegiorum,  Curionum ,  Vnivcr- 
fitatum ,  aut  aliorum  Ordinum  pracjudi- 
cium ,  iliorumvc  jurifdidioncm  &c  fun- 
dionem,  fed  juxta  juris  communis  pra;- 
fcriptum  regantur,  privigelijfque  ci  con- 
trariis  rcnunciatc  tcneantur.  Infupcr  ad- 
ditum  cft,  ni  patcant,  aut  in  poftetum 


fcopoium  ,  Gurionum  &  Vnivcrfitatum   nova  a  Pontificibus  privilegia  obtincanr, 


audoritati  ac  potcftati  prarjudicent ,  ac 
proindc  confultius  cffe^at  quando  ad  Tur- 
corum  &  infidelium  inftrudionem  5^  ver- 
bi  Dei  apud  illos  populos  promulgatio- 
ncm  a  Pontificc  audorati,  funt  in  locis, 
qui  ijs  vicini  funt,  domiciliahis  Sodali- 
bus  affigncntur ,  uti  olim  in  Chriftiano 
limite  Rhodienfes  Equitcs  cxcubarcjuf- 
fi  funt. 

His  fcntcntijs  a  Rcgc  in  Gonfiftorio 
cxpcnfis ,  inftigantc  Cardinali  Lotaringo, 
diplomatc  dato^.Galcnd.  Maij  Anni  mil- 


lefulu 


ut  approbatio  prasfenti  decrcto  fada  jam 
nuncrevocata  intelligatur. 

Quid  lefuita: nulli  iftarum  conditio- 
num  inftitcrunt,  mulroquc  mlnus  appclla-  7eln' 
tionem  iftam  Ordinis  fui  intcrmifcrunt: 
imo  ciim  primum  hocdecrctum  impctraf- 
fcnt,  ludum  Lutetiic  apcriunt ,  &  porta: 
Collegiifui  infcripferunt,  Colleg i vm 

DE    SoCIETATE    NoMlNIS  IlSV. 

Ciim  igitur  univerfa  Parificnfis  Acadc-  Caroli 


mia  corum  libertatem  audaciamque  effrc- 


fen. 


ncm  interpellarct ,  rurfus  rcsadScnatum  ; 
lcfimi  quingentefimi  fcxagcfimi  primi  Gu-  dcvoluta  cft.Antcquamautcm  rcs  in  Scna-  ""^- 
tix  mand.qtur  ,  ut  nulla  habitaThcologo-   tu  agitaretur,  ab  Academia  confultus  Ca-  diTie- 
rum  Parifienfium  &:  Epifcipi  ipfius  intcr-   rolus  MoIincXus,  Frajociar  &Gcrmani:c  lu-  A"'^ 
ccflionis  ratione,iam  Pontlficia  quam   rifperitus  celcbcrrimus,  &  in  fupremo  Pa- '"J^**'" 
Regia  diplomaia  in  Socictatis  gtatiam  fa-  rifiorum  Scnatu  Advocatus, An  Icfuift^,fic 
da  promulgct.  enira  eos  (jocavir,in  rcgno  F^anciq  &  Vni- 

Et  quanquam  Sodales  porrcdo  Senatui  vcrfitatc  Pai  ifienfi  fint  admittcnd)<*conful- 
libcllo  fupplici  fc  juri  communi  fubijcc-   tationc  fcripiis  mandau,qua;  poftca  etiam 

pubJi- 


De  Pro^ugationc  iEsviTARVw.   Lthcr  Ih  14 ^ 

pnblicata  c(l,  rc{ponderat ,  Noa  roliim  id    exemjjlum-,  cfuhd  x  Uviori.^ylncipio  rson 


non  cflc  c  Ivcpubiica ,  lcd  contta  Rcmpu-  feptuagima  a»fits  ortHm  hmbuit  :  Anaihoreia. 

blicam&:  utilitatcni  commuoem  Franctje  ille  Fra?icifcus  k  lUula^  qni  fuh  onum  Lu 

Regfii,  prx'icriim  Vn-.vei  fiiatis  Paniienris,.  dovici  Vndecimi  vcnit  in /igrnrfi  Turofieijfem-, 

cjo.-e  omnium  Acadcmiarum  primarla  {icj  uhi  cum  fex  jugtra  terra  emijfct  ^  ohijt  .•  f&- 

his  adduiftis  ranonibus.  mnli  ejui  peculio  magi/lri  nortcontemt^  qua,- 

1.  '  Vrimum^  inquit,  Jefuiflx  illi  novAm  nam  arte^  intravtginti  ann&s  tarn  muha  r.(,V(& 
Religionern  irffluuunt  contra  aniKjnos  Canones  fum  CAiinimorum  fecl<x.  Monaftend  ample  doia- 
etumConciliares cfuibus  vetifum  efl novam  ta  in  Gallijs ^dtficdrunt?  lefuiflAifh  ut  map-tc 
ullam  Religionem  ertger^k  \  jedreceptos  &  ap~  (j;  auguflimje  habereprincipitirn glcriantur.,  ita. 
frebatos  conventus  fubife'-  alio^juin  nen  effet  majoresfpiriius  colHgunt  y(jr  majorafefe  brevi 
ddfinU  novArum  jeilarum  ^  adinventionum ,  faiiuros fperant  jtclant.  Princiiijs  igitur po- 
ad  explicationcm  popuii  chriflianiiturbationem  tifirnum  obfiandum. 

&  confufionem  ordinis  Ecclefaflici\  qut  certts       5.     Qumto ,  mn  foliitn  tam  e^contricorr." 

injiatis  (uts  finibus  contincn  debet.    Vttext.  moda  pubiica.,  jed  etiam  vergit  in  ma^nuni 

in  cap.  ult  de  Religjofis  domibus.    Qaod  de-  periculum  Re^i ,  ne?npe  detcgendorum  fj  re- 

fumptum  efl  de  Cenectlio  Gnerali  fub  Lnnoccn-  velandorurn  pafim  fecretorum  cxteris.  MulteS 

tio  T eriio  Rom£  habito  Anno    1  enim  non  folhm  commorantes ,  fed  etiam  iden^. 

2.  Secundo  ,  nominatim.,  hoc  efl  contra  tidem  communicantes  alUciunt  ^  alunt  Italos 
arre^a  fupremi  Parifiorum  Senatus :  ojuibus  pra-  ^  Hifpanos,  0-  qttofvis  exteros  :  Nimis  oppor- 
ftti  lefuifldijAm  non  femci  repufi  funt  t  nonfo-  tunares  expioratoribus  fecretis  Rfgni  revelan- 
Lum  ut  ignottifed  etiim  ut  peregrini:  imo  etiam  dis  ;  quod  ut  fufpe^ttm  ^  periculofum  ,  omni 
Mt  tncap.tces  totius  &  &  tituli  CoUegialU-,  adimadverfione  &  prohihitione  dignum  cenjue- 
hujujmodifecla  CT  ReUgionefaclitia  a  tanto  Se-  runt  antiqua  dr  poHtica  leges.  leg.  omne  deli- 
natu  rejccla.  cium.%.  Ex^Aoratores.  Pandeci:  deremilitar. 

Tertio,  contra  folenne  Confiltam  ^  co-t-  leg.  mercatores.  de  commerc.  ^  mercator.  Adco 

clufionem  longa  (ir  matura  deWoerntione  fa^iam  ut  hac  ntione  etiam  rite  eleCii  Epifcopi  repelli 

Nicx£  menjc  lulio  ,  Anno  (efquimtHefimo  tri-  fof^mt^ut  pofllnnocentmmyincap.  cum  fuperis  ' 

gefimo  o^Ava  ^  a  novem  fele^is  prafiantifii-  tradunt.     ibiPanorm.  col.  3.  TeL.  col.  ex- 

mis     do6iifmis,  virts.  ^uorum  quatuor  ennt  tra,  de  appellat.  Innoce//tius ,  i»  cap.  quod  fi- 

CardinaLes ,  reliqui  i^^rchiepifcopi^  Epifcopi,  cut.  ^  ibi  Panorm.  extra.  de  Elcciion.  i^ 

Abbates  ,  a  Paule  Tertio  Pontifice  Rommo  con-  cap.  cumter^a.  eod.  tit.  Dominic.  de  ja/dioGe 

gregatiscy  <^^^is  adjuratis ,  ut  abfque  tlladif  minian.ifJ  ap.  in  novo  ,  coi.  ult.  xj.  diflinci. 

fimulationc  veritatem  edicercnt ,      confilium  Zangelin.  ii^  extravagant.  execrabilis.,  in  verb. 

darentad  judicandumO'  corrigendum  ahujus,  diverforum  Rcgn  orum.,  fub  tit.  de  prtcbend. 

Cr  medendum  morbis  Ecclefi£.  :  ^t  inter  a-  ^ianto  fortiits  excludi  pojjunt  novi  CUo- 

lias  abujt(6  corngendos ,  cenjuerunt  prohiben-  nachi? 

dam  effe'  adrmfionem  novorum  Religi<forum,       6.     Sexth ,  iflud  efi  contra  jus  publicum,  . 

etiam  inConventuanbt^  jamreceptis  ordinihui:  qtio  novorum  Collegiorum  ereciio  prohibetur. 

Sedomnes,  qui  tum  nondum  erant  frofefia-  Ltin  (umma  omne  CoUegium  tllicitum  efi^nifi 

bigendos  (x  expellendos multo  minus  novos  fpecialiter  approbatum  appareat.  Lib.  i.  leg.Col' 

Cenventus  erigendos  etiam  ordinum  vel  Reli-  Legia.  <[[.  In  fumrna.  Pand.  de  coLL.  iLLic. 
gionum  approbatarum :  multo  miniis  novas  fa-       Porro  Collegjum  illicitum  ufurpans  non  mi- 

ciitias  Reiigiones  admtttendas.     idcrn  ant^  nori  poena  tenetur  ,  quam  tenentur  hi,  qui 

cos  cenfuit  Petrtis  de  Alliaco  CardinaiisCame-  hominibus  <?rmatis  ioca  publtca  vel  TernpLa 

racenfis  in fuo  libro  de  Refurmat.  Ecclefd  ,  edito  occupant.  leg.  2.  PandeU.  de  colLeg.  Ulic. 
in  Concilio  Confiantienfi  ,  co^fiderat.  Idem  ante       Ei  Coiiegium  non  fpecialiter approbatum.nec 

eos  cenfuerunt  Archie^ifcopi^  Jnnacanus  de  pafivam  quidemTefiamentt  faciionem  habet  L. 

Sapcio  Amore ,  facra  TheologiA  docior  infignis  Collegium.  C.  de  hoered.  inflituend.  Non  obfiai 

quondam  in  SchoU  Sorbcna  hujr/j '^Acaaemia  L.  C.  dt  Sacrofan&a  Ecciefia,  qttia  Loauitur  de 

Cr  Scholx.  fubiico  &  ordinario  minffierio  Ecdeficf:  fcuCol- 

4,    ^'irto  :  contra  bon^m  publicum  totius  iegio  Catholico.five  alibtper  univcrjaiem  Ec- 

Regni  nimis  jamdudum  rnultitudine  Conven-  clefiam  Chriflianam  ,  qui  anic  Conflantinurn 

^tuum  gravattt  ut  res  ipja  clamat.    ^-od  fi  fion  liccbat  aliqutd  Lfg  tre  ^  nec  Ecciejtam  chrt- 

novahxc  fecia  ad  novum  unum  Convemtim  fLianam  h^redem  in^Htuere  •^df  Xiquod  ciim  Lu' 

exigendum  admiffa  fuerii  .mox  per  totiirn  Re-  cina  rnatrona  fecifjet ,  Maxentitts,  qui  tut/i 

gnum  jerpet  non  jolum  furKtu  ^  onere  pop:di,,  ante  adventttm    Conslantini  Rorha  rernm 

jed  etiam  Ecclefiarum  Regni  dctrimento    gra-  potiebatur,  eam  relegavit  :  tcfig  pLttirja  in 

uaminelucuUnto.      Cujus  rei  recens  exta  t  Marcelb.   ^od  ConfLitntinus  devicio  Ma- 

K  xentiff 


J)e  Propagdtione  Iesv 
xe»tio  fdBus  Imperatorcorrexit  d.  l  i.  po- 
fulum  Uta,  qnano»  ejl  faclamji  in  favorem 
Eccleftarum  Chriflianarum ,  rntmprtj  ordi- 
narij.  In  Ecclejia  nulla  erant  Cancbia;  nulU 
CoUegia  Epifcoporum  &  Parocherum,  qut  t»  lo- 
cum  Apoftolorum  &  difcipulorum  chriftifuccef- 
ferunt,  qnod  aullo  modo  dtci  poteU  de  C osnobtjs 
feu  Monafterijs  tn/litutis ,  f  manent  fub  Re- 
guUprohibittva,  &  fub  genere  ColUgiorumil- 
itcitorum^mft  de  fpecialtapprobatione  appareat. 
Ug.i.  &  5.  Vande^.  de  colleg.  illicit.Et Jic  nulU 
modo  includi  poftnt  nec  continerif  ub  gratia  & 
promifionejttl.  Ug.  i.  quA  adhuc  propter  abu- 
fum  cUrtcorum  Romana  EceUfu ,  facultattbus 
morienttum  infidtantium.revocata  fuitper  Va- 
Untintanum,  ^  P^aUntem  Imperatores  tempore 
B.  Hieronyrni.qui  eam  Ugem  Uudat,propter  Jor- 
didam  &  infatiabiUm  avarittam  CUricorum 
Cr  Monachorum  Ecclefu  Roman^:  quam  avari- 
iiam  valde  depUrat  dtteftaturin  Epift.t.  ad 
Nepot.  tom.  1  Epiftolarum  fuarum  :  qui  ft  vi- 
veret ,  non  minus  depUraret  (j;  execraretur  for- 
didtim  quxftum  ^  avaritiam  di^orum  lefui- 
ftarum,  qui  preces  fuas  &  fnffragta  vendicant: 
Non  enim  alium  habent  reditum  :  &  tamen 
nec  manibus  operari  volunt  :  ut  excmplo  Beati 
pault  jubet  fanclus  f^iugufttnus  in  libro  fuo 
de  opere  Monachorum  :  Nec  fe  altjs  antiquis 
approbatis  Conventtbus  fubmittere  ,  ut  Jacri 
Canonesjubent.can.ult.de  religiof.  domibus.Sed 
fibi  folis  novum  Regnttm  erigere  ^  idque  ftipe^ 
ftmplicium ,  qnod  vetat  &  maUdictt  Chrifti^j 
(JMatth. 

7.  SeptimOi  quod  in  medio  ipfiu^  Aca~ 
demid  ifine  ejus permiftione,  de  faclo  conftruant 
novam  EccUfmm.,  novum  Collegium,  novos 
Leciores  &  novas  UBtones  :  Nec  volunt  eidem 
Academi£ fibijci ,  fed  novum  CoiUgu  &  excr- 
ciiif  caput  erigere.  J^uod  non  folum  monftrofum 
eft,fedf.  ditiofum,&  contra  jus  publicum.l.  I.^. 
httjus ftudij,  Pand.de  Inftit.  &  lur. 

8.  Octavo ,  Academia  Parifienfis  abundat 
multis  congruis  apprebatis  ColUgijs ,  &  ab 
dnttquo  fundatisy  etiam  plus  quarit  fiifficien- 
tibus  \  ifnoquAdam  fuperftuafunt :  Etficmul- 
io  miniis  admitti  &  toUrari  debet  CoUegium 
novum  lefuifiarum. 

9.  Nono  ,  fi»e  aucioritate  Epifcopi ,  ap- 
probatione  doclorum  TheoUgia  concionantur  y 
&  novum  fuufn  Catechifmum  quafdim  fuper- 
ftittones  continentem  ,  pUbi  cr  etiam  mulicri- 
bus ,  omnibns  promifcue  obirudunt ,  ut  dc  in- 
duftrta  fefe  tngercre  videantur  ad  dandum  oc- 
tafionetn  infringendi pacificationis  edi^a:quare 
nihil  pernicioftutefjet  periculumirreparabile 
fecum  trahit . 

^uibus  confideratis ,  Procurator generalis  e- 
jufdem  alms  Fntverfitatis  Parifienfis  jnfiam 
caufam  habet,  (jr  pro  debilo  officij  debet  praft- 


TARVM.    Liher  II. 

tis  lefuiftis  novum  opu^  nunciare  :  eofque  m  ah 

indebitts  illts  novitattbus  defifttnt  per  Ugiti- 

mos  tratnttes  compeUere.Et  ita  cenfeo  ego  Caro- 

lus  Moltn.iU6  Francid  &  GermaniA  lC.(y  in  fu- 

premo  Partfiorum  Senatu  antiquttt  K^dvo- 

catus. 

Sccundum  hacc  igitur  &  alia  fimilia  ^'ep. 
caufa  ifta  frcqucnti  Senatu  acntcr  agi-  ff/f 
tata  cft.  ProSodalibus  Pctrus  Vcrforius  lefuitis. 
magninominis  Patronus  laudata  multiim 
corum  origine,  quam  fupramcmoravimus, 
&  inftitutioric  pcroravit.  Stcphan.  Pafca- 
fius  vcl  Pafquicrius  contra  pro  Academia 
Parifienfidiflcruit,  &  fcdam  cam  ambi- 
tiofam  &  fucata:  Rehgionls  plcnam  appcl- 
lans,  in  Hifpana  latam  Lutctise  adultam, 
Vcnctijs  cxcrcitatam,  Romx  mitio  cxa- 
gitatam  ,  poftrcmo  receptam,  &: privilegijs 
!mmodicis&  a  jurc  communi  cxoibiran- 
tibus  donatam,  poftca  in  GalhaThcoIo- 
gorum  Parificnlium  fcntcntia  damnatam, 
itcmque  a  Parifienfi  Epifeopo  rcjcclam 
fuiflc  dixit  i  nunc  vcro  grataiije  pucrorum 
inftitutionis  fpccie  graffari,  &  indc  familias 
captatis  tcftamcntis  cxhaurire,  inde  ju-i 
ventuiem  fpecie  Reli^onis  cortumpcrc, 

fafcinatis  per  fupcrftitiones  pucrorura 
ingenijs  jam  nunc  fcditioncs  tl  defcdio- 
ncs  in  Regni  pcrnieicm  aliquando  cru- 
pturasmoliti.  Tum  intcr  plura  corum  vc- 
ta  illud  cxagitat,  c[uo  P/dpoftto  f[io  y  qucm 
tanquam  Dcum  pra^fcntcm  in  tcrris  vc- 
ncrati  fe  dicant,  obcdicntiam  ,  quam  ca- 
cam  appellent  per  omnia  Sc  in  omnibus 
polliceantur.  Dcinde  in  ambitiofum 
eorum  nomen  invchiiur,  quod  cum  fe- 
darii  alii  antc  duccntos  annos  ufurpaf- 
fcnt  abEcclcfia  rciedi,  &c  iufto  Dci  iu- 
fto  Dci  iudicio  ac  flagcllo  omnino  difii- 
pati  periermt.  Hoc  nominc  nihii  aliud 
agi ,  quam  ut  inter  eiufdem  rcligionis  Pro- 
feflorcs  fcilTura  conftituatur ,  &  Icfuiix  a- 
lii  Chriftiani.  Qiiod  vcro  adeo  fc  cr- 
ga,  Pontificcm  obfcquentcs  praEbeant ,  c6 
magis  fufpcdos  eos  Gallis  clTe  dcbe- 
rc ,  qui  Pontificcm  quidem  tanquam  ca- 
put  &:  Principcm  Ecclcfia:  agnofcant,  fcd 
ita,  ut  fandis  dccrciis  &  occumcnicis 
Conciliis  tanquara  inferior  parerc  tcnca- 
tur  :  nihil  aduerfus  Regnum  as  Rrges 
pronunciare,  aut  contra  Curia:  placita, 
aut  in  prseiudiclum  Epifcoporum  intra 
corum  fincs  deccrncrc  valeant  :  tum 
fubiicit,  novis  Sedariis  iftis  fcmcl  ad- 
miflis,  tntidcm  hoftcs  intraRegni  vifce- 
ra  ali,  qui  fi  contingat ,  ut  cxcandcfccn- 
te  pervcrfa  bilc  in  Gallos  arma  vertant 
Pontifices  ,  Regi  nominiquc  G>IIico 
bcllum  indiduri  fint.    Poftrcmo  versa 

ad 


T>e  Propagatione  Iesvitar^m.  Lrher  I L  x^j 
ad  Scnarorcs  orationc  ,  Fosy  inquir,^««  quc  falcinationibus  bello  durantc  omnctti 
f/u/fc  lefuitas  toleratis ,  diqittindo  ijifi^  fed  je-  pubcm  poft  fe  traxcrinrjobfcna  bc  e(uricn-  "'"^- 
ro  credulitatemvejimm  acaifabitisy  cnm  conni-  tc  Lutctia,  frcqucnti  in  Schola  docucrinr, 
veatUveJIra  effe^itmvidcbttisyUt  horumajluy  &  foli  Viuvcrfi(atcm  fcccriur  ,  t|uieolim 
dolis.fuperjittione.difrmmlatione.fr^jligtjsac  rot  mufeis  frcqucntibus  &  vix  tutbas  au- 
malis  artibta publtca  tra.ni^tuUitas,non folurn  i»  ditorum  capicntibus  floruerij:, 
hoc Regno,  ettam  per  univer(um  orbern  Chri-  Quura  autcm  pauloantc  dcditam,Hcn- 
Jiiamm periclitetur.  rico  iV.   Lutetiam  confilia  lcfuitarum 

Sa^t.  P^'^  ^^"^  rcplicavit  Vcrforius :  ac  dc-  in  Gallia  rurfus  eancrifarc  ac  in  dcterius 
Meni-  dcmura  Baptifta  Mcnilius  Cognitoris  Re-  fcrri,  viciffim  autcm  omnia  in  bonum 
i<r4v1l  S')  partcs  fuftinens,  qui  incrcpiia  micio  Rcgis  3i  univcrfi  Rcgni  quictum  ac  um- 
Patronorum  utrinqueaccrbitatcpoftquam  quillum  ftaium  inclinare  paulatira  inopc- 
dc  novis  Ordraibus  6c  pcriculo  incorum  renti  Grncralis  corum  Aqiiaviva ,  ut  im- 
admiftione  non  foiiira  quauium  ad  religio-  pcndcnii  malo  aliquo  moda  occurrcrec 
ncra  i  (ed  etiam  quantum  adcivilemad-  ac  prarvcnirer ,  Provincialcs  ,  Rcdorcs, 
miniftrationemmuitadixit :  tandcmcon-    prascipuos  fcti  Scniorcs  ordinis  univerii 

tra  lcluicas  pcroiavie,  qui ,  utporc  voto  o-  Patrcs  omnes  Anno  cpillefimo  quingentc- 
bhgati ,  in  bcholae  Parificnfis  corpus  ad  ju-    fimo  nonagcfimo  tertio  Romam  ad  genc- 

vcntuteerudicndam  nullo  modo  cooptan-  ralcm  cong.cgationtm  cvocauit ,  ubi  tum, 
di  c{rcnt,&:  aSenatu  pctijc,  vidcrcc  in  quam    occafione  fic  fcrcnte ,  quo  rempoi  i  ncmpe 

rcro  Claromontani  Epifcopi  legarum  con-  fc  accomm-.datenc ,  in  Novembn  Drcrc-  ^'^J^'^ 

vcrti  pofTct^aut  dcberct,ut  raeraoiia  tcfta-  tum  talc  eondidcrunt  :  l^t  ah  omm  fpecie  rum!''" 

toris& vO'Untas  aho  gcneic  confcrvarecur.  malr,  absHneatur.,      efuerclu  ^  etiatn  ex  fal(is 

Caula  nxc  biduum  integrum  agttaca  cft.  fuftictoritht!.<ivrovenientibm  ,  prxcipitur  omnt* 

Scnacosfivc  futuri  fecurus,  five  odioPro-  bus  tn  vtrtute  fancla  obedienti^  ,     fub poe- 

tcftantium,  quibus  dcbcllandis  ifti  horai-  na  inhabtiitatis  ad  quAvts  officia  &  dignita- 
ncs  nati  crcdebantur ,  dc  hoc  negptio  am-    tes  jeu  prdntiones  vocifquc  tam  aBiva  privd- 

phus  deliberandum  cenfuit ,  hbertate  in-  tiones,ne  cfuifptam  9vb  licis  et  i.Ecv- 
tcrimSodahbus  ludum  apcricndi  6i  juvcn-    larivm  Pr.ncipvm  NEGOTiis«//i 

tutiserudicndac  bonccflra,    Hoc  No^n.  A-  ratione  fe  immijcere  ^  nec  etiam  quantumvk 

pril.  ^ccrctum ,  Anno  milicfirao  quingcn-  per  cjHojcunque  reqmfitus  aut  rogatus,  ejufmo- 

tcfimo  (exagcfimo  quinto.  di  res  tra^andi  curam  jttfcipere  audeat  vel 

Hac  iguur  occafionc  Societas  iftaPau-  pr^fumat.    idque  jerih  commendaturfuperio- 

latim  in  Gallia  augetuc  &:  fitmatur,&:  non  ribus ,  ne  permittant  focios  ijs  rebm  tillo  mo- 

tantiim  communis  popuh  ,  led  Pnncipum  do  implicartt& fi  quosad esi propenfos animad- 

(anguinis  &  R-rgum  ipibrum  grariam  ac  verterent.,eos  loco  mutandcs  cjuamprimumcom^» 

favorcm  fcnfira  adipifcuntur ,  qdi  magni-  rnutent  fi  alicubi  ftt  occefo  vel  pertculum  fe 

fica  Collcgia  cis  indiverfis,  &:  quidcm  €]ufmodi  impLtcationibus irretienAi. 
primarijs  Vibibus  ajdificarunt  atquelibc-       icfuicas  aucc.n  in  «ftiuLc  Decrcti  pro-  uf,iitk 

ralitcr  dotarunc.    Manfit  nihilommus  al-  molgationc  non  fcrfo  cgifle  i  fed  ho-  «^^'^^'^^ 

ta  mcnte  repofitum  conccptum,  nonfo-  mmibus  ita  laltcm  imponcrc  oculofque  'tnflT 

lum  Sorboniftarum. ,  fcd  ctiam  totius  V-  pcrftringere  voIuiiTe  ,  nc  videhcct  mi-  ""«^' 

nivcrfitatis  &  ftudij  Panficnfis  in  lefuitas  nus  ipfis  ftdcrctur  i  vcl  indc  liqueti  qu6d 

odium,ita  ut  occulte  femper  intcr  hos  corum  Supctiorcs  iftud  nunquam  ob- 

&  illos  fucrinc  acmulacioncs  &:  contcntio-  fcrvarunc  i   quin  potiiis  ubicunquc 

nes :  frcjncntibus  nimirura  in  cos  Aca-  quandocunquc  vcl  paululum  rclaxatio- 

dcmlac  Profcffonbus ,  quod  feorfum     cx-  nis  adcptos  cfTc  fc  putarunr,  antsquos  do- 

traordincm  privatumhabcantfodahtium;  los  &  aftutias  reafTuracrc  ,  &  juxta  prae- 

quod  in  hunc  ufquc  dicra  dccrcta  Vni-  fcntCm  rcrum  conditioncm  fua  confi- 

vcrfitatis  detrcdcnt,  Rcdori  non  fint  au-  ha  modcraci  neufiquam  intctmifcerunt  r' 

dientcs,  fcd  fuis  duntaxac  Pixfedis  pri-  cjuum  tamcn  Decretum  iftud  allcgatum 

uatim  morcm  gcrant )  quod  callons  inftar  &  jurata  illa  coeca  obedicntia  clivcr- 

dubij  fint  ordinis ,  omnium  glumas  farcn-  fum  plane  requirct  ;  nifi  fi  aliud  in  rc- 

tur,  non  una  Sparta  fint  contenti ,  pafto-  ccfTu  rcconrlicum  id  habuiflct,  &  ipfi- 

ribus  fuas  ovcs  furripiant ,  privatis  facrifi-  mct  cjufdcm  fcnfutn  mcliijs  intcllcxif- 

cijsquoflibcc  fafcip!anc&:  abrolvant ,  cje-^  fcnt.     Rcm  ifa  fe  habere  inde  qnoquc 

terorum  cxuvijs  ditcs  fint,  %  nefcio  quo  manifcftum  cft,  qnod  Comoletus  lcfuita 

hamo  cx  nobiiiori  quaitbft  famiha  ado-  in  concione  qnad.itT)  fupcr  capuc  tcrtium 

lcfccnics  incuutos  cxpifcencur,  fuis  q.uo-  ludic.  Lutetix  iiabira,  poft  exciratosde 

t  X  Hcnriej 


T.|S  l^c  Propagathne  Tesvi 

llcntict  III.  Galliaium  Rcgis  occalu 
planlbs  ingcrntes  &cvcftioncm  illiusPar- 
ricidx  lacobitxvcl  fupra  Sandcs  omDCS, 
in  hanc crupit exclamationcmr/f/^^^^J^ww ^os 
oportet  aliquem  habere  i  fi  velMonachu^  fit,  fe» 
7/ti/es  :  fivc  cerdo  denicjue  feu  fuhrtlcusi  Per:»' 
dcemmefl;  faltemut  Ahodum  quempam  ha- 
beamus.  Hocvidelicet  unicum  adhuc  reflaty  tum 
quidem  omnia  noflra  frohe  componemus ,  ^ 
dd optatum  defuqne fnem  perducemus.  Idcm 
Commolerus  pol^ca  quoquc  in  Rcgem 
Hcnrieum  IV.  fimiiitcr  dcbacchatas cft,  8£ 
ad  pcrdacllionem,  fcditioncs,  tumultus  ac 
bclla  civilia  fubditos  concitavic.  Vridc 
quidam  fic  dc  co : 

Concio,  Romani  diclaefi  furiofa  Trthuni 

ciHA  rapit  ad  ct&dem  feditiones  fuas^ 
Jn  Cathedra fantem.rahida  cum  voce  hoares 

Commole  te  populus  vidit  ^ohflupuit 
^ui  Regu  cddemy  Regni  quifunera  fuadesy 

£^i  varios  motus  hic  ^  ubique  cies, 
Cujui  in  ore  frequens  furor  efl  patri&q\  ruina, 

Hac  efl  leftta  conjcio  facra  pij 
Cumtu*  parturiat  civiles  lingua  ptocellas-) 

0  le/tta  Dei  fande  T rihune,  vale. 

Itaquoque  poftea  Annoi^^y.  IcAjita  Ri- 
chardusWalfodtEduardoSquirrco  vcne- 
num  prscbuit ,  quo  Principcm  fuam  lcgiti- 
mam  Angliac  Rcginam  inficcret&  cxtin- 
gucrct.  Ita  lcfuita:  quoquc  Duacenfcs 
Anno  fcq.  1598.  vidorcm  qucndam  Hy- 
prcnfcm  Pctrum  Panneum  induxcrunt,  ut 
iliuftrifTimum  illum  belli  duccm  Mauri- 
tium  Naflbvium  intcrimcrc  cogitarir.  An 
autcm  hoc  fit  Principvm  secvla- 

RIVM    UEGOTIIS  NVLLA  RATIONE 

sE  iMMiscERE,  &  litcralis  iftius  Dc- 
ercti  fenfus  ita  obfervctur ,  Icfuitis  qui- 
dcm  ad  dcfcndcndum,  omnibus  autcm 
prxjudicijs  nondum  occupatis  hominibus 
alijsdiiudicandum  rclinquitur. 
T)e  t]e.     Lutctia  vcto  Rcgi  anno  1594'  rcftituta, 
ciione       htWo  civili  fcdato  ,  ciim  apud  omncs; 
rumTx  prarfcftim  Acadcmicos,  conftarct,  Icfuitas 
Caiiu  pcrducllionis,  fcditionum ,  turaultuum  ac 
'^*""''  omnium  turbarum  prartcritatum  inGallia 
primariam  eaufam  fuiflci  ac  fuis  tribuni- 
lijs  Goncionibus ,  tanquam  facibus  ,  civilc 
bellum  magis  magifq;acccndiflc,Vnivci{i- 
tas  Parifienfis  loanni  PafTcraciOjRegio  E- 
loqucntix  ProfcfTori  difertiflimo  injunxir, 
ut  IcfLiitarum  cxpulfionem  authoritatc 
quoquc  fua  promovcrcr.  Is  igitur  prasfa- 
liuncula  in  difputationcm  dc  Ridicults,t][jx 
cft  apud  Ciccroncm  lib.i.  dc  Oratore  gra- 
viifimc  in  Icfuitas ,  fupprcffo  tamcn  illo- 
lum  norainc,  invea:uscft,&:  illotumcje- 


TARVM.  Lilper  II. 
dioncm  cx  Rcgno  vchemcntcr  foafi  :  lu- 

firanda,wc\a*i^Cr  expianda  nunc  efi  Academia^ 
Mufifque  iterum  dedicanda^  diligenti  cautione 
adhthitd,  ne  amplius  earum  T empla  cerimo- 
niA  contaminentur.  ld  ut  re^efiat  atq\  erdine-t 
abigeda  funt  inprimis  ohfcaimevolucres[lefuit^) 
quix,  rapinis^contaUiuq-i  omniafoedam  immundo. 

Decokr  efi  illts  vultusj  deterrima  ventrts 
Proluvies:  unc^tque  manui^  ^  pallida  femper 

Ora  fame'  

Non  agnefcitisvolucres,  agnofcitefineplu- 

mis  bipedes. 
Curva  quibus  pullam  fubneciit  fibuU 

vefier». 

Has  harpjias  nifi  SenatuSi&ampUfiimi  ornatif- 
fimique  vtri ,  quibus  Academia  SchoUque  Re- 
gia  inUaurandA  tradita  efl  provimia ,  fugarint 
&  exterminarint ,  ut  ptnnati  Aquilonis  filif 
infahuUs  ,  frusira  littoralibue  Dijs  vota  nun-^ 
cupahimus :  rurf^  ad  eos  fcapulos-,  ad  quos  nu- 
per  efi  ferme  adfii5la  y  navis  nofira  referetur. 
Ne  quicquam  in  excolendo  Uliufarum  fun- 
do  fudabimus :  ne  quicquam  lolium-,carduos^ 
lappas  tnhulos  exfiirpahimus  ^  nifi  ex  agro 
mfiro  hac  filix  radicitus  evellitur. 

CMeminijfe  debemuSi  quonam  paBopro- 
fugi  homines^  nec  minus  vagi  quam  SchpSy 
nova  gratuitx  do^rina  profefiione  vulgo  com- 
mendati  ,  huc  irrepfertnt ;  quibus  aitibtfs , 
inhiantes  locupletum  fortunis ,  difuites  orbos^ 
vel  ceUhes  ^  deliros  fenes  y  fuperHitiofas  mu- 
lierculas ,  ^  adolejcentulos  imperitos  decepe- 
rint ,  velut  Circeo  poculo ,  repente  immtt- 
tarint  :  ut  religionis  fpecie ,  quam  inexple- 
hili  avaritia ,  futfque  fraudihus  obtendunt ,  e- 
quum  T rojanum  paulatim  introduxerint  :  ut 
femper  in  infidijs  manferint^  ^  in  fpeiutis 
fieterint  :  proditionis  occafienem  expe6lamts' 
ut  ca  ohlata ,  machinam  fuam  continuo  ape- 
ruerint ,  armatifque  hofiibus  hanc  urbim ,  ^ 
totam  Galliam  omni  genere  calamitatum  re- 
pleverint. 

Ne  vero  infidias  (^r  paratam  peflem  ca- 
veremm  ^  neve  impendentia  pro/picient/btts 
pr^dicentihus  cordatis  viris  crederemusy 
ohfiiterunt  Coroebi  quidam  &  Vcalegontes^ 
qui  plures  in  llio  nofiro  quam  Laocoontes 
fuerunt.  Et  hos  adhuc  in  Sint^  habemus 
Sinones  ? 

c^id  hos ,  malum ,  fovemus  ?  aut  quid 

hi  fciunt? 
Nifi  urMa  devorare  patrimonia. 

K^-it  Gratis  docent.  '^Muta  literulam  , 
rem  acu  tetigeris :  Gratis  nocent ,  eoque  ma^an- 
di  majore  infortunio  ,  quodgratutth  Junt  mali-. 

quam» 


De  Propagatione  I  E  s 
ffuamquam  vix  iftuc  tihi  perjit.idcbit ,  qui 
€0s  i/ene  noverit.  T eftes  honejlijhm£  ampltf- 
fim£(jfte  fsrfttlu  ,  quarum  jangutnem  ^ra  levi 
docer.di  opclta,  &  extguo  Minervab  ,  tjli  hi- 
rundines  ex&rbmerHnt.  Teftis  immants  cttrum 
ccnftis ,  dfui  <nm  Regtm  ^  jummoruM  Ponti- 
€cum  op-^i^  certat,  Prxclira  likeraiitas ,  re- 
pudiare  drachmam-^  (jr  tuUtttum  ext&rquere. 
0\iirum  genus  henignitatu  ,  pro  Jlipe  men- 
ftrua  immenjtz  pccum^  iegaia,  opimajqu€^ 
captare  ^  rapere  h^tredttates.  Injlitutto  pue- 
rorum  his  aHcupihnt  eH  ilLex ,  pendebunt  pul^ 
chre  qui  ah  ea  tranjenna  turdi  Lumbricum 
petent.  Grattfita  doUrina  illis  ejl  pro  hamo^ 
'vel  polius  pro  reti-jaculo  ,  qua  caiLidi  ptjca- 
tores  cunii.i  convertunt  cum  ptdvijcuLo.  Sto- 
lidi  parentes ,  qui  fuos  ijs  credunt  Liheros,  ea- 
dem  opera  columbas  accipitrihu^s ,  puiios  mil- 
vis  ,  &  oves  committent  Lupii.  Sed  quid  tan- 
dem  ifii  per  aureum  funent  de  cocLo  detapji 
magtfiri  difcipdis  (uis  tradunt^.  nihiL  fapere^ 
rttus  Hfpanos^  odium  Legum  injiituttque^ 
patrij  1  ty- 1  ut  prifcis  utar  verbis ,  imbeLiiam, 
imhatnitiam  ,  impolitiam ,  irnparentiam  ,  me~ 
ramque  cum  Laverna  facris  barbariem,quam 
confuLto  huc  invexerunt ,  opinor ,  ut  eam  joLi 
docerent.  Interim  delitefcunt  in  vepretts  no- 
firis ,  nitedulst  ,  qu&  rem  civium  arrodunt  i 
nsbifcum  impune  verfantur  fpecuLatores  ex- 
fLoratores  Philippi,  ^jff^  tyrannidis  acerrimi 
fatcLLites. 

Atqui  difcuntur  apud  eos  honi  pudicique 
mores.  Sane  trijles^  ciim  afpiri/u  frugi  cen- 
feof  ,  nec  tamen  (i  fibuLam  gefiant ,  funt  Hip- 
foLyti:  nec  ji  honos  authores  evitant  ^ideo  bo- 
/jts  pLacent ,  GdLis  prafertim ,  quibus  nattt- 
ra  funt  invifi  DeLiaci.  Magna  Laus  ejl  fci- 
Itcet ,  ac  patmarium  factntit ,  ex  hirco  caprum-t 
ex  ariete  vewecem ,  ^  ex  verre  majaLem  fa- 
cere.  L^tque  utinam  fabri  Patrihus  eorumy 
qua  parte  opm  fuit ,  perpetuam  impofutffent  fi- 
bulam-,  re6ia  hic  non  depravarent  ingenia  dum 
curvd  corrigere  videntur,  nec  fuos  edocerent 
artem  menttendi^  dotos quos  appetlant  in- 
dujirios.  (^id  autem  atiud  pr£ciperentvul- 
pecutte ,  /  jchotam  aperirent  ?  Sic  amant  ve- 
rum  hi  chamdeontes.,  poljpi  ac fiettiones.  Hu- 
jufmodi  do&rinam  &  hos  mores  tLLis  non  in- 
videmHS  :  fihi  haheant ,  aheantque  fimuL  cum 

firigtht^s  a.Kv-^iTopHg  i^)  wau:,  in^e  revertan- 
tttr  unde  maLum  pedem  huc  atttderunt.  lam 
pridefn  vafa  collegerunttprofe^ionis  [ignum  da. 
titr  :  quid  marantiir  amptiiis  ?  Academia  no~ 

fira  certe  ,  qu£  tongum  perictdofumque  ,  mor- 
hum  eorum  centagione  contraxit ,  ntfi  hoc  ieve- 
tur  vomitu  vix  unquam  convaiefcet  y  &LC. 
Hucufquc  PafTcracius. 

Bouccrecus  artiutn  Dodor ,  opporru- 
Pum  ^  jiitatem  quoque  indcnadus,  inftitit  Vni- 


VITARVM.  Ltbcr  IL  i4<? 

vcrfiuti^ut  lciuiix  m  jus  vocar^ntut  &:  ^"^'^:" 
c  Rcgno  Francia:  prorlus  cijccrcmur .Vni-  rTnfie. 
vcrfjtas  igttur  iiujufmodi  lejcnpium  BqV 
ccrcto  dcdiuJn.aom.i^c)^  Jie£u^^a  \%.Men-  /t^Jt^v 
Jis  Aprtlis  convocata  Fniverfitas  ommtim  Or- 
dinnm  hujufce  inclyti  fittdij  1'anfienfis  apud 
dem  S.  Mathurinipro  fitppLicatio^je  peragtda  ah 
Academia  ad  ^cdem  San&£  Capetla  RegaLts  Pa- 
,  latij  Parfienjis,  ad  reddendas gratias  Deo  at- 
ttf  imo ,  pro  redu6lione  feLici  hujufce  aLma 
Frbts,  profperiiaie,  -jr  feticifimo  fucceffu  Chri- 
Jlianifiirm     inviBi(Umt  Domiruncjlrt  Henri- 
ci  IF.  -Regis  Francorum      Navarra.,  cenfer- 
vatione  diB.t  Vrbis^fub  ditione  &  proiehio- 
ne  d.cli  Dommt  nofyi  Regjs^  dr  pro  quam pLu- 
ribus  aLijs  rebus  ad  Academiam  fpcBantihtts-i 
atque  juper  fuppLicattone  fa6la  H  D.  M. 
Laurentio  Bcuceret ,  artium  Do^lore  ,  de  in  jus 
vocandu  lejuitis ,  ut  omnino  eijciantur.  Di- 
Ba  Vniverjitas  debtte{ut  moris  eji)  hora  fo- 
Lita  convocata  ,  ex  corfenfu  unanimi  omnium 
DoB.orum      M agifirorum  ,  finguLarum  qua- 
tuor  facuttatum ,  ^  quatuor  Ptocuratorum  na^ 
tionum  ,  nernine  repugrjante  cenjuip  ^  deter- 
minavit  ,  effe  annu.-ndurn  fuppticationi  dtM 
D.  Boucereti.,  ideoque   in  judtaum  ^  jus 
rite  ^  convememer  lefuitas  vocandos,  ut  eij- 
ciantur^mnmo.    Eandem  ob  rem  ccnfmt  Vni- 
verfitas  ex  fingulis  ordimbus  nominandos  ati- 
quot  fete^os  viros  ,  qut  ea  diitgenter  curentt 
quA  ad  Litem  contra  lejuttas  movendam  per- 
ttnent.  '  Vnde  facultas  TheoLogorumnomfna- 
vtt  D.  'JMagtfirum  Adrianum  d' Amboifdum- 
mum  Regis  Navarr^e  moderatcrem ,  attunt 
Doclorem  ,  quem  di6iu6  D.  dAmboi(e  volue- 
rit  eLigere.      Facuttas  Decretorum  qu&  acia 
funt  approbavit ;  ^  quia  unictts  tantitm  Do- 
clor ,  nomtne  Dominta  David  Son  aderat\ pro- 
mifij  fe  nominaturum  aliquem  alium  ex  fuis 
Do6ioribHs.    Facult^ts  autem  «JT-f edicorum  or- 
dinavit  D.  ^  M.  lacohum  Caiifinotum.  Po- 
firemo  facultas  artium  nominavit  di6ium  M. 
Laurentium  Bouceretum,        D.  Georgium 
Critonium.    Sicque  ftatum  fuit  unanimiter^ 
^   concLufum  nomine  reclamante  ,  per  D. 
lacobum  d'K^mboife  ^..yicademia,  Re&oremt 
totamque  Academiam  anno  ^  die  prxfatisy 
quod  refcriptum  fubfignatum  fuit  D v  v  a  l, ^ 
a  Latere  vijum  nos  Rc£iorem  lacohttfnd' Am- 
hoife  t  figilLo  rubriceri  mttniturn.  Fovcbant 
tcmpora  poftulatis  Acadcmia:,  &  rccor- 
datio  malorum  rccentium  in  bcllo  civili 
a  Icfuitis  cxeitatorum  vcl  lilcnti  Rcdors 
&  Vnivcrfitati  patrocinabatur.  ■Libdhn 
Adhanc  igitur  litem  lefuitis  intendcn-  -fj^v^f 
dam,  defignati,  poftquam  corfilia  intcr  memo 
fc  contuiiflTcnt,  jibclium  fuppliccm  Par-  J^J^*^'* 
lamcnto  Parifienfi  cxhibucrunt ,  cujus  hxc  ciendn 


£  3 


Decani  > 


150  Ve  Profagatione  Iesv 

Decani  &  facultAtes ,  nntionum  frocnrAtores-, 
fujfragittores  ,  ^  Jfadiofi  Academi^t  Parifien- 
fis ,  dicc^tes  fe  jam  pidern  conqncfios  ejfcLJ 
apud  Curi  trn  y  de  inger^ti  confufwne ,  cjuam 
in  Acadcmia  peferit  »ova  (]Utedam  je£ia  ex 
Hifpania  ^  locis  finitimts  ortunda  ,  ambitio- 
ff*rn  titulum  Societ^tis  nominis  lefu  fihi  afctf 
cens ,  £iu£  femper ,  fed  his  potifimt)m  poflre- 
mis  civilibusbeUis  fefa&iofam^  fautncem 
HifpanicA  conjurationis  exhtbnit ,  ad  flatns  no- 
jlri  everftonem;  non  in  hac  Vrbe  Fariftenfi 
tantum  ^  fed  in  omnibus  alijs  regni  locts.  ^od 
quiderrt  k  primo  ipforum  adventu  profpf-fium 
fucrat  a  pr&dictis  fupplicatoribus^  V7£jertim 
decreto  facultatis  Theologic£ ,  quod  tnnc  tem- 
poris  inte^pofitum  fuit ,  quonitm  hac  facia 
introdutla  videbatur  adOrdinem  Ecclefta  tum 
politicum  ,  tum  Hierarchicum  ijr  inprimts  A- 
cademtA  jubvertendffm  ^  abnuens  Re^ort  ob- 
fequium ,  atcjue  adeo  Archiepi/copis ,  Epifco- 
pis ,  Curionibtis  altfs  in  Ecclefia  Srtpertort- 
bus.  Effluxerunt  autem  anni  trtginta  ,  ex 
que  Juffiagatores  pradicii  Societatis  nomen 
Jefu  fibi  atrogantest  cum  in  hac  urhetantiim^ 

non  in  aiifs  re^ni  oppidis  venenum  fuitm 
effudiffent  t  UbtlLos  fuppltces  obtulerunty  po- 
Jiutantes  in  Academiarn  noHram  afcifci.  QtiA 
caufa  citm  primurn  propofita  fuiffet  ad  futuri 
confejjtts  difceptationem  rejeBa  fuit ,  fla- 
tutum ,  ut  res  in  eodem  flatu  relinquerentuty 
quod  erat  prohibere ,  qiio  miniis  lefuita  quic- 
quam  in  illius  fententia.  prdjudicium  aggre- 
derentur.  Cui  tamen  non  farisfecerur^t fed 
quod  gravim  fuit  ^  funefli^  fuis  conftlijs  res 
polittcas  perturbantes  mimflros  ^  exptorato- 
Tes  fe  tn  Ga/lia  ge/ferunt ,  ut  Hijpant  com- 
rnoda  prcwoverent ,  ficut  omnihus  manifejium 
fuit.  Hdccaufa  ad  futuros  concejfm  relaia^ 
non  ampliiis  in  \udicium  ventt ,  ncc  utrinque 
a&iones  excerpta  fuerunt  ac  proinde  penttits 
conctdit.  His  ergo  rite  exarntnatis  ^  Domini 
placeat  vobis  ^  decreto  vefiro-,  hanc  Jeiiam, 
mn  foiiim  ex  Academiay  fedex  univerfo  Fran- 
ctA  folo  eliminare ,  ^  fic  ex  jure  ^  aquo  fia- 
iueiis.  Signatum  Le  Rojer ,  ^  a  latere  d'Am- 
boyfe  AcademiA  Reiitor. 

Etfi  VC16  Parrcs  Ignatianac  Socictatis 
tam  gravitcr  cffcnt  accufati,  &  tam  ca- 
pifalcs  habcrenc  inimicos,  non  dcftireie 
camcn  fc  opponcrc,  ncqae  hoc  folum.rcd 
in  concionibus  poblicis ,  privatifqnc  con- 
fcflionibus  multa  in  prefcntcm  Galiia:  lla- 
tum  ,  in  Principifs  Regni,  in  Rrgcm  ipfum 
tam  c'cfun£lum  ,  quam  pracientcm  libc- 
nus  forte,  quam  pradcntcr  locuci  func. 
Quarc  potcntum  in  fc  indignacionera 
magis  provocarunt,  igncmque  (uc  aiunrj 
gladio  foderunc  :  Hinc  in  fufpicionem 
fcditionis  contiiandx  vcncrunt.  Sed&: 


iTARVM.   Liher  II. 
cx  confeflione  cu)ufdam  Barricrii,  Mclo- 
duiii  ch  tcntatum  in  R;  g(  m  parricidiura 
cxtrcmo  fupplicia  affecli ,  criminis  Ixf^e 
Majcftatis  rci  funt  habiti. 

Qux  omnia  multorum  animosab  illis 
abahcnarunt  s  adco  ,  uc  tandcm  Cuna 
Parilicnlis  fcptimo  dic  lulij  atino  millc- 
fimo  quingcntclimo  nonagcfimo  quarto 
cis  dicm  dixerit ,  cofquc  lu  jus  vocavc- 
ric  :  uc  pubhcc  caufam  diccrcnc.  lcfc- 
quc  dcfendercni.  Icfuira:,  poft  varias 
tergivcrfationes,  ac  frivolashic  indecon- 
quiiitas  excufaciones  ,  per  Advocatum 
fuum  Claudium  Dureturo  a  Parlamcntp 
peticiunt,  uc  caufa  fua ,  non  uti  folitum 
alia';  effct  ,  palam  ,  fcd  oGcli.li>  j..nuii  fc- 
creco  ir?ctarcrut  r.ifto  cum  prar,Lc;xtojqt6d 
pro  Apologia^  fuae  racioi.p  ieu  conditionc, 
adcoque  ncceiritate  ipfa,  non  pofTuMt  a- 
lirer,  quam  ut  multos ,  qui  Rcgis  mini- 
ftri  admodum  fidi  vclmt  h,ibcfi ,  per- 
ftriiigennt,  eoquc  non  patuin  olft;iicIc- 
rcnt.  Quod  ipiis ,  ui  ut  longe  aliud  fpe- 
ftantibus,  pefmiiTum  tamen,  atquccon- 
cclTum  fuit.  Decrctum  igilur  cft  ut  pro- 
ccflTus  juris  claulis  foribus  inftituatur.  Dc- 
figinati  funcAdvoeati  Acaderaiac  Magnus 
Antonius  Arnaldi  i  Paftorum  urbis,  qui 
fe  Acadcmiae  junxcranc  ,  Ludovicus,Dol- 
lcusi  Sociccacis  M.CIaudius  Duretus,  Pro- 
curatotisGcncralis  fua'  Majcftatis,Domi- 
nus  Scguirius. 

Socictatis  defcnfiones  uti  &  aiiorum 
aecufariones  vidcrc  nobis  non  conrigit: 
unus  M.Antonij  Arnaldi  accufario  r.  )per 
ad  manus  noftras  pcrvcnir,  cujus  hjec  ftie 
przecipua  capica  funt. 

lefuttas  ad  Jummis  opes  ferveniffe  :  1»  cnptta 
Italia  (j  HtjpaniaComitatus  B^ronias  pof  '  '"'•'5/"- 
fidcfe  ,  ad  Cardinalatum evecios,  &  pojl Pon-  ^.iiuftas 
tifices  Romaoos  futuros.  In  Hifpania  novem  '*'J^'tut. 
aut  decem  millia  effe  \  CeUegia  thtdem  habere 
ducenta  vigtnti  0^0,  pof^tdere  plusquam  vice- 
fies  centena  aureorum  rniUia  ,^c. 

1 .    Primarium  eorurn  votum  efi,  per  omnia 
in  omntbas  ohedtre  Juo  Generali^  aut procura- 
tori  ,  qui  ftmper  ejl  Hifpanu^  ,  aut  HifpantA 
Regifuh]c[iu6.  (^uifi  dixerit ;  Abi(jr  intcrfce 
Regem  FranctA ,  eundum  effet. 

3.  Societas  hac  prtmiim  prebata  efl  in  Hi- 
f^antjs  Vtdetur  nata  ad  Impenum  Htfpani-. 
cum  promovendtim ,  l  ocant  Rcgem  I  hiLvj  Um 
mttximam  poteniiam ,  mururn  O'  anit  n;urale 
Domtis  Dei  crant  f.  ro  Rege  Philippo^  (fc.  Pro  Re- 
ge  autem  Francia  non  orant- 

4,  Docent  Pontifici  jus  effe  excommuni- 
candi  Rcges  Francia  .,  fubditos  ah  eorum  t^be- 
dientta  folvendt.  Cujus  contrartum  ojiende" 
rc  ionatur. 

5.  Pa^ 


Ve  Propagatwne  IesVITARvm.  Liher  11.  j^j 
y.  Tatriarcha  eorum  Ignatim  LoyotaCa-  liberalitas  ,  quci  illos  profeqnitur 
JliUmSt  capitaneusunius  feditumvexilli,  in  lo.  lefuit£  fiunt  Cardtnales  ^  ut  poftea. 
oppugnatione  VamploniA  militavit  :  ibique  ab  fiant  Pontifices.  Toletanus  enim  Cardinaiis 
obfejsis  in  crure  vutneratus ^^credibiles fen-  is  efl y  qui  Duci  Nivernenfttam  fuperbumre- 
ftt  dolores.  £^are  vovit  perpetuum  fe  ^  capi-  f^onfum  reddidit. 

talem  Franct£  fore  hojlern ,  ^  quidem  infenfio-  1 1 .  lefuitA  ante  38.  annos ,  cum  locum  in 
rem  .qHAmHanntbalRomanorum.Eumfeftan-  Gallia  peterent^tam  a  Curia^  qua.m  aSorbo- 
tur  omnesejusfilij.  Naturam^  aitj  prudenter  nafunt  reje^i.  Etquianec  fecuUres  funt.nec 
agere,  ut  animaliaferociora&noxioraminus  Religiofi  ^  etiam  cum  confirmationem  Societatis 
fint  foecunda.  At  lefuitas  Co.qitiprimum  hanc  peterent  a  Cadinalibus  repulfi  funt. 
Societatem  infiituerunt^  ita  hrevifiimo  fpatio  12.  Etfi  lefuitA  edicio  Regio  noncompre- 
multiplicatosi  utdecem  milliainventafint-,quA  hendantur\  comprehenduntur  tamenedi^lo  4, 
Soctetatis  infiitutum profiterentur.  Cvmmemo-  ApriliSi  anni  1  ^94.  quia  facro  foeden  nolunt  re- 
rat  deinde  quam parvis  imtijs  favore  Cardina-»  numiare ,  ^  Regt  juramentum  fidelitatls  pra  - 
lis  Turonenfis,     Lotharingij  ad  magnam  am-  ftare^. 

plitudinempervenerint.  13.    Salvis  lefuitis ,  falva  non  potefi  effe 

6.  Cofijurationes plfuquamCatilinarias in  Parifienfts  Academia. 
eorumCollegijsytnpUteaS.Antonij,(3r  S.Iacobi  In  his  omnibus  tacit£e  fimul  objedio- 
a  Legatis  Hijpantcis  ^JMendoza^  DaguilloniOy  ni  occurrit  :  Jefuita  infituunt  dr  docenfi 
Diegoy  Ff^arra ,  Taxi,  feria  ^  alijs  fabricatasy  juventutem.  Rcfpondct,  imo  docent  ^fed  Re- 
Nohtles  quofdam  abfolvere  noluerHnt^nifi  jura-  ges  fuos  juguUre  ^  occiderCy  Jeditionesmove- 
mento^qito  RegidefunSioerant  devin^iiyrenun-  reytyrannidem  Hifpanicam  fiabilire  :  ^ui  fi- 
ciarent  y  fedttiojts  futs  concionibuts  multas  Fr^  liosfuos  lefuitts  tradunt  infiituendos ,  q-  filijs 
bescr  Opptda  perdtderunt.Ciim  duobusCardi-  &  bonis  fuis  periclitantur.  Ab  adolefcentibus 
ftalibus  Legatis  Francifcis  confilia  contulerunt;  magnum  minerval  pro  infiitutione  accipiunt, 
Vrbem  Parifienfem  philippo  Regi  Hijpaniarum  Tyrannus  Hifpania  feminavit  lejuitas per  Gal- 
ttadere  volttervnty  Regi  Philippo  fiatumRe»  liam^  utteneris  Gallorum  animis  amorem  fui 
gni  perfcrtpferunt.  Eorum  diBumefje Vnus   norninis    dominationis  inferant. 

Deusj  unus  Papa,  unus  Rex  chnfiianifmij  ma-  Dcinde ,  quia  SoGictas  maxime  fe  tuc- 
gnus  Rex  CathoUcus  univerfalis.  Omnta  eo-  ri  videtur  Gonfilio  Anni  64.  ea  qu^e  pro  lo- 
rum  a6la  ^  dicia  ,  omnes  eortm  cogitationes  fuitis  faccrc  vidctur  quoquc  rcfutat. 
eo  fpe^iare^ttt  Regem  Hifpaniarum  Europ£  Mo-  Vocat  illos  nonfinc  gravi  caufa  HifpA" 
narcham  confiituant.Parricida  funt  Majefiatis  norumcorycaosyhomines  fceleratifitmosy  cruen- 
HegiA.ul ex  confefiione  Barrierij,  M eloduni  ex-  tis  manibus.immani avaritia.nocentifiimosyqui- 
tremo  fupplicio  interfe^ii ,  omnibus  tfi  notifii-  bus  fidesy  decus  ,  pietas^  honeUa  atque  inhone- 
mum.  Nam  etfi propofitum  maie  fuccefferit\  ma~  fla  omnia  quafiui  fint  :  ad  excogitandum  actt- 
luiffent  tamen  patratiy  quam  inepti  facinoris  ef-  tifiimos ,  ad  audiendum  impudeniifimosy  ad  ef 
fe  rei.  In  publicis  conciombus  Uudarunt  fa£ium  ficiendum  acerrimos. 

lacobi  Clementisy  HenriciRegis  ULinterfe^o-  Ocearrit  ctiam  illis,  qui  dicunt;  Si  eij- 
ris.  Docent  licere  omnes  Principes  Regniyk  Ponti^  eiamus  l efuitas,  qui  dicent  Romd  ?  diUingue^^ 
fice  excommuntcatos  interficere ,  &c.  aity  inter  ipfas  dicentes ,  Hifpani  dicent ; 

7.  In  juis fiatutis  articulurp  habent\  Abf-  lefuitas  Francia  expulerunt  omnes  funt  Htnre- 
que  anno  probationis  fe  recipere  eos ,  qtii  jeof-  tici.  Alij  vero  qui  Roma  (jr  in  Italia  funty  & 
ferunt  ad  faciendum  votum  fuum\pofi  quody  etfi  Hifpaniam  non  viderunP ,  dicent ;  egregturn 
fimplex  fity  hi  qui  votttm  fecerunt ,  irrevocabi-  effe  fa^um,  quo  Francifignificant ,  fe  liberta- 
liter  fuo  Generali  obligantur.  G^mralis  autem  tem  amare  in  libertate  velle  manere,  ^  ini- 
votum  reddere  potefl  irritum ,  quandocunq\  illi  micoseffe  juratos  omnium  Hifpanorum. 
^UcuerityetiampoJl^^.atit  ^o.annos.  Inquam  Silcjuitatam  perniciofi  fint  FranciSi  cur 
confiitutionem  Magijier  Antonius  rnagno  ora-  tanta  MiracuUfecere  in  Indiaf  Hicomnem 
tionis  fervore  invehitur.  .tyrannidcm  Hifpanorum  ,  quam  miro 

8.  lefuita  authores  funt  mortis  Regis  Lu-  vcrborum  ornatu  amplificat,  folis  Icfni- 
fitania  Sebafiiani.Per  lefuitasHifpanus  Regno  tis  adfcribit. 

Lufitanidpotitus €fi:Iefuitis impulfortbus  in  In-  Refpondct  quoque  illis,  qui  dicunt; 
fulis  Terceris  x^.Barones.,  &  50.  nobiles  Franci  Si  tam  fcelerati  fint  lefuitd ,  cur  non  conde- 
unodieyin  unacatafia  ftnt  capite  mitltati\in-  mnantttr  &  occiduntur  ?  (jr  refpondet ,  occidi 
finiti  milites  fufpenfi,  500.  etiam  Francifc^i  quidem  poffe ut  Fratres  olim ,  qui  Humiles 
alijque  Monachi  firanguUti.  dicebant ur ,  ^  ut  Templarij ,  fed  nbn  expedire. 

9.  lefuitA  junt  mintfiri  Regis  Hifpania-  Dcnique  occurric  his  qui  dicunr>  Non 
rum  :  tefiatttr  hoc  fivor  ,  benevolcntia  &   omnes  Jefuitas  ejfe  externos     advenas.  Fa- 

titur 


iji  Dc  Prnpagatipne  Iesvitarvm.  LtLer  II. 

tetur  tjttidem  multos  effe  indfgentis ,  natione^  at  tatisy  Regno  iutem  GalliconnUo  rnodo  ex^ellen" 
quU  mcnte  feregrini  fiwt^  inter  in^iigetias.  non  dos.  facnltatem  artium  decreio  ficfem  ahrogdjfei 
clJe  numerarJos.  Ego  ^  \n^]^)\t  ■>  potins  ctves  (y»grapl  a  trhim  Procuj^torum  r.attonattum, 
credxm  (jut  in  extrcma  Scythtanatt ,  hene  dtLJ  Decanum  i^rojejjortim  luris  Fontificij ,  Medi- 
GaUi-t  ccgitantr,  cjuamcjui  Luteti/e  geniti  cin^^ue  Syndicum-,  non  de  expellendts fed 
e  iucati,  bcum  ,  lihevtatem.,  gloriamy  in  qua  tanthm  in  ordinem  cogendis  cogitajfe.  Retlo- 
natt  funt perftmmum  fcelus  perdere  velint  lem  pene  unum  Decreti  effe  conditorem.  Bx 
^  conentur.  quadragtnta  circitey  Pajlorihus  urbants,  qua~ 

lefulTs  Pcrviccrunt  tamen  hoc  adhuc  tcmporc  tuor  ejje  duntaxat  qui  controverfik  nomen  de- 
cj>./r«.  lefuirx  ,  tiim  piivatis  cfflagitationibus  ,  derint  ^  Epifopo  ^  Decano  infijs non licuiffe 
tarjZ  n c i p ti  m  fu m  m o  r u m qu e  p r o cc r  u  m  ( u  f-  aatem  paucts  Fniverfcrum  nomme  in  foro  cau- 
Sem.  fragijs  ,  ut  lis  mota  rufpcndcretur ,  adco-  famdicere.  Sodalittum  lefuitarum  in  Triden- 
quc  v^ctcrafccrct.  Carolus  Borbonius  Car-  tina  Synodo  Ponttfictj  refcriptis  Pauli  3.  lulij  1, 
dinalis  proccllic  huic ,  lanquam   obiccm   Pq  y  Gregonj  i^.  ,&  i^.  (j;- aCleroGalii- 

fcfe  oppofnit,  dato  (upplici  iibclloadhos  ctrjo  tn  Poifiaceno  confejfn  ab  Henrico  z.  Fran- 
qui  adioni  huic  dcftinati  erant,  ciim  gra-  cijcoi..  Carolo^.  Henrtco}^.  atque  a  fupremis 
viilime  decumbcrct,  adj^ifto  in  calcc  pro-  Curijs  approbatum  /j-  receptum.  Senatum  Pa- 
pria  manu  ,  ft  per  valetudinem  iiceret vox  nfienfern  non  femeL  pias  targitiones  lega^ 
peragereti  qttod  tremula  manu  exarat  calamt4f.  ta  fthi  fa6ia.  addixtjfe.  Cameram  rationa- 
Lud  jvicus  a  Gonzaga  Uux  Nivcrncnfis,  ItamcomputorumimmunitatiCollegiorum  fuo- 
fupplici  itidcm  libello ,  non  roium  rogat  m  rum  calculum  adjecijfe.  Non  effe  quod  Reclor 
Nivcrncnli  oppid  >  &:  Ambarris  fuis,  mu-  tpfe  (y  commiLitones  Academict  conquerantitn 
fa:um  lefuitarum  fartumfalvumquelinqui,  Jiquidem parati  ftnt  jurare  in  verha^  decreio. 
fcd  ctiam  obcollcgarum  aliquot  deraen-  Academtx,  Regi  Henrico  IV.  (ummAm  fidern 
tiam  non  effc  vindicandum  iauniverfos.  &  imimum  ohJeqmumpolLiceri,  coLcre  objer- 
Claromontanus  Epifcopus  fimilitet  intcr-  vaye  pro  juo  Legiimio  Prtncije ^  qut  a  Ludovi- 
ceflif.  '  co  IX.  indigere  ortumduxerit\  quem  ordofan- 

jefui.u       Nona  quoque  dic  lulij  Annoi^c^,  fup-  guinis  &  cognationts acpatrtdLeges  ad avitum 
itfT'  P^'^^"^  libcllum  cbrulerunt  Icfuita:  facul-   imperium  acciverint.    PuhLtci  dr  unii  er/aLe 
cad.mu  tati  Thcologicas  Parifirnfi,  in  quo  cxpo-  cLementta  Regif  ^  (jr  rerumpr>iteriiarumtondo- 
fuerunt,  fupcrioribus  mcnfibusRcdorera,   ftatione  non  effe  excLudendos  ■,  qui  cumcdtteru 
tara  fuo,  quam  omnium  f>culf  atum  nomi-  di^iorum  &  fa^orum  confortium  habuertnt,  ut 
nc,  a  fuprcma  Parlamcnti  Curia  petijirc,  puhLicis  dcLiilis  ftcgratia  ^quandos  y  ft  fua  do- 
ut  ipfi  cum  univcrfa  Socictarc ,  cx  toto   meflua  fafiacitra  Livoremexcutiantur ,  mtntis 
Gallias  rcgno  pcllcrcnrur :  Se  aurem  non  fmjfe popuLares.trihunttics  & rertimbelltcarurrt 
crcderc,  racratiflimam  facultatcm  hufc  pc-  gr/arostcum nec  foed.erationi  pubLtca,  quam  V-  ^ 
titioni  airenfum"  pra^buiflc  :  pctcrc  igiiur,   nionemvocant  y  nomen  dederint ,  ut  ab  Eccle- 
quatcnus  placerct  did^e  facuiiati  declara-  fiajlicis pro c.uitate iLLorumtcmporum fa5lum fit: 
tioncaliqua  tcftifieari,  eam  hnjus  pctitio-   nongdeamy  non  anna  indutlfe :  non  in pubLica, 
«is  &(S  litis  intcnta: ,  nullo  modo  partici-  luflrationenedum  tccLefiafiicoru,  fedreLtgioforH 
pcm  cffc.    Facultas  igitur  di6la  in  honc  arrnr.ioriicoi^Jpicuos,aut  irridendos potiiis fuijjr. 
modum  decrcviti  Se  quidern  cenfere  lejui-   rion  cxterno  auro  aut  flipendijs  venaLern  fidem 
tas  redigendes  ly-  recenfendos  in  ordtnem  &   habuiffe-.non  ca^tibus  tLLicitis  aut  cruentts  co^fi- 
difciplinam  Vniverfitatis ,  non  autem  Regno  ^if^  interfn/ffe  :  peccafje  quidem  exempLo  ^  cum 
GilLiA  expellendos  ejfe.     Et  hoc  quidcm   c^teris pu  jLtcam  infaniam  infaS^Jtviffe :  in pojlc- 
T)ccrr.to  Socictatcm  hanc  non  fimplicitcr  rtirn  non  ejse  rrjeiuendurn  ab  tiLis  ut  rcbusau- 
approbavic  fsculras  Theologica  ,  fcd  qua-   licis  fe  immifceant;  qittindoquidem  fuifodalitij 
tcnus  Vniverfitaris  dccrctis  &:  (latatis  fcfe  privatis  Ligibus  in  novacongrcgatione RomAre- 
fubijciar.  cenfttis  Novembrii^9].cautumveritumqueft  ' 

leltiu.       Fiuira  autem  hac  poftrcm.i  adione  fo-  difirtLTe.ut  ah  omni  rerurn  fccuLarititra^atione, 
cdnut     reufi  fcriprum  Apolrgcticum  cdidcrunt   &  Principum  negottjs  ahfiineat.SiregnofaceJfe- 
giam     ^efiMrx,;»  quo  ^rohveconantur  ^  Re6iorem    re  cogantitr  amuLorum  invidia^non  leie  daninH 
contr*    (ir  Academicos  non  effe  ferendos  ^cum  faa  non   hono  publico  ilLatumiri.ciim  pijelargitores  codim 
l^wi  iy  ^"^^^fi^  ^  fed puhLira  cogrjitionis  af  Trtttrnviro-  toreffCoHfgijCLaromotaniJegAtorumindi^lio^ 
jica.u.   rum  fifcalium.,  tnquorum  potefiate puhlica  ft   nibus  anniverfarijfq\parentaliO'mp>iu€niur.Ex 
miam.    ccnfura      animidverfto   Decretton Mathnrt-  primarijs patriaffqyviris  non pau.os^cmifiu  re- 
neurn  Sorbofitcii  'hfinitione  (ovuLfum  his  verhis :  gao  lejuitis-,  qiit  hocinfiituturn  profcfii  funtiibe- 
Cenfere  vr^HiClos  Fatres  Societatis  lefu  redi-   ris  agnatifq;ca> ituros.-puhem  C hrfiiann  /icprd^ 
gendos  ejfe  tn  ordinem     difipLinam  Vniverji-   cipue  egenteS)  quorurn  mtnervalibus pe-, joLvedis 


res 


Dc  Propdgatuone  IesvitaRVM.  Liker  H  i^^ 
res  afigujia  domiimpar Jif,  mn  levem  ja6iuram  Hijpanum  commiliiortem\  cum  reUgiene  nemi- 
faciuros  :  cfui  fnbfitnt  fernU  lefuitarum,  magno   quam  exuiffe patrios  mores  ,  r>oyt  iUarn  ademif- 

compendio  cemports  &lumptu^,  flurimiim  frof-  fe  ingenittm  &  manfuetudincm  Gallicam  :  no?% 
cere ,  pracipue  t»  difaplmis  placittfif  ue  Philofo'-'  effe  hoc  opprobrium  trihutndum  optimo  iojlitu- 
fhorum.tn  quihui  citra  invidiamfuiVrofeffores  to  ,  ut  quafiCircao  poculo  m  aliam  gentem 
pnm  ts  teneant.  ttansformatt  q-  effi  rati  ftnt  \  vel  vultu  ipfo  te^ 

Ou»-  Hiee  vcl  non  difTimilia  Apologcticus  Jlari  patriam  ,  nori  adusia  fufca  cute  refcrrc^ 
tu?'  ci-  fcnptor  roulco  latius  exphcuit,  ac  p.ro-  ^fricsnos.  Concordes  effevotis  ritibHs  vi- 
%c:au.  braforenfiAiigiUatim  dilucrc  conaiuscft.  vendi  ^fedgenio  ^  natura  ,  cum  StoiCA  ftve- 
fHitti&  Quatuor  aofcm  potiflimura  ,  prxtcrlupe-   ritate  Hi/J>anorum  multum  difrepantes.  Non 

TtpjJa.  riora  iHis  objicicbatur.  Pnmo  quod  Ponti-  folum  indigenas  effc  qtwquot  GalliaminccUnt 
fici  Kom.  nimmra  addidi  iint  :  fccundo,    Jejuita.,fed  non  paucos  cjfe  qui  gcnttl.tite  & 

quod  a  GaMis  degcncres ,  Hiipanicos  mo-  cognatione  proximi  Patres  Conjoiptos 

rcs  induciiot :  tertio  ,  quod  urcquicci  finc  gant.  Mirari fe plurimum    quod  ^ro  erpiora- 

&  CTibunitii  in  vn!go:quart6jqu6d  Regum  torihm  ^  insiitorib-is  ^  cn-ffknjs  ,  ar/.ha^/:fque 

Principumqiie  vicarii  fint.  ^ ijpanorum  traducamu- ,  cti..*  ,  0 eim  noxam 

Ad  prunum  refpondit  Apologcticus  ,  inctdertnt  ^pxtriam  i ir?>!t.efqriy  -  amir^^ihac 

Icfujtas  una  cum  ca:teris  Eccicfix  nafcen-  prodttionevenderc.it.  Ab  Hi:}an.}  non  attrumt 

Cis  ChrilUanis  ,  Pontifccm  Roman,  «t  vi-  non  Jlipen  UameruilJe  ,  tit plurtmi  qctl  tn  L:t- 

carium  Chrisii  in  navicula  Petri  guhemato-  tetima  egejixu^  auro  Indico fidem  vcnalcm  ha- 

rem,  caput  Eccleft£  agnovijfe.  H^ec  elogtA  ^  huerint.  ^ i^gujlias  annonA  cum  cxteru  anxth 

fibjequia  non  effe  prtvataneque  recemia  lefui-  tolerxffe^iin  eadcm  navi  feaffe,  quodlex  nau- 

tarurny  jed  orhis  univerf.,  qui  Chrijioregene-  tica  &  Rhodia  de  jiclu  cogit ,  quod  argumento 

ratu:  fit.  Papam  nunquam  rerum  ttmporalium  fit  at  plurimum ,  ni-fquayo  fe  Regi  Hijpxnorum 

moderatorem  ,  clie^jteUri  obfequio  &  vafallo-  devovtjje  ;  cumprece  ■  ^retio  »  Comitijfnne  pu- 

rum  more  agnoviffe ,  qui  m  Princtpum  Regum-  hluts  ,  regnum  Gdlisi  affeclaret  ^  .imbiret ,  //- 

que  ditiones  y  imperiajus  fummum  dtdringe-  lum  ad  eos  non  fcripfiffe  ,  ut  adpLarirnos ,  que- 

re^     ea  ad  nutum  variare  pofftt.  Falso  colle-  rum  inttrcepta  Htera  nomina  & fjngraph.ts pro- 

g£  fno  Beflarmino  tribttt^  quod in  eafuefit  fen-  didere.  Cu  vero  anno  fapertori poptdari  infaniai 

tentia  lib.  5.  cap.  9.  de  Roman.  Pontif.ce.  Affir-  Augufia  feu  Infanti  HiJpanicA  ffr  Ernejlo  Ar- 

maffe  quidem  eum_  Papam  in  Exarchatu^  Bono-  chiduci  [quaji  itlia  haJlA  ^  auclionihui  ac pluris 

nta  y  Spuleto ,  ^/EmiLia,-,  Ravenna-  cdterifqu^  licitanti  fubjacerent )  deferendum  regnum  pu- 

Poncificijs  ditionibus  fummum  effe  Princrpem,  hlicaretur  ,  lefuttas  tam  infolens  propoftturn  ut 

j»s  hahere  vit^t  ^  necis  ,  denique  agere  quod  portentum.pytv.him  verto  y  facf^  exhorruffe. 

Reges  omnes  in  regnis  futs.  Trihi^  votis  tan-  Noneffe  vero  ji./nLe fodxiitium  -uum  D.  Lu- 

tum  ailigari  :  quartum  habere  aliiid  certo  mo-  dovtci  memona  tum  oh  fummum  inter  Cceiites 

do  circa  mifftones  duntaxat  ,  hoc  eflfft  Ponti-  fuumPrincipatumjum  thfenioris  Borhuntj  C  xr~ 

fex  cuipiam  ex  contubernaLtbm  ,  utadjuvan  dinaLts  fui  genttLa  fuK'-  .<>3a  henefi.ia  add'ci:fi- 

damrem  Chrijiianjim  ad  Indos  ,  Peruvianos,  mum,  fuis  nepotthtts  ut  avita  idia  enpere/stur 

Lefirigonas  profc^tonem  imperaverit.  ^arto  &  Francico foLo  avuLfa  in  .tLienam gemem  coa- 

iilo  voto  adobeitndam  tlLam provtnciam,     du-  lefcerent ,  procuraffe.  Cunahula  Ignitij  LoyoU 

riorem.f  jubeatur.aLLigari,  votum  iiiud  ut  a pro-  inffitutoris  fttt^  a  maiedicis  rnaVe  tnteiLidia.riim 

hro  vindtcetur,  t^us  hinc  cffe  conceptts  verhis  iLle  non  Hijfanus ,  fed  AHiir     Cantaber  fue- 

formulam.-ln^uperpromittofu/nmoPontificiJfe-  tit  ^  adeoque  Navarraus  :  ?^fijurafii;erent 

ctaiem  ohedientiam  circa  mtfiiones.  Votttm  hoc  Henrici  IF.t^ proavorum  indigena  r}  fubditus 

quartum  nont^m  Ignatianum -iquamcommttne  erat.  Sedfuerit  Hiffanus  ,  tnmen  Deminicus 

cumuniverfts  Preshyterts  effe,qutcitm  initian-  Calguritanus  ,  meie^^ue  Hijpanus  ;  Frar/cifcus 

tur,  apud  fuos  prafuLes  hoc  facramento  fe  aLLi-  Afiifias^atqae  Italusfnit ,  nihiiominus  toLeran.' 

gant'.  Promittfs  mihi  &  fucceffortbus  mets  reve-  turin  GaLLia.  Nec  Ignatii  inftitutum  in  Hifp  t  - 

rentiam     ohediemiam  ? promitto.  niay  fed  in  Regina  GiLLtA  Lutetia  primordia  du- 

Secundo,  quod  CeLtiberi  fint  ,pttgnantia  iLLis  xit  ,  qui  cnrn  fibi  accitis  decem  artium  Magi  - 

exprohrart :  narnfi ,  ut  primo  captte  infimulen-  flris  ,  lucro  ammarum  ^  juventutis  infii' 

tur ,  Pontificts  Rcmnn.  cLientes fint^eique  fervi-  tutioni  devovit.  ^ii  objiciant ,  non  nifiHi- 

liter  addicii.nonpoffeferi.utHiffanoferviant,  Jpanum  creari  Generalem  inter  Iefiin.4s  ,  vcl 

ciim  dominium  fit  impatiens  confortts :  Pontifi'  hoc  uno  reritm  geP.arum  ^  recentium  profire- 

cem  (j-  Hijpani£  Reges  effe  pLerurfque  in  fecu-  ri  imperitiam  ,  citm  cLaudius  de  Aquavtva, 

laribui  admodum  difiitos  &  dtfcrepantes ,  ita  tx  Parthenopaeorum  Principum  fanMa  ortus^ 

ut  tnviccmarmis  decernant.  NoncceLo      foLo  hoc  nunc  munere  perfung-i'ur  ,cujus genttL.bus 

Hijpanico  natos  ;  tota  GalLia  nuLLum  habere^  Hijfanus  infenfifiimus  fuerit  ^quod  partesGaL- 

U  liC4t 


,54  Dc  PiOpAgationc  I  E  s  y  i  T  A  R  v  M .  Lihr  li. 

itcas  ^ fjdegduorumque  Ducum  adverfus  A-  minali  igitur  fentcntiri  Caftellionc  hoc  ad 

ragonios  feqtiutifwt  :  qui  eum  antecejfertt  y  mortcm  damnato  a  Parlamcnto ,  fuprcmo 

fiitife  Tr^e^enfem  Belga  Germaftum.  Stmili-  Rcglo  Confiiio  ,  dccornilLT  fimul  cadcm 

ter  loco  figmenti  habendur»  ,  quod  t/lis  expro-  fcntcntia  ,  Ft  omnes  Sacerdotes  Clarmontit 

bratur  ,  adverftis  s^ntoninum  LufitamA  Re-  Collegit.dr  omnes  lefuitic^  Societati  addiai  , 

gem  pro  Philtpposiettjfe.  Et  tjua  Genitn  ad  oram  tan.juam  corrupfores  yuventutis  ,  periurbato- 

Liguflicamhtprtaexcufadicttur  ,  GenevApo-  res  publicA  tranqutllttatis  ,  inimtci  Kegis  ^ 

tiu s  excufam  futjfe,  nec pro  germana  ,  fed  ab  a-  Regni ,  infra  tres  dies  pft,  promulgationem  t- 

mutisconficiahAbenda.MatthAum  i/ium,qui  ad  di6ti  ,  Lutettk  ,       aiiis  Frbib-M  atqu:  lo- 

Rcgem  HtJpaniA  ,  a  Sexaecim  vulgo  nominatis  cts ,  ubi  fua  habeant  Coilegia,  dfcedant ,  (jj-  in- 

perfonatiis  tabellartus  fcrtptas  literas  defercbat^  fra  quindecim  fubfequentes  dies  teto  Regno  e- 

ut  exprohatttr.non  fuife  lefuitam  .^fed ex  Men-  xeant^  ^c.  ut  inferius  ex  ipfo  ediElo  Leclor ple^ 


dicantium  familiaj^  quidem  HtJpanttm.Iefui 
tas  non  Gallos  juvenes  i»  Hijpanos  commuta- 
re.fedfolum  ,  nehAretica pravitate  imbuan- 
tury 

^odad  tertium  ob'\e6ium  attinet ,  lefuitas 
feditiofos  (jr  vtdgi  concitatores  ejfe,  ab  hoc  fcele- 
re  fe  alicnifitmos  ejse.  In  Italia ,  HiJpaniA^  Ger- 
mania.Bclgio  &  Sarmatia  a pturibtts  annis  fcho- 
las  fodalttta  habuijfe,nec  apudgentes  illas  de 
eormn  moribai  ullum  rufiicum  ^  vicanum  con- 
queflum  fcholis  concienibus  occupatos^  longe  a 
tumultu  c  intempertjs  vulgi^  in  MufAis  quietos 
vixtjfe. 

c^artum fimiliter  negat^nempe ,  lefuitas  ej^e 
Regum  ac  Principum  ficarios.  Varadum  enim  Re- 
gi£  cddis  ficario  Barierio  non  folnm  non  fuafo- 
remfuiffe  ■>fedctim  aperdito  ^  dementi  urgt- 
turlhominem  ahlegafje :  fiduciai injontit  animi-, 
poft  ingreffum  Regis  Lutetia  ,  manfijfe  Vara- 
dum ,  donec  certtor  faSitis^  tanti  criminu  labe^ 
djpergi ,  atqtte  hinc  in  difcrtmen  vocari ,  livori 
delatorum fe fttbduxiffet .ncciltttm  tam  confcien- 
tiafceleris.qitam  quodintellexiffet^malutjfe  Re- 
gem  eum  alibi  e/fe,  quam  LutetiA  ,  ut  voto  mo- 
remgereret  difcefitffe.  In  fuo  fodalitio pro  Regi- 
bu4  &  Principtbus preces  q-  vota  quotidiana  in- 
difcriminatimfierifedprivatim  entxe  ejfuse 
pro  ijs  ,  tn  quorum  finibus  fuum  incoiatum  ha- 
heat.  Eundem  Augerium  ,  fui  Ordinis  olim  toti 
Galita  notifitmiim,  tn  fua  Chriflitna  Parenafi , 
pro  incolumitate  Regttm  GalttA  prtvatas  precu- 
'ripftjfe.  Ribadanairam  Hifpanum  pro  Hi- 


ntiis  tnteittget. 

Quamvis  autcm  multa  Icfuita:  opponc- 
rcnr,ac  fcriptis  ctiam  apud  Rcgcm  caufam 
fuamagereac  dcfendcrc  nitcrentur  ,  ta- 
mcn  uc  admicccrcntur  itcrum  impctra- 
rc  nonpotucrunt ,  fcd  folum  vcrtcrceo- 
gcbantur. 

Qui  igitur  Lutctiar  erant  Icfuira:  ,  ca- 
rumquc  aflcclse  omncs,  porta  Antoniana 
cmifTi,  comitantibus  lugcntibufque  difci- 
pulis,alii  Virodunum,alii  in  Loiharingiam 
&  Gcrmaniam,  alii  ihBclgium  pracfcrtim 
Antucrpiam,fcfc  rcccpcrunt.  Qtjocquot  c- 
tiam  in  finibus  Parilienlis  Curiar,  at  Avari- 
ci  Biturigum  ,  Novioduni  ad  Ligerim  &: 
Lugduni  habitarunt,  coado  ecrtu,  cvc- 
difquc  farcinis  Rhodano  Avcnioncm  dc- 
vehuntur.  QuiRotoraagiScholas  habuc- 
runt ,  quamquam  Lutctiano  foro  cxcmpti 
cfTcnt^taracn  odiovulgi  alio  pcnatcsfuos 
cffcrrc  coguntur.  Vfquc  adeo  txdebat  o- 
mnes  tentati  parricidii ,  uivclad  infonrcs 
obiurgatio,quenmonia  ,  &  ipfa  ukio  rc- 
dirc.  Qui  cnim  in  Scholis  Icfuitarum  ty- 
rocinium  cgcrant,  torue  adfpicicbantur  i 
pro  hxretico,  jamquc  ad  publicam  pyram 
dcduccndus  exiftimabatur,  qui  vcl  vcf bo  a 
Icfuitfis  parricidium  Caftellii  depcllcre  vo- 
luifTet. 

Ejcais  cx  Gallia  Icfuitis  ,  quia  Pc-  ^'J^^^^ 
trus  Caftcllus  ,  fflpra  didi  loannis  Ga-  tdes  2- 


ftclli  patcr  ,  filii  fui  parricidialc  contra^'"''''""' 
Jpano  Rege  idipfum  fecifie  ,  idGaltiA  lefuitis  Rcgem  propoficum  ,  ab  ipfomct  intcWc-  morUm 
'vittoverti  iniquum  effe  :  nec  in  liturgia  altij-    xcrat  ,  &  nihilominus  occultavcrat  apud 

fc  ac  rcticucrat  •  ^  n^,i-^o.,»^ 


que  precationibtis  vocem  iltam  ab  ulto  mor- 
tdittm  exauditam,  Oremus  pro  Rege  noftro  Phi- 
itppofied  hoc  ab  atiis ficium  efie.  Hxe  quidcm 
illc  ,  fcd  proteftatio  contraria  cft  fafto  ,  ut 
infra  Cap.  dc  Icfuitarum  ncfariis  facinori- 
bu$,prod;tionibus,&c  videbitur. 

Sub  fincm  autcm  anni  1594-  opportu- 
.  nc  prioribus  graviilimis  juftillimifque  ac- 
cciric  horrcndum  particidium  loannis 
Caftcllii  o6lodccim  annorum  adolcfcen- 
tis,&:  Collcgii  lcfuitarum,  cui  nomcncft 
ClArmonttum  Lutctia:  alumni,  qui  Rcgcm 
Hcnricum  1 V.  e  mcdio  tollcrc  voluit.  Cti- 


a  Parlamento  judica-^/^  ^ 
tumfuic,  ut  quar  cratcjus  antc  Praitoriam  '"  '^^ 
Portam  Palatiidomus ,  funditus  dcftruc-  fff^l^r 
rctur,publicarcturquc ,  &:  nunquam  in  po-  fyr^mu 
ftcrum  rca:dificarctur  :  fcd  in  cjus  arca,  ad  2//^*"* 
pcrennc  monumcntum  immoriali.s  flagitii  ttio. 
pyramis  feu  columna  crigcretur  ,  qua: 
lilerato  marmorc  Scnatusconfultum  pu- 
blicc  tcftarctur  :  atquc  in  cjus  vcriicc 
crux  aurca  faftigictur  i  quaternifqus  an- 
gulis  totidem  infidcant  orc  virginco  vir- 
tutcs,  quas  Cardinales  vocant,  quadrifa- 
riam  adglutinata^  marraorois  tabulis  ,  in 
quibus 


Ds  Propagatione' 
quibus  Scnatus  confulcum  litcris  aurcis 
icriptum  cffet,  &C  pariicidium  Caftcllii,  a- 
deoquc  caufi"a,ob  quam  Icfuitx  in  cxilium 
rclegati,  univcrfaque  Gallia  exturbati  finr, 
fcqucntem  in  modum. 

Arreftum  CvritE  ,  iit  Ver- 
fus,  (jT  rract-Uus  Latini  nigro  marmo- 
ri  literis  aarcii  infcripti  in  quatuor 
faciebus  Bafcos  Pyramidis ,  ante  Pa- 
latii  portam  Parifiis  extiudcar. 

Vlfo  per  curiam  ,  migna  Camera  dr  Tor- 
nelUs  in  unum  coa^lis  ,  criminali  procejpt 
perprafccfum  Palatij  Regij  incepto ,  /j-  pojlea  m 
eadem  ptriclo  ,  aA  petitionem  procuratoris ge- 
nernis  Regtj  acloris  &  accufatoris  adverjus 
Joh-.nxiem  ChapUtum  ,  Parifijs  ortumy&Jiu- 
diofum , ,  efui  fiudtorum  curfum  in coLlegio  Cla- 
romontano  abfolvit,  captivum  in  Palatij  carcere 
detentum  oh  miximeexecrandum  &  ahomtnan- 
dum  parricidiurn  in  Regis  perfonam  intenha- 
tum  :  c)uitHionibus  -jr  confejiionibus  ejufdem 
lohannis  chaflelauditi  (jr  tnterrogati  in  eadem 
Curta  fuper  eiufdem parricidii  negotio:  Auditis 
itidem  eedem  loco  lohmne  Gueret  presbjtero , 
efui  fe  de  congregatione  &  Societate  lefus  affir- 
mabat  effe ,  eodem  in  collegio  agente  &  antehac 
eiufdem  lohannis  Chaflel  prAceptore  :  Petro 
Chajlel  Dionyfti  Ha^^art  parentibus  prafati 
lohannis:  Comlufionibus  Generalis procuratoris 
Regii  ■&  rehus  omnibus  perpenfis. 

Dicetur  eandem  curiam pronunciajfe  6"  pyo- 
nunciare  prafatum  lohannem  chajlel  convi- 
cium  crimimsUfa  Maiejlatis  divina  dr  huma- 
na  in  vrimo  capite ,  ob  maxime  impium  &  ma- 
xtme  detejlandum  parricidium  id  Regis  perfo- 
nam  intentatum:ln  cuius  criminis  reparationem 
prdfatum  lohannem  chaUeL  in  muLtam  hono- 
rartam  adjudicavit  &  cendemnavit ,  ut  ant^ 
fummai  vaLvaf  templi  Parifianinudtfi  ,  folo  o- 
pertus  indufio  ,  cum  face  cerea'po»deris  duarum 
iibrarum  manibfts  gefla^eacjue  ardente  ,  flexfs 
genibui  dicat  &  pronunciet  fe  iniqnij^ime  inhu- 
mtnumyrj  maximc  abominandum  parricidium 
fufcepiffe  ,  ^  Regem  in  facie  cultro  Idfijfe  :  fe- 
cjue  faifa  &  dammnda  infiittttione  indu£ium 
infuo  procejsu  dtxtjfe  ,  Licere  Reges  occidere  , 
Regem  Henricum  quartum  nunc  regnantem, 
non  ejfe  in  Ecclefia  ufyue  quo  a  Pontijice^ 
dpprobatui  fuerit  :  eorumt^ue  omnium  parni- 
tentia  duci ,  6"  veniam  ^etere  a  Deo  ,  a  Re- 
ge  ->  &  a  LMagifiratu.  Hifque  peraBts,  ut 
pLaufiro  in  iocum  Grcvianum  deducatur  ,  /- 
bique  hraihijs      fosmoribfM  candentibti^  for* 


ITARVM.  Liher  II. 
ctpihus  inuratur ,  ^  mantu  drxtra.cuKrum,  quo 
pr^diattm  parricidium  pe.rtetrare  cfl  adnixus, 
gerens,  abjcindatur.detnde  ipfiu6  ccrput  quatuor 
eqrtts  difcerpatur  ,  membra  corpw  diferpta 
inignem  conficiantur  in  ci/jeres  redaclain 
ventos  ^rojiciantur.  Pronuncixvit  eadem  Ca- 
ria  6-pronuntiH  untverfa  c:  fingula  ejtu  bona 
Regt  acqutfita.  c^nte  quam  executionem  qu£- 
Jitoni  ordinaridi  ^  extraordiriarix  idem  lohan- 
nes  Chafiel  appltcabitur.ut  flagitij  fociorum  ,  ^ 
aiiarum  quarundam  retum,qu£  ex  ejufdem pro- 
ceffu  refuLtant ,  veritoi  tnnotefcere  peflit:  Inhi- 
huit  omntbtii.cujufiunqtte  qualitatts  aut  condi- 
tionis  demurnfint.fub pcena  crirninu  l^f^  Ma- 
jeflatts  ,  ne  dicant  aut proferaKt.  i»  uilo loco pu- 
blico,autprivato pr<£d:cia  verba,qu£eadpm  Cu- 
ria  vronttnctavit  &  pronunciat  Jcand%lofafledi~ 
tiofa ,  verbo  Dei  contraria  ,  q-  Jacris  decretis  ut 
hdretica  condemnata. 

Statuit  ut  Presbyteri  ^  findiofi  coLLe^ij  Cla- 
romontani,  (^r  reLiqtn  omnes  qut  fe  f  jufdem  ejfe 
Soctetatis  proftentur  ^tanquam  corruptores  jw 
ventutis  ,pubiic£  tranquilitatis  perturbarores, 
Regis  hofies  cjr  Regni ,  Frbe  Parifana  intra  trfs 
dies  poflprAfentis  Arrefli  fignificanonem  exce- 
dant ,  ut  ^  aLijs  urbtbf^  (^Locis ,  uhi  eorum  ha-i 
henturcoLLegia  ;  cr  quindecim  pod  diebus  .^toto 
Regno  :  fub  comminatione  ,  fi  ihidem  pofl  id 
temporii  deprehenfi fuertnt ,  futurum  effe  ut  pu^ 
niantur  tamquam  facinorofi  /j;  rei  ejufdem  cri- 
minis  L^fdi  (JMajeBatis.  Omniaque  ipjorum  ho- 
na  tum  mohtita  ,  tum  immobiLia  operibtis  pijs 
appLicahuntur  ,  ^  quomodo  ab  ipfa  Curitt 
fuerit  confiitutum.  Pr^tereA  inhthet  omnibus 
Regis  fubditis  ,  ne  Hudtojos  in  pradiiia  Socie- 
tatts  coLLegia  qu£  extra  Regnum  funt  immit- 
tant.ut  ibidem  inflituantur  ,Juh pari  pcena  Lafjt 
Majejiatis. 

.  Statuit  eadem  Curia,  vt  copia  pr^ifentis  Ar- 
refli.ad prtefeciuras  Provinciarum  hu^ufce  judi- 
catm  emittatur ,  vt  iflhic  execui  io>3i  jecundtim 
ejus  formam  tenorem  mandetur.  CM^wdat 
pr&feciis^eortim  locum  tenentibtts generaitbtts 
partkuLarihii4  ,  ut  id  executiont  mandent  intra 
terminum  in  eo  contentum :  ^  Procttratoris  ge- 
neraLis  fubflitutis,  ut  manumteneant  ad  hocvt 
fiat  executto  ,  in  deiin^uentes  inquirant  Ctt- 
riam ,  qui  doceant  de  ftta  dtii^entia  intra  men- 
fem^fub  poena privationis  of^ciorum. 

Signatum. 

TILLET. 

PRonunciatum  ipfi  lohannichaftei  ^  exe- 
cuttoni  mandatum  die  lovis  vigefimo  nono 
Decemhrts ,  Anni  1594. 


u    z  IL 


IXe  Origme  I  es viT  a^RvM.  Liher  l\. 


II. 


D. 

S  A 


V. 

O.  M. 

c  R  r  M. 


Heic  domus  immani  qmnda  fuh  hcjpita  mjlrsy 
Crux  uhi  mnc  celjum  tollit  tn  aflra  capttt. 
Ouod  S  A  C  R  V  M  VOtumqucJU   sancHtinmiJerospxnahancfacerOrdo  Penates, 
Mci-nori^  >  perennitati ,  Longevitati,      Regibus ut  fcires fanHius  ejje  nthiL 
Cilutique  maximi  ,  fortiff.  'tr  Cle- 
mentiiT.  Principis  Henrici  IV. 
Gallie  e^^Navarre  Regis  ChriftianifiT. 

Ardi  viator  ,ftve  fis  extraneut 
Sive  incola  vrbis.qui  Parisnome»  dedit. 
Htc  alta  (jU£ p  pyramis,  domus  fui 
Cajlella  ,fed  quam  diritendam  funditus 
Frequens  Senatus  crimen  ultus  cenfuit. 
Huc  me  redegit  tandem  herilis  filius^ 
Malis  magt^irts  ufus  &  fchoUimpia : 
Sotericum,  eheu  \  nomen  ufurpantibus  : 
InceHuSi&  mox  parricida  in  Principem , 
^i  nuper  urbem  perditam  fervaverat , 
Et  quifavente  f^epe  vi6lor  Numine 
Deflexit  i^um  audaculi  ficarij , 
Punclufque  tantiim  ejl  dentium  fepto-tenus. 
rbi  riator ,  plura  me  vetat  loqui 
N^flrA Jlupendum  civitatis  dedecus. 

In  Pyramidem  candcm. 

^£  tr.dit  a  puro  fua  nomina  Pyramis  igne , 
Ardua  barharicas  olim  decoraverat  urbes  j 

Nuncdecorinonefl.fedcrimtnis  arapiatrix:  ^ 

Omnia  namflammis  pariter purgantur  dr  undis.  a  temeratorU  infando  incoepto,  Regni  autem  hu- 

Hic  tameeffe  pius  monimentum  infigne  Senatust  jas  opes  attritas  ab  extremo  interitu  vindica- 

Principis  incolumis ftatuit^quo  fojpite^  cafum  ^  vitypulfo  praterea  tota  Gallia  hominumgenert^ 

Nec  metuet pietas^nec  Resgrave publica  damnu.  nov&  ac  makfictt fuperjlitionis^qui  Rernp.  turba- 

bant,  quorum  injlin^lnpiacularis  adolefcens  di- 


^um  Henricus  Chriflianipmus  FrancO'  Tefli- 
rum     Navarrorum  Rex  bono  Retpubt.  natus , 
inter  Cdtera  vi5ioriarum  exempla ,  quibus  tam  -p^ifiU 
deTyrannide  Hijfanica  quam  de  ejusfaBio-  fisdeie. 
ne  prifcam  Regni  hujus  Majejlatem  juflts  ultus  ^'*"*** 
e(l  armis ,  etiam  hanc  rrbem  &  reliquas  Regni 
hujus  pene  omnes  recepi/fet,  ac  denique  felicita- 
te  ejus  intejlinorum  Francia  nomjnis  hojlium 
furorem  provocante  ,  loannes  Petri  F.  Cajleilus 
abiliisfubmijfusy  facrum  Regis  Caput  cultra 
petereanfus  ejfet,  frdfentiore  temeritatey  quam 
feliciore  fcelerts  fuccelfu  -  Ob  eam  rem_  ex  dmplij^, 
ordinis  confulto,  vindicato  perduellione^  diruta 
Petri  CaftelU  domo ,  in  qua  Igannes  cjus  F.  in- 
expiabile  ncfas  defignatum  patri  communica- 
verat ,  in  area  ^quata  hoc  perenne  monumen" 
tum  ereBum  ejl,  in  memorium  ejus  diei ,  quQ 
fdculi  felicitas  inter  vota  (jr  mettts  urbist  libf- 
ratorem  Regni ,  fundatoremque  publica  qttietu 


II  I. 


M. 


rum  facinus  infiiiuerat. 

S.  P. 


Pro  falute  Henrici  ir.  ClementiJ?.  Regis,  Bxtin6ioripeJliferdfa6lionisHiJpAnicA^im- 
quern  nefandm  parricida  perniciofi/.  fa^ionts  columitate  ejus  ^  vmdi^ia  parrtcidij  latt  Ma- 
hdrefi  pejiifera  imbutm  ,  quA  nuper  abominan-  jejiatique  ejas  devotif. 

Vcmm  v.v4r.e  M.,eJUw  ■?f"fZ  CdUs  fJi  .,uidU,  ,CMi>J,re: 

tat.ccetefitnuminefcelefiammanurmnhibentej  u  r 

cultro  in  Labrum  fuperiua  delato,  &  dentium  oc-  Poft  aliquod  tempus  multi  Icfuitaruro, 

curfufeliciter  retufo.violare  aufti6  efl.Ordo am-  quj  e  Rcgno  Galii.r  rclejrati  crant  <  *n  id 

pUJ^imus  ,  ut  vel  conaiui  tamnefarij paenAter-  rurfus  fcfc  intrudri  e  r;  ..abantur.   Alil  \- 

ror  ,  fimuldr  prrfentt/tmiin  Opt.  Principem  gitur  mutarunt  fu;  ncmina  &:  vcftcs  i  alii 

ac  Regnum^  cu)m  faiui  in  ejus  falute  pofita  finiularunt  fc  0.'din«;m  ac  fcdam  lcfui- 

eft.dtvini  favoris  apud  pojlerosmemoriaexta^  licam  abjuraffe  ,  pctcrc  igltur  ut  rurfus 

ret,monflro  illo  admr/is  equts  membratim  di  rccipiantur  Gonftitucndarum  Scholarutn 

fcerptOyfjrflammis  ultricibus  confumpto-.z^des  vcl  prxdicandi  caufa.   Horum  fubdolo- 

etiamundeprodietatiheic  fitas  funditusever-  rum  conatuum  Curia  Parlamcnti  Pari- 


ti^(^inearumlocumifalutisomnin,macgloria   ficnfis  ccrtior  fada  ,   Arrcfto  omnibus 

fubditis  totius  Rcgni  prohibuit ,  nc  Icfui- 
tas  in  hos  ufus  vcl  publice  vcl  privacim 
recipiant.   Artcftum  do  vetbo  ad  verbum 


fignum  erigi  decrevit. 

II II.  Non.  Ian..Ann.  prox.  1595 
E  X.      S.  C. 


&Q  habcr. 


Extra- 


DeOrigme  IesvitARVM.  Liber  If. 

miNe  rejfw»d4ndi  propofitl  Faaum  in  CurL 
E xtradii m      R e g  v l  i s  Parla-      ^^-  Auguji.  Anno  1^97. 

menti.  Signatu?»  Bodm. 


frohi- 

tentur 
in  Cai 
lUfcb: 
las  & 
fndlca 
tiones 
infiluu 


lefuitA 
utpefii. 

jiMS  do- 


<nfir^ 

f*gare 

fof-a, 
fe  i»  0- 

fZas 
mtittini 


POjtquam  Procurater  Regis  Generalis  ojien- 
dit  ac  demonjiravit  ,fe  certiofemefle  fa- 
ffum ,  ^uvd  cjuidam  eorum  ,  qui  ante  hac  e  So- 
'  cietatetlla  de  nomine  lefudiSia^  tam  inCol- 
.  legia  Clarernontano  hujus  urbis  Parifienfis , 
quam  in  alijs  huius  Regni  locis  fuerunt ,  in 
'  flures  urhes  ,  frdtfertim  limitanens  ,  redivij- 
fent ,  ubi  conjlituendarum  Scholarum  ,  ^  prd- 
dicandt  caufa  ,  fub  pr£textu ,  quod  prifiinam , 
utpra  {efetrent->  prAienfi  Ordtnis  &  fcB^  il 
lius  Societaiis  profepenem  abjuraffent  ,  reci' 
ftrentur  :  Ex  quopericuLum  foret ,  ne  juven- 
tus  per  pravarum  docirinarum  hlanditias  ^ 
illecebras  corrumperetur ,  &  fopulus  falftspr.t- 
dicationtbus  ctrcumveniretur  :  qnodque ft  tde" 
raretury  ^rresiumCuri^  2y  Decembr.  cx//;- 
f$0  1594-  decUratum  ,  contemptui  fj  dlufioni 
exponeretur  -.  ea  de  caufa  rcquifivit  ,  ut  omni- 
bits  perfants ,  corporibus  0-communitatibus ,  of 
fcialtbus  &  privatis  ,  cuiufcunque  ftnt  quali- 
tatis  ,  aut  condiii»nis ^mandaretur ^  ne  quen-- 
qudm  eorum ,  quide  di6ia  nominis  lefu  Societa- 
te  fedicunt  .fubpr^textu  cuiufcunque  abiura- 
tiMts ,  quam  feciffent ,  autfacerepojfent  ,ftv<^ 
fcholarumvelpublice  vel  privatim  conjlituen- 
darum  ,ftve  in  Eccteftis  pradicandi ,  ftve  qua- 
cunque  alia  de  caufa  reciperent  ,  aut  recipi 
faterentur ,  qs  qui  illos  receperunt ,  recipient , 
ditt  tollerabttnt  ,  quud  Uf^  Maiefiatis  rei  & 
conviBi  declarandi  fint ,  poenk  indiEia  :  lefuitis 
etiam  ,  tjs  qua  in  di6lo  Arreflo  continentur^fup- 
fliciispropofitis.  Dicia  curia  >,  deliberatione^j 
fuper  hac  materia  habita ,  decernit ,  ut  di6ium 
Arrefium  19.  Deccmbris ,  Anno  \^c)i^,promul- 
gitum  ,  fecundum  formam ,  &  tenorem  fuum 
executioni  mandetur  ,  ^  iuxta  ilUid  manda- 
vit ,  mandat  omnibus  perfonis  ,  corportbus 
commumtatihus  civitatum  ,  officiarits  I7 
ftivatis  y  cuittfcunque  fint  qualitatis  aut  con- 
ditionis  ,  ne  quenquam  PrAihyterorum  ,  ant 
fcholarium  de  Societate  ncminis  lefu  fe  dicen- 
tium  ,  quamvis  ettam  prtjiinum  Profeponis 
fuce  votum  abiurarint ,  eique  renunciarint ,  ft- 
ve  Scholarum  publice  privatimve  conjiituen- 
darum  ^ftve  quacunque  alia  de  caufa  recipiant-, 
Mt  recifi  fatiantur  :  ijs  ,  qui  fecus  facient , 
quod  lafa  MajeHatis  rei  ,  cr  convifii  ,  de- 
clarari  debeant  pcena  iiidiEia.  ln\unxit 
^  injungit  Diacetts  ^  Pr^feBis  ,  aut  ipfo- 
rum  locum  tenentihm ,  ut  executioni  frafens 
hoc  K^rrejiummand^rifaciant ;  Guhunatori- 
hus  Vrbium ,  ut  manum  htiic  rei  admoveant  : 
^  fubfiitutis  di£ii  Procuratorts  Generalis  ,  ut 
diligentiam  in  his  adhibeant  ,  ^  Curiam  in- 
tra  15.  dicm  certiorem  reddanhfoen^  ptofrio  no- 


Arrejflum  CvR  i  Paririenfis  con- 
tror  I  E  s  V I T  A  s  Lugdunenlis  ,  ne  ihi 
fcholas  inftituant ,  <tm concioaes  ha- 
beant  ;  extradum  ex  Rec^iftro  Par- 
lamenti. 

DleUvts^  16.  05iahr.  Annoi^<)j.  quum 
xMario  loco  Procuratoris  Generalis  Regis 
in  C amera  Vacationum  dixiffet ,  quod  juxta  il~ 
lim  decretum  ipfi  in  rnanus  Balonij  ProcuratO' 
ris  tn  Parlamento  ,  &  Procuratoris  PrafiBo- 
rum  Mercatorum  ,  Buleutarurn  civitatis 
Lugdi4nenfiis  ohtefiationes  iilas  tradid>ffet,  quA 
in  conventu  generali  in  Cnria  municipali  di6iA 
urhis  Lugdunenps  2.0.  Septemb.proximi  habita, 
recitatA,  (^fer  illos  dtcio  Procuratori  genera- 
ti  trAnfmiffA  fuerunt ,  fufer  executione  Arrejli 
II.  Aitguft.froximi  die  decreti ,  per quodomni- 
hm  perfonis  ,  corporibris  communitatibtss  , 
quenquam  prAshyterorum  ^  Schotarium  de^ 
Societate  nominis  lefu  fie  dicentitim  recipere 
frohihitum  fiuit ,  luet  etiam  frifimo  frofiej^io- 
nis  fu£  voto  renunciaffent ,  ilLudque  ahiuraf- 
fient  ,  fuh  foenis  in  eo  contentis.  Cui  etiam 
Baitonio  froximo  die  Martis  iniunSium  futffety 
ut  confilium  di6iorum  Prafie^iortm  ,  Mercato- 
rum  ,  Btdeutarum  certius  faceret ,  (f^  hpc  mahe 
adeffet:  Ballonius  tfte  ea^  dere  in  diSiaCarne-. 
ra  auditus  fuit ,  qui  dixit  ,  fe  hoc  decretum 
M.  Birtholom.ioThom£  diB^e  Civitatis  Lug- 
duneftfis  Secretario  tn  hac  urhe  iarn  prxfenti 
notttm  fiecifife  ,  (]ui  fe  nuiia  ntcmoralia  ^  in- 
ftrtt^iones  e.i  dere  hahere  fibi  refpondtffet.  Et 
citm  dtldtis  Bailonitfs  lufflt  dici&  Carnera.  iilas 
obteftAttones  pnziegiffet ,  ^  Mario ,  lcco  Proct* 
rati/ris  generalis ,  e^  propter  rationes  <ib  ipf» 
dedu^as  nuila  confideratione  dignas  effe  dixif- 
fet :  Rcqutrens fimut ,  ut  iis  non  ebftamihus-^  di- 
6ium  Arreftum  21.  Attgu/ti  dedaratum  ih  n^r- 
he  Lngdunenfi  executioni  mandaretur  ,  prafer' 
tim  quantum  ii  Porfiamm  in  diciis  ohteftatio- 
nibus  denominAtum  attineret.  Et  ut  nihUomi- 
nus  Porfanus  iite  ,  antequam  cum  executiom 
contra  if(um  procederetur ,  eaptivus  tn  cujh- 
dias  Patatii  duceretur  ,  ]uxta  Arreftum  de^ 
ipfo  in  vincuta  con  ficiendo  per  dtiiarn  Came- 
ram  decretum ,  quo  ]uxta  crtmina  ,  ^  infor-- 
mattones  contra  ipfurn  fiaBas  proccffus  adver- 
fus  eum  formiretur ,  ^ perficeretur :  mandato 
fitmut  fubftituto  ProcuratoHs  generaiis  iis  in 
locis  dato ,  vt  omnem  ditigentiam  adhibetet : 
4f  fr&ter  auxitio  Pr^fie^iis  Mercatorum  , 
^  Buietttarum  ad  Princifalem  Rcgenfem 
Cathoiicum  do^um ,  ^  virtutihus  pfjtditum , 
u  5 


i^S  Propagationc  1  E  s  v  i  t  A  R  v  m  .  Ltb.er  1 1. 

jfjjlitnthni  'jUventutis  in  dtSia  urbe  Lugdune»-  06lohris  ferfonaliter  {ignifii itum  fenjjet :  ^  ifle 
fi  inveniend:tm.,6tjlatoJUis  dtgrefis^re  m  deli-  tame»  nihtUminuA  nonlatisfcctjfet ,  ncque  obe- 
berationem  fumpta.  divifet :  ^iodetiam  ipjfe ,  dicTus  nofier  Proat- 

Dicla  Camera  ,  nuilo  dtclarum  obteflatio--  rator generaiis  certiorfaUm  effet ,  rnuUosfubdi- 
nem  habito  ref^e^u  ,  decrevit  (jr  decernit ,  ut  torum  mflrorum  ,  contra  inhibitiones  per  Ar- 
drclun:  Arrefium  z\.  Auguft.  proximi  declara-  rejlum  19.  Decembris,  Anno  \  ^<)ji.  promulga- 
tum  tuxtaformam  ^  tenorem  fuum  ,  in  urbe^  tum  fa^.u  ^  Itberos  fuos  tn  diclam  urbem  Tou- 
Lugdunenfi  executtoni  mandetur  :  prafertir»  ronenfem  ^  Pontamonfonium,  ^  in  alias  regio- 
cjuantum  ad  di^um  Porfanum  atttnet,  quem  in  nes  dj-  loca  tarn  intra  quam  extra  Regnnrn ,  ad 
ijlo  cornprehendideclaravit  &  declarat.  Et  ni-  CoUegia  dicl/t  prcetenfd  Societaits  nornints  lejut 
hilomtnw^  iuxta  Arrejlum  15.  Septemb,  {l.ituit,  Jludtorum  inftimionis  caufa  emijife  ,  unde^ 
ut  Porfanus  ijte  capiatur ,  ^  captivut  in  cujlo-  plurima  &  notabilia  mala  ,  fericula  metuen- 
dias  Palatq  ducatur :  quo  de  lis  ,  qu£  informa-  da  effent:  pnefertim  cumisit  Presbjteri.dj-  Scho- 
tiontbtts  ante  hac  fa£lis  continentur ,  interroge-  lares  diBA pratenfa  Societatis  ,  po U  dirtum  vi- 
tur  cr  Audtatur  ,  (j;  contra  eum  ,  pro  ut  ratio  cefimi  noni  Decembris  Arrejlum ,  non  folum  da- 
poHulabit  ,  procedatur:  Iniunxit  (^  iniungit  mnahilem  ,  &  fer  illudreprobatam  dectrinam 
fubUttuto  dtcli  Procuratoris  generalis  in  Mu-  continuaverint  ,  verum  etiam  alias  novas  (jr 
nictpioy  (jrfedeprafidiali  Lugdunenjt  ^  vt  Ar-  rnagis  abominandas  do5irinai,&  injiitutiones^ 
rejlum  hoc  prafens  executioni  mandart  faciat ,   quas  ubicunque  inprimis  in  Regno  nojlro  per  li  - 

Curtam  Parlamenti  de  fua  dtligentia  intra  bros  execrandos  Jpargtsnt ,  ^rtortbui  adiecermt: 
menfem  certioremreddat.  Et  quantum  ad  ad-  Et  profterea  posSularet  ut  d.ciusTouronenfis 
minifirationem  &  direciionem  CoUegii  diciit  pcenas  in  dicio  primi  O£iobris  Arrcjio  confiitU' 
urbis  Lugdunenjts  attinet,  ei  de  principalij  Re-  tas  tncurrijfe  declareiur ,  ^  inhtbiiiones  in  Ar- 
Oore  dr  ^Uii perfonis  idoneis  (^  capaabus  ,  pro  rejio  19 .  Decemb  Anno  1594.  declarato  conten- 
vt  ratiopojlulabit ,  projpicietur :  Et  prdfens  hoc  ■  ta  reiterarentur ,  (^  denno  publicarentur ,  com- 
Arrejlum  ex  vi  Extra^i  illius  exfecutioni  man-  mipone  inquirendi  daia  in  eos ,  qui  contrave' 
dabitur.  niffe  invenirentur :    ut  omnes  illt ,  qui ,  pofi 

_  ^  -  ,  P  Y  illi*d,  apud  prdtenfos  illos  dtHa  Societatu  ,  aut 

bignatum  :       T 1  L  L  h  1 .  .^j-^^^^  CoUegtis,  quocunquejtnt  in  loco.  U- 

teris  operam  dedijfent ,  privilegiu  AcademicM 

Ex  his  intclligitur  Arrcfta  &  dccrcta  privarentur,(j^gradt^s,quospoJimoduminquii- 
hxc  non  lcvi  animorum  motu ,  fcd  matu-  ^^„^^g  Academta  obtenturi  ejfent  ,  pro  nuUisy 
ra  dclibcratione  f  r^habita ,  prolata  fuiffc.  ^«^^^/  momenti&  valorts  declararentur.  Viju 
Id  ctiam  tcftaiur  Arrcftum  ParlamcntiPa-  ^^^^  ^rredU  19.  Decembris  1594.  ^ prtmo  O- 
rificnfis  18.  Augufti  Anno  1598.  contra  Do-  ^^y.i^ proxtmi  decUr.ms  ,  unk  curn  aciione^ 
minum  Touroncnfcm,  lefuitas  in  fuo  tcr-  fig„ifcationis  iUius  undccimo  di5lt  menjis  0^0- 
ritorio  defcndentcm,  intcgro  anno  evolu-  bnsfacla  ,ftmuL  etiam  Arrcftis  21.  Augufti,^ 
to  ,  quo  prohibetur  omnibus  cuiufcunquc  j^.  oaobris proximi editis  :  Re  in  deUberatto- 
fint  ftaiijsautconditionis,  liberos  ad  Col-  nemaddu6ia. 

lcgiaIcfuitarum,quocunqucfint  in  loeo,  ^)///-*  nostra  cvri^,  conclufionibm 
litcrarumcaufa  mirrcre.  Id  cnim  fic  dc  frocuratoris  noftri  generaUs  confideratis  per 
vorbo  ad  vcrbura  habcr.  ArreUum fuum  dtcium  Touronenfem  poenas  tn 

Henrictti ,  Gratia  Dei ,  Gallia  Navarrd  difio primi  OBobris  ^rrefto  conjiitutas  incur- 
R£X ,  omntbtes^  qui  literas  prafentes  videbunt,  rijfe  declaravit  (^  declarat :  Decrevit  (jr  decer- 
fahtem.  Notum  factmtis  ,  quoj  fuper  iis  quA  nit ,  ut  omnja  ipftu<<  bona  occupentur ,  tn  no- 
Procurator  nofter  generaUs ,  a  'Magftro  Lttdo-  ftram  poteftatem  redigantur:  In]unxit  ^in]un- 
vico  Servino  ,  ^  Simone  Marione  Advocatis  git  noflri  Dominii  G^Aftortbut  ,  ftnguUs  tn  eo^ 
noUrts  adiutiiSy  Curitt  noftra  Parlamenti  per  quod  fui  eft  officii ,  utfrufius  proventus  re- 
diflum  Servinum  oftendit  ,  quod  fcilicet  per  cipiant.,^  de  iis  ,ut  de  aUis  acceptorum  fuo- 
Arrefium  v.O^tob.fuperioris  die pubUcatum  Do-  rum  pecuniis  ,  rationcm  reddant  ,  \ttxta  defi- 
minus  Touronenjis  condemnHm  futffet,ut  Pres-  gnationes,  qua.  per  Thefaurarios  Gallia  fient ,  (^ 
hfteros ,  (^  Schol.xres  de  Soctetate  nominis  lefu  quas  iUi  in  tnanus  diciorumQn/eftorurn  tradent. 
/e  dncntes ,  tntra  duos  menfes ,  pro  uUima  dila-  Et  Offci.iLibus  earum  terrarum,  quA  occupabun- 
fifne  fpfi  a  fignificattone prxfixos,  e  fintbm  dr  U -  turyjive  cUentelari  jure.five  ittrifdjcliGne  nobis 
mittbM  urbts  dr  DfiminitTouronenfis  dtfcedere  obfiriSf.-.  fint  ,  ut  di^iam  iurifdici  loncm  noflro 
^  i^tri  faccret^  4  t*tio  menft  p^fi  ftbpoenis  ibi    nomine  exerceant :  fub  pwna  ,  quodprocefjus, 

t*n/litutis ,  d.clant  noftt  -0  C  uriam  certiorem  qulcunque  in  alii ,  quam  noflrorum  of/iciario- 
rtUditet:  ciui,dijut  t4  ArnUun)  diclo  T ouronen-    rum  qualitate  ab  ipfts  fient ,  pro  nuUts  h.iberi , 

*  .       ;    ■   ;  nhux>.i-no  diclimenjis   impenfa  damnA  ^  vtrfura  partium  tpforum 

proprio 


Dj  Profdgatione  Iesvitarvm.'  Liher  II. 
ipforum  propno  (jr  frivato  nomfje  fa^a  afti-    illis  proprio  &  privato  nomine  rej^ondendi 
mm\  dr  #  cHjufcuncjtie  off  :  ii  no[lri ,  aut  alitu  propofita.    Sic  ex  Decreto  d-^a  nojlrx  Curia 
ubLtcttncapaces  declarartdebeant.Sta-    mmdAmus  omnibu^  Diacetis  ,  pr<tfeelis  y  aut 


munertsp 


tum     ofiictum  Proifcli  Auvergnenfis  ,  qtio  di-  ipfofum  locim  tenentibtis  ,  fwgulU  in  fua  Dige 

atis  Touroncnfis  orr,.itt*^  fuit ,  vacans  (j  i^f^'  <^(fi  &  prrfecJura  ,  ^  ffto  loco  ,  ad  quos  hoc 

trabile.  &  etim  Touronenfem  illius  gerendi  y  pcrtinebit ,  ut pr^fens  Arreflum,  jtixtaformam 

aut  exercendi  incapacem  &  indignurn  declarx-  ^  tenorcrn  fuum  debita  0-  tntcgrx  executieni 

vit  ,  ^  decUrat.  OVLandavit  &  mandat  fi-  mandent :  omnes  eos  ,  qui  ad  hoc  cogendifunt, 

cariis     Officialibtu  di^A  prJtfeclurA  ,  ne  modts  ^  rnedijs  debitis  &  A^jnts  cogemes.Man- 

ullum  ingrejjum  aut  dignitatem  tn  fuis  Jedtbus  damm  emntbm  ,  ut  hijce  ficuti  decebit  ,  obe- 

permittant  :  ^  omnibm  mfiris  fubditis  ,  ut  diant.  Datum  Parifiis  in  Parlamento  noHro  , 

ipfum  -pro  tali  agnofcant  :  Notarijs  ^  ne  uUas  decimo  o6iavo  die  i^ugufii  ^  Anno  grati^mil- 

commifiionesfententias ,  ^  alias  a^tiones  in  i-  lefimo  quingentefimo  nonagefimo  o^avo^  Kegni 

pfitui  nomine  amplius  conciptant :  Omnibm  Ra-  noflri  decimo. 
tionaltbtts.  ne  tpfi  tilU/itpendia,  autjura  proptcr  c:„^^,,,^ 
diclum  officit^m  folvant :  omnUftib  pc^na  repe-  ^  '       ,  , ,  ^  „  ,  .  , 

tendorum  dulorum flipendiorum  &  )uritimprt-  per   C  A  M  b  R  A  M. 

vat  onis  offcit  amendarum  arbtiriarum ,  r> 

Itarum  majorummulfiarum  y[i  fectis  aSfumfue-       Exado  jam  fere  dccennio  a  lefuitarum  ^;f^itf^ 

rit.  Et pr£'€reamindavit  .acproicepitjtnandat  cx  Gallia  cjedionc  ,  anno  videlicct  1601.  7,a.recii 

^ prscipit  omnibns  perfonis  ,  ne  fcholafiicos  ad  totis  viribusjconatibus  ac  modis  vanisim-  t^fetut. 

CoLle^^ii  diclA  prxtenfA  Societatis  ,  quocun-  primifque  Apologiis ,  &  fuppiicibus  iibellis 

que  tandim  in  loco  ^  Regione  fint ,  fiudiorum  apud  Regcm  teniarunc ,  uc  iccipcrentur  in 

causd  emittant  :  pcenis  ,  qtis  tn  di^is  Arre  Regnimi  denuo. 

fiis  conttnentttr  ^  indiciis  ,  c]ua  dentio  locis  &       Scd  tunc  quidcm  adhuc  tcmporis  tale  R^s-s 

Regiombus  confuetispublicabuntur  ^qtioomni-  Rciponfum  a  Rege  acceperunt.  ^erlegi^J^^' 

bus  innotefcant^     Et  dtcio  nojlro  Procuratori  ego  ,  Sacerdotales  ,  Apologiam  veftram ,  fatis 

generali  negotium  in  ea ,  qu^  fecus  agentur  in-  verbofam.,ac  diLigenter  mecum  perpendt  omniny 

qu  rendi  committetur ut  ,informationibus  tn  qti&  fatts  fcite  innocentia  veftra  gratia  colltgt- 

dicia  Curia  nojira  fa6iis  ,  per  tandem  adver-  ftis.  ^ia  vero  negotium  arduum  eft  ,  nec  res 

fus  contravenientes  prout  ratio  pofluLabiti pro-  diyfdtcatiz  temere  refcindendA  ,  hreviter  ,  ^  ut 

cedatur.  Et  dc  prafentt  decrevtt ,  ^  decernity  Regem  decet  ^  quid  faciendum  Hatuam^  expo-' 

ut  omnes  nofiri  fubditi ,  qui  in  ColLegiis  difi^^  nam  T oiiu  jarn  in  hoc  fum  ,  ut  Regnum  meum 

pr&tenfA  Societatis^  veL  intra  veL  extra  Regnum  beltis  civiLtbm  attritum  /jr  viribm  opibufque_j 

poH  Arreflum  vigefirno  nono  Decembris ,  ^n-  exhaufium^  recens  cum  Hifpano  pace  inttapri- 

no  miLLefimo  quiagentefimo  nonagefimo  quar-  ftinonitori  reflttuam  ,  legibmjirmem,  htmitni- 

to  decretum ,  informati ,  aut  insiituti  fuerunty  tate  recreem.  Id  quando  aLia  ratione  fieri  non 

nuLLis  prtvtlegiis  Academiis  ,  tanquarn  gra  poteft ,  nifi  ttt  aiquaLi  jure  &  bemvolentid  Ca- 

duum  incapaces  ,  fruantur.    Gradus  ettam-,  thoLicos  &  Httguenofas  appeLlatos  compLe6iary 

quos  jam  obtinuerunt  ,  attt  in  pcjlerum  in  tum  in  EccLefiafticts  tum  in  poltticis  :  accurate 

quacunqtie  ^cadernia  obtinebunt  ,  nuLLos ,  jnihi  de  vobis  revoiandis  cogitandum  effe  vi- 

nuLLius  momtnti  &  vaLoris  decLaramus ,  ut  ra-  deo.  Novi  ego  vos  viros  do6tos  &  difcitos  ;  no- 

tione  eorum  nec  docere ,  nec  officiis  ornart ,  nec  ui  :^lo  CathoLicoe  ^  Romamz  dc£ilrtnA  tr^flam- 

heneficits  graiuum  afflci  ,  nec  in  dicla  Curia  rnatosinovi  vos  acerrimo  Huguenotarum  fla- 

noftra  ,  aut  aLijS  quibufcunque  Locis  pro      d-  grare  odio  :  novi  vos  fan^orum  reliqutas  ,  ce~ 

vocatis  rectpi  ,  rtec  tilLis  jurtbus  ,  prarogati-  reos  divini  Agni  orbicuLos,  DeiparA  Ftrgints  nu- 

vis  &  prdeminentits  ,  fru^tbus  ,  commodis  ^  mifmata RofariaveL  aLiud  quidpiam  aPonti- 

Aut  emoLumentis  dtBorum  graduum  frui  pof-  fice  confecratum,  devote  venerari ;  qtut  Hugue- 

fint.    Decernit  dicla  noftra  Ctiria  ,  ut  prx-  notA  ut  rtdicula  ajpernantur.ut  idoloLatrica  ex- 

fens  Arreftum  in  omnibus  munictpiis  &  pr£-  Jecrantur.  CHetuo  igitur  y  nevehementia^qua 

fe^uris  pr  muLgetur:  iniungit  Jubflitutis  diBi  in  concionando  uti  foLetis  ,  condemnatto- 

Procuratoris  nofiti  generatis ,  ut  executionem  e-  num ,  qf  '4  fcribendo  iteratis ,  acerbitate ,  muL- 

ius  perfequantur  ,  &  dt£ium  Curiarn  certio-  torum  antmos  ^nunc prorfm  pacatos  ,  denuo  ir- 

rem  reddant  de  iis  ,  qu£  contra  diBum  vi-  riteti-s  ,  atque  ita  etiam  imprudentes  turbarum 

geftminoniDccer^risyannimiLLeftmtqutngen-  auHores  fitts.  lam,  res  ut  funt  humanA^  levi 

teftmi  nnnagefimi  quarti  ,  K^rrefium  '  agen-  aLtCfud  occafione  feri  pofftt  (  quod  tamen  no- 

tur  ,  fefe  informent  :    ^  informaiiones  tn-  Um)  ut  beLLum  tnterme  ^  Hijpanumrecrude- 

ira  dttos  menfes  adGrafhehm  mittant  ,  poena  fcat.^tdtuammit/Hhtfulurur/ifit/nalinivos 

cogi- 


F-ex 

GaUu 

txpa- 

gn*tU, 

dele. 

Ubera,t 
TnuUi 
'vero  is 
Tropofi. 

tO  CHTt 

dehor- 


iCo  De  Propagatione  li.syi 

cogitdrei  qmm  me  dicere.G^id  aittem  ante  qna,-  . 
drienmum  ddmiffum  fuertt.Regittm  non  eji-,  vel 
njobis  veldijs  oh\eclire.Sententiam  igitur  femel 
Utam  nen  mttto.  Vos  ,fi  vere  Ga/li  ejlis  ,  ma- 
gis  toiiui  tranquillttati  Regni  ,  qaam  vejira 
'utUuati  conjuLatis.\  Dixi  qud  volui.  L^ibite 
(jr  valete. 

Non  tamcn  quicfccrc  ftatucrunt 
irrcquicti  h:>mincs  ,  fcd  poft  harc  o- 
mnia ,  varia  rurfus  inicrunt  confilia,quibus 
tandcm  machinis  Rcgis  obfirmatum  ani- 
Hjum  cxpugnare  polTcnt  :  Pontificis  quo- 
quc,Rcginac&  multornm  Principumau- 
xilium  opcmquc  implorarunt.  Eoque  rcm 
dcduxcrunt,ut  Rcx  tandcm  expugnatus  & 
vidus  dc  receptionc  corumcogitarc  inci- 
peret.  Ampliffiraus  Curia:  Parlaraenti  Pa- 
rificnfis  Senatus,cijm  hoc  rcfciviffct,impri- 
-  misquod  Pontifex  Romanus  pcr  Lcgatos 
&  Nuncios  lefuitica:  fcdac  rcfticutioncm 
f  per  univcrfam  Galham  urgcrct,nctvosa  & 
■  vcriflSraa  Oratione  14.  Deeemb.  Anno 
1605.  ab  hoc  propofito  Rcgcm  avertcrc  co- 
natus  cft.  In  hac  Orationc  nihil  aPar- 
lamento  Parificnfi  Rcgi  in  memoriam  rc- 
vocatur  ,  quod  non  A6ta  ipfifllima  antc- 
cedcntia  &  fcqucntia  cvidentiftima  vcri- 
tatc  niti  oftcndant.  Vcrba  autem  Oratio- 
nis  illius  ex  Gallico  in  Latinum  fideUtcr 
tranflata,  hace  funt. 

Oratio  Parlamenti  Parifienf  con- 
^r^ilESViTARVM  reftitutionem 
comminationibus  Pontificis  Roman. 
fetitam  coram  Rege  Henrico  IV. 
recitata. 

„  -T-^Arlamcnti  veftri  Curia  inftitull  dc- 
„  _t  hbcrationc  fupcr  literis  vcftris  pa- 
„tontibus,dc  pracsbytcrorum  &  Schola- 
„  tium  Colicgii  Claromontani  (  qui  Icfui- 
„  tarum  fibi  nomcn  indidcrc  )  irt  quibuf- 
„  dam  hujus  jurifdidionis  locis  reftaura- 
„  tionc ,  dccrcvit:  ut  humilima:  cbtcftatio- 
„  ncs  vcftrx  Majcftati  fiercnt  ,  ac  nobis 
„mandavit,  utquaedam  vobis  punda  rc- 
„  pracfcntarcmus ,  qu^  ad  rcrum  vcftrarum 
„  bonum  &  ad  falutem  pnblicam  ,  qux  a 
],  veftri  confcrvationedcpcndet,  multum 
ji  ccnfcrrc  judicavimus,  quae  etiam  nos  rc- 
„tinucrunt  ,  nc  ad  carum  approbationcm 
„continu6  proccdercmus. 
„  Et  ptiufquam  ad  fingula  proponcnda 
„  accedcrcraus ,  ut  vobis  humilime  gratias 
„  pro  co  honore  agcremus ,  quo  nos  afficc- 
„rc  placct,  quod  vidcllcet  gratum  vobis 
jyfit,  ut  viva  voce  has  obteftationes  facia- 
„  mus ,  quo  oftcnditis  vcftiam  crga  nos  in- 


TARVM.  Ltkr  IL 

dulgcntiam  ac  bcnig^^itatem  ,  tanto  ma- 
„  jorc  laudc  digpara,  quanto  luiigius  a  pri- 
5,  morum  hnperatorum  Rcmanorum  au- 
„  fteritatc  abcft,  qui  fubditis  accedei,di  fiii 
„  copiara  non  facicbant,  fcd  cnnclas  pcti- 
„  liones  &:  fupplicationcs  codicillis  fibi 
„cxhiberi  volcbant. 

„    Ordinishujus,  qui  fc  Icfuitas  dieunf, 
„inhocRcgno  inftiiutio:  huic  ftatui  tam  ordo 
„  pcrniciofa  judicata  fuit ,  ut  le  omncs  Or-  '7'"^ 
„  dincsEcclcfiafticiipforumadcrJfiioni  op-  '^^^'^ 
„  pofucrinr,ade6que  Co!legium  Sorbonia-  caUi^. 
„  num  decrcvcrit ,  qu6d  ifta  Societas  non 
„  ad^dificationem  ,  fcd  ad  dcftrudioncm 
„  invcnta  cffet.  Illa  quidem  in  Synodo  Ec- 
„  clcfiafticorum  Anno  1551.  menfe  Septcm. 
„  habita,  cui  Archiepifcopi  &:  Epifcopi  in- 
„tererant,&  CardinalisTuronenfis  prasfi- 
„  dcbat,  approbata  fuit ,  vcrijm  tam  multis 
„  cum  claufulis  &  rcftria:ionibus ,  ut  fi  Ic- 
„fuita»  cas  obfcrvarc  dcbuifTent  ,  vcrifi- 
„milc  fucrit,  quod  locum  cit6  mutaturi 
„  fuifTcnr. 

„  Nec  fucrunt  admifii  nifi  pcrprovifio  ^'""«» 
„  ncm  ,  ipfifquc  Icfuitarum  ac  Socictatis  rHm'u$ 
„  Icfunomcn,  pcr  Arreftum  Anni  1564.  af-  ^  ^»- 

r  1    1  •  r  •  cietatis 

„  lutnerc  prohibirum  tuit :  quo  taracn  non  ufuipfis 
obftante,  nomcnillicitura  ufurparc ,  ac  in'erdi~ 
„  fc  infupcr  orani  potcftati  tam  fcculari, 
„  quam  Ecclefiaftica:  eximcrc  voluerunr. 
„  Vos  autcm,illos nunc  reftaurando,majo- 
„ricos  audoritaic  ornabitis  ,  &  corum 
„  conditionem  meliorcm  ,  quam  unquara 
,,  fuit  rcddctis,Dignius  itaquc  a  vcftri  Par-  ^^f»''"^: 
„ramcnti  Scnatu judieatum  fuir,  imoPro-  clntia' 
„  curatorcs  &  Advocati ,  omncfque  Ordi- 
„nesvcftri  ncccffarium  exiftimant,  iftos 
„  homincs  contincrc  talibus  cautionibus, 
„  quibus  ipforum  liccntia,qua:  alias  in  ipfo- 
„  rum  adionibus  nimis  foluta  cft  ,  cujus 
„  quoq;  incrcmcntum  publico  bono  fura- 
„  mc  pctniciofum  cfTct  futurum,  impcdia- 
„tur.  In  orationc  Advocatorum  vcftro- 
„  rum ,  qui  ipfis  non  patrocinantur ,  pra:- 
monito  cft  valdc  cxprefTa,  quod  nccclTa- 
„  rium  fit ,  ut  huic  rci  providcatur ,  nc  co 
„quodjam  pcrfpiciunt,  pejus  aliquid  in- 
,,  dc  proveniar. 

„    Et  qucmadraodum  hujus  Socictatis  lefuita. 
„  nomcn  &  votum  Vnivctlalc  cft,ficetiam  rumno. 
„  axiomata  dodrinx  ipforum  uniformia  ^^J^'"^ 
„funt,  quod  videlicct  Supcriorem  nona-  pnceptx 
„  gnofcani,  nifi  S.  Patrcm  noftrura,  cui  ju-  {^J', 
„  raraentum  fidelitatis  &  obedicnria;  in  o-  faiitidr 
„mnibus  rebos  pracftant  ,      pro  Rcgula 
„  indubitata  habcnt ,  qu6d  illc  exeommu- 
„  nicandorum  Rcgum  potcftatcm  habeat.* 
„  quod  Rex  excommunicatus  nihil  fic ,  a- 
„  liud  quam  Tyrannus ,  cui  pbpulus  rcbel- 
laro 


De  Propagathne  Iesv 
It^  pnfiir.  Quod  omnes  Regnicol^e,  qui 
liv  i^.  r.ium  in  ncclefia  ordincm  habcnt,  fi 
diunq,  crimen  commictant,illud  pro 
„  i!  X  Maicllacis  crimine  haberi  non  pof- 
,  j>K5picrca  quod  Rcgura  fubdici  non 
„  <-;.,c,  nccad  corum  iurifdidioncra  pcrti- 
„  .  eant  .•  fic  ut  omncs  Hcclcfiafticos ,  &:  pcr 
„  L^onfequens  ctiam  fe  ipfos  a  potcftate  fc- 
„  cularicxcmproseflcj&impune  fanguina- 
„  rias  iiias  manus  racracifTimis  Rcgumpcr- 
„  fonis  iniicere  poflc  dicanr.  Hoc  cft  quod 
„  in  concion)bas  apud  alios  docent  ,  hoc 
„  cft ,  quod  fcribuni ,  impugnantcs  fcntcn- 
„  tias  corum ,  qui  propofitioncs  contrarias 
„tuentur. 

^  Duo  iuris  Dodores  Hifpani,  ciim  C!c- 
„  ricos  Rcgum  &Pfincipum  potcftacifub- 
„  iedos  cfle  tradidiffent ,  aliquis  ex  huius 
„  Soc  :cutispr?cipuiscontra  cos  fcripfir,in- 
„  te\'  cqccras  rationcs  aflcrcns ,  quod  ficuti 
„  Lcvifc  in  V.T.ab  omni  potcftatc  fcculari 
„  cxempti  fuiffcnt ,  ficetiam  Cleriei  ab  ca- 

dem  poreftafr  pcr  novura  Teftamcntum 
„  immuncs  &  uberi  fint,  RCgcfqi &  Monar- 

narcha:  nuliamincos  iurifdidioncm  ha- 
,,bcant. 

„  Has  Rcgulas ,  ut  nimis  falfas ,  ac  crro- 
„  rum  plcniflimas ,  Majeftas  vcftra  non  ap- 
„  probavit.  Oportct  igitur,  ut  illi.  qui  tc- 
„  ncnr,  &c  in  Rcgno  vcftro  mancrc  volunt, 
„eas  publice  in  fuis  CoUegiis  abjurcnt: 
„  Hocfifacere  nolucrint,  permittcntis  ne 
„  vos,ut  illihic  pcrmaneant  Si  fundamenta 
„  potcftatis  ,  &  audoritatis  veftrar  Rcgisc 
„  fubvcrtant  ?  fcd  fi  id  faciant ,  credicifne 
„  vos,  quod  poflint  habcrc  ahquam  dodri- 
„  nam,  qua:  Rcligionis  fuz  pars  cft  Roraa;, 
„  Hifpanias  &  ahis  omnibus  falucarem,qua: 
„  cadcra  &:  Galliac  talis  effe  pofrurcum  illa, 
„qux  alii  acccptant,  rcjiciat  ?  &  quod  dc 
„  loGoin  locumcomracantes,rcracancefqi 
„illam  &deponcre  &L  rccipcrc  poffmt.? 
„  Quod  fi  dixerintjfc  hoG  pcraliquara  di- 
„  fpenfationcm  fccrctam  poffe.-quam  quq- 
„  fo  fecucitatcra  vos  in  iis  ingcniis  habe- 
„bitis  ,  qui  in  ca  profcjflTionc  fuerc  cnu- 
„triti  ,  qua:  per  advcrficatcm  &  muta- 
„  tioncm  locorum  fc  bonam  &  malam  rcd- 
„dit? 

„  IIU  doftrina  omnibus  ,  quacunquc  or- 
„  bis fint  plaga,  communis  cft,  &  tantas  vi- 
„resinRegno  vcftro  affurait,  utfiilli  rc- 
„  ftaurati  fucrint  ,  tandem  in  Coliegia  c- 
„  tiam  modcratiflima  fit  irrcptura.  Antc- 
„haemajorem  Adverfarium ,  quara  Col- 
„  lcgium  Sorbonianum  non  habcbant,nunc 
i,illudipfumiis  favct  ,  propterca  qu6d  in 
„  coruCoUegiis  quidem  lunioruro  Thco- 
„  iogorum  hceris  operam  dederuncrchqui 


itarvm:  L'tl;er  It.  j^j 
„  idcm  faeicnt,ad  alciora  contendont,aGad 
„  prima  in  Parlamecis  vcftris  officia  adrait- 
„ti  pctucruntj&lcrvantcs  eandcmdoari- 
„  nam  fc  potcftati  veftra:  fubducent ,  cun- 
„da  Diadematis  veftn  jura  &lEcc\z(sx 
„  GalIicana:libcrtaccscvcffioni  rclinqucn- 
„  tcs  :  ac  nullura  crimen  la^fa:  M.ajcftatis, 
quafi  per  Ecclefiafticum  commi(rum,pu- 
„  nicndum  ccnfcntcs.  Imb  hoc  jam  fraudc 
„  fua  cffeccrunt  lcCuiix  ,  ut  continuo  Re- 
,,giorum  domefticorum  vel  praecipuorum 
„  Miniftrorum  24.  hbcri  in  novo  Flcifiaco 
„  Collcgio  lefuirieis  pr^eeptis  imbuantur, 
„&  ex  illis  fingulis  annis  ita  Rcgiis  clficiis 
„  pricficiantur ,  aliis  fcx  in,  eorum  locum  in 
3,  illud  fumraifiis :  &c  fic  hi\ce  cuniculis  in- 
„  tra  pauGos  annos  lefuita:  cotum  illud  Rc- 
„  gnum  fub  Pontificis  &:  fuam  tyrannidrm 
j,  adigcnt. 

>,  Atqucnos  adeo  in  hac  noftra  vita  in- 
feliccs  fuimus  ,  ut  ctiara  dctcftabilia 
^efFcdacx  ipforura  inftitutionibus  pro-* 
,,  dcuntia  ,  in  propria  vcftra  facraciffima 
perfona  confpcxcrimus.Barrierius  (  hor- 
„  icfeitanimus  ad  rci  ccmmcmorationem) 
„  inftruduspcr  Varadcm  fait,&:  confclTus 
>,  cft,fc  juramento  inter  ipfius  manus  in  nc- 
s,  ccra  vcftram  fado,  Sacramcnti  commu- 
„  nioncm  pcrccpifTc  i  fcd  cijm  fcclus  pcra- 
>,  gerc  ncquivilTctjalii  animura  addidcrunt 
>,  huic  pravar  vipcrje  ,  qui  cx  parcc  pcrcgir, 
>,  quod  conjuravcrat.  Guignardus  libros 
„  fuos  propria  fua  raanu  fcripcos  habcbat  * 
>,  afTerens  parricidium  in  Rcgcm  Anrecef- 
„forera  veftrum  juftillime  commiirura  ef- 
>»  fc  ,  confirmando  propofitioncm  i.n  Con- 
j,  ci!io  Conftancienfi  damnatara.  Ecqiiid 
„  nos  ,  recordantes  pcftima  ac  pcrfidifiima 
>,  ipforumada  ,  qua!  facilc  renovari  pof- 
„  funt,  timcndura  non  habcmus  ? 
>>  Si  nos,  vcftram  vitam  in  periculo  eer-  p,r,v«. 
„  nentcs ,  dies  noftros ,  in  perpctuo  mctu 
«tranfigcrcoportcbic,  quam  tranquillita-  Jtj^ 
„  tcra  iwftris  procurabimus  ?  Nonne  fum- 
„  ma  hxc  impictas  forccprseviderc  pericu-  pUttL'"^ 
„  lum  malumq;,ac,  ut  cam  prope  ad  vos  ac- 
„  cedat,  pcrmittcre  .<*  Nonne  hoceirctfc 
„  in  profimdiflimam  miferiam  preclpitcm 
darc,  fi  quis  hujus  Regni  cxitio,  &  ruinar 
„  fupcrvivcrc  vcllc??  quat.  ut  aliquotics  vo- 
„bis  demonftravimus,non  ultcTius,  quam 
„vlt2eveftr^  longitudinc  ^  nobis  abeft  ? 
„Deo,  proptcrmutuara  intcr  vos,  &  fan- 
„  dum  Patrem  noftrumbenevolentIara,Qi 
„  gloria.  Dcus  vobis,vcftrura  Diadcma  ,  5e 
„ipfam  fandam  Sedem  longifiime  confcr- 
„  vcc  ;  vcrum  fi  fcncdus  aut  valctudo  dics 
,,  ipfius  precidcrct,  ac  fuccclTor  ipfius  malo 
animo ,  gladium  fuum  fpiritualem  contra 
X  vos 


HSl  De  PropagMtonc  I  £  s  v 

„  vos  ftringerct,  qucmadmodum  Antfxcf- 
„  (brcs  jpfius  in  vcftros  Rcgcs  Francia:  8C 
„  NIavarra:,idcm  faditaruncquantus  qvx- 
„  fo  dolor  fubditos  vcftros  occu^arct,li  tot 
„  hujus  Regni  hoftcs ,  &c  contra  Majcfta- 
„  tcm  vcftratn  Gonjuratos,in  ipfius  vifccri- 
„  bus  vidcrcnt  ,  quot  contra  fupcriorcm 
„  Rcgcm  fcliciff.  mcmoria:  vidcrunt  ?  cum 
„  pra:cipui  Rcbeliionis  audorcs  &:mini- 
„  itri ,  ncquc  etiam  particidii  inipfum  pa- 
„  trati  infontcs ,  cx  proprio  ipfius  Rcgno 
„  fucrint? 

„    Scclcta  fua  antcada  non  magis ,  quam 
„reliquorum  Ordmum  &  focictatum  o- 
„  mnium,qui  non  minus,  quam  ipficrravc- 
„  rint ,  ifti  norari  aut  cxaggcrari  dcbcrc  a- 
„  junt.Foriaflis  in  pra:judicium  ipforum  dl- 
„  dum  fuerit,qu6dctiamfi  in  cmnibus  rc- 
„  UquisOrdinibus,&  Socictatibus  vitia  dc- 
„  prehcndantur,illa  tamcn  non  univcrfalia 
„  fucrint.  Socictatcs  crant divcrfsc  ,  omncs 
„  vcrb  illi ,  qui  earundcm  uni  adhacrcbant, 
„  fc  obcdicnti.T  Majeftati  veftrac  dcbitac 
„  non  fubduxcrunt.-fcd  qui  dc  ipforum  funt 
„  Socictatc,unitiflime  ac  pcrvicaciftime  in 
„  rcbcllione  fua  pcrftitcrunr,  ac  non  foltim 
„nuHus  ipfcriu^f  parccs  vcftras  cft  fccutus, 
„  vcruT  e  Gonttario  vctcrum  Rcgni  hoftiu 
„  partibus  pr*e  cacrcris  dcditiftimi  fucrc;  ac 
„  cum  talcs  cfTcnt ,  Odo ,  unus  ex  ipforum 
„  Socictare  pcr  fedccim  illos  conjuratos 
„  pro  principc  cledus  fuit.Et  fi  cxcmplum 
„  aliquodcxtcinum  noftris  interjiccrc  fas 
„  cft,mifcrandum  aliquod  cx  Hiftoria  Lu- 
„  fitaniaiTcfcremus  Cum  Rex  Hifpanice  a- 
„  nimumadRcgni  Lufitanici  ufurpatione 
„applica(rct,omncsRcljgioforum  Ordines 
„eonftanrcs  in  fidelitate  Rcgi  fuo  dcbita 
„  pcrmansercj  foli  ipfi  ,  ut  Dorainationcm 
„  Hifpanicam  adjuvarent,dcfcrtorcs  fuerc: 
„  cxquociiamfadum  cft,ut  plus  quam  duo 
„  millia  tam  Rcligioforum  ,  quam  casrero- 
„rum  EcclcfiaftiGorum  miferrime  pcrie- 
rint:ad  quod  expiandum  BuUa  abfolutio- 
>,  nis  conccffa  fuit.Ipforura  dodrina,&  an- 
„tcriora  gcftacaula  fuerc,  ut,  cum  Caftc!- 
„  lus  advcrfum  vos  infurrcxiffct,Arrcftum 
„  tam  contra  ipfum,quara  contra  omncs  i- 
„  ftius  Socictatis  participcs,  pcr  os  vcftrum 
„  proprium  damnatos,  fecutum  fit  i  Quod 
„  Arrcftum  nos  ,  velut  fclicinimum  noftri 
„  tcinporis  Miraculum  ,  mcmorie  confc- 
„  cravimus;lndicantcstunG,qu6 fijuventu- 
„  tcm  malitiosa  &c  exccranda  illa  dodri- 
„-na  indc  imbucrc  pergcrent ,  nihrl  fccuri- 
„  latis  vcftr.!  vita  habitura  cffet.   Qux  c- 
„  liam  caufa  idonea  judicata  fait,qu6d  nos 
„formulas  quafdam  tranfilicbamus  ,  qui- 
»,bus  adftringcbamuradjudicandum  cnm 


ITARVM.  Liher  II. 
„  «aufx  eognitionc  de  inftantiis  foiraaiis; 
„  (\\ix  faluti  publicx  poftnorcbantur. 

Null.\  nos  invidia,  odio,  aut  malevo- 
„  lciuia,ncquc  gcncratim  ncque  fpcciaiira- 
„  conira  iplos  laboraraus ;  fi  laborafTcmus, 
,,  Dcus  nos  punivifret,qu6d  nihilominus  i- 
„  pforum  judiccs  cfle  voluiflcmus.  Nihil 
nifiattrocitas  criminis  ,  &:.TfFcdus  illc, 
„quo  Majcftatis  vcftra^  confcrvationcra 
,,  in  poftcrum  quoquc  profequimur ,  ad  il- 
„  lud  Arreftum  incitavit  ,  quodin  Paila- 
„  mcnti  Rothomagenfis,Divioduncnfis  ju- 
„  rifdidionc  cxccntioni  mandarum  fuit,5c 
„qujdcm  ad  vcftrum  propnum  manda- 
„  tum  ,  idquc  idcm  ctiam  in  aliis  omni- 
„  bus  fadum  fu iflct ,  nifi  illi  qui  nondura 
„  obcdicntix  vcfti^  fefe  fubjcccrant,  rcfti- 
„  tiflcnt.-  quiquc  etiam  a  propofito  fuo,  nifi 
„  cum  nirais  magno  mala:  fua:  voluntatis 
„  fuppIicio,rcccdcrc  potcrant. 
„    Conqueruntur  in  fcriptis  fujs,qu6d  to- 
taSocictasproptcrdclidatriumaut  qua- 
„  tuor  non  debcat  puniri.  Vcriim  ctfi  ad 
„  FfatrumHumiliatorumconditionem  rc- 
„  dadi  fuifl"cnt ,  occafioncm  conqucren- 
„dinullam  haberent  :  cum  ob  ca:dcra  in 
„  Cardraalcm  Boromcuin  pcr  Rcligiofum 
„  unura  tanti^im  cx  ordinc  Fratrum  Humi- 
„  liatorum  patratam  (  qtjod  annis  abhinc 
„  fcre  triginta  accidit  )  totus  Ordo  pcr 
,,Pium  V.  Pontificcm  juxta  refolutioncm 
„  in  convcntu  Cardinalium  fadam,  fprcta 
„  ctiara  Rcgis  H.fpania:  dcprceationc  ,  a- 
,,  bolitus  fucrlt.  Noftrum  judicium  non  cft 
„tam  fevcrum.  Si  dixciint,Humiliatorum 
„  cum  fuo  Ordine,quilonge  major  fir,  nul- 
„  lam  cfle  Goraparationcm  :  Nos  ipfis  di- 
„  Gcmus,muh6  minorcm  tflc  comparatio- 
„  nem  Cardina!is,cum  potcntifl^mo  Mun- 
„di  Rcgcqui  digniratc  Cjrdinalem  lon- 
„gius  ,  quamipiorum  Oido  ctiammini- 
„  mura,  lupcrct  :  Fratrcs  ctiam  Homilia- 
„  tos  minus  pcGcafl^c ,  quam  ipfos  :  Nam 
„  corura  unus  tantum  cx'dis  in  Cardina- 
„lcra  parrara:  author  fuir ,  at  ipfi  omncs 
„  parricjdii  in  vos  tcnrati  proptcr  inftitu- 
„  tioncra  fuara  rci  fonr. 
„     Suppliccs  vos  rogamus  ,  ut  ,  qucm- 
„admodura  gratum  habuiftis  Arrcftum 
„juftiflirae  fadum  ,  &  tum  tcmporis  ad 
„  dctcrrcndos  tam  multos  ,  nccontravos 
„  Gonfpirarent,proditorcs,  ncceflarium.-  fic 
,,  ctia  illud  confcrvare,  &  nobis  pi  a:moni- 
„  tionem  iiiius  periculi,in  quo  tum  craraus, 
„curanimiium  communi  noftro  Parcnii> 
„euius  vita  nobis  propria  vira  charioreft, 
„  interitum  parari  vidcremus ,  condonaro 
„  digncmini.^G  ccrtc  fi  mmuni  eriam  infi- 
„  dclitatis,  &: ingratitudinis  viiiii  cxiftiraa- 
rcmus, 


Ve  Propag.ftiQne  Ies 
„  rcmus,ii  illius  pcrpctuam  curam  non  age- 
„  rcmus  :  quandoquidcra  vos  noftram  vi- 
„ram  ,  noftram  tranquilliratcm  ,  &  noftra 
„  bonanobis  reddidiftis.Memoriapra?tcri- 
„  toruracautioni  nobis  cfte  dcbet  ,  ut  pro- 
5,  vidcamus  ,  ne  per  incuriam  in  abyffo  fe- 
„  cundi  naufragii  fepulti  maneamus. 
„  NonpofTumusetiamomittercquin  fin- 
„gulares  Majcftati  veftra: ,  utAcadcmia? 
„  hujus  mifcrcri  vclit,  prcccscxhibeamus. 
„  Reges  vcftri  Aniccefforcs  hoc  optima: 
vcitrecivitatiParifienfiornamentum  rc- 
„  linqucrc  voluerunt:  ac  nunc  intra  paueos 
,,  dies  bonaejus  pars  defcretur  :  Ficrinon 
„  potcft,  quin  fi  quantam  hujus  urbis  pac- 
„  ccm  vidcatis  incultam,&  a  tam  multis  fa- 
„  miliis,Bibliopolis  &  aliis,  qui  a  liierarum 
„  ftudiis  victum  quaeritarc  foicbant  ,  nunc 
„  adftipcm  redaai5,rclidam,idquc  adgra- 
„  tificandum  tantum  novorum  Dodorum 
„  parvo  cuidam  nuracro,  qui  fanc  ftudcrc, 
>,  icgcre,  doccrc  ,  &  publico  bono  fervire 
„  cum  ce£cri5,  at  nullum  corpus  firsgulare, 
„  cx  ordmc  &  rclig  one  nova  compoficum, 
„  faecre  dcbebant.Scimus  fane  quod  Vni- 
„verfitas  reformationcopus  habeat  ;  ve- 
,,  riim  hxc  per  ipfius  ruinam  fieri  non  de- 
„  bct;  qua:  evitari  non  potcft:  non  quidera 
,,  ob  horum,  qui  in  hac  funt  Societate,  ab- 
„  fentiam  ,  fed  proptcr  Collegiorum  ,  quac 
„  in  diverfis  fententiis  permittctis,  mulii- 
„  tudincm  i  qua:  ubi  eam  commoditatem 
„  ad  manum  habuerint  ,  iiberos  fuos  in 
„haneurbcm  non  amplius  mittent:  quod 
„  vos  facile  roagni  prasjudicii  eflc  judica- 
„  bitis ,  quia  facile  eft  videre ,  qubd  ,  qui 
„  hic  cducantuc  ,  (efc  a  tcneris  ad  Regcs, 
„  Sc  fummi  Impcrii  infignia  fufpicienda  SC 
y,  &C  agnofcenda  alTuefaciant ,  illi  vcro  qui 
„  in  parvis  Oppidis  cd\icabuntur ,  eandem 
„  cducationem  non  rccipicnt ,  neque  fimi- 
„  lcm  aftcdura  habcbunt.Et  fic  Acaderaia 
„  hacc,  alias  florencifiima  ,  penitus  evcrte- 
„tuc,  conftitutis  dcccra ,  aut  duodccira 
„  CoUcgiis  cotura  ,  quorura  Socictas  fcra- 
„  pcr  fufpeda,  &  inftitutio  juvcntutis  peii- 
„  culcfiflima  erit. 

„  Har  funt  humilima:  obtcftationcs,  ra- 
„tioncfquc  fummaria: ,  qua:  nosalitcra- 
„rum  publicationc  hadonus  abftinue- 
„  runt ,  metucntes  ,  ne  jufte  nobis  vitio 
„vcrteretur  ,  qubd  nimis  levitcr  ad  ca- 
„  rum  approbationem  dcfccndiffcmus. 
„  Humilime  fupplicamus ,  ut  eas  in  melio- 
„rcm  pattcm  accipiatis  ,  camque  nobis 
„gratiam  faciatis  ,  ut  fi  nobis  aliquid 
„  mandavcritis ,  qubd  nobis  videatur  fal- 
„  va  confcicntia  executioni  mandari  non 
„  dcbcre ,  id  non  inobcdicntia:  noftr^,  fcd 


VITARVM.  Liiper  H 
„  muncris  noftri  officio  adfcribatis.Quado- 
„  quidem  cxiftimamus ,  vos  illanD  non  vel- 
„  lc  ,  nifi  in  quantum  ea  jufta  ,  &  jequa  cft* 
„  &c  intcllcdis  rationibus ,  propcer  quas  ii- 
„  la  talisdcclarau  non  poiTit ,  non  gravi- 
,,  tcr  laturos  quod  obedicntia  vobis  pra:- 
„  ftita  non  fit.  E Gontrario,quando  admo- 
,,ncbimini,  uc  promiflum  aliquod  pra:fte- 
„cis,illius  Monarchx  rcfponfum  darc  vc- 
„  licis  ,  qui  ciim  rogarecur ,  uc  prom  iTKra 
„  fuum  verbis  Regus  fadum  implerct,  re- 
„  fpondir,  fc  id  vcile  praeftare,  fijuftum  ef- 
„  fcc,&  vcrba  non  ulterius  obiigarc. 
„  Oominc  jRcxesj&quideraRcxma- 
„  gnus  ,  qui  mcliiis  judicas  id,  quod  juftum 
„  cft,  quam  oranes  veftri  fubditi.  Vcrba 
„  vcftra  ip/a  juftitia  funt.  Veri^im  fi  nos 
„  vobis  fupplices  effe  poflimus,vofque  per- 
„  miiTuri  fitis ,  uc  vobis  cum  orani  humili- 
„  carc  oftcndamus :  diccmus ,  qubd  Antc- 
^ccfTorcs  vcftri  iilo  femper  Parlaraenta 
„  honorc  dignicati  fint  ,  quo  Imperatotes 
„  fenatum.-  nimirum,ut  caufas  luftiiiq  ipfo- 
„  rum  confilio  moderarentur;  &:quamvis 
„  abfoluta  poteftatc  uti  potujflent  ,  illam 
„nihiIominus  ob  hunc  rcfpedum  depo- 
„fucrunt,  ac  voluntatcs  civihtati  LegLim 
„  acGommodavcrunt. 
„  Pergicehaecrganos  uti  gratia,& con- 
„fervatc  autoritatem  illam  ,  quam  An- 
„teccflores  vcftri  Curia:  vcftr^:  Parla- 
„  menti  conceflerunc  ,  qu^  rc  ipsa  non 
„ipfius  ,  fedvcftracft,  quia  non  aliun- 
„  dc  ,  quam  avobis  dcpendet  .•  &quam- 
„  vis  illa  cam  perderet  ,  ignofcitc  qux 
„  fumus  nobis  ,  diccntibus ,  qubd  jadura 
„  non  in  ipfam, fed  in  vos  ecfl^ura  fit.Deum 
„totocordc  &:afFcdu  prccabimur  ,  uc  dies 
„vcftios  m  omni  porcftatc  &  felieitatc 
„  amphficet ,  Reginam  ,  &  D.  Dclphinum 
„  tamvobisquam  fubdicis  vcftris  confer- 
„vec,&hanc  nobis  gratiam  iargiatur ,  ut 
„omni  felicicatc  humiliroifque  fcrvitjis 
„  noftris  demonftrare  poflTimus  ,  qubd  nul- 
„'Iam  majorcm  corporis  animiquc  felici- 
„  tatcm  optemus ,  quara  ut  a  vobis  habea- 
„  mur  pro  iis ,  qui  fumus ,  humilimi  vidcli- 
„  cet  ,  obcdicntiflimi  &fideliflimi  veftri 
„fubditi&Miniftri. 

Oiatio  Exliortatoria  ad  Rec^cm 
Chr  isTi  ANissiMVM  de  Iesvi- 
Tis  in  Regno  GALLiyE  non  red- 
piendis. 

AB  hoc  ctiam  propofjto  Gallo-Franci 
quidara  alii  fcu  paiiiie  vcre  amantes 
X    ?.  omni» 


De  Propagathne  Iesvitarvm.  Lther  II. 


164. 

omnibus  mndis  Reg:m  avcrtcrc  conati 
funt.  Exculacft  anuo  1605.  ingcnua  Ora- 
tioGalliiSujufclam  ^iAorareiV»,dc  coquod 
lum  poftulatum  &  in  dcliberationcmad- 
Quaum  fuit :  ncmpcut  Icfuitica:  reftituan- 
tur  in  Rcgno  Gallia^;  in  qua  multis  rationi- 
bus  fi£argumcntis  gravj{fimis  &  firraiifi- 
mis  hoc  Rcgi  dilTuadct:  Hanc  rationcm  in- 
tegram  huc  adfenbam  ,  in  Lcdoris  gra- 
tiam,ad  cujus  roanus  forte  illa  non  pcrvc- 
nit,  ut  omncs  tam  Pontificii ,  quam  Rcfor- 
mati  indc  cxccrpant  ac  mutucntur  ,  fibi 
quodcx  ufu  fiet  ,  6£  quod  fapicntis  cffc 
aiunt  ,  ex  aliorum  infortunio  acdamno 


„  gc Franclfco  I.  Inftitutr.  caprabartur  am* 
„  bitios6,tetinebanturquc  j  pci  himina  11" 
„terarum  fumma  toto  ante  decennio 
„  quam  clTcor  vacua.  In  unica  Gyranafii 
„  CameraccnfiiaulamcHorcs  dcdioicfquo 
„  lediones,  uno  mcnfe  habebantur ,  quam 
„  toto  anno  poftea  in  tota  Aeadcmia,com- 
„prehenfis  quoquc  Icfuitis,f«ierunt  habi- 
9,  IX.  Hiartcm  invcncrunt  fcfe  conftabi- 
„hendi  paulatim  in  optimis  qnibufqucei- 
„  vitatibus  Regni ;  atque  hoc  fatto  obftru- 
,j  xcrunt  fonics,  undetanta  illa  ftudiofo- 
„  rum  multitudo  proflucbat  ,  cadcmque 
„maximum  bonum  altcrum  intervcrtr-' 


prieeavcamus  noftrum.  Et  hicquidcmO-  .,  runt  ad  juvcntutem  pcrvenicns  ftudcn- 
rator ,  quifquis  fit ,  tanto  apud  omncs  di-   „  tem  Panfiis :  Magis  enim  juvcntus  exco- 


huic-  co- 
filio  ob. 


lefuitA 

d;imni 
quam 
utllita- 
tii  af- 
ferunt 
literii. 


gnior  effe  debet ,  in  iis  quac  ad  profliganda 
Icfuitica  monftra  promit  armis  ,  quant6 
minus  favct  Luiheranis  &  Calvinianis,  ab 
ufirifque  enim  partibus  fe  aheniflimum  cf- 
fc  profitctur ,  S^quanto  eft  jf^t^^wAiPw-n^of, 
fedifquc  Romana:  obfcrvantior,quatcnus 
non  Hifpanizat. 

In  hac  autem  otatione  p  r  i  m  o  rcfpon- 
dctad  ca,qaxhuiGfalutari  GonfiUoobfta- 
rc  vidcri  potuifTcnt  :  ac  „  Vcrum  quidcm 
„  cft .  ( inquit , )  6  Rcx,  poffe  tc  plurimiim 
„  Icfuitarum  rcftitutione  magiac  Gatholi- 
„eorum  patti  in  Rcgno  tuo  fatisfaccre, 
„qui  cos  ducunt  utilcs  ad  novasopinio- 
„  ncs ,  qu3E  in  caufa  Rcligionis  cxiftunt , 
„  Gonvcllcndas  i  tcquc  cadcm  opcra  Gar- 
„  dinalcs  non  paucos  tibi  obftridurum,qui 
„corum  taufac  rnultis  nominibus  ftudcnt: 
„vcl  eomaxime  ,  qubd  magnos  labores 
„  fuffcrunt  ad  fidem  Cathoheam,&  pote- 
„  ftatcm  Pontifieiac  fanditatis  in  orbe  tcr- 
„  rarum  prcpagandara.  Homincs  funta- 
„  duofi,  diligentcs,  ftudiofi ,  animofi„  qui- 
„  bus  multum  Scdcs  ilia  debct:vencrunt  in 
„  tcmpora  rcrumdifficultatibus  admodum 
„  circumflucntia. 

„  H2efunt,6Rcx,maximacS£pra:cipua: 
„  cauf^,  qux  tc  polTunt  in  illorum  partcm 
„eommovcrc.  Nam  quod  dc  juvcntutis 
„  inftitutionc  dicitur,  id  magni  fieri  non 
„debct:quia  rcvcra  ,  omnibus  expcnfis, 
„plus  damni  litcris,  quamutilitatis  attu- 
„lorunt.  Rationcm  brcviter  cxplicabo. 
„  Antequam  vcnifTcnt  in  Galliam ,  prar- 
„  ftantia  quacquc  ingcnia  ,  &  adolcfeentcs 
jjingcnui  litcris  opcram  dabant  in  Pari- 
„  ficnfi  Acadcmia  :  ubi  fempcr  ad  viginii 
„aut  triginta  ftudioforum  agcbant  miUia 
„  Gallorum  cxtcrorumquc.  Hxc  tanta 
„multitudo  attrahcbat  c6  dodiffimos 
quofquc  &:  eclcbcrrimos  Europx  viros  , 
,,fivc  cmincndi  animo,  fivc  utilitatis  ca- 
vpicndas.LcdoiumpublicorumloMaRc- 


„  lebatur ,  &  fcrmonc  Gallico  ,  &  moribus 
„  &  ftudio  erga  Remp.  totam,qu^mpoftca 
„  cxGulta  fuerit ,  cx  quo  fubft itit  in  Provin- 
„  ciarum  foarum  finibus. 
„    Accedit  altera  ratio,quam  Patavina  A- 
„Gadcmia  obfcrvavit  ,  crm  anno  cl3. 
„l3xcl.  apudRcmpub.  Vcnetamdciis 
„qucrerctur,  quando  fuit  interdidum,no 
„  aliisquam  fibi  ipfis  legerent ,  aliofvcin- 
„  ftitucrent    nempc  quod,  prout  Theolo- 
„  ^\x  incumbunt  maxime,  non  alios  fcrmd 
„fingulis  fuis  clafiibus  cxcepta  prima,prx- 
„ficiuntquam  juvcncs,  quipotius  difcunt 
„  ipfiquam  aliosdoecant  :  adcoutpueri, 
„qui  in  dodiorum  juvcnum  eur^  adan- 
„  num  ufqj  decimum  quintum  aut  fcxtum 
„  commiffi  funt  fiant  unquam  magni  ad- 
„  modum.  Paucos  eerte  vidcmus  de  nu- 
„  mcro  ipforum  ,qui  in  coDgreffibus  emi- 
„  neant.  Dcmonftravit  rcs  ipfa  luculcntif- 
„fimeanno  clolc.  xciiu.  quum  cos 
„  libcllo  fupplice  pulfavit  Parifienfis  Aca- 
„  demia.  Nam  de  fuo  numcro  invcftiga- 
„  vcruntaptumaliqucra  Advocatum  ,  qui 
„  caufam  ipforum  agcrct  .•  qux  res  aliquo 
„  pa£to  cam  adiuvilTct.  Multos  quidcm  a  fc 
„  inftitutos,  Scomnis  ^tatis  invenerunt,qui 
„  vcr6  gravi  eaufa:  fuftinendae  cffct  ido- 
,,  ncus,  invcnerunt  nemincra.  Quapro- 
,>  ptcradoptiraum  quidcm  patronumcon- 
„  fogcre  eos  oportuis,  fed  qui  nunquam  ab 
cis  quicquam  didiciffet.   In  contempla- 
„  tione  quidcm  magis,qukm  in  ftudio  &  a- 
„  ftione  informinl  fuos.    Inter  medieos, 
„  que  facultas  cft  plenifllma  fcientiq  ,  pau- 
„  ei  funt  qui  praluccant  df  fchola  i^ lorum. 
„Litcris  hr.roanioribus  &r  arcanis  lingua- 
„  rum  miniis  dantadhucopcram.Vcra  ecr- 
„  t^  profcffio  ipforum  cft  Theologia:  hie  ii- 
„  U$  thefaurus,  hic  M«rathon ,  in  quo  ver- 
„  fantur  plurimijm  •  ideoquc  ingenia exci- 
„  tara ,  &  »cuminc  aliquo  prqdita  dcligunc 
i>  tempeftivd;  qui  in  roanus  ipfotum  vene- 
<unt, 


Pe  Propagdtionc  I  E  s  v  i 
„  runt ,  effagiunc  raro  :  divcrrarum  gcn- 
„rmm  turba  mifcellacft,iuvanc,5£  ftudia 
„intcrfe  confcrunc  Ncccffc  cftdenique 
„faicantur  omncs  ,  illos  dirpotationibus 
„  huiusfcicntix  ,ali3rura  rcgin^,  cxccilc- 

„  Quumarcanalinguarum  ab  cis  ccncri 
„ncgo  ,  non  continuo  invcniriapud  cos 
„  ncgo  viros  mediocri  liicrarum  humanio- 
„rum  fcicntia  tindos  :  (cd  hoceftquod 
„  volojhori  cffe  quacrcndos  in  numcro  ipfo- 
„  rum  viros  xqualcs  quacuor  illis  Gallia:  lu- 
„  rainibus ,  htcrarum  Regibus ,  qui  talcs  a- 
„gnofcuntur  ,  &:  ccnfcntur  in  Vnivcrfo 
„  Mundo,quorum  trcs  adhuc  funt  fupcrfti- 
„tcs  ,  &c  quartus  adhuc  vivic  optima  fui 
„  partc 

Omacs  Icfuitar,qaotquotcxftiterunt, 
j^vixunquamdig  11  fint,qui  uniusdcqua- 
„  tuor  iUis  difcipu  i  rnercantur  dici  :  atquc 
„  hoc  confidoagaiturosquicunquccx  ipfis 
],  aliquid  h^bcnc  fcienti^.  Hoc  unum  rc- 
„fponfuri  funt,  fc  non  dcdiffcopcram  huic 
„  ftudio,  priECipuumquc  fuum  ftudium  cfic 
„  Theologiam.-8d  vcrum  cft.  Tcncndum  il- 
„  lud  prictcrca,  quicunque  in  numcro  funt 

ipforum  aliqua  fcicntia  mfigics,  cos  non 
„  amplius  informatioai  juverjtntis  incum- 
ly  bcrc.  Statim  fc  ad  Thcolog  ac  ftudmm 
„  confcrunt,  ubi  m^  ximorum  ,  qui  intcr  i- 
„  pfos  f J*runt  !abofC  adjuti,ad  fcribcndum 
„  vcniunt :  ncquc  infitiandum  cft,  commo- 
„  darc  illis  admodum  defcnfioni  noftrx 
„Rcligionis  Catholicze  contra  noftcorum 
,[advcrfatiorumfcripta.  Quorum  in  tanco 
„  numctounus  &  itcm  alter,fi  forte  invcn- 

cus  cft  didionc  bona,  ftilo  audacc  ,  moci- 
„  bus  ex6clfis,difpofiiionc  commoda,  &  c- 
„  lcgancibus  millc  acuminibus. 

Dcniquc,  fi  quid  iudicarc  poffum  ,  li- 

bclli  fuppliccs ,  quos  cxhibucrunc  Maic- 

ftaci  Tux.duo  func  fcripta  infignia,in  qui- 
*'buscaomnia  quae  fummi  artis  Magiftri 

docuerunt,accuraie  d^prchcnduntuc  ob- 
'  fcrvata  Caufaquidcm  ccrte  ipforumde- 
"  fcndi  mclius  non  potcrac.  Atquc  hoc  qui- 
,'dem  magao  labore  illorum  in  ftudio 
^',Thcologi:E  irritatosfuiffccos,  quiRcli- 
,[gionis  tcformar^diGuncur,  dubium  cfTc 
,inon  potcft  :  Verumcamen  ncquc  hoc 
„quoquc  negari  poccft,multa  aaionibus 
,[ multa dodrine  iliorum  incffcqu^  odium 
„ipfis  Catholicorum  fummorum  crcavc- 
„rlnt,qui  nihiloipfis  in  Rcligionis ftudio 
„infcriorcs  funt.  Dicam  dc  unotantum. 
,i  capitc  ipforum  ,  quia  iniquum  cft  tanti 
„  Principis  abuti  audientla:  Sed  hoc  profc- 
„  etb  dignum  ,  fi  uHum  cft,  quia  in  hoc  rci 
„furamaagitur.  Interdum  apadSorboni- 


TARVM.  Liher,  IL  iC^ 
„  ftas ,  6  Rcx  ,  comp  rrti  funt ,  fcd  pauci  8c 
„rar6,qui  fcpaticrrrrs  dccipi  corum  pi- 
„  gmentis,qui  Roma:  fcripta  cdidcrunt  dc 
„  potcftatc  clavium  ^  audcrcnt  affifmaro 
„  pcncsPontificcs  cfTc  ,  ui  Rcgcs  cxcom- 
„  municcnt  ,  &a  iurciuraado  ac  fiJe  dara 
„  abfolvant  fubditos:Scd  propofitiones  ift^ 
„  illico  ,  tanquam  Schifmaticse  [um  a  cor- 
„  porfc  Soi  bonjc  fucrunt  damnatx,conjun- 
„  da  Gallicanac  Ecciefi^  totius  audorita- 
„  tc ,  tum  Arrcftis  Parlamcnti  lui :  qui  duo 
„  maximi  clypci  exftitcrunt,  quibus  maio- 
j,  rcs  cuiadvcrfusomncs  impetus,quos  tcn- 
;,tabanthoftes,fucruntdcfe' fi. 
„  Sunt  fxpc,ui  6c  nunc  cn:,optirni  Ponti- 
„  ficcs,  proclivcs  ftudiis  in  G5lli.im,  maxi- 
„  moru»n  mcritrrum  Kcorda*ionc,.| -ibus 
„  S.Sedes:  6-Rex,  coronic  tua:  obV,  rid  cft: 
fcdctiam  nonnunquamcl  g  iitur  alii,quL 
„  in  partcs  Hifpanicas,  Sc  tibi  advcrfas  in- 
3,  clinant  plane. 

„  Si  quando  contingir  iftud  malum  ,  fi 
„crcdcrcnt  Galti  poffc  Regem  luum  cx- 
„communicaii  lcgitime  ,  fcquc  a  iuiciu- 
„  rando  &  fidc  data  abfoivi ,  proft  d6  gra- 
„  viflimum  Regibus  noftris  forct  pciicu- 
„  lum ,  nc  fpoliarentur  digniratc  fua,  Sc  rc- 
„  vcta  nullum  impcrium  nifi  precarium 
„  obtincrent,id  cft,omnin6  pcndcns  cxbo- 
„  na  vcl  mala  gratia  iliius,  qucm  D.Cardi- 
„  nalcs  clcgifTcnt:  quorum numcro  fcmpcc 
„  infunt  multi,  qui  maxiraa  bcncficia  in  di- 
„tionc  Mcdiolancnfi ,  Rcgno  Ncapolita- 
„  no,atquc  adco  in  ipfa  Hifpania  obtincntj 
„  Hic  non  amplius  Rex  futurus  cfret ,  fed 
3,  Prorcx,  nominc  Rex,  Vicarius  gcncralis, 
„vcl  ^TToryipn-m^;  rc  dc  vcntatc  :  cuiufmodi 
„  Reges  illi  crant  ,  quibus  Romani  dabanc 
„&:toilcbant(ccptraarbirratu  fuo.  Pro- 
„  ptcrca  quotquot  inhoc  Reg-io  ,  cx  quo 
„  ChriftianujTi  fadum  cft  ,  vixcrunt ,  Pro- 
,,  pofitioncm  iftam  exploferunt  ,  vclut  o- 
„  mnium  (fi  infideretanimis  populi )  pcri- 
„cuiofiffimam  ,  &C  fumme  adverfantcm 
„  vcrbo  Dci  ,  qui  dixit  ,  R^-gnum  mcum 
„  non  cft  de  hoc  Mundo,  loh.  i8.  Quem  in 
„loeum  Auguft.trad.115,  Auditc  lud^ei  5c 
„  Gcntcsiaudi  pr^^putium  ;  auditcomnia 
Rcgnatcrrcna:  non  impcdio  dominatio- 
„  ncm  vcftram  in  hoc  Mundo.  Et  apud  S. 
«  Lueam  cap.ii.  ait  quidam  de  turba  :  Ma- 
„  giftcr ,  dic  fratri  meo ,  ut  dividat  mccum 
,,  hscrcditatem.  At  illc  dixit  ci,6  hnmo,quis 
„  mc  conftituit  judiccm,  auc  diviforcm  fu- 
„  pcr  vos?  Qua  dc  re  D.  Bernhard.  lib.i.  dc 
„  confiderationc:  Non  monftrabunt,  puto 
„  qui  hocdiccnt ,  ubi  aliquando  quifpiam 
„Apoftolorum  fcdcrit  judcx  hnminum, 
„aut  divifor  tcrminorum, aut  diftributoc 
X    5  tct- 


id^;  Ve  Propagdtione  Iesvitarvm.  Liber  II. 

„  tcrrarum.  Stctiffc  denlquc  lcgo  Apofto-  „  pag.  70.  utantur  his  ipfis  vcrbis :  Non  e- 
„los  judicandoSjfcdiiTcjudicantcs  non  lc-      rat  cur  probares,  Rrgcs  cfTe  ,  aut  clTc 
go.Erlt  illud,non  fait.  »oportcrc  dominos  foios  tcmporales  in 

Exquibus  indubitatis  rationibus  &  a-  „  rcgnis  fuis :  cum  Papa  ;  ut  dixi  ,  nihil 
„  |iisinnumcriS)quas  brcvitatis  caufaomit-  „arrogetfibi  in  ifto  impcrio  fummo,r»ifi  uc 
„to,Sorbona  &  una  cum  ca  Gallicana  Ec-  „  corrigat  tanquam  pater  ,  atque  adc6. 
„  clefia  tota  fcmpcr  definivit  ,  fchifmati-  „tanqvam  ivdex,  cos  qui  pcrniuofi 
„cam  illam  propofitioncm  cffc  ,  quod  >,  EcclefiiE  futuri  effcnt.  Tum  cnim  id  non 
„  Papa  habcat  potcftatcm  cxcommuni-  „  folum  potcft,  fed  etiara  dcbct  fc  oftcn- 
„candi  Rcgcs  noftros  ,  aut  inftitucndi  „  dcrc  svperiorem  ill;s  bono  ipfo- 
„  quicquam  in  majcftatcm  Chriftianifli-  „  rum  &  publico.  Exccpuo  hxc  ftoma- 
„  mam  ipforufn.  Ideoquc  lohanncs  Tan-  „  ehum  tibi  commovct  ,  facit  ut  ringaris; 
j,  querellus  anno  cl^.  l3lxi.  Arrcfto  „  fcd  oportct  haurias  &  de  c^etero  fatcaris 
,,  Parlamcnti  fuit  condcmnatus  in  folcn-  „  tibi  nce  rationcm  c^Tc  ,  nec  confcicn- 
,,  ncm  profcflionem  honoraria»  poeuitcn-  „  tiam.Nam  primu  idPrincipibus  cft  utile, 
„  tia: ,  &:  ut  a  Rcge  veniara  dc  eo  pofcerct,  „  qui  contincntur  pcrfjepc,  aut  ad  officium 
j.quodfuis  thefibus  propofitioncm  iftam  „ rctrahuntur potiijs  rei  temporalis 
„  fuiffct  aufus  infcrcrc ,  quamuis  expofuif-  „  m  e  t  v  ,  qua;  fcmpcr  illis  cft  cordi ,  liccc 
„fetcam^fc  tanmm  difputandi  gratia  ,,  improbis  ,quam  rci  fpiritualis:  cujus  tan- 
„  pcrfcriptam  cfTc  :  &:  parum  abfuit ,  quin  „  tam  non  habcnt  curam  ,  nifi  habcant  &C 
„  adjudicarctur  morti.  Commode  accidit,  „  bonam  confcicntiam  ,  quod  non  fcmpec 
„  quod  Rcx  undecim  tantummodo  anno-  „  accidir.  Idcirco  Dcus  Rcgibus  Ifraelis 
*,  rum  elTctjfi  annum  egilTet  Rcx  dccimum  „  minabatur  potius  fc  amqtvrvm 
,,  quartura,nunquam  talc  fuppUcium  mor-  dtemporale  regnvm,  nifi  obfcrva- 
„  tis  cfFugiflct.  j>  reni  lcgcm,quameos  privaturum  arrerna 

„  Quod  dixi  Propofitionem  iftam  fcm-  „vita:  AjctyE  hocipsvm  in  pri- 
„pcraSorbona  fuifledamnatam,  id  volo  „mvm  regem  exercvit,  cvi  sc£- 
>,  intelligi  ad  iilud  demum  ufquctempus,  „  ptrvm  abstvlit. 
„  quo  Patrcs  ifti  Icfuitar  complurcis  ftu-  „  Quia  vcro  aniraadvcrtunt ,  6  Rcx,  o- 
„  diofos  inftituiffcnt,  lcdionibus  fuis  aflJi-  „  raniaaxioraata  Ecclcfia:  Galiicana:  ,  & 
„  duis  Thcologise.  Etenim  anno  raillcfi-  „  Arrcfta  Parlamcnti  tui  pcr^culofx  ifti 
„  mo  quingcntcfimo  odogefimo  nono  „  do6l:rjnae  adverfari ,  quam  inftillant  pau- 
„quum  cxcommunicatio  in  dcfundum  » latim  mcntibus  populi ,  ab  hac  pcfte  o- 
„  Regem  pia:  mcmoria:  fuit  allata,  &  in  >,  lim  maximopcre  abhorrcntis  ,  eo  tan- 
„  Sorbona  quasfitum  cft,  utrum  potcftatcm  „  dcm  venite  cogatur  audacia:,ui  hiftotias 
,,iftara  habcrct  Pontiffx  :  continuo  Do-  „  Regum  noftrorum  ,  qiias  adferiraus ,  di- 
„  dorcs  antiqui ,  Fabcr  Syndicus  ,  Camu-  „  cant  cxcmpla  rebcllionum  cflc ,  his  ipfis 
„  fus,Chabotus,Fabcr  Curio  S.Pauli,Cha-  „  verbis  :  Adco  defipis  &  adeo  improbus 
„  vagnacus  ,omncfquc  alii  vetuftiores,  &  „  Gallus  cs  ,  ut  vclis  produccrc  cxcmpla 
j,  bonae  notce  fortitcr  teftitcrunt :  fcd  bene  „  rebellionis  cx  hiftoriis  Gallise,  ob- 
„profpcdura  crat  huic  choragio  :  omnes  „  fcurantiafplcndorera  Rcgum  noftrorum, 
),  cnim  juvcnes  qui  apud  Icfuitas  Thcolo-  „  &:  raatris  communis  noftra?,  &g.  Et  poft 
„  gix  ftuducrant ,  Boucherus ,  Pichenatus,  ,,  duas  ferme  paginas:  In  Rcge,  (inquiunt,) 
„  Varadcs ,  Scmclla  ,  CuUius ,  Aubourius ,  „  fivc  virtus,five  vitiil»  magna  omnia:qui  fi 
j,  alii  innumerabiles  viccrunt  pluribus  „  potcntia  fuam  ad  malcfacicndu  occupct, 
„  fuffragiis  contra  verbum  Dci ,  omniaque  „  nulla  nifi  magna  potentia  inhibcri  potcft. 
„  axiomata  Gallia:.  Qnin  ctiam  hanc  lc-  „  Ac  proptcrca  vidcmus  giadium  in  pcrfo- 
«fuitarum  fcntcntiam  clTc  ,  qu6d  Papa  „  nam  multoruni  Rcgum,in  multis  Rcgnis 
„  Rcges  cxcommumcare  poflTit  ,  popula-  „  fuifTe  ufurpatum,quod  fi  non  fcmper  fuit 
„rcis  a  juramento  fidci  abfoluerc  ,  &  fcc-  „utilc  cxcrcitium  cjus,fcmpcr  tamcn  utilo 
»,  ptra,  coronas  ,  dignitatcmque eis  ad;-  „  potuitefTe:  s  i  q^i  de  m  svbiecti  be- 
„  mcre,bonafide  ncgari  non  potcft.  Nam  „ne  fvissent  d  r  s  pos  iti.  Nihil  un- 
„cum  Parificnfis  Academia  pcriculofum  „  quam  fcriptum  cvidentiijs:  nihil  unquam 
„  iftud  dogma  eis  objecifTet  ,ta;itum  ab  co  „  in  oibe  tcrrarum  cxftitit,  quod  magis  pu- 
9,  ncgando  abfucrunt,uteontrafuis  defcn-  „  gnct  cum  vcrbo  Dei  ,  hoc  cnim  pra:- 
„fionibus  eommunitotius  Societatis  judi-  „  cipit  gratias  agi  Deo  ,  fi  bonos  Regcs 
„  cio  cditis  commodo  fuo,  anno  cl^'  I^.  ,>  mifcrit  nobisi  fin  malos,  vult  ctiamlau- 
„  xc  V.  quarum  infcriptio  cft  :  Vcritas  dc-  „  dcmus  ,  cumquc  credamus  faccrc  bono 
„fcnf«contra  adioncm  Antonii  Arnaldi  „noftro,  ut  minus  huno  Mundum  diliga- 

mus. 


Pyopagatione  IesvitahvM^  Lther  U.  1/^7 
,y  mu5j  coque  alacrius  direedamus  dc  Mun-   „  parjccr  fuorum  ipfius  liberorum  fangui- 

„nc  innatarec.  OpiimeS.  AmbrofK-.s  (efs 
„  rcmpcravit,ne  vcl  <^c  attingcndo  fccptto, 
„  corona,  &  tcmporali  dominio  cogiratct , 
„dequc  fubdito  ullo  iibcrando  a  jurifiu- 
„  randi  fidc:nce  vcro  potuifTet,  nifi  direfte 
5,  venirc  contra  Dci  mandara  voluifTct.  A- 
3j  cri  foliira  admonitione  ufus  c(t ,  uc  cuipae 
„  graviffimx  notitiaac  fcnfu  Imperatorcm 


do. 

„  Dcus  folus  ftatnit  Rcgcs,  idcmque  fo- 
Itis  poicft  amoviTc,  &  ciim  vidctur ,  eos 
rccipcrc.Claver,  quas  dcdit  S.Pctro,^:  S. 
„  Patiibus  lucccironbus  ipfius,ad  Rcgnum 
„cctlorum  duutaxac  pcrtincnt  ,  ad  Rc- 
„  gnum  terrx  nulio  raodo.  lllc  ipfc  omni- 
„  pv">tens,  cnm  hi:  in  tcrris  agcrct,  non  in- 


,,  llituit  caftigarc  Rcges,  non  coronas  co-  ,jafficcret. 


„  rum  ctFringerc ;  fcd  contra  vita  ipfiusfuit 
„  quidam  apertus  humilitatis  iibcr.  Ncc  a- 
„  lia  arma  ckdit  Apoftolis  ad  ftabilicndam 
lcgcm  fuam  :  dixit  cis  :  Rcgcs  nationum 
„dominanruripfis8iq"»  auaoriraicin  cas 
valcnr,  dicuntur  bcncfici.  Scd  non  ita  c- 
rit  vobis.  Noluit  Dcus  uc  S.  Pcirus,  fuc- 
cc{r.>rcTvcillius5.  Patrcs  noftri  plus  ag- 
„  gi  edcrentur  ipfo  :  ncqi  e  vcro  hoc  fccc- 
„  runt  qui  fucecfTcrunt  ptimi.Si  alii  contta 
",hoc  vcncrint  ,  abutuntur  hicpoteftatc 
„  fua,nec  fLint  aud.cndi.HoG  fcmpcr  Galli- 
„  cana  Ecckfia  judicavit  ,  cofquc  cxcom- 
„  m-uiicauit,  qui  contra  affirmaruot ,  vcluc 
„  mhamanx  &  inftfliciflima:  doarinar  au- 
„  dores :  qua:  per  impictatcm  volcns  ho- 
„mincspiosefficcrc,mundum  (utitadiea- 
„  mus  ;parit  innumcrabilcm  c^dium,mcen- 
„  diorum  ,  raptuum  ftminarum  virginum- 
„quc,  &dcfolationum  perVrbes  Provin- 
„  ciafquc  totas.  AbylTus  abyftbrum  eft,abo- 
„  minationum  Occanus:hoe  ad  cxtrcmum 
^ufquc  cxpcrtifumus  :  &  tamen  lefuiix 
„m3gis  m.agifquc  obfitmant  fe  :  quibus  fi 
„  crediraus ,  poceiunt  Romana:  buUa^  fpo- 
„  hare  omncs  Rcgcs  ter(  ae,  e  1  s  c>v,e  t  e  m- 

„POK^Lt  DOMINIVM   ET  iCEPTRVM 

ExcvTERE.  Atquehisquoque  convc- 
„niuncca,qu2eD.  Bcllarm.  leiliica ,  nunc 
„Cardinalis  fcribic  de  hoe  argumenco  : 
'^Quantumadperibnas,  (inquir,)  non  po- 
„  tcft  Papa,ut  Papa  ,  ordinanc  tcmporaics 

Principcs  dcponcre  ,  ctiam  jufta  de  cau- 
„  fa,  eo  modo  quo  dcponit Epifcopos,idcft, 
„  tanquam  ordinarius  lcdcx  &  tamen  po- 
„tcft  mutarcRegna,  SivNi  avfekre, 
„atquc  alteki  coNFtRRE  ,  tanquam 
„  fummus  Princcps  fpiritualis ,  fi  id  neccf- 
„fariumfit  adanimarumfalutcm  ,  ut  pro- 
„babimus.Id ptobaturus cap.8.adferc  infti- 
„  lutaviolcnta  ,  quscquc  ex  diamctro  pu- 


„  Id  etiam  valdc  obfcrvandura  ,  quod  i 
„  dem  B-ilaim.atquc  Icfuit^in  fuis  Dcfen- 
.„  fionibus  fuftincnt,&  coufirmarc  nituniur 
„  famofam  illam  Extravagantcm  commu- 
„  ncm,  Vnam  fant5lam,dc  majoritate,  &c  o- 
„  bcdientia,quam  fcmpcr  damnavit  Gallia. 
3,  NamfiPapafailitur,  ficrrat,  fi  plusinfti- 
„  tuit  quam  cx  ofHcio  debeat ,  .hac  tamcn 
„  Extravagantc  homincsiencntur  obfcqui, 
„  Dcufque  folus  eum  judicare  poteft.  Itaq; 
„  licctPapa  plane  injuftiftime  fulmina  ja- 
„  cularctur  in  Rcgem  ,  prouc  fadum  vidi- 
j,  mus  anno  ci^i^  lXxxxix.  contradc- 
„  fundum  Rcgcm  noftrum  lummc  Catho- 
„  iicum,  ncmo  tamcn  ex  IcfuiEarum  dodri- 
„  na  de  caufa  potcft  ecgnofccrc  ,  cmnibus 
„  intcrdida  cft  cognitio,  Deo  foli  refer- 
„  vata.  Interca  veio  bporccc  Rex  ante  ora 
„  6c  oculos  fubditorum  omnium,ctiam  pcr 
„  ipfoSjdignitatc  &  eorona  fua  fpolietur,  & 
„  fueeedac  in  locum  ipfius  quemcunquc  fu- 
„  prcraa  illa  poteftas  voiueric  ftatucrc  ,  ut 
,,  habcnt  iila  Bcllarm.  vcrba  ;  mvtare 
„r£G.ma  et  vni  avferre  ,  atquo 
„  ALTERi  coNFERKE^qu.-Ecadcm  func 
„  Tanqucrelli  vcrba  ,  regno  &  dsgniratibus 
„  piivarc  poccft  ,  celcbri  Arrefto  condr.'m- 
nara.  Etfinondumco  aud  vcia:  vcnerat 
„  Tanqucrcllus  ,  ut  dircret  darc  poflc  uni 
„  Papam,quod  altcri  adcmiflcr. 

„  Idem  lefuira  Bcllarm.  proccdit  ulte- 
5,  fius  :  aftirmat  enim  difcrtis  vctbis:  O- 
„mnes  Ecclefiafticos  Rcgni  tui  non  am- 
„  phus  tibi  fubjcdos  ei^e.  Q^x  Icnten- 
tia  tamen  direde  adverfatur  veibo  cx- 
^prcfTo  Dci  &  thcfibus  Ecelcfiac  Galli^ 
„ean3B/  quam  ca^rcta  illa,  qudj  diximus. 
„  Audct  tamen  tucri  illud  &iftud  &  S.Pau- 
„  li  vcrba  eavillis  puris  tc nrat  cve^tere  :  O- 
„mnis  anima  fubjcda  fit  potcftacibus  fu 


Bellaf. 
'defenf. 


tero  de 
inihtl- 
gi-ntijs. 


„  gnantia  cum  vcrbo  Dei ,  &  quar  hiftoriaf  „  pcrioribus  .•  non  cnim  potcftas  cft  nifi  a 

„omncs  exfccrantur:  quorum  fcrie  doee-  „  Dco,  5i  potcftatcs  fupercminentes  funt  a 

„mnr  ftabiiimcntum  Mahumetani  illius  Dco  ordinata: :  idc6  qui  rcfiftit  potcfta- 

„Impcriimaxime  cxbcllis  intcftinis  ,  6C  „ti,  rcfiftit  oidinationi  Dci.   Et  poftea; 

furiofis  Chriftianorum  intcr  fe  provcnif^  „  Qiiapropter  oportet  fubjcdos  cflTe  non 

„  fcqu^  ulurpationcs  iftae  pcpcreiui:,fecc-  „folLim  ad  vitandam  iram  ,  fcd  etiara 

„tuntque  ut  Europa  ab  Oriu  8i  Occafu  „ proptcrconfcieniiam.NamcaJc dccaufa 

*  pcndi- 


1(58  Dc  Propagatione  Iesvitarvm.  Liher  1 1 

,  pendiristtibiitaillis,  quiaadminiftrifuRt  „tuo.  luquc  ut  doflrin^m  iftam  probct; 


„  Dei ,  in  hoc  fc  occupantcs.  Qi^cm  in  lo- 
„  cum  S.  loapncs  Chiyroftomus  obfcrva- 
„  vic  hscc  vevba  non  foliim  Laicis  impcra- 
„  ri ,  >cd  etiam  Clcricis ,  RcUgiofis ,  ipfif- 
„  que  adco  A/5oftohs.  Vult  ctiam  idcm 
„Btiiarm.  hxcS.  Petrivcrba  cludcrc  I- 
„taquc  c!totc  fubditi  omni  humano  ordi- 
„  ni  prorrft  Dcum,l3vc  Rcgi  ,ut  cmincn- 
„ciori  /riv'c  Gubcrnatoribus  ^utmiffis  ab 
„  co.  Ec  intcr  cajccra  idcm  Bellarminus, 
„  Tcmporc  illoj  inquit,  vaidc  crat  ncccf- 
„  farium  moncri  Chriftianos dihgcnter,  ut 


„  quac  Chriftiara:  fidci  advcrfatur  pla- 
„ne  ,  codcm  in  loco  argumentatione  u- 
„  titur  a  fimili ,  pcrlnde  clTe  diccns ,  ac  fi 
„Rcxahquis  patrcm  Rcgni  fui  akcrifi.b- 
j,  iiccret ,  aiquc  lioc  pafto  iurc  bclli,  iufto- 
„  vc  aho  quocunque  titulo  partcm  imperii 
„  fui  amittcrct.  Er  vcriflimum  cftqnod  ibi- 
„  dcm  dicit ,  ftabihmentum  iftius;  propcfi- 
jjtionis  principibus  plus  crcarc  pericuhi 
quam  fi  magao  vincantur  pra^!io,aut  am- 
„  plam  Provinciam  amifcrint.  Naminvi- 


„fGeribus  dchtcfcit  malom  ,  &  ii  qui  iam 
obfcqucrcnturRcgibus,ne  impcdirctur  „funt  pcrditi , ahos  pcifxph  adducuntco 
„fidci  prxdicatio.  Hoc  pado  cfficcretut  „fccretisfuisconfcflionibus,utipramMo- 

„RcIigionoftraRehgiocirculatorumCy-      «'»r^K;.,,«   r  i       .  "^: 

„  bcles,Rehgio  vulpinantium:  qui  primiim 


„  quidem  diccrcnt ,  Regnum  noftrum  non 
„  cft  dc  hoc  Mundo,non  omncs  a:que  Ec- 
„  clcfiaftici  acaih  Rcgibus  Prasfidibufquc 
„  obedimus :  poftea  vcro  quum  loco  fupc- 
„  riores  funt ,  &C  in  auaorittiem  optatam 
„  pofucrunt  pcdcm ,  tum  dcmum  fcrmone 
„  contrario  plane  utcrcntur ,  idquc  arroga- 
„  rent  fibi ,  quod  Dcus  illfc  omnipotcns  fibi 
„  foli  in  Regcs  Ifraehs  &  ahos  omncs  rc- 


narchiam  ,  in  qua  nati  funt  ,  fubruant. 
„  Quod  fi  intcrdjra  Masiftratusfuos  co- 
„  gatur  agnolcerc,  ut  vi  dicunt  ficri ,  vela  chrk. 
„  Gontrahi  oportcrc ,  fed  cx  eo  non  valcro 
„  confcqucntiam:  quod  diijgenter  opuscft 
„  obfcrvari. 

„  Amphiis  dicunt ,  Edidis  Regnum ,  ct- 
„  fi  nihil  eft  quod  Scripturx  Canonibuf- 
„  quo  &  fandis  dccrctis  advcrfctur,  tamen 
„nonobhgari  Ecclcfiafticos  nifi  ad  dire- 
„  dioncm,  non  ad  coadioncm.  Hxq  pro- 


„fcrvavit.  Harc  bona  fide  vcra  dodrina  „priaipforum  verba  pag.  265).  quodidcm 

„  Icfuitarum  eft ,  ha:  tcchna:  illorum ,  \\xz  „  affcrunt  poftea  pag.  zji.  quum  aiunt,Clc- 

„  via  quam  infiftunt ,  ut  fc  in  honorcs  in-  „  ricos  non  cfTc  ampKiis  temporah  Princi- 

„  trudanr.  Scd  ionge  alitcr  fo  habct  Rch-  „  pi  fubiC(3:os,hunc  illos  amittcrc-  prout  id 

„  gio  Chriftiana :  quac  fcmpcr  loquitur  in-  „  rcvera  cxtra  controvcrfiam  eft,cum  non 


„  gcnue ,  vere,  finc  fraudc ,  fincfuco  &  fal- 
„  laciis  :  ncc  fubditum  avcrtit  a  fuo  Princi- 
„  pc ,  aut  ci  eripit ,  ut  dodrina  Icfuitarum 
„facit.  Nam  h^EC  dcmiim  conclufio  ipfa 
„  cft  cjufdem  Bellarmini ,  pag.  271.  trada- 
„  dus  illiusdcExcmptionibus.  Seddiccs, 


amphus  fubiedum  cffe ,  qui  non  ampliiis 
„  ad  obfcquium  legum  cogi  potcft.  Iftjc 
„  hxrcfcs  olim  fucrant  radicibus  ,  6  Rcx  , 
„e  Gallia  tua  cxftirpata:  :  Sed  eece  ve- 
„  ncrunt  artificcs  ,  qui  cas  magna  copia  fc- 
„  minaveruntduiuo.  &  nova  quadam  arto 


„  Pcincipibus  ficret injuiia,fi contra  volun-  „  farraginis  tradatui  dc  indulgentiis  hunc 
„tatem  ipforum  privarentur  jurc  ,  quod  „  tradatum  inferciverunt ,  intrufcruntquo 

>»  in  fcmentcs  alias  nequa  obfcrvari  pof- 
,>fent.  ^  ^ 


„  habucrunt  in  Clcrieos ,  antcquam  clcri 
„  catum  adcpti  cffcnt.  Rcfpondeo  :  Nui- 
„  lam  ficri  injuriam  cis ,  quia  ncmini  inju- 
„  riam  facit ,  qui  iurc  fuo  utitur.  Is  autcm 
„  utitur  iurcluo,  qui  ftatum  cligit,  qucm 
„  fibi  convcnientiorcm  iudicat.  Qjam- 

„VISrEK  ACCIDENS  SEPARATVR, 
,,PRINCirEM    PRIVARl    SVO  IVRE- 

„  Hoc  non  cft  aginari  ,  non  tcrgiverfari, 
,  non  circuitione  uti:hie  pr^cise  dicit  Ma- 


Ex  iftaaotem  Propofitionc ,  Ecclcfia- 
„fticos  nonefreampliusfubiedos,  admi- 
„rabile  nafcitur  confcciarium  ,  poffc  iU 
„  los  intcntarc  in  Rcgcm  fuum  eitra  ]x- 
„  f?  Maieftatis  crimcn.  Atque  hxc  con- 
„  fequcntia  difcrtis  vcrbis  habctur  in  A- 
„  phorifmis  CoftfciTorum,  quos  Icfuita  E- 
„  manucl  Sa  compofuit ,  in  vocc  Clericus. 


„  icftati  Tuac  nno  vcrbo  ,  quolinGallia  „  Aitcnim ;  clcrici  rcbcllio  in  Regcm  non 


„  funt  Ecclcfiaftici ,  tot  eflc  fubditos  Pon 
„tificis.  Quinctiam  pag.255.  his  verbis  u 
„tiiur:  Papaexcmit  omnes  Ecclefiaftieos 
„cxfubicdionc  Principum  fuorum  fccu- 
,,larium  :  cx  quo  fcquitur  ,  noncfreillos 
,,  Principcs  fuprcmos  in  co  quod  ad  pcrfo- 
„  nas  Ecclcfiafticas  actinct,  &uc.  fic,ut  apcr- 
,,tcdicam  ,  altcrum  impcrium  incuo  ,  6 
>,  Rox,  conftruitur,  altcrum  Rcgnum  in 


„  cft  crimen  lef^  Majeftatis ,  quia  non  cft  EJit. 
„  fubditus  Rcgi.  Et  in  voce ,  Princcps,  dc-  -^"^- 
„ monftrat  adhuc evidcntius  quantum  Dci  ZTiTo. 
„  vcrbo  advcrfentur :  quo  pr^cipitur  ferri 
„  Principes  malos  infidcntcs  raa iorum  fuo-  ^"'^' 
„  rura  throno,  vclut  manu  illius  datos.  Sia 
cnim  illi:  Rex  poteft,  inquiunt,  pcr  Rcm- 
„  public.  privari  ob  tyrannidem ,  &  fi  non 
„faeiatofficiuro  fuum,  S>c  quumcftcaufa 
^  aliqua 


Dc  Propagatione  IesviTARVm.  Liber  I L  , 
„  aHqua  jufta  :  &  cligi  alius  a  majori  par-   „  (andx  fedi  vidcbitur ,  ac  non  diutius. 
^tcpopuii.    Quidam  camcn  Ibliim  tyran-   „    Ab  liac  propofitionc  prima  depcjidel: 
„  nydcm  caufam  pucant.  „  altwairupcr  cujus  a-.gumento  vidco  tara 

„  Inprimisceria:  maiitia: cft  ,  quod  rcm  „  mulraultrbcittoqikiiptaifcd  ncraorem 
„ramgravcm  ha:rerc  in  inccrto  finunr.    »acu  letigic.  Dicijc  quidamrlcfuitas  auclo- 

jjrcs  cfie,utRegcsQCCidantur:liocfairum: 
j,  nam  contra  cis  miniftranr,  idquc  ncn  ra- 


,  Deus  novic,  an  artcfaGianc,  uc  pro  ra 
tione  opcaci  coniiliorumquc  fuorum  mo- 
„d6hoc,  mod'o  illud  fentirc  poftinr. 
„    Sccunda,  quid  magis  cum  fidc  Chri- 
„  ftiana  pugnat:quam  fi  libcrcacem  cnbuc- 
„  ris  populo  judicandi  dcbona  &  mala  prm- 
„cipis  fui  adrainiftracione.  eiq;  pcrfuafe- 
„  ris,  polTc  cumconfeicncia  incegra&fe- 
„  cundum  Dcum  auc  eijccrc  ,  aut  rrucida- 
„  rc  Princjpera.    Veruncamcn  hac  cau- 
„Cionc  auc  lcgc,  ut  ita  pars  raajor  ccn- 
5,  fcat :  qux  conduio  appiime  cft  rtccefla- 
„ria.  Nara  fi  furentem  iftam  opinioncm 
„  pars  minor  dcfcnderec,  pcriciicarccur  dc 
„  vita  magna  aucem  jadtura  cfTcc,  fi  pcr- 
jjdcrencur  homincs    Bene  disposi- 
Ti  adlcfuitarum  dodrinam,  id  eft  ad 
cijcicndum  Dominum  &  Principem 
„  fuum,  cxcicacis  m  tyrannura  clamoribus, 
cx  ha;rcditate  ipfius.  Idcirco  in  calcc  il- 
„Iiushbri  Inquifitor  Antucrpianus ,  Par- 
„  do  Anno  clo.  b.  xcvi i.  pronunciac  cura 
„  roagnam  ucilicacem  allacurura.  Cognovit 
„  Domjnus  utrum  plus  ucilicaiis  ailacurum 
,  effc  DorainO  (ao  ccnfucrir,  qu'am  promo- 
„  vendo  diflipationcffi  fcgni  lui,  quod  cum 
„flamraa  &  fcrro  oppugnabaC,  Ijdem  le- 
„fuica:  in  fuis  illis  Aphorifmis  CoQLifo- 
„rum  ,  quos  indcfincnrer  obcrudunt  ani- 
„  mo  populi,  in  voec  Tyraknvs  :  ad- 
„dunt  ifta  :  Tyrannice  gubernans  jufte 
„acquifitum  dominium  non  poccft  fpo- 
„liari  finc  pubiico  judicio  :  laia  vcro  fen- 
jjtcntia  poteftquifque  fieri  exccutor:po- 
tcft  auccm  deponi  a  populo  ,  cciam  qui 
„  iuravit  ci  obedienciam  pcrpetuam,fi  mo- 
„  nicus  non  vulc  corrigi. 
„    Vtcum  aucera  h^ec  dodrina  tota  ad ce, 
„6  Rcx,pcrtincat  maxirae.  iudiearetuum 
„eft.    Non  tam  atcingit  fimul  rcliquam 
„tcrram  totam,quam  te  &  poftcritatcm 
„tuam  :  Gallia  cft  tua  hasrcditas,  quam 
„a  Deo  folo  obiincs ,  6c  jufto  gladio  cuo. 
„Si  decics  millc  annos  ftarccMundus :  &C 
„tantundem  tua  poftcritas  (ut  fpcrari  a 
„nobis  convcnit )  cx  rationc  cft  ut  fem- 
„pef  in  Gallos  imperium  tcncat :  acnon 
„Ponrifices,  qui  inccrdum  hoftcscucefa- 
„milia:  polTunt  exifterc,  poflint  Gallum  u- 
„  nicum  abfolvcrc  a  jurcjurando  fideliratis, 
„quo  pofteris  tuis  tenebuntur.   Quod  fi 
„thcfcs  iftie  in  noftros  animos  illaban- 
5,  tur  coronam  fuam  pofteritas  tua,6  Rcx, 
„  gcrct,fccptrumq,  tcncbir ,  tantifper  dum 


„i6  cxanimo.  Sed  hxcrci  diftinaio^Crc- 
„  dunc  ,  fi  quos  cxcomraunicavit  Papa  coS 
„ampiius  non  efte  Regcs,fcd  cyrannos.  Au- 
„,diviftiquid  illi  in  voceTYRANN  v  s  pro- 
„nuncient.  Plane  fi  dc  primailla  propofi- 
„tioneconvcnir,  feeundaeft  eonicdaria 
„  Nam  fi  potcft  Papa  mar.u  imjccrc  in  fce- 
„ptrum  Rcgum&:  dominium  ccmporalo 
„  ipforum,  ut  lefuitar  afteruntjCX  co  procul 
„  dubio  conftat,  fi  qu-  m  Rcge  fulminc  pc- 
j,titPontifex  privatum  eumrcddi,  priva  = 
„vatura  permancrc,Rcge  uon  effcamplius: 
„  quod  fi  vclit  &  perftei  i  gnare,tyrannum 
«eifc.  Quifquis  m  pcopt  fitionem  primani 
„conieriicritjnec;  (Tano  ad  fecuudam  hane 
„  compcilctur,haque  Iiber  icriptus  propria 
„  manu  loan.Goignafti  lefuir:^,  quein  ple- 
„no  Parlamcnto  agnovic  Camens  auabus 
„  una  cogregaiisjhabuit  ambas  ifta^  Propo- 
„  ficiones  contumcliose  fcriptas  Nam  incei: 
„  alia  cxftabac  fcriptum:  SGEvura  Neroncm 
„  ab  uno  Cicmcnce  occifum  efTcjoc  Mona- 
„  chum  fimulatu  manu  vcri  Monachi  con- 

„fcdum:FACT  VM  HEROICVM    A    I A- 

„coBo  Clemente  patratvm  ve^ 
„LVT  S.  SriRITVS  d*nvm,  hoc  no- 
„M1NE  A  ThEOLOGis  NOStRIS  Ar- 

„  PELLAT  VM,  jufte  pftr  dcfundum Prio- 
j,  rcm  lacobicarura  Burgoing.Confcfforciii 
„  &  Martyrcm  laudatumefie.Corona Gal- 
„li2ein  alrcram  familiam  quam  Boibonia 
„  transferri  dcbcre  &  pofle.Cum  Bearncn- 
„fi,qyAMvis  AD  FiDEM  Catholi- 
„CAM  coNVERso,  lenius  adu  iri,  quam 
„fit  promeritus ,  fidctaripfi  corona  Mo- 
„  nachalis  in  conventu  aliquo  bcne  rcfor- 
„mato,  ut  illic  poenitenciam  agac,  dc  toc 
„malis  qua;  apportavic  Galli2e,&  gracias  a- 
„gac  Dcoi  quod  ipfi  gratiam  contulerit  fui 
„  ancc  obicum  agnofccrjdi.    S  i  a  b  s  c^y  e 

„BELLO  DEPONI  .NON  POTEST,  GE- 
„RATVR  BELLVM:SI  BELLVxM  geri 
„NONPOTEST,MORS  PARETVRIPSI, 

„  Protocollum  Maieftas  tua  potcft;  confu- 
„lcrc:  rcsledu  digna  cft. 
„  Prarterca  Ambrofius  Varades  Parifijs 
„fuit  Gyranafiarcha  Collcglj  Icfuitici  pcr 
„  ipfos  elcdus ,  tanquam  unus  cx  oprimis 
„  in  Ordinc  ipforum  ,  &  adhuc  intcr  ipfos 
„cundcm  honorcm  ,  quem  ante  obtinet, 
„Vcrumramen  fi  placcbic  Majcftati  Tox 
„Kiandarc,ucadaBaferi2e  ad  fc  affcrancur, 
y         „  compciies 


Tagio 
eilit. 


J)c  Profagxtionc  Ies 
compcrics  illnm  fuilTe  Varadcm  qui  poft 
mcnfrm  a  felici  convcrfione  tua,  lua- 
„  fit  ipfi  ut  cultrum  (uum  bipcnnchi  in- 
'^derct  In  vcnircm  tuum,  datoquc  Eucha- 
^  rifti?  Sacramcnto  cum  obligavic,  confir- 
„  mans  pcr  Dcum  vivcntem  nil  ab  co  poflc 
','ficri  magis  mcritorum,  forc  ut  ipfum 
„  Angcli  in  Paradifum  cxportarcnt.  Si  id 
„non  cft  vcrum,  purgare  fcfcVaradcm 
„  oportuit :  latitavit  dics  aliquotin  hac  Vr- 
"  bc ,  quum  ingrcdcrctur  Majcftas  tua,  &c 
„  vcftc  mutata  abijt,  Romamq;  profeaus 
„  cft ,  ubi  fruitur  adraodum  msgnis  hono- 
„  ribu;:.  Noneft  difficilc  inficiari  vocc,  fcd 
„  facta  validiora  funt,  &  fermonis  mcnda- 
„cia  rcdarguunt.  Varadcs  pcrpctrato  ifto 
,',horrendo  &  cxccrablli  fceicrc  vindus 
„pcr  Icfuitas  ipfos  adducerctur ,  ut  jufto 
„fupphcio  alljs  cxcmplo  elTct ,  fi  cadem 
„  fcntentia  non  infidecct  mcniibus  ipfo- 
„  rum. 

„  Nunc  vcro  ubi  tam  fidcs  hominem 
iftum,  &  fupra  quam  unquam  ab  iftis  ho- 
„  norc  affici ;  adeoque  tam  audaces  effc  il- 
„los,ut  cumintcr  viros  maximos ordinis 
„  fui  tefcrant ,  omnino  fequitur,  cos  voto, 
„  voluntate  ,  ftudio  per  Varadcm  Gymna- 
„  fiarcham  fuum,  vclut  organon  appofitiffi- 
„  mura,  animaviffe  Barrcriam,ncc  particu- 
„lare  iftud,  fc  generalc  parrieidium  cffo. 
„  Nititur  enim  profedo  maxima  propofi- 
„tionc  illorum,  a  cujus  cxccutione  & 
„cftcau  plus  fiffi  fpondcnt  ipfi  laudis, 
„  quam  cx  aha  rc  ulla,  ut  poft  diduri  fu- 
„ mus.  Et  ubi  nam  ,  quxfo ,  adhuc  locant 
„  Vaiadcm  iftum  interpra^cipuafocictatis 
„fu.T  columinaf  habctur  locus  pag.  165. 
„  Defcnfx  veritaiis  ipforum  (ut  ipfi  qui- 
„dem  obtendunt)  poft  annum  cxcufx , 
„  quam  Varades  aufugerat. 
„  Quid  cnim  multi  Cinquium)  Magni 
„ViKi  Uujus  foGictatis  pertulcrunt  ?  Quis 
„  nefcit  fut  de  Galhanoftra  dicamusj  con- 
„  tumchas  ibi  intortas,  &  calumnias  cnun- 
„ciatas  contraloan.  Maldonatum,Emun- 
„dum,  Augcrium,  Clavdivm  Mat- 
„  ih3Eum,Iacobum Tyrium,  &  nunc  ctiam 
„  contra  Annibalem  Godrctum,  lacobum 
„Gommolctum,  Bcrnardum  Roilletum, 
„Arabrofium  Varradcm.?  Atquc  hia  ob- 
„  fervatu  dignum  cft  ,  hos  fcihcet  cfTc  ma- 
.,gnosmartyres,  &  multapcrpcffos.  Tam 
„  propria,  tam  Ghriftiana  cft  h:cc  appclla- 
ptio,  quam  illa qua:ftionis habitac  Parifijs 
„anno  1564.  Nam  terribilcm  perfcquu- 
j.tioncm  iilam  vocanr,  incrcdibiliter  hac 
„  vocc  abutentcs.  M.tgis  vcro  proprium 
„fucrit  fi  furiofa  funcftaquc  bclla  ,  qua; 
j,in  toto  hoc  Regao  lcfuitas  cxcitarunt, 


V I T  A  R  V  M .  Lihcy  1 1. 
„  pcrfcquutioncmbonorum  omnium  Ga!- 
„  lorum  appcllavcris. 
„  Quod  fi  Icfuitarum  difcipulus  fuKTct 
„Barrcria,  cducatus  &:  inftirurus  in  do- 
„  drinaipforum,  Varadcm  vix  accufavif- 
„  fcc  :  nara  cos  ercdunt  clTc  damnaios, 
„qui  judicibus  auftorcs  fuaforcfquc  faci- 
„  norum  iftorumindicavcrint.  Atque  h^c 
„tcrtia  jam  propofitiocft  cx  prima  illa  & 
„fccunda  confcqucns.  Nara  fi  potcft 
„  Reges  cxeommunicaro  Papa,  &  bonum 
„  cft  fadum  ,  ac  mcritorium  ,  fi  quis  poft 
„vibratum  Papale  fulmcn  cos  occidcriij 
„continuo(cquitur ,  martyrium  fcrri  po- 
„tiiisconftantcroportcrc,  quam  in  caufa 
jjclTe,  cur  ij  tradantur  moti,  qui  tcr  ad 
,,viram  a^icrnam  oftcndcrinr.  Hx  pro- 
„  pofitioncscarcna  quadam  intcrfc  dcvin- 
„das  tL  pari  proccdunt  paiTu. 
„  Quapropicr  etiam  Ghaftcllus  noluic 
„accu!arc  nominatim  Icfuitarum  quen- 
„quam;cum  praefumpta  fiducia  facicndi 
„  bcnc,  ut  ipfc  cxpofuit^ftatuiffct  cultro  ju- 
„  gulum  tuum  petcrc.Grcdidifrct  enim  ex 
,,  co  argumento  fc  damnationem  fibi  ae* 
„  ccrfercjfi  indicaffct  cum,qui  itcr  ParadUi 
„  ipfioftcndcrat ,  prout  depravatum  erac 
„  judicium  iliius.  Verurotamcn  ut  Dcus  ii- 
„  Ic  protedor  Rcgum  cruit  vcritatem  cx 
„  orc  illorum,  qui  eara  cclatara  maximc  62 
„  dilTimulatam  voIunt,cccc  afforo  ipfifTima 

vcrba  ex  adis  intcrrogatorijs  vcl  qoar- 
„  ftionibus  Chaftclli  ,  quorum  protocol- 
„Ium  Majcftas  tua  potcft  confulerc,  & 
„  quorum  adorum  veritatcm  D.  Prxfides 
„  aut  Gonfiiiarij  ampliiis  triginta  confirma- 
„  buntjijqjmille  modis  digniorcs  fidc,quam 
„fic  dignum  fide  quicquid  ifti  rei  in  fua 

ipforum  caufa  partcfve  affcrrc  poffunr. 
„  Qja^fitumjubi  Theologiamiftam  novam 
^didiccrir,  rcfpondit,exPhilofophi3.  Ro- 
„gatus  utrum  Philofophia:  ftuducrit  in  le- 
„  fuitarum  colIcgio:rcfp5dit  ftuduilTc,  idq; 
„  fub  patrcGuereto,qui  cum  ad  annos  duos 
„  cumdimidio  fic  vcrfatus.  Rogaius,annon 
„fuerit  in  eonciavi  Meditationum  ,  quo 
,,  graviores  peccatorcs  intromittcbant  Ic- 
„fuita2,  ubi  fpedarcnt  figuras  multifor- 
„  racs  Diabolorum  complurium  hofren- 
„das,  fpecic  rcvocandi  eos  in  mcliorcm 
,,  vitam,  ut  commovcrcnt  animos  ipfo- 
„  rum,  &L  monitis  cjufraodi  ad  patrandum 
„grandc  aliquod  facinus,  cxcitaront.  Ro- 
„  gatus  quis  pcrfuafcrit  ipfi:  ut  Regem  oc- 
„  cidercc :  Rcfpondir,  multis  fc  in  locis  au- 
,,divi(rc,  hanc  propofitionem  vcrifTiraam 
„  habe.^i  oportcrc,qu6d  Rcgem  lieeat  occi- 
„dcrc,  &:  qui  aflRrmabjint.  Tyrannvm 
„  cum  appcIlaffc.Rogatus,annon  fcrmonts 
„  dc 


Tlc  Prot?agdtionc  IesVitarvm.  Lihcr  11.  , ^ j 

dc  occidcndo  Kcgf^,  apud  icfuiras  cfTcnt   j,  qui  fimul  Romc  excommunicatus  cCt,ii- 


Excufi 


ordinarjii^Rcrponclit  Cc  audivifle  diccntcs 
„  licere  Rcgcra  occidere,ei2ra  cxtra  Eccle- 
„  u,im  circ,  ncc  ci  obfcquedum  c^fcjCumvc 
j,  habcndum  pro  Rcgc,donccaPapa  fucric 
„appTobatus.  Intcrrogatus  ucrumin  ma- 
„gna  Camera  D:  prarlidibus  &c  Confilia- 
„  rijs  cjus  aiquc  Torncllis  cbngregacis,  ca- 
„  dcm  rcfponfa  dedit  :  cxprelfe  vcrb  pro- 
„  pofuit  &L  defendir  thcfin  ilT^am,  quod  Rc- 
„  gcs  liccatoccidcrc ,  ctlam  Regcm  nune 
j,  rcgnantcm>utqui  in  Ecclefia  non  fit,pro- 
„  ut  aicbat,quia  non  cft  a  Papa  approbatus. 
5,  Quifquis  libeilos  foppliccs  ieget ,  quos 
5,tibi,  oRcx,  obtuicrunt  Icfuita: ,  ftatuct, 
5,  illos  non  fuifle  a  Chaftcllo  accufatos:a- 
j,  dco  ncgant  audat^Jer  vcritatcm.  Ego  vc- 
„  ro  hiudfcio,  utrum  gravior  accufatio 
„mvcniri  poflic,  auc  quod  gravius  cxco- 
„gitari  crimcn,  quara  quod  tcnellos  ad- 
„huc  juvcuiutis  animos  tam  furibunda 
,,doulnnafafcincnt,  qua  ad  trucidandum 
j,  Pnncipcm  fuum  fcruncur  prxcipitcs. 

Huic  perfimilc  cft,  quod  kgimus  dc 
„confcfllonc  Guillclmi  Paryi  fada  ante 
„cxccflum  ipfius  fe  Bcncdidi  Palmij  le- 
„fuitic  fuafu  addudum  cflc,  utdccazde 
„  ifta  cogitaret :  quam  rcm  fc  eum  Sacrifi- 
„coquodam,  cui  nomcn  Vares,  commu- 
„nicaviflc:  hunc  vcro  difluafifl^c,diccndo, 
„  ipfum  damnatum  fore  :  idcoque  fc  Con- 
„fc{fionis  crgoad  Annibalcm  Codrctum 
3,  Icfuitam  abijfl^c,  qui  cx  ncccflitatc  cflc 
„dixerit,  uc  illc  Vaics  cfl^ct  h^crcticus: 
„  Qubniam  vera  Ecclefia  minime  dubirat 
„Reges  aPapa  cxcommunicatos,  Tyran- 
„  nos  cfle  ,  ac  proinde  oecldcndos.  Ita- 
„  quc  Commcntator  hbri,  qui  infcribitur 
„fumma  Confticucionum ,  alias,  fcpcimi 
jiDccrctalium,  pag.  trcccntefima  oftava, 
„  poftquam  Icfuitas  fupra  modum  laudibus 
„  cxtuliflet(ut  bonis  rcvcra  dotibus  inftru- 
di  funt)tandcm  ut  laudum  cumulo  cxor- 
„  nct  eos,  pronunciat  dc  cis:  Tyrannos  ag- 
„grediuntur,  lojium  ab  agro  Dominico 
„  cvcllunt.  Potcrit  Majcftas  tuahbrum 
„iftum  inmanus  fumcrc :  facilgfcrmonem 
„  iftura  Latinum  intclliget :  audivi  quura 
„  difflciliorcm  exponcret.  Significatur  dc- 
„  nique  his  vcrbls ,  opiime  illos  &  animo- 
„  fiflime  novifle  lolium  cx  arvo  Domini 
,iCvclIcrc,  eorquetollerc  quosRoraaex- 
„communicavetic :  hoc  ccrto  cft  cerrius, 
„  omncs  qnacunque  tandcm  rcligione  fint, 

tyrannos  vocanr. 
,i    Enim  vcro  Rex  dcfundlus  nunquam 
„alius  fuit  quam  fumme  Catholicus  :  id 
„  noverunt  omnes ,  &  quam  bcne  eflct  dc 
3,  Ecclcfia  mciitus  muliis  nommibus.  At- 


,mu\  patcr  Commolctus,  patcr  Bernar- 
.  dus  f quos  fuis  dcfenfionibus  antc  prola- 
„tis  in  coeium  cvehunt  j  univcrse  o- 
„mnes  alij  Icfuita:  nunquara  poft  illud 
„tempus  cum  ad  mortem  ufquc  alio  no- 
„ minc  donavcrunt,  quam  tyranni ,  Hulo- 
„phcrni5,  Moabi Ncronis ,  quje  omnii 
„  bclle  cum  dcfinitionc  ryranni ,  quam  (u- 
„  pra  adduxi,  confcntiunr; 
„  Die  natafi  Chrifti  anno  cla.  Is).xciii. 
„tua  Majcftas  crat  CathoJica  :  &  tamcrl 
„illc  ipfc  Comraoictus  in  icdc  Sandi  Bar- 
„  thoIom.Ti  diccbat ,  Ahod  nobis  opus 
„cft  ,  five  Monachus,  five  Milcs ,  fivc 
„  Paftor ,  nihil  rcfcrt :  fcd  Ahod  nobis  0- 
„  pus  cft.  Poftea  vcro  ubi  cognovit  quje- 
„ftionem  do  co  haberi  ,  fibi  confuluit 
,,fuga. 

„  Hoe  negari  ma^is  non  potcft,  qoani 
„  fadum  Varadis:  cili  hoc  valcrc  qua:runt, 
„  dicentcs  Barrcriam  quldcm  ipfi  cxpoluif- 
„  fc  confilium  fuura  :  hunc  vero  illi  re- 
„  fpondifle ,  Non  pofle  le  ,  com  fic  Prcsby- 
jjtcr,  ipfi  dc  te  confiiium  dare. 
„  Sed  dcmus  iane  ,  hoe  UKum  cftorquid 
„  hoc  revcraaliudcft  diccic,  quam  iilud.^ 
„tuum  erat  faccre  ,  ^t  non  amplau  com- 
„  municarc:  prarfta  ,  &c  etfare  minus. 
„  Vcrumtamcn  fi  Majcftas  tua  Ada  do 
morte  Barrcria:  adferri  ad  fe  curarir,  Va- 
„  rademiftum  Icfuifarpm  Gyinuafiarcham 
„hortatum  eflc  ,  homincm  accendiflc,  &: 
„  Sando  Sacramcnto  aitaris  obftrinxifle^ 
„utmanum  prompte  at.ictiterquc  inijcc- 
,i  ret.  Et  certe  nunquam  in  majore  pe- 
„ricuIo,  dumvixit,  verfataeft  Majeftas 
„tua  :  Novic  Dominus  qua:  Micacula  dc 
„tua  morteconfinxiflcnt ,  cum  dc  mortc 
,i  defundi  Rcgis  tam  afl\abre  fccerinr,  mo- 
„numcntocjus  fuperbe  infultantcs ,  litc- 
„  ris  in  omnes  partes  orbis  tcrrarum  datiSj 
„  quas  etiam  RomjE  ad  majorcm  oftcnta- 
„  tionem  cxcudi  curaverunt. 
„  Ha:  inter  folcnncs  litcras  annales 
„ipforum  rclate  funtpag.  35.  quatura  ha:c 
„vcrba  funtrquodic  nos  Rcgisedido  Bur- 
„  degala  pallcbamur ,  co  dic  Rex  ipfe,  qui 
„cdi3ferat ,  vera  dcpulfus  cft.  Ab  co  com- 
'„  pingebamur  ad  S.  Macarij  ,  ut  fimul  op- 
„  primcretur  omnes  (fivc  hoc  fufpicio,fivc 
„  fama  tulirj  nifi  antea  opprefl"us  ille  unus 
„fuiflet.  Hoeporro  nunciatum  cijmcflcr^ 
„afflixic  animos  advcrfariorum.  Nun- 
„quam  gravior  incclfit  animum  mcum 
„admiratio,  quam  quum  partem  iftam 
„littcrart)m,  quas  praefcripfcrunr ,  legc- 
„  rem.  Eccn.im  quis  unquara  putaviffetho- 
„mines  Reiigiolbs,  adcoquc  Chiiftianos 
y  i  fore. 


iji  De  Propagdtione  Iesv 

„  forc,  qui  furorcm  tantum ,  &  inimicitjas 
„  ferrcas  atque  irrccDrjciliabiles  eriam  poft 

mortcm  ollcndercnr.  Nacura  nos  doccc 
„inimicorura  noftrorum  mifcrcri,  qijum 
„  cos  viJcmus  humi  proftratos;  non  pof- 
„funt  amplius  nobis  inimicicfle,  qui  non 
„  funtamplius.  At  fubdicum  pcdibus  pro- 

tcrctc  vcntrem  hcri  fui ,  domini  fui ,  &c 
„  primi  in  Chriftiano  orbc  Rcgis,atq;dc  co 
„pa:ana  cancrc:  hoc  vcro  crimcn,  &C  o- 
„mnem  barbaricm>  omncm  inhumani- 
„  tatcm,  omncmque  f^vitiam  exfupcrans, 
„  qox  unquam  in  mcntem  poffic  cadcrc. 
„  Ag  iftam  quidem  contumcham  non 
„  fenfit  mifcr  iftc  Pfinceps:neq;  vero  tam 
„cft  illata  ipfi  ,  quam  tua:  Majcftati ,  6 
„  Rcx ,  5i  ijs  omnibus ,  qui  gcruut  Fran- 
„Gorum  nomcn. 

„  Vcrum  fenfit  graviffime  vcncnum  Li- 
jjgasconfpiratorumve,  fibi  a  IcfuitaCIau- 
„dio  Mactharo  pr^paratum,  qui  fub  fi- 
„nem  anni  1588.  in  Iialia  obijt  cx  labori- 
„  bus  moleftisqux  Indtlinenter  feccrat  in 
3,  Hifpaniam,  Itaiiara ,  Helvctiam ,  Ger- 
„maniam,  Bclgium,  ut  extrcmam  clau- 
„  fulam  addcret,  conftringerct  acquc  con- 
„firmaret  maximam  illam  atquc  horren- 
„  dam  eonfpirationem,  qua:  in  defundura 
„  Rcgem,  totamquc  Borboniam  farailiam 
„fucratinita.VidicMajcftastua,quldfupcr 
„hac  re  Icfuita  Guignartus  fcrjpfcrir,  Co- 
„ronam  GalHqpoffc:  &:dcbcre  in  familiam 
„aUcram,quam  la  Borboniam  tranf p.irtari. 
„  Et  quicunqjnovcruntarcanacor^fpiratio- 
„nis  iftius,  apcrtc  clamanr  :  l^atres  Ic- 
„  fuitas  fuiffe  Gcrmanos  iftius  confpiratio- 
j,  nls  patrcs  :  hos  rcos  cfTc,  &  omni  jurc  tc- 
„  neri  mortiscorum,qui  in  profundiftimam 
„iftam  abyffum  corruerunt.  En  tibi  pcr 
„  brevem  hiftoriam,  qua:  rem  confirmabit 
„  luculcniiffime.  Notum  cft  confiUum  Sc- 
„  decim  virorum  ex  liccris  inicrccptis.qui- 
„bus  Vrbcm  Parifiorum  dedebant  Regi 
„Hifpania:.  Ec  ubi  homincs  ifti  praffidem 
„fanguinarij  confilij  fui  quarfivcrunt Ad 
„]cfuitas  acceffcrunc  rcda,qui  patrcm  O- 
„donem  Pichcnatum  rci  pr^fcccrunr.Hoc 
„  fais  defenfionibus  agnofcunt  Lutctic  cx- 
„  cufis  :  fcd  idco  fadum  pracdicant ,  ut  le- 
„  nircnt  Scdccimviforum  impctum.  Non 
„  defunt  qui  rcfpondcrcnr,  olcum  csmlno 
„  addi ,  quum  lefuita  in  turbam  frd  ciofo- 
„  rum  immittitur  :  Ego  vcrb  aiiter  fcntio, 
„  iftos  Scdecim  viros  fricno  ac  nou  calca- 
„  ribus  opus  hnSuifTc  :  ncc  aliam  viam  ex- 
,,litiflc,  qua  rc  jleratum  cor.filium  ipforum 
,>  darQCurcffc61:um,qijam  fi  violcatior  ipfo- 
„  rum  impctus  fifterctur.  Ec  quis  obfecro, 
j,  non  vidcat  convcnicntiam  iftorum  Sc- 


ITARVM.  Liler  II. 
»,  dccimcarnificum  admiiabilcm  ('nam  a- 
„  htcr  voeari  non  pofl^unt,  ciim  folum 
3,  prasfidcm  :ilum  Parlamcnti ,  qui  Lutetix 
,i  rcftabat  fufpendcrinc)  quis  inquam ,  nott 
«vidcat  admirabiicm  iftorum  Scdccim 
„  cum  Icfuitica  Socictatc  convcnicntiamj 
»quando  unum  potius  dc  numcro  illo- 
j>rum  fibi  depofecrunt  Prsfidcm,  quam 
j»altcrum  Ecclcfiaftieum,laiGumvc  qucm- 
>»quam. 

)»  Tum  indc  ab  cuntc  annoi^S^.  Icfui- 
jj  tarum  domos  Lutctia:  &  alibi  pafiim,fta- 
jj  tiva  fuiflc  porpctua  omnibus,  qui  rcs  Hi- 
j)  panicas  curabunt  promovcri :  littcrarum 
)» fafccs  code  lator,apcrtos  diftriburos  cflc: 
j»  cofilia  ordinarie  cum  Legato  Mcndozza 
,»  &c  fuGCcflbribusipfiu^Parifijs,  cumq;  alijs 
j»  gcftoribus  &  procuratoribus  negotiorum 
jjRegisPhilippi  in  potcntioribus  quibufqi 
3,  Givitatibus  ,  ubieurquc  crant  ,  com- 
j,  municafle,  Rcs  notaeft  atque  notoria. 
„Hoc  quis  meliiis  novit,  quam  Majc- 
jj  ftas  tua  ? 

j,  Aiunc  quidcm  illi,  tc ,  6  Rcx,  cam 
jj  ardo  vinculo  cura  Rcgc  Hifpanix  con- 
„  ftridum  cfle,  ut  juuctur  hoc  dido  magis, 
„quam  lardatur  ipforum  caufa.  Nam 
),Majcftatcm  tuam  ncmini  tamftuderc, 
„quam  ijs,  qui  cx  anirao  Hifpanum  di- 
jjligunt. 

„  Hoc  nunc  forteobtcndi  pofl*ec  :  At 
jj  mihi  quidcm  certe  pcrmirum  videbatur, 
j,  iftos  homincs  ,  quo  tcmporc  maximc 
j,  noftrum  fcrvcbac  bcllum  cum  Philip- 
),poRege,  hisvetbis  uti :  Nam  tcmporo 
jj  Garoli  IX.  nunquam  de  Hifpanis  fcrmo, 
j,  nifi  in  partemoptimamhabcatur:fcd  h^- 
,j  recici  non  odio  gcntis  (nam  Anglos  8c 
,j  Gcrmanos  cis  plus  odiooporret  cflc-,  qui 
5,  graviorc  injuria  GaMiam ,  qnam  alia  gcn» 
),  ul!aalfcccrint)fcd  rnag!.s  keligionis  o^io 
j,cos  clfieere  cxofos  ftuducrunt  caufa  pr^- 
),  rcxta  Rcgni.  Vidcntur  profe(9:6  mihi 
j,  plus  ftudium  l-jum  erga  Hifpanos  co 
),  tcroporo  rctexiflc,  quo  Gallorum  mil- 
„liaaliquot  in  Picardiar  finibus  trucida- 
„banr.  Npn  dcect  viros  bonos  ufquc  a- 
5,  dco  iraduci  communi  ftudio  &:'Voio  Re- 
„gula:  fua:,  utoblivifcant.ur  natalcs  fuos» 
„  &  ab  aliquo  fcnfu  doloris  cx  mifcrijs  pa- 
„tria:  fua?  conccpti  abftineant:  prxfcr- 
„  tim  ciim  illi  ipfi  cflcnt  Catholici ,  quos 
„omni  arf atc  &  fcxu,  maximo  numcro  &: 
„finculla  mifcticordia  jugulabant.  Duii 
„vidctur  plane  &  fcri  animieflc,  fi  hoa 
„dc  ijs  pronuncicrur,  qui  codcmtcmpo- 
„rc  in  Gallorum  ,  &  quidcm  Catholiro- 
„rum  far-g^wnc  mcrfabant  fcfc.  Si  mngis 
„coIunt,  horiorantfic  icvcrcncur  Hifpanij 
»fi 


De  Propagatome  lEsyiTARVu,  Liber  11»  tj^ 
„  fi  majotibus  bonis  officijfquc Icfuitas  pa-  ,,  firaas.  Ncc  tamcn  alio  tempore  otiofi  ja- 
„  trcs  afficiuntrfi  cos  vocant  Apoftolos,  ut  j,Gcnt:  Scmpcr  enim  dodrinse  illius  fu^ 
jjfcribunt  ipfi  :tamcn  non  convcnit,  ut  de  „  quam  dcftrinximus  antc ,  curant  propa- 
ijs  tcmpore  belli  pcrmde  fcrmoncm  ha-'  „  gationcm,  in  qua  fc  plurimum  laboravif- 
5,  beas ac  pacis.  „  rc,&  valde  jamq^provexiffe  anno  1589.0- 

„  Sopplicc  libello,  quem  poftexhibuc-  „  ftcndcrunt.Nam  fi  contraHcnricum  IL 
„runtMajcftatitua:,  in  hoc  arguracntum  5,Regem  talfs  prolata  fuifTct  excommuni- 
„libcriuscxcurrcrunt:&:majoricum  ratio-  „catio,ne  minimam  quidem  RcgniVrbcni 
„  ne,  his  verbis  j  Quod  nos  criminabantur  „  commovcrc  tantillum  poiuiffec :  patruni 
Hifpanos  cffe ,  fabrcfadafuit  infabrica  „vcr6  lcfijitarum  opera  laborc  quaiS 
„temporis  criminatio,  cui  vircs  addcbac  „triginta  annorum  cxitura  filio  iliiasat- 
5,  oporrunitas  tcmporum  ac  occafionis  rc-  „tulit,qui  illam  perindc  ut  antecefiorc^ 
„  fpcdu  folura,  id  cft,ciim  Gallia  &  Hifpa-  „  fui  ludum  fuilTct  fadurus.  Rcm  ftupcn- 
„  nia  bcUum  intcr  fc  mifcerent :  tunc  no-  „  dam  ,  nc  copias  quidcm  duccnties  millc 
„  mcn  erat  odiofum,  fufpcdum,  ingratum  „  hominum  fuilTc  tantum  cffeduras  con- 
„  nomcn:nunc  ucro  ubi  Chriltianiff.Majc-  „  cia  dcfundum  Regcm,  quantum  duccn- 
„  ftas  tua  nodumfirmavit  fand^  pacis  eum  toium  Iciuitarum  manus,  difponcndo 
„Regc  Catholico,  ubi  Gallus  fratcr  cft  „  fubditos  illius ,  id  cft  ,  animoscorum  itai 
„Hiipano,  8d  HifpanusGa  lo,  antiquata  „ab  alienando,  ut  cx  tcmplo  inccndium 
„cft  hxc  criminatio,  intcmpcftiva,  a  ra-  „ab  eis  cxarferit ,  cum  pniiv  Gallia  ma- 
„tionc  omni  aliena.  ,jgnusquidcmOceanus  c  frct,in  quofimul 

„  Id  taraen  apudtc  ,  6  Rex  ,  fateat  nc-  „  cadcbat,fin:)ul  cxftingm  bator  hocfulgur, 
„  cefle  cft,ut  taecara  jamquc  plus  nobis  de  „  Aetantifpcr  quidemdumbene  Majcft, 
„  hac  rc  conftarc,homines  iftos  vidcri  mi-  „  tua'  &  tuis  convcncrit  cum  Pontificibus 
„hi  hacbclia  fua  oratione  proderc,quam  „  magnus  dodrine  iftius  cffedus  non  cft 
„  minfice  Rcgi  Hifpania:  obftridi  fint.  Vc-  „  proditurus.Quod  lempcr  benc  fic  conve- 
„  hcmcntcr  cupiunt  omnes  tibi  fufpiciones  „  turum,fperarc  oportcci  r  d  forura  inccrta 
„cximcre,8£  in  idlaborantaccurato  plane  „funt.  Quapropter  rede  fic  ,  quod  pacis 
j,  artificio.-idtamenoptime  novimus,in  co  „  tcmpore  diligenter  finibustuis  proipicir: 
j,maxirae  ab  eis  operam  fumi,  nolleutvi-  „  Vix  autemficri  potcft,  uitct  cxoi  dine 
„  dcant  fubditi  tui  alios  ipfos  cffc ,  quara  „  ^andas  fcdi  profpiciatur,  nc  in  manus  ho- 
„  fervos  ftudiofilfimos  Philippj  Rcgis ,  quia  ,,  minis  vcniat  partium  Hifpanicarum  ftu- 
iy  hoe  rcbus  fuis  valde  judicant  commoda-  „  dio*fi:  adco  magno  funt  numcro  intcr  D, 
„rc.Cum  autemifta  comparo  ctim  Arrefto  „  Gardinalcs.  Tura  vero  ingenue  dieo  ,  6 
„  Inquifitionis,  quo  antiquatum  cft  dccrc-  „  Rex  ,  &;  fine  aflentationc  ,  Corona  tua 
„tumSorbona;contraipfos  dacum  i564.ut  „fGeptrumquc  tuum  &  Rcgnum  ab  hac 
„  quidcm  gloriantut  ipfi,  &  cura  prima  in-  „  vocc  unica  penderct ,  fi  plures  in  fubdi- 
„ftilutioneipforumpcrcapitancumH(fpa-  „rorum  tuorum  numcro  dodrinam  lefui- 
i^ntij  >,  num  fada,poftremo  cum  iftis  vcrbis,qu(^  „  tarum ,  quam  advcrfam  colcrent.  Si  do- 
ifexftantin  vitalgnatij  pag.  16^.  Dcbemus  „  drina  ipforum  obtincrct,  nullus  futu- 
^Ant-  „ctiamatqucctiamorarcDcum  nodrs  ruscftcs  :  fin  clfec  infirmior ,  retincrcs 
*"f- P-  „  dics  ,  ut  fcrvct  quam  diutiflime  m  omni  „  quide-m  Dominium  tuum,  fcd  plai  e  fan- 
„  fanitatc  &  profperitate  Philippum  Re-  „guine  cxitioquc  multorum  cx  fi.bditiSj 
„  gcm  Caiholicum ,  qui  hxreditaria  6c  ex-  „  bonorum,raalorum  promifcue  coiundu. 
„cellcnti  pictateac  dcvotionefua,pruden-  „  Hic  ctiam  cogirarc  oporret  Majefti 
„  tiafingulari,  vigilantia  incredibili,  &  po-  ,,tuam,  iftud  excommuniGationis  caput 
«tentia  ad  infiaitum  majorc  quam  un-  „  longe  nunc  nobis  eflc  pcriculofius,quam 
„  quam  fucrit  in  Mundo  ullius  Rcgis ,  eft  .,  quum  ditioncs  in  Italia  &  copias  habcrc- 
„  propugnaculo  ad  dcfeijfioncm  Religio-  „  mus.Hac etenim  via  potcramus  Pap^  ad- 
„ nis  Gatholicsc.  Quam  rcm  non  foitim  ar-  „  juraento  cfle,  fi  qua  forte  vis  eum  cogc- 
„  mis  fuis  praeftat,  qua:  femper  fuerunr  in-  „  rct ,  ut  noccret  nobis.  Hodicrno  autcfti 
„vida,  fed  etiam  opera  magni  illiu«:  Sc-  „  dic  unus  Prorcx  Neapolitanus  cum  fa- 
„  natus  Inquifitionis,qui  vigilat  cpntincn-  „  diofis  Hifpanicnfibus  in  Vrbe  Roma  ju,- 
„terproRc!igloncCathoIica.  Qu'-im  ifta  „gulum  prcmit  fandorura  Patriim ,  quf 
„  fimul  omnia  comparo  ,  hocegoapndtc  „  tcr  cbfcfli,  ter  capti  eflcnt  antequamdi-' 
„6Rex,  ptofitcarnccfflccft.fiquo  mfoc-  „midium  iter  cmcnfi  efl^emus  in  fubfi- 
„  tunio  bcllum  tibi  orirrtur ,  in  mctu  forc  „  dium  ipforum.  Vt  illu.d  tacearo,  quod 
„  mc  pcrgravi,nc  ifti  homincs  clanculnm  „nunqjam  Romavixit,  nifiextritico  Si- 
„omnibus modispreftarcntopetasmiquif-  j/cili^,  fui  gtanarij, 

y    3      /,  AccediS^ 


Dc  Propagdtione  Iesv 
„  Acceclit  ad  h.rc  omnia,  unum  hoc" 
^obfcrvatis  dignum,  quod  videnics  lc- 
fuit^-e  qiiaotum  pcricuh  h^cc  doarina 
Principibus  aftcrac,  afture  ab  ea  rctc- 
gcnda  cavcnt,qi5um  lc  iniinuant  primum 
,',d:iionibur4;ilUbuntur:  quum  autcm  in 
„  loco  bene  radjcaii  funt ,  tum  cam  paula- 
.,timcurant  inftitucrc,  quafidc  manu  in 
,',manum  pcr  populum  hauricndo  iftivc- 
„  ncno  plus  rafis  a  naiura  idoncura.Quid  c- 
j^nim  filavius  In  multorumingcnijs ,  quam 
„  ab  ea  fubjciaionc  abfolvi  cui  obftringun- 
„  tur  fuis  nataUbus  ?  Non  fum  uelcius  bo- 
,  nosvirostcncrcfcitum  iUud  didum  Fhi- 
l\  lofoph!,Rcgi  fuoobieqm  vcram  magnaq; 
,',hbcrtatecffe:nos&natura&gentiumju- 
„  rc  doceri  acquc  obligari,ut  fcrviamusho- 
jinorcmusque  Pnncipfm,  cujus  fub  im- 
„pcrio  folcm  priraum  luccmquc  vidimus: 
„  ncmincm  horaincm  tn  otbc  tcrrarum  li- 
„  bcrarc  nos  ab  co  obfcquio  pofTe,  quo  nos 
„  ipfi  obftrinxit  Dcus.  Scd  ficubi  mcns  una 
„cft  compofita,  qux  in  hacopinione  fit, 
„  compcrias  tcrnos  qui  divcrfum  fcntiunr. 
3,  Tum  vcro  peflime  habct  quod  audacifli- 
„  rai  quiquc  &L  ad  liccntiam  projcdiffirai 
„ia  hoc  praecipitium  tuunt  plurimum,par- 
„  vaquc  fcre  iftorum  mobilium  hominum 
axifioforura  raanus  multitudinc  allo- 
5,  rum  fuperior  cxfiftit.  Quid?  nonnehoc 
„expcrti  fumus?  Eft  omninomihi  perfua- 
„  fum ,  cum  Lutctia:  ccrpcrunt  ifti  Tyran- 
„numdicercdcfunaum  Regem,ut*qui  a 
„  PapacxcommunicatuscfTeccumquc  cx- 
„  tcrminarioportcre  ,  duplo  plurcs  fuiffc, 
,,qui  contra  judicarcnt,  &  qui  Rcgf  m 
„malui{rent  vidcrc  in  Lupara  tranquille 
„  regnantera  ,  duodccimque  fcditiofos 
„pendcntcs  de  paiibulo  :  fcd  rcfpicicbat 
„  altcr  in  altcrumi  animus,  non  vis  decrat, 
„  quemadraodum  contingit  fa:pe,  ut  Mer- 
,-,catorcs  dcccm  a  tnbus  pr^donibus  cx 
„  inrprovifo  invadcntibus  fpolientur.  Qui 
„tegiam  infiftuntviam,  fcquein  obfequio 
„naturx  Gontincnr ,  dormiunt  dc  node 
„diera  in  fuis  ncgoiijs  fingularibus  occu- 
„  pani:Atcxcontrarioqui  rcbusnovis  ftu- 
5,  dcnt ,  &  cvcrfioni  publicx ,  Ki  dc  nodc 
„cocunt,  Gonfpirant,  Inquc  dics  confir- 
„  mant  fcfc  ,  nihil  aliud  fatagunt ,  vivunc 
„  cx  oGCultis  penfitationibus,  &  aliostan- 
„dcra  inopinantcis  opprimunt  :  qui  pri- 
„  mus  in  arma  ruir ,  pcimas  tenet. 
„  Ciim  iraquc  Icfiiita:  conftantcr  pc- 
„  ricuiofas  iftas  piopnfitioocs  tcncarr,  &: 
„  in  raundo  (cmincnt,  ut  antc  fuit  dcmon- 
„  ftratnm  :  cqiiidcm  non  pofljm  quin  pro- 
„fitcar,  oRcx,  vidcri  mihi  pcriculum  im- 
„  pcndcQS  "a  dodiinac  iftius  Propagatione, 


ITARVM.  Liher  I  L 
„  fi  bcne  cxaminabitur :  ionge  gravi^is  cflb 
„omnibus  raiionum  momcncis,  qua:  m 
„oontrafium  appendi  polfunt. 
„  Nam  quod  ad  confutandas  opiniones 
„novas  in  Rcligionis  caufa,  vere  poflu- 
„  mus  adfirmare  ,  qucmadmodum  piirais 
„illis  quinquaginta  annisfuerunt  Lutheri 
„  &C  Calvini  crrorcs  fupcrbe  propofitijpr^- 
„  dicati ,  aique  promulgati :  Sic  inde  a  vi- 
„  ginti  quinque  &  quafi  ttiginta  aniiis>  eof 
„  jam  magnifice,  potcntcrque  &  viva  voce 
„&  fGriptise<rcGonvulfos,&  infinitaqua- 
„  dam  profunditate  fcientiar  fuperari  in 
„  hoc  tcmpore  ,  quicquidalij  unquam  at- 
„  tulcrunt :  adeo  ut  fi  ipfiopinionem  ifta- 
„  rum  audorcs  rcvertantur  in  hanc  iucem,, 
„  cos  putem  forc  a  fuoerrorc  difccfluros, 
„quummagna  illa  aigumenta  fua ,  quo- 
„  rum  prxfidio  taniopcrc  Gonfidcbanr,  dc- 
„  pulfaaniraadvertcrent.  itaquc  priraores 
„vidcraus  & acutiflimos eorum  rcdirc  quo- 
tidie  in  EcGlefix  gremium:  qua  in  re  opi- 
„  nor  ,  animi  noftri  dcbent  plurimum  ac- 
,,quicfccrc.  Felices  enim  Gonverfioncs 
„  illc^  non  fiunt  cculeis,  non  torraen£is,non 
„tcrroribus  mortis ,  ut  Inquifitio  folcc 
„  Hifpanica  (cui  una  cum  Cartcllanis  ar- 
„  mis,  Icfuita^  acceptam  ferant  Religionis 
„  Catholica:  Gonfcrvationcra  ,  utante  dc- 
„  monftravimus)fedgladio  S.Spiritus  qtcr- 
„  noque  ve[bd,quod  docent  noftri  Dodo- 
„  rcs,  Paftorcfque  &  boni  Epifcopi ,  qui  in 
,,  caufa  dodrinx  nihilo  infcriores  Icfuitis 
„  patribus  videntur  cfle,  quamvis  intci- 
„  dum  optirais  &:  validiflimis  argumentis 
„  eorum  utantur.  Ita  enim  ccnfco.tam  di- 
„ligcnter  a  nobis  colligi  corura  hbros  in 
„controverfis  capitibus  Religionis  opor- 
„tcrc,quam  cos  procul  abijci  quibus  diir(-- 
„minatur  dodrina  ilia  ,  quam  fupra  atti^ 
„  gimos. 

„  Neque  vcro  hoc  cclaturus  fum,  ctfi 
„nonnunquara  patres  lefuita:  converfio- 
„nibus  quoque  fucrunt  adjumento,  cos 
„  tamcn  non  xquc  mihi  in  hac  rc  for- 
„tunatos  vider»,  ut  funt  Epifcopi  &  Do- 
dorcs  noftri.  Aufterior  illorum  ratio, 
„a  natura  Gallorum  alicnior,  homincs 
p  prima  fronteicddit  attonitos :  adco  fx- 
,,  pecum  cxtcris  agunt,8«:  ita  fcfe  cxcmplo 
„  primi  audoris  fui  gentcHifpani  confor- 
„raarunt,  ut  vultu,  geftu,  adionc  fal- 
„rcra  plcrifquc  ipforura  grandiortm  pjse 
„  fe  afpcritatcra  fcranr. 
„  Ita  cft  ramcn,  accommodari  nos  opor- 
„  tct  ad  raiioncra  a:gri,  &c  de  Mcdicis  non 
„  ingf atis  profpici  :  fi  quis  cum  rcde  cura- 
„tum  volcr :  Is  nullo  pado  Gallis  lefuira 
„cft.  Tam  furcntcr  maxiraas  contumclias 
,,blaiphc- 


De  Pro^agatione  Ies\' 
jjblarphcmiasqi  in  Regcm  dcfundumin- 
lonucrunc,  uc  adhuc  animus  horrcac. 
IncftGallis  ncfeioquci:  naturahs  in  amo- 
„  rcm  fui  Principis  inclinatio ,  qua;  juftam 
„parit  nau^cam  horrorcmquc  uti  rcrmo- 
„  ncs  ita  f^vos  de  luis  Rcgibus  audiunt pro- 
„  nunciari.Curavi  illis  ahquando  diclf nam 
„dihgcbam  eos  forte  fupra  quam  dcbuc- 
„  rim)  a:gre  mihi  effe,  quodcos  vidercm 
„tam  infcftos  mortuo;  vidcri  mihi  ofticia) 
„qua:  mifcr  illc  Princcps  crga  Ecclefiam 
„adfanguinem  &  vitam  ufque  coties  toc 
,,  oblidionibus  fccerac,  faltem  mcrcri  ut 
„  aliquid  mcmoria  iplius  condonctur.  Re- 
„  fpondcrunc  cuidam  cx  intimis,  apud  que 
„  rcm  cxpofueram  ,  fpcciofum  quidem  cf- 
„  fe  lilius  didum  :  fed  tempus  ita  flagitarc, 
„  nunc  dcmum  Rcligioncm  Catholicam 
„ftabi!iti  in  GalHa,  autnunquam  oporcc- 
„  rc.  Satis  his  mteilexi,  quid  fibi  velent: 
„ipfis  nempc  ccrtum  &:  deiibcracum  clTe, 
„ut  cxofam  reddcrenc  populo  Monar- 
„chiam,  fub  quaf:  tam  dia  vixcrunt,  cu- 
„rarcnc  mutari  Dominum,  cxftinda  Bor- 
„  boniorum  ftirpe.  Vt  icaque  vidi  praifidia 
„  Hifpanica  &:  Ncapolitana  poft  ingrcffam 
„Lutetiam;  tum  vcrum  prihcipium  eflc 
„  duxi,  quo  rcfponfum  illud  fuum  cfi^edum 
„  teddercnt.  Ec  nc  quid  apud  co  ,  6  Rex, 
„  diflimulcra,  cxordium  hoc  putabam  efl^c 
„  Tragoedia:,  adum  cfle,  nunquam  rcgrcf- 
„  furam  Parifios  Majeftatcm  tuam,  &  tan- 
„  dcm  minora  Oppida  majoribus  &:potcn- 
„tioribus  efle  conccflura. 

Secvndo,  ad  rem  ipfam  arcedit  Orator 
nosler ,  ^  Ncccfle  cft  ,  inquit ,  ut  de  tribus 
his  capitibus  unum  aliquod  ftacuatur :  uc 
aut  Icfuitis  fiac  fatis  cx  aniroi  ipforum  fcn- 
tentia:auc  jubcancur  Arrcfto  obfcqui,quod 
iliu  omnibus  cx  Rcgno  imperat :  aut  dc- 
hiq;  co  loco  rcs,quo  nunc  funt,finatur  eflc. 
„  Initium  faciam  ab  ultimo ,  quia  maxime 
„  prima  frontc  videcur  plau{ibi]c,&  tamen 
„ho<:  ipfum  rc,  &:  vcritate  cft,  quod  mini- 
„  mum  habet  fpccici,  ciim  id  omninb  con- 
„  ftct.Icfuitas  aut  ubiquc  rcftitui,auc  ubiq; 
„  ad  parcndum  cogi  oportcrc.Ifta  fcgmcn- 
„  ta  opera  turpia  funr,pcriculofa  funt,actin- 
„  gunc  cxiftimationcm,aucloritatcm  tuam. 
„Si  juftum  hc  utile  cftcos  retinerc  ,  cives 
„oporccc  mancant,  ac  non  cxulcs:fin  rai- 
„  nias,  oportet  cxcant ,  non  cxemplum  re- 
„  bellionis  prsebeant  pccunia  fua,  ut  adhuc 
„fcccfunt  diutiiis  a:quo,  Breve  folum 
„cx  membrana  ad  femuncias  magnitudi- 
„nem  mittebant  Laccda^monij  .*  &  mo- 
„mento  codem  nccefl"c  erat  mand  atum 
„cxfcqui.  Id  omnirocft  neceflarium  ut 
cam Burdcga'*^  £i Thclof?  pareacur  Ma- 


'JTARVM,    Liher  H.  17 ^ 

„icftad  tuic,  quam  Lutctisaut  adBeila- 
„qucum  foniem.  Sunt  tibi  ilijc  fcrvi  6c 
„  bononumcro:qi]od  Rcgis  &  Domini  au- 
„  doriratc  jufl"cris  id  cfficietur,  ne  dubita. 
„  Quod  fi  Icfuitactibi  non  funt  utilc5,nc  al- 
„tius  radiccs  in  Provincijs  duabus  lilis  a- 
„gercfinas.  Arbor  quam  hoc  anno  potes 
„  unicamanu  provellerc,  anno  altero  non- 
„  nifi  ambabus  manibus  cradicabltur:l!go- 
„re&:  iccuriopus  cft  in  anno  certio.  Su- 
„  fpcdam  nobis  oportct  efle  iftara  vanita- 
„tera  HifpaniiE:  fcmpcr  accufati  fucrnnt 
„  Hifpanicr;fium  partiuro:  id  omnibus  fuis 
„adiOnibusconfirmarunt,  quo  antiquior 
„  fuit  dc  iilis  querimonia ,  c6  fuifle  verio- 
„rem,  eo  juftiorrm.  Ex  Regno  cietero 
«exactifunt:  ccce  autem  pricmuniunt  &: 
„circumval!unt  fefc  induabus  Provincijs, 
„Gontcrminis  Hifpani^e ,  quicx  Hifpania 
„  venerunt.  Quodnam  hoc  humilicatis 
„cxcmplumeft  atquc  obiequij Si  lccus 
„  uUus  cft  ubi  confirmantcs  cos  fcfefcrri 
„  minime  oportcar,  id  profcdo  eft  in  Rc- 
„gione  Rcgni  limitanea,  rcmotaanoftro 
„  SoIeSdad  Madritanum  propi^sacecden- 
„  te.lbi  videntui  Hifpanias  cos  huracris  fu- 
„  ftinerc  :  ibi  fe  vidcntur  jamqi  ob  vallare 
„contra  Majeftat.  tuam,  &:  palamdiccrc; 
Tu  nos  Lutetia  &  alijs  locis  ejccifti:  fcd 
brcviores  tibilacc-ti  funcquamutnos  pro- 
pellas  ukerius.  «Hoc  vero  eft  indignifli- 
„  mum.Quid  fibi  nonulli  velint,Qui  fe  Sca- 
„  binos  prxdicanrjcorum  di(cipuli,&:  nunc 
„  veneno  ipforum  imbuti,  cquidcm  ncfcio 
„  quum  tam  fcrocitcr  pro  illis  dimicanr. 
„  Hoc  illi  tamen  oportet  fentiant,  (c  a^que 
„  iibijO  Rcx,  dcbcrc  obfequium,  quam  dc- 
„  bet  tenniflimus  Luccti(,^  incola.Niraia  hiG 
„  cft  arrogancia ,  nimis  obfirmata  rebellio. 
„  Hadcnus  fprcvciut  illi  oibitatcmtuam, 
„  uc  oh*m  aicbat  quldam:cura  nunc,  ut  ("cn- 
„tianc,  fctibi&:toti  poftcritati  tuar  per- 
„  pecuum  fcmper  debcrc  obfcquiura  :  ne~ 
„  mo  tara  cclfus  futurus  eft  ,  qui  non  con- 
„  trcmifcat.Nunquamin  filio  excidit  inju- 
„riarum,qua  patri  fadac  func,  rccotdatio. 
„  Igitur  aut  lefuitae  parcant  ncccfle  cft,auc 
„irrita  fiant  Arrefta  tua.  Atq;  hoc  cft  roa- 
„  ximura  deliberationis  arguracntura.  Dc 
„priorc  illo  gaudebant  raulti  ,6  Rex  ,  de 
„poftcriori  multi.  Dc  me  autcm,  non  ar- 
„  bitror  tam  fpcdari  a  Majeftate  tua  opor- 
„  terc,quid  fit  his  aut  illis  placituiu,  quam 
„quid  juftum  fir,  quid  utile.Non  potcs  dc 
„  hac  re,  ifta  ftatuerc  ,  quin  voluptatcm  cx 
„camulti,doIorcra  pcrcipiant  raulti.  Sc- 
„tnel  tamen  oporiet  ftatui,  non  fcm- 
„pcr  in  ccrto  fluitare.  Et  qua:  mclio- 
5,rcs,  obfecro,  anchoraj  cligantur,  quam 
utilitatis 


DePropagatione  Iesvitarvm.  Lihcr  IL 


„  iitilitatis  Sc  juftitiic,  quje  honcrtum  coiu- 
„  plcclicur, 

j,     Quod  ad  juftitlam,  manibus  Rcgum 
eam  commiru  Dcus.  AnteccfTorcs  tui,  6 
j,  Rcx,  inde  ab  omni  ant iquitatc  cam  fidci 
„  Pariamcnti  iUius  tui ,  quodf^r/ww  vaca- 
„  bant ,  pcrmifcrunt ,  &  prout  abundavc- 
„  runt  ncgotia ,  infupcr  alia  Parlamcnta  ad 
„  rcptenanum  ufquc  numerum  flatucrunt. 
„  Scd  Parlamcnti  Parium  lcmpcr  obiinuit 
hxc  pra:rog3iivaatquc  audoritas  ('ut  x- 
„  q  ium  fuit  ac  nccefTarium)  quod  ca  dcci- 
„dit  quie  fpedant  Vniverfitatcm  Rcgni. 
„  Hic  ordo  magnis  viris  eft  confertiflimus 
„in  omni  argumcntornm  gcnere  vcrfatir- 
„mis:  qui  omnium  maxime  in  co^nofccn- 
„dis  caufis  capiialibus  atqi  judicandis  fo- 
•„  lcntcxccllcre.  Nam  fi  qui  funt  in  orbc 
„tcrrarum,  qui  Cummum  judiciom  indu- 
„ftrtamque  ad  cognitionem  caufarum  af- 
„ferant,  hi  profcAo  funt  :  itaquc  nun- 
5,  quam  quisquam  cft  acculatus  infons,  qui 
j,  hos  libi  judiccs  pra;  alijs  omnibus  non 
„  poftulavcrit.  Hoc  novit  Majeftas  tua. 
„    Non  cft  aurcm  novum  quod  qu^eri- 
„  monisE  contra  lefuitas  ad  Pariamcntum 
„  hoc  deiata:  funt.  Nam  inde  ab  anno  1564. 
„deccm  advocatos  unico  Aclu  audivc- 
„  runt,  qui  Htcm  eis  intcnderunt :  quorum 
„is,  qui  orationcm  communem  habuir, 
„vir  bonus,  &  quitam  ftudiofuscrat  Do- 
„  mini  fui,quam  qui  maxime  frcra  miram, 
j,  ftupendam  narro)  pra:d;xit  omncs  adio- 
„  ncs  atque  inftiiuta ,  quac  in  iftis  homini- 
,,buspoftea  compctimus. 
„    Quum  ca  omnia  vidcmus  contlglffe, 
„  ux  illc  pracvidcrat :  prirnum  cafum  Aca- 
„  qdcmia^,quam  axl  paucitatccp  ftudiofor u 
„termille  adcgcrunr,  proeoquod  tricics 
,,mille  in  eavivebant  prius,ut  principio  di- 
,,  ximus:deinde,  fc  fubducentcs  paulatim 
„fubditos  ab  coobfequlo,  quod  luo  Prin- 
„cipi  dcbcnt,  &c  ad  Polnm  alterum  fpe- 
„  dantes:hic  omnes  dcmi^im  fremcrc  (nam 
„Icfnit<^jam  ftabi!iverant  potentiam  fuam 
„&:  fadi  erant  alijs  formidabile»^  omncs 
„muflitarc,  &  vocc  fubmiffa  diccre,  Hoc 
„  rcde  nobis  Mcflinius  Advocatus  Rcgius 
„f(jerat  vaticinaius :  ncc  ipfi  fidcm  habc- 
„  rc  vifum  eft ,  ncc  Soihona;,  qure  pra:- 
„moncbat  codcm  temporc  Socieratcm 
„  iftam  cflcad  dcftruendum  ,  non  adacdi- 
„candum  natam  ;  importaturam  rurbas  & 
„tcrnporaUbus  principibus  maximumda- 
„  mnum  allaturam.     Ha:c  ipfa  vcrba  funt 
,,  Dccreti  illius,qu^  cx  authcntico  cxcm- 
„  piari  cjus  (f\  exhiberi  jufleiis)  rccogno- 
„  fcct  M.ijcftas  tua. 

„  Ac  ubi  antc  ora  &c  oculos  omnium  ordo 


„  poliiicus  cverfus  eft  habenx  obfeqoij  rc- 
„  {'edix.  Magiftratus  in  vjncula  rapti,ctiani 
„  excarn^ificati  quidam  ,  furibundus  po- 
„pu!us  adexcmplumleonumlibere  vagan- 
„  tium  in  bonos  ixviens  j  lum  lcliucae  Pa- 
„trcsplcbcm,  bclluam  iftam  animantes, 
„  &  hinc  Commoletus,indc  Bcrnardus 
„  Occanum  blafphcmiarumin  Rtgem  (uu, 
5,  Dominum  fuum  emovcntcs.Contra  vcro 
„  effcrcntes  HiTpaniaj  Regcm>&  Pancgyri- 
„  cis  orationibus  cum  celcbrantcs ,  quem 
„raaximum  orbis  terrarum  Monarcham 
„pingcbant,  potcntiorcm  Romanis  ipfis, 
„  &:  ampiiorc  dominatu,  nunquam  fc  ab  il- 
„lo  dcfcrtum  iri,fc  illi  cfTcchariflimos  tan- 
„  tum  bono  efle  animo  &c  rccognofccrCL 
^vircsfuas  opottctc  ,  nunquam  fibi  auxi- 
„  lium  a  viris,  pecunia  comcatu  cfTc  dcfu- 
„  turum  :tum  dcmum  boncsomncs,  qui 
„radicatum  in  animo  adhuc  lilij  florcm 
„gcftabant,  poenitu»t  vt.hcmcijtifliaie  fi- 
,,dcm  Caflandris  iftis  minime  habuifle; 
3,At  fcio  fapiebant  Ph-ygcs. 

Q;)ura  Vlbefr. Puifiorum  Majtftaj,rua, 
„  6  Rcx  ,  in  cbfcquium  fuum  rcvocaftct, 
,,omncs  pro  ccttb  habucrunt,  tc  codcm 
„momcnto  infidos  apoculis  iftis  ejei5tu- 
„  rum  ,  qui  bonam  populi  tui  partcm  luo 
„  vcncno  i!.ft2ccrantj&  qus  tam  apcrte  c6- 
„jurari  hoftilia  omnia  in  defundum  Rc- 
„  gcm  &  in  Tc  cxcr6ucrant:fed  prudcntif- 
„  fime  vifum  cft  Majeft.  tuas  tcra  man^jus 
,,  cotum  traderc,  qui  juri  dicundo  pra:funr. 
„Academia,  qua:  multis  dc  eaufis  ruinam 
„particularcm  fuam  Icfuitis  rationc  ma- 
„  xima  imputabat,  ut  dc  caufa  gencrali  ta- 
„ccam,  mcnfcMaio  anno  1594.  libcllum 
„fuppliccm  obtulitParlamcntotuo :  Idem 
„  fcccrurft  Curioncs  &  Parochi  uibis:caufa 
,.  fiiit  ngitata ,  fcd  occlcfis  fonbusi  qua:  rcs 
„Ic(uitis  maxin^c  commodavir.  Nafti 
„p!craGUc  crimina,  qua:  nbjc6la  fucrunt 
„  ipfis ,  tcftiri  potu  flent  multi ,  qui  fo- 
,,ribus  apcrtis  circumftctiffcnt ;  &c  nova 
„crini!na  fuiffcnt  prolata  ,  dum  caufa  illa 
„  corapluribus  dicbus  agcrctur.  Supcrvc- 
„nic  idus  illc,  quem  Dcus  avertitatuis 
„  faucibus ,  tcquc  dcntibus  (uis  obvallavir. 
„  Nemo  dubitavit ,  a  quibus  audoribus  i 
„  prxfcrtim  ubi  innotuit ,  alumnum  Icfui- 
„  tarum  cfTc,  qui  fc  cx  illisaicbat  didiciflc, 
„  Rcgcm  adhuc  cxtra  Ecclcfiam  efTc,  Oc- 
,,  cidcndura  cjffc,  ut  in  plcnoPariamenti 
„  conccflu  tcftarus  cft  Extrcmum  illud  at- 
„  quc  infclix  inftitutum  non  aliunde  potc- 
„  ratexfifterc,  quamab  iftis  fa^vis  feroci- 
„  bufquc  propofitionibus,  quas  antca  dixi- 
„  mus.  Ha:c  cog^tata  non  crcfcunt  naiura- 
„  litcr ,  pia:cipuc  in  animis  Galloium^qui 
5)  procul 


De  Pv 


onc  I E  s  V  I  T  A  R  V  M.     Libcr  I  L 


„  pijus  nov!  vidcranc,  quam  Iciuica:  ad  nos   j>  crgo  totics  duplicctur  <juori 
jjingrcflTi  effcnr.    NcdrOrum  folum  non    },  tra  Arrcftum  fccerir ' 
„  fcrc  \\xc  vcncna  cx  rcfe:  nccclTc  cft  uc  ab 
j,  alio  dicantur  fata. 

Quamobrcm  itur  ad  Collcgium  ipfo- 
„  rura  :  invcnicur  intcralia  nanario  patris 
„Guignardi,  manu  cjus  tora,  qua:fuccum  ,dicatusmc 
„  medullamquc  totius  furiofx,  crucntx,&: 
„  horrcnd.r  iftius  dodrin^  contincbat ,  o- 
3,  mnia  convcnicncia  cum  ijs ,  qua:  pra:vi- 
„  fa  fucrant  indc  ab  anno  1564.  &  qua:  rc- 
„  ccns  fcrant  prrenunciata,  liccc  non  habc- 
„  returfidcs.  Cognitio  iiaque  inftituitur 
„p!ene3tquc  fjicnnitcr,  convocaiis  dua- 
„bus  Cimeris  feu  Collegijs  Parlamenti: 
„  manum  fuam  Guignardus  agnofcit.  Cha- 
jjftcllus  omnibus  dominis  audientibu^  di- 
„cit,  hunc  Ordinarium  Icfuitarum  fermo- 
„ncm  effe,  Regemadhuc  extr.i  'Ecch^im effe^ 
„  itcet  Cathoitcum,  quU  perdurei  adhuc  excom- 
„  municatio^eumijue  tolli  ofortereemedio.  Harc 
„  plane  coniona  cum  Guignardi  difcripto: 

„  Si  non  potefl  compom  f.ne  hello, geratur  bel-   „  tibicincs  funt  atque  erifmaraV  hofteV 


atorcm  pertincar, 
cs  reus  con- 
nc  unus  quidcm 
poftca  comparicurus  cft.  -rtane  crgo  h:ec 

rcsv,dcturfaaud,fficiUs,utetiammeri. 
to  impofTibilisdicaturclfc^ 
Alrcro  Arrcfto  Guignardu5  fuit  adju- 
;atus  morcKhorror  blafphemiarum,qui- 
»bus  dcfundnm  Regcm  dominum  fuum 
„  fubduus  petivcrat,f ar enfq;  doarina  iilius 
„  advcrfans  vit?  cu^,non  fincbant  ci  fcrvari 
»,vitamhnc  pcrgravi  tuo  pcriculo. 
»    Atquc  harc  Arrcfta  adeo  jufta  &  nc- 
«ccffana  eomperta  funr,  ut  in  al.js  omni- 
„bus  Iurid!Ci5convcntibus  fine  mora  cfFe- , 
«aadarafint,  fi  aTholGfano&:  Burdega- 
j»  lcnfidifccfteris. 

»  Dc  Tholofa  nihil  mirum  ?  Nam  ad- 
,)huc  crant  abalicnati  ab  obfequio  Majc- 
j,  ftatis  tux ,  quo  mcnfc  dcraum  Aprili  an- 
»001596.  reduaifunt.  Burdcgalje  autcm 
»  dogcbant  raulti  fummi  Cathoiici,  fed  Hi- 
fpanorum  &  Icfuitarum^qui  Hifpanomm 


„  lum  :  fi  helium  geri  non  potefl ,  occidatur. 
„  His  omnibus  cognitis ,  quid  potuit  lenius 
„Parlamcntum  tuum,  6  Rcx  ,  ftatucrc, 
„quam  ut  judicaret  fccundum  libellum 
„  fupplicem  Xcadcmiac  r  CumDcusipfc 
„quadam  fpccic  Miraculi  judcx in  hac  cau- 
„  fa  clT^  volucrit  i  rcvclans  fundicus,  &  ta- 
„  men  fine  incommodo ,  idipfum  quod  to- 
„  ties  diiVum  ,  repetit um  fuerat  contra  So- 
„cictatcm  iftam;  cui  ne  ccrtahabcrctur 
„fides,  artcs  corum ,  meilitaverba  &hy- 
„pocrifis  impedimcntum  femper  attulc- 
„  rat  ,  nc  cito  ab  eis  cxpedircmur. 
„  Poft  maximam  igitur  eognitionem 
„  caufa? ,  Parlamc'ntum  Parificnfc  tuum  A r- 
j,  rcftumfuum  pronunciat,  quo  jubcntur 
„cxulare  cx  toto  Rcgno  tuo  ,  omnibufq; 
„  tuis  fubdiiis  interd!citur,Ne  libcrosfuos 
„ablegent  peregre  in  Collcgia  ipforum: 
j,  qua?  quidem  vcre  cautio  cft  maxima  & 
„finc  cujus  obfervationc  vix  dimidium 
„frudum  cx  co  perccptura  eft  Majeftas 
„  tua.  Sempcr  cnim  daturi  funt  operam 
„diligentiflime,  ut  pcriculofas  iftaspropo- 
5,  fitioncs  doceant  adolefccntcs,  qui  aman- 
„  dabuntur  ad  fc  &z  obftringenr  corum  con- 
„  fcicnt!as,  ut  cafdem  alijs  inftiilcnt. 

Dicitur  quidem  tibi,  Rcx  Chriftianifti- 
„me,  non  pofTc  idcxfequutioni  mandari; 
„parcntcs  non  poffe  irapcditi ,  quo  miniis 
„cxtra  hoc  Regnum  Iibrros  ad  lefaitas 


j,fcnfiftimi,  qui  fummis  votis  cxpctebanr, 
jjutex  Aquitania  fua  pariter  cxtruderen- 
5,  tur,  ut  cx  ah"js  Regni  p.-irnbus  cjed/  funr. 
j.Sed  lefuita?  illico  ,  i.bi  de  fcntcntia  con- 
»tra  felata  cognovi/rsnc ,  fadioi.cm  ma- 
»gnam  &  porentem  cxcuarunr,  perinti- 
„moscongerroncs  fuos  in  doabus  Civita- 
„tibus  Aginni,  &  Vcimnx  Petracorio- 
»rum,  ubi  tum  adhuc  cah  bant  cineres 
„  pcrduellis  hujus  inccndij.  Sic  interecftio- 
„ncspcrfcribi  curaverunt,  adcomiras,  a- 
j,deo  horrcndas;utnihiI  poffic  cxcogitari 
j,hujufmodi:  fcd  non  eft  ignotus  Icfuita- 
„rumcalamus.  Nam  uc  fummatim  dicam 
>,  Parlamcnta  omnia,  qox  ipfis  cxilium  im- 
„  pcravcrunt ,  tuamquc  Majeft.  ad  iftud  e- 
„didum  pcrtraxcrunt  ,  etanr  harrctjca. 
j,H^c  ipfa  funt  illorum  vcrba  Relig.  Ca- 
j,  tholica ,  Apoftoitc£ ,  atque  Rom.  inimtci  Afa- 
y.jefl.  tuam  imbueruntfulfts  crimimhui  ut  eos 
^yipft  Regnoque  ipfm  exofos ,  &  fafpe^os  red^ 
5j  derent.  itf  m  :fne  alia  forma  ^  modo  prg* 
'•>^ceffH^ ,  ^  caufx  cognhione  minimum  in  con- 
^■>filium  mtffa  ,  exilio  eos  multavtsrnnt.  An 
„vcr6  unquamPailamentum  Gillia:,  tan- 
„ta  iniquitate,  mendacio,  &  (yncophan- 
j,tia  laceratumabullofuit,  atque  procul- 
,j  eatum.?  Scd  nc  hoc  quidera  fuit  illis  fatis: 
„proccdur?t  longii^is ,  utantur  minis,  aftir- 
„  mantcs  fupplicibus  Iibdiis  fuis,res  novas 
„Remp.  invaluras,  non  poffe  iftam  muta- 


„ablcgcnt  informandos :  Scd  nihil  cft  in.  „tionem  finc  altcrationc  &  rcb 
„orbctcrrarum  facilais.   Statuatur  folijm    „cx'fterc.    Si  xtatc  Francifci  Primi  Re- 
„in  eos,  qui  primo  contra  hoc  Arrcftum    „gis  ,  non  libeilus  fupplex  hcjufmodi 
„vcnerint  multa  coronacorum  raillenum,   „  ('nam  quis  cogitarc  fuiifcc  aufus.^j  fed 

z  «fcriptum 


178  VePropagatione  Ies\ 

„  fGriptum  ullura  ad  hos  rcrmoncs  vcl  tan- 

tillum  aceedens  prodijffcrjcapire  fuo  fuif- 
„fct  luiturus,  quifquis  ilhid  olferrcpra:- 
j.fumpfifTcM-.  Enim  veio  ilta  prazfumptio, 
j,  infolcntii  ifta,  \({e(riA^i^offa)v  voccs,ifta: 

contumclix  mancntes  abillis,  dicipulif- 
„  quc  ipforum ,  qui  vcncno  iplorum  infcdi 
„funt.,  (cft  autcm  hoc,  Piincipcs,  man- 
„  data  ,  Scnatiimquc  ipforum  contcmni  o- 
„portcrc)graviirime  ofTpcndcruntvIros  tuos, 
„6Rcx;  quibus  jd  crat  cor.ftitutum,  ut 
„cos  cogercnt  in  Mdjeft.  tua: obfequjura, 
„  ncc  controvcrti  mandata  tua  patcientur. 
„  Vicittamen  multitudo  urbium,  qux  ta- 
„  men  adhuc  rebcllabant,Tholof(^  fibfidio 
„  f  jjta::  facitque  ut  confilium  de  tolcrando 
„  malocapcrctur,  Vidcbantomncs  rabicra 
„f'jrorcm  ]ue  inimicorum  tuorum  ,  qui 
„  gladiura  adhuc  ftridum  geftabant  contra 
„tc  perftare  diu  non  poffc:  omoia  ipfos 
„  deficert! ;  poft  itaquc  brcvi  rem  facile  cf- 
„fedum  iri,  Hanc  cxcfecutionem  varit^ 
„cogitationcs ,  varij  cafus  adhuc  retarda- 
„  runt.  H^bes  narrationcm  bona  fidc,  6 
„  Rcx ,  &  fine  fuco  ,quomodo  res  illa:  gc- 
„fta:  funt,  cxpofitam:  quid  judicatum  & 
jjdeerctum  contra  lefuitas,  quid  cfFcAum 
5,cx  pattc,  quid  non. 
„  lam  vcro  non  ignorat  Majcftastua, 
„  vim  Rcip.  in  eonfervationc  &  cxcquu- 
„  tionc  Arreftorura  placitorutjaque  eonfi- 
„  ftercquac  fummic  Curia:  ftatuerint.Quo- 
„iies  dc  cis  labcfadandis  agitur,  (a:pe 
„muliumquc  delibcrari  neccfTccft  :  Opus 
„  cft  gravifiimum,  cujus  multa  funt  confe- 
„  daria.  Arrefta  hxc  nomen  tuum  in 
„fronte  gcrunt,  ac  infringi  non  pofTunt, 
,,quin  la:datur  Majcftas  Rcgumj  quorum 
„judicia  ab  orani  rciradaiionc  &:  muta- 
„tione  convenit  cftc  alieniftima.  Adde, 
„quod  in  illo  confenfu ,  6  Rex  ,  e  duabus 
„  Caracris  adunato,  ne  nnus  quidcm  no- 
„  rainari  potcft ,  qui  fumus  non  fit  Ca- 
jjtholicus,  &:  omnis  adverfa:  fufpicionis 
„expcrs.  Annus  jara  fcptiraus  agitur , 
„quuni  Icfuita:  vitara  fcratantur  illorum: 
„an  unquam  resullaexftitit,  cujus  nomi- 
„  ne  rcs  criminari  pofTcnt Quorfum  igi- 
„  tur  ocecntari  ifta ,  Odcrunt  nos  ,  qui  o- 
„pinioncm  fequuntur  novam  ?  hoc  qui- 
„  dcm  vcrum  eft  :  fcd  quis  cum  illo  ccc- 
„tu.^'  quid  in  concefTu  illo  potucrunt  ? 
„  non  magis  profeclo,  audco  diccrc:quam 
jjinconfift^rio  Roma::  nihil  magis. 
„  Vcruntamcn  inftant,  5i  aiunt  Parla- 
„  mcnto  fc  fuiffc  odio.  Quamobrem  qu^e- 
.^io?  An  idco  quod  Turonibus  non  ftic- 
„rint?  Hxc  vero  cur  illi  dicercnt,  cum 
„  maxima  pars  confclTus  Curia:  pcdcm 


^ITARVM.  Likr  IL 
„Lutetia  non  movcrit  ?  An  Cfgoquod  le- 
„  fuitac  furami  funt  Caiholici  f  multo  mi- 
„nus  :  Nam  domini  illi  ,qui  funt  incon- 
„  fcfta  Curia! ,  magis  Cathoiici  funt  qu>.ra 
„illi,  &  finc  labc  ha:refcos.  Qua  igitur 
„causa  malos  in  vos  fuiffcnt  animo.?  ni- 
„hil  fane  adduduri  cftis,  quod  vcl  mi- 
„nimara  fpecicra  habcrc  poftit,nififorte 
„dixcritis  :  oderafjt  noi  ^  quU  fueramus 
„  in  caufa  tot  malorum ,  quA  obtigerant  Gal- 
,yli£.  At  cgovobis  rcfponjdco,  nulloju- 
„re,  hanc  rationcm  odij  in  ccnfum  vc- 
„nirc  poflc.  Si  Catilina  fuilTct  comprc- 
„hcnfus,  an  crgo  Romac  ludiccs  n6n  fuif- 
„fct  inventurus  .^*  Ccrte  :  &  tamcn  o- 
„mnes  Magiftratus  opiimiquc  civcs  omncs 
„facem  illam  patriic  odcrant.  Novum 
„igitur  ?3ithmentum Parium  inftituendum 
„cftet  damnandis  fcditiofis,  &  ijs,  quifa- 
„dioncscxtcras  adjuvant.  Atq,  hietibi>6 
„RcXjrera  unam  btcviter  fuggero,  quam 
„agaofcentIefuitas,  autfi  tuiomncslub- 
„  diti  amavifientjtc  ut  lefuita:  ifti,non  jam 
„totc!egantcs  libelli  fuppIieesadtcafFv.iic- 
„tur,  nunqua  Lupaiam  illam  Regia  ingrcf- 
„  fus  cffcs.  An  ifti  hoo  ncgaturi  (uni.^fi  nc- 
„  genr,  annon  tua  tamen  Majcftas  fccum 
„  fentict? 

„    Poftrcmo  autcm,  ubi  non  non  hahenr, 
„  quod  luftitiara  Arrefti  hujus  labefadct, 
,,c6  prorurapunt,  ut  dieant:  fi  nos  Gha- 
„ftellus  accufavit,fi  rci  fumus,  cur  non 
„afficicbamur  fupplicio  ultimo?  Htc  ego 
„  ref^ondeo  :  metiri  homines  isios  alienum  a- 
iynimum  ex  juo.    Cum  enim  cruento  eorum 
j.conflio  frafueri»t  ^   qui  innumera  capita 
y-i  tradiderunt  morti  ,  ut    tyrannidem  fuam 
i^horrore  confirmarent^  judicant  homines  ijli 
acerhiorem  foenam  fuife  meritos.  Cur 
„  ergd  non  funt  adjudicati  morti  ?  quia  non 
„  Chaflellani ,  non  lefuitA  fuerunt  ipforum 
„  ludices ,  qui  in  Terceris  Infulis  cervicespr^- 
j^fcindi  viginti  o5io  procerihus  ,  ^  nohilihui 
y^qutnquaginta  duohus  Gallis  uno  die  intahu- 
„  lato  eodcm  curaverunt ,  ^  quingentos  Fran- 
^■ycijcanos  aliofque  Religio/os  /ufpendi,  qui 
,,  Conciones  fecundum  Lufitania  Regem  ha- 
,.  buerunt.     SAvitiam   iTtam  odimus  Galli: 
„  in  clcmentiam  femper  inclinamus  ,  modo  ne 
^^inhumana  fit.    Tot  homines  fi  morti  fuf- 
tyfent  traditi  crudele  fuif/et  fa6ium  :  fin  e 
,,  diver/o  ferrentur  tj ,  qui  tot  harharicis  ma- 
le/icijs  caufam  attulerunt ,  nec  incuhant-, 
^,h£c  altera  fuif/et  gravifsimaque  crudeli- 
tas.    ^^id  igitur  ?  :ut  damnarentur  exilio. 
■>i^df»odum  fcitum  ejl  illud  apud  Taci-  a 
,ytum  :    Siy  Patres  confcripti  ,   unum  ' 
„  id  fpcclamus ,  qoa:  immania  funt  ifto- 
„rum  hominum  icclcra,  non  laqucus  in 
„cos 


Ve  Propagatione  Ies 
,ieos  fuflPcccrit;  fcd  viam  novi ,  qiia  nos 
j,  clcmcniia:  firaul  ac  fcveritatis  non  poeni- 
„  nitcat :  jubeamus  cos  cxirc  Regno. 
„      Et  ipfi  quoquc  Icfuitac  ut  ic  tclis  de- 
„  ftitutos  vident,que  in  hoc  Arrcftum  adco 
5,  utilc  &  neccfrarium  Gallix  jaculcntur, 
dicerc  non  dubitant,  fvide  quoufquc  ra- 
bic  &c  furore  fuo  iraducantQr)  non  eflc 
ampliiis  Parlamcntum  Patificnfc  Panfijs. 
Vbi  crgo,  qujefo,  nunceft  maximumil- 
lud  Parifienfc  Parlamentum,  quod  in  prc- 
tio  eft  8c  admirationc  omnibus  Gallis ,  o- 
mnibus  cxteris  ?  An  forte  eft  Madnti.? 
Eonc  vulcis  provocare  a  Rege  6c  ParJa- 
mcnto  ipfius  ?  Placctnc  ut  ibidcm  eum 
Pasanc  triumphah  magniim  illud  Aiccltum 
fiat  irritum,  prout  ibidcmfi^ri  cnravUtis 
dccrcto  Sorbonx  ,  quod  anr-o  156+  fucrat 
editum  ?  Vidc  pcr  Devm  immortalcm, 
oro,  vide,  6  Rex ,  hominum  impudcntiam, 
faftum,(upcrbia,qui3ufioi  in  Gillia  dicere, 
„Par]amentura  Parium  Gahix  non  clTc 
„amplitij  in  Gallia  ,  non  amplms  Pa- 
„nfienfc  Pariamentum  cfTe  Panfijs.  Sed 
cur  ab  ijs  parci  Suprcmx  Curias:  petimus, 
cum  Rcges  bipcnnibus  cultris  occidi  cu- 
rcnt ,  &  fuborncnr  cmiifuios ! 

lurtum  igitur  cft ,  6  Rtx,  jufttfiimum 
procurari  ,  ut  mandetur  cxfequuiioni 
Arrcftura  Parlamenti  tui  :  luftjcia  jpfa 
cft.  Non  abcrrat ,  qui  hoc  iccrinfiftit, 
itcr  ab  omnibus  tuis  raajonbus  tricum, 
qui  magis  ft-iducrunt,  laborav^jruncquc 
nc  judieatum  fierct  Parlam-nn  fui  quam 
ahud  quidpiam.  Nam.abfquc  hoc  fuif- 
fct,  quomodo  confirmari  pocuiirenc  fofc, 
ut  hbri  fui,  quos  nonnunqui^ra  in  cunis,  c- 
tiam  in  matrum  utcro  rcliqucbanc,  cot 
magnis  poft  fc  popuhsimpcrareuc  finc  his 
uiribus  juftitix  fuic.  fulcimcnto  fceptn  iui, 
colomnis  corona^fuae,  Sc  ftabUimcnto  fue- 
ccffionis  fua:. 

„  Qt^iicunquc  author  cft  tlbi ,  6  Rcx, 
„ut  comraovcas  Aricfta  dc  gravifiima 
„caufa  Reip.  in  Parlaraento  tuo  pronun- 
„Giata,  nunquara  iftius  piagac  i^ravitatera, 
„  confcquentiara ,  adjundaque  omriiaex- 
„  pcndit  fatis.  N  hii  deinceps  ibi  in  orbc 
jjCcrtum  fjturum  cffct ,  fi  quando  imrai- 
„nueres,  fi  infirmarcs,  fi  dcnique  labc- 
„factarcs  amphtudincm  tuam  amp  ifii- 
„mam  maximumquc  luum  propr.g  <acu- 
„lum  contra  omncs  rcbcllioncs  fubdito- 
„  rum  corum  ,  &  contra  omnia  cxtraneo- 
„  rum  inftituta. 

„  Atq;  hxc  dc  jurcrad  uf  litatcm  vcnia- 
„  mus.  Quis  tam  hcbcs  f  ft  6  Rex  ,  qui  non 
„  videat  hoc  ipium  Arreftum  in  magna  fc- 
„  licitatis  partc  poncndum  efTciquam  Dcus 


VITARVM.  Likr  IL  lyf) 
„  in  tc  contuhc?Si  parricidam  unum  fpano 
„  novcm  mcnfi  jm  in  plantario  fuo  ,  m  fuo 
„il]o  fcminano  nadi  funt,  quam  raultos 
„fcptennioadcpii  cfTcnc  ?  Piurimum  rc 
„fcrr  utrumconficias  centum  paffus,  aa 
„oa:ingenta  paffuum  miliia.  Dum  ocium 
„  dacur  cogitandi ,  dum  indormifccndi* 
„divcrfa  farpc  fubit  cogitatio  :  uirxo  fo- 
„  ICim  bono  momcnto  opus  cft,  6c  hotx  in- 
„(unt  dici  viginti  quatuor ,  quod  vulgo 
„dici  folct.Scd  cum  codcm  ^ftu,eadcm  ra- 
„bie,  codcmfuroris  impctu  is,quicx  illo 
„infcrnalicubiculoMedicatiorium  prodir, 
„hora:  moracnto  poteft  latera  fuaicgere, 
„hic  alca  graviscft,  6  Rcx,hic  pccLcu- 
„lum  cvidrnn/fim-im.  Non  eftin  divcr- 
„  (orijs  commorandum  ,  non  adferuntuc 
„  Lugduno  morira(^n6ftiquidd!c.5m;non 
„  lingua  diifetcos,nQa  vcftesvari^.  Nul- 
„ia  cx  parte  monica;  ram  figna  imagi- 
„ne^q;  adfcrri  poffunr :  finnul  CDuaitutum, 
„fimul  f.,a:um.  An  dubrtac  quifpiam  ,quG 
„nobis  proprior,e6  formidabiliorem cife 
„  peftilcntiam 

„  Ad  aiia  dcfcendamus  t  videamus  ex 
„a£tionibus  ipforum,  quarnam  fpes  nobis 
„abipfis  homuiibus  in  poftei  um  oftenda- 
„  tur.  Qiianquam  asquum  eft  antc  omnia, 
„6  Rcx,  conccdi  illis  poftulacum  fuum  i 
„ncmp'o,  ne  perfequaris  vindidam  cau- 
„  farum  Tiavdrrem  Regk^AureLunenfiSDucis. 
„Iuftifl"ima  poftulacio.  Qincquid  kiuji^ 
„mandato  dcfundi  Rc gis  commirc» unt 
„concra  Majcftaccm  tuam ,  non  dcbet 
,,ipfisobcffci  Ampliiisaffirmabo,ipfis  pro- 
„  deffe  debet.  Domino  fuo  fervierunc,  tum 
„  eis  non  fuifti  Dominus.  Scd  neqi  de  ca  re 
„  unquam  ullum  vcrbum  fuit  cum  iliis 
„communicatum.  Monftra  m:?a  fiognnr, 
„qu^  oppugncnt,qu.dcisfo]cmnt  :  hoc 
„nunqnamcis  objedumcft,  ner  fpcci  m 
„ullam  mParlamcnro  tuo  hab-iiffer.  Alia 
„in  ratronem  vcnerunt,  divcrfa  omnia: 
„Nam  intcr  res  alias  innuftieras  obferva- 
„tum  fuit,quo  fc  modo  crga  regem  defun- 
„<aumgcffrrint.  Huicfcbene  fijclitcrqj, 
„  dij  opus  fuit,  fervivcrunt  in  advcifisrcb*, 
„ctiamfi  contragermanumipfius  filium  (fi 
„  qucm  habuiffcfjhommes  ipfi  roinift>affer, 
„  mcrercntur  laudcm.  Rcx  vero  dcfundus 
„non  fuiiRcxNavarriE,  non  Dux  aliquis 
„  Aurcliancnfis:Rex  fuic  Gallix.  Non  adij- 
„cian3  iftud  gravius,  Regcm  fuiffc  eiga 
„ipfos  bcncficum,  faviffc  ipfispcromnla 
„  ignoraviffc  fcelefta  omnia  facinora»  qua: 
„machinabantur  in  ipfum,nam  qaum  dixi 
nRegem  fatjfe  GalUa^  dixi  omnia  EraC 
„Dominus  illorum,i]li  natalibns  fubdi- 
„ti  ilhus  :  huic  fcrviendum  fuir,  qua- 
z  1  „hfcunquc 


i8o  Dc  Propagatione  Ies 

„lifcunqae  eflctfan  vcro  unquam  exftitit 
„  mcllor  ?  ('feccruntnc  iftif'  utrum  fidclitcr 
^fervivcrunt,  an  prodidcrunt  ipfum  ne* 
qulflime.''  Hig  Rhodus  hic  faltus,  hic  pa- 
„  licftra,  Non  licct  his  cxcurrcrc,non  cara- 
„  pos  patentcs  qua:rcrc,  non  plaufibilcs 
5,  eommuncslocos,  ut  oftcndant  cloquon- 
),  tiam  luam  :  ad  hunc  nodum,  ad  capuc 
„iftudrcdcundum.  AuditcDominj  lcfui- 
„  ra^  non  loquor  dc  Aureliancnfi  Ducc, 
5,  non  dc  Nivartcno  Rege; mihi  vobifisum 
„dc  Regevcftro  icrmo  cft.  AnhuicDo- 
j,  mino,mquam  bouo  Rcgi ,  qui  vos  tanti 
„fccerat,(crviviftis?qui  tamfucrat  gratio- 
„fus  vobis,ra  adafTcntationcmblandusffru- 
„  ftrarogo,  non  Ojot  rclponfuri ,  cavebunt 
„<li!igeniiffime.  Quid  huc  prolaturi  funt 
„  quod  non  cmcntiatur  Majcft.tua?  Alium 
„  teftcm  eorom  non  dcfidcro,quse  Rcx  de- 
„  fundus  de  ipfis  pronunciabat.  Nunquam 
„  Prmceps  ullus  tot  effudit  qu^erimonias, 
„&:  juftasqucrimoniasdc  fubditorum  fuo- 
„  rum  proditionibus.  Ac  propterca  Rcxil- 
„  Ic  mitis,  bcnignus,  facilis ;  facilior  a:- 
,,  quoprx  alijs  omnibus  fubditis ,  curavic 
„iftos  Burdcgala  cxturban;  quo  certifti^ 
„  mo  argum^^nto  doccmur,  iftosfumrao- 
„  pcrc  &c  quafi  ad  infinitum  IxfilTc  Rcgem 
„  (uura  atque  oftcndjflfc.  Et  quis  hxc  in  du- 
j,  bium  vocarc  poflit  ?  an  crgo  ufque  adco 
„  hic  percgrmamur ,  ut  nondum  tcneamus 
„  cum  fcripfalcgifTe,  &  eerto  compcrifie, 
„hosvcros  Ligse  8c  confpirationis  audo- 
rcs  efTc.''  qui  omncs  arquo  magnos  ac  par- 
„vos  cloqucntia  fua  fafcinaverint,  qui 
3,  iftara  corifpirationcm  conftrinxcrint  a- 
„  gitavctintqiTc  advcrfus  Rcmpublicam, 
„quiveUs  rcmifquc  contcnderint,  ut  Ro- 
„  mac  Maicftas  rcgia  cxcommunicationc 
,,fcrirctur,  qui  procuraverint  ut  iftudto- 
„nitru  Galliam  pcrcellcrct  ,  poftquam 
,,hanc  fccleftam  fidcm  fubdit^  infudif- 
„fcnt,  Regcm  excommunicari  potuiffe , 
„  non  ampliijs  cfic  Regem,  fed  tyrannum, 
&:  ipfos  a  jurcjurando  fidci  abfclutos  cf- 
„fe.''  Et  quis  noftrumadco  malitiofus ,  ut 
„nolit  irtudcerncrc,  fi  lacobus  Clcmcns 
„non  fuiffcc  vcneno.  ifto  lefuitica:  dodri- 
„  na:  irobutus ;  ne  cogitaturum  quidem 
„  fuifle  unquam  dc  Hcro  fuo,  Domlno  fuo, 
„fuoquc  Rcgc  trucidandof  Nonne  abo- 
„minanda  ifta  pcrfuafio  firmc  infixa  &:  in 
„animo  ipfius  radicata  fecit,  ut  cultrum 
,,in  ventrcm  und\  Domijii  impcllcrct.? 
„  nonnc  ha:c  brachiura  firmavir,i£l:umquc 
„iterat;  juffic;  crtsdcnti  fc  hoc  fado  He- 
„rojcoffic  nominabat  Guignardu.«i^  avo- 
„  larurum  in  Paradifum  cfic  ?  V^trum  com- 
„  mitlit  caidcm,  lapifne  vcl  telum,  aa- 


viTARVM.  Liher  II. 
„is  qui  immifcrit  ?  Quis,  inquam,  adc6 
„raaIitiofus,  au  rcrum  noftrarura  impcri- 
„tuscft,  ut  ncfciat,  quam  Icfuiia:primum 
„  in  hoc  Rcgno  pofuerunt  pcdem ,  omncs 
„  Gallorum  animos  tam  procul  abfuiffc  ab 
„  iftis  hicrcfibus  ( nam  alio  nomjne  qi  i  vo- 
„ccntur,  potcftnculla  cxiftcrc  pcriculo- 
„fior?jut  intcr  dccics  ccntcna  hcminum 
„millia  non  fuiffct  unicus  invcntus,  qui 
„tantum  fcelus  vel  cogitationc  voluiflut 
„  attingcrc  f'  contra  vcro  raajorcs  noftri 
„pcrtudcrunt  montcs  ipfos,  Italiamquo 
„tranfmi(crunt,  ut  abirent  cum  comprc- 
„henfuri,  qui  Rogem  floris  LiUacci  ex- 
„  communicare  tcntaverat ,  homincmquo 
„  audacem  ad  honorariam  multam  &:  pce« 
„nitcntiam  publieam  impulcrunt,  qui 
„fcintillam  aliquam  inccndij  immicrar, 
„„  Anrc  deniquc  quam  ifti  j-iominrs  ad- 
„  veniflcnt,nihiitam  ab  ift:';  fcelerat  ffimis 
„  propofitionibus,  quam  Gailorum  animus 
„  abhorrujc. 

„      Dicitur  lacohi  Clememis  Apologiam 
^^Boucherm  probavifle.    Rcsfadu  facili<i 
Novit  Boucherus  nunquam  fe  Lutctiam 
„revcrfurum  cflc  ;  lata  in  Guignaidum 
„  fcntcntia  eft  ,  illius  gubcrnatio;  Spon- 
„deht  fibi  quotidie  Icfuira^,  fe  eo  reg  c'- 
„  furos  cfle  : facit  amici  oflicium,  ciim  pio- 
„  bat  Apologiam  :  ccrtior  illis  amicus  nun- 
„  quam  fuit ,  nequc  conjundior.  Ncquo 
vero  ftuduit  Theologiac ,  quam  illis  pra:- 
„ccptoribus.    H^ec  tora  fcit  Acadcmia. 
„Scdnc  refpiciamus  iftas :  foliimapcria- 
„  mus  illum  infauftum  Iibrum,  infauftam 
„  ApoIogiam,fpcdemus  fundamenta  prir.-^ 
„cipiaqucilHus.  Analia  funtfundamcnta 
„  cjus,  quam  pofle  cxcommunicari  Rcgcm 
„  cjufq'.ie  fubditos  a  jurcjurando  fidci  pr^- 
„  ftito  liberari  ?  Quid  dicunt  aliud,  quid 
„proGlamant  Icfuira:  librisfuis  omnibu.% 
„quos  antc  contulimus  ?   Pcrgamus  lon- 
„giLis.    Quid  aliud  ifta  concludit  Apc- 
3,  logia,  <\\i2im  Ahodtm  qudri^  tnveniri  A- 
^^h»dem  oporterei  Vndc  hoc  didicit,  nifi 
„  cx  Commolcto  &  Guignardo ,  qui  fcri- 
„  pfit  :  Sinon  fotefi  deponijine  bello ,  gera^ 
„  tttr  bellum:  fi  bellum  geri  noafoteH  occida- 
^ytur  ?  Et  antc:  Fa^umheroicum  a  lacoh 
„  Clemer^te  patratum ,  ^  donum  Spiritus  San- 
^^iii  vocatumhoc  nomine  a  noHruTheologisy 
,jjulie  laudatura  efl.    Obfervemus  ijlas  vo^ 
jyces^  noHris  Theologis.    Quinam  (unt  ifii 
„Thco!ogi?  Sandufne  Auguftinus,  Bcr- 
„  nardus  ^  alij  illi  boni  &  dofti  Patrc? 
„  ncquaquam  :  contrarium  plane  oftcndi- 
,,mus  :  hi  func  ifti  rcvcrcndi  Patrcs  le- 
„ruiiar  ;  ab  illis  quam  divcrfifijmi.  Apo- 
„  ftoli  funt ,  func  dc  Socictatc  lcfu  :  ac 
illi 


De  Profagatione  IesviTARVM.     Liher  \l,  ,gi 

„  illiquos  mod6  nominabam,  nihil  quam  „tanc  adco  potens,  adco opulentum,adc6 

„  (crvi  illius  crant  abjcdiffirai,  indigni  qui  „  magnis  ditiombus  imperans  ,  quam  do- 

„  corrigiam  folvcrcnt  calccamcrtorum  e-  „  mum  Auftriacam ,  quce  tcnct  impcnumj 

„jus.    Tandcm  veio  Pater  ille  Guigoar-  ,>  partcm  Gcrmaniaium  8d  Belgij,  amplius 

„dus,  qui  thcfes  iftas  calamo  ferrco  im-  „  dimidium  Itajiae.  Hirpaniasomncs,&:  ab 

„  buco  Rcgum  noftrorum  fanguinc  pcrferi-  „  ortu  &  occafu  Indias :  ut  taccam  id  iUis 

„pfcrat,  dcflcturab  itJisp.  166.  Defcniio-  „  pcrfuafum  clTc,  folum  Hifpani^  Regctri 


„nis  ipforum,  tanquam  fi  jacturam  fuif- 
jjfcntpafljgraviifimam.  Qoidmagis  ca- 
„  nir^a  rabic ,  magis  furiofuni  in  ifta  latro- 
„  num  parricidarumquc  Apoiogia  ? 
„  Hic  autcm  fubit  a"imum  quserere,  fi 
„  non  probarent  lcfuita:  iftara  Apologiam, 
„  camne  Duaci  palam  vcndi,  ut  fic,  pcrmit- 
5,  tercnt?  paccrcnturnc  ibihanc  narratio- 
„  ncra  poftularc  ?  Etfi  non  fum  auclor"cui- 
„  quam,  ut  oecidat  Regem  Hifpanix.  Mori 
„  malnn  quam  au£tor  circ.Cotia  cnim  alfc- 
„  ro  quilquis  intentai  in  vitam  uilius  Rcg;s, 
„  eura  procul  dubiodamnatum  effc  :  Nam 
„  ficintcntatur  in  DevMj  a  quo  inftitu- 
„  tus  cft. 

„  Sanc  le(mix  non  poffunt  impedimcn- 
„  tocfTe  ,  quin  il!a  ApolGgia  Duaci  venda- 
„  tur  palara  S>L  circumferarur  in  diverioria, 
5,ut  veodantur  Galiis.  Miferi  fci.icctPvC- 
„]igiofi  illi  nihil  audoricatis  obtinenc  in 


jjfufficcrCj  qui  totam  Chriftianiiatcm  cf- 
„ficiat  Catholicam. 

„  Nemoautcmcft  in  otbe  terrarum,  qui 
„  melius  novcrit  quam  Majeft.  tua  quoufq; 

ferarytur  confilia  domus  Auftriacse,  & 
„quam  primumidfibi  fpondcat,  quod  le- 
„  i-vxx  exoptant.    Ttcs  fratrcs  aur  affincs 
„  cc  circuraftant  5  a  Bajona  Caletuin  ufq; 
„ Geryon  cft:fcd  modo  confiiium arcanum  eqm, 
„ipforura,  &  quicunque  fuis  mUiTitatio-  Trotano 
j,  nibus  Goncilians  cis  gratiam  apud  fuos{^p^^^^^ 
„  fubdiios ,  ex  Rcgno  tuo  exeanr,  non  cft  tnr. 
„qi!6d  labores:  Gcryon  fuit  Rcx  Hifpa- 
„niar,  fed  Gallum  Hcrculcra  naduscft. 
sjScit  Majeftas  tua  fabulam  illam  cqui 
«Trojani,  non  aliadc  caufafuifTc  Inven» 
„tara,  quam  ut  doccamur,  quinquagin- 
„  ta  hoftc;  ignotos  ur.a  node  in  Rcpublica 
,>cfFcduros  ca,  qu.2  aprrii  hoftcs  quin- 
„quagics  raillc  non  pofiini- loco  deccnnio: 


„  ijs  Oppidis,  quae  domui  Auftriacae  pa-    „  Indicavit  ctiam  aliquos  fere  exiftcrcqui 


„  rcnt ,  nuilo  pretia  func.  Mirum  cft  quod 
„dicam,  fed  tamen  verilTimum.  Nove- 
„runt  omncs  quam  fit  homini  Gallo  diffi- 
„cilc  ut  ingrcdiatur  in.  arccm  Mf  dlolani: 
j,  Sabaudi  fpcciemoportet  indua*  ,  ma- 
„xirao  prriculofi  compcrtus  fucnc,  «om- 
„pareant  leiiiitic  ompcs  ,  qui  adhucin  A- 
„  quirania  &  Imgua  Occita'!.-  rupetfunt,  co 
^ingreffuri  i  &:  unus  Pater  lciuita  ,  Mcdio- 
>,  lani  agens  ,  dieat  fc  cos  pro  Jfefums  agno- 
„fcerc;  finc  mora  ftcrnctur  poos ,  magn^ 
3,  apericntur  portar.  Adco  baphium  Icfui- 
„ticumomnes  colores  cxfupcrar.  Enim 
„vcr6  quinam  funt  homincs  inotbeter- 
„  rarum,qui  mcliiis  fintde  CaftcHanis  rac- 
„riti,  quaraqui  Socictatis  iftius  quid  ad 
„cxaltatioacm  &  araplificationcm  impe- 
„  rij  illorum  tantuni  opcrse  coi:  tulirj*  Nam 
„huic  Lufitaniam  dcbe.nt ,  ut  nar^-ar  ipfo- 
„  rum  hiftotia.  Scd  unde  obfccro,  ra.irum 
„  Icfuitarum  in  Hifpanum  ftudium.?  Juas 
„animadvcrto  caufas.  Prior  eft  ab  ortu 
j,ipforum  Hifpanico,  quo  lanquam  de 
,,manu  in  manumacccpto,  in  hocardcn- 
ef.Uix  j>  tc  fpintu,  alunrur,  augclcunr,  cducantur. 
tKcura.  jjPoftcrior  eft,  quod  propoutioncm  hanc 
^'TiU.  jjipfi  pcrfuadcntfibi ,  non  pofie  Octoma- 
^n*,^'  „ivicum  irapcrium  evetti  nlfi  ab  co,  qui 
„  Monarcha  fit  toiius  orbis  Chriftiani  :  & 
9,  poftquam  huc  iiluc  oculos  in  omncs  par- 
„tcs  circuinduxerunt  ,nihil  i  fc  vidcri  pu- 


„  iftos  latcntes  inimicos  rctcgant,  fed  cis 
„fidcm  multos  iiabere  nollc.  Hrec  pro- 
„fect6,  nobis  adhiic  contigeruijt :  nihil 
„cnim  de  lefuitis  ac  confilijs  corura  di- 
„dum,  quod  nifi  poft  Idura  obtinuit 
„fidc-m. 

,,  Vt  auttm  in  gratiara  redeant,duo  cxpo- 
„nuntnobis,  fc  msgno  numcro  cflc,  &  fe 
„  ofticia  raagrja  Principibus  quibufdara 
„  prajftitifie.  Prius  illud  multitudincmi 
„adduci,  non  vidco  cui  fic  bono ,  nifi 
„  forte,  ut  nobis  incutiant  metum.  Equi- 
},  dcm  valde  ab  cis  mctu6 ,  dum  iri  regno 
„funt :  foris  ver6  non  funt  venruri  ad  Ba- 
„jonam  obfidcndam,  modo  nc  Eurdcga- 
„  Ise  fit  a  quibus  fcpareraur.  Pcrfuadcrc  ftu- 
„  dcntfortafle  nobis,  fuam  iliara  raagnam 
„propagationcm  bencdidionis  Dei  argu- 
,jracntura  effc.  Ha?c  copclufio  &  pcricu- 
„lofifi!iraaeft  &  peflSrha:  non  cnira  poft 
„  multos  adhuc  annos  Arfacidas' vel  parri- 
„cidas  conforccs  fuos  numcro  a:quaturi 
„funt;  utdc  Arrianis,  Albjgcnfibus,  lu- 
„da?;s  &  Mahumetanis  taccam.  Hocar- 
,,gnmentum  Lutherani  frequentarunr,Ic° 
jjfuitae  ficqucntaverunt :  nunc  ver6  aburi 
„in  fuam  rcra  volunc  i  non  bcnc  convc- 
„niuncifta. 

„    Qiiod  dc  fuis  offiGtjS  praedicant ,  quar 
„Principibus  fionnuihs  prasftitcruntj  nun- 
„q«am  dubitavimus,  qnia  homines  lunc 
t  5  capa- 


i8i  De  Propagatione  Ies 

„capaccs,  atque  ad  illa  idonei.  Scd  in 
„  Mundo  quid  pcriculofius  magno  ingcnio 
„ftudcntc  malcfaccrc?  Quorlum  tot  ja- 
„  dationcs  illius  /xav6r*ir(^  &  fufficicntix 
„  fuse  ncmo  dixic  eos  ftolidos  &  batbaros 
„  clTe.  Officia  quidem  illa ,  opinor,  pra:- 
„ftituri  func:  fcd  ijs  qui  virgula  divina 
„  quadam  ncc  Papam  inimicum  unquam 
„habucrint,ncc  caufam  cum  domo Aurtria- 
„  ca  ullam  difceptandam  :  quifquis  vel  dc 
„  obolo  eum  illa  licigac ,  fi  fidac  iftis  ho- 
„minibus,  dcijcictur  tandcm  ahquando, 
„fivc  cito  fivciarde:  hoc  illi  perfualura 
„  cfto. 

„  Si  placcbit  Majcftati  tuse  curarc  ,  uc 
„  pra:'egantur  orationcsj  quas  nobiles  Po- 
jjloniqaidam  in  Cominjs  habuerunr,  vi- 
dcb!t  fed'itioncm  civiliumquc  bellorum 
„  Iiiad--'ra;  qux  inter  Chciftianos  vaftan^m 
„Regionum  illa'-um,  qua:  a  S':ptcntrione 
„ad  Ortum  pcrtiucnti  lcluua:  foh  cxci- 
„tarunt:  qui  plurium  illic  pracliorura  fue- 
,,  runc  audores ,  quam  per  quingcntos  in- 
„  tegrosannos fuerintolim  commiffa.Non 
„efthujus  rci  ignara  Majeft.  tua,fivoIct 
„  mcminifTe.  Qaanquam  non  habcraus 
„  opus  ulhs  cxtens  hiftorijs;  qui  alijs  luppe- 
„ditamus  ipfi  cxcmplorum  latiscft.  O  fi 
„querda:  noftra: ,  6c  jufta:  mctus  caulas 
„minus  habcrcntvcritatis. 
Summayy  Scdannon  cas  potius  duppUcaturi  fu- 
fonfi''-  „  mus ,  fi  attcndcrimus  Rc g''las ,  &  bullas 
f*l507- ipCQjyjQ  cavcre,  ur  jurcfiifc  obfcquutu- 
„ros  fuo gencralipcr cmnia  Scin  oranjbus 
„uc  Chrifto  priefenti  ?  R<  go  autera  fi 
„  Dcus  ipfc  ahquid  nobis  raandircc  fuo 
„  ipfius  orc  ,  nonne  facicndnm  cflVt  ?  licct 
„cura  Abrahamo  dc  occidendo  filio  liaa- 
„co  agcrctur  ?  Qnis  ergo  non  vidcat,  fi 
„quis  milcr  cducnus  in  diiciplina  propo- 
„  fitionum  iftarura  dc  cxcommunicacione 
„  Regura  includatur  in  illo  Meditationura 
j.conclavi,  dz  alrerVaradcs  raandattraa 
„  Gcncrali  adfcrac  i  quura  Princeps ,  cujus 
„  agitur  ccdcs,vcrfatur  in  proximo:quis,in- 
„qaam,non  videat  mifcrum  illum,  qui 
„  credit  fc  damnatum  fore  animamquc 
,3  fuam  perditam ,  nifi  obfcquatur  Gcncra- 
„li,  (uo  rcmraomenio  aggrcfl"uium  cflc? 
„  Efto  autcm;  dcccm  ,  viginti,  trigirta 
„renuant  :  unus  tamcn  invcniarur  ncccflc 
„cft,quinoslachrymis  &  zrumiiis  cnmu- 
„lct.  Equidem  non  poflum,  oRcx,  cum 
„  anirao  mco  coraraioifci,  quomodo  ij  qui 
„iraportunius  caufam  agcrc  apud  tuam 
„Majcft.  voler.t ,  co  delabantiir,  ut  fibi 
„  non  ponancidantc  oculos,  quod  jamq; 
„  vidcrunr  i  ncc  rcputcnt  fe  roofquc  poftc- 
„  ros  in  cota  Gallia  probro  a:tcrno  forc ,  fi 


VITARVM.  Liher  II. 
„  infortuniura  alterum  acciderct.  Eos  itaq; 
„rogatos  volo,eogitcnc  dil.gentt r  ac  recor- 
„dcntur,  nihil  facilius  abfcondi  quam  fcc- 
„leracum  confiiium,  ncc  poflcqucnquam 
jjpenctiarcin  aniraum  aique  cogitaiaho- 
„  mincm  ,  nifi  Dcum  folum.  Cur  crgo  tam 
„pcriculolara  alcara  ineundara  putant. 
„  Quod  fi  qui  obfirraiorcs  in  fua  fcncen- 
„  tia  futuri  funt  (cifi  non  putcm)  cogita,  fi 
„  placct,6  Rcx,non  cfl"c  ilios  cultrum  lefui- 
„ticura  expertos  orcj  non  irruifle  in  cos 
„  Barrcriara ,  poflc  vadcs  corum  clTc  innu- 
„  raerabilcs  fubditos,  ficubi  lcfuitis  opus 
„  habucrint:forie  adhuc  nonnullos  cflc,qui 
„ftatuant  a:quo  diutius  Galiiam  bcilis  ei- 

vilibus  vocaturam  cflc,  aifi  ha:  tuib.-c,  tix 
„faccs  rcvertantur.  Quifquis  attci  dit  ad 
„  confilia  (ua:  q  iifn;  fuis  confulic  ncgotijs. 
„Tua:  Majeftatis  cU,  u  Rcx,  uc  impciii  m 
„  hoc  cuurapcftcro-umquc  tuorumconfir- 
„  raes  a.ivcrfus  omnia  curbirum,  procclia- 

rum,  fulrainumquc  gencra. 
„  AtPap3,inquiunt,poftular,C'jpir,  vult: 
„an  hoc  Uh  lani  bcnc  multis  nominibus 
„  meriro  recuiat.r 'js  esr  Refpondco,multis 
„  modi.,Pf  ur.ura  namq;  fana:ifl]mus  Patcr 
„cos  piobaturuseft,qui  perfuadcrecupiunc 
„Majcft.tUcT  rem  daranoliffiraaraiidq^hac 
„fpecic,  quod  intcrpellavcrit  Majeftatem 
„  tuam ,  qui  dc  ea  optime  fic  mcritus  Hic 
„cnira  audiquiddicatvetus  author  :  Nihil 
^^beneficijs  poricttlofius  :  fi  nos  fiervitute  ohli^ 
iygent ,  ut  faciamHs  id^  quodperniciofium  nohis 
^.jtidicabimus.  Etalcer  cicgancius :  ^i/yt^wi- 
,^ms  befiemeriti  pofiulatwnerem  fiecero^  quA 
„  mihi  valde fitt  damnofia ,  non  fiolum  peritgra' 
jytiai  fied  etijmjufilamihi  fiuperefi  occafiv  tjua- 
„  rimonix.  Rcx  profedo  Gahiic  in  con- 
j.dirioncm  rnif^ram  delr.pfus  c(l;,  fi  aha 
„  via  niCiitum  non  pctcft  agnofccrc,  ac- 
„que  corapcnfr.rc,  quarn  tuibando  Rc- 
„gnumfuura  incendiu.  Sccund6,ncgo 
„plane  hocdcfidcrari  a  Sandicatc  ipfius: 
„magis  diiigar  Galliara.  Novitfcdc  hao 
„viia  difccfluri  rH  cfle  :  hanc  vcr6  Socie- 
„tatcra  pcrpctuam  iri  fubrogationc.  Hxa 
„  cum  nos  invadct,  non  poterit  illc  ara- 
„  plius  fuccurrcrc.  Aicbat  quidcra  Phi- 
,,  lofbpus  :  rt  noris  fii  quis  quid  velit  ,  ofor- 
„  tet  idcm  fofifie nolle.  Quis  autcm  hoc  nc- 
„  fcit ,  non  polfc  Papam  lefuicis  rccufarc, 
„  quin  fubfcribac  omnibus  liceris ,  quas  illi 
„  popofcerinc  ?  Quid  D.  Cardinalcs  di^u- 
„  ricflenc,  ftudentcs  Rcgi  Hifpania-,  quo- 
„  rura  parci  annuam  penfitationcm  pendit? 
„  nonne  accrbe  &  fupra  modum  quercren- 
„cur,dcferi  in  fuisdifficulcaiibus  h(  mincs, 
„  qui  tot  labores  ad  S.  Scdis  arapl.ficario- 
J,ncm  fuftcrunt  f  Ccgitur  crgo  fanditas 
),  iliius 


Vc  Propagatione  I  r  ;  v 
,,il!iu5  optatls  corum  fiiblcribere  ,  vo- 
jjluntas  antcrn  coada,  no  volun(<is  qui- 
„dcm  dicenda.    Progrcdiar  loiigiu!?.  Si 
„Papa  cupcrct  Valcnciara  ad  Ccmitatum 
„  Avcnionenfem  adijci,  an  propfcrca  fic- 
jjretj*  cerie  ncquaquam.  Quodadlumv 
j)mam  rci  fpcdac  Rcgnumquc:  uo.iverfum, 
„idnonnc  pluris  cft,quam  Valcntia:  de- 
,,ccm.'*  Quart6,  hoc  quidcm  cgo  didi- 
„  ccram ,  Arrcttis  Parlamcnti  irritas  fieri 
„bullas,  quae  vcniunt  contra  libcrtatcs&: 
„thcfcs  Ecclefix  Gallicanac,  aut  contra 
„  Edida  Statutaque  noftrorum  Rcgura,aut 
„eontra  Arrefta  Parlaracntorum  ejus ,  id 
,,vcro  nunquara  didiccram  voluntatcPa- 
„pac  inGailia  polTc  Arrefta  fubrui.  Quid 
„  crgo  hic  opus  fado  ?    Rcra  fadu  faci- 
„lem.    Oportct  fanditacem  cjus  de  ra- 
„  tionibus  prascipuis  informari ,  cur  omni- 
,,n6  ncGcfTc  mandari  cxfcquutioni  Arrcfta 
jjParlamcnti.    Intcr  cas  auiem  harcob- 
„fcrvationc  dignaj,  qu2e  nondum  addu- 
„da  funt  :  in  alijs  quidem  coetibus  6i 
„  communitatibus   quibufdam  honuncs 
„  compei  tos  clTc ,  qui  fc  furentcr  gcffcrint 
„contra  officium  Regi  dcbltum ,  nec  lc- 
„fuitis  in  rc  ulla  ccffcrint*    Paria  fece- 
„  runt  illis.  :  fi  quis  alta  contcndit  vocc, 
„alicr  pulmonem  rupitclamoribus.  Hoc 
„illiaccurate  annotanthodicrno  dic  ,  & 
„tanquam  Oratorcs  magnl  pcrfonantrai- 
„  rifice  :  exftant  in  fcriptis  corum  fupplici- 
„bufquclibellisdc  hac  rc  narrationes  in- 
„tcgra^,  quarum  fumma  huc  rcdit  :  Si 
„multum  mali  attulimus,  alij  Religiou  ca- 
„dcm  fcrme  vcftigia  fcquuti  funt.  Scd 
„non  dicuntquodcft  rci  caputi  ab  hoc 
„cavent,  hoc  prsetcrcunt  filentio.  Quid 
„autcm.^*  Quod  in  alijscoetibus ,  fi  qui  a- 
„nimi  pctturbationc  partibus  Hifpaniftu- 
„ducruntalij  tamcn  non  dcerant  ejufdcm 
„  ordinis ,  qui  cx  dignitate  fervircnt ,  Tu- 
„ronibus,  Cadorai ,  Rcdonibus ,  Andi- 
„  bus,  Catalauni,  &  in  alijs  civitatibus  pau- 
„  cis  infignibus ,  quac  in  obfcquio  noftri 
„Rcgis  defundi  pcrftitcrunt.  Hi  boni  viri, 
„  vcre  Chriftiani.vere  CaiholiGi,ac  rcligio- 
„  fi  rcfellcbant,dcftruebancq;  in  fuis  cathc- 
„  dris  vcrltatis  ac  non  mcndacij ,  confola- 
„tionis,  ac  non  feandali,  pcrverfam  dc- 
„  fcdionis  dodrinam  ,  quam  Icfuita:  &c  di- 
„  fcipuli  ipforum  in  Civitatibus  rebellibus 
„indcfincnter  rcplicabant. 
„     Apud  lefuitas  vero  omhcs,  mirum, 
„  permirum  ,  nc  unum  quidem  inventum 
«cfTc,  qui  uno  paucius?  iterum  dico,  ne  u- 
„num  quidcm  invcntum  cffc,  qui  indc  ab 
„anno  89.  ad  annum  ufquc  94.  vocemuni- 
„  cam  ptotulorit,  qua  pattia:  fua:,  Principi 


iTARVM.  Lii>cr  II.  183 
„  fuo  coramodaret:  fammis  fucrunt  in  lau- 
„dibus  ,  alicnigcnae,  &  in  lcvandomctu 
„dominationis!llius  Qu^x  cum  ita  finr, 
j,  quid  arapliiis  adduci  potcft  ?  quis  ncgec 
„confpirationcm  gcncralcm,  maximam, 
j,horrcndam,furiofamquccxftici(rc?  Nunc 
>,  vcro  quum  male  cccidir,  mifcros  ciTc  nos 
>,  &C  plenosftuporis  arbitrantur,  fi  adhuc 
},  fpcranr,  fed  apud  nos  fcrvacum  iri ,  ut  a- 
>,  Iiaoccafionc,mcIiiis  provifis  rcbus,non 
„  omncis  cum  rcgoo  pcfrumdcnr. 
>,  Ae  duo  quidem ,  6  Rex  ,  adducuntur, 
„  ut  tibi  omnis  recoidacio  iftius  rei  &  fen- 
„fuscximacur  :  unum  cft  homines  iftos 
j,  valde  mutatos  cfie;  non  cos  jam  f  flcjquos 
„  vidcris ,  qui  tc  modis  tam  multis  infcfta- 
j,  vcrint:  altcrumquod  oftcnditur  cft ,  e- 
„  tiamfi  illis  animusefTet  nocendiMajcfl:, 
,)  tU£E  ,  non  tamcn  poffe. 

j,  De  priorc ,  oftedatur  in  oculis  tuis  Dc-  Notau 
>,  crctum  reignum  i^bipfis  fadiim:  Tiefede- 
j,  i^iccp negotlis  Jlatusjtve  Regmrum  ferumq\ 
i.pffhL  immifceant.  Age  dicm  Decreti  illius 
jjrtdi  vidcaraus.  D  <:  .ncfadum  cfieanno 
n  93.  Qnid  irgo.?  lamnc  oblirus  cs,  oRcx  i- 
ftos  hc.iUiiics  bis  ^'b  c-o  f .  mporc  ca^dcm 
„  tua.n  procuralTe.'*  Q^.xoamh^c  Decreci 
cxequutio  eil?  A;.  igarraraus  gcneralcm 
„cxceprionem  in  ftatu ns  ii:is  omnibi(<;  Cni- 
„fifiqu|dcft  pro  Rciigionis  bonoj  cxcc- 
„ptioncmad  omnia,  qoic  vcliti»!iquis,  pro- 
„  roganda?  Vcf  untame  fi  placct  cognofcere, 
„quacert6conftituerinr,nc  fe  porro  nego- 
„tijs  ad  ftaiu  pertinentib.immifGclcd^  qua- 
„ti  ftatii  faciant  Reip.  legcndas  foKuii  funt 
,,  nobis  dcfenfioncs  ipforum,  quas  veritatis 
„  dcfenfx  nominc  edidcrunt  p.xi^.ubi  utu- 
lur  his  verbis:  Scd  ftatus  iftc  qua^nam  crca- 
tur^  cft?  videamusin  osil!um,nc  Icfuitas 
ncgotia  illius  ineant,  nequc  indignationcm 
corum  cxperiantur,qui  propugnant  ipfum, 
&  funt  jemuli  ipfius,  Itempag.  231.  Expen- 
dant  itaquc  boni  ifti  Catholici ,  quid  di- 
cant,  cijm  cosaceulant,  quod  fc  negotijs 
jcquo  pluribus  occupcnt :  &:  ipfi  viderint, 
nc  perdant  ftatum,dum  tam  parvam  fua:  fi- 
dci  rationcmhabent :  &  ne  terrcnam  re- 
quiem  procurando,  tum  eam  non  recupc- 
rcnt,  tura  illara,  qiia:  in  ecelis  cft,araittant. 
„ Poteftnc  fupcrbius  &  arrogantius  dcraon- 
„ftrari  hanc  ipfius  voluntatcm  eflc,ut  per- 
„gant  diligentius  quam  fecerint  unquam 
„pcrdcrc&  fubvcitcrc  ftatum ,  qucm  fc 
„  novifie  negant  ?  atque  hoG  quidcm  cum 
,,  rationc  dicunt:  nunquam  animo  illorum 
„  alia  infcdit  cogitatio  ,  quam  ut  rcs  o- 
mncs  publicas  fubvcrtant,  Magiftratuum 
contcmptum  ,  motum  fubditorum  ex- 
citcnt :  „prout  fc  conjuratos  corum  ho- 
jjftcs 


jg^^  De  PropagjtioKC  I  es 

„  ftcs  dcclarant  cffc  ,  qui  func  aDnntcs  pa- 
„  cis.  Et  illiid  plurimum  obfcrva; -  <i:gnum, 
„  quod  in  eadcm  p  119.  ttt  odiu?» pofuli  con- 

cilient  ijs,  qui  tuum ftattm ,  0  Bex,  tuam  co- 
^^rona.m^  tuum  fceftrumcolunt  y  novam  vo- 

ccm  Gallieara  fabrcfcccrunt,  uiEjiAtiens, 
,',5;'.«//M/f/appcIldrenr.  Durantibus  procel- 
„Iis  ipforura,  nos  Politicos  appcUabantihac 
„voccjam  non  audent uti,cxolevit i  cu- 
„dcrunt  altcram;  ha:  perpciux  illorum 
„  artcs. 

„  Videsigltur,  6  Rcx,  quam  bclle  Ic- 
^fuitxfuum  illud  Dccrctura  excquantur: 
„atquchoc  ramen  utuntur  propugnaculo, 
„ut  labcfadcnc  omnia  ,  qua:  Majeftati 
,j  tua:  cxponuntur.  Scd  quis  unquam  fnn- 
3,  do  audivir,  cjufmodi  promifrionibus,cjuf- 
„  modi  dccrctis  haberi  fidem  ?  Taiuidcm 
„  facio  ,  quam  fi  PiratiE  Mercatoribus  o- 
j,  ftcndercnc ,  fc  in  conccflu  gencidli  fta- 
jjtuiffc,  ncampiiiis  cxerccant  piraticam, 
3>ncc  pracdcntur  amphus,  fe  hberam  cis 
„  copiam  faccrc  fccum  navigandi.  Hcc 
„  pucris  facile  pcrfuafcrint.  Et  quis  tam  im- 
j,  pcricus  adminiftrationis  Mundj,quinc- 
„  fciac ,  lefuitas  nunc  ad  omnia  tam  adrao- 
5,  vcrc  manum  ,  &  ampliiis ,  quam  unquam 
5,  feccrint?  Quid  longe  abcamus  ?  Proximi 
3,  vicini  noftn  fub  tyrannidc  ipforum  gc- 
5,  munt,  id  unum  cogicanc ,  qua  via  fcfc 
5,abiUis  cxpedianc.  Sed  ut  ad  inftiiutum 

fcrmoncra  redeam  ,  fi  Icfuitje  ad  nos  re- 
5,  vercifTciiC,  quis  corum  obfervator  efTct, 
„  five  autlgrapheus  ?  quis  dc  omnibus  nun- 
j,  cijs  faucibufquc  fubcuntibus  in  dcmos  & 
,,pcrdomos  ipforum  ccgnofcerct  dear- 
5,  canis  confitijs  qux  haberentur.?  de  ijs  qu^ 
„adferrentur  judic^js.?  Quis  non  iliosmo- 
5,  mento  vi-dcat  in  candcm  hbcrcatem,  qua 
„anno  odogcfimoodavo  ufi  funt ,  vencu- 
5,  ros  clTe.?  Amplius  adhuc  dico;  cciamfi 
5,artes  iilorum  concra  dignicacem  cuam,  6 
5,Rcx,comperiaseflcnc,  quis  pucas,dcin- 
„ccps  cas  judicaturus  ciTcc  Magiftratui  ? 
„qijis  fibinon  raetuerct  ab  anniSp.  redin- 
„  tcgrationc ,  nc  quando  itcrum  fupcrbam 
5,  ipfornm  tyrannidcm  fubcat ,  prxfcrtim  fi 
„cx  tam  folenni  cxilio  rcverfos  videric. 
„  Ccrncntcs  iraque  pationi  iirorum,  argrius 
,,  tibi,6Rex,  perfuadcri  poffc ,  nunquam 
„Icfuiia:  volunrarcm  ptavara  defoic ;  ad 

caput  altcrum  iranfiliuox ,  non  cis  ad  fo- 
„repotcftatcm  malcfi(.icndi  cibi.  Atquo 
„ut  adhanc  fidem  racHus  adducant  Ma- 
„jcftatcm  tuamin  hbelhs  fuppHcibus  fuis 
„cxultac  Icfuitarum  oratio,  vjclorias  tuas 

cftcrcncium,  fcrmoncs  quofquc  Pa- 
7,  ncgyricos  in  vcrnaculum  noftrum  fcrmo- 
5,  ncm  convecicncium.  Homincs  a  naiura 


viT AR V M.  Lther  I J. 
„amancaudirc,  quum  narrarur  ipforum  fc- 
„hciras,  oRex  amphtud-) , firraitas  ftatus 
„&  dignitaiis  fua:  poft-:umque  fuorum 
„laudibu5  ipforum  conj  inda.  Gaudeo 
„equidcm  cum  vidco  homincs  seque  tui 
„amantesac  vita:  fuae,  cx  animo  ftudio- 
j,  fos  luijin  co^lura  ufquc  arma  cua,  trium- 
„  phoscuos  provchcrc.  Hoc  mcrccur  vir- 
„cus,  hoc  pabulum  ,  hoc  clcmcntum 
„ipfius,  hxc  pulchcrrima  ipfius  compen- 
j,facio.  Scd  cavearous,  6  Rcx,  oblccro, 
,>  caveamus  ab  inimicorum  laudibus.  An- 
j,  nocavcrunc  veccrcs  ,  raagos  auguiifli- 
„  mos  laudando  fafci.naffc.  Cavcamus,  o 
,,  Rcx,  ab  iftis  Sircnibus,  quas  adco  fua- 
j,  vitcrauribus  adblandiuniur,  ut  foporcnc 
j,  nautas  ,  &  gravatos  foranqf  iaccrent. 
„Quara  tamfpceiofa  verba  au^i.so  Rcx, 
j,  inorc  ipforura  ,  annon  rccoidaris ,  os 
j,  tuum  ab  uno  dc  fcminario  ifto  vulncra- 
j,  tum  ?  Cumtotflorcs  audiscloqucnti^, 
j,tonne  cibi  in  mcnccm  vcnic,  Gymnn- 
>, fiarcham  corum  Barrcrie  animum  accen- 
j,  difle  hoG  flurainc  cjoqucntfje  ?  Non 
jjmale  obfcrvavcrunc  iih,  oRcx,  in  luo 
„hbclIo  fupphcc ,  non  dico  clcmcniiyra 
„fqua:  fciuper  cft  laudabilis  judicio  coa- 
5,junda,  alioqui  vircus  cfie  dcfinic  j  fcd 
„bonicaccm  ftolidam  luhj  Casfaris  ab  il- 
j,  lo  Principc  Romanas:  eioqucntix  cve- 
j,  dam  cfte,  &:  quinquaginra  duobus  pre- 
j,hjs,  qu^  iiie  gefTcfac,  anCcpofitam:  Sed 
5,  non  pcrducurt  ad  finem  hiftonam:ncm- 
„  pe  ,  fic  cum  obftupcfccifrc  fui  fcrmonis 
j,  clcgantia,  ut  fuos  capiralcis  hoftcs  rc- 
„vocavcric,  latcribufque  fuis  .ndcfle  cu- 
„ravcric  ,-qui  paulopoft  eum  ftilis  confc- 
„ccrunc,  qucm  ncqucMars,  ncque  Bcl- 
j,  lona,  nequc  mulra  ccntcna  armatorimi 
,,  millia  potucrant  oftendcre.  Patcrc  fu- 
„cum  fi  cibifieri,  non  magis  cibi  parcitu- 
„ri  funt.  Ac  tumajque  triuinphiim  ca- 
,,  ncnt,  uc  Oracorillc,  qui  poft  claniabat: 
„  TAucimAnu  percufferunt  C^fatenjy  Jed  cmnes 
^.animo occiderunt.Scio  re  rclporjfnr(]ra,raa- 
„  ximura  illum  Imperarorcm  fDiffe  ufurpa- 
,,  rorcm  :  atcgo  viciflim  rcfpondeo,  u/iicnm 
,,  membraKam  Romanam  ex  lefuitarum  doBri- 
„  na  poffe  efficere ,  ut  tyrannus  hahearts :  quam 
„dodrinam  profitcntur ,  &  jadant  ho<j 
„hoc  adhue  tcmpcre  ;  nequc  dcinccps 
„ncgaturi  funt ,  nifi  Gencrahs  ^pforura 
„fubjcdus  Hifjjano,  uc  alij  quaiuor  o- 
„  mncs  cxfticerunc,  prius  difpenfationcm 
„  indulfcrit,  ad  caucclam ,  diifimulandi 
„  dodrinara  fuam  ,  uc  pedcm  reponant 
„  in  Galhain.  Sed  hoc  verbum  a:g:c  pro- 
„nunciaturi  funt  ;  Non  pofTc  Pjpam 
cxcommunic^rc&:  fulmine  fcrirepioau- 
doriraic 


De  Pro^dgatione  IesVitARVM.  Li^er  II 
aoritate  Reges ,  &  fubditos  Rcligionc  ju-  „  adhibuciis ,  non  potcr is  impcdirc.  Me- 
risjurandi&:  datar  fidei  exfolvcrc.  „  Quo-   „  mcnto  did  jm. 

„  modo  icripta  ipforum  omnia  conciliatu-  „  Quod  Rcgulx  ,  reftriariones,  8^  mo- 
jjruscfifct  ?  H2C  rauiationcs  nova  in  iplos  j,  dificationcs  tibi  proponuntur  ,  falieris. 
„  erimioa,nov2c  probationcs  ciTcnt.Ad  in«  „  Et  qux  poflunt  hx  Kegola:  cicgantcs  cf- 
„  fticutL'm  rcdeamus.         ^  ^         fc  ?  Vidcaraus,  agcndura  ,  csfquc  in  con- 

„  Hoe  crgo  tibidicitur,6Rcxi  quam  3,  fiiium  mirtamus.  Quid,  an  Icfuicxnc- 
„  oprime  ccnftabilitus  cs ,  admodum  mc-  „  mincm  dcinccps  alloquuturi  funt.^  ncmi- 
„tucris,  vaide  cs  terrori ,  trcmunt  omnia  ne  ufiui  quis  cgo  ufus  iilorLm  futurus 
„  fub  pcdibus  tuis,quid  Icfuita:  poffentin  ».  cft^nonnc  juventutcm  informaturi  funt? 
„  te  cfficere?  Speciofa  vcrba,  &:  C(i  fpccio-  „  Hic  vcrb  folus  eorum  practextus  cfi: ,  qiu 
„fiora,qu6d  maximacx  parte  vera  :  quo  ,>  patrocinatur  iilis  j  eifi  rcvcra  lireras  fu- 
„  bcne  nobis  cft ,  &  iilis  maie.  Sed in  pri-  ,>  pra  quara  ex  parte  dimidta  cxftinxcrunr, 
„  mis  tc  oportct  ,6  Rcx ,  iftud  advcrtcrc,  „  quas  raagnus  Rcx  Francifcus  Mufarum 
„  cos ,  qui  tintopcre  magnificant  potefta-  „  paccr  in  Galiiara  revocavcrat  [  ccfTanto 
„tcm  tuam,feadtiucinduabus  provinciis  „  au-rcm  caura  in  Rcgno  univerfo,Gcffabit 
„Rcgnitui  ,  contra  audoritatem  tuam,  „  maium  ]  Ergo  juvcntutcm  fub  fcrula  fua 
„  contra  edidum  tuum,  contra  Arrcfta  tua  „  habituri  funt:  &  qua  via  hic  nos  puramus 
„  tutatos  cflc.  Non  fum  ncfcius,eos  cx  pau-  „  impedire  pofTe  eam  imbuant  illis  pcricu- 
„  culis  annis  fpecicm  aliquara  dilationis  „  lofis  omnibus  documcnti<;,quc  antc  dixi- 
„  cxoraflc:  at  cam  non  fcmpcr  habucrunt.   „  mus. 

„Prxtcrea  memineris,fipiacct,  6  Rcx,  io  „  Scd  fingamus  .'^is  non  eiTc  Collfgia:  o- 
„  mcnfc  Majo  anni  84-  fjiffc  optimc  con-  „  roncis  ccrte  vctcrcs  ipforum  ff«tre;/cn- 
„  ftirurom  dcfundumRcgem  in  hasredita-  „  tmam  urbium«5on  impcdies  ,  quin  rcvi- 
„  tc  fratrum  ,  pains,  avij  &  tamcn  poft  an-  „  fant  ipfoc.Et  novit  Deus,qi:am  admir&bi- 
„  nos  quatuor  cum  a  Icfuitis  Lupara  cxtru-  „  Ha  effcda  novita*;  in  Galiia  affcquaiur : 
„fumcfic.A  Icfuitis  dico.-nanj  aUi  brachia  „  Dcus  novit ,  qua:  tuba;,  qui  pra:curforcf, 
„fucrunt,&  pcdus  foliam :  hl  fucrunt  illud  „  qui  jam  advci  tarint :  Dcus  novit ,  qulm. 
„  ipfum  cotpus  ,  quod  tcgcbat  fcapham.  „  fof titer  caataturi  triumphos ,  &  figna  re- 
„  Hx  quis  mcUus  novcrit,  quam  Majcftas  „  pofituri  fint  /  Ccrte  non  mandabis  ocgIu- 
„  tua  ?  -  5>  dicorura  januas,nc  quis  invifat.  an  potcfl: 

„  Vt  tamcn  Ubere  dieam ,  6  Rcx ,  quod  „  uila hora  prseccxtus pietatis homines  iftos 
j,fcntio,nccamplificatis  juftismetiiscau-  „  dcficcre  ?  Tum  quam  importune  infta- 
„  fis,  ncc  imminutis  (  hoc  poftcrius  foret  „  bunt  [  rcputct  Majcft.  tua ]  qui  in  Rcgno 
„longe  periculofius  :  Optimum  pharma-  „  &c  cxcra  Rcgnum  patrocinantur  ipfis ,  ut 
„  cum  In  caufis  ftatus  &  Rcipubl.  eft  diffi-  „  h^  omnes  Rcgulas ,  oranes  rcftridioncs 
„  dcntia:  fa^pe  ufa  cftMajcftastua  6£benc  „amoveantur,quasproponuntinhoetcpo- 
„  fuit )  ut  igitur  dicam  tibi  ,  quod  fcntio,  „  re,ut  janua  cis  aperra  fit?IiU  ipfi  qui  nunc 
„nonarbitrot  dum  fuperftes  futurus  es,  „ proponuntcas,primiomniumaauri funr, 
^  ( faxil  Dcus,  ut  fis  fupcrftes  quinqusginta  „  ut  cxpungantur,  &  vbique  rcftituatur  le- 
„  adhuc  annos  &:  ampiius  )  lefuiias  apcr-  „  fuitis  locus.  Hoc  ipfum  cft  ,  qaod  iilis  in 
„ie  fccnam  fuam  aftoros  efTe.  Vcrunta-  „aurem  infufurrant:Hoc  rantiara  aGcipitc, 
„mca  pro  corto  habeo  ,  in  hac  rc  mihi  in  hoc  tantiim  cftotc,minuamus  Arreftum 
„  afTcnfuram  Majeftatcm  tuam  ,  nequc  ia  iftud ,  ca^tcra  vobis  ne  funto  cur:u.  „  Qjot 
„tua  cffe  ,  ncquc  in  tuorum  Parlamen-  „  intcrvcntores  illis  prxfcntibus  futi  ri 
„torummanu,  impcdire,  quin  lcniccr  &:  „  funt  ,  quibus  abfentibus  funttam  multi? 
„  fcnfimanimisfobditorumtuorum  iofun-  „  Tom  vcro  Majcft.  tua  non  cft  ampliijs 
„dant  opinionem  fuam  de  caufaexcora-  „magnumil!umclypcum  habifura,  Arre- 
„ municationis,  viribufquc  illius,in  locis  o-  „  ftum  Parlamenti  fui  ,  quod  elTc  oporfct 
„  mnibus,ubi  futuri  funt.  >,  inviolabilc.  An  ulla  in  Mundo  potcft  tibi 

„  Eccc  igitur  raalum ,  non  parvum,  non  „  juftior  fuppctcrc  cxcufatio  contra  ifta  o- 
„  mcdiocre,  fcd  magnum  ,  maximum ;  &c  „  mnia  iraportune  dida  ?  Hic  Clypcus  ubi 
„quod  gravius  malum  potcft  cxiftcrc,  „  effradus  fucrit,quidtum  potcritafFcrri, 
„  quam  fi  tibi  forte  ante  quadriennium  «-  „  ut  irapediatur,  nc  pcdcm  vbiquc  ponanr, 
„  lipiantur  amplius  dccics  ccntcna  fubdi-  „  ficuc  anno  88.  nifi  iftud,  cffc  periculorura 
„iorum  railha.?6  luecm  pcriculofiffiroafr^:.  „  ^rtificcs?Deum  iramortalem!quidcft,cur 
„  hoc  ,  inquam  ,  raalum  cft ,  quod'i  i  h-  „  .rtud  non  dicas  hoc  ipfo  tcmporc?Eft  ad- 
„pcrftite,tc  Rcgaacsidtt,  ut  dilig^nciam  „huctibi  corum mcmoria  rcccns,quacro- 
„{ummam,  piovidrDriam  tnaximirahie  „ veruntfaccrc: fioblitus cs, pcrfcneftrara 

a  a  rcfpi- 


iSo  De  Profdgdtione  Iesvi 

„  rcfpicctvix  in  ullo  Rcgni  tui  loco  futums 

cs,  quin  ex  co  vidcas  innumcra  dorauum 
j>  rudcra,  quas  corrupcrunt  ignc  ;  orpha- 
j,  nos  infinitosiquos  ad  paupcrtatcm  rcdc- 
„gerunt.  Et  hoc  libi  non  afficic  animum? 
„  Afficic ,  fcio;  nam  tibi  mchor  eft  animus. 
„  Ac  inicrecflbrcs  ipforum  tc  jugulo  tc- 
„  ncnt.-an  tibi  laccrti  dcfunt? 
„  Ccntclimamforte  maUpartcm,6  Rcx, 
„  habcs,quod  ilh  tc  vivo  &(.  vidcntc  allaturi 

funr.  Si  chartam  hanc  mcam  in  aliqucm 
„  conclavis  i'ji  angulum  conjcccris,  poftca 
„  vcrb  imprudcns  aliquando  cafu  in  cam 
„  incidcrismc  vcra  dixiffc  judicabis. 
,j  Scd  cftojdcmus,  eos  ncc  rautirc,ne  fpi- 
„  rare  aufuros  ,  dum  vidcbunc  afpcdum 
„  tuum:n6nnc  prudcntia  raagnorum  Prin- 
„  cipura  ccnccur  ulccrius  penecrare  &  pro^ 
„  fpiecrc  propccr  vita  fuamjpraccipue  fi  ad* 

func  hbcri?Dum  corpora  noftra bcne  ha- 
j,  bcnc,6  Rex,non  fcncimus  plurima  incom- 
„  moda,qux  invadcfice  morbo  folenc  cxi- 
„  ftcrc:Ita,  eum  valctudo  magnorum  Rc- 
„gnorum  accidentibus  petcurbacur,  quse 

Dco  placcc  imraicterc  ,  cxcitantur  non 
„  pauci  humorcs  pravi,quorum  ftance  feU- 
„  cicace  nullus  fcnfus  cxftitcrac.  Hxa  funt 
„  ccmpora,hae  occafiones,quas  Icfuicac  ob- 
„  fcrvanc  ftacarii ,  nec  unquam  finunt  cfFu- 
„  gcrc.  Si  primo  impccu  locum  non  obti- 
„  ncnt ,  altcro  vires  ingcminant ,  iicmquo 
„  tcrtio.VinGunt  in  omnibus  pcrvicaccs. 
„  Non  fcmpcr  idcm  vigor  incft,  idcm  ad 
„  rcfiftcndum  animus.Quis  morbus  rccidi- 
,,  vo  gravior  cuius  minor  cft  eommifcra- 
„  tio,fi  qua  noftra  eulpa  fadjm  cft.-pracfcr- 
,,  cim  ubi  caufa  mah  bene  animadvcrfa  cft, 
„  &  nobis  cura:  non  fuit,ut  bcne  ab  co  ca- 
„  vcrcmus.  Faxit  Dqus,  ut  fim  falfus  vatcs: 
„fcd  profpicio  animo  tandem  hoc  Rc- 
„  gnum  opcra  Icfuicarum  in  cincrcs  abicu- 
„rum.  Idfcmei  vidcmns  pcr  illos  confla- 
jjgraffc  tam  horribih  inccndio  ,  uc  indc  ab- 
„  Afia  ipfa  viderccur:  invcncus  eft  Rcx  ma- 
„  gnus ,  plcnus  virium,  plcnus  cxperienciq, 
„noncapicns  fomnura,  nifiquum  vcUec, 
„  fcrrcus  ad  laborcs ,  ad  pugnas  chahbeus, 
„  qui  hoG  irapccu  cxcinxit  maium.  At  non 
„  fcrapcr  magnos  iUos  Principes  ,  8£  flo- 
„  rcncc  ^etacc  iargitur  Deus.  Ecquis  non 
„  videc ,  quum  hujus  Rcgni  prima  nox  in- 
„cubucric  ,  h>3G  inccndium  maie  extin- 
jjdtumgravius  qu^m  antc  unquam  rcdar- 
„  furura,&:  libcros  noftros  perditurum?vos 
„  dcploro  ,  6  mifcri  mei  Uberi :  nam  mihi 
„quidcmhunc  mccumadiraic  actascadu- 
,,cacanicics  mca. 

„  Aniraadvcrco  aliqucm  cibi ,  6  Rcx,  in 
ti  aurcm  didurum:Rcde  quidcm  tccum  a- 


TARVM.  Liher  II. 
„  gitur  fcripio  &  fpccicm  magnam  habent 
„q'ja' cxponunturtibi :  fcd  capeie  animo 
„  non  poflum,quomodo  Icfuitxofficia  tibi 
„  non  multa  cffcnt  dclacuri ,  fi  itacffcc  do- 
„  dlrina  illorum,  uc  modo  audivimus.  For- 
„  tafse  ctiam,6  Rex,qni  hoc  tibi  dicit,idem 
„  crcdicagitqucbora  fidc^qucm^dmodum 
,,  plcriqueeorura  ,  qui  caufaraillam  agjnt 
„  apud  tCjfunt  ignaii  vcritatis,qnam  modo 
„coram  tc  protuli.  Quara  ilii  fitcncrenr, 
„  non  minore  ftudio  rogarcnr,ut  Arrcftoru 
„  tuorum  cxccuiionem  mandes,  quam  im- 
„  portuni  funt  hodicrno  dic  uc  infringas  ca. 
,)  lara  drgorei  dcclarationcm  cx  vcriiate 
„  affcro.Quum  tibi  Iefuitse,6  Rex,magnos 
„  illos  fuppliccs  hbellos  cxhibucrunt,  adco 
>,  phaleratos,  adco  fplendidos,  adco  mclli- 
„cos  ,  convenicbac  cum  opcime  tibi  cum 
„  Patrc  fandiflimo:  qua:  ratio  igitur  fuiflct 
„  impcdimentoillis.necibi  fpondcrcnt  of- 
„  ficialWquid  aliud  fuifletdiduri.^an  glo- 
„  riaturi  adhuc  fuiffcnc  fe  tibi  hoftes  con- 
„  juracos  &  capicalcs  ciTc  ?  Hacccinc  Lute- 
„  tiam  via.^* 

,,  Scd  an  obfctvafti ,  6 Rex  ,  quamvis  !i- 
„bclli  ifti  fuppliccs  circumfluant  longitu- 
„  dinc  fupra  modura,tamcn  cos  non  protu- 
„  lifl"c,ncque  attigiflc  hoe  caput  quqftionis, 
„  hune  nodum  controvcrfix ,  hunc  dodri- 
„  n^  fcopulum  pcricuIofifljmura.?vidcUGct, 
Nonnc  crcdanr,  doceaniquc,  poflc  Papara 
cxcoraraunicarc  Rcgcs,  &c  manum  injice- 
re  coronis  ipforum  ?  „  quac  ccrra  bafis  &c 
„  fundamentum  cft  easdium  omnium,  quar 
„  pcrpctracse  in  Europa  auc  inccncatsc  func, 
,,  &  fons  calamitatum  cmnium  ,  quas  pcr- 
„  pcfli  fumus,exquo  fcclcftifllima  harc  do- 
„  drina  tam  audader  fuit  fcminata.  Huc, 
„  boni  Oratorcs ,  huc  vos  vcnire  oportct; 
„  non  autcm  narrationds  pcrtcxcrc  dcob- 
„  fcquio  ,  quod  a  natura  fubditi  fuo  Rcgi 
„dcbcnt.  Rcm  magnam  fcilicct  :  quid.«* 
'  „  nonne  fcmpcr  inftrudi  cftis  exceptio- 
„ncvcftra  ?  quatandcm  ?  nimirumifta.- 
Modo  ne  Rcgcs  finc  cxcommunicaci  aPa- 
pa ,  qui  poccft  omncs  fubditos  a  Rcligione 
jurifiurandi  &  daca:  fidei  abfolvcrc.  „  Hog 
„  demura  cft  rci  capuc.  Pra:cise  nobis  rc- 
„fpondccc  ,  &:  nihil  circuitionc  utiraini : 
„  Vtrum  verum  cft ,  vobis  h  inc  cxccpiio- 
„  nem  prxft^  cfl^c  ad  manum  ^ai^vcrocfle 
„  calumniam.''  Scd  quid  ego  confamo  tcm- 
„  pus  in  roganda  fupcr  hac  rc  ipforum  fcn- 
,,  ccncia  ?  En  libros  illorum,  plcnos  iftius 
„argumcnti:hocunumclamanc,hoc  untim 
„  inconanc.Ex  quo  alio  foncc  profluxit  ma- 
„  lum,quodtuIimus?rumurnccxpcrtcs  fcn- 
,,  fus?Qi)iscrgofceit,  ut  cxcommunicatio 
„  concra  dcfundum  Rcgcm  anno  millcfi- 
mo 


T>e  PropagMione  Iesv] 
jimoquingentefimo  oaogcrimo  nono  in 
„  Galliaobcincrct  ?  qux  profcdo  abfquo 
„  Icfuiiis  fuiflec  ,  non  valuiffcc  amplius 
„  quam  illa  anni  1591.  Turonibus,  ubi  non 
„  eranc  nigra^  animas  Icfuitar ,  &:  ab  cxtra- 
j,  ncis  rcdcmpta:.Nonnc  vidcmus,tantum 
abcfTc^ut  dodrinam  iftam  ncgaverint,uc 
„  contra  gloriati  de  ea  fint,  ctiam  poft  cxi- 
„liumfuum  ,  ut  principio  demonftravi  ? 
„  An  vcro  tam  imperitos  cos  putamus  cf- 
„fc,  ut  fupplicibus  fuis  libellisin  hascaf- 
„  fes  ruant  ?  Profcdo  non  bcne  verfavif- 
„fcntfuam  Rhethoricam  ,  qua:  filcntio 
„  pra:tcrirc  cas  objedioncs  jubet ,  ad  quas 
„non  darur  rcfponfio.Ad  has  Lcdor  accu- 
„  rate  non  femper  attcndir,traduntur  obii- 
„vioni.'  modorefpondcatur  adid  ,  quod 
„  prope  abcflc  videtur,fufficit.  An  unquam 
melms  fua  ars  oratori  ccflit,  quam  Iciui- 
tis  ifta  ?  Quis  certiorcm  fccit  Majcft. 
„  tuam,cosfiicaiio  preterirc  raagnum  hoc 
„  qu^ftionis  caput?  Aa  quifquam  cxpofuit 
tibi,Icfuitas  parcof  in  diccndo  cfTcfGal- 
lice  non  loqui  ?  nunc  alTentari ,  quando 
bcne  cum  Papa  agitur.?  At  illi cavcnt  fibi 
jjdiligcntiflime  ab  eo  dicendo,quod  didu- 
„  tieSent,fi  Deus  nos  ufque  adco  affligc- 
rct ,  fandiflTimo  hoc  Patre  rcccpto  ad  fc, 
„Roma  aliq  ^m  nobis  darct  Bonifacium 
„  VIII.  Bcnedidum  III.  lulium  II.  qui  cx- 
„  communicaiioncm  ad  nos  tranfmittcrct 
„aliisconfimilcm,  quarum  fulmina  vibra- 
„  vcrunt  cotra  Rcgcs  noftros  Chriftianifli- 
„mos,fummeCatholicos,  &  primosorbis 
j,  Chtiftiani  Rcgcs ,  ex  libris  illorum,  cx  o- 
„  mnibus  adionibus  &extot  prsedicatio- 
,,nibus  illorum,6  Rcx,  agnovimus,  fi  fidcs 
„ipfis  habcrctur,illos  tali  occafionc  data, 
„  teaut  fueceflbrem  tuum  cfFcduros  Rc- 
gcm  a  fubd.tis ,  dominum  ab  hxfeditat?? 
„  nudum ,  privatum  hominem ,  particula- 
„  rcm,m2lcd.dum,cxccrabilcm,  miferum, 
„crrabundom;  deniquc  ejufmodi,  qualem 
\,  tc  &  dcfandura  Rcgsm  fpcravcrant  cf- 
„  fcdumiti,&rcip.rafuiflentcffeduri;fi  o- 
„  mnc!:Gathoiici  GaH'^  fuiflcntboni  Ic- 
„  fuifx:qjcr  ladmodum  piane  confiiia  dan- 
„  tur  ad  cfficiendum,iftorum  hominum  re- 
„vooatione.utdoceant,&  ccrtam  hanc  fi- 
„dcm  racntibus  infigant;uvcntutis ,  &  To 
„&  totam  pofteritatcm  tuara  in  perpc- 
„  tuum  unica  Bulla  ex  throno  S.  Ludovici 
„  exiurbari  pofle. 

„  Scd  quid  rationibus  opus  eft,  cume- 
„  xcmpla  fuppetant,qu3C  Te  atting  jnt  pro- 
„  xime?  Adeptus  cs,6  Rex,  notitiam  hifto- 
„  riarum  multarum  :  audivi  Te  hiftorias 
„narrantem,  quasignorabant  multi ,  qui 
„  polyhlftorcs  fibi  vidcbantur.    Quod  fi 


:tARvm.  Lihen  U.  1S7 
„  nunquam  forte  nifi  unicam  didiciflcs,  ca 
„  haj^futura  cflct.-  narrabo  taraen  paucis, 
„  quia  neceflc  cft  cam  Tibi  e  nrcmona  cx- 
„  cidifle.  Annomillcfimo  quingentcfima 
5,duodecimoagebaturannus  vigefimusno- 
„nus,quum  Cathaiina  Rrgiaa  frueretur 
„NavarraeRegno,  quod  ipfi  obiigerat  ex- 
„  ccfl^uFrancifci  Phosbi  fratris,ex  fucceflio- 
„  ncquam  plurimorum  anteccfl'- rum  Rc- 

gum.Anniododccimclapfi  cranr,ex  quo 
„  cum  loannc  Albretano  marito  fuo  eoro- 

coronata fucrat  Pompc!onc:Dcus  illis  fi- 
„  lium  unum  dcderat  cum  fiiiabus  tribus: 
„  Rcgnum  corum  opibus  &  pocentia  adco 
„  florucrar,  utfempcr  Caftcllanos  &:  Arro- 
„  goniosfelicitcr  cederet.  luflapacccum 
„  illis utebantur,fiiramoquc  &  antiquo  fos- 
>,  dcrccum  Rcgno  Gallia^jRegi  noftro  Lu^ 
„  dovico  XII.  magno  Rcgi ,  rragno  Duci 
„  quam  dilcdiflimi.-dcniq,- ,  non  vidcbatur 
>,  forcjutipfa  tota  Europa  de  atrgri-dicndis 
j,  illis  vel  cogitarc  pra:rumeret.P.^pa  tjmen 
„  pcrcitus  Gallorum  odio,in  hos  Regcs  vi- 
1,  bravitcxnommunicationcm  fuam,lubdi- 
j,  tos  corum  aRcligioDc  jurisjurandi,&  da- 
>,ta£  fidei libcravit^Regnumque  corum  cx- 
5,  pofuit  prxdxy  primo  cuivis  occupaturo: 

quiftiluscft  ordinarius.  EadcmBullain 
„Regcm  quoq;  noftrum  vibraiur  fulmcn, 
5,  ut  jamantefadum.Qaid  autcm  accidit? 

a Gallis  nc  unus quidcm  nutavit  unquam: 
„contra  verb  ('atqi  hic  miraii  poflTit^o  Rcx, 
„  indolem  bomm  noftram  naturalc  ftu- 
„  dium  crgaRcges  ,  antcquam  guftaviflc- 
„mus  dodrinam  illaml&fuitiGam:  quar  res 
„  cvidcntius  commonftrabit ,  plagam  Re- 
„  gno  tuo  per  illos  impoficam  )  contra  ,  in- 
5j  quam,  m^ijores  omncs  noftri,ncminc  cx- 
„cepto,gcminas  vircis  animi  contulcrunrjj 
„  ui  fervircnt  PvCgi,  frendente  lulio,  qui  o- 
„  dio  in  ipfum  ardebat;  &c  amorem  fuum  in 
„  Principcm  fuum  adco  amplificavcrunt,uc 
„vix  crcdcrent  incolumcm  nifi  vidcrent, 
„  Patrem  fuum,Scrvatorcm  fuura,  Rcgcm 
„  opiiraum  appellarcnt :  Dcniq;  permanfic 
„  illi  cx  eo  tcmpore  inditum  nomen  Patris 
„  fofuliy  &  in  aeternum  permanfurum  cft. 
„  Ex  contrario  autem  quid  Navarrcno 
„  RCgi  accidir?RCX  &  KCgina  Tutclamor'- 
„  dincs  convocarunt:  placuir,  cis  fervitiuna 
,,  prxftari  vcl  ad  mortcm  vfqiic  ,  nnn  ob- 
„  ftante  Pape  excommunicatorio  falmine* 
„  Eccc  autcm  repente  fcditiofi  homincs 
„  cxftitcrunt,turbatorcs,atqueobaefati,  re- 
„  rura  novarum  ftudiofi,  qui  nunquam  par- 
„  ce  vclum  Religionis  cbducunt  rebus  fiiis, 
„  qui  foli  hominum  (fi  fidcs  hibcbitur)  func 
„  plane  Catholici  jfti  in  populo  carpcrunc 
„  dificminate  illam  dodrinam ,  quam  antc 
aa    2.  cxpo. 


i8f,  Dc  Propdgdtione  Ies 

„  cxpofui,quamque  poftca  iwruiiarum  opc- 
„  ra  fatam  m  Gallia  vidimus.  QuidTtaquc 
„fadumcftm  Navarrcno  Rcgao  f  Sedi- 
„  tiofi  ifti  alios  omnes  cftcGcrunc  vcternO' 
„  fos ,  dcfticutos  manibus  pcdibufque  ,  hos 
„  ReligionCjillosfcditioforum  intcrminan- 
„  tium  mctu:adc6  uc  abavus  &  abavia  tua^ 
„  6  Rcx,in  mcdio  fubdicorura  fuorum  fino 
„  fubdicis  compcrti  fmt ,  &  fine  militc  pcr 
„  mcdias  acics.Nunquam  dcniquc  dcfcdio 
„  proditioquc  cxftitit  adco  foeda,&  pudcn- 
,5  da,&:  tnlfcrabilis,  qua  ilii  coadi  funt  tra- 
„  hcntcs  quaternos  libctos,cx  quorum  uno 
„  genus  dueis,6  Rex,fuga  fc  in  Galliam  pro- 
j,  ripcrc,  cfficientc  membrana  unaRom. 
„  fpatio  unms  horuia:,quod  tota  Arrogania 
„  &  Caftcliatota  mille annis  non  fuiffet  cf- 
„fcdura.  Cum  RCgnum  amitiitur  ,  poft 
i,triumauc  quatuor  prasliorum  infignium 
„  jaduram,qu5e  rcs  innumcris  aliis  accidic, 
„  id  faltem  aliquid  confolationis  habct.fcd 
„  ubi  Rcx  fcRegno  cxpulfum  vidct,  ncmi- 
„nc  fubditorum  contta  ftringcntc  gla- 
„  dium,  Kciigionis  pr^ptcxtu ;  hoc  vcro  in- 
„  dignationes  oranes  dcfolationes  ,  &:  o- 
„  mncs  calamitatcs  fupcrat ,  quse  apud  ho- 
„  mincs  cxcogitari  pofTunt. 
>,  Scqucntcanno  rcx  noftcr  jufto  dolo- 
„rcpcrcitus  ,  quod  RCgem  RCginaraquc 
„  fua  oceafionc  viderct  cxulcs  RCgnOjCol- 
„  lcdis  copiis  tranfmittit  Pyrcnacos  faltus, 
„  &  rcda  Pompcloncm  pctiit :  quamadco 
„  graviter  prcffit  ,  vt  ab  Infula  Villcriis  & 
„  Cannaco  figna  muris  imponcrcntur  oppi- 
„di;fed  itafortitcr  cft  propugnata,  utrc 
„  infeda  oportucrit  difecdcre.  Poft  annos 
„  8.  rogatu  Hcnrici  Albrctani  Navarr^  rc- 
„  gis  ,  alterum  excrcitum  fubmifit  rcx 
„  Francifcufy  qui  PoropclOncm  rccepit ;  fcd 
„  mox  itcrum  amiffa  eft.  In  hoe  bcllo  Igna- 
„  titif  LoyoU  virum  fe  prarftitit,  &  unus  ex 
„  ducibus  fignorum  Hifpanieorum  fuit.-fed 
„  rcm  ita  gcffit  prctio  unius  pcdis,&  altcro 
„  pcde  infirmior  cft  fadus  cx  vulnere.  Hia 
„  Dux  ,  audor,  &:  Pater  lefuitarum  cft. 
„  Nunc  vidc,  rcx  ,  annon  difcipuH  vcftigia 
„  Magiftri  fui  fccuti  funt  ?  nonnc  ardcns 
„fuum  ftudium  erga  Caftcllanum  impe- 
„rium  ,  &:  cxtrcmumodiura  contra  Gal- 
„ham  fcite  alucrunt? 
5,  Admodum  fundatoreorura  juvit  ,  ul 
„  Navarrcni  pcrftarcnt  fub  Caftellano  ju- 
„  go,difclpuli  vcro  alc^e  uniuB  pra:lii  cxpo- 
„  fucrunt  Galliarum  libertatera./^/;/>/*  dico 
„  nam  unum  prarlium  non  potcramus  per- 
„  dcrcquin  tc  pcrdcrcmus,6  Rcx,qui  nun- 
„  quam  aliud  pcrfugium  habcrc  quam  ad 
,,  figna  florum  lilii  voluifti:tc  autcm  pcrdi- 
j5  to  ,  ccquis  non  vidct  manfurara  fuilTo 


v^ITARVM.  Lther  l\. 
„  Galhamjficut&Navarram  fcrvam  ,ca- 
j,  ptivamquc  fub  Caftcllano  jugo-ad  rcraos 
„  &  vinculaPQuid  amplius?  audor  iftorura 
„fuicunus  cx  Uucibus  pr;cfidii  Hifpanici 
„  Pompclonc  :  difcipuh  ver6 ,  Lutetia:  pcr 
„tricnnium  prxfidium  CaftcIIanum  loca- 
„vcrunt  ,  atquc  dcfcnderunt.  Vcrunta- 
„  mcn  hxc  omnia  nihil  funt  ad  illud,  quod 
„  jara  fjm  didurus.  Loyolx  iftius  difcipu- 
„Iiacri  judicio  pra^videntes  ,  Rcgis  illius 
„  Rcginxquc  tam  mifcrc  cxturbatorum  ex 
„  hereditatcnepote»  Caftellanis  olim  tcr- 
„  roti  forc  ,  fcccrunt  qulcquid  in  mcntcm 
„  conjuratiffimorum,aG  fumme  capitalium 
„  hoftium  venire  potcft  ,  ut  hanc  fobolcm 
j,  perdcrent-'  quuraque  cam  invito  furorc 
„fuoin  Thronum  S.  Ludovioi  cvedam 
„  animadvertcrcnt,  &  metura  dz  conatus 
„  fuos  contraiplumRegnuraque  ipfiusin- 
„  gcminavctunt,  idem  venenum  in  popu- 
„  lum  illius  copiose  cffiindentes,quod  olim 
„  Rcgnum  Navarra:  pcrdidctat  ,  &  quod 
„  nunquaminGalIiam,nifipctiftos  fubti- 
„  lcs  &  audaccs  pharmaccutas  poteratira- 
„  portari.Nihll  horum  fugerc  h^ercdcm  il- 
„lumCatharin^  Rcginac  potuiti  &  taraen 
„  nefcio  quaj  influemia,nefcio  quod  infor- 
„  tunium  ^que  Gallis  ac  Navarrenis  fata- 
„  lcatque  inevitabilc  mox  pcrfuafcrit,  ut 
),  cofdcm  Loyola:  difcipulos  rctincat  in 
„  Rcgno ,  cx  quo  folcnniter  juffi  funt  pcc 
„ParIamenta  ipfius  cxularc.  Quis  rem 
„  cam  inauditam  unquam  crcditurus  cft, 
„  poftquam  lconina  pelle  pugnatum  eft 
„  tam  diu  ,  nunc  cum  fc  vulpina  decipien- 
j,  dum  exponere  ?  Atnon  invcnitur  lulius 
„  Sccundus  in  omni  tcmpore.Certeiae  ncc 
„  ferapcr  cxftant  qua:  amittantur  Rcgna. 
9,  Non  opus  cft  tot  luliis unico  opus  cft,  fi 
>,  modo  Gallos  tara  bene  Dijpofitos,  quarm 
„  Navarrcnos  invcncrit.Pondcra,6  Rex,e- 
„tiamatquc  ctiam  quod  mox  fumdidu- 
„  rus.  Excommunicatio  Sixti  Lutctiam, 
„  Lugdunum,  Tholofam,  Maffiliam ,  Am- 
„  bianum,Narboncm,  Aurelianum,  Bituti- 
j,  gas.Nannctas,Trccas,Divioncm  in  dcfc- 
„  dioncm  adduxit,  &  alia  innumcra. Quid 
dc  lefuitis  dieas?nonnc  ftrcnui  funt  miii- 
„  tcs ,  homines  induftrii  .^'fi  tantum  fpatio 
„  triginta  annorum  progrcffi  funt  ,  quid 
„  dcinceps  fuiflfcnt  faduri  ,  poftquam  toc 
„  confcicntias  commovcrunt ,  Sc  tot  juvc- 
j,  ncs  doeucrunt ,  qui  ad  honores  in  diem 
„  affiirgcbant.^Cur  in  confeffibus  fcncs  fcr- 
„  me  orancs  probi  Galli ,  juvenes  fcrme  o- 
„  mnes  iuimici  tui  corapcrti  funt  ?  Cur  to- 
„  ties  filium  planc  advcrfantcm  patris  ju- 
„  dicio  vidimus,  nifi  quia  fcncs  lac  Icfuiti- 
„  ticum  minirae  fuxcrinif' 

Sed 


De  Propagatwne  Ies^ 
„  Se^  placetne,  6  Rgx,  cognofcetc  auda- 
„  ciam  iltorum ,  qua gloriancur  magnum  i- 
„ftud  ^  iurrcndum  vulnus  anlmis  fubdi- 
„  lorum  tuotum  a  fc  fuifTc  iilaium  ,  quod 
5,  fingulis  dicbus  augcnt,rcabunt,atquc  am- 
„  plificantrOportet  cas  folum  voces  in  ani 
„mumrcvocari,quas  ante  tranfcripfi  cx 
„  Defcnfionibus  ipforura.  Ac  proptcrca.in- 
„qoiunc  ,  videmus  gladium  inpeifonam 
„  multorura  RCgura  in  multis  RCgnis  fuiffe 
„  ufurpatum :  quod  fi  non  fcmper  fuit  utilc 
„  cxercitiumcjus,  fcmpertamcn  utile  po- 
„  tui(  cSq  :  Siijutder»  fubjecfi  bene  fuijfent  di- 
fpofiti:  No»»e  hic^erjf  icue  clamAnt  ?  Olim 
„  nonfucrunc  GallibL-ne  difpofiti  ad  dc- 
„  fcrendos  KCgcs  ,  ciim  primiim  intona- 
„rcc  excommunicatio,  fcd  contra  potiiis 
„  ftudium  fuumcrga  cos  ingeminaverunt: 
„  Nos  vero  triginta  annis  adeo  bouam  raa- 
„  gnamquecorum  partcra  di^pofueramus, 
„  uc  pariim  abfucrir,  quin  vi£toriam  fimus 
„  aiTcquuti.  Qubd  fi  artibus  noftri$j&:  cam 

variishinc  indc  commcndatianibus  nos 
„  adhuc  ibidcm  tutari  poffumusjtam  bene 
„difponcmus  Galiorum  animos  ,  utple- 
„nura  triwraphum  canamus  altcro  im- 
„  pctu.  EM  mvero  plurimum  fucris  ,  6 
„  Kcx  dc  poftcf  itatc  mcrstus ,  fi  cam  mi- 
„fcre  iub)cccris  cjus  arbitrio,qui  primus 
„  infidcns  faniJlae  fcdi  partes  Hifpanicas 
„  colcti  coshomincs  rcftitucndo,qui  c6 
„audaei£e  fupcrbiaiquc  devcncrunt  ,  uc 
„  fehifmaticam  hanc  dqarinamferant,de- 

quc  «a  gloricntur,  eam  alta  voce  proela- 
„  mentjlocifquc  omnibus  promovcant.  Sic 
„opus  accclcrabitur.  Et  quorfum,6  rcx, 
„  tot  blanditia^,  quibus  infantem  incunis 
3,  excipis ,  fi  codcm  teraporc  ftrudorcs  in- 
„tromittas  ,  potentes  arces  in  Galliacx- 
„  fttuduros ,  ut  ad  ptimara  tuba:  fignifiea- 
„tioncm  iubditi  cjus  tam  attoniti  encrvcs- 
„qucteddantur  ,  tam  ^/iy^tfj//i  quamanno 
„  ijii.fucrunt  Navarrcni.^Aflnon  id  tibi  fa- 
„  tis  cft,  hac  doftrina  ipfi  Pompcloncm  c- 
.„  rcptam  cffc ,  nifi  5£  Lutctia  per  cam  cre- 
„pta  fii? 

„  OfFcruntquidcmcibi  Icfuitas  fupplici- 
5,bus  tuis  libellis,  fponforcs  ,  qui  tibi  & 
„tuis  omnc  darai'ium  pra^ftituri  funt.  Sed 
inauditum  raihi  adhuc  fucrat  ,  6  rxx, 
„incaufis  RCgni  fideijuffores  dari.  Ete- 
„nim  apud  quos  judiccs  poterunt  cita- 
„ri,  fiqui?  ejeftus ,  crrans  ,  vagabundus 
„cft  per  orbcm  terratum  :  Rcm  tamcn 
.„  oportet  accommodati.  Acquicfcamus  cr- 
„  go  cautionibus,  modo  fint  idonea: ;  alio- 
„quin  fruftracft. 

„  Vidcamus,qj£enamfLiturasfint.  Apud 
„  tuos  fubditos ,  6  rcx,  ncrao  futurus  cft  o- 


ITARVM.  Liher  II.  jg^ 
„  pulencus  faiis  .•  nam  cjus  bona  n^  millcfi- 
„  ma  quidera  pars  iftius  luram^  futura  funt, 
„  dc  qua  cft  opus  cavcri.  Apud  cxtei  os  que 
„  idoncii  oftcf anr,  urcaveat  Jc  uegno  Gal- 
„  li:e?Vidcoquidfi{,6  Rcx,fidcijuflor,qucm 
„  tjbi  daturi  funt,cavcns  dt  fide,de  ftudio  i- 
„  pforura  in  fcrvitiu  ruu,  eft  kcx  Hifpani^, 
„quicorpus  fuum  pro  corporc  ipforum  pi- 

gnori  dedirurus  cft.  Hicram  opulcntus 
„  cft ,  tum  muitarum  diiionum  Dominus, 
,,/<fZw  amat  Ga/liam:  curcum  rcnuas? 
„  Acque  hqc  quidem  de  caurioaibus,be'- 
„  nc  eft.-tranicamus  ad  c^Etera.Quid  fici  il- 
„  la  columna,6  Rex,qu(^  an:e  Curiam  hanc 
j,  luam  prarfort  notam  in  marmore  pofteris 
),  nofttis  iilius  lUidii,  quo  m?gnus  ille  po- 
),  pulus  univerfus  flagrst  erga  fuurn  bonum 
„  Rcgcm,fuum  magnom  K<-g  m,  libcrato- 

rem  fuum  ,  qui  codem  anno  e  ccr\  icibus 
„  ipfius  ;ugum  Hiipanorum  cxcmcrat  ?  co~ 

lumna  magis  honorata,  magis  gloriofa , 
j,  quam  ill^E  Trajani  &  Antonini|Cum  an- 
),  nis  ccrtantcs  ,  &:  immorcalitati  confe- 
),  cratac? 

„  Earane  adhucftate  fincs,'fi  cotra  omni- 
,,  nofcGcris,  quam  tu  ipfc  Arrcfto  fanxiftij 
),  quod  tibi  incifum  cft .?  Quid  diduri  funt, 
),  qui  contra  videbunt,quam  lcgcnt?  hicci- 
„  nemagnus  illc  SenatusGaIliar.?funt  quide 
„fcuIptainmarraorc  Arrcfta  e^us ,  fcd  rc- 
),  vcra  Gontcmptui  funt,porcr{icut  pcdibus. 
„  Rem  profcdo  pudoris  plcnara.  Quid 
„  crgo  faciaraus?cundum  jamjara,  &  colu- 
,,  mna  cvcrtcnda?Quid?evertcda?Extarec- 
„  ncin  mundo  quifquam  adco  infortuna- 
„  tus  ,  ut  tibi  abominandum  iftud  confi- 
„  lium  vellct  fuggcrerc,  uttu  ipfc,  6  kcx, 
„maximarura  &:  amplifllmarum  vidoria- 
),  rum  tuarum  tropha^a  fubruas  ?  tuam  mc- 
,,moriam  mctu  &  pufillanimitate  itanc 
),  foedcs?  ut  qucmadmodum  primri  ex  ftrc- 
),  nuis  Regibus  noftris  annotemus  cum,qui 
),  cfFfCgic  iugum  Romani  impcrii ,  fub  quo 
),  mifcra:  Gallia:  coc  annos  langucranc  ;  fic 
),  cc  c  divcrfo  in  perpctuura  hiftoria  anno- 
?,  tet  fuifTo  ptiraum,  qui  fradus  ad  manda- 
),  tura  Romas:  ,  ipfe  tuas  laurus  avulfcris, 

mareidavcris  palmas  tuas ,  monumenraq; 
),  mifere  dcjeccris  rcrum  tuarum  fortitcr 
),  geftarum  ,  &  bcneficiorumtuorum  crga 
),  Regnum  tuum  &  Luteriam  tuam,  domi- 
),  cslium  migni  hujus  Impcrii,gloriam  Eu- 
„  ropa:,&  Mundi  MiracVlum? 
j,  Proh,quid  ampliiis  Gcncralis  Icfuitaru 
„  optare  pofTec  ?  fi  magnaacics  Hifpanica 

dcduda  afuis  &:fuorum  fcdccim  viioru 
„  reliquiis  univcrfa  pcr  muri  labem  ingrc- 
„  dcretur  Lutctiam ,  noivne  initium  ab  ef- 
„  fLaflione  iftius  column^  fafturi  efTcnt.? 

aa    5  Gal- 


19 o  Dc  Propagationc  Iesvitarvm.  Lther  1 1. 

„  Gallian-ine  pati,  6  Rex ,  tc  Rcgc,tc  man-  „  Qu:d^irrita  faccre tc  Arrcfta  Parlamcnti 
„  dante  maximam  turpitudincm  ,facinus-  „fui,fa£tacontraparricidasipfiLa£,qui  ipfum 
„  qucmaximum  quodab  infolentiaCaftcl-  „vivcntcm  cultro  madari  curaverunty 
„  lana  unquam  fubirc  pofutj'  »  moriuumqi  fuis  pugionibus  confcderurr, 

„  Si  polhidic  fclicis  illius  convcrfionis  „  proclamnando  in  univerfa  Europa  :  Eo- 
„  tua:,  6  Rcx ,  in  fanum  Dionyfii  advcnif-  „  dcm  die,  quo  nos  Bundegala  jubcbat  cji- 
„fct  Angcluse  co^lo,qui  tibi  Lutctiam  o-  „ci,vitadcpulfuscft:Ajunt,cum  mandavif- 
„  ftendcns  dixilTet ,  Icfuitac  prsefidiumque  „  fe  ut  S-  Macarii  eompingcrcmur  omncs 
„Hifpanicum,quodinmagnaillaurbclq|^  „  ibidcm  jugulandi  ,  nifi  jugulatus  fuiffct 
„cavcrunt,  &:  quod  in  ca  continent  ha-  „  prius?  Non  cft  unieus  Icfuita,  6  Rex,  cor- 
„  bcndo  concioncs  apud  populum  in  gra-  „  pus  lefuitarum  cft,Icfuit^  omncs,qui  fuis 
„  tiam  illius ,  hi  foli  impcdiunt  ingrcfTnm  „  litcris,annalibus,  folcnnibufq;  in  univer- 
„  tuum,  dcfiderant  tc  in  ea  omncs  boniiin-  „  fa  Europa  dcctniant  hunc  Triumphum. 
„  gredicris  tamcn  iftis  fcclcratis  invitis ,  U  „  Europa  autem?ira6  in  univcrfo  tcrraruna 
„  brcvi;  Poft  novcm  mcnfcs  dabunt  opcra  „  orbe  infuis  coloniis  ,  ubi  nunc  crudelia 
„  uttrucidcris ,  fcd  non  potcrunt  effiGcrc.-  „eft'cda  fuarum  propofitionum  perieuli 
„magnusillo  Dcus  fupcrneavcrtct  idum,  „  plcnarum  oftcntant  ,  ubi  tropxiim  fta- 
„facictquc  ut  confiteatur  parricida  nefa-  „  tuunt  crucntum  indufium  noftri  dcfun- 
„  riam  lefuitarum  dodrinam  &  quotidia-  „  d:i  Rcgis;fupcrba,inquam,fpojia  primi  in 
„  nos  corum  fcrmoncs  contra  tc  habitos,  i-  „  Mundo  Rcgis  ,  quafi  de  coelo  tadi  toni- 
„pfum  pcrduxilTc,  &  impuliflc  inea^dcm  trubus , quse  in  Galliam  vibrari  curavc- 
„tuam  :  Dabitctiam  Deus  utiftadecla-  „  runt ,  ubiante  advcntum  ipforum  nullis 

ratioinfupcr  fcriptis  &:  propria  manu  i-  „  unquara  viribus  cxtiterant. 
„  pforum  comprobctur :  Itaque  omnes  in  „  An  crgo  placeret ,  6  Rcx  j  confolatio- 
„  cxilium  mittcntur  .•  tu  vero  fcptimo  poft  „  nem ,  qua:  rcftat  nobis  eripcrc ,  &  folam 
„  anno  rcftitues  eos  ad  cvcrfioncm  Rcgni  „  notam,&  monimcntum  folura,  quod  ne- 
„  tui,&  dcfolationcra  familiac  tux  :  fi  [  in-  „  potcs  noftri  de  cxde  Rcgis  dcfundi  ,  & 
„  quam  ]  Angelus  e  coslo  haie  tibi  praedi-  „  Domnini  noftri  dcfundi  habituri  funt  ? 
„  xifTct,©  Rex,  fuifTefnc  pro  vero  habiturus  ,>  O  mifer  Doraino  mi  /  6  mifcr  Princeps 
„  fcrmonem  illum  ?  Minime  gentium  pro-  „  Doaaine  mi  •  fi  nihii  aliud  potui ,  hos  fal- 
„  culdubio ;  adco  poftremum  hoc  caput  a  >,  tem extreraos  (letus,has  ultimas laerymas 
„  tua  voluntate  pcndens  tibi  vifum  fuifTet  „humillimi  fervi  tui  &  fideliflimi  fubjcdi 
„  alienura.Vidc  tamen,fi  placet,vide  quara  „  habcas:forl^  ctiam  fufpiria coraitabuntur 

prope  abfucris  a  pcrficiendo  hoc  malo  ,  „  dccies  ccntics  millc  Galiorum  rac  lcgen- 
„  tam  cito  oblitus  mali ,  quo  affcccrunt  tc,  tium,fi  ncn  hac  xcarc,at  ecrte  poftcriori- 
„  &  quotidic  pofTunt  afficcre homines  ifti,  „  bus.  Cur  enim  fingultus  mci,  cur  mei  ge- 
5,qui  antiquos  Rcges  noftros  Rehelles  vo-  „  mitus  non  durarent  tanium  ,  quantum 
„  cant  >  quod  fua  diadcraata ,  coronas  fuas  ,i  boni  Galli  in  terra  duraturi  funi ? 
„  ad  primura  ftrepitura  cxcomrauniGatio-  „  Si  raajorcs  noftri  6  Rex ,  venenatam  i- 
„numcontra  ipfos  emilTarum  in  folum  ,>  ftamcxGomraunicationis  dodrinara ,  ;& 
„  non  affixcrint ,  &  qui  furiofar  iftius  do-  „  de  poteftate  Regnorum  transfcrcndo- 
„  drinac  confedariura  iftud  innuracris  de  „  rum  haufiflcntjmagna  h^c  fucccfilo  non 
„  populo  pcrfuafcrunt ,  Rcgcm  dcfundura  „  fuiflct  ad  tc  ufquc  vcntura;  olira  tuis  raa- 
„  noftrum  r;r4»««»ii  &  Rebe/lem  cxtitiflc:  „joribus  avulfa  cflet.  Exilium  Icfuitarum 
„quac  rcs  profcdo  ci  crucntam  mortera  ,>  eft  fccleratas  iftius  dodrinac  exitiura  ve- 
«attulit.  „r6dodriniE  iftius  ,  vita  eft  &:  gloria  & 

„  Nonponistibi,6  Rcx,anteoculosima-  „  fplendor  rcgalis  famili;>?  tuie.  Si  qui 
„  gincracxeclfam  ,  pallentem,  cogitabun-  „  contra  apud  te  dixerint  ,  cam  vidcrc 
,,  dam,triftcm  magni  illius  Principis,  opti-  »  humi  proftratam  cupiunt.  Rem  lenes  : 
„  mi  tui  fratris ;  ut  erat  quum  affcdus  vul-  ,>  quod  fi  tenens  non  medicabcris  ,  fub- 
>,  ncre  &  fanguine  madcns,  patcrnum  ftu-  »  ruis  ipfc  fundaraenta  Rcgni  tui  ,  quac 
,j  dium  tcftabatur  tibi  ad  cxtremum  ufque  „  tuum  cft  confirmarc. 
»  halitum ,  amplexando  tc  in  mcdia  fua  a-  „  Magnanimus  &  gcnefofus  Rcgis  ani- 
)>  cie,  tota  madcnie  lachrymis,&  ultioncm  „  raus  non  foliara  in  bcllo  fpcdatur,in  prin- 
„fpirantc?  „  cipiis  fcrar  aciei  acccndens  nobilitatcm 

„  Infuperisagit,bcatuscft,  raortuus  pro  „  fuara,fultus  multiplieibus  undequaq;plu- 
„  iibertatc  patria:,pro  libcris  ex  captivitatc  „  mis ,  ut  fit  hoftibos  confpicuus ,  proritans 
„  libcrandis :  contcmplatur  adioncs  tuas.  „  audaciam  illorura  &  laneearum  filvam, 


De  Propagatione  Iesv 
,i  quam  mox  fGlminco  impetu  protriturus 
„crt:iccimagis  adhuc  elucct,6  Rcx,inma- 
„  gnis  gravibufqac  ncgoiiis  rcgni  confilio 
„  traclandis.ibi  prudencia  opus  cft  cmicct: 
„  fcd  exterminandus  omnis  motus  difpli- 
„  ccndijOroniscreandsE  molcfti^  formido: 
„  hxctcindignacft,indignaRege  Galiia^, 
jjCt.amfinon  cfTct  id,quod  es,  Rcx  Galliac 
„  icgcmaliand£,quam  a  Dco  non  paticur. 
„  Vidc,  6Rex,quid  juftum;  vidc,  quid  tibi, 
„  pofteris  tuis,3d  Regno  tuo  utile:aliud  ne 
„  fpcaes. 

„      luscft,  6  Rex,  ut  ArrcftaParlamenti 
„  tul,  Pariamcnti  Gallia: ,  mandcntur  cxc- 
cutioni  in  Gallia:  hic  maxime  Regai  tui 
„  vircs.  Quis  crgo  tibi  audor  cft ,  6  Rcx, 
„  ut  brachium  dexterum  ipfe  pra:cidas  ti- 
bi  ?  rcvcra  ,  mcntitis  nominibus  Rcx 
„  Philippus  eft ,  qui  cupit ,  qui  inftat,  qui 
„  molitur.  Frater tuuscft,  novi,fcdcon- 
„  fihis  periculofis  utiiur.  luvcnis  cft,  am- 
„  bitiofus  eft  i  magnus  cft  :  fcit  Rcgi- 
„  [\x  Catharina:  h^rcditatcm  a  fc  dcti- 
„ncri  ,  ab  h  )C  verme  arrofum  fuiffe  ani- 
„  mum  patris  ad  mortem  decumbcntis. 
„  Dum  vix'.t,  affsncat  MS  cft  ipfc  fibi  ,  fre- 
tus  lulil  n  .ceftate  :  quum  verb  fenfus  c- 
„  jus  quod  fibi  eoram  magno  domino  co- 
„  tam  magno  ludicc  mox  comparcndum 
„  effct,  horrorcm  attulit ;  tum  inquifitionis 
„  illius  aiTcntationcs ,  blanditi?  Icfuitarum 
„  illiusnon  potucrunc  ipfura  contra  fcicn- 
„  tiam  ipfam,contra  confcicntiam  fuam  de- 
fcnderc,  neceffc  habuit  loqui,  neceftc  te- 
„  ftari,&:  iftam  pertutbationem,  iftam  face, 
„  ifttt  totmcnta  difpofitionc  tcftamentaria 
„  allcvarc.  Verumtantumabcft^ut  hocte- 
„  ftamcntum  fiiius  vclit  cxequi  „  ut  contra 
„  infinita,incrcdibiliaconfihaagitet:  fola 
„  Gallia  inhibec  curfum  iilius.  Quam  foret 
„  ipfi  commodum ,  fi  haberct  fcmper  in  vi- 
„  fceribus magnihujus  Rcgni  homincs  ccr- 
„  tos,promptos,aercis,fortcfque  cxequen- 
„  dis  omnibus  optatis  ipfins,  quovis  pericu- 
„ lo.?Quam  commodum,  fi  fempcr  haberct 
„  cxploraiorcs  adco  pecvigiles,  adeo  auda- 
„  ccsj  adeo  pcritos  diflimulandi  arcani,  ut 
„  quifquis  five  Gallus,fivc  extrancus  in  rc- 
„gnum  confpiraiufus  ,  nunquam  dubitct 
„  cos  appeliare  ?  m  aliis  conventibus  ficri 
„  potcft,uj  unus  pro  alccro  per  crrorcm  ac- 
„  ccdatur,proditio  vcniat.  Sic  fccit  Barrc- 
„tia  :  fi  inftitutumfuumlcfuiticumfoiijm 
„  ictcxiffct.cfatde  te  omnino  aftum.Qnid 
„  unquam  commifcpnnt  fimilc  TcmpUr  \ 
„in  Gallia.^Humihtari  in  kalia.?Fra  <  -^k  a- 
„  niconvcntuaics  in HifpaniP.^lnfir itn  .lui- 
„dcmcft  potcftas  RCgnm  jf^^c  n  :  (cd  i- 
„ta,ficonjun£lamh?'-  iaui,vir- 


ITARVM.  Lil?er  II,  191 
„  tutem  Principem  principum.Quum  ma- 
„gnaculpacomn:>:ila  cft  ,  admodum  cft 
„  difticilc ,  plcrunq;  impoffibilc  ut  curctur^ 
„  Quis  putas.o  Rcx  ,  dcinccps  fit  cogitaiu- 
„  rusdccOnfiiiouilocor  cra  ulos  agicar  do, 
,,quamvis  in  RCgniirn  £uum,in  capuc  cuum 
„  machincncur.<*  quis  porro  ador  clfc  vclit^ 
„  quis  tcftis?  quis  judex?  Exiftunt  principio 
„  homineSjO  Rcx,qui  improbis  obfiftunt:at 
„  ubi  fe  defercos  vidcnt  ,  ubi  domos  (uas  a 
„  fcrpentibus  circumclufas  vidcnt)  qui  aii- 
„  quando  irrumpentcs  libcros  fuos  voraturi 
„  funt,co  fit  ut  defpcrcnt  omncs,co  animus 
„  abjicitur :  tandem  vero  paulatim  quifquo 
„  fli£l:itur,fe  quifq;  accommodat:  6  voccm 
,»  RCgibus  periculofiflimalfi  dcfuRdus  rcx 
„  in  vivis  cflct,  habcret  quod  diceret  fuper 
„hacrc  :  hocunod  fjduco  devenit,qu6 
„  tandcm  dcrdudus  eft.  Ex  cjns  excmpio,  6 
„  Rex>utilitatem  cape,  ctiam  cx  firuLimorii 
„  cxemplo obfcrva,unquarane  Carol.V.aut 
jjfiliuscjus,  magni  ilii  politici ,  in  publica 
„  Kcgni  caul'a,infirmari fivcrunt  aut  perccl- 
„  li  adminiftrosfuos-  Obferva,an  unquam 
„  homincs  admifcrint  ,qui  in  fufpicionem 
„  apud  fc  vocaii  poffcnt.Etiamfi  Majcft.tua 
„  nihil  fpcdaret  araplms,quam  primam  lc- 
,,  fuitarum  infticutione,ortum,progreffum, 
„  Jocu,unde  vcniunt,  cos  cibi  abominacio' 
j,  ni  cfTo  oportcrct.  Poftqua  vcr6  horrenda 
„  cfFcdaexpcrtus  cs,quibus  graviora  hoftcs 
„  maximi  optarc  ncqucant:6i  ab  ifta  cxitia- 
„  li  &  periculofa  fcda  magno  Arrcfto,libe- 
„  ratus:  qua  fpccie  parricidas  tuos  in  kcgno 
„  tuo  rcftituas,  feditione  in  populo  tuo  ,  fa- 
„dioncs  in  provinciis  tuis ,  qux  plus  tran- 
„quillitatis  ab  cxilio  lefuiiarum  ,  quam 
„  prius  totos  annos^o.cxpcrias  funt.'* 
„  Non  vulc  tcntari  Dcus.  jam  te  his,6 
„  RCX,aeultro  illorum  vindicavit ,  circum- 
„  dcdit  te  nunc  tot  bonis  Prarlatis  Dodo- 
„ribufque,  toc  dodis  acque  dcvotis  rcH- 
„giofi5  omnium  ordinurn  plenis  probica- 
„  tc,  dodrina,obfequio,ftudio  crga  Majcft. 
„  cuam,millies  apcioribus  ad  exalcanda  no- 
„  ftram  Rcligioncm,  noftrara  Cacholicam, 
„  quam  fint  homincs  ifti  irabuci  hac  cxitia- 
„  li  haercfi  ,  cujus  fundamcncum  unum  eft, 
poccftas  mutandi  Regna  ,  adimcndi  huic, 
dc  tradcndi  illi.  „  Cur  fpcrnas  ipfegratiam, 
„  quam  tibi  fccit  dlvina  bonitas,te  e  fcpul- 
„chro,  ex  ulnis  mortis  cduccndo  Mortis 
,,pcr  cos  optata:,  appctita;,  conjurata:,  qui 
„  Galliam  eodem  feretro  cum  duobus  fuis 
,,  poftr-cmis  Rcgibusclatam  fepultamqi  vo- 
„  iunt?  Non  mccuis.  6  Rcx.nc  olfedas,cum, 
„  qiM  admiracioni  vult  cfTc  providcntiam 
„  fuarn,iSc  fibi  gratias  habcri  debonitate 
„  protcdione  fua?  An  libi  m  dubiuio  vcnit 
piar- 


,p 2,  Pi-opagatmc  Iesvitarvm.  Lihr  11. 

„  pricfcdifre  ipfum  raagno  iUi  confenfui ,  „ftupendis  aufpitsiis,  poriri^  Rcx  Chri- 
„  rnagno  Parlannenco  lotius  orbis  icrra-  „  ftianiriimo,  tibi  cceiitus  tributum  ,  fura- 
„  rum  auguftiftirao  ,  coniilia  incunti  dc  „  raas  in  te  viriutes,  quibusRcges  &Prin- 
„rcbus  ad  vitam  fui  Piincipis  ,  &  con-  „  cipcs  omnes ,  qui  antcccfTere  ,  ionge  fu- 
„  fervaiioncm  Rcgni  pcrtincntibusfQuid?  pcras ,  agnovimus ,  ac  potiffimura  regiac 
„  Hoc  Arrcftuma  tc  infirmari  ?  ttqui  „  Cclfitudinis  teflciam  &  fummum  orna- 
„fcis,  oRcx,  an  illud  fit  in  caufa  cur  ad-  j,  mcntum  ,  raaximam  virtutiim  Cleracn- 
„  huc  vivas  ?  qui  fcis  an  Dcus  hoc  uti  vo-  „  tiara,  qua  pcrducilium  graviffimas  offcn- 
„  lucrit  ad  te  in  vita  fctvandura  ?  hoc  u-  „  fas  condonafti,  cademque  in  nos  quoquo 
»,  li  propugnaculo  adverfus  impctus  iUo-  „xquaniraiicr  ufurum  eonfidimus.  Scd  6 
„  rum  ?  poteTne  pervcftigarc  judicia  &  ar-  „  fccularium  rcrum  fpcs  lubricar,in  primor- 
„cana  cjus  ?  an  ncfeis  magnasabylTos cf-  )>diis  Regni,ciimomnium  noftrorumfo- 
,j  fc  ?  '>  dalium  vota  &  obfcquia  in  tc  confpira- 

„  Deus  ille  Optimus  Maximus,  quic  »,  rent,fcraliscafus  &:  nuUi  noftrum  praeGo- 
„  ccjelo  novit  figracnta  ,  hypocrifin  ,  vc-  »gnituscontigit,quovcluti  ingentiturbi- 
„  ncnum ,  quod  m  pcdorc  lefuitae  fovent ;  ,>  ne  pcr6u!fi,a  tc  non  folum  alicnati,fed  cx- 
„  Deus  ille  raaximus ,  qui  nouit  confilium  » torres  fadi  fumus:quocunquc  tamen  tcr- 
„  pcrpetuum,  cficntialc ,  invcnis  ipforum  „  ratura  fparfi  fuiraus ,  ncc jn  tc  Principcm 
„  radicatum ,  dc  cvcrtcnda  gloria  eorona?  ,>  noftrura,  ncc  in  patriara  ingcnium,arao- 
,,hujus  atque  Monarchix  .•  dct  tibi  gra-  »  rcm  &  debitum  obfequium  ,  nec  fpera 
„tiara,  6  Rcx  ,  ut  bcne  ab  araicis  Icfui-  »tua:  raanfuctudinis  cxuiraus  ,  quaravis 
„tarum  difcernas  araicos  Alcxandri  :  &C  ,>  eongcric  omniura  fcclerura  maicvoli 
„  cxfccutionem  jubcndo  magni  illius  Ar-  nos  apud  te  curaulaverint,hac una  fpc  fc- 
„  rcfti  tui ,  probes  toti  Chriftiano  orbi ,  to  ,,  curi ,  noftram  innoccntiara  ,  aliquando 
„  ^que  tibi  bcne  prudentcrquc  cavcrc  ,>  difcuffis  ncbulis  famx  infultantium ,  ti- 
„  poffe  a  tcchnis  ,  artibus ,  cuniculifque  »  bi  cxploratara  forceonfidiraus  ,rati  no- 
„tcdis  tuorum  hoftium  ,  ac  fortitcr  ma-  j,ftraruraaeruranarum  tcmpus  cfTo  mcdc- 
„gnoquc  animo  frangerc  ,  diffiparc  ,  U  „  lam.Fiduciaillatu^clcracntiasantcaob- 
„  pcrdcre  eopias ,  &  vircis  apcrtas  ipfo-  »fcurior,uthuncRcgniangulumtuo  afpc- 
rum ,  &c.  ,)     illurainafti,liquidius  aftalfit ,  Sc  ad  tua 

jefaiul     Aceidit  auicm  opponune  pro  lefuitis,  „gcnuaadvolvcre  cogit,rogamusnemo- 
l'e?it!ti      Anno  Ghrifti  ,^1603.  Rcx  cx  Mcdio-  „  ra  tu^egratiac  bcncficium  diutius  protra- 
*» Re-  matricibus  rcvcrtcns,  pcr  Virodunura  itcr  »  has ,  ciim  nobis  nihil  fit  accrbius ,  quam 
g"^.^  faecrct.  Tunc  cnira  ab  Acaderaicis  lcfui-   „  illa  cxeludi ,  finibufque  patri^e  femotos, 
*      tis  rogatur,  ut  interdiao  deereti  Parificn-   „  quibus  alicnas  &  pcregrinas  gcnrcs  juva- 
fis ,  qui  in  Virodunenfi  ludo  litcrario  ver-   „  mus,non  poffe  ingenio  &c  induftria  nata- 
farcntur,  cximantur  ,  qu6d  ditionis  Gal-   „lcmGalliam  profcqui.Hcu;  nimis  explo- 
licac  non  fit  Virodunum.  Rex  Arrefto  non  „  ratum  nobis eft,apud  te  longc  alios  quam 
comprchcndi  rcfpowdct  ,  ca  taracn  lcge,  „  firaus ,  infiraulatos  habitofquc  fuiflc,  hoc 
ut  qui  in  Pontarauffina  Scholalitcris  dant  ,>cft  omniura  flagitiorum  colluvic  conta- 
opcram  Virodunura  redeant ,  in  Galliara  »  minatiffiraos,Regno&:omnibusOrdini- 
rcvctfionis  dat  fiduciam  ,  fi  in  poftc-  „  bus  cxitialcs  :gcntcm  noftram  ut  novam 
rum  fint fidi  clicntcs,Rcgem  illis  forc  pro-  ,,  &  nova  raolicntcra ,  Gallieanac  Ecclcfia: 
pittum.  „.advcrfam ,  denique  qaxcunquo  dcterri- 

Vt  haec  fecunda  aura  illis  aflfulfit,  dcli-  ,,raa  livor  &  irapictas  comrainifci  poiue- 
bcratum  a  Viroduncnfibus  &  Pontamuf-  „  rc,  in  nos  oranibus  diris  &  devotionibus 
finis  Icfuitis  di  Rcge  adcundo  "&  allo-  „  congcftum.  Scd  fodalitia  noftra  non  fc- 
qucndo.  Hcbdomada  igitur  magna  anto  „  mcl  a  proavis  Regibus  Gallise,  &  Cu- 
Pafcha,Ignarius,  Armandus ,  Caftcllcrius,  „ria:  placitis  probata  funt  ,  ut  qua:  lon- 
BrofTardus  &  Turrius  afodalitio  miffi  op-  „  g^  antca  a  Pontificc  max.  Chriftiana: 
poitune  adfunt  fcria  S.  in  Coena  Domini.  „  Rcip.  falutaria  fancita  fint;  cxtjuibus  tan- 
Rcx  dc  morc  &c  myftico  ritu  majorum ,  13.  quam  cx  inftrudiffima  officina ,  adverfus 
paupcrum  pcdcsabluit,dctcrgit&cxofcu-  „  bacehantcs  ha:refes  tcla  promi  poffint. 
latur,cuilibcteurarcgalicpuloi3.  numrais  „  Privata^  conftitutioncs  ebntubcrnii  no- 
argentcis  attnbutis.  '  »  ftri,qua:cunquc  nobis  falso  tribuuntur,  ut 

Poft  prandium  ,  Varanneo  Icfuitis  ad  „divinis  pracccptis  &  mutux  diledioni 
rcgiumcoUoquium  aditumfacicntc,  Igna-  „prorfus  difTentanca  diftridc  prohibenr. 
tius  in  ha:a  vcrba  loquutus  cffc  dieitur.  „Qu6d  fivcrafunt  quibus  falso  inquina- 
„  Ciim  primiim  avito  Rcgao  ,  nurainis  „rauir,noftra  Societas  non  foium  ad  falutc 

aniraa- 


De  Propagatione  I  E  s  V 
„animarum  effcnonpotcit  ,  fcdadprjE- 
„  fciUiflTimum  cxitiura.    Ac  quis  crwlat , 
„  ingcnio  Sd  rerum  fcitu  digniiTiraarum 
„  fcicniia  pollcntcs  liomincs  ,  ulcroTcin 
„  Socictatem  noftram  dcdcrc  ,  (\ux  ,  ut 
„  caufantur  malcvoli  ,  omnium  facino- 
„rum  fcntina  fic  3£,vorago  ?  num  veio 
„  proximum  cftqui  falucem  qujerunt,  in 
„cum  non  appcllcrc  portum ,  in  quo  per 
5,  totfcclcraccrcuni  fit  anima:  naufragium. 
„  Atinquiunt  ,  nos  pcnitifTimo  obfcquio 
„  Gcncrali  noftro  dcvinaiffimos,eaq'ic  ca- 
ihena  votorum  ,  ut  ci  in  oranibus  &:  per 
„  omnia  fimus  ludicntes.  Non  abauimus, 
„  nos  ut  mcmb  a  capiti  noftro  penitifTirae 
j  obfeqni  ,  fed  Rcgibus ,  Magiftratibus  & 
„  politico  rcglmim  minuscffc  obfcquen- 
„  tC3  uon  prohibcniur,  quin  co  ipfo  adigi- 
mur,  &c  Apoftolico  prxccpto,  quo  dcviis 
&  minus  rcde  dorainis  fubditos  obtera- 
"pcrarc  neccire  cft.  A  '.jiciunt,  vcnarinos 
&  inekaiC  ad  fodil'*  inm  noftrum  ex  pa- 
'"triciis  fMTv'  '-  fciv  a  ll^ mos  adolcfcenies, 
,suthis  acciti^  hieri.ditacis  fuasadnos  fiat 
acccflio.    Qui  hacc  dc  nobis  fabulantur, 
minus  r?de  6^;  accurat^  privatas  noftras 
lcgcs  novcruot  ,  q.i.e  ^evcriffime  diftin- 
„  guunt,  nC  qucmlibec  ul!a  artc  ad  inftitu- 
],  tum  noftrura  pelliciamus ,  divino  fpira- 
„  mini  cacccra  xclinqucntes ;  abunde  mu- 
„  nus  noftrum  irapleviflc  crcdimus ,  fi  ju- 
„vencs  rcde  &  probe  in  Scholis  noftris 
„  doccantur :  Vcl  excmplis  hoc  liquet ,  iii 
„Gallianos  non  cfTe  hxredipctas  ,  cum 
„cxnulla  gentc  inftituti  noftri  Piofcffo- 
„  rcs  fint  q-iam  Galli  i  Lutctianum  ,  quod 
„inurbe  reg.a  ita  proclamatur  abinvidis 
l\  fuiffc  opulenium,coaccrvaiis  Claromon- 
tani  Epifcopi  &pr?fidium  S.  Andrcx  & 
„Hannt:quinipiis  largitionibus  ,  vix  tria 
„millia  librarum  annui  rcditiis  ada^quat. 
Quid  tantillum  illud  ad  tot  Profefforum 
in  omn*bns  difciplinis  ccnturias?  Ne  ma- 
llgnoRegi  intocpublicis  ncgotiis  longior 
„Oracio^^Edioaucdamnofic .,  unovcrba 
„  tuam  illam  aulli  ncgatam  Glcmcntiatn 
;,deprceamur,  nos,  qui  tui  indigon?  fu- 
„raus  ,  Hifpanis  ,  Italis  8c  Germanis  , 
ectcrarumque  genti-jm  eommilitonibus 
'„noftris  ,  crga  tc  inofficiofiorcs  eflc  no- 
"lumus,nec  earn  tibi  non  praeftare  fidu- 
ciam  ,  vel  cum  praifcnti  vua:  difcrimi- 
r,  ne  ,  quam  ilh  Rcgibus  Principibufquo 
„gcntilitiis  pracftanr.  Sacratcmpora,paf- 
„fiChrifti,  qua:  nunc  colitur  ,  lugubris 
„  rccordatio  ,  nobis  sequa  poftulantibus 
5,  pattocinari  vi^jcntur ;  fanguis  ab  co  in 
„ ara  crucis  pra  '.oxiis mortai  bus  ultro  ef- 
„  fufus ,  ad  iadulgcndura  nobis  concitat. 


ITARVM.  Lil?er  Jt 
„Tantagratia  ird.gnos nos  fatcmur ,  fcd 
„conccflum  indult.  rr,que  vclis  cfle  Chri- 
„  ftojincujusnomiiie  magisde  cjusgtatia^ 
„  quam  dc  mcritis  r;oftris  eonfidentcs ,  no- 
„  ftra  hxc  poftulata  fdcimus. 

Poftquam  diccndi  fincm  fecit  Ignztius, 
Rex  panca  hcec  rcfpoiidit  ;  Nihil  a  Se»Atti 
Pdrifttnfi  ifjcogitate  in  lefmtas  fromncicitum 
e{fe,nuUo  etiam  fe  in  eos  ferri  odiOy  nedum  in  a- 
liquem  mortaliHm ;  jubet  verbis  enunciatafcri. 
po  exarata  fibi  tradi.  Habcbant  illi  codi- 
cillum  recitara:  oratir<nis  in  promptu,quem 
ut  Rex  accepitjVjlleregio  tradir,prarccpit- 
queignatianis,i'tin  aula  folennia Pafehje 
pcragcrcnr. 

Poftridic  Dominjcas  Rcrurrcdioais  ad- 
miflis  ih  lararium  ,  non  lcvis  bcnevolcn- 
tiae  fpccimcn  dcdit  ,  palaro  tf^ftatus ,  to- 
to  Rcgno  cflc  redLCCs  non  foiiim  fc  c':pe- 
te,fcdcorum  opcj  aetianj  nti  veiic  jgnatio 
dat  in  mandatis ,  ut  Lutcti^*  cum  Cotoneo 
ad  fe  vcniar. 

Paulo  poft  cumRcx&Rcgina  per  Lo- 
tliaringiam  itcr  faciunt  ac  Naiicci  div'cr- 
tunt  ,fororcm,  Pr-riCipefque  Lotharl,  gos 
iuvifuri,  Icfuita:  Rcgia?  po!'icitationis  mc- 
mores ,  cundationc  non  ampliu';  opus  cfle 
arbitrancur,  dum  cnim  incaicfcit  fs-rrum 
tundcndum ,  ut  vulgo  dicitur ,  Regem  ad- 
cunt ,  rogant ,  urgcnt  per  fo  &  alios :  Fion- 
to  Ducarus  8£  Riehomus  apologcticis  libcJ- 
lis  deobjcdis  criminibusfodahtium  fuum 
cxcufant  purgantque,  quam  fint  Rcgno  ne- 
ceflarii  ad  juvcntutis  Ghriftianar  educatio- 
nem,ftirpitufquc  eradicandas  haircfcs  prq- 
dicant. 

Pontificio  legato  dcprecatorc  utun- 
tur,  ncc  iUe  parum  ncgotium  maturaviti 
semulorumquc  molitioncs  irritas  fccit.  Cle- 
raentis  quoquc  Poncvficis  Rom.  interccf- 
fio,cui  Kcxnihil  unquam  ncgatum  eflc  vo- 
luit,  Icfuitarum  caufam  vehcmenter  pro- 
movit. 

Poftliminio  reverfuris  in  Galiia  plurimi 
obludantur ,  diccntes ,  vim  Arrcfto  &  py- 
ramidi  ficri :  illis  RCgno  &:  urbc  rcccptis, 
cxitii  monimentum  alto  vcrticc  faftigia- 
tura  &:,litcratum  funditus  dcftrucndum 
dirucndumquc  :  ftandum  cfll*  rcbus  judi- 
catis,  nihil  in  cos  incogitanter  ,invide  &: 
malcvole  dccrctum  :  obclifco  cvcrfo  Se- 
natus  Gonfultum  labi  corrucrc :  infir- 
matione  rcrura  iudicatarum  Rcgna  con- 
vclli  :  Senatum  Parificnfcm  ca:ceris  qui 
funt  in  Gallia  prxftare  ,  cura  ille  olim  u- 
nuscflct  ,  a  quo  univcrfum  RCgnum  jus 
accipcrct  :  atque  hanc  gloriam  fibi  pri- 
vatim  vinditaifc,  ut  fii  Pariuni  Franciac 
Scnacus  s  ifto  arictc  non  folum  pyrami- 
bb  dein 


iur  in 

€(illix. 


fefuiU 
reclpiU- 


condi- 
iitntiba4 


J5)4  Ve  Propagatione  Ies 

dcm  illam  ,  flagitiorum  prolcriptionis  ta- 
bcliariam,  fcd  toram  Parlamcnti  machi- 
nam  concuii  :  ac  ionge  plura  advctfus 
Frontonem,  Richomum&  Icfuitas  omncs 
objicicbantur  Rcgi. 

Nihilommus  Rcx  ,  ut  fibi  uni  tcditum 
fuum  in  Galliatn  dcbcrcnt  Ignaiiani ,  cdi- 
xit ,  ut  TholofiE,  Auxis,  apud  Garitcs,  Ru- 
ihenos  ,  Burdegalar ,  Pctrogorii ,  Ratiafci , 
Turnoni  ,  Albenati  &  Bittcris ,  ubi  antca 
prccario  agcbant,  pcrpctuo  &quietel!lis 
cflc  hccret :  Divionc  praetcrca  &  Lugduni 
antiquas  fcdcs  rcpctcre,  &  novas  Flcxiac 
inftitucrc,  vcl  in  rcgia  nataiitia,in  qua  Rcx 
eoBceptus  asnatuscft. 

Admiifi  funt  autcm  &  rccepii  in  Gal- 
liamnon  fimplicitcr,fcd  fcqucntibus  con- 
ditionibus,Pr/z»^,Nc  ulla  Collegia  in  Civi- 
tatibus  Regni,aut  Provinciis  Rcgi  fubjcdis, 
„finc  cxpreffa  Rcgis  pcrmiflionc  infti- 
tuant,  fub  poenaamiflionis  omnium  privi- 
lcgiotum,&  bcneficii  hujus,exmera  Rcgis 
gratia  ipfis  conccfli. 

SecuKda ,  ut  omncs  lefuit^  in  Gallia  na- 
tionc  Galli  fint  ,  nce  quemquam  cxtcro- 
rum,  fcu  alterius  nationis  in  Collcgia  fua 
admittant  aut  rccipiant ,  finc  Rcgis  pccu- 
liari  pcrmifl^u ,  peregrinis  fi  qui  jam  inter 
ipfos  inveniantur  >  omnibus  a  fc  dimiflfis. 
Avcnioncnfcm  tamcn  & Vcneienfcm  Co- 
mitatum  verbo  cxtcrorum  vcl  pcrcgrino- 
rum  non  Gomprchcndi. 

Tertio,  utfcmpcr  aliqucm  habcant  na- 
tionc  Gallum  ,  qui  Regi  a  facris  coneio- 
nibus  cflc,  &de  omnibus  ncgotiis  ratio- 
ncmtotius  Socictatis  nomine  ipfi  reddc- 
rc  pofldt. 

^uarfOy  ut  omncs  jam  admilTi  ,  vclin 
pofterum  forfan  admittendi ,  purum  pra:- 
ftcnt  jufiurandum  ,  coquc  fc  obftringant, 
nihil  fc  molituros ,  quod  in  pcrnicicm  Re- 
gis ,  vcl  Regni  falutifquc  publica:  vcrgerc 
poflit:  cujus  jurisjurandi  formulam  juridiei 
Prxtoresad  Canccllarium  mittant:qui  juf- 
jurandum  detredavcrint ,  Regno  protinus 
cxtorrcs  fint. 

^into,  ne  qiiidbonorum  immobilium, 
fivc  cmptionis,fivc  dationisnominc,  ad  fc 
transfcrant  ,  ncc  ab  illis  etiam  accipiant, 
qui  tranfitum  ad  Societatcm  fuam  fa- 
ciant,  fcd  h^crcdibus  legitimis  id  omnc  rc- 
linquant. 

Scxto  y  utlcgibusftatutifquc  Rcgni  ,  fi- 
eut  rcliqui  omncs  clcrici,  libcntcr fc  fubji- 
ciant. 

Septimo.nc  quid  vel  Ecclcfiafticorum  vcl 
Politicorum  ncgotiorum  fufcipiant  tra- 
£tcniquc,in  prcjudicium  Epifcoporum,Ca- 
pitulorum  &:  Acadcmiorum  Rcgni/cd  or- 


VITARVM.  Liher  II. 
dmariis  conftitutionibus  pcr  omnia  fc 
conformcs  gctant. 

Oc7avo,\it  nulla  Sacramcnta  ,  &  nc  pceni- 
tcntiac  quidcm,  aliis  quam  fui  Ordinis  ho- 
minibus  adminiftrcnr,finc  pcrnnflu  Archi- 
cpilcoporum  &  Curiarum  ,  quibus  fi  jguli 
fubjcdi  fint. 

No/jo  ,  ut  habcant  unde  viverc  &  fu- 
ftcntarc  fc  poflinc,  non  pcrmiflum  ipfis  fo-  ^ 
liim  cft  a  Rcgc,  uti  frui  rcditlbus ,  quorum 
antc  ha;c  tempora  participcs  fucrunt ,  finc  j 
ullo  impedimento,  fed  &  dc  provcntu  an-  | 
nuo  looo.  coronatorum  ad  zo.  annos  in  ur-  1 
bc  Parificnfi,ipfis  liberaliflime  profpeaum  [ 
cft  ,  litcris  fuper  hac  re  fcriptis  &:  Sigillo  1 
rcgio  munitis. 

Reftituti  fuis  penatibus  Ignatiani  ludif-  ^*/*"'^^  , 
que  litcrariis  ,  in  pra:fcriptis  urbibus ,  fcn-  l%tZ' 
fimfccffundunt ,  inquc  dtes  vires  majo-  '«g»/- 
rcs  acquirUlit.  Avarici  Biturigum  ctiam, 
Rothomagi,  Ambiani,  Rhodonibus  anti- 
qua  Collegia  rcpctunt,  ac  tum  fua,  tum  JE- 
dilium  Decurionumque  intcrccflione  no- 
va  condenda  impctrant.  Lutctia;  vcro  me- 
dia  Acadcraia,  non  Scholam  Claromonta- 
nam  ,  in  qua  docerc  non  fuit  permifl^um, 
fcd  facrarium  &  fcceflum  fcniorum  Ludo- 
vici  indigetis  titulo  infignitum  ,  Borbonii 
(enioris  Gardinalis  fijmptibus  conditum, 
rcpetunt. 

Quia  vero  pyramis  ,  in  momoriam  p^„^^, 
lefuitarum  ejcdionis  cx  Gallia  ,  cjuf-  »«  me- 
quc  infcriptio  Icfuitas  fingulariter  raor-  ^'^'^f  i 
dcbat,  ideo  ex  fingulari  Regis  clemen-  ««ex  ' 
tie  &:  gratia  in  Galliam  itcrum  admifli  f^^^.  ' 
&  recepti  ,  quicfccre  nolucrunt  ,  doncc  rume- 
cvcrfionera  hujus  columnx  fivc  pvrami-  7^*  . 

is  a  Regc  impctrarent.  Hac  jgitur  de-  /«r,  »  , 
ftruda  ,  hbellus  quidam  lingua  Gallica  P^-ofiP'- 
prodiit  ,  in  quo  pcr  infignem  profopb-  ^Zmidil 
posiam  columna  ipfamct  ita  loqucns  in- 
troducitur  .•  „  Comprimc  os  tuura  Pcr- 
„  vcrfc  ,  ut  lapidcs  Icquantur  ,  attendi- 
„  to  vero  vos  cx  Gallis  mcliorcs  quicun- 
„  que  ,  cura  alii  aurcs  ad  audicndum  non 
„  habcant  ,  Sura  quod  non  cram  antca, 
„Pyrarais  ncmpo  feu  lapis  rautus,vosad 
„  audicndum  cxcitans  ,  &  columna  auditu 
„  fenfibufquc  aliis  dcftiiuta,  quo  vobis  jara 
„  cxcitarcconabor.  Loquor  jam,  non  oxi- 
„  ftcns  amp!ius,&:  cam  adhuGeflem,!oquc- 
„  tem  mc  ncmo  audiit:De  bonitatc  &  gra- 
„  tia  plus  conqucror  ,  quam  dc  f^vitia  & 
„  crudelitatc  ,  ut  iifdem  mediis  clcvcr  itc- 
„  rum  quibus  difieda  fum ,  &:  in  mcraoria 
„  hominum  cxcitcm  id,  qucd  dc  terra  dela- 
„  tum  cft,pcr  iuftitia  elcvatacgo,  pcr  mifc- 
„  ricordiam  deftruda  in  nihilum  redada 
„  fumimifcricordia  autcm  dico  intcmpcfti- 
vam, 


De  Propagatione  Ies 
3,vam,cum  xque mifcricordia:  advcrfum 
l,  fic  omnibus  ignofcorc,  quara  gratiam  dc- 
„  clararc  ncmini.  Per  parricidam  prognata 
„  cgo,  eadcm  rationc  ,  qua  bona:  cx  raalis 
„  moribus  legcs  nat(^  runt,rurrcxi,iduscul- 
„  tri  ,  infacicm  raaxime  confpicui  in  hoc 
„  orbc  Rcgis,  dclatus,  me  in  maximc  con- 
„Vpicuam  hujus  oibisfacicm  ftatuit,  fed 
„  vidctc  qucefo  reium  humanarura  fluxibi- 
„  htatcm  •  Ego  quac  aliquot  pcrdurare  &C 
„numerarc  debcam  fccula  ,  vix  iuftrum 
„vidi  unicum  ,  Quid  pofteros  diduros 
„  exiftimcra  ,  ciira  vidcrint  rac  fundatori- 
bus  mcis  fupercffc  non  valuiffc  ?  Quis 
„  non  mirabirur  oblivioni  tam  cito  tradi- 
„  tum  cffe  ,  quod  in  monumcntum  perpc- 
„  tU2C  rccordationis  cxcitatum,  crat  ?  Et 
„  quis  rebus  mundanis  fidei  aliquid  habc- 
„  bit  in  pofterum ,  ciim  &c  firmiftiraa  con- 
„  filia  ,  mutationibus  fubjccta  deprchcn- 
„  dantur  ?  quod  marmor  quacfo  lam  fo- 
„  lidum  reperictur ,  ut  tcmpori  non  ccdat? 
„  qu3E  confilia  tam  fifma  fint,ut  robur  mi- 
„  hi  pcrpctuum  confcrant  ?  quis  credac 
„  goffypio  ,  tantam  inelTc  vim  ut  vcl  cxi- 
„  guacjus  particula,  toc  lapides  marmo- 
I,  reos  dcmoliri  Sc  difiTiparc  qucat  ?  Vix  c- 
„  quidcra  hadcnus  Cottonii  five  Goflypii 
„  virtusomnibus  innotuit.  Vcmm  dicite 
„  mihi  quxfo  vos,  qui  Cottoniifcdamini 
„  Socictatcm ,  &C  Icfuitarum  vobis  nomcn 
„  vcndicatis,  quando  Galhse  Rcgno  tanta 
„ officiaexhibuiftis,  ut  tantam  promcrcri 
„  gratiam  potuiifctis  ?  Condemnati  haud 
„  iia  pridcm  fuiftis,  rcdenc  an  fecus,  dici- 
„tcf*fi  miniisreae,  inique  cquidcmvo- 
„  bifcum  adum  eft  ,  ciim  in  cxiHum  cjicc- 
„rcmini  :  At  fi  rcde ,  fcntcntia  cquidcm 
„  femcl  pronuneiata,quomodo  mutaia cft? 
„  injuriaprofedb  nobis  nulla  fada cft,quid 
„  cnira  ad  hoe  promcrcndum  ,  unquam  a 
„  vobis  intcrmiffura  fuit?Certe  non  juvcn- 
5,  tutcm  folum  corrumpcrc,  fed  &c  aduhio- 
„  res  ad  univcrfalcm  aliquam  feditioncm 
„inflammarc  cordi  vobis  &eur^  fcmper 
„  fuit ,  quod  quidem  ufquc  adeo  notum  62 
„manifcftum  oranibuscft  ,  vtullouHius 
„  Cottoniana:  cloqucntix  colore  &:  fuco 
„  obhtcrari  obfufcariq;  poffit.Quod  igitur 
„  rcvcrfi  in  Galham  cftis,raifcricordi(;  Rc- 
,,  gisuniceacccptum  refcrrc  dcbctis,  qui 
„  vcl  proprie  falutis  imraeraor, vos  in  Ma- 
„jcftatisfuae  pcrnicieraex  exiho  rcvoca- 
„  vit,fcd  rcdirc  tamcn  abfque  pecuhari  fa- 
„  «inorc  Rchgio  vobis  fuit ,  ncc  aulara  in- 
,,grcdi rcgiara,quara  pcr intcritus  mci  por- 
„  tam  voluiftis.Veru  cnim  vcro  quid  vulgb 
,,prxdicari  audio,  Gaili^c  lefuiias  Rcgno 
„prodctfc?Certc,utopinor,  proptcr  novae 


VITARVM.  Likr  It  i<)j 
„  hujus  fcd^  Rchgioncm.  Sed  quid  ?  pro- 
„piijs  nc  ad  Cathohcara  RcHgionemac- 
„  cedunt  quam  Sorboniflac,  a  quibus  hasrc- 
„  ticorum  funt  adrciinti  numsro  ?  Ad  of- 
,,  fcnfionem  cquidcm  jjot.ijs  quam  ad  ^edi- 
„  ficationcm  cos  compar:  tos  dixciim  ;  At 
„  informandis  pucrorura  irgcniis  apcior^s 
„  funt  quaro  tot  CoUcgiorum  pcr  univcr^ 
„  fam  GalhamRcdorcs.  Quidaudio?  prjc- 
„  ftanriorcs  nc  cx  illoru  Coilcgiis,qu' ni  cx 
„ahisGalli^  Acadcmiis  prodie/c  vir;?A>: 
„  numquid  non  cerruptoics  juveniuris  do- 
„  clarati  funi?Cur  crgo  in  me  dtmolicnda 
,,  vires  fuas  excrcucrunT  ?  At  prudcntia 
„  fua  R'?^:  pkif  ;(iam  Confiiiarii  auhci  pro- 
„fuere  ?  Crcdo  :  Vrfiim  nunquid  non  in- 
„juria  ipfi  facta  ,  cum  in  exilium  miite- 
„rcntur  ?  fi  non  ,  quiscnim  hoc  d  xcric, 
„  quid  igiii»r  in  GaUia  vobis  ncgotii.  eft  ? 
„  CarcrcutiquQ  v^^ftra  operaGslh  facileo- 
„  mncs  poffunt  ,  quc^  ipfunu  faas  ^rhm 
„  fuperquc  cx  finibus  vos  Ons  "iie^icntcs 
„declararunt,  fed  impudcniiam  v-,Jc  :  vc- 
„rumcfl*c  quod  dico  ,  nolcntcs  rrcdcre, 
„  ncccifario  in  GaUia;  fcfc  Regno  adeflc 
5,  opotterc  ,  toti  pcrluafum  cfTe  Mundo 
„  cxpctunt.  Quas  quasfo  impudcnna  cft  , 
„fiha^cnoneft,  veUeGaUi?,  practcr 
„  contra  voluntatcm  corum  admifccri ,  Sc 
„  pcr  pofticum  reverti  ubi  per  anticum  eos 
„  cjcGcrint  ?  Scd  quid  ?  Annon  hoc  mc- 
„  rita  vcftra  Rcgno  dcclaratacfFcccrunt  r' 
„  Annon  hinc  probitatis  veftra:  arguracn- 
„  tura  cgrcgium  pcti  poteft  ?  Suntcqui- 
„  dcm  vcl  cx  ipfa  proguaii ,  iniquitatca- 
„  hqui  ,  qui  probi  habentur,  contra  vero 
„qaivitam  fuam  Dei  Rcgifquc  minifte- 
„riis  poftponcrc  non  dubicarunt,  impro- 
„bi  cxiftimantur.  Qui  fint  ilii  quarritis  ? 
„  beUi  motuumq;  variorum  teropore,  Dco- 
„  rum  acccnfcbantur  niimcro  :  At  pace 
„  jam  eorapofita  »  pro  idohs  iterum  haben- 
„  tur ,  regebant  tum  tcmporis  communcra 
„  populum  contra  Rcgcm  eum  irilam- 
mando  moderantur.  Agc  male  egcrunti 
„&  puniti  funt.  Quid  Prodcil  autcm  o- 
,,  diofa  hsec  rcpeterc  &  rcvocarc  ?  pras- 
„  ftarct  cquidem  Lyfandrum  cum  proli- 
„  xo  fuo  fermone  fcpultura  clTe  :  Ac  non 
„indignum  vidcri  coiumnis  GaUicis,  fub- 
„verti  fcfe  ab  Hifpanicis  coluranis  puta- 
5,  tis  ?  Qii^amvis  enim  pceniterc  aliquem 
„nunquara  debeatcorum  qua:bene  forti- 
„  tcrque  geffit ,  vidctur  tamen  mchus  cflV, 
„  nfali  ahquid  interdum  pcrpetralTc,  fi  mc- 
„  hor  rcproborura  quam  piorum  conditio 
„  cflc  dcbcat.  Quid  Icfuite?  quotics  qu^fo 
„  &c  fcriptis  &  viva  vocc,hccrc  fubditis  Rc- 
„  gcra  fuum  interfiecrc  profclfi  funt?nihil- 
b  b    X  orainus 


Ettgra- 

fiuutlo. 
nelefu.. 
tnrum 
in  Gal. 


15) (j  De  Propagatione  Iesv 

„ommus  tameti  Regcm  quafi  dcvindiim 
„  fibi  dcducunr>  fcducentquc  indics  magis 
„  raagifquc,  fi  vcrbis  ipforuro  aurcs  pcccn- 
j,  ccs  diuiiiishabucrit.Non  quicrcunccnim 
„  lcruitsEjSi  pctulantia  corum  modum  non 
5,  habcc,  cuius  rci  vcl  cgomct  tcftis  fumjcu- 
j,  ius  evcrfioncm  doncc  impctrarcnt,  quie- 
„  fccre  nulla  rationc  potcrant.Rcverfi  funt 
j,  icaquc  Icfuirse  in  GaHiam,  non ut  ab  exi- 
„  iio  rcvocati  Rchgiofi  ,  fed  ut  triumphan- 
„  tcs  quafi  dc  potcntiflimo  orbis  huius  Rc- 
„  ge ,  qucm  lcnociniis  fuis  dcmohri  &  fub- 
„vcrterccocgcrunt,quod  pcrpctuum  laudis 
„  Caq  monumcntum  non  ita  pridcm  ftatuc- 
j,  rar.  Infolcntiam  hic  vidc  8c  fupdrbiam ! 
„  reoufabant  rcdirc  in  GaUiam ,  nifi  GalUse 
„Rcx  pfius  ftutuas  magnaniraitatis  fuse 

monumenta  dcmoUius  cffct.  Gaifar  oUm 
„  fupcratoPompeio  fupcrcffc  cjus  ftatuas 
„  voluir,  fuas  uti  ftabihret  rcdius  j  Atvos 
,,fupcrati  &C  profcripti  ,  jamquc  exmera 
„  gratia  iierum  rcftituti,  reditu  vcftro  plus 
j,  abutimini,quam  fi  hbertatc  Regni  fupcr- 
„  cffc,  vidores  &  fuperiorcs  fuifTctis.Quis 
j,  cnim  credatjfi  GalUs  Regno  cjcdis  omni- 
„  bus.Hifpanis  introduccrc  vobis  licuiflct, 

amphus  ahquid  audeio  vos  potuifle, 
„  quam  eondcmnationis  &:  fcntcntia:  in 
„  voslata:  monumenlum  toUcrc  ?  Scduf- 
„  qyeadco  nihil  hae  tationc  profccifTe  vo$, 
„  pcrfuafum  vobis  habcatis  vchm ,  ut  pro 
,j  dcfolata  &  cverfa  Pyramide  una  ,  quac 
„  confpici  nonnifiunoin  loco  poccrat,a- 
„  liquot  hominum  miUia  exeitavcritis,  qui 
j,  pcrunivcrfum  orbcm  pra^dicent  &  pa- 
3,  lam  profitcantur,jufte  vos  &  legicime  di^- 

ftindis  ahquoc  judiciis,GaUic^  iuvcncucis 
„  corrupcorcs ,  pacis  cranquiUicacifquc  pu- 
„  bhc^  curbacorcs,Rcgis  proditores ,  &  pa- 
„trix  vcftrsE  defolacorcs,  dcclaracos  pro- 
„  nunciacofque  fuiflc,  &c. 

AUus  eciam  in  Pyramidis  huius  dcftru- 
dioncm  harc  fcripfit : 

vos  0  Soctj.ifttid  vajla  rutmjuvabit  ? 

Pyramtdis  Ufx  marmora  muta  jacent : 
Marmora  mutajacenf.fedfacla.  nefariadum  Sol 

Fulgebit  calo^fama  loquetur  anHs 
Velficomprimet  hanc  metm  ingens  forte  pericHy 

Contemptrix  hujus  charta  loquetur  antis^ 

Exaravit  ctiara  alius  Epigramma  ad  Rc- 
gcm  Chriftianiflimum  Henricum  I  V.  fu- 
pcr  rcftitutionc  lcfuitarum.Sic  auccm  ha- 
bet. 

Framoru  fumm<ts  {jui  nunc  moderaris  habeno)^ 
litraq-y  Francigenis  fumma  cum  laude  minijlras 
Irjcljte  Kex  Jit  pace  tua  mihi pauca  referre 


ITARVM.     Liher,  II. 
COncefftmhfaciltfq\  animo  mca  diil,-.  reco?7de, 
Vera  canam ,  liceat  tantum  ?mh-  dicere  vera. 
Tcrtim  h  e  n  ki c  v  s ,  cttju^  nunc  fceptra  tueris, 
A  v  G  E  R I V  M  coluit  Patru  infiar ,  .eiq\  faluttrn 
Credidit ,  &  fummo  femper  dignatt^^s  hoNore  efi, 
Ignorans  cjuod  c  H  r  i  s  r  ^4tm  qut  nomen  vbtq\ 
Et  nitam  jaaent.Jiudia  i»  contraria  ctsrrAnt  i 
Tantumfape  valet  fana<£ fimttlatio  vita. 
Sedpofiquamfefef^ifa  fub  imagi»e  vi^i , 
Mendacique  diu pietatis  falUer  umhra 
Senfiffet,  morefque  tubs  1  e  s  v  i  t  a  notAft , 
Tandern  p(enituit:C)ut6  enrm  modo  crederet  ''/lis 

^lutChrifiumfimulant &  latrocinia  vivttm, 
^eis  magii  in  votis  mhU  eft  \  quam  nomin^ 

SANCTI. 

F  o  E  D  E  R I  s  ^efolijs  Deminos  depellere  avitis, 
Et  Reges  jugulare pios^populumque  fidelem 
Inproprios  antmarc  Dnces     ad  arma  ciere , 
Sceptraque  francorvm  raptori  tradere^ 
IberOi 

Cunaaq;terrarum  Pap^ fubmittere  hahenu. 
Necfatu  impune  efl  fcelera  hac  committere. 
ipfo 

InHtn£iore  Deofteriy  mtmenque  fupernnm 
I ratum  poffe  haud  alii  ratione  moveriy  ^ 
Vnanimes  uno  ore  cammfcelerumq;  magijlros^ 
Et percuffores Regttm.coelumque  rnereri 
Deberique  Deo,  toties  repetuntque  docentqut^ 
Indigetefq;  vocant  Regumq\Ducumq\latrones, 
^amftnt  vera  equidem  noftri  Rex  maxime, 
nojli  , 

Si  meminijfe  voies,  neq\  longeexempla  petenda, 
Intus  habes,  nam  tu,  velnemo.confcim  horum 
Effepotesft  vel  dentii.vel  cdtera  vita. 
Tempora  perpendas /uix,  nec  vix  tutm  in  aula 
N unc  hodie  es  ,  Ucet  ipfe  facros  ampleclere  P  a- 
r  As 

Et  velutiprimus  dicaris  filiuseffe. 
Pr^teriti  memor  ejio,  ammoq;  futura  revolve 
Sipotes,  ^  tibi fit  Rex  Lufitanicus,^'  tu 
Perpetuo  exem^Lo:  ^is  enim  ma]ore  adamavit 
Progeniem  hanc  zeloftmitiq-^  affecit  honore> 
^a  mercede?  jacet  Regno fi)oliattis  avito^ 
Et  procul  a  Patriaperegrintscaftu  inorts, 
Confilio  lefuitatuodelufus  ^  arte: 
Hoc  meruit  probitate  Jtia  ,  eximioq;  favore , 
J^o  te  dira  lues,  quo  tefirialis  Erinnys 
Plus  juftoaffecit  \  fedquemnam  fervit  in  ufum 
H AC  dixiffe  tibi  toties,  eademque  referre., 
Si  mens  certa  manet  f^^voi  revocare  locuft^^ , 
Harpytjfq;  animartirn  antiquas  redderefedes 
Et  denuo  innttmeris  Regnum  objcdiare  pertclis? 
c^id  juvat  ad  furdas  facere  irrita  verba  pro- 
ceUas, 

Et  fruUra  infandum  toties  itetare  drlerem? 
Sctpe  adimit  mentem  fummi  Regnator  Olympi 
Principibus,  meritisftatuit  ctm  pleHere  poenis 
Et  Regcrn  Populumque  fuum  non  xqua  fi  rentes. 
Si  te  forteputm  hinc  terq\qHAterq\  beatum, 
Indu- 


be  Proj)agationc  I  E  s  \ 
Induperatorem  cfuU  te  lefutta  falutat, 
^odq\  tuas  -vires  lateaf  ^  patentia  fceptra 
Pr^dicetj  4tq\  tuoi  in  laudes  ora  relolvat; 
JFiUerii  0  Primeps (celeranfraude  c  o  t  o  N  i  s , 
Cantanid  pariter  itcj^  &  tuaperdere  Regna 
lam  dudurn  iHe  parat ,  net  enirn  ncua  crimina, 
tentat 

Anttcfuui  fcelerumJlfu&or,Magi£Cfue  fcerdos. 

Nonne  vides  tiii  pojfe  frim  neej\  faff^iins  e(fe 
Manciptjs  ?ap£.(lygij  cfuamyt^fa  Parentis. 
Fraude  doloc]\  pari  ad  decretum  ducere finimi 
Refptce  qittd flatuant-,  te  folo  nomine  Regenii 
Et  titulo  tenu4^  at  proprio  niL  ^ure  potejfe* 
A  Patrc  latronum  nift  fit  conce(fa  ^otefiasy 
^em  Ve':ts  arbttrinm  faciunt  Regniq\  tuique. 

Sicte^  quem  Rcgem  ^  Dominum  Rexmaxi- 

mi^s  tinxit^ 
Hac  lege  agnofcunt,  Pap£ p )uffa  miniftres, 
^o  ftne  fiuUa  tuis  reverentia  debita  fceptris  , 
G)ui  (  modoficliheat)  teregrino  tradere  Regna. 
re/lrapotep  Dorninoq-,  alij  committere  habenda. 

j  nujic ,  rurfurn  iUits  recipe  in  tua  regna  Ci- 
c^dasy 

Materiamq\  novam  Vertumvis  trade  nocendi  \ 
hanguinu  effufitm  haud  fatis  eflfi  forte  furores 
Et  rabiem  lUorum  valtdis  compefcere  frcenis 
Fixum  animo  teneas.fpecie  ia£iaris  inani, 
Nequicquimq,  tuipr^Lendis  comrnoda  regni, 
Ntl  prndeffe  queunt  RegaUa  fceptra^  tuorumque 
Auxilia  Heroum  for'efq\  in prdia  dextra  : 
Obflrt{it  remanent  (pecialts  nornine  voti-, 
Quod  violare  nefof  vel  cum  difcrimine  vita. 
Jtis  jurandum  tpfum  ftvotofrte  repugnat, 
Servandum  efje  negant^^id  enim  magis  effcj> 
profanurn, 

Aut  mage  turpe petefl,quam  facris  ludere paBis 
VincUque  divtni  violare  facemma  juris  > 
Tantane  cr  Imftetoj  a  tanto  Rege  ferenda  eft  ? 
Scrutare  ipfe,  Ucet  (  nec  entm  nift  tufla  requiro ) 
G^idlefuitap-aret  ^  penitufque  introjpice  y  ^ 
omnes 

BoEirinA  partes  vitAq\  e  volve  receff^ , 
Afpicies.nitida  veUtti  depicla  tabeUdj 
Jnclytagefla  Patrum,  (quifalso  non^en  lefu 
Prafguntfronti ,  titidi(q\  iUuflribui  ornant , 
^o  rnage  dira  cohors^mage  quo  fcelerata  propa- 
go, 

Occuttis  fludijs^^  muUa  caUida  fraude^ 
PrdUtcere  alijs,  vulgoq ,  tmponere pofltt ) 
Et  qu£praterea  non  uUis  cogntta  (edis 
Occitrrent  Rexmagne  ttbi,/s  niea  dicia prohabut. 

NuUum  unquam  i»  terns  magis  execrabile 
monftrim 
Exflitit^o  fuperimon  pedts  f^viorvUa 
Chrifliadum  terras  corrupit  dr  infesUvit.  . 
Non  fcelus  admiffum  efi  lefuitis  tnde  remotis.  . 
Singulaquidreferam  ?  nilnon  damnahile  pra- 

ftanty 

Immunes  operum^c&ntemtorefque  facrorum  > 


^ITARVNf.  Liher  II.  jc>~ 
/ mpttri,  tmmites,  fcclerati.^  dira  hpcrum  '  ^ 
Semina,  celatites  agnifub  veUere  virus 
Et  Stygifsgemtore  fati  qutprxfidet  umhris. 
CerttoreTt  alittnde  fides:  preprta  infiiie  tantum 
Scripta  Patrum,arhttrioftahit  fententia  veftro, 
Ipfa  Ucet  volvas  finuofa  volumtna  ma^ni 
Rtchonifi  foUa  lefukarum  effe  Patronm 
J^i  modo  fuslinun  muUis  e  mUltbtu  untu, 
Atq,  iUicomitem  adiungas  feciumque  coto* 

N  feM  , 

OmnU  cognofcesy  proprijfq\  docehere  Uhris. 

Infuper  ah  faciet  miferanda  Ecclefia  cunclis 
GaUica  noftra  fidem.  quo  nunc  fubpondere  vafto 
Vix  animam  trahit  immunerts  oppreffa  Hatutis, 
Servi!iftmq\  tuofque  EfavUa  exofa  furores, 
AntiquA  deftetvroh  Lihertatis  honorem. 

Aurea  Lihertas  fic  .ftc  cakahere^  stcne 
lUa  tihifranuminjicict  lefuitica  peftis>. 
VLtimaf&x  homtnum  Sathan£q\  excrementutp^ 
ciuo  nil  terra  titUt  peius  nec  fadius  unquam. 

Ergoae  Lthcnas ,  quam  /«  l  v  d  o  i  c  £  tuo- 
rum 

VirtuP€..a'  proprio  peperfti  fangmne  nohis 
EripicKda  data  eft  »  Ergo  hac  ttbi  lege  reUSium 
eft 

A proavis tritavifq\  iuis  borbonica  proles 
Francorum  Impertum^tandem  circumfpice^tan- 
dem 

Erige  te  rurfumque^  antiqua  imitare  tuorum 
GeltaPatrum.prtfcofque  atavorum  refpice  he- 
nores. 

C effatum  fatis  esi ,  fanam  femelarripe  mentemy 
Atque  animo^erpende  tuo,tecumque  re^dolve^y 
Offtcium  praftare  pium.civcmque  vocari^ 
e^ui  qHantiim  in  fefe  eft^pro  Lib:rtate  tuenda 
Profpick  imperio,     Regifuajura  refervat 
lntcgrayqmq\  cavet  ne  quid  RefpubUca  da^ni 
Acctfiat, prijccfve  fuo  viduetur  honore.  \ 
Contra.  etiamveftrmn  eficputa  curare  fuhfndc^^ 
Ne  quid  forte  novi  perturhet pubUca  rerurn 
Commoda,  civilefque  ciat  rfialnfanio  motusj 
Sicpoteris  Rex  ejfediu^populoque praeffe, 
^ttem  divina  tibi  commifit  cura  regendum. 

Ergo  f  quis  amorfit  te  qu£  ctira  fatiget 
Impertf.Popultque  tm.propri^qqffalHtis  , 
Netemere  adrnittas  inftrno  Acheronte  rernen- 

jam 

Progeniem,  dcnuoq\  caput^  Regnumque  iuofque 
Ohjice  rhiUe  maUs^quthus  haud  virtute  refiUi , 
Nec  telis  armtfve potifl  fat  vixinms  eheu 
Pefttftrisagitati  odiis.fceUrumque  refertiy 
Non  opus  eft  aUunde  novis  accerfere  terris 
Fcedifragos,  tenera  deceptorefque  iuventa: 
Sat  natura  rnaU  per  (e  corrupta  miniflrat. 

Cuinam  hormnumigngtum  eft  lefuitas  no&e 

dieque 

7{ii  mcditari  aUud ,  quam  qua  ratione  modove 
Prifca^flatuta  q.ueant^patriafque  evertere  legesy 
lnq\  Iscum,  antiquis  totum  in  contraria^  nobis 
b  b    5  lura 


198  De' Propagatione  Ies 

Jura  ti/tre,  ^  fan^os  privata  ad  commoda  rim 
Fle5lere.nu/li  unquam  quod pojl  mutare  Ucehit^ 
Vt  te  dein pUcitis  cogant Jubjcriberejeque 
Pro  libitu  ad  nuturu^  ducant  decretaque  condant 
Duratura  magis  quam  qua  fculpuntur  in  Are^ 
Aut  qudt  Dalmaticofulgent  inctfa  metaHo. 
Det  DetisOmnipotens-ifenes  ejl  quem  fumma 
pteflas  , 

Inclyte  Rex.ne  tu  deceptm  fraude  c  o  t  o  n  i  s 
Melhti  alloquio  capiare.xquamque  remittas 
Iram,  animuwque  tuum^-\u(iai  qui  exarftt  in  i- 
ras 

St pixnas  merito  fcelerata  a  gente  popofcit\ 
Suffciat  lacrymajle  tuos^poenafque  dediffe 
Francigenas  totiesimetuo  ne  denique  nobis 
Flura  ferenda  manent  mala  quam  qus.  fenftmm 
olim-i 

AuBores  fcelerum  denuo  fiinvifcera  Regni 
Admitt as  facilifque  illorum  audire  qucrelas , 
Vt  fert  fama,paras,prifcoque  tn  honore  locare. 

Parce  tibty  nobif/uefiwul,  communia  utrofq\ 
Fata  manent ,  prohihe  injlantem  fuhitamqu^ 

ruinam 

A  Regnis  populifque  tuts,  nam  te  (ine  Ranis 
Permijfum  nihil  i  At  crimen  fautore  tevatur. 
^idjuvat  a  vitiis  Regnumpurgafe,fuaque 
Editione  omnes fceleratos  inde  potenti 
Ejeciffe  manu^propria fi  denique  culpi 
Rejlaurentur,  &  in  multo  majore  habeantur 
Rejpeiiu?  e  quibus  heu  lateri  conftanter  aah^ret 
Alterjta  excultm  magicis  virtutibus-.  ut  fe 
Scire  canat  qu£  vos  femper  fortuna  manebit , 
Sic  mentem  atq;  oculos  obje^fis  fafcinat  umbrisy 
Viribm  inferni  pollens  fraudeparentis. 
Alter  ita  efi  fdens  tantumi^ue  pudore  remotm^ 
DefunBum  ut  Regem.Serpente  nocentiorornni, 
Non  dubitet  fcnptis  profcind€re->&  interea  ilU 
Hoc  impune  licety  nullo prohibente  furores. 
^uo  tandem  erumpet  monftrofa  licentia^Reges 
Sicne  licet  lacerareJacrosMiiJque  agitare  ? 
I am,  jam  tempui  erit  Regum  Rex  maxime^-, 
mentem 

Dirigere  hkpopulumque  tuum  Regnumq\  tueri: 
c^uo  res  noftra  loco.qua  fit  fortuna  videmm  i 
Vefter  honos  agitur^M undi pulcherrima  telltu 
Opprobriis  vexata  jacet-^reltqutfque  pudori 
Centibtis  eft.miferere  tui,  miferere  tuorum\ 
lura  patrum,rttufque  facros^  legefque  atavorum 
R€ftitue,affli6i£  (iia  da  medicarnina  genti , 
Non  indigng  peto ,  propriam  quoque  rejpice  fa- 
mamy 

Et  nomen  Regde  tuum^titulofque  decoros. 
Ne  th  i  Roma  jalax.manibui  poftterga  revin^is. 
Colla  pretnat,prifcoque  tuo  te  fraude  honore. 
Perpetuum  Imperiumylongdvos  Nefloris  an- 
nosy 

Denique  corlefiem  requiem  tibi  quifq;  precatur^ 
Incljte  Rex/s  ne  vtdear  mutefcere  folnsy 
Hac  eadem  /ibi  votajeroj<:^  quia  dicerecoram 


VITAP.VM.  Ltl;er  II. 
N on  mihi  conceffum  eft,fur>gatttr  epiHoU  mftro 
Officio,^  tuttim  tcneant  mea c  -^kijapo.  ttf*n, 
Praterea  h^cn&Jlris  accedmt  vota  tabciiiSy 
Fimhm  ut  Patri^  lefuitas pellere  chr  fti 
Tiomine  dignerisyregnijque  avertcrepeftem , 
<luam  ve(lro,  (^^-populi  cjipi:i  impc^jdere  vi- 
demusy 

Haud  incerta  queror^  nec  qux  ventofa  perorhem 
Ventilat ,  indignis  pafens  rumoribm  atires  , 
Famiy  tibi  obtrudo,  fed  cttnclis  obviay  qu£  non 
Immerito  injiciant  Regi  populoque  pudorem 
Non  latet  hoc  quemquam,  quantum  lefuiti- 
ca  turba 

Ajferat  impenis  tandempopuUfque  malorum , 
^ofemeL  ilU  pedemfixit,  torrentis  adinftnr 
C uncla  rapit,  viduafque  opibtUyaomibttfque pe- 
tentes 

Exuity^  fama,     tittdis  defraudat  avitis, 
N ec  fatis  hoc,  Regna  evertit ,  penitufque  fuper- 
bis 

Deiicit  efoliis  Reges,  qui  talia  demens 
Vlterim  perferre  queatf fi  exempU  petantur , 
Scilicet  haud  opus  eU  peregnfios  volvere  faftosy 
S cript aque  maiorum  tmpigre  fcrutarier  yipjA 
Tempora  noftra  dabunt  qua  nos  meminiffe  pti- 
dehit  i 

Sipudor  uUus  ineft ,  quid  enim  vel  ante  mal^ 
rum 

Perpepfumus>ah:quos  non  foedavimus  amnei 
SanguinO.^Jj-  infeftos  miferefatiavimus  hoHes  ? 

Impius  intereagrajfatur  Barbarus,  &  nos 
Turca  ferox  ridet,  mtferandaEcclefia  iufias 
Vix^Ucrjmas  cohibere  potefty  eheu  ubi  prifca 
Relligioy  fanBique  Patres.atque  inclyta  Regum 
GloriA>  quo  tandern  miferi perventmuslah  quA\ 
c^£  non pcrtulimusUjUA  non  ventura  timemus\ 
Serius  hoc  vidityvidit  tamen  uliimus  h  e- 

KOS 

V  A  L  L  E  s  I  ie.ftirpisyquiquamvis  fe  efie  putaret 
Delitias  Papa.primajque  tn  amore  tenere, 
Nil  rninus  interiitfiia.  intereremtus  iniqua. 
c^ui  femel  evafit  fcopulos,fcyUamque  vora- 
cemy 

Neptuno  monflrante  viam  ventifque  fecundis  : 
Naufragusimmeritofluifus  incufat  ^imbres 
Immitefque  Deos  PeUgi  yfavamq;  Charybdimy 
Neglecio  cusiode  DeOyfi  incauta  carina. 
Obruitur,  tandem  &fterilifepeUtur  arena. 
Stabat  Roma  potens,  &  adhuc  cum  Uude  fu- 
perbis 

lus  dahat  imperiis  cnmprudentifiimus  Heros 
Occafum  interitumque  CATO  pradtceretjheui 
Det  Deus  o  Pnnceps  fimUis  quandoque  ruina 
Ne  fubeunda  fiet  Regi,  miferoquepopello 
Infidiifq\  dolifq;  &  iniquifraude  c  o  i  o  n  i  s. 

Hic  fermo  meUituSy&  hac  duUiJiima  verha, 
lUe  quibus  veJiras.Rex  maxime  detinet  aures. 
Incantator  atrox,magtco  funt  plena  veneno  , 
Permittente  Deoiqui  quando  imponere finem 

Imper^s 


De  Propagatione  Ies  v: 
Imperijs  fiatuit,  meritafque  expofcere  poenas , 
ludictojenfuque  omni  regefque  Bucefque 
Exuit ,  &  tAttdem  fopulum  cum  Rege  relmquit. 

icfui;e      IcfuitsE  autcm  immemorcs  tanti  bcne- 
sd^iL  ficii  Rcgis>  &  condicionum  quibus  rurfus  in 
aferil?  Gallia  admifli  ac  rcccpti  fucrunt,poft  iran- 
faaioncra  Hcnrici  IV.  RCgis  Gum  Duce 
Sulionco  annoi6o6,  fadam,Gum  rcxLu- 
tctiam  rcdiiffct^fupplici  libello  eum  cxcc- 
perunt,poft  gratulationcm,de  fucceffujquo 
profpcro  in  hac  cxpcditionc  ufus  clTet^Si 
fimul  Seholam  ut  fibi  Scdani  apcrirc  licc- 
rct  pcticrunt.Rcx  autem  refpondit,  fc  qui- 
dcm  aftenfum  fuura  daturum  faeile,  modo 
id  \  Duce  obtincrc  poirint  :  conatu  igitur 
itrito  difccffcrunt. 
cona-       Icfuitx  ctiam  cx  Societate  fua  mifcrunt 
aUqucm  Aurclias  Quadragcfimali  tempo- 
^Tr7.  rc ,  ut  ibi  concionaretur ,  confcffioncs  au- 
'J^-      direc  &  MilTam  cclcbrarct  ,  fcd  fadum 
hoc  magna  cum  eivium  indignationc.Nam 
neglcdo  hoc  fuo  officio  in  id  folum  totus 
incubuit,ut  fupcrioris  tcmporis  Lcgiftas 
ia  fuas  partes  pciirahcrc  polTct.  Hocciim 


TARVM^  Lilcr,  IL  ipp 
cxanimi  fuifcntcntiafucccflilTet ,  rumo- 
rcm  ipfe  &  adharrcntcs  in  urbe  fparfcrunr, 
Rcgcm  omnino  vclie  atque  jubcrc  ut  le- 
fuitas  in  urbcm  rccipianiur.  Rcgicor.rra 
pcrfuafcrunt  ,  Autcliancnfes  riih  !  m?gis 
cuperc  &  exoptarc  ,  quam  ut  Icfui-  *e  in 
urbcra  intromittaniur.  Rcx  annuit  iliis 
benigne  ,  &  conccflit  ut  CoUcgium  in 
hac  urbc  cxtruant  ,  modo  id  cum  liccn- 
tia  &c  confcnfu  civiura  fiat.  Hoc  vcro 
quum  primum  cives  rcfeivciurt ,  in  unura 
convcncrunt)  ibiquc  Tourvilieus  Advoca- 
tusurbis,  multis  gravibufquc  Stigumrnris 
inmcdium  addudis,  probavit ,  non  fine 
ingenti  damno  &  periculo  Icfuitas ,  irrc- 
quictum  ,  fuperbum  &  arrogans  hominum 
gcnus ,  in  urbcm  recipi  poffc.  Piacuit  hoc 
conClium  pr^ecipuis  Scnatonbus  &  civi* 
bus,  decrevcruntque  unanimiter,  nonreci- 
piendos  effc. 

Hare  brcvitcr  de  Aurelienfibus.-dc  Trc- 
ccnfibus,  in  gratiam  Gerraanorum  &:  Hcl- 
vetiorura  mcorum  ,  ut  cft  cx  Gallica  ia 
Germanicam  linguam  tranflatum  ,  bona 
fidc  intcgrum  adfcribam. 


lOO 

^\xe(ich  in  t>cr  (^XQl^ZZ  ■Zy.-C)!)^'^  in  Jrancfrcicl?/  kp&crownDcii3cf"uKmt)afc(t(l 
^      "  acfucbtcr  cmf oninmn<5  / v>om  iahv  1605.  bi^  auff  Dcn  ^3Jonaf  3»^mm  1611. 
.  '  ^ugctra^cn. 

.^cf>  t>cm  ^ic  yfixim  /  f rafft  gcn l^artfjfommcn  jvar /m cinc  iDcrkr^  /  ^a 

rti  ^u  ]>ariMm  ©cptcm^  ^crs^-j/^^f^-.^ccbantm  DcrlX^umrtrcl^e/wiD 

•  cr    nno  leoj.  au^gangcncn  cincr  fcincr  ^ruDcr/Dcr  C^tat t "OCabt/  auc»?  (a^ 

(£-Mct0/  ttJiDcrmn  ^'^rancf^  gcn/ciiigcFcfirt.  2(uffcincn  Jcpftvigfrvi^fcr 

rcicfj  cinfomntcn ^abcn  fic  fic  /  ob  fic  wo(tcn  Dcn  5ldntgfcf}aiautnitfajj 

ftc^V  Durcl?  ijrc  gcfcfjtmnDc  cffcn :  n?ck^c6  fic  mxo\{%i/  mni  ficfj  mif i^m 

Ovdncfc/Dcrcnfic/i^rft^rncmmcnine  wcrcf ^u  Da^invcrftJgf hakn/tpu^tcnabcrnicf^f/njaacr 

xiihsm  /  ficf)  ^u  gcbraucjjcn  pftc^cn  /  inn  Dic  vorhatt c  /  «uD  macfjf cn  ihncn  fcinc gcDancf cn/ 

rorncmblt c^f attc  Dce  itdnigrcicfje  cin^iJ^  t^aircr  ficvcrt^ort^cilcn/vnnDihrcr^c^cnwaff 

Jc^icicl^cn  /  ^nDcrjlanDcrt.  '^lan  \ox  gctrijfe  ^ur  tjcrricljfung  Dcffcn/  Dar^on  ftcrnacfj  /  mip^ 

itacf^ricfjtung/  Daf?  Dic  «Obcrjlcnin ihrcr ^o^  braucfjcn  ttjoltc 

(icKf  citimtiti^  bc|cf>(offcn  gcFiaH/  im  coUegio  DaHtruy  gc^uf  in  Dc$  ^t?ni^6  ^ammcr  ^tn^ 

$u  partp  nicijt  ^art  auff  Dic  fc&uffaffung  cin  /  vnD  fcDcf  hHmii  h  mit  ctncnifcince  an^ 

Dringcn/ Daittit  fic  Dcflo  tcic^tUcfjcr  matfcn  l^ange/  Mr.^fwc^rf/Ztf^cnaitDt/  trcfd^crDcf 

•i^rovi  u^cn  vnDvorncmcn^tattcninSrancf-  ^dn.CDuip-  :2l(mofmvffcgir/  vnD^ucmcm 

rcicijcmcnfrcpcn  dnganci  ftcttcn.  ^ifcljoffgcn  ^^ropcnfurgcfj^tagcnwar. 

^icr^u  ^u  gda\}$m  /  »nD  Damif  Dcr  ^oni^  ^ic  nun  Dcr  i\  dnii^  nacfe  cingcnommcncr 

j^r  f ttr^iabcn  Dcfio  ircni^cr  mcrcf cn  foff c/  ftabcn  C0?ah(^it  fic^  triDcr  in  flin  ©cmac^  tjcvfiigcn 

jie^^r  CQf^at?.  Durclj  ctlicljc  i^rcr  vcf ratt?f cn  woff c  / »nnD  Dic  ^oniqin Ut}[Ut  ^anD  fnhxu/ 

Dcrftcficn  gccjcbcn /  Daf;  Dictt)ci(iftrcO}?apcflct  hatihmDautritymi^mx  ^rf/ Dacr  furubfr^Cf 

ijtcidjfam  alfcr  V2[}attcr  in  Dicfctn  groffcn  ^o^  hm  foftc  /  cincn  fupfalf  gct^an  /  n^cfc^c^  Dcc 

titgrcicb  wcrc  /  Dicfc(t>c  cbcncr  maffcn  /  wit  fic  ^cr:  f^eftier  t^nnD  fcin  Q5ruDcr  cUmt  malfcn 

tfircn>^nDcrttancn  Dcn  ^ricDcn  ^u  n^cgcn  ^c^  aucJ?  ^cf [>an  /DicttJCilficmcinfcn/  Da^  DautrHy, 

fcrac^f  f ctte  /  "auc^  Die  fc^r  t)nD  vnDcrtrctfun^  wcUfjcr  ©cf^uttce  trar  /  cf wae/  Da^  Die  gcmcinc 

i^ncn  me  gcmcin  wiDcr  crflatfcn  «?o(tc/  unD  @Taffatt<;icng/Dcm  ^dni^jf ar^ut>rin^cn  ^ctfc. 

tas  fic^e nicfef  gcbilrf c  /  Dafj Dic ^fatt lO^ari^  ^a t^ct Brejietxx^ n)orf/t)nD fpracb ^umyvdnti^: 

allcin/  cincr  fo  (icMicfjcn  t)nD  an^cncmcn  (^e  fciitD  /  j^^crr. ^tdm<^/ Dcr(E5cjju(feet)nDDic 

grurf>t  gcnicffcn  fo(tc :  DarDurcfj  wurDe  "i^xc  (^intt>ohnerDcr^fatf 2^roi)cn/Dic  ttJcrC9?ap. 

S£Ra))cf?cf  bcp  Dcn  "^OnDcrtftancn  Dcfl  0  mc^r  vnDerfbcni^  ift  otflcfjcn  /  Da^  fie  ii  x  ^jcfuttctf 

<5cc^rt  t?nD  gc(icH  tt)crDcn.  2{ufjr  Di^  fc^cinbar^  ^0%/«/»  bcp  i^ncn  [^abcn  md<5cn.  ^cr  5^dnt,5 

iic()'anh-irtgcn/  fiat  Dcr^dnigifincn  crtaubt/  gabDctn^r-r/z/^cinanttDorf/for.ocrfagfc  |1racf$ 

fic^  alfcntfia(ben  in  grancfrcicfj  /  Da  ceiftncn  ^ur^ldnit^m/  5!)ifcrtfl  mctncr vifmof ap^icgcr 

an^cftcn  tmirDc/niDcr^ufaOcn.  cincr/t)nDij?  affcin  ^uin  ^^ifc^dff  i^cn  ^^ropen 

3tt  Dcr  'i:^rot)int?cn  <^'fiam;)a<5niert  fiaf>cnlfie  fiir(jcfc^(agcn  trorDcn  /  <5(cic(jtt)oi  tDi(cr fcf^on 

ottf?  tjrfac^cn/  Dic  ^cruacf?  fotten  scme(Dct  njcr^^  afbcrcit  Dic  3cfHitcn  Dafctbf? cn  cinfuBrcn.  i&cc 

Dcn/i^rcaugcnt)nD^cnu%  fotiDer(icI)  auffDie  ^cr2^ecf;antr^/?;Vr,  t)nD  fcinQ^jrubcr/funD^ 

<Statf  !^ropcn  <»cric^tct.  gum  anfancj  ifl  ce  f cn fic^  ntcfjf  ^ttit^fam  ubcr  Der  bef cnDcn  ant? 

i5ncn^im(icb^c(ungcrt  /  Dicn)ei(|teDrcpt)orf  iDorfDce^dnijtet^crtinmDcrn:  <j(cicf)tt)o(fame 

mmme  Pcrfoncn  /  Dic  ihntn  t)bcr  Dtcma);gCf  ihun  Dcp  (5cl^uftc|Kn  fimc  tl^at  t)nD  furnci» 
n)ogen  t)nD ^ugcthan «?arcn  /  angctroffen  ba^  men nocfj  t)(cf  fcfnamcr t)or/ Da|  cr  a(fo fur  fic^ 

tcn/  ncmficb  Dcn3ocr:cn  Q5tfcf:off/  Dcn  ^xifv^  fc(bfl/au§c^icm  fricb/  vnnDofmc  t)ortt)i|fcn 

t)cntcnt)uD(?^wfr<»/  4(Utcnanf/t)nDDcn(Sc^u(-  DcranDcrctttetdnDeinDcr@tatt/  t)tnb  Die^c^ 

fcffcn  in  Dcr  ^tatt/  n)c(cf}eau^unDcrfcf)icD(i^  fuifcn  anfia(tcn  Ddrffte.  ^nO  i\M  ih\m  fon^ 

cf>cn  itnD  fbnDcrbaren  vrfacljcn /  Dic  ^crn.acf)  in  Derdc^  tt)che  /  Da^  fic  ine  ^dni^idcl; c (^cf^fof; 

Dicfcm bcricf^f  crf (drt n)crDen  fo(fcn/  i^r  cuffcr^  t)nDer  Dcm Hcin /  a(i3  foftcn  fic  Dcn .^dni(^ fchcit 
(tce  gct^an  habcn  /  Dic  ^cruifcn  in  Dcr  (Sfatf  effcn  /  in  Dcr  f ^at  abcr /  Datttif  cin  fo  bctric^licl^e 
Ctroi>cti  pinj^anircrt.   njM.Jacob  Niveliey  Der  tntf DurcljiBregcgcntrart  DcfTo  mcfr  fratftt^nD 

faf? ^wanj-tc^  3ar  tang /  ciii ^cfuif  t)ongc(ubD  anfc^cn^ hati/xomn  Bcfut^rt  tt^orbcn.  ^anif 

»nD  profejfion  i{c\v^f(\i/  v)nD  rtocf)  ciner im  (nrKcn  bcr  fie  in  cme  t)crbittcrung  tt)iDcr  Dcn  Dautruy 

t)nD<^cmiit^tjV  fAataii-i^  nicf^tiPcmgDar^u  gc-  <jcraf^cn/  t))iD  ibnic  fcinc  t)nfrett)t)fiD(^ctt)alt/ 

^offfcn.  *  Dcrt  cf  ^ur  f,cit  Dcr  Liga  n^iDcr  fcinc  03?it'>uri5cc 
31(0  fcic  3'riutcn  t)ntb  f^cfrcifftipng  tfircr  <5cu6f/  t^cnoicfcn  ^abctt.  ^cr -Srf/if,  mc(cf)cr 

ttnDcrcirtfomniuii<5  ^u  !^t open  anNcffcn  / '  ift  Damit  t)mb0tcn<j  /  Daf;  cr  if^m Dic  3e|iiitcn t)crf 

Dcr  i;)cr:  3o§ann  Dautruy  (Scl)u(te6  Dafef&ft/  ^?ffic^fcfe/t)nnDDurcb if^rcfurtitt  fcii^c  <-uIfett 

trclc^!cr  ct(tcl;!cr  <?cmctncn  <^efcfeafffen  §a(t>en  ^cptpSJapflt^m^onfUcfommcnmpc^tc/hac 

^  ticfij 


De  Propagatione  Tesvitarvm.    Lil>er  II.  2.0 1 

hffc  (ach  tepm.^OHh^  ^umibmauff  ficbgc^  mcntDerfn.  J^ar  Daf>  ^fhrgcfe /  foihvay  o.nff 
nommcn/  vnO  DcrjnaOcn  angcftaltcn/  Daf;  nac^  Dcr  lXcp^au|fga»3Crt/|iuu  toncn  auf;  Dcr  r  ta« 
t)cmcr3BrcO}?ap-vbcr2cDf/al6(o(tcDic^^itf/  Otcc^cnfammcr  ^trcpHmDcrf  wwd  i^wcnm^ 
tk  Damruyt^ir^^s^fumihdbu^gcthaa  hattt/  (froncii  mnt>  r^fi^elcljtllmg^creicbf  unuD^f^ 
nitt  bcimlli^ung  aUcr  ^imohmv  qcfch^zhm  fcf^cttrorDcn.  ^a  ficiiuninDcr^fafffepn/ 
fcpn/cr cin  fcbrcibc!»  dato  ^q)  Fehruant  i604.De^  bcficf^tigcn  fic  mit  ^ci^  a\k  (^clcgcnftcit  Darin^ 
innftafftViric^crnacljfofijf/crlangf  5af.         ncn/Damif  ficiftncn  bcquamcn  7.  (a^^u  cincm 

^emnacl?  wir  une  gcgen  unfcrn  (icben  ge^  nctDcn  co%tocrtrc()(tcn  :  Dann  |i'c  fnr(^abcn/ 
frcrocn/Dic  (iinmhmx  imfcr  (2^faff  2^ropcrt/  t5aea{tc/tiHtfj:.c^mffn  Dann;cftcntaufcnt^ro^ 
inallcm/tra6un6imti^hc^>/  ^uiUo^my>^mu  ncngcfoilcf/mcrc^rtffcmfurlic.  Tiach  Dem 
(tig  ^ucr^ci(}cn  tmttcns  ftm :  31(6  f^abcn  toir  ficafic^rootDurcj/fcficn  mrxo  crtPO^Tcn/  fofor* 
auff Dae in)ldnDigc  anhaffcn  mt>/nppiicireH,  fo  Dcren  fic cnDt (icj)  taufmt  fiben OunDerf  ^>on:it  y 
»n6t?on  vnfcrn  aucf)  fic bcn <^ctYc\vcvii^eneBrejle\  3ttr(ichen  rcntitcn /  Dic  ^mci^faufcMf  ^Yonm/  - 
unfcrm O^a^f  unnD  t)crorDhcf en  ^limoKnp^e^^  ^ic i^ncn  fur ctrimaf^u  crtrciteru.ig  ihxa-CoUegi^ 
ger/ Dcn trir  ^u<5(cicf)  ^ um^ ifci>off gcn iropen  gcrcid>cf  ti>orDcrv'  tinV anch iit icax i D< rc an f\  hc  \f 
crnannf  habcn/ loic aucb  obgc Dacf>fen  ^inmf)->  iichs  fumm /  Dic  fic  i^rc Btbiiothec  ?ruf  ^iicJ)C^ 
ncmgcfci?cfien/au(affen/:f.  ;X)icfcr  ^ricff  ^af  rcn  /  »nnD  if)rc'H>c§nuiii$  iiiit.Oau|?r.irh^a 
auc^  cine  be fonDcre  c faufuf /  Dcn  3^ f«»cn  ^um  ncxfcf^m/  inn^fan^m  hattcn  /  nifbt mu  amc^ 
tjortftcif:  iDa^  alTe^/  n?a6  ifmen  fotro§(»ort  rccl)ncf.  Qluf  Dii(rt>bermft}Ti^c$  bc^^chreri 
gemcina- ^tatt/ai£>  x>on  cincm icDcn iiifonDcr;'  fmD ctficfje x>on  Dcn inttjobnercnhcffttg craur^ 
f>(it /  tDurDe  <jc(?ift"fef  n?f rDen  /  ce  tt)cren  g(cic^  ncf  tt^orDcn/  anDcrc  baben nurtlir gcfpdtt  Dar^ 
fahrcnDe  o Der  (igenDe  giitcr/  fo(te angenonif  nut  gct ricbcn  /  t>nnD  gefagf /  es  acffc  ficb  anfc^ 
nien  tt^crDcn  rnD  gitftig  fepn.  iben  /  afe  n?ann  Dicfc  gutc  Panes  ^«m  raul?  DnliD 

:^(6  Di^  ^patcnf  t?on  tocBuffclTcn  Dautruy  p(ttnDerung  eincr  ^tDcpfc.i  ^iropcn  fommcn 
duff  Dem  C>Caf fi^au^  eingc(i(fcrf  wD  abgcfefen  rocren :  ^ugefc fjtPfigen  Da(j  Dic  ^tatt  Durcf)  Die 
tt>orDen/  gab  ea  bep  affen  /  Die  ^ugcgcn  toaren/  lef;fe  ^ricgc  Dcrmaffcn  er(i1)dpr]t  wnD  »:u  ru if 
«n  grcf; ^iUlcf^ttjcigcn vnnD  t>crtt>unDcrn/»nnD  gc rci>f  '.t^orDcn/  Daf;  fie  auff Dicacfj^ig  oDcr  hmu 
Ibteffe  «nicDcr  Darfiir  /  Da^  ee  nun  mif  ifircr  t)erffaufenf  ii^roncnfcbu^DigttJcre:  Q3c(ieffcaff 
frcp^cif  au(; trerc/  Cic tucif  man  3« fiutcr bep i§f  fo  ^ae  icnige/  Daf;  Dic^cfuitcu  ^u  iljvcni wuDcr^ 
nen  einf oficrcn  tt?o(f c/onD  Dae  fd(fcf)(ic^  furgesj  i^aff  begert e^/  nicf»f  vicf  trcnigcr afe  Dcn  hafbcit 
Un tvurDc/  a(6  foffcn  fie Dicfc(bc bcgcrt feabcn/  f §ci( Dicfcrjpurnmcn ;  mt> mxc  Dae  ci  i fcincic 
DaficDocf)nicmaf^  Dae  gerin<j(le  xooxt  Dart)on  tt?c^Dcr@faDfbafDauf;i5renfclju(Dcn^uftc(f^ 
^crcDf  bcff en:t)nD  gicng  Dic  gcmcine  rcDe  Da^m/  fen.  ^nDfficf)  geben  Die  ^intDohncr  Dicje  ^nf ^ 
tafl  Daurruy ,  Dcr  mchr au^fcin  pnvat  nu^  a($  tt?orf/  Da^  voann  e$  ic  Dc(;  ^ dnigo  toilfe  (cpe/  Da^ 
aufgemcmcr^tatftoo^fa^rffebcnf^cfc/  fof^  fic  Die3cfwttcvcinncnuncnfo(fcn/fnKnfict)ri» 
c^cehiti^fft^^ifu  ejrpraffifierf  hfttc  ^ieu^eif  bicftg^u  ^el[)orcf)en/  Docfj  Dai;  i:5einc  OJ?a)?c|lcc 
(i^it  Dautruy  X>ic  (^cmittcr  Dcr  ^inwohntt  gcrube/ihncnguugfamcnvnDcr^aft  tJnnDein^ 
t?urc()  Di^  erjl  ]c\)XciHn  ^u  fcinm  toiftcn  tiicf^t  t^otnmcn  ^u  t)crff^affcn.  (^tfic^^c  von  Dcncn/ 
fcncf en  fdnnen  /  hat  cr  Dem  Brefie  miDer  ^gCf  t>ie  Den3c(iutm  ^ugct §an tt[)arcn/bafcn  |?f/foff 
fcf^rtben/DcrcinanDcrC' 18. /^4/)  1604.  au|;^  cfjca  bcpDcm^dmg^cio^lcnan^ubrmgen.  :^iffi> 
gebrac()f/Darinn  Dicfc  n?ort  fJunDcn :  iDaf;  Provindai  mn\>  feinc  0)?tf bruDcr  tDiDcr 

S0?an.  Dic  einnemmung  Dcr  3ef«tff»>  t>art)on/t)nnDhaffcjiiPatcr!3nicf^tiJauf;>5critb- 
(5fa(f2:roi)enbdc^{icl)be3erfc/  tonDDaOf^if  ttt/Mnn  Daf;  fic  Dcn  ^xtfs  bcfic()figcf  /  auff 
Dicfcfbig^ufonDmm  gefalfcn  (^crcic^cn  n?urDe.  DeriSfatt  t)nt'o{lentpof(|e(cbf/  v;inDcf(ifbc  vx^ 
^a  Dif;  anDcr  fchxcihm  nicf)t  mcbr  tt^urcfen  facfjenibrcr  t^ermciiucn  rifitation  auffe  Papicc 
tt>oitc/ a(e  Da$  erfl e/  fam  ein  Drittce  DCn  19  lunif  gebracf^t  babcn :  Darcin  fic gcfrucf t  m:^  ihmn 
nccf)(tfof^inD/in  tt?f fcfjcm  Dmi  obcrf^en  Suppu-  §cfaUm/mit  namcn/  Da|;  man  ifym  t)icf  a.^c^ 
^«"owmeifler/^lmptmann^uS^ropen/cDerlci^  botfcn  bctfc  s  tocfcbee  obes  wol  ein  fautcrgesf 
netn  eut enaimt  /  Dae  ictnge  fo  im  fcf^rcibcn  bc^  ticht  gctt^cfen  /  icDocf)  baben  fic  ficfj  hfxnacf^ 
fob(entt)orDcn  /  ^ilt)o(f^icbenaufcr(caf  mvf  Darauff loiDcr  Dic ^intoobncrcjranDentooffen. 
l>cn.  3"  ^if fcm  fdixdbcn  <?efcf)arf»  f cin  f » rncrc  OJJan  hat  t)on  cf (ic^)en  ibrcr  t)erf raioten  t^crj^ 
mc(Dun<5  Dcr  fiirgeiranDf cn /«/'/'/«c^erjow  Dcrcn  fianDcn  /  Da^fic  t)nDcr  alfen  ^Stdttcnitm 
»on2^ro!)cnt)mbcin3frwiitvco%»«w:Datrar  ^^am\>a$nicn  furnemb(icf>  nacf)  Der  <:5fatc 
nim  nn  ernltee  gcbott an Dic  i^introbncr :  ibre  J^^ropcn  txachtcn/ «ier  t^rfacben  bafben  /  #ie 
firepF)ciftt)arDinfinenofb:UgcFtorc()ent)criiv,n^  tt)o(  ^u  mcrcf cn.  ©iccr(icijt/  Dic  f  fjdnbcif 
t)eft :  man  tJuDerftttnD  ficiy/  Durch  Dcf;  Hdnige  vnnDgcfegcnlKif  Dcr  (Statf  mnt>  Daf;  tnan  tioc^' 
fccftfcf)  Durcb^ubri; igcn/Dae  er)^ (icf)  Den  namm  ^en  Dcp  raOVe  t)nnD  gcmcincr  ^anDtflraftai/ 
J)affe/af6l)fffcnfiee6fe(bflengffurf)f.  (eic.^fUc^au|rPari(;/<iotrii(geii/  ^urj^unD/ 

^n^jtt^^ifcf^en  fef;f  man  cincn  TmiWi^/ 3ef  SlanDcri?/::^cuffcb(ajiD/'^ricff  bej]cnen/onc) 
fuircn  (ampt  cflicf^cn  feiner  9Jvitbru:Kr  JDonDaimcntt^tDcr  bcfommen  fan.  ^SieanDCf 
2:ropen  fommcn/ tKfcbcanacigfen  /  Oaf^fit  re/  Da^  fie  ibncn  i$ctin(fc  boffnun.a<!f:na.bt/ 
auf;  fonDcrftfbCiU  bcfcfcb  3brcr  SUnux. dJCap.  tafdbfi  tmfDcr^cit ;  ncp.hdufcrauffaurr.htcn/ 
nuaberauff  DadartfucfjeuO«rvi;intoo:>ucr  tom^  ^tmbfuij  cm  Profejfien  >^au|;  »ni<5pu.u  ^ur 

c  c  <iOrc9ss 


zoi  De  Propagauonc  I  £  s " 

Dcr  ^uut  li^unah:  bcr>  Dcmi^orn  vnD  iBcm;* 
niarcf/  ancamhDcm^Cccbfcl:  iDarnac^cifi 
Qiilegimn,  Da  Da  6  icfjigc  flc^ ct  /  trcUcbce  fic  fiir 
l\utm»iub  cin  <jiuc6  ^ucnrcittcrcii/  wnnDmit 
QBob«un(^ci]  ^uttcrmcbrcn.  '^k  Drittc  trar 
Wi^m  Dfc  e'rbfcbaftt  P.Mcrat,  DcrDcf;  Jocrrcn 
Xfon  Drou cttctlcr^o|>n  wav /  vnnD  Dcn  fUim 
ficbciioCDcnDcrt  3^'^'*"  cntfii^rct/ 
»nnD  nn^al^r  is>>.  von  )>arjf?  wc^^gcnonmcn 
^abcn  /  DahiiJ  i5n  \m  ^^tiv/  nad}  Dcm  cr  ihn 
»on  PantaTnoiijjgti  abgcfovDcrf  /  liuDicrcngC;^ 
x4ar,Dt  l\attc.  ^icfc  a/itc  ^atres  bilDctcn  i^ncn 
cin/  Dvt])  n\;nn  fic^u  Sropcn  ibrcn  fiif;  trurDcn 
gcfciu  Kibcn  /  fic  nJiirDcn  ifTCfac^c(cicl)t(icf) 
iriDcr  Df t>on  Drou  crbcn  auf?fubrcn.  fcpnD 
iftrcr  r icf  /  5ic  uon  if^icn  gc^ort  ^abcn  /  Dafj  Da$ 
icnigc/  foDcm  P.tj^ierat  fur  fcin  thcil  ^ugcfaf^ 
(cn  /  mc^rDann  Drct)jTig  taufcm  ^roncn  trcrt^ 
fcr>/  WifD  Dap  fic  fofciK^^uaufjVicbtungcmce 
Co/i^^r;  5U  S^ropc  n  rcrorDnct  l;abcn.  §um  vicrD^ 
tcn  /  \o  Htun  fic bcp  Dcn  lc^tcn  ^rici^ecmp(5;« 
vnnq^cn  Dcr  Liga  tx^aWn  /  Dap  U\n  ^X^olcf  m 
gam?  j^rancfrarf)  fitb  (cicbtlicfjcr  v>nDcr  Dcm 
jcf)cm  Der  JfCc(igionaufftoicFctn  (aftc/  ateDic^u 
iJ!^ropcn:rnnD  Dvif?  tbncn  Dtjjcingctinfjcemitfcf 
fcin  iouvDc/Dao  jvcgimcnt  Dcr  gan(?cn  ^taff 
an^Ki)  ^u  bringcn/ttjann  ficaur^mo  oDcr  Drcp 
'Pcrfoncn  gcnommcn  ^ctfcn  /  Dic  fic  ^d)on 
xxm  \vi\kn  haxm/  ncm(icf)Dcit^crrcn^)if 
f:()off/  Dcn  X^r<cfiDcnfcn  «nD  Dcn  ^c^uffcjfcn. 
^mb  'ioc(ci;cn)rfacbcnti[»Kcnf'icfiff)  nuf  aUcr 
ttiac^f  bcmufy.f/in  ^^ropcncin^unij^cn/  vnnD 
i|t  Dcr  vcr^ugV  Dcn  Dic  \>m  Dcr  (Sfaff  gcgcn  i6^ 
ncn  cingcwor jfcn  /  Dcm  obcrjlcn  ibrcr  Societct 
gan[?biHDcr(i:f^v)nD  bcfcfra?cr{ut(?cfaUcrt/  tvic 
fo(cf^c6ab:;uncmmcrt  auf'  Dcm  rci^iflcr  Dcrfraj? 

gcn/  DiC  P.Cotton  Dcm  2lcuffc(/tOC(c^cr  Adna' 
varn  du  Vrefie  bc|c|fcn/oorj5c5a(tcn  \)0A/  Da 
Dcr  t>ic(cnvmDcrn/  CKDcf^yii^nige  pcrfon/tjnD 
Dic  b.am(i(j,ftcrnDtt?icf:trg|Jc  facf)cn  Dc^Ovcicl>$ 
ttfrctfcn/  Dicfc  mif  namcn  auffi^c^ctcbncf  fcpn: 

Qtiid  j4mbiitnenfe CoUegium  tmpediat,^uidTrecen- 

fe, Da6t|t  /  tra^  DuMuffruttung  Dcfj  coUegij 
^nucnet)nD;,u^ropcnt)crbmDcrc  '^nvrob 
tro(Dic3crmtC:i  in  aUcn  ircn  MnDfcn /  Ui\M 
furncmmcn  /  ficb  gan»  cmbfic^t)nD  tjngcfiiim 
cr^cigcn :  icDocI)  jpurcf  man  nicfjf  /  Da^  fic  fic^ 
l^cfftigcr  bcavbctfcf  /  irgcnD  ctncn  fu^^u  babcn/ 
a((?in  Dcr  ^tatf  2^ropcn  /  rnD  Dictwif  fic  (^cfc^ 
bcn/Daf;manibncntricf)f6  gcbcnipoffc/  habcn 
fic)K(>crbottcn/Damif^u  fncDcn  fcon/  Daj^fic 
aWiin  Dafc(bj!ircnt)nDcrfcb(cift  Kibcnmdcbfgii: 
i»e(cf>c6  bcD  tnclcn  frommcn  (cutcn  ibr  (ucf^cn 
(chr  lurDacbtiv^  <\cmacl)t  haf . 

^ic  in  Dcr^tatf/Dicihitcuihrc  cinfomung 
ficffcnangclcv^cn  fcpn/  nvicf^  Dcm  fict)crmcrfff/ 
Da^  C6  vin  nic!)ti>  auDcre  man.^cl/Dcn  crtDunfcf)^ 
fcn^toccf  ^ucr:cuf)cn/Dann  Dvt^  mvtn  ihncn  ciii 
rcichc6CuULMnmcnv>crcrDncnfonDtc:  M"cnfic 
aUc6anI>a(tcn fo (.vu^ anjlchcn  fajfcn  /  bij;  Dcr 
nctt)^M|cf)off.)ocr2 T-refi.  bc'j^cti;^ct  toorDctt/onD 
anfommcnnh  uvlcljcr  lacr auffacjOjjcn  /  a(a 


IT  ARVM.  Lthf  IL 
ba(DaUc  f?aiiD/DtcirtDcr^faff  tttafcn/  fic^ 
irt  fcin  i^auj?  bcruffcn  bcf  f.fDcr:  -£uDtt)ig  Bobxijfey 
toon  ^{opt>biirfiij/  ^cutcnaiit  Dc|;  ©criibt^^tt 
lXroncn/t»urD  t)ontpcgcn  Dc|;  ©cric^fs  Dahin 
t)crorDncf  /  t)nD  mif  ihm  J^^cr:  Dionyfu*  Gom- 
bauit  "pr^ilDcntsrath.  '2lbcr  DictDctl  Dcr  '^i^ 
fcfjoff Dic  depHtterte,  irt  Dcrt  Q3ifc^offiic(>ci;  yioff 
bcruffcrt  batf  e/  fagf  c  i)cr:  Bobujfe,  cr  fv^nt  c  nicljf 
Dafc(b(l  crfclKiiicn/  ticmii  crauffDvieC?vafh^ 
^iau§/t)nDnicf)f  auffDcfj  ^infltofe  ^of  bcflcff 
tt)crc:@(cicf)tt)o(  fmD  Dic  cin\)CY(  deputurte  oahin 
gvmgcn :  Da  bat  ihncn  Dcr  '^ifcfjoff  cincn  bncff/ 
mifan^angcnDcsufigcf  t)cr(cfcn/  t^c^inhxHo/ 
il)cr jv onig  hctf c  t)f r|?vVrtDcn  /  tr»c(cf)cr  nia jfcti 
Dic  intt)ohrtcr  ^u  i^ropcn  nocb  immcr  v>mbm 
^cfuit cr  CoUegium  ixn\m\)\<\v.  iDcrhafbcn  todUc 
cr/  Daj;  fu'  Dafclb|?cn  fo(tcn  cingcnonuncn  tpcri» 
Dcrt/  2c.  S^imn^  nam  cr  miaf}  fur^ubnngcn/ 
n)icDic  3<-1'i"tf"  tt)o(cvFcnncfcn/Da^Dcr  jc^ojc* 
rcjc^u(v)cn(vi)Vnut  n)c(c()cmDic@fattbc(aDcn/ 
nic(>f  gcjtattcntoolfc/  ibrcrt  crj^cnforDcrungcti 
cincn  gcniigcn ;  utf>un/  fic  woim  (icfj  abcr  Dar^ 
an  vcrnujcn  /  Daf?  man.jhncn  ^jocp  faufcnl 
pfunD  oDcr  francFcn  iavUchen  cin^onuncnt^  t)cr^ 
orDncf :  Dcnocgcn  vcrmahncf  cr  fic/  fictt)o(f cii 
autf  mitf cf  t)nD  tt)cg  bcDacf>t  jcpn  /  n)of>r  folcljc 
fumnt  ^imcmmcn.  ;Dic  depmtrten  asutDorfcf 
f  cit  aUc  eiiimufigfficl?  /  Daj?  Dic  s5f  af  f  Fcinc  mtf  ? 
f c(  iott|;f c  /  t)nD  Daf>  fic  t)ic( ^u  f icff  in  fcfjulDcn 
fj ccf £c  /  Darun?|>  f d:ifc  fic  mcf>f 6  ^cbcn.  ^Qii 
fagf cn  tt>cif er$  /  Dic  tof atf  UnW  Dcr  3f ruif cc 
ft>D(  cnftM|tcn  /  t)nD  Dafj  fic  fcf)on  ^ut)orciii 
collegimi  hctfcrt  /  tt>c(cf)Cd  i^rcrt  t)orf^ahrcnguc 
gcnuggcrocfcrt  tt):rc:  ^^^faUDcrilomgfuri^^ 
umb  h^tbcn  tt>o(tc  /  Da^  fic  fic  cinnamncn  fof^ 
tcn/  vnD  ^rihncn  nothwcnDtgcrcntcn j?ijffcri 
trttrDc/  fo  mrt^f cn  fic  ce  gcfc(jc5cn  (ajfcn  j  ^tbcr 
ft>ann  c^  '^^^^i?*  licbcn  fo(f c  /  Dtcfc  jac^ 
Dcr  (r"intt)of>ncrrt  gutacfjfcn  bcim^ujl cUcn  /  fo 
fdnfcnfici!info(cl)ctica>.ruirgcn  nicf)f  ctnttnffi^ 
gcn.  :^afvtgfci3cr:  DiomjtM  CombauU,  crficfte 
t>onDcn  Pv<fiDcm?f»crrcrt  bcfch(  gchabf  /  mxb 
Dic  ^cfwitf»^  an^ubaffcrt :  toclcfjcnr  abcr  |'cinc 
CouTgd.  tpiDcrfprockrt :  t>nD  i\i  foic})^ci>  tt>iDcr^ 
fprcci>crt  me  <r  fatf  bucf>  cingcfcfjribcntt).^rDen. 

3(6  nun  Dcr  ^ifcboffDic  jvtch  Dcr  gcjialtauf 
Dic  bahn  gcbracbf  /  fmD  Dtc  icnigc  Dic  Dcn  "jcfui^ 
f cn  gcroi^gcn  tt>vircn  /  bctoegt  loorDcn/  mitxd 
t>nD  tt>cg  ^u  crDcncf  en  /  ivic  man  Dasp  CoUegium 
mif  nof  ocrtDigcn  cinfommcn  t>crfchcnmd:i.'fc/ 
t>nDhabcn  t>nDcranDcrn  Difcn  fiirfc6(aggctha/ 
Da^^iuancinc  anfc^nfichc  fumma  vonDfriTfcf 
rifcp  Dcrfclbcn  r^rot»inectt  hcben/rnD  oncn  bcf 
fonDcrn  (lanDt  gCtDtjfcr  pcrfoncrt  pnDcrm  na? 
mcncin66amvfevtrtricf)fCrt/^mDcr  tt>c(cf>crt  Dic 
giifcr/  fo  Da-?  gcricf;<t  ^u  ircnh'inDcngc^ogcrt/ 
5ut)crn>vtrcit  gc lcgf  tt)urDcn  /  t)nD  Das  lua.  i  mm 
cmcn  fc^iUmg  von  cmcin  icDcm  pfunD  oDcc 
franrfcn  aUcr  fahrnufj  /  Dicficinil^rcrocrivaf 
rung g  habt  hcttcrt  /  ocrorDncn  foftc.  ^Bcifji 
abcr  Darfur  gcha(fcn  tt>orDcrt  /  Dai)  aiif?  Di/ctt 

bCpt>Cnfttr)'  l)(ilgCCin  forg(tcl>C  confe^uentl^oitf 

0(^cit  mof^fc/haf  man  fitr  guf  vingcjchm  /  cin 
gcipijTc 


ProfagaHione  tEsVitAkvM,  Lther  1  ti  2.0 5 

gcirfffci^fffriimmmfilrarme/  fc^wacfjc  t)nt>  gan^/n?tcric(?c5pffet/nif(^ctt)mncrtwofff/vnb 

turfTfiSc  fitr;ufcf)fagcn  /  t?bcr  ttJdc^c  Dcr  J^crz  fic  ^kit^mi      bcp  tbm  m  bcr  bcrbcr^  b(ubc/ 

Jpr*fiDcnt  Angenonfi  Dic  arucf cln  gcf^ c(f  /  vnD  fsai  cr  ficf>  bcffagf  /  Daf?  fic rhm  jctn  fnnw.iD  }U 

gcfagt /  manwurDc  ;^nn)crficf2crun<5  Dcrfclbcrt  fc^anDcnmacljtcn/tJJiDfolcf^cegroffcnvnlciDtti» 

(tlicbc/  Dic  wo(  gcfcffcn  vmD  a^DCpMmDcrt  tau^  f^cn  fcfjaDcne  [lafbcn     cr  ficfcm  hdfTicb  ab^ 

|cnt  ^roncnirtwcrmogcnbcftcn/  Darau  bcncn^  gcttJicfcn/tmDcmcauDcrc  bcrbcr^^ufucbcn  gc? 

ncn.  (2:6  n>arD  aucfj  Dcffcn  gcDacf^t  /  Dvi^  mar»  nj^fiijct.  Cl'in  anDcr  mcrcf  ficf)  ^7cmpcl  fcince 

Dai^  ficcfKnfuu^  /  tt)C(c^c:3  in  Dcr  tjorf^att  ^»'*-  gcifjc^if^        Da  cr  ina  collegtHm ,  afe  dbcff^cr 

^cfcgcn/  ^u  Dicfcm  CoHegio  ^ichcnidntc.  fcf?ufmcif!crt'cnmtcn/crcinc:4^affcf  tjongcrm^ 

"^uD  DKiPCif  Dcr  ^Scfjuftcl;  t)nD  (5cf>dp|fcn  irt  gcm  mxtl}  in  Dcr  (f  apcHcn  hatfcanf^cfftcn  (af^ 

Dcr  (l4tf/  Daffclbc alf^cit t)on  t^nDcnrf ficbcn ia^^*  fcn/  Dcn  ^(tar Dafcfbfi Damif  ^u ^icrcn/  <^ (cicf)  ob 

rcn 5cr /  in ibrcr  t)crroaftung  gchabt  /  mb  Dae  fic  (icte  Da  b(abcn  foftc:  g(ctcbtDo(  /  aU> cr  au§ 

crntommcn  Vicf)  auff  cin  taujcnt  oDcr  ;tt)d(f=^  DcniCo^ioi^cfcbicDcn  /  bat  crDicfcfbtgtinDcr 

fmnDcrtpfunDcr(lrccFcntbnt;fo  ^abcn  Dic/tvcff  abbrccl)cn  t)nDtt)C(jfuhrcn  (alfcn/ohnangcfchcn 

f f)c Dcn  ^cfnttcn  ^ugcf ban  n?arcn  /  furgcbcn/  cr fcincn nui-cn  Da|c(bfi fcbr  n)0(  gcjchafft  hatf c. 

Der  <5cl)Ultce  t)nD  Dic  ^ff)dpffcn  Unttn  nif  ;i^cr  .f^cr:  ^ifcfjoff  lonD  rr-sfiDcnf  ^ngenouji» 

mitgutcmgciDilfcn/DnDoJnefimoncp/Dicvcr?  ttJcfcbcaucbthr  bcflcethafcn  /  Damtt  Dur.o  Dcn 

tt)a(mng(5cDacf)tceficcf)cn|au^  bcbaffcn,  2lbcr  ab^ucj  Dc|j  Nhelle  Dic  Jcfmtcr  mdchtcn  cingcf 

tic  cinttjohncr  troffen  fofcfje  fiJrfcfJlag  nit  cin^  fa|fcn  nxrDcn/ (iclTcn  au|?fagcn/Dic  Ntvelie  woU 

gc^n  /  nocfji^ncn  gcfaUcn  faffcn  /  tt^ao  man  fc  Da^  coUegtnm  vicrfaffcn  /  t)nD  Daf?  fic  t)tc(  ^u 

aucf)  fur  ^axhcn Denfefbcn  an(incl)c/  duD tt^urD  fbun bcttcn/ihn Dart)on ab^uhaftcji :  ncbcn Dem 

offcntUclj  gefagt/  Daf;  ee  am  rathfamftcn  tt?crc/  akr (cbricben  fie  Dcn  3cfuif ciuu  Oarif:  ^u/tuae 

fnne  ncirrun^j  ^u  macbcn  /  fonDcr  atfee  iu  ficf?  t)crficff/  mit  t)crma^ncn/  Daf;  ficfotitc  gc^? 

Dem flanD^ufaffcn/  in  tt)e(cf>em mmci^Qi^m^  icgenhcif nicf)tt)crfaumcn /  fonDcr  icmanD im 

Oen  bfttc.  ten  ihrigcn  fcfjicf cn  wo(tcn  /  Dcr  Dae  vofcf  gc^" 

^ae  if? affo  irt  emer  futn  Der (^antje Dcrfauff/  xcinmn  /  t)nD  bci)  ihncn  etncn  (uf? vnD  bcgicrD 

njvV^  ficf>  trcc^crt  emfommung  Dcr  3ffwitfrt  iu  ^uihrcrSoc/V/ffcrtrccFcrt  fdnDtc.  JDtcr^u  niin^t 

Dcr  ftat t  SXropcrt  t)om  iar  i6o3.  bi^  auff  gcaert^  mart  Dett  Tater Btnet,  c<{$  mkUx  Durcf)  fcine  gcf 

tpurftace  1611. 5 uijctragert :  Da  Danrt  Ucoh  N i-  bcrDcrt/  Dic  fic^  mc§r  aufjT cirtcrt  ff^>a:t)pfa(?/  af$ 

i/fiff  ^ff?or  im  Co//^^><;,  a(o  er  (^cfcfvcn  /  DafjDie  auff  Dcr  €am?ef  /  Da  Die  n?arhcit  gcprcDivjef 

^fttfcmcrbcDienungbafDt)cr^o|Tcrt  /  vnDmart  n?irD/rcimert  /  DicgcmufcrDel^scmcincrt mane 

ihm    vcrflehcrt  gebcn  /  Da|;  manihn  nit  fcrtf  mi  trurDe  tt?iffcrt  ^u  beivcgert.  ."Diefcr  fompt 

gcr  im  co%io  weDer  fur  cirtCrt  <Sc^ufmei(tcr  gcn  iXropcn  gcgen  Dcm  anfan^  Dc^  monate 

iiocb  Reaorem  fciDcrt  tt)olfe  /  fic^  vernemmcrt  5D?ati/t)iTtlhuf  (cineer^lcpreDig  Dcn^ujfarfeaf 

(affen/ er  n^ere  cnt fcf)fo(fen/t)on  Dannert ^u ttjcif  bcuD/Dcrt n.O^iJaii/  in  Der fircf)cn^uv^D.9J?agDa? 

cfjen :  t)nD  Dictpcif  cr  Damif  umbijicng  /  Daj^  er  (cnc/tt)cfc^c  prcDig  /  Dcr  (jcmeinc  mann/  t)o»ti 

t)urcfj  fcincrt  ab^ug  Dcn  ^cfmtenpta^  mac()tc  gcfaf^rtcnfTctfcfj^uncrtrtertpffcgf.  ^lftDaereif 

(umb  tt)cfcfje&  ttjiftcrt  er  ctficfjeiabr  gam?fabrf  nerDcrburgcrcinrcDe^ubcgcgnen/afettJCiffeirt 

(afft^ 5en)cfcn/t)nD  Dic  tibungert  De^  collegu hau  ijugenott cn  bcp ihnen/ beDdrfften  fie Dcr 3efui? 

t cfalfcn  faffen )  tie^  er  Durcf?  Dic  /  tt)cfcfje  ee  mtf  fcr  niiiyi',  i3ifrauf  fagfe cr  /  Da^^  fic  ^n^ar  f cinc 

t)en  ^efuifcrt  ^icftcn/  auf;gcbert/Daj;  ce  Dcr  gauf  J^ugcnoftcrt  bettcrt  /  abcr  Dargcgcn  tt?cre  Dic 

^crt  rrot)irt^t)rtDfortDcrlicf)Dcr  ^fatf  (cbrDaf  ^taftt)olf2(t^ci(lcn/  ^ibcrtmcrt)nnDgrobcc 

mif tt^urDcgcDiem  fei)rt  /  tt^annmanibrtCrtDae  Cathofifc^crt  /  5)a6  2((;ar  t)rtD  ibr  (Sobrt^f* 

^egiment  tbcr  Das  coUegium  t)6rtratt)f c  /  vnt>  maef  ficfj  t)nDer(lanDcn  l)cttcn  /  cin  trcnniniti 

t)a^  (lieanDer^  nic^te  /  Dann  Dae  Collegmm ;  bCi*  in?ifcf)en  ^lbra^am  tjnD  feincr  c^i&J  bau};fraj« 

gcrtcn:  ^S^rfitrfcinf^eif/  n^e^cn  Der  fortDcrfi^  n?crt@ara/  ^umacfjcn:  ^cffeDcrJ9au(;t)atfei: 

cf)en  Ajfeaton,  Dic  er auTcinem  'iSattcrfanD  trug/  njolfen frtDcn  haben m  fcirtcm hau^/tt)e(c^c6  eiti 

Drbicfig  tt)erc/  t)on  Dem  ^mtn  hcoo.  pfunDt p  furbilD  Dcr  tirc^cn  (^ctt)efcn  /  'fo  hctte  cr  miiifcrt 

ihrcr  t)nDerhaft  ^u^^cbcn.  C^I^art  |ic(f  Darfur/  tijcere  anciUam  &  fiUum  eiuf^  ^ae  er  abcr  Durcfj 

t>'a§  ee  mif  Dcm  invelle  uur  eiu  angcfegt  n)crcf  Diefe g(cicf)nu^  anDcutcn  tt)otfcn/  f at  cr  mit  ftci^ 

gett)cfert  /  vrtD  Da^  Dae  @eff  /  n?cfcl)C6  er  Dar^u  i)erfc|tt)icgert  /  nemftc^  Difce/Da^  Dic  (rathoti^ 

fcl)ic(fcrttt)o(tc/  t)on  Dcrt  3^futfert  hcrfommcrt/  fcfjcrt/  njctc^e  er  <(ibcrttrtcr  t)rtD  ?lthci(tcrt  ncnf 

DieohncDvt$tmbraucf?habcrt/  t^rtDereineeantf  net/fo  Durcbt)cn3fmacf^u  t)cr(lcbcrt/  cbcrt  fo 

Derrtnamcn  gitfcranfic^^ubringcn.  93rtDi(?  tt)of/af6-Ougenotfcn/tt)cfc^cDurc^:^tgarbeDeu- 

ttieDcrmiifung  Dahcr  Dc(lo  (larcfcr  /  Dap  man  tet tt)crDc/au|?  Dcr@fattgaagttt\'rDcfolfc/t)nD 

n?of  tt)ci^/  tt)a6  isTiif fur  ein  c^cit^hateif?  /  Der  Dae  tt)cDcr  Dcr  cine  nocl?  Dcr  anDer  hauff  Dariiicrt 

ihm  fetber  t)Ort  Dcm /  Da^'  ibm  ©ott  befcl^crd/  ^u  DufDcn: tt)cfcf)ercDciu  cirtcr  offcmtic^crt^uf^ 

fncbfe  gute  antbuf/  fonDcrrctrt  i^n  aucf)De^  rubrgcrtc^tcf  tt?ar.  iOarrtachpreDi^tccrnocf} 

waffcr^/Damif  cr  fcinc  ^dnDc n?afcf)el  iDa^ bem  .  dnmaf in  Dcrfctbc^irc^ en  auff Dcrt  ©eburcetvtg 

atfofep/erfcf)cintaucf)au^Dcm/  Dafjafe  erDic  t^nfcr  (tcbcn  Jranwt^nDbracfjtfitr/  tt)  cS.do- 

"^cfuiten  Dip  feetc  maf/  Da  fic  bci)  Der  &att  an^  mimcw  im  traum  (^cfcbcn  fActtc/(^ott  Dcn  T^af ^ 

«cbaften  m  feirte  canomcats  bchaufunc^  ^cUVf  ter  t ic au<^m  im  J^aupt hcrumb  Drcbcrt /  ntit  ei^ 

hrsf/  onD  sel^hcrt  /  t4    faclje  lolclje»  au^^  ncnj  fttvn^cn  ® cfKr^t/vnD  Daf?  ihm  Dcr  0)^unl> 


2.04    -  -^f  Propagdtjof-e  Ir.s 

vor  oi'i\  (chMV.m.  ^i\;mYin  |cinc  cignc 
wovt/  iiulcf^cn  L  if  ;ii5drcr  fui)  Dfrinarteii  iiv^ 
Scrtcn/  toS}  inc(  oj^ciifhcf;<  fvigtcn/  fofcfjc  wort 
ip:rcn  voll  ^otfsfdficrung/  viiD  foltc  njanntt 
gc}?affat/Dcr<5!ctcf)cnvni|joUgicfTciK 

^^ad)  'ecni  cr  abcr  vcrnoinmen/  Da|;  fcin  tjcr^ 
gcbcn  t>ort  spoUn  <cfaf ftofifcbcn  /  ^ibcrtincni 
x>nD  ,^lff^.ctjicn/  fcftr  vil  aucl) v5it?crDcMcn/  t)ic 
i^rcr  5of/>/f f  aciroj^cn  uxircn  /  fur  Dcn  f opff gc- 
ffesTcn :  ^at  cr  in  cnicr  anDcru  prcDia.t  fofcf^Miti 
fcf>fcr  vcrbfffcrn  ti^oUcn:  foHc  ^crotrcgcn  tic 
(f»n!r!?h!icr  ^ii  S^ropcn  iU*cr  tic  iiiaf;cn  /  mmi> 
(?riff^ct Oncn  Dcn  fufh^fcfnran^;  nif i|kr(tcf>/ fa? 
gcn.D/ 1}4  fi*  ^'ic  t^l^fi"  (^vaftu/  f  r  fic  nici:  c 
mdrtfc/  fonDcrn  tit  2:i;rcfcu/  pcrfiancr  vnD 
an^crc^arbviriffbc  •>Odic?c^ 

;^cn  14. 03?aiifcc» Der  baj^dn^nuf;/  t)ic  De  fcf:* 
(lcn  »cr(Iorl>cncn  onij^  aiif  Dcn  uu^/ Da  cr  nms> 
fommcn/^u  cf;.rcn  gcfci)clicn/  fbctcrcmcfcicf^t^ 
VrcDia  in  Dcr:Zfiummf  ircf)cn/in  bcpfcin  Ji)cr2frt 
vonTrasiatriy  ^t)cran'4?fmar;6  Dafcfb(tcn/t)nD 
alfcrffdnDDcrfraff:  Daiutm  cr  anfv?(j  ^urcDcn 
»0};D.rftcbc/  frcit)\)nDgc(u>rfam/  Dicfcincgc^ 
fctlcn  Dcn.^dragunD5rariffrciff;gffobfbctfc:i. 
^iiDDic\rcifcrfiff?bC{brgfr/inamdff)fc  bcnfc/ 
t)(3j}  fr  A^uivottrn  vnD  auf  fatcf)tc  gcbrauc^cn 
woffc/ bat  .r  ^um  6dcf^{tcn  ^rotcftirty  DnDgc* 
fcf^irorcn  /  Dcr  Donncr  foftc  ibit  cbm  m  Dcm 
ecrfcf^fagc  v>nD^uafcf?cn  \)crbrcnncn/toan 
Datf/focrfagfc/nifioarmfrc.  (Sagfc  Darbci?/ 
Dap  fcinc  Sccietet  fif^  f  f  inc^  ircge  in  0\cicf>6^dnf 
t)cf  finmdngf  c/  Dafjficaufb  fctnc  ^pantcr  fon^ 
Df r  gute  rnD  gcbcrnc  Jran(?ofcn  trcrcn.  ^icfc 
fcinc^eicf;vrcDj(^fi{]fcrnacf>irt  frucb'  aufjtjngc; 
abcrcrf^at  ficfj  irof  Darfur  gcBufct/  Da|}cr  Dic 
^rc/iy?4//(?«f/v>nD  \)(rfiuff;ungcn/  Dic  i^m  iit 
Der  prcDigt  cntfarcn/^tncin  .qctrufft^fffc. 

^a  nun  Dif  prcDigfc  Dtcfle^frwJt^^fJi  tfW^ 
fcn  ic  lcngf r  ic  mcf^r  inipficfcn  /  fo  hat  man  bc? 
ftift,  Daf;  liMnauff  Dcn  s.  fa>^  nacf)  Dfm  Jp.  ^a^ 
cramcnf  allc  fitrncmc  ')>farrttrcf)cn  rcrfpcrrt 
iinD  Dcrfagf  trurDcn/  affo  Dafj  Dcr  '^ifcfjoft  /  Dcr 
fonfl  nifiruf;fc/irc  cr  mtt  t^mfinaufj  foffc/ibii 
^ucfe.^^ificrprcDigenlicj;  /  trcfcfjc^cinffcint 
^Pfarifircf;)  i|1  am  cnDc  Dcr  (Staff :  Da  er  nocf) 
bcfff  r  krauf?  fuf;r/  atc^  n  of  f^  if  mafc  /  ipnD  fagt  f/ 
Da0  alfftn  Dif  grobf  ^at  ^ofifcf^c/  '^itbciftcn  rnD 
^ibcrtincr  if^ncn  iin  wcg  flunDen  /  DaD  fic^ii 
2^roi>oi  nit  eingcnommen  unirDcn:  Daf;  allc  an« 
Dcrc  Vricfter  rngcfff;icf  tc  f  dfpcl  n?eren/»nD  Daj; 
innerbalb  ^ei>cn/5iram?tij  rnD  auct)  irot  Drciffi^ 
iarcn/  faum  eimc^er  riffciff)f  (jfircffn/Dfr  rfcf;f/ 
t>nDiric  fifbi\<?ebiVrf/g(bcicf)t  ^cffc.  ^otcf^ci uj: 
nc  rcDcn  crregfcn  bcp  etficf)Cif  iimn  rcrDacbf/ 
bci>anDcni  ciiigcfummef  /  rnD  rcrurfacf)fcn/ 
Dap ricl/ Dic bif:  Dahcr in  Dicfcr  facf) /  Dcr  'jt\\x\tl 
cinncmmuii(5  bctrcffcnD/  «^«/r^i^gcircfcn  /  Dic 
aUijcn  bc*\u!:Dtcn  aufy^uf^un/rnDDi(fcs<»f«/*r 
ftir  fchr  gffdbrttcl)  rnD  auffrtiM«-t^u  f)a(fcn. 
i^iiD  aMrcn  Dijj  ^cincuic  rcDcn  bcr  furncmjlcn 
ruD  anfef>mttcl)jicn  burgcni  au^  affcrtddn;^ 
Dcn  inDirV^f  att. 

.  i.:5)a(j  C6  mcruv^f ttcf)cn  bcfannf riiD  offcnbar 
f(i?/iric|ufji>ic  jf|uitcrt  rnDcvRiuiDcn  inallcu 


IT  Ak  V      Liher  It; 

furncinmcn  ^fdttcni.i  ,5r--'^»<i''"?:  ±^\xlcm 

incn  :  Da(;  fic  (^CiVnircrrt-if Ucb  i^rf  anKf)lag 

aUfi  Langreji  Chaumonty  j^Hxerrcy  \J?»C  ricf  artDC^ 

vc  drtbcrmibri^cmacbf/Da  ficDurcb  hcimlicl^e 
tJcrbiinDtnufTJ  rnD  anDcrcgcftttrijiDc  prafticf  e 
fracf)tftfn cin^ ufcf)f eicbcn :  Daf;  nacf)  Dcinfic 
2. /oDcn  atic  Itft  Dic  fic  crDcncf cn  tdnncn  /  r>cr^ 
^mht/im  (icwalt  braucf:  tcn/  rnnD  Dafclbjf  ficl? 
auc^  trtDcr  Dcr  i;i:inirohi!cr  irillcn  etntrtngcrt 
troftcn. 

2.  ^afi  ftcalfcntbafbcn/Da  ftc  ctn^^cnotrtcn/ 
ibncn  nicht  anDcrfl /  Dann  Durcb  fcbmcicbfcn/ 
rnacftitm/rcttirungcncmcrrW»  macbfcn^rnD 
b(t^nDcficf\  Daf;Dic/foif>ncn<tugefban/  Drcpcr^ 
kx>  fcpcn  :  ctticbc  fct)cn  cmcr  ingfbaftfnfn  rnt) 
forcbtfamcnnatur/Dic  Dcr  ^fruifcn  bcimticf^e 
Vratticfcn  mcbt  crforjcbcn  nocb  cr^runDcrt 
trdttcn/fonDcrfutttcnficincbrcn/  njcilficctirae 
fobtici^sbci)  il)ncn  j^clcbenranDcrc  /  aie  Dcrgc^ 
mein  mann/  rnD  Dae  nnirictbcit  Dcr  ircibcr/  fci; 
bcn  nur  aitffDm  euffc  rttcbc  n  f^bcin  /  rnD  crflrc^ 
rf  en  fici)  \hrc  gcDancf  c  nif  ircifcr:Dcr  Drit  t  c  bauff 
fcrc Dcrcn/Dicctit»a6furhabcii  /  rnD  Dannt  fie 
Dcffofti(tticberDar*u  actangcn/  ficf)DtefcrgC5 
l^cUcn  gcbraucfjcn/  Deren  iuacf>trnDarafiffig!f 
tctf  atfcrfcp  anfcl^fdi^  xn  befiirDcrcn  tbrcibcf 
fannt  \(t/ah  Dic Da  fcin nnffcn/atlc ibrcbanD? 
liinQm  nut  DcinfcbcinDfr  Jiffiaion  ^u  bfhidn^ 

fftClt'  puichra  ia  vertia,  da  mihtfallere ,  da  jHlium 
fanBum^uevideri. 

3.  '^a\;  fic  i bn cn  f cin  cirtfTcn  macbcn/mctt f 
tcrcpcnrnD  rottirungcn  aniuncbtf n/Damit  fic 
Dic  ibrtgc  tn  Dfii  furncmmcn  ^tktcn  cinfle^ 
cf cn  f dn n cn:  C9?an  babe  tro t  c rfa l rcn  /  nic^c 
aMn in  Dcr  (Sfatt  iJroiKn /  fonDcr aucf)  an^ 
DcrflaH)  /  rnD  Damit  inan  ron  Dtjl:r  rrorin^ 
att(t;i  iy:Dc/  fo  fdnnc  Dtc  ^tatt  CKhome  &cfTcrt 
gcnuvjf(«nbcirctp  bet)bnn(?crt  /  xon  ficncmticfj 
Durcb  bcimticlje  prafttffcn  rnDiriDer  Dcntriff 
lcn  Der  ^^tmrobner  /  Da  |iinein  i  ommcn  fcpn/* 
rnD  iric  fic  ficf)  Durcf)  fff)anDftifbc  ruD  x^n^ 
cf)rifrfic^cftiff  rtiD  bctrua  un^frfianDcn  babcn/ 

Dcn  Priorat  5.  ?auldu  Valdes  F/choliers,  DctU 

bruDcr  Peter  Lahot, x>cr  li^ii rcff)fiiidfftitfr  mcife 
inn  ^atf c/aufi  Dcn  hdnDcn ^u rctfcn :  Daf;  man* 
f f)cr  ait  Df ncn  ort cn/Da  fictt^rcrt  fm  HUn /  Der 
rcr  Dicfem/  Da  cr  ftc  nurau^^^cmcmem  rujf/ 
Dcii  fict>aftcn/fanDfc/tauj"cnf  (eroncn^uihrct 
cinnemnmng  (jcj^cbcn/  icf?f  gcrniircptaufcnf/ 
ficauf;^uflofTcn(jcbertTOo(tc:  5>af;fic/  Damic 

flC  irv^CnD  cintommCn/fuperosfineijHeunt  y  Achc- 

rontamovebo.  ^anfptirc  c^alic  fagiii  Dcrthvtt/ 
t)iiD  ^um  rbcrfiuf;  fo  babc  co  T.cotton  AarivJi} 
bcnncfcit/  i  i  Dcm  LXcgijfcr  fctncr  fiviycn^  Die  cr 
Dcm  ^cuffct  fitrgcbattcn  /  Darinn  ncbcn  aiu 
Dcrn  DicfcDrcDiru;^friicf(icbf?chftt.  Qutd  Piaa- 

vien/is  CoUegij  fundatioaem  maxime  impediat ;  Qujfl 
AmbiantnfeCuUegium  tTnpediat,tjuidT recenft? ^ 

fif  in  genii.i^cn  facljcn/  an  trc(cl)cm  thrcr  So- 
ctetet  nicbt  ril  ^cU^m/  ficb  fofebsr  abfcbcirft^ 
cfjcrt  rnD  rncf^riffttcbcrt  miffcln  (jcbraucbcn: 
voo^  fan  man  crDcncf cn  /  DefTcn  fie  ficfj  nic^C 
vnDcrfanacrt  /  Damtt  fic  bci;  i}vof»V<(  i^crrcrt 
gunf? 


Ve  Pyopagaiicne  tEs\ 

all^at  iw  fonDfWicbcn  (^mbm  bkihen  ?  '^^a^ 
Ux  Jjl  cine von  if.rf n  fi;rncmb(^cn  rdncFcn/  Da(} 
irann  fic  fic^ irgen-?  cmgctrungen  /  cDcr  fonjl 
ctwae  gcirafframftcb  /  anDcrn  ^uninacbtBcil 
vnDt)crDcrbcnvor($cncnimen  habcn/  (anDcrf? 
fcmmcn  ficnicl-t  aiiff)  fo  bcDccfcn  fieal^cit 
ihre  «nrcch  tmdf)t<^ebcfi^ungeii  mif  Dcni^^cif 
ifiantd  Dcr  (^">ottrf^i<i'  fitt>!^«i'  ^vehgion. 

4.  ^afy  ee  trar  t>nD  aiiJTcr  atten  ^irciffcf  fep  / 
t)af;Die  falfcN  wunDcr:ci:[}cn  t>nDfalfti?e  mar^ 
tcrcran  ta^  bnn(?cn/  autf  Daf;  fie  bepbcm  <jc^ 
mcinenman  Dc|?omcor  <^(v«ubcn6t>nD  anfchcns 

^abc.^a^Dcma(fo|l'P/ir:rDC  P.  HemnchGar- 

Tiet ,  tr cfcbcr  bilhci>  am  ( cben  (^cfirafft  tt)orDen  / 
alsemcr/  DcrDicpuh^cr  Dcrrdthcrci) in n^c 
fanD  haf  anpifftcn  hclffCtvron  biefcr5o«Vm  mif 
fonDcHichem  ciffcr  fiir  mm  tnartcrcr  acbaffcu 
vnD  auf:(5cruff en.  'i^nDifl  ^cDacfrtcr  soaeiet  hi 
fo  groffc  bhnD^ctf  (^crat^cn/  Daf)  ficctn  faffcf? 
wunDcriocrcFonDerm  nair.en  cincs  abfcbciiticbt 
wcrrdthcr^unDmorDcre/  crDicljfetbaben/  wch 
chcr  unDcr  Dcmfcbctn  Dic  ^athoHfcl^c  ^Xcd^iort 
in  v^^ngellajiD  ^ubcfilrDrcn  /  etnc  aanft  barhavU 
fchetnnD  tcilfcUfcbc  x)frbr;nDna(v  Dcralcicbcn 
mannifbt  hdttccrDencfcn  rdnnen/fur  (]utt>nD 
gotffcdg  gcMtcn/  vnnD  tiMr  L  icfclbca(fobc*' 
fcbatfen/  Da]jwo  ficDurch  Dte  fonDcrbabrc  giifc 
^off  c6  nif  a\re  cntDcff  f  trcrDcn/  fic  Den  ildni^ 
intD i\ dnigtn  in  (Tngc lU- ;•  D /  Dcn  X xhmn  wn 
Callesyvnt  mc^rDann  icoo.oDerizco.  Derfutv 
ncmbflcn  rnD"frc |Ttc->jf cn  .^cr:cn  im  ganftcn 
^dm^rctcb/fampf  ii;:crgrofTen  an^ahfgcmei^ 
nc<?t?o(ff^/t>nDcrircicf:rm  vui  ^athofifc^CTOv;? 
ren/  Durcb  ctnen  fepDi.^in  /  gctoaltfamen  rnD 
fcbncUen  toDt  bmgcraffct  hctf  c:alfo  Da^  Dtfcr  t»n^ 
menfcbficbcr  fprucb  ctJWe  J}cpDrn  ttJiDcr  haf 
u^onenauffDicbabn  gcbracf>f  ©rDtn^tt^crcf  gC:# 

ncbtef  W<Xt(n'Pereaf!i  ami(t,mod6      vna  iKtmi- 

ct:  Dae  ifl /  matt  fott  Dcr  frcunDc  ntf  fci)onen/ 
ttjailnuraucb  DiefctnDf  oUcUcjcb  nnt  hin^fricb=* 

fCtirerDcn:  tantumreLtgiopoiuit  fuadere  malorum. 

QStefdnDtcancminenfcbciiiHhn  ^oincn/  Daf? 
t)ie  ^"atboliicbc^ciigion  foicb  c  barbanfcbctba^ 
fenbcfcbdnen/rnD  Der(^(ctcbe  ^jefcUcn  fitr  mar^* 
(crcr  crrciicnrnDanncmcn  fbftes'  ;©cr  f.rccf  a^* 
bcr/Dahtn  D»c)"efaf|cbe  njunDertrcrr  rnnD  fai\(hx 
03Jartcrcr<5crtcbfcf  fcpn/tf?  Dcraticin/Da^  man 
Da6"^oIcf  bcfnc*jc/oDcr/  trefcbcegfaubficbcr/ 
t)af,  Dienetrlinget?nDcr  Dc  3cfu»tfn/  anDcrc 
cinfdftjac^cuf/DicficbDcmgebotf  Dcr  Tatrum 
tit\ix  Socieiet  alfcrDiiig^  rnDcrajcrffc  /  DarDurcb 
angercpr;t  ircrDcji/  ctirae  t^^hiicH^  triDcr  Da$ 
IXcicb  rnD  lcben  Der  ,^-iir -len  fiirsiinemmen/  Die 
twannennt  ilf«fr  /  ^caixcx/  oDcrDcr  .Uc^cr 
greunDe  r  11  aimttcr/Dae  if?/Die  Den^efmtf  n  nif 
aUee^u  (jcfaUi  t  huti/.rtrD  baltctroUe.^n  eVfan^ 
tfn  t!i  Dcr^cfatt  'BoHrbonrg  5abc  fic  ein  anDcr  tru^ 
t>ern?irrfrDtcbtctrmiD  falfcbfirbau^geben/r^ 
cinermngcnfocbfcr/Dic^trdffftar  akxoax/  aiQ 
Soiil  fic  li({cihc  Durcb  anfcc^ilg  efiicbcr  rcliquicn 
ibree  flifft  cre  Jinatn  jjefunD  gcmacbt  habc  /nac^ 
II  fie27.3a.^^cr  ta^e  ntf  &ab  barnm  U\m/(otU 


itArvm.  ULcr  n.  io5 
fbc6.tricei3  Dic  crfahrncftc  drKt  bc^c  ti^^cn/cin  ao^ 
tjnmualicb  Dmgtif.  jn  fujila  Daf?  bct;  Cifu  Socie- 
tet  Die  ^(ttjeOveligion  in  etncm  cuffcrlirbc  |ct;  t;i 
»il  (^ebcrDe/befhbf/DaDurcb  aUercDltrjfiu  auf* 
ricbtiafcif /cinfdlt  r  11  marc  (iiotteforcli-t  au/fc^c^ 
baben  tr ir D/trclc bf  af f i  /1  »1 7  r;* t y ru >^ a*v'o rrDrc^ 

UnCtC  D*  trdrtcr/  d^^uivocanonwm .evafiontbtif  men~ 

talthut^mxan^^n  Dcfvjlcicbcaui-fiitcbfcn/Dtc  bci? 
Diefen  Patnbm  fchrjcmcin  /  abcrroDcn  j>cpDen 
fclbf?  fuiD  rcviiu^rf/c  trorDcn/^u  triDc  r  ijt.  ^a  n/ 
tritcincv  ron  Dc !i  affcii  fpvicl.^t:  Totius  irjnnni^ 

vuUajrAii-  capna/toreflyji.af/ieorumfqut  itirn,  cu??i^ 
maxtmefaiiunt ,  td  agum ,  ut  viri  bomejfe  videaniur. 

j.  5ja|;  aUcc./  tra:?  niaii  r o.u  Dcr  j,cfuitcii  \vi D' 
finfomun(^gen  2^roi>£  boffen  mdibtc/ftirncni^ 
ficbDicr/iDcrmctfung  Dcr  iugenD  bcfatt^c  fbctc/ 
rnDDcnnu^c/  D:rDrm  fanD  Durcb  Den ^ufaulf 
fr:nfcD'ftcbehunDerf  fcbulcr  'uawbfen  trurDc/ 
tn  DejnDicfelbein  Dcrs^faf  troh.ic/  rnDal|oDie 
frncbt  rnD  tt>ahrcn  itt  Der  r*rovin$  Vx^io  bef|cr 
ttJUrDcrerfauff^rnD^ugclfgcmaTi^ftt^^rDcFditJf 
ncn./3crgcgcn  abcnratt  manDifcn  rcrjucinfcn 
fiuftfnmitDcmrnfeblbarcii  ^cha"^'./  DcrDarauj? 
erfol^cn  antrDc/rcr^lcicbentro'tc/fo  .rurDc  nm 
ricl  mcbr  rrfacbcn  babc/fic^urcririrffc/al^an? 

^uncmcn.  $)ann  glcicb  triC  non  omnis  fen  ommx 

teUui,  al\o  trere  Dcr  ftaff  'Xxo\)c  mcbr  am  .^auf? 
(>anDclat6an  Dcr  ©cbtilcn  gclej^cit  /  r.iD  ircrc 
genjifvDapfittiff  oDcr  fcibe  .^aiiD.rcnf  cr  ibr  ricl 
mcbr  fronunctriirDcivDann  faufcnD  cDcr^trci? 
faufenD  fcbulcr  /  n>an  in  Der  ^tatt  fdx  foriel 
i"aumegenng  trcre.  ^^bcr  Dae/Da^  Dic  ^chuU 
iugenD/tt5e(cbf  <5cmcinlicb  cf  a^as  rnbefcbeiDc  r 
mutttiiUi(5f  ifl/trurDe  ril  gc^dncf $  /  flreif^  rn& 
(jroffc  rcrfiihrun^  bei)  Den  r)anDtt)crff Mcuf cit 
rcrurfacben/  rnD  ('icb  mif  cinem  rol  cF/  Dae  qcf 
fcbtt>tnDron  Dcr  [^-auflifVnicbf  rrcl  rcrglcicbett 
fdiicn.^^crner/Dictt)ctlDief?aff  ficb  Dc^  ^^ranDs 
l^lben  ^ubefabrc  hat/  Darumb  Da^  fierd  fautfr 
^cf^  ^fbatrcf  ift/  Ibmdcbte  (eic^fficb  Qxoffc  riif 
gcifgcbcttc  Durcb  Die  rnacbffamPcit  Dcr  fcbufcr 
entflcbc.  4)cmnacb  aucb  Dae  fdDnif  fehrfrucbt^ 
bar/fotrurDeDie  fcbitfo*in  Dcrnabrung/rnDiti 
Dcnttpcbnungetbertjrmigbringc/  DarDurcb  Die 
arbfitcr  unD  banDircrcf  5fcuf  anfa§  ncmcn  trur^: 
ben/ficb  anDerfl  ttjobin  ^u  r  citnge/Da  c^  trolfcpis 
(er  tt?cre/rnD  mitDer  nabrungrnD  tt>obnug  bcf^j 
fere  gcfcgcnhcif  bcfff.  ^llfo  trurDc  Dc f  hanDcl/ 
trcfcber  Dcr  (latt  htnicfTe^cinfommeifl/ f^iU  ile^ 
bc/rnD  DieftatcinarerDcrbc/cDcr  Dccbingrof^ 
/enabganggerath£.;i^nD  fommcDifjaucb  noc^ 
Dar^UADaj;  Dic/fo  ^utc0rermd5en6/  inrc  jlinDcr 
(iefkr  gen  panf^  oD'  m  anDcre  berilmbtc  ^^m^ 
rerfitete  fd)i(fc  trurDcn  /bdfficbtcit  ^u  fcniav 
unD  fubetiratM  iDcrtreff  t^m^ufcbe/abfief^cfe 
Ux)  ficb  im  bau|j  bchalf e.  ^ae  alfo fur  fcbulcr 
inDcr  ftatt  bfetbc  trurDe /Dae  trurDcarmer  fcuf 
finD'  fepn/ron  Dcne  ^trar  D^  lanD  bef  cbtrerDc  /  a^ 
btx  kinc  fonDcrficbe  ehrc  ct^  nu^  ;ugett>arti  bctt  e 
6.  vJBan  Demaffo/  trieficbDie  ^ffinff»  ^^''»*^ 
(aufcn/  Daj^  ibr  rcrncmbflcr  ^trccf  fci)  /  )'ub  trif 
t)er  Dic  >?U(}enotten  gcbraucfjen  ;u  faffcn  /  fo  fep 
^&att  Derm  Durc^  Die  gnaDc  ©ottc^  unD 

cc    3  3UfC 


io5  Dc  Pro^itgatione  V 

(^utc  fcFir/ f-u ihcv (umn  i  prrcm :  fcn^ 
Dcraud?  Dcr '-^orfiiHcr  x>\\d  prcrigcr  OJJuiw 
chc:ur(cDi\}t/ t>!!Dti\inrt  maiiMcfcn  -OrDcn^^ 
IcutaT/tvicaiK()Dcn  <fnpii(mcri?  »brc  notturtft 
tPic  hf:r>fr/bcp,vir;(icl?  rcii!>cn  mv>:/  (otpurDcn 
fic  ^urfurcf;  inihrcti  c^cswfiriiicf^cn  utnmgcn 
fcrf.;uf;if  rcn  vtrp  flicfjtct  /  r»uD  Kurcb  mtttct 
iPrcl  It>jfcrcrl^vJ!tciurcrDCii/  tr'C!fl>c<>  vui  kuy 
ux  wnnD  UnUha  {cn/ ali^  Dic  «  cii^ufiV 
rc;'.  /  ti?clc(>c fici>  nut  ^cri}?^cmnic(>tbcnugcn 
(a|Tcn.  ?ii  Don  |b  irrcn  Dic  (crr/  mkhnmx^ 
itcp/  Daf;  Djc  ^cfuitfn  /  tt^cnnficinDcr^tvVtf 
lIn'nch  rt.turDcn  cirigcfajTcn  wtDcii/  cincncjc^^ 
nv(\h:  iniD  t'c(icnDi*jm VrcDiv^crtrurDcn  gcbcn 
fd.-incn  /  oDcr  DrvUilfcn  nu|f  Dcn  ^OorfTcrn  Da^ 
xtoid  '.?nDcrwci5cn  tvolkn  /  \m  Dtc  ^ctt(cr^ 
nwhuh  al^rjcit gaKv.v\)\\\>  nccf)  thm  /  tt^clcfjc 
Da6  (anD  in  Dcn  crjicj;  fricgcn/Dictrcgcn  Dcr  Dvc^ 
(igicn  csifi^anbcn  /  mit  jv tt e  oDcr  fibcii  f urtrc^ 
flKl^m  khvivn  vnD  prcDiacrii  vcrfcficn  \}ahm/ 

»nDcr'rC(c^Cn  ■D<rA-;>«Ar,  Bemott  duMaj,  dela 
Porte,  MiUe,  Matiroy  v>nD  atlDcrC  gCtPCfi:  \)nD  (VlJC 

nunntgt^UctHni  tcani|:t  /  Dai)  Dic  ^^cfuifcn  aufj 
allcn  Vrot?intn'nin^Tvinch-cicV^vvfic<^c(c(fcn/ 
iaum  Drcpc-Dif  vi<v  gufc  vrcDigcr  fidkv  tdn? 
nc!7/  i[>r  crediti^w  y^axiff  vnD  anDcr(two  ^ucrhaf^ 
tcn  /  Dcrcu  ficficlMdcin  ^u  tf  rciu  t)ortfHi.'  <^(^ 
hvand)m/  Damit  (lc  Dae  anfcbcn  if.rcr  Sodetet 
Dcrincln-cnvnD  bcfcOi<?cn.  €tnmv{(/  fo  folte 
inan Dtc  *^arfii(Tcr onD  V rcDiv^cr  nninch  /  Die 
DcnilvUiD  fovid  gutegctl^an/Dcr^cfuifcr  ^>a(^ 
Un  nkH  (affcn  ^ugrunD  (^chcn/n?c(c(>cDarauff 
ycc()cn  /  Daf;ficanDcrc  •OrDcnelcutfctntriffctr 
au^^utrci()cn  vnD  ^ukraubcn. 

7.  Saf;  fo  t>i(  co%i<f«  Dcr^cNtff/  ^>iffi<^ 
in  Dcn  xuTncmjlcn  ^tdttcn  in  ^^rv-rncfrciclj 
aitffgcricf^fcf  /  luif  nicf;tcn  Dnn  ^xontV^rcicb 
^um  bc|un/fonDcr  alUin  Da[nn  gcmcinf  /  Da^ 
fu  if re  cic^nc  SocUtet  crhkn vnD  <^rc^  macf^cn/ 
rnDYuhDcrniaffcn  fdrcfcn/  DafificfjcinicDcr 
fiir  il^ncn  forcl;fcn  mitffc  /  vnD  fcincr  iftrcm 
vcrl-afcn  hgcjji  icn  vitD  tt^iDcrflanD  f  ^un  fdnne. 
gu  n>cfcbcmcnD  fic  fu-f>a(lcnt(;albcn/ti>oficilt? 
rcn  fvf,  ffijcn  fonucn/  bcfiCifluJ^cn  /  Da^  fieDa^ 
fctbft  Dat  rcgimciit  rnD  Dic  fcrm  Dcr  poftccp 
«cntnDcrcn:  tinlcf^cein  cincr  <?^fatf  tncfforc^? 
Iicl;erift/  ale  n^ann  man  in  Dcrfclbcn  cinc^XiC;* 
flur:<?aufftocrjfcn(icffc.  Oif^ct  man  nic(;f/Da0 
Dti;ct!ti^t?on  ibrcn  au|;bunDi3f?en  (unflfiucFcn 
ijT/Dafi  (lcDic  (?atbo(ifcf:cn  fHimlitfHrnnifetJon 
cmanbcr  trcnucn '/  vnD  ^^vifpaff  t^uDcr  i^ncn 
annc(^tcn  /  Damif  man  bcp  irc^rcnDcr  fcicf^cr 
trcmuim  vnD  t)ncinigfcit  Dcfio  tocmV^cr  auff 
i(^rc  bdtiDcI  vnD  practicFoi  ac(;t  babcn  (diiiu'' 
QkKh  (>cr:fc()cn  fic  a(6  Dann  am  atlcrmcif?en/ 
trann  vnrul)  i>nD  tJufncDc  ift  /  Datron  if  re 
Societet  \hr(n  vrfprunc^  vnD  hcrfrntmen  (^c^ 
nommcn  l^af.  iSin  anDerfunflflucf  folgt  au^ 
t>cm  tjongcu  /  Daf;  fcmcr  bep  i^ncn  fin'  c^ut 

(fatbo(i(cI>(^cfvl(tcn  trirDt  /   n//*  JHret  in  verba, 

Societatti.  '4^i(  fo  Dcv  societet  trill  tJuD  mcmun<| 
mjt  allcre^rerbictmigrutbeppfTicl>fcn/  mdgcn 
trol  thrc  rcc^uung  macf^cn  /  Da^  num  f(C  af^ 


It  AK  VM.  Lihei-  \L 
2thiii(n /  4 ibcrtmer / ,<irobc  (Tae F>o(f frl^c/  ^e^ 
j.?cr/^cctircr  oD'Dcr  .Hci;crfrcunD  tjuc^v^ouucr 
v»cr(d(tcrn/  vnD  in  t^ngunfl  brin^en  trirD. 
2;cutfcf>(auD  ifl<?  tro(  iuu(n  irorDcn/  tra^  fokhc 
(ofcfiinDDafe(f?  qetrtrcFf/  t)nD  fan  in  o^nc 
i^raufcnnicf^t  auf'fprcc(>cnr  ^ugcfcbrt)ciacn/Da(j 
ficDcnDrutcnthctl  Dcr  ^i^cutfc^Sen  ^um  abfaU. 
tJuD.^Vci^rci)  gcbracf^t  baben/Dcr  ^cftalt/  Dafj 
^cutii^o  tavTobcpti^ncnfajl  l-cineanDcrv(fvitho? 
(tjcl^c  f ufinDcn /  Dann  Du'  ficf^  Dcn  ^efuitcgan^ 
vnDi^ar  vcrbuuDcn/  t)nD(?panmcntrcu>t)nD 
^ofD  ^u  (cpn  t»crpf(ichfct  habcn.  UNCId^ca 
fcI;rccf(icbrnDfrairrig  cxcnipcl  Die  ^ranfiofcn 
billicf?  trii^i(5 macfjen  fo!f c :  Mnn  ihnen  cbcn  Dae 
bc(5 c(^nen  tvirD  /  traun  }'i c  Dcn  aufftricflungcn 
vnD  rcfttruncjen  Dicfcr  5of ntf  fteiiTcn  vnb 
trcfn-cn.  SJljnD trcif  Dic  ^ciuitcn  aflc  ibrc l.auDiJ 
(ungcn  mif  Dcm  fcfKin ^cr  (*5offfc(igfcif  bcDc^ 
cFcu  /  fc  fiuD  fic  rici  (^cfdhrficf^cr  /  afi'  Dtc J3U^ 
<^ciiottcn  /  ircIflKii  man  fich  Icicf;tlic(j 
fnitcnl  an  /  fo  ba(D  fie  angc^cigt  t)nD  befauDt 
lircrDen. 

8.  ^ae  Durcf?  Den  fricDcn  in  5rancFrcic(>/ 
trc(cf>en  Mni^  >>inricf)  Dcr  <^rcf]c  ^u  tt^Ci^cri 
gcbracfjf  /  Dtc(5fcift  iitrcDcn  fu(?in  anciu^UiS 
tcn  vnnD  nihigcn  tt\fen  bc  finDc/  ruD  a(fcr  trcu^ 
nuitgen  tJUuD  fpaltungcu  frcp  ruD  (cDii^  fcp: 
QlBann  aberDie3c|uitcn  himin  fommcn  \\>H(n/ 
trurDcn  fie  o[>nc  a(len  imiffd  Die  a(tc  ^tric^ 
tracf>f /haf;  rnuD  fcinDfcf)afft/tt?c(cf^e  Die  Ltga 
ft>ccfef  /  tniD  Durcf>  Dcn  friDcn  ift  niDcrv^cfc^t 
trorDen  /  n?iDcr  crneirrcn:Dahcr  ^n?o  <5ef  af^rdcf^c 
'parf^epen  ent(^chcn  trurDcn  /  Dic  cincDer^c^ 
fliif  en  mb  ihree  anhange/tt^efc{^e  ron  ihnm^in^ 
te  v>nD  ct)fcrigc  ^ati)oHfd)(  trurDcn  <ienennef 
ttJcrDcn :  ^tcanDcrc/Dcr'^(fhciflcn/(Seifircr/ 
^oiitifdim/  <^ibcrtincr  t>nD  <^robchiratho(i^ 
fcf>en/n?ic  fic  P.Binet  in  fcinen  pr(Di<^fcn  gctaufc 
hat:Dcraucf)  triDcr  fKDi(;cnDurt()Ct(v]cfpocf)c/ 

EijceanctUam  cjr  fiHnm  ein^.  iDahci*  (cic()t(icf>  ab^ 

^uncmmcn/ttjchin  tit^c|uifcrtrachfcn  /  Dic* 
tt?ci(  fjc  fich  (chcii  jo( /dr(ic(;  nurcfcn  faffcn/tnib 
allc/Dicfie  fdnncn/  Durcf>  fcfcbc  practicFcn  ^11 
fic{?  ^ichcn  rnD  (ccfcn  /  Darbcncbcn  hcimftchc 
^urammcnfunfjften  h<»(fen/t>riD  ct(iclKvonihi» 
rcn  Dcrtnwfcn  au^fcrDcn  /Daf;  fieron  hau^^u 
^au^  Dic<5cmitferDcr  (!:intrchncr  aiif;fcVfc(^civ 
vnDftc  vbcrreDcn/  fic(j  ^u  tJuDcrfchrcibcn  /  Da^ 
fjc  Die  ^ffurtf"  bc<tc()rcn :  Dictt?ci(  ficauci)  (o(cI^c 
^utniDcr^dnDIcrgcbrauc^cn  /  Die  mDen  (ctf?eii 
(mporunam  fiff^rorairDcrn  tnvch  nuufcrcpcn 
vuD  ai.ffi  uhr  beri^mbt  gemacht  habc«  ^  ch(ief;^ 
Iic(;c5t/Di(irct(ficcbcn  (o(c(,emufc(/  m  Dic|Kuf 
^ufomnun/rcr  DichauD  nemmen/  n^elcf^crcr 
Dcr^cif  bcD  Dcr  cufVicbt uii<^  tniD  vnDerfchrcif 
tuu^  Drr  J^iga  fi ! :  D  gcb  raucf^f  tt^crDcn, 

9.  -■-■f  bvi(^  (lc  au  cincm  crf  ifr ancf cr  <^c^ 
n?crffcn/foirc(ie.nficrl\TDa6  CKcJ^imcnf  Dico* 
berhanD  habcn  /  t?nD  Damif  fic  fcfchco  hcimdcf^ 
t)nDc()ntriDcrttnnen  ^uti>c<jcn  bnnt^cn/  fcbc^ 
hclffcn  fic  ficf?  Dcr  beichf  /  tniD  ricl)f cn  x>nv(Vfi 
mercffcr  facf.cn  frei!un<^cnt)nDer  Dem  rolcfan/. 
pn^beDccfcnailjcitihrbofcv  m(;atcn  mitDent 

fdicin 


t>e  Propdgatime  I  £  S  v  1 
fchm  t)fr  Otcfi^ion  /  afe  wmn  fic  Oie  tcn%m 
Bpcrcn  A-t^ic  fic^  t»cn  i^cijcrn  /  ^ib<rfin(rn»nD 
grobcn  (raf^ottfcf^cnmjDcrfcf^cn  nni|tcn  :  tax^ 
Wnh  fic  alfgcmaff)  cinc  fn^uifition  m  cin  icDc 
patt  cmfTiBrcn/wcfcbc  r-icl  ijcfahrUcbcri}?/  a(6 
t5ic^paitircf>c/  hcnurctlicbc prtvai\Kx^\^\pin 
in  nofb  bringcf.  (Sct^c  af}b  Da'  proccf?  /  Dcr 
inc^cfurtf»'  /  cincralf^cmcincn  cmpOrnn^ 
gcricfjfct/  Damtt  ftc  mtt  Dcr  Jictf  bae  .^'icgimcnt 
nacfj  ircm  fitm  »nD  n?of<i^cfaUcn  bcflcUcn. 
c^c$  t)ic  icntVtc  toof  inci^H ^^nnommn  /  Dic  im 
(lanD  Dcr  ^bri^fctt  fcpn.  <lvinn  nim  ctftcbc 
tJcncn  irc  ^ctm (icbc  (^riff  t>nD  fis^^^ 
f unDbar  trorDcn  /  incn  Dicfclbcnit  n^oUcngCf 
fciVi<n  (affcn/fo  muffcnfic  a(j?bafD  mif  Dcm  na^ 
incnDcr  iibcrttncr/3t^ci|?cn  /  oDcr  ^cftcr  bc^ 
fcbmn^f  ii?crDcn. 'anccbrfifli/fromb  »nD(^uf  ^"a*» 
tftofifc^  ficauc^fcpch/  glctcbob  Dcr3cfutt<:n 
f  jiin  cincOvicf?ffcbnurDcr  ^Bar^ctt  lonnD  5lrfi^ 
rfc(Dcf?0(aubcn*/  auc^  fctnctnin<jcrmgftcm 
crlaubf  tocrc/  incn  ^uwiDcrfprcc^cn  /  oDcr  ftcfj 
ircn  \)crDam($c^cnt)nDabfcfKtt?(ic^cn  ).n-acticf  cn 
;u tr>iDcrfc(?n'n.  '^ii^a  Unu  punct  fci;  Dic  crflc 
j)nD  dbcrf?  c  flaffcf  ircr  bcimficf?cn  Funf^  onDarv^^ 
j^fcit.  :SDanntoann  ficcmcn  fofc^cnfTccfcn 
angcfc^mi^f  §akn/  Da^crcin-iibcrtincr  / 
lBc»fl/^e^cr/@ccfircroDcr  5vc<KrfrcunD  fcpc/ 
fo  bcncmcn  fic  im  (cic^tlicb  aUcs  anfc^cn  t)nD 
€re4it  bci>  ircn  vcrfratrtcn  /  wnD  bei)  Dcncn /  Dic 
trci^cn  trc6  (jcringcnvcrflanDa  vnD  cinfaff  Da6 
icmgcfcflt5(icf><5faubm/  n?a$ihnen  ctnmol  ifl 
fingcbifDcfttJorDcn. 

10.  ^a^  fic  cben  ttnDcr  Dem  ^i^tin / Die  ehrc 
€5ottc6  ^u  bcforDcrn/ficfj  nicfjf  alfcin  in^^iich.^f 
fidnDel  cinmifc^en  /fonDcrnaucf)  alfe  ^eim(tcl>f 
fcifcn  in  eincncDcn  fiauf;ba(fung  t)nD  iras  ctma 
^wtfcbcn  chclcuten  f ur^cf f/  itJtffe  looff en.  93ber 
tx^  fo  macf)cn  fie  ^ci)fat^  ^trifcfjcn  finDcrn 
it?iDcr  Dcr  (^rftcm  njtOcn  /  wie  fo(cl>c6»icI  /  Dic  in 
gtanDfrn/3wt««  2:eutfcf)ianD  gcrei>f;t/ 
^eacugcn  fdnncn,^^tiD  Damif  wirroa  anDcrcn 
mffagcit/foftatmanfcf^on  Dcrcn  exempcf  nur 
^uvicl  in  gr'ancfrcicb/tt?te  aucf)  Dcr  cr|7i?eborf 
itm  t)nD  eini^^en  fdf^nen  /Diefteiren  e(tcrn  cnf^ 
fitl>ren  /  Damit  ^idx  gut  an  ficf>  bringcn/  »nnD 
iref  f^ilft  »nD  gunfl  gcnieffcn  Unmn :  rmb  trcf^ 
cl?er"»rf(»cf)cntt>ilfen  man  fiein  ^)?cknii\\  ^trins» 
gcn  ftjdltcit/irecowj^fi/w/fww^iiaiiDcrn  /  Damit 
Oic  /  foDafc(bf?cn  in  cinem  gefc^(ccl)t  matondcs 
gcncnnet  tt^crDen/furincnfic^cr  fcin  mdrf^ten. 

11.  ^ctrcffenD  ihrc  (cftr  /  fo  fep  Dicfe(bc  fehr 
f(l)dDftcf)  rnD  aufruf  ifcfyrnD  DiettJCil  fieam  f). 
9L)af tcr  Dcm  ^apft  aMn  hm^in  /  auf  Da^  er 
ibncn  Dcflo  mchr  ^u  nnlfen  fct?/  fo  fcfjretben  fic 
titt  cincn  aU  ^u  groffcn  geroaff  ^u  /  Dcr  ficf)  aucf> 
t)bcr  Da6  ^ettiicl)C  Der  ^rhrifl(ic()ett  ^dnig  »nD 
gtirflcn/  rnD  fo(gcnD6  rbcr  tr  fcben  fclbf!  cr;^ 
grccf c.  ©ann  f^ic  fchrcn  /  Da^  cr  tnac^t  Babe/ 
Dic^dnigcab^ufe^cnV  rnnD  Dic  t)nDcrtbanert 
rimDcn  ofTtcbtcn/  Dieficincnron  natur  fcfm(;= 
Digfcin/frcp  rnD  (op^ufprecf)cn:  Darau^  rofgc/ 
Da§  CMt  gtirft  oDcr  ^er:  /  t^cr  rom  ^^api?  in 
imn  gct^antf^/  mit  rccbt  ^ctdDcttocrDcn  fan. 


TAkVM  ,  I L  ie»7 
;4)arumbDamt  Dai>  parfamcnt  auf}  bi(ftcl)cn/ 
rccf)tmcffigen  t)nD  ^ocf)'>t)icf)ftgcn  t)rfacf^cn/Da5 
f>ucbpe^3frwiff"  ^^rM;74j  t)crbrcniien  /  t)nD 

DC^  ^axUnCl{(>BeUarmim,  tt)C(cb(6  cr  n?iDcr  Bar- 

i:/4/«wjgcfcbricbcn/t)crH.icn(affcn/Dartnnciicr 
aUcfcinclunftgcbrauc^f  /  Dic  af  iVbcirlicf^f  fcf^r 
Durc^aUcr(cpv5opftflercpenaubch(iuPtcn/r>nD 
aftcn  toUcn  tjnD  ttnfinntgctt  mcrtfcbcn  anfa^ 
<5Cgeben  f>at/  Dcm  fcnDn^cn  t)nD  t>cr|1'ucf)f cn  c* 
jrcmpef  ciementis ,  RavatUac  mD  anDcrcn  Dcr* 
gfciffem/  Dic  a(6  cinpc(Vinctncr(^emcinf(in/ 
nac^^ufo(g(n. 

12.  0}?an  ^aaxc  fcrncr/  Da^  Der  ^taXi  hiii 
DttD  iroifait  am  fricDcn  /einigfctf  t?nDgut  rcr# 
tran)cn  Dcr  ci)itrol)ner  f»tcn(^/rnD  Da^  Durcf)  Dcn 
^icDen  Dic  gott  fc(t<^f  cit  onD  gutc  fittcn  er^aftcn/ 
t)nD  aUerfcp  giif cr  rnD  retcbt^umb  rbcrfTiiffig 
^crbcpgebracl)f/  tric  fingcgch  Durcf)  rncimg^' 
fcitrnD^n)tfpa(taUcrfcp  rnorDming/  empd;* 
rungrnD iam?ncrrerurfacf)Cttt)HrDe/  tt)icfof^ 
au^  Dcn  b(ufigen  rnD  beDaurficf^cr*  trar^* 
^cic^en  /  trefcf)en  Dic  Liga  in  Der  of att  hin.Dcr^ 
fic^gcfaffcn  rnDDcnfcf)ircren  flbufDcnlafl/mtf 
tt?e(cf)cnDicficbc(aDcn/  ab^uncJtmcn.  Scr^ 
^afbm  foff e  Der fricDc  rnD  ct»ngf ctt  Daa  ^icf  fcin/ 
nac^tt)cfc^cmcinicDcrfotro(  in^^cmm/  a(6 
ftir  ficfj  fcfjbflcn  tracf)tcn  fofte/  rnD  trcren  Dic 
ftlr  abgcfvigte  feinD  ^ufiaften  /  Dic  Dic  eiiisroBncr 
^urncinigfcitrcti^eten  /  c^fep  rnDcrtrae  fcbcitr 
cetroffc/oDcr  Dic  nctt)rungcn  /  fonDcr(ici)tt)cit 
Derivdnig  nocf)  tninDcr  idtig  tf?/  U$mm 
$ufu^ren.  ^ann  abcr  Dic  '^(\mtm  dnmal 
foftcn  in  ^ltropcn  cingcnommcn  «)crDcn  /  fo 
mdcf)fc  cin  icDcr  trof  mif  fcincn  tt)affcngcfaf;c 
fcin  /  in  bcfracf)tung/Da^  Dae  rof  cf  Dafclbf  t  aum 
auf)'auff gcncigf  /  rnD  Da^  ftcl)  fchon  ctficbe  ircv! 
rcrfrairten  babcn  offcntfic^  rcrfaufen  faffcn/ 
C6tt)crcn^cbm  faufcnt  mannrorbanDcn/trcfc^c 
ir fcbentt)o(fcn mgm/  Damit Dic  ^^c^mtmmu 
^cfdhxt  ttJurDcn.  ^cfcbcm  nun  Dic  rube  fda 
nee  i?atf  crfanDe  /r  nD  Dic  trctt^  /  Dic  cr  Dcni 
ni<^  fcf)U(Di:.r/angcfcgcn/  Dcr  fBfte  fo(cf)C  ctfiftU)^ 
rUitg/Dcrcnfic^  Dcr'^ifcljo|frnDDfr  l^r^fiDcttc 
^rjgenou/i itwae ^nhi^ij$  an:i«.men  th(tm/mit 
alfertnacF)f  rcrhinDern  r,;Iffcn.  ^cinn  Dicircii 
fic  ntf  im  fanD  gc  borcn/  f  on  Dcr  cr  fl  narf)  Dcn  fc^^ 
tcn  fricgcnDa^iibflenirrcfiDcn^  ^nhaUn  angtf 
fangcn/  fo  fdr.f en  fic  mcH  fo  tt)of  ron  Dcr  irtcfjo 
tigfcit  rnnD  bcfcbafcn[)at  Diefcr  facbc  rrtN* 
(cn/  tt)ic  Dic/  n?c(cf)C  mit  nat urfic^cr  (icbe  gcgeti 
ihrcm^^attcrfanD  vcxhnntm/  rnDDcn  grojferi 
iammer  rttD  cfcnD/  Den  fie  bcptt)ebrenDcri^»g« 
auf?gef?anDcn/  noc^infrtfcfecr  gcDccfjtnu^  ba^ 

^iefc t^rfacbcn  /  mkh^t  ron  riefen f itrncf !» 
men  rnnD  trof  rcrDient cn  pcrfonm  /  fo  ml  au^ 
Dcr  Cferifep/  al&  auf?DemO(afbrnDgctTtctncp 
burgerfc^afff  ctngcbrac()ttrorDm/  babcnfot^ 
c^cn  nacf)Drucf  gcbabf/  Da|;  Dic  furncittbftc  rn^ 
anfcbnfic^ftcctnirobncr  gefcbloffen/ficbin  Dctf 
cinffiibrung  Der^efutf en  ;;u  triDcrfe^en  /  vnnD 
mf^tlugcifattm  /  Da^  /acoh  NtvtUe  (^ifcrj! 
ting^  fctrt<6  Reaorats  j)n  Coiieo^io  crfaffcn  tt»urDe/ 
DicrciJ 


2.o8  De  pYol^.igdtmc  Tf  !^  v 

ctcu  Da*3f|uitcn  ^u  Dccfcn  vnDcrki^ 

ttJCW. 

,'^rctta<56&ctt?.  ifl  ctnc  gcmctnc^jcrram" 
lung  ine^nfchof)^  ^etf  gc^^aftcn  ti?orDcn/Da  Dic 
deputirte  allcr  (?rtni)c/  DtctVi  Dcr  ^taf  t  f^tn  /  nttf 
(tncr  ibnDcrlMrcn  relhnacbt  /  cincn  ncwcn 
Rff/or,  an)tat  %^iob6  Nivelie  ^ucnrcfifcn/ 
(r|cbtcncn:ncni(icljt)cr  ^ifcboff  /  t>nt)  J-^^cr: 

^ngenoufly  Vv^flDCnt  mt>  General  ^cutcnvint  / 

»onwcacn&c(]Cfapitc(^;u(S.  Pctcr  J^crr  ^e- 

Jitevy  oiiV^^id^mt/Vnt^Barenton,  ^lmptS  t?Cr;# 

fcf\cr/i>cnti>cc(cnt;c|^  (Tavntclf^u  @.(rtct)Kr,t: 

Henneijutn:  ^^iiV^CkWt/X^ViXX^^BeaupothCario- 

nictu:M'  Trutat  vnn^  Senog ,  von  nngcn  Dc^ 

v»r-efiDcntcn  J\athc^:/W  Febure,  9L)0gt.  vnD 

Dic  (5cbu(tc(Tcnt)nD<5c(;dvtfcn/t?on  gcmcinctc 
(tatt.  3"  f 'Cf^f**  1^'^'^  '^^t  "^^^f**  1'^'' 
^cn  n?oUcn  /  fo  (a|jt  man  cincn  po|l  hi^am  /  mU 
c^cr  fouDcr(icf>Dar^u  bc|l  c(t  trar/  cinfommcn/ 
Dcr  fagtc/cr  bf ttc  britf)^'  voji  Dcr  ildnigtn. 
tbnDcr^ifc>o1ffra<^tc/  ob  Dtcfc(be  Dcr  ^cfui^ 
tcn  cinncmuiunc?  bctrcffcn  t^ctcn/fagt  cr  /  cr 
hic(ii>  Darfitr  /abcr  Dic  bricffllunDcnan  ^cricn 
^mPrMiatn,  ^aia^tm  Dcr^-Sifc^^off  »nD  Dcv 
fpr-ffiDcnt/  f\c^tc(tcn  fiir  ratbfam/Daf?Dict>crj' 
fam(ungautf(5cfc(?obcntt?urDc/  \>\ffman  DcfTcn 
fccricht  bcttc  /  m€>  Dcr  :^dnigin  vo\\i  vnD  mci- 
rtung  trcrc.  ^ic  Deputinen  Jicftcn  Dargc^jcn 
an/  man  fo(tc  ofmc  fcrncrn  tJcr^ug  in  Dcr  fadjcn 
fortfabrcn.  ^a  baf  Dcr  QSifcfjoff  Die  ^amvtiU 
cfec.bf»*'^^"  ^  Dic  ^ui^cgcn  tt^arcn  /  ficti?o(tctt 
tfann  cincn  ^um  ReUom  •^hxWa^m  /  im  falt 
C^.Jacoh  NtveUeMx)  fctncm  Dicujl  nic(jt  (cn*» 
gcr  blctben  tt)o(tc.  ^ic  Depmirte  t>on  «[JCf^Crt 
Dc(jvEapttc(6@.  )>ctcr/nacl?Dcm  fic  Dcm  Ni- 

velle Ci,(^miXi  /  nenncn  Mr  Abraham^Drouot ^ 

xodiHx  in  Dcr  (?tatt  biirtt^  n?ar.  Scr  Pr-^fi^ 
tent/obcr  tvo(  Dcf?  tnori?cne  in  Dcr  l^r-efiDcn^ 
lenfantmcrgcfagtJattc/Da^  crDcn  Ntvelienit 
l&cttcbcrcDcnfdnncn/fcin  amvt(cngcr^ubcDic- 
ncn/icDocf)  fc()( uj  cr  in  ujiDcr  vor,  2)cr  ^o^t/ 
^crj -F^^wr^,  tiw  (^(cicbcr  mdnmg/  Darnacfj 
fa.(^tccr/er  fcl?(uat  Den  Drouotvcx/  im  fall  Ni~ 
velienil\)[ci[y(n\voltc:3^i(Deputirten  »om  Qfa^ 
iJittcf  ^6.<?tcpban  (agtcn  /  fic  hmcn  bcfcb(/Dcrt 
Drouot  cnt)cb(cn.  i?crj /^^^««^f «'«>^Dccbant/ 
mc(Dct/  Da^  cr  ihm  ^mx  Dic|en  vorbcbaft  /  im 
fal(  '^tvelle  nit  >5Ut)crmdi^cn  /  Daf;  ci*  b(cibc  / 
ntd)t  ^utoiDcr  fcin  (affc :  icDocl?  Da^  fcin  (^cfclt 
»nD  cr  bcfcb(  bcttcn/Dcn  Drouot  fcb(cc(>t  t?nD  o^^ 
nc  bcDing  tjof^ufcljlac^cn.  5)cr  Syxt  T rutat» 
'Pi<«ftDcntcti  CCatfynacf^Dcmcr  Danr>iDcr  prote» 
fttrh  Da^  Dcr  ^ifcfjoff  Dcn  \^o^t  vox  Dic  Depuitr- 
te  Dc(?  i>rrffiDcntcn  Dvatbe  bcttc  rcDcn  (^ctffcn/ 

DatUlt  (b(cl;)C;>  fcinetl  Colifgis  mcht^  pr<tjHdtctren 

mcclHc  /  Dvuuf  ct  \ii:mNtvellefvLX  fcinc  c^cbabtc 
mri(>c/t>nD  ^ciacfcan/  Da^  cr(^.(ic(>fciit  Dtcn(?/ 
t)cncr  bif^hcra^c^^^ffiforimCo^io  t>crfcbcn/  tct? 
f untftit^cn  Remigti xn  cnDc  (icf/  Daniacb  Da(;  cr 
Drcp  diiiptcr I  cttan Dcrfirc(>cn 2^ropcn.nc^ 
(ic^  ance  Dotioru  Theohgt,  cinc(>  ^^cicl?tDattcra 


IT  An  V  M.  Liber  H: 
vnD  Archidiacoin:  Da^  cin  icDc?  auf?  Dicfcn  t^rctv 
cncijicm  <^cnm^  fdnte^u  fcbafoi  gebcn/  iocl* 
c()cr  ibm  Dic  chrc  (^ottce  tJuD  Dcn  ^JrcbcnDtcnff 
bcfo^icn  fcin  (ie(fe. '^uD  obfcbon  Niveliey  a(d 
cin  cmbfigcr  t)nD  arbcitfamcr  mann  /  tdiitcvnb 
tt^o(teDas>-^f^?or  ampt  ncben  Dcn  anbcrn  beDie^ 
ncn/  fo  ^cttcn  Dic  Df/^wfir/ffurficf^tti^lhcbvnD 
bcp  ircm  gcn?i(fcn^ubcDcncf  cn/obmanihn  von 
Dcmicni(^cn/  Dafn(nn  /a($  cincm  Q^eicbtvattcr 
i^nD  Theoiogo  in  Der  (•trcbcn  (!cf6  ^u  tjcrncfjtcn 
cb(tgc/abba(tcnfo(tc:  bct)orab  tvci(  Dcr  -^«^^or 
mit  feinem  Dicnjl  aKcin  (^cnug  ^ti  tbun  hctte, 
;5)cf5tt)c<^en  cv  von  ttjc^^cn  Dcr  ioerrcn  Sdth  feine 
fiitntn  DcmDro«of  gebe :  i^cr  C^d^ultcf:  t?nt) 
(^^cbdpffcnfa<5tenrunD/ficbcgcrfcnDcf;Ar«T/«/^* 
ntc(>t  UTclir/fcine^cittvcvc  au^/ t)itnDDaj5fieDcrt 
Dro«ofbttbcntt)offen. 
3n  bcm  man  nun  tnif  Dicfcr  tt?a^(  a(fo  ini 

tt?Crcf  i(l/  fompt  y^m^Dtonyfiw  latrecey  ifaXf 

vcr  ^u  C0Ca^(Da(cncn  viiD  Cavonia^  ^u  to. 
fpetcr/  v>nnD  crfcljcint  tjor  Dcr  t)cr(am(ung/ofm^ 
gcacbf  cr  nicht  deputirt  noch  crforDcrt/t>nD  ^eigt 
an  im  namcn  Der  X  farrcr  in  Dcr  ^tatt  /  ai$ 
mnn  cr  t)onil>ncn  tvcre  abgcorDnctti?crDen/ 
Daf?  C6  t>ic(  vabtfamcr  tt>crc/  bc(lenDigc  "RfUores 
ftJr  Da6  coUegium  cnt>cblfn/a(6  (o(c(>ean^Uf 
ncmcn/Dcnc)tfo(c(>  ampt  nuv  auffcine  5Ctt»(Tc 
;cit  anbcfoh(cn  tt)cve.  ^a(;  Dic  ^cfiutcn  /  tt>e(i!' 
cf>cici^  wnt^tcn/  m  fic  ihvcn  t)nDcvha(f  ohnbc^ 
fcbttjcrung  Der  @tatf  ncmcn  (bltcn  /  folc^c 
muhc  t>nD  (a(!  gcnt  auff  fic{?  ncmen  n>urDcn. 
;Sa(;a(re)>farrerim  fciUn  ^ifcf>off(i«mb  vn^ 
gefcbrt  /  abcr  Dic  3c(nitcn  hcttcn  tt?o(  i^uDirt/ 
t>nD  tt>crcn  fchr  fiicf>ttg  Da6t>o(cf  ^ut>nDcrtt)ci* 

fen.  ^CX  ^ta>t  S^^XX  Febure,  fxa^i  \>CnLatrecey, 

ober  De^  tt)c^en  t)on  Dcn^cluitcn  f^ctDaft  hcttc: 
cranttt>ortctnctn:DafagfDcr  .^crr  T  r«M/^uint 
C6  ttjcrc  cin  t)crmc(fcn  (lutf  t?on  tbm  /  Da(:  cr  fo(f 
cfjceohnebefc^l  anbrin^cn  Ddifftc/  t?nDDafK6 
Die  3f  (iutcn  fclb(l  nit  tt>urDen  <^uf  hci(fcn  /  ttjanti 
fie  SurDcn vcrncnicn/  Daf;  man  ihrcr nitbcgc^ 
vcf:  Davauf(chrcfcr|lcfjium^^i(c(>off/  Derce 
nuf  DcmL^^rtfrt^anc^clic^f  battc/  t>nDbaf  inin 
acbt  -:u  nctncn/  Dal';  tt>a$  Dcv  'Pfavrcr  t>on 
0)?agDa(enen  gefagt  bcttc  /  a((c  ')>farrcv  in  fct<» 
ncm^t(tumbtt>crcnt>n(^efchrt/auffibngcreD« 
mxc/  Dien?ci(  im  (^cburt  c  fic  m  t>nDcnwfcn/Da^ 

O,[Cich\V>0i Latrecey y^CX  Ciu  DoElorThtologiaWis» 

rc/  ihmc  fc(b|l  <5u  <^cf han  hctte  /  in  Dcm  cr 
fic()  aucfjiniolcbc^ahlbcjjfvtffcn/  nuv  Damifev 
Dic3c|uitcnDe(lomcbv(obcn  t?nD  erhcbcn  fdn^ 
tc.  ^cr  Q3ifcboff  (Itgf c /  (*^ott  trcrc  fan  mcf,/ 
taf?  cr  nicbte  an  fcincm  fi'ci(j  cviotnDcn  (a(fc. 
^Davauf  fagtc  Dcv  Pv-efiDcnf  ^uv  t>cvfam(un^^/ 
cvit>uf;tcfiU<?cu>if;  /  Da}i  Dcv.^diti(^in  tt)i(ft)nD 
bcfeb(n?cvc/  ntan  fo(teDie^:futtcncinncmcn/ 
»nD  Daf?  fic  in  tbrcm  Pavfamciit  ^cfaafhctfc/ 
man  folt c  a(ic  Die  icn\<^<n  /  Die  Dic  ^cruifen  Dc§ 
(e^t  t>cv|iovbncn  .^dni(|6  foDe  bafbcn  hc^chnif 
Dt(^tcn/gcfd5t^f(icb  cin;ichcn  /  btf?  fic  (^>fcbe 
auflagauf ('le bctt)tc(Vn  bcttcn.  'S^(x J3crr 7*«*- 
''«'^ab^ur  anttooyf  /  Da(;  folcljc  cri=(^rungDei: 


Ve  Propagatione  l^svnAKVU    Lther  II,  ,  205! 

<«ldni<5in  tiDcB  fttf  «crtuuDtt /  rnD  Da^  nad?       bigl?  kUekn  (afTai /  Dag  &tc  '^atK^e  @ctitcint> 
inctncn  rccbtcr  deijs  ^ju^  nonfunt  &  quA  non appa-   tjcrfamkf/wnt)  bic  f^immcn  Dnrcfj  aHc  fianDt^^ 
rew/ ,  tdem enjudtciurh.  A^ix  TrafiDcnt  rcpdctrf/   trcrcf c/  ctwae  gciviffcei tn  Dicrcr  facfjc  c«nna( 
crT rutat  vcrncinc  ^icnon  fctnen  bcrirf)f:  ^^Dicjcr   ^ufcblicHrcn  t)cr^drt  ttJurDcn.   ^icfcr  bcric^t 
rtntwortct /  cr bc(^c^rf c  tn  Dicfcr  ^aci^  Uinm  it^   tt)ur&  fo  (^cfcf^tt^inD tJcrfcrttVjt / ba^ i*?/r<rf Den 3 
ncbt  x>t>n  ihm^w  cnipfanvjcn:  Dann  cr  gar^u   -^«"^irtt>crnacf}f  tJcrrep^tc/Damit  cr  Dcncnt^or;. 
r>crD«cf>ti($"t)ti  parthcpifcb  f)\(xinm  mxi:  \Qn^   famc/Dtct)ontt)cgcn  Dcr  (Sfatt  abgcfanDt  ttJcrr^ 
ttjae  cr  t>on  Dcni  befcbf  Dcr  .H dnigin  ^ctt c  fur^c*  ,      m^chun  /  ,tt?ic  aucfj  gcfcfjchcn.  i)ann  Nt- 
Un  /  Da|;  mann  Die  3^ fwitfv  cinncmmen  foffe  /   '^oiaus  Gmchard  pr^O^futs  diath  t)nD  ©cf)opjf 
fbstjcrc  Dcrfcfb  nocl^  nicbf  aulfiicnnefcn/  rnnD   in  Dcr^tatt  /  ttjcfcf^cr  deputirtvooxtxn  /  Dcrt 
tt>ann  c$  gcfcfjefcn  tt?cre /  fo  n? iirDe mann  Der  ^chten  hmci-^t  Dc|]cn  /  Da^  ficf?  bep  tjcrfatnfung 
^dntain  cinen  fHfjfalt  tfmn/  tjnnD  uttDcrtbd?   fen3.^««?/t>cr(autfcn/^u\?bcrvjcben/  afecr^^ctt 
fit^fl  Darfiir  biften:  n:>iirbe  fofcfece  nicf^fa  ^clff^   Fomatnebieau  nac^  Dcm  Lamrecey  anfommcn  / 
fcn/a(6  Dann tvurDe  mann  e?  mitffcn  gcfcfjchett       cr  befunDcn  /  Daf?  man ^;)otf fcfjon  affer* 
(afTcn.  ^a  fagfen  tiCDeputirte anmtltig/Die   ^im^ gcncigtttJar/ Dic^cfuifcn^u^itropencinf 
frag  ttjcre  nit  /  ob  mann  Dte  3crwitc'^  dnnmtii   oUfubrcn/  jae^  §af  in  am^  cincr  au^  Dent)orf 
mcnol>cxanf}fcH\c^cn(cit(/  fbnDernnJcntnait   nembflen  t)nnD  anfcl^ndc^ficn  im  ^Keic^  $u 
^um  ^^f?fr  au  Ntve/is  (?e[lc/Dcffcn  ^cif  nnnauf)   fragf/tt)arumb  fic Dicfci^ufc fcutnicbt  einnemf 
trcrc/tJcrorDnen  f bltc.  jiin-aham  Drovot  xocxc  cxf   «icn  mltm/  Dic  Docfj  ihrcr  &att  groffen  nu^ett 
njchlt  ttJorDcn  /  Dcffen  hattc  man  ficb  f  cf>on  verf   fe^^ften/  ihrc  f  tnDcr  wnDcrttJCifcn  /  t)nnD  aff  ;crt 
^(ichen/t)nD  nJiTcnun  mchranDcm/Da§  maii   imfanD  hfctbcntpurDcn  ?  V\ac\)  Dcm  nnnGut-, 
^ufchficfjcn  foftc:  hat cn  Dcriocgcn  Den  ^ifchoff/   f^hard  fcinc  commijfion hcp  Dcr  ^ onia^in  abgclc^^f,/ 
af^Dash^iwpt^fJ^^cJ^r^imindin^/  ern?o(tcfof^   t)nnDcrt)on3hrcr  9}?ap.ahgcfrctfcn/  trafct 
cl)e$  thun.        crDachtc  Dcr  ^iffc^off/  tt)ie   '^'«''^  C6«tf«  an  /  Dcm  fagf  cr /  titan  tJcrit^unDcr;* 
<r  Daim  cin  fpipfiinDigcr  mann  tf?/  cine  ncxoi   tc  fich  fchr  /  Daf?  Die  t?on  feincr  Soctetet  tn  Die 
form  $ufcf?Iicffen  /  tt?cff!je  cr  affo  t)orl)rachtc:   ©faft^roi?en  tt?iDcrDcn  xMcn  Dcr  ctnwohnci; 
^emnach  ttjtr  toernotnmcn/  Daf^'  in  Diefcr  ftic^   ein^ufommen  hcgcrtcn  /  tJuD  hcttc  ce  Damit  cine 
DcrDienft  /  Dcn  ttnr  Dem  Mwia,  fchufDig  fcin/   gefcgcnhcif/  afstt^ann  ficf?  cinp^vat  pctfon  iti 
vnnD  Die  0i,cmmc  ii^ohffahrt  ^u  <^fcicb  imereffin   eince  an^bcxn  hauf?  it)iDcr  Dcffcn  wtffei i  cintxim^ 
ifl/  fo  hahen  n[)iif  mte  ntit  tcx  nominatton  dc^   ^cntt?oi'tc:Daf;fofc^>c6mif  Dcr  (chr  Dcf;' (>*t?an^e^ 
Drovotj  hic^t  auffhaff cn  tDollcn  /  fonDcrn  Dic;*   t«  nichf  vhcxcin  fdmc*  ^arauf  antiuortct  Diei* 
fe  bcra^^f  fchfa^ung  auff  Dcn  nacf)ficn  ta^  s.      fer  ehrn?tirDige  Pater,  cr  Gmchard  \x>cxc  eben  Det 
BarnaU  tjcrfchoben /  t)nnD  mlkn  wix  ai^t^ann   «ftein/  Der  Den  3cfiHtf u im  ttjcg  ftunDe/  Daf;  fie 
tic  fampt(tcl?e  i^erzcn  n?icDcr  beru^en  faffcn:   oU2^ropenni:I;.tciniommentdnDfcn  / vnDDa^ 
SS^iffcr  n?ci(  habcn  mx  Dm  Nivelle  bcfo^fen  /  in      f  Xcuffch  mercf^cichcn  auff  fcincr  flirn 
feinem  iVincipaf^ampt  fort  i,u  fahrcn  /  t)nnD   f rugci^ae  tt^aren  Dic  ^uchtigc  t)nD  cincm  gctiih 
Demfefben/  «jie bifjhcroab^tiiuarte/  mnbncm^i   ttc{?en  von  Der  5o«vm  ^cfu  tt)of  an(?chenDe  re^ 
men  n)ir  faneDiettft/  Dic  cr  ^cmeincr  ^tatf  i>en. 

rnnDtjnetnfonDcrhcit  angcbottcn/  hicrmit  an.  Qlif?Latreceyai>^cfmiaict  tt)orDen/fh^f  erafit 
5)icfer  arttge  t)nnD  ^tcrfiche  fchfu^  maci)tc  bci>  miigdchcn  JictfvDaf;  cr  Dcn  tag  vox  s'.  Bama:. 
Dcr  (^an^en  t)crfamm(un(5  cin  gcfiichtcr  t)nnD  ^'«f^en;Xropcnartfommcn/  vnnD  Dte>>tnDf;3 
vnnitlfcn/  Pic  fich  Dann  icrtrunDcrtc/  Dafj  Dcr  n)crcfc  Dcr  yfuitcn  MUn  t)crfamfcn  faf]m 
Q3if£()off fich  Dcrmaffcn  Durch  fcinc  ^ffe^en  x>cx^  Unltc.  ^an  haf  in  acht  gcnommcn  /  Daj^ 
t>fenDen  (tcffc  /  Daf?  cr  in  eincr  gcmcincn  faclj  /  ^(cicf?  voic  Dcf?  Latrecey  mtcx  Dic  @taf t  auf  Dcii 
aufffcin  t)orthcif  atfcin  fchcn/  vmnDDietJnmaf^  n.  /««5^  ^««0 15SS.  Dcr  ^ij^cn  mxathcn  hattc  /  Dct 
ftge  ^uncigun^/  Die er^u  Dcn  yfuitcntxmc /  <r  DenCarDinatt)on(?«//tf  an  eincin  flu>r  /  an 
Dem  bcDencfen  Dcr  gan^en  t)erfammfun(j  t)or^  tt^efcljem  erafe  ciny^^aumxan  bc(te(t  loar/  ctn;^ 
^iehe n  Dbrfffc/  t)nnD  tt?offe  a(fo  Die  cinmhnct  gefaffemaffo  fciit fol)n ebcn  auff  Den  11./««^ anno 
t>ni  fampt(icf)c  @f dnDe  Der  @taft  ihrcr uahir^  1611.  Die  '^tatt  Dcn  ^efutf cn  ficfcrn  m\icn  /  in 
Uc^cn  frct)hctf  t)nnD  tt?ah(  bcraubctt/  Die  ftc^  t>cmcx  ar(jfi|ltgcr  tt?cife  ^utt^egengcbracht /Da^ 
6tt(icl)  in  eincr  fac he /  Die  fic  \onUxM)  angien^/  t)er gemcin  pdfcf /  Die  3^ fwif c»  J>w>*f h  rott un^ 
t)nnD  in  tt)c(cf)er  Dcr  ^ifc^off  nici)t&  x>ox  fich  »nD  rerfuhrung  cin^ ufuhrcn/t)erfam(cf  tt)urDe: 
fe(b(?/t)nnDohnebert)ilfigungDcr(5vin^enf?aft/  .'^cr  ^ifc^off t)nnD  pr<eftDciif  f^attcnihncn 
aubefcfjepDcn Uttc/  haben  foften.  etnegett)if]c  hoffnun^  (^emacf)f  /  e^  auifs.-Bar- 

^Die t)erfamm(un^  ~mt nicfjf  fo  ba(D  t)on  cin^  f Dahin ^ubringen/  Daf;  in  ^emciner  t)erf 
anber  gefchep6en  /  Daf;  nicfjf  (iracf e  Der  ^i*  famfung aufTDic  cinncmmung  Der  3cfuiten ^c^ 
f^^off  tJuD  Vx^fi^mt  cmn  fc^^xi^iickin  bcrichf  fcl)(offen  ttnirDe/  t)nD  hatt en  f cfjon  aUcrfep  be^ 
fiaehihremtt)o(^ffalfcnfIcffcn/  nnD  fchifftcn  reitfc()aftf  t)nD  tt^unDcrbardche  anflelfuitgeii 
^mfitben Durch^*"**  Lanecey q,cn Fomatnehiauy  0cma  hf/ro( ff)C6 1116  tDcrcf  ^u  xic^icn.  nxm 
»nD  (affcn  Dcr.Hbinginanicigcn/  Da^  Diectn^  t^cr tag  s.-BamaU  romntcn  /  auff  tt)efcf)cn  maii 
tpohner au  2:ropcn  Dcr  ^cfuifcr  bcc^crfcn /  tnif  nett)e<5d)u(thcffcn  t)nD  (Schdpffcn  ^umachcii 
DnDerf^anigftcr  bitt/  3^r  9>;ap.tt)ofteihr  gnc^  vHm/  ^<^t  M  f cr  ^erj  Pr<eftDcnf  gar  ^eifdcf^ 

^  (t  ati 


>  I  o  De  Propagatione  I  e  s  v 

nnbcflimbfcn  on  (tn^cii  lafTca  :  ^bc  Dtc 
mm  nocl)  bci)  cina}i&cr  tvar  /  n^offc  cr  Dcn 
i&cbulthciycn  mt)  Dicv^djovfr-»  o'^^*''<?oi ^cr 
3cruitcn"jacf?  VHn*^unfmcn/     «)c(c{:cni  cnD  cr 
ct(ichc(Ttt.f)  fc^n  hcf;/  Du 'Pfwyx  i^itmV';/ vcn 

Fontamebleau  gckacl>f  ftaffC.  ^l^cbuff^J 

cnt}cf ;U(Di<itf  ficb/  vnD  ia(^f  c/Da^  in  Dcn  ^ctf  cln/ 
Dic  man  Dcn  J;>aiiDfwcrcfcn  ^ugc|1c(f  ^cffc/ 
nicf-te  t>on  Dcr  3^ Fnttcn  fad)(  wcrc  gcmclDcf 
n?orD(n/Dc|?4rcgcn  tdnDf  c  man  fur  Di^mal  nicJjt 
Dart?on  KinDlcn,  ®a  nun  Dtc  ©cmcin  bcp^ 
famcn  /  »nnD  Dcr  f>anD(ung  ctn  anfan<5  gc^ 
macJAf  worDcn  /  f^af  Dcr/)cr:  Pr^fiDcnf  ctnc 
rcDc/  in  wcfcbcr  cr  racf im  anfan(^  /  obn  cini? 
gcn  ^d}iin  oDcrvrfacfj/  auffDcn  ^Scbuif^cOVn 
|cf)0(fc  /  irc(cf)ce  Dcm  gani?cn  vmbftanD  fc^r 
mi['fa(fcrt:  Darnacf^  nibmtc  cr  fcincncpfcr  ^ur 
forivf^anf^ungDcr  c^rcn  wnD  Dcfj  Dicnftei^^of^ 
tctvt)nDiviccnnc(mu§c  auff  fKf>  <?cnommcn/ 
tic  Qfapucincr  cin^ufiiljrcn  /  «nD  nx  rc  icft  nic(?f  6 
m^xx>Uxi^/  Dann  Da|j  manaucl>  Dcn  namcn 
3c|uet)apfiian^c  /  Dar^u  cr  Dic^^ani^cvcrfam^ 
funhvon  grunD  fcinc$  ^>cri?cnen^o(lcvermancf 
haUu/  Daf)ftc  ihr  folcbce  /  wiccr  hofffc  Daf;  ftc 
thun  nnkDc/angcfcgcn  fitn  (icffc. 

"  ^icfiivncmtflc  unD  anfcl>n(tcf;>|?crnDcr  Dcn 
ctnwobncrn  vcrtrnnDcrf cn  fic(>/  Dap  Dcr  )>x<t\\f 
Dcnf  /  Dcr  t)or  Dcr  ^ cif  Dcn  ^cfuif cn  fo  fchr  ^u wi^ 
Dcr  t>nD  fpinncnfcinD  gcwcfcn  /fich  ihrcf  ic^unD 
fb  hcffttg  vnD  vbcr  Dic  (^cbitr  anncmcn  tf^cfe  / 
affoDaf]  cr  /  n?ic  Dcrgcmrtnc  mann/*«  ^uonihiieft 
modicMm,  ^uthun  p^cgf  /  t)on  cincr  inimaffig^ 
f  cif  in  Dic  auDcrc  |tc(c/  Da  cr  Dori)  bitficl?  in  cincm 
vnD  Dcm  anDcrcn  folcljc  ma^  haffcn  foifc  /  ttne 
Dic  Dvcchfcn  von  cincm  fcince  (?anD6  crforDcr^ 
tcn.  vQicl  ha(f cn  DarjYtr  /  Daf?  tt?ci(n  &d: wU 
tc^vnD^cfnWfu  i^cnz^.  luiy  1602.  x>rjacf;cn 
nwumbcrab^ufcbaffcn/  v)bcrgc()Cii  /  craUc 
miffcf  wD  «)Cj5  |ucI>(/  wic  cr  jtc^  t)or  fdncm  ab^ 
5U<5  an  Dcr  ^taff  rccf>c.  ;:^anti  ce  Darauff 
jlchf/^aflcr  fcinc  amptcrvbcrgcbcnnnlf  /  v^nnD 
Damtf  cr  Dcn  cinwohncrn  (ciD  ^ufiigc  /  cr  ifnicn 
gcrnDic^ffuifcnaiiff  Dcn  ha(}HaDcnti)oftc/  Da^ 
mif  crficint)ncini(iFcif  bringcn/  vnD  cincniin^ 
{»cr  Dcn  auDcrn  vcrhci?cn  f dnf c.  (Ef (tcfjc  \a<sm/ 
ficl^abcn  gcwtffcnacf^ricljfunij/Dapim/  Damif 
cr  auff  Dcr  3cfutf  cn  fcif  cn  (^cbracfjf  trurDc/  fiinff 
]lni!;fcft  vrfiofcffroncn  Durcf>  tmDcrhanCiuncj 
Dcf;  Nivelle  fc^cu  tjcrchrcf  tvorDcn  /  Dannt 
cr  fo(il>c  nuffc  fcfxncfun($  bcft^^oncn  tnoff;fc/ 
ibabc  cr  ficf>  folcljcr  fummcn  hkUn  vcrlcime;; 
bcn :  tt)c(cf)C6  Docf)  nichf 6  ^u  bcDcufen  hab/  Dir*s 
toetl  cr  Darj^c^cn  mif  cincr  hctntUcf)cn  vrrunD 
quifirt  fcp.  :^cr  i^cri  '-^ifcboff  ijl  ctnc;^'  fo 
Dancf  barcn  gcmuf  cv  Daf?  crancnt^afbcn  cr^cf^^ 

(ctt)nDvithnicf/  toicvicff^ufei^mvonDcn  ^c^ 
ftiifcnmiDcvfahrcnfcp.  i^arutttbfa^^fcr  /  ct> 
fo(3c  Darauf;  ti\i^  C6  tt)olfc  /  fof(5nnc critic(:f 
narf)(affcn/Dicfaff)cDcr  3"cfuifcn  ^«frcibcn/Dif>' 
tvct(  cr thncn  f 0  hod^  vcrpfiichtcf  fci?. 

'^nD  finD  Dtf;  Dic  Dicn  (?c/Dt(  ihm  Di(  ^cfuif  cn 
!gcfci(?cf:cr (l(id>  /  habcn  fic^utpcgcn  gcbracf^f/ 


ITAR  VM.  Liber  II. 
Daf;  ihnuu  Jvoni  Die  lasSrj^cfatfc/  Diccr  tt)C^ct| 
t)cvfati^un»3  fci.;cr  bc(talfu;UTi>  butfenhcftc j^c^ 
bcn  follcn  /  (^cfcbcndrf  t)nD  iiacb^t  taffctiWrDcti 
fetn :  Davnacf)  Da};  crj^^urff)  htlff  vater  Cottons 

^irdfff  Canomcat  t)0n<$.<5tcftart  ^UfCWKt^^i^ 

fcf)of(!id)cntafr^(  t>om  txrjiorbcncn  Mnicf  tv» 
langf  M  :  t)nD  tricirof  (rDercnnochnicIjt^Cf 
nicffcnfdnncn/  Djcivcif  ftd)Dae(rapttc(.>avit)if 
Dcrgcfc^cf /icDoch  hofft  cr  nod)  Durcfj  Dcr  Socie'' 
mbcpft(?nDt?nDfrff<:/i>Dic  obcrhanD  iinDcr  fajve 
toiDcrfdc^cr^ubehalteii.  §um  Dritfen  /  Dietpcii 
(rfich^ufchtrad)  bcfxnDf/fcincmampt  gcnug 
^uthun/  fb  haf  cr  x>or/  fcin  ^ifd^f  humb^uthctf 
(cn/t)nD  fbl'd)cnanfta(t  ^umachcn/  Daf)  cr  Dic 
^icfuifcn  afte  B«ftt«^f  fachm  mmim  (a(fc/ 
rnD  cr  Dcr  it)clt(id)cn  affcin  duD  t)nt)crl)tnDcit 
abn?avfc/auf;gcnommcn  /  Da^  crbtf;>pctlcn  ct(i:' 
d)c  ordtntre/  Damtt  cr  fciiic^ro|fe  gcfd)trt'(tchfvit 
fcficn  (affc.  J^cr;  fohan  Dautruy,  Dcjfcn  tpir  am 
anfanc^  (^cDacht  /  i\n  f tii)  auch  ntchf t)mb,  fonfl 
^um^Svlorfprcchcr  fiir  Dic  ^fcfuifcn  gebraucf)cn 
(affcn :  Dannmanfuni)art)nnDgeipif;hdt/Da^ 
(r  Dcf;n)fgcn  ^trbfff  hunDert  fronenvon^»^'*^* 
(mpf^angcn  hab.  ;'l(fo  n)d^  ctn  icDcr  fciricn  ci^ 
^mcnfccfcfmif  gcmcincm  fchaDen  ^ttfullcn. 

Qiik  (IdnD  t)nD  fnrncmbfle  ctiwohncr  Dci; 
^tau/  aie  thnen  m  ohxcv  f  ommcn/irae  ficb 

Fontainehledtty^a  Denys  Latrecey  Dahin  gcrcifjf  / 

bcgcben  /  t)nD  Dat?  martDte  jvonigin  ftiffcf^fid) 
bcrtd^fcf hcftc/  a(6  xoaxmman  Dcr ^cfuiffn^it 
iXropcnbcgcrfc/  habenDen  16.  lumj  einc  offcnf^ 
ficf)(  Dcrfamlung  q,ihaim/in  irefdjcr  gc  fV  1;  (off 
fcn  trorDcn  /  tnan  fo(f e  ein  Infirument  auffrtcf)^ 
ten/DarinnDaeicnitje/  n)aeDie  /  (0  t)mb3cfut> 
fcn  ohn  befch(  t)nD  gctra^f  /  audj  affcr  (? dnD  in 
Dcr  fatf  t)mt)iffcnD  /  anfangcn  Dbrffcn  /  ^e^ 
hatiDtct  hcffcn  /  t)crrt)orffen  intD  njiDcvruffcn 

n-^urDciDaf;  man  fo(cf)C6  Inftrument  <3cn  Fontatne- 

^/*^«fra(?cn/t)nD/tt)ann6t)on  nbfen  /  auftirci^ 
{cn/  Darncbcn  3hre  ^la\%  \mx  Dcn  aufrrirt> 
fd)fn  VrcDi<5fCn  PaterBmets ,  t^tD  Dcfi  hcimlii^ 
fhen  f ofcn  praftcf cn  /  Durc^  irdc^rcr  t)nD  fcine 
tjcrfranncficf?  t)nbcr(lunDcn/  Dicc!nn)ohncran 
ficf;  ^u ;ichcn/  bcricf)fcn  (b(f c/  vnD  Daf;  cm  icbcr 
an  fofc()em  precc^  cin  grof;  mipfallcn  frugc/ 
vnnD  ircrc  ^u  bcforgcn  /c^  tnbd)fe  Dc^  rocgcn  ein 
auflauff  cnf {?chen.  3u  Dicfcm  enD  wuxttn  de- 
pMttrt  von  tofgcn  Dcr  €(crifCiV.>)cr:  f^eftiery  iDc* 
d)ant  iu  to.  l'ctcr:  wn  mc^m  Dc^  Jiafhe/ 
O^ctcrT rutat  :votx  iDfi^en  gcmcincr  iiatt/S^cxz 

Pithou  ^cl)UftCf;/T ^mVT-Vi^cf^bpff/  Dauhterre 

vonnUechetifaim&chnit^f;:  tcx  f)cxtic^von 

Neuers,  Guhemator  in  Champagnienmt-Briethat 

thitcn  Dicchr/  Daf;  crfie-^uDcr.Hbniginftthrcf.' 
Dcr-^cchanf  JC)cr:fV/>rthcf  Dae  n?orf  /  vnD 
iparDi^Dcrinnhaff  fctncr  fcDc:Daf;  aUcciniroh^ 
ner iu  2:roiicn  iiicf)f 6  begcrf cn  /  oDcr  aiic h  bc^ 
c^cren  woitcn  /a(?  me-  ihr  OJJat).  gefclhjj  mcrc/ 
tcDoch  fo  Dicfdbc  ihrcm  r>nDcrthdni(3^cn  biftcn 
vnD  flchcn  jtaft  ^ebcn  nn^(fcn  /  fb  bctfcn  fie 
gani; rnDcrf hdnijj jl/  Daf; thre r  nuf  Dcr  ci.nncm^' 
mun(jDcr3cfuitcn  pcrfcfjonct  tinirDc  /  Dicwctf 
man 


t>e  Profagatione  tESVltARVM.    Liher  1 1 *  i, j ^ 

IttiJni^rntfatfcm^u^itropm  nrtbcgcrc/fon&er   MtU^t  t)crTr<«ri^cnt  miri^oiarikmmtnai 

avLc^  Dcm  f\mi<^  vnD  (jenictncr  @faff  v>ic(  Da^  nicn  Matthteu  hSot  holcn  /  rrcfcftcr  bc\) m  fircn* 

rangclcgcn/  M  ficDafcfbll  nif  ctngcnommcn  Dcr^^-^^^rKbroranDcrn  ttjrifcnDcn  nnutmarOe^ 

tPurDCrt :  t?nD fo^hrO^^tp.Durcb  ctfufKr/^nz/^i  rcn  ^crfttr  gcf^an  /  t?nnb  jpracb  ^i»  \hu\a{\'o  j 

Verfoncn  bcricl^f  mcrc  t)bcrci(f  n?orDcn/af6 f olfcn  ^crz  Soiy  gntcV  frcunD  /  4>  qift  jfg  .tt nu Bf 

0{ccinn)o[mcr3u2:ropent>cr3cfuifcn  tc^jcren/  ^ihmmn  vn\>  mHka  /  ce  tj?  t)nibtYrc§rai 

t)a6tr>crcDurcb  bcfrug  »nD  obn  wHcnrnDwif^  ©otfc6t?nt>&crrchgion^ufPun:  ^ihithiaw^x^ 

(cn  Dcr  gan^cn  gcntcinD  x>nD"  Dcrfcibigcn  ^liu  {a<f>t  UKtmh in  Dcr  ^luDicn^ /  Daf; Dic  fcbi^tK  D  e- 

i>cr/gefcf)c5ctt/t)nDn?crccrfatnptDcncn  /  Die  /'«/«Vr?  nicmaitD  anDcre  Ihctbcn  ^  .Dm  fo.incn/ 
«UDantttifm^ugc(5cit/t)ei< Dcnfcfbcn abgcorD^  Dcr Stdnigingcfil^rf  ^ctfc  /  a(e  aiicn 

tict  tuorDett /  yt^x  SCap.  cinen  Dcmiifigcn  fu^^  ^cpfofcn ugcnot cn/ vnD  ft p ihncn  Dcr  [>cfcf>ciD 

faU  ^utbun  /  vnD  ^<br  vnDcrf hmiigll  j uirfctt^  ntf  tt>orDcn/ Dm  ficgcrn  gcPaft  hctten.  Siicfcr 

ncn  ^ugebert /  Daf^  Dte  gcmiitcr  Dcr  cintrobncr  Sot <Vftt Dcni affo nacf^ /  t?iiD fompffrepfasf  Dcn 

3ufo(cljcreinncntunggan^t)nDgc?r  nif  gcncigf  z^Jumiin  Dic^uDicnt?/  D<icrntit(^dttcrf?iinm 

«jcrcm  ^ic^dnigin  gab  ^uramwort/  ^ic  fiant?  tjnbcfcfjetDcnfic^  /  rt)a^tfmtcfo[Ucn  an^ 

iPcrca(fobcricf>fcf/af6ti\innDtc;u  2:roJ?cn  Dcr  gc^cigt/t)nDtbafDi(fcnflUfaf?ttocfj^in^u: 

3cfuif cn  bcgcrf cn:  tiaml  aUv  Dcm nit  alfo  /  fo  Dtc/ fo  Dic  ^cfuif cn  vit troft cn  m  DcV  Sfaff  f^.^^ 

folffnfie  t)on  3hr/  Diefefte  citt^tmcmmcn  nit  t>en/?itf>cif?cn/  ^ibcrtincrt^nD  Dtr.^iigcriO# 

ge^ttJUngenttJcrDcn;  ^^rmcinungtrcrenit/fic  tcnS^afcfcnnjtren/tonDDafi  in  Dcr€:faff;chcti 

irtDcr  Dcn  wiffcn  Dcr  cinwobncr  cin^uftihrcn.  faufenfmann^u|xnDcn/  Dtcil^r  (cbcn  vui^Dcr 

JDer Pater Cottoni^  fcfb^ Ux)  Dtcfcr  ^anDfung gcs!  "^i^witm  cinfonmiung wagcn  t"r urDcti.  ^i-  mt 

gcntt)crng  gemfcn  /  abcrtriccr  ficlj mci|?crlic^  tawMatihtm  /f  5of  inigcnu^/ Daf;  cr  cinethor^ 

KV(if4  ^ur crrrclfen/a(fo  (ie(j  ti'(\ch  Danta(e  nicljte  bctt  bcgangcn/fctn  namm  mancf c  ibn  ce  bcp  Dcc 

tncrcf en/t)nD DacbfC tt)o(/  ee  trcrc  nicfjf  ^u ^cit  fcfbcn  nif  bfctbcn  ^u  (ajfcn/  {bnDa (in t^crbrc 

rcDcn/  Damit nic l^t  ctwa Dcr  ^dnigin  Dic  drgcri»  c^en  auff  Dae  anDcr  ^u  bduffcn.  ^iDcn  anDcrn 

lic^e  preDigf cn/^^/f r  >e/Km,t)nD  Dtc  rottirungcn/  tag  /  tt)efcbcr  tt?ar  Dcr  2/.  /«w/V,  fam  cr  tt)iDcr an 

Duzclj  tt)clcljc  man Die ^efuitcn  i.n  ^^ropcn  brin^  Dae orf/Da  er De^ fage  juror  gctrcfcn  /  t)nD nji^ 

gcntrolfen/funD  gcfbanwurDcn.  DerboftcDicobcrge^cbffc  trort:  rnDafacr  Drauf 

^obalDDic  £>*/'«/<><' t)onDcr®fatt2;ropett  Dm  pr«fiDente  5vatb  Tr«r^rangctrc-|fcn/fu^r 

itacb  Fontamebieau  gc^ogcn  tt^aren/fo(gct  ihnm  cr ibn  mit  Dicfen  mxm  an /  cr  tt  ufjtc  tt)o(  /  D  a^ 

tCr ^ifc^offnacfj  /  vnDrcifne  auff  cincn  fa^  cr auffcinfcben  funDtfcbafff  cinnemcn t^ctc/  ci: 

gn?an^igmeifcn/Damitcri§n(ttvorfdmc:t)nD  fofteficbDe^tt)C(^enniftt)cifcr$bcmubcn  /  fcit» 

jtrar  Dicfe  t)ngctt)obnfic(jc  bebcnDigf cit  i(?  ibm  leben  tt)cre  fo  gutafg  Defj  rr«Mrj.  rr«Mr  ant^ 

|o  tt)ofgefungen  /  Dafjcr  Dcr  heputtrten  anbrtn^»  rrortcf/  cr  rcDcte  gan^  t)nbcDacfjffam(icb  /  jfi 

g(nt)nD3^rcrO??ap.  amxom  felbf^angcbdrt/  Demerfagfc/Da^Die/  fo  Die^efuitennit  tt)oftcrt 

g(eicl>irol  nit  obnc  groffen t)crDru^  bnD  triDcr^  in  Dcr &att  baben  /  Dcr  S^^na^mottm  Jafcf en 

tri( fc/Diett)eif  er  gcfc|cn/Da(;  Dcr  bctriii^  t)nD  faf?  tt)crcn/  t)nD  Da^  Dic  Depuiierte  ion  ^^ropcn  nie* 

fcbcetJorgebcn/Durcbtrcfcbeeer  unD  Pater  Cot-  mant  anDcre  bcften  ^nDcn  fdnncn/  Dcr  fic^tt 

ton  Die  5ldnigin  Den  Deputinen»  tt)ic  obgcmcft  /  Der  .^dni^in  gcbracljt  hm^  /  a(e  mm  hcxiio^m 

<)(Cgcben/  fsaUn  ficb  Dcr  ^^ifcfjoff t)nD  P'»'^»'  co'-  /;>u0cnotfen:cr  trurDcYofcbe^  of cnf (icb  miiOciT 

ton  xnit  cinanDer  beraf ^fcfj  fagt  /  voa^  in  Dicfcr  buffcn.  u  sot  fa^t  \sina,<c^m  /  cr  babe  Da$  cin* 

facfjcn ^uf burt  tt)crc: t>nD  Jabcn  ficb  Diefcr  nac fjf  maf  (^crcDt /  rnD  tt)ofte  ee  aucb  trof (jcjldtiti^ 

fofgcnDenmittcfn  rcrgficben :  ^rfKicfj  /  man  fcin.  Scnmonta^j/  tt)cfcbcr  tt)arDcr  27.  Dcffcff 

jbft c-;u  iropen  auf;gcbcn  /  Die  Deputirten  ron  bcn  monate/  fubr   50/  irt  ftincr  unbefcbciDcn^ 

Dcr  Pifatf  betf cn Durcf?  f cinen  anDcrn  /  Damt  ^cif  fort  /  Dictt^cif  cr  ficfj  auff  Den  Jjcrrcn  l^r ?^ 

t>urcb  cinen  >Dugcnotcrt  /  ^u  Dcr  ^dnigin  ^(f  fiDentcn  t)crficf;/t)nD  gtcnjj  ^um  iDcrrcn  pithou, 

fu§rttt)erDenfdnnen:  gumanDcrn  /Da^Die  (Iv  ©cbuftcffeninDcr^Staff /  rnDtt^iDcrPoffc  tjor 

cbc  tt)f gcn  Der  einf ommung  Dcr  '^cfuitcx  nif  gar  ibm  (jan^  rnrcrfcbampfcr  tt?cifc  Die  ttwt  /  Dic 

Dcrforen  /  fonDcr  auff  eine  anDcrc  ^cif  r crfcbo^  cr  fcbon  ^wx)n\a{  in  Dcr  ^fuDicn^  gcrcDf  baf f e. 
6en  tt)ere:  gum  Dritten  /  Da^  Pater  Cotton  fic^      ^icfem  Notario  le  Sot  fofgcn  ctficbc  atiDcr^ 

anncmmcn  fofte/  al$  n?ann  ereinefonDcrdcbc  feines  gfcicljen  nacb/  t)nD  (affcn  fubbcDun;» 

onDacbt^u(S.Q3crnnarDtruge/»nD  Dc^njc^jen  cfen/  cefep  ibncrt  alfcecrfaubt/  foiiDcrlicljtrcf 

cinett)a(farfintt)cni^tagcngcnc/frr«<i«/ftbun  gen  Dcr  gcgcntt)art 'P^r^r  cm<?n/,  Dcr  ^egert 

trofte:t)nnD Da^  crin  Dcrfcfbcn rcp^Durcb^ro^  S^ropcn  fommcn  mv /  fabcn  Dcrwcgcnauc^ 

Durcb^icben  /  rnD  Dafefbft  auff  @.  r^etcrd  an/  ronDcn  Deputtrteny  Die Die  rci^  nacb  ^="0«^»- 

f ag  Den  29,       Da  Die  ^ircbn^cib  ^u  ^^ropen  vehUau  a,it\^an/  bdnifcb  ^u  rcDcn  /  t)crfcumbDcn 

if?/ vrcDigcn/rnDDcncn/Dieibrce anban^e  tre^  fic/t)nD fagcneincmicDcninfonDer§cif /  tt\i6/< 

rcn/  triDcr  dn  bcr^  ^ufprccben  fo(fe. "  iSofcbcs  5«  offcnt(icb  gcfagt  batte.  (jimr  baf  ficb  fin? 

trarDaffobefcb(o(fcn/t)nnDaucbt)crricbfcf.So  Den  faffcn/ Deffen  namenmanrtrfcbonct/ircf^ 

fca(D  Der  Q3ifcboff  xoiUx  |U  bau^  ange(angf/  c^er  ee  Den  anDcrn  aUcn  tt)oUen  auror  tbun  /  fa^ 

rompf  cr  ^um  ■pr<«ftDenten  /  rnD  ^eigt  tbm  an/  genD  /  man  ntufjtc  ^u  Den  tt)affeii  grctffcn/  Da^ 

tra^  fVin  wiD  De^    w  Co//flw  gutacbf cn  xomi  mif  man  Dic  3« ruiten  cinf u^rtc  /  cr  tt)ufjf c  irot 


tTi  I>c  Propdgatione  I  E  s 

\vU  mMf\  tic  f (irtj^c  fttftven  f'Att.  ^tintit  nim 
tufcm  ubci  ;ftt(icf>  bcyt;;inct/»nnt>  Dcni  vabcpf/ 
ttjcicbc^  au0  fok^en  wiltigcn  fyint^tm^m  ixp 
tracf^fcii  niocj;tcn  /gcflftt^rct  «jurCc  /  Kikn  fic^ 
fbciinnff  Dcn  xa^/\\:m{\th,  tcn  27.  '^«««/•^•^c^ul^' 
(cf:/  ^cbopffcn.vnnD  ctficf^c  a(fc  O^f/rfrau^ 
t)cr  ^cmcuif/jm  ^tfc^cf^icijcn  @ai  vcvfam^ 
ict/^a  gcfcfloffcn  worDcn/  ^a^  man  cin  fonDcr*? 
t>arc  rcd^tfcrti^uri^iri^cr^'*"^^*»/'  Sotan^AU 
lcn  fclfc/  ror  ga-i^bt  /  ^cf;  tybcrniMf^ 

Kilbcn/Dcn  cv  vnbcfmnt  cr  wcifc  (^ctricbcn/  ror^ 
ncmac  /  rnt)  Mcrocitcr  ficb  auff Dcn  lC^rqriDcnf 
icn  ocrltcO /  i>nnt)  an  vrlcn  cittn /  cbc cr t\t\ii(\ 
fanDcl  angffangrn/gcfa^^f  baf  tC/  bcrHlb  a^urDe 
if>nwo(ii>i|Tfn5«  v>frantvooftcn!  fo  beDacbfeDie 
xjcrfatr (un^  !cbr  ircifjficb  /  Daf?  man  ^um  /jcr» 
rcn  l'j  «uDentcn  gcbcn  vnD  t^n  tJcriliinDigcti 
foffc/vi^aegefcbfoifcnworDcn/  mii  bitf  /  Da(j  cr 
Dcrtndij  Dcf;  anjVbcne/  wcfcbcecr  wcgcnfeiner 
ftj5**«Den  wnnD  a/frcmcn  DiciiOcn  bep  Den  cin^ 
n?c^nf rcn ^u  ^Sropcn  bdtf e /  folcbee imtoe^cn / 
Daefic^inDer^tattcrregfn  tbcfc/f?t((en  /vnD 
Dk  ^erfrenntc  gcmiif  cr  ^u  c  incr  m^^^  ^•^^'  ^^^^)^^ 
fd)affenencinigfeifantociren  bdffcnwoifc. 
tiefem  enD  bat  fid>  Dcr  v^Sd^uffc^  S^m  TuhoH 
ni;tfec^6@c(;dpftcj;t)nD  ttfic^cn  anDcrn  cffict- 
rtren  Dcr  vi^tatf  ^umi3crrcnPi?,'tDenfenv(r^ 
^  ^"i^  wae  vrfaclrert 
fi(  ^u  i^m  1'ommen/onD  vtbcr<^abcnibm  fc^rijff  f 
Cicij  /  wae  ManhteH  le  Sot  fiir  frefc(f>atfti3f 
ftucf  bfga;i(5fn.  2i(^  Dcr  ecbultbc^  .D^'vr  Pi- 
/Wauf?(jfi\Df/  anftoovfc  Dcri3erVpv*MDent/ 
irann  cr  Den  MatthicH  lesot  wurDc  gc^drt  ba^ 
fccn  /  fo  troffc  cr  fcben  /  wae  Dcr  facbcn^utburr 
wtvc  /  Da?  vecbf  fiunDe  cincm  icDen  offen  :,»nD 
ramif  er-jucrt-cnncn  cjcbe  /  tt?ic  ubef  cr  ^u  frie*! 
t)cn/Da^manDtc  2vcrmffn  nit  cinnemmcn  tro(* 
tc/fagf  crfcrn6/Da^Dcrfrin2:ropcii  ^cbcu  tau^ 
f  nf  ttJcrcH/  Dieibrcrbcgcvtcn  /  vnD  wcrcn  nur 
fiinfhcbeiioDcvfrcbe^ebcn  iltbcvtincv  DarwiDcr/ 
^cnen  iutrui?  fie  <^(cicbtt>o(  binftn  fommfn 
fo(ffn:  oa^wann  f^u  bofe  wcrf  gftt?e|en  /  er 
tjfr.fn  Dae  mau( n)o( n?urDc gc (iopftt  babcn  /  Die 
tJabintm  namcn  Dcr  @fatt  ($e^0Bcn  «?cren  /  er 
ircitc  /  Da^  C6  ibm  c inen  fcboppcn  fcine^^  b(ut5 
gcloiUf  lictfc/  Daf5fvDafc(b(?gciocfentt)crf  /  Die 
Ifjlfrun^fn  /  Dif  man  Dfr  .^dnigmt>orlraf()t 
Utu/  ab^uffincn.  iDapbrigf/Da^Dcr  rv?^ 
ftDcntgcantwortcf/  babcn  wirinDiffem  bfndjf 
nit  mf(Dfnn:*oUfn  /  Dannt  trirDcm^efcrDurd) 
<r.*cb(uiig  Dcr  ff^mcbtt?ort  /  Die  er  (^cgcn  Dem 
ec^u(feffen  vnD  edjdpffen  glcicbfam  ^ur 
ftul^icf^enDanrt^la.quni^  /  DafjfietlimDicfbr^Ctf 
i^an  vnD  ;u  tfMU  in  ffin  baui^  fommfntt?arfn/ 
l^^crau^  (tcftolfcn  baf  /  ffincn  vfrDvu^  macben. 
Pater  co//o«,a(ecr  auff  bcf^imptc ^fU  IS^vOi: 
j)f  ii  anl  oinnicn/  ^af  cr  mitiood?cn  Den  29.  / ««« 
auffto.  ')>ctf  rotag  un  bumb^cprcDiaf  /  mD 
triDcrumb  fo(gf  r»Den  <&onta<^&  Den  ?.  ^  «^9  in  e. 
£))?a<5Dalene  hrci>e.  i^c^cnwart  Diejcij  Pa- 
tru b.it  Dc.icn/Dic^ictc}?n?if  MAtthttle  Sot  geartct 
pnD  3f fmnff  tporfn  /  einfn  loldjcnmHtf  gc^ 


V^ITARVM.  LihcY  II. 
maffjf/  Da^  ibrcr  vid  nit  vitgcnff^jf  c^fwfm/ 
^untt^aaffcn^ugrctffcn/  DnDeinen  (ermfn  an* 
^iifangfii.  ^i}if(  f^romme  t)nD  ebrliflje  (euf 
».'iDfr  Dfn  cintoobnfrn  /  ale  ftf  gcjcOen  /  Da^ 
grolfc  <?cfabr  ttjfgcn  cinfr  auffriibr  r./Df  r  etaff 
t)orbanDfn/ffuft:!tcn  ficb  fdbe  /  '  t)nD  funDtcn 
fub  nit  cnt§a(fcn/  Dicfen  procefjDc^^-l^jfcj^pffe 
vnDDe^  ]>v?fiDenfen  ^u  fd?e(fen/  Da^fie  /  Dic 
^um  friDcn  bdffen  foltcn/  onftmgfcittJnnDauf? 
rubr  anflifftet en  /  Damif  fie  Durcb  eine empd;» 
rung  vnD  auKauf  Dcn  ^cfuttcn  ibrer  ctntom^ 
mujTg  Dic  balw  macjenfdntcn. 

£)amitnunDicetaft  t)cr  auffrubr  »nD(cr^ 
men/'  Dcffcnman  fic(>  ^u  befcrgfn  batte  /  t>fr^ 
fid^erf  ttjurDc/  §abcnecbu(ff|?  unDefbdpften 

ibr  AUfTucbf  ^U  J^Crrcn  Proilain  Gubernator  itt 

champagmen  gcnommcn  /  iodcbcr  ficbale  bali> 
Damn  bcgcbcii  /  vmti  Durd?  fcinc  gc(jcnirarf 
»nD  furfidmctfeit  aUce  n-iDer  gcfliUcf  tjnnDin 
rnbf  gcbraf  l^t  /  wif  auf^  Dcm  inf^iaft  nacbfolgcnf 
Dcti  ff  breibf  ne/fo  Dif  xdnigin  an  ibn/auff  fdnen 
bfrtcbf/\wgfn  |finfr  rfi^naff^  2:ropen/abgebn 
(afffn/;uucmfmfn. 

f)(xi  PrMiUtn,  nadj  Dcm  ttJir  vfrnommcn/ 
att^  wap  rvfacbcn  ibr  cucb  e,m  ^tropcn  bfge^ 
ben/t)nDtt)e(c^en  fiici^ibrangctt)cnDcf/Dcm  »n* 
tDffcn/  Daj5  ta\(ibft  tregen  Dcr  fpahung  t>nD 
Dcrbbif tcrunj;  /  Die  ibr  tonDer  Den  epntoobncrti 
bcfuuDen  /  f  ctf e  cnt f!e^cn m6$w/^n  b(g(gmn/ 
ttjif  ibrDann  fo(fb^  g(ucP(ifb  t)crricf>fff :  babfn 
mt  fufb  Durc^  Dtf-  fcbreibfn  ttJiOfuD  mafbm 
mlkn/  DafjibrDaran  DcmildiUi;  metnfm  fcbn 
x)nD  mir  ftnm  febr  angenetnen  Dtenfl  betoiefen 
l^bf /  ttxdber  nici^t  n?fnigfr  m&  ^u  fonDerfi^ 
c^cmgcfaffen/  <xl$  Dcrefvitf  ^uv  vube(?crftd)ct. 
^ir  hdticn  vn$  vorgcnommen  /"  tcm  'hi^ 
frf^off  t^nD  rrcfiDcnfcn  Durcb  cuc^  beffb(fn^tt 
iaffen/-Da§  fif  fttoafbfffbciDcncr/  al^bi^bcr/ 
fic^  fr^ftgfn  /  vnD  ibrm  epfer  maffij^en  fo(ten/ 
vnnDeufl?  ff^rfibfn  an  i^nm  Dc^ba(bfn  ufm^ 
ten :  aber  Dienjf t(  fater  Cotton  vne bdf^lif f?  tjer^ 
fprod?m  ^af  /  Dap  fie  fid>  runffti^  njof  m\) 
nad)t)nffrmtt?i(lent)frba(ffnn?crDm  /  t)nnl> 
Da^  fi?  vnt)onndff n  /  Daf?  tDir  ibnfn  fcl^rfibfn/ 
babfntr:rf6anf?fbfn  (afffn:  icDoc^  babcn  mt 
Darf ur^f ba(f f n/ f 6  f dn tf  nif l>f $  fdjaDcn  /  Da^ 
ibr  tbncn  imf  furfallfnDe  ^dcgcnbeif  ^u  t^erfle^ 
fm  gcbif/tt)a6Un}cvcmciiuiHgfcp'/  v>nDtt?ao^tt 
iWncbvcn  t)nD  tferricfjtun^  ibrc6  ampte/  toic 
auch^ii  erbaUun(^  fncDcne^vnD  eimgtctt  tnge^ 
mdfcr  etiUf  Dicne/tt)c(c^c  i§reuc(j  aU^cif  trctt)# 
(ic^befobtfn  fcin  (affcntt)oUef:  ^^annnjirenr^ 
|cl?(o|Tfn  fc?«/auff allc  nitragenDe  faU  /  mnb 
mtf  namen  in  Diefcm  gegentt)erfigm/Dabin  fur^ 
nemlid?  ^ufc^cii  DJiD^utrad^fcn/  Da^  frieDc  ei^ 
laltfntt^erDf.^^nDtsjarunferemcinungnit  /  Dic 
5cfuifen  -:u  2:ropen  anDerfi  /  Dann  auff  Da» 
ttitf n»nD aiibaltcn/  fo  «n^ im  nanifn  Dcr  em# 
tDobne  r  Dafe  Ibftf  n  gcfcl?e^fn  /  f  in^iifitbvf  n  /  ipic 
n?:v"audNt)n^folfbf6  tbunnifinDcnfinnnf;? 
ine  n  n?otif  n  /  Dann  fo  ffrn  fif  (6  bc^cviii. 
XxM^xixPtiterCottott  \)>x%vm  glcifjjcr  mafffnbe- 
rif^fct/ 


De  Propagation e  Iesvitab.vm  Liber  II.  iij 

richm/^a^tXY Kotarius,  ^cmnHic  Sot,  mUl^it  auff Mc^u rc^icbcn/lnf  er fcmm  ©ccjet^fil ncn* 

(tdf^cr  argcdfcbcn  vnD  auftVtt«TfI?cn  rcDcn  nct/  t)nt)  Hi  m  t)cm  /  ba^  crthncn  auffj  d  en 

^a(bcnbcfcHUbf5cttt)oyDcn/'t)urf{;:efIic^c/  Di^  woUcn/  alfcrDings  ttn^c^ul^M  Mn:  ^if:  irt 

ihni vhti  miutx  /  Dar^u  gc bfacbt  wcrDc n  /  gctri^t^nD t)n(aud^ar/Da(; umhes  u  Sot mc^w 

foU^)C$  mc^rau^  ^orn  v\\vX>  v>nt>cDaf^)tramfcrt  /  bann  auj;  tncb  vnD  bcfcHDcf;  V  v*fiDfntcn  iy.f 

a(6  auf?  bdfcni triUtn  gct[uin  /  cnno  Daj;  cr  tic^?  rcbt  f>at :  m  maObi  /*     jclbe  bci)  t>icicr. f ur^ 

jr>c^cnm»rtecrf?raft';ubclc(jfnrf^?/tt)alma»  ncmmfn  anrci^nlid  m  (cuten  fifb  x>ix\av.Hn 

oftnc  Da§  nicbte  tt){Dcr  il^n  furnc mmcn  fdntc/  (a(fcn  /  t)nD  hate  fcin  tt)cib  gutwillKl?  vor Dcm 

niann  grcitfc  i)anrt  auc^  auDcrcan/  Dtc  mcfir  ^crrcn    Pri«/^m  gff^anDcn/  Da  fic  ilSm^^ufu^ 

finD  /  Dann  cr  /  vnnD  Dic  Dif  furnf mbfjc  am]?tcr  gcfallcn  /  vmt)  f ur  ibrcn  mann  gcbettcn  /  bcr# 

6cDicncn/  auf tt)fff^c  cr  ficf)  bciuffcn/  Da^cr  nac{j§at(uc6t)or€5irid)t/»picicuirr»ianrt)v*pt/ 

wnincn  Daraua)crcbcf!clftn?orDcn:  vbcrf)ip/  bcfanbf.   Q33ic  nun  i)cr  PrrffiDmt  wD  m«/- 

trap  cr  auc^  Dcrgfcic^cn  rcDcn  fwrbrin^cn  f i)ntc/  thieu  u  sot  cin  fcf;  du  tUch(  t)nD  tjcrtt)cifj(icl?c  tbat 

tic  fcin  gcf^cnthcil  foftc  ^abcn  faUfKn  fafTcn;  bcgangcn/icncr/ DapfrDicfenbcflclt  /  DKf  r/ 
affo  Da^  ttjann  mann  affo  i>icfc  facf)cn  tt)oftc  ntf t)a|;  cr  Hcf?  bf (^ctfcn  falfcn  /  fcfr mdcfjficljc  /  x>nb 

lcn/  annctpct?iiru^f/  arcjcrafsDictJongf  /  Dtc  Dcncn/Dicaucfj  nur  cin  funcf  (cin  Cf^nfllicC cie 

•^rgcjliUct/  Darau^cntflcftcn  ntocf>fc/  vnDDa^  ficbcin  ficfjbabcn  /  vbcf  anflff^cnDcrcDcnauf?^' 

rumb  Da^  cebcffcr  tt)crc  /  fofdjc  cnt ftanDcrtcrn;»  ^ujprcngcrt  :  affo  if?  <$  nif  vowi<t,(Y  Dcm  Pant 

cinigfcif  ^ant^Ucf^  auf^u^cbm  vmb  ^u til^tn/  c«uon  cin <^roffc vncf^x/ Da|? craffo ©nt^frrcbam^ 

mif  bift  /  fofcbce  cucfe  affo^u  bcfcbfcn:  Dartnn  ^jtcr  wcip  Dic ».  omsm  ^tnDcr  Dae  (iccbt  fubrcn/ 

tt)iriftmgfcic^tt)ob(au^urfac^cn/  Dici§rfc(bci:  onDDicvnfc^uIDt^c  bcfc^ufDigcn  mikn/  ta* 

(rmcfTfii  fonnf / nich  babf n  wtUfa^^rcn  mlim/  mit  cr  Dic  fc fjufDigcn  cntfc(>u(Di^tc- 

fonDcrcrt  t)n6  crbottcn/  cu:baffc^  Daeicnigc/  ;©cr  ©cljuftc^  t)nD  Dic  ocbdpffcn  babcn 

toa$crt)n6t)orbrac^t/ ^^u^ufr^rcibcn/ Damitir/  Dcn ^ifcfjoff  ntaucbmai bcfucfjt yn^  a  ^  rroj! 

a(6  DcmD(rgcscntt)crti<TC  ^uftanDin  Dcr^fatf/  cbcn  /  tamit  cr  ^u  Dcm/  n^ae  rccf^f  Vno  tiilic^ 

Dic^cfc^cnbcit Dcrfaffjcn /  t)nnDti>ie ce fic(? mis  if!/t)fr(?fbcntt)o(fc/  vjiDibn  Q:b(m\y  Daf?Da$ 

<incm  t)nnD  Dcm  auDcrcn  in  Dcr  tt)abrbftf  t)cr^  icnicj /  fo  Dcn  3.  ^«"9  lu  t)o'Ucr  vcrfainfung  tt)c* 

f^cff  /  n?a6  aucb tfatan^ crfofgcn  moffjtc/  am bcjf  gcn^abra[>am  £>r9i4o(s ,  Dcr     il,u  cr  ^ci^uUn 

^cnbcfannt  ifl/  fo(c()C6bcDcncFcf /t?nnD  Darinn  ^or^cfcfjfagcn/bcfcbfeffcn  m^rDcn/  mdcfjff ine 

jocrfabrc f /  wic  i^r  crfcnjicn  tt)erDcf /  Daj;  ce  Dic  njcrd:*  gcricbf ct  tt)crDcn :  abcr  cr  ^afe  gdn^ftc^ 

lu/liii'a  t)nD  Dc|  ^dnig6  m(im$  fohn$  t)nD  abgcfcl^Iagcn :  af^  cr  Dcffcn  n?tDcrDurcf?fcbrif;» 

nicbr  gcmclDtcr  cintt)o§ner  «ootfart  cr^cifcfjcf .  «fcn  crfucfjfn?orDctt/ ^afcrDcni2./«/^i6iu  Dicfc 

^i^ habich  cuc^ a(fo ^ufcfjrcibcn, mUcn  /  t)nD  fcbrifjtficfjc anfiDort  gcbcn/  Dic  .HOMgin  f ettc 

Unnh  Dcm  Mni^ict^cn  ZnvoaV>x>on  unfcrf  bcfo§(cr^mif  Dcrfafbfn  fin^uficbcn  /  t)nD  Da^ 

iDCgcn  t)crmc(Dcn  /  Da^  tt?ir  dmn  fonDcrdcfjcn  cr  ibrc  fcmcrc  refoiution  crwart cn  tbf tf  *  in  mit * 

gcnugcn  §abcn  an  Dcr  bcfc^ciDcn^cif  t)nD  q^VL^  fcf^^bctfc  crnjcgen  Dc^  dbcrftcn  <Scj>ufampf$ 

tcnan(la(t/Dcftcncrfic^  in  DicRrfacfjc/  mxm  t)orfc^ung  gctban-  CO^an  W  nafbma($  bcr? 

^^cugnuenad)/  xoic  aucb  fonftcn  /  gcbrauc^ct:  i^man^cba(fcn/  cr  mlic  thit^l^raham  Drovot 

3n  gfcicbcm  tt?oUcf  Dcm  fec^u(fcffcn  anfa^  »bfrein!fommcn:mitDcmanbang/  tt^auncra 

gcn  /  Da^  tt)ir  une  fcinc  trctp  t)nD  fict^  /  Dic  cr  mt  ibun  tt?urDc  /  fo  wmt>c  man  nicl^te  Dc(?o 

inDicfcr  fac^cn  crtt)icfcn  /  gncDi^(?  (jcfaUcn  tt^cragcrin  Dcrfacbcnfortfabrcn.  ^atanflaf^t 

(affcn :  t)nD  if]  Dip  rnfcr  crn(?(ic^ce t)crmancrt  cr  Dcn  Drovot mkb.ix ciu  ^xUfux t)r»i  'BaccaUH- 

an  flc/  Da^ f^c  a(fo  fortfa^rcn  /  w$  mi  t)nD  r^fo/o^/<< j(?/;u  fic^  fommcn/  t)miD  Drftt)CC 

trctt)fif b ^u Dicncn /  mc  xoix Dann nif  5tt)cifTcn/  ibm  ( iu dtgcnn?arf  lacob  ^iveae^^oaf)  cr ibn im 

ta^  fic  tbun  tt)crDcn :  cucf>  btcmit  gdttftcfjcr  Dcn^ami  tbun  n^oUc  /  mnn  cr  Dcn  Hcniii  im 

protemoncmvfcUtxt).  &cbcn iu  "parip  Dcn  14.  f f/Z^iio  anncmf.  Drouot anttt^ortct  mann  b^ibc 

Juiij  i6n.  ^n\)  tt)atr.Dic  t?nDcrfcbrijff /^'«''w»  ficbt;orfo(cbfmbannnic(>tt)ic(^ufdri(:fcn.  r^i- 

vnt  bcffcrDrunDcn/P«/Wr.  velle  tt^oftefi^r  Dcn  ^i([cl)off  rcDcn  vnnD  Ca(^t  / 

i^icfer  ^ricft" ifl  ine  <Staff bUCb  fin^effbriCi^  £t*^r» ir>jf*^a  excommumcatit  pertime/cetid^.Drou- 

Un  tt)orDcn  /  t)nD  bctt)nfcf  Dcrfclbc  f farfir^ /  gab  ^ur antmxt/  mann  Unu Dttrcb  Da?  ^p- 

(xftlici)/  ta^  Dtc  3cfuifcn  ibncn  fcingctt)i(fcn  pfl^^ren  voi^cx  ioUhc  (?raffcn  tt)ob(  rabf  ftnDcnJ 

ntac^cn  /  roff irungcn  t)nD  fpaff ungcit  an^u^  ^cr  ^ifc^ofT/^ro/^r/^^rf  ^ingcgcn  /  Dafj  trait  ibm 

rubfmt)nD«ucrbaftcn/  tt)ann cepibrcr^^^'-  frbouDae  par{amenf  auffr(c^e;i  foffc/  ibn ^ti 

mnu^cn  Dicnct.'  gum  anDcrn Da^  pater  c#/-  abfoiviren ,  fon?o!'fccr$ Docf?  nicf^f tbun /  crabcic 

ton  an  fcincr  f un^l^t^nD  tt)o(rcDcnbcit nic^ti>  cr?  Dro«o/  Idntc Dicfcm  aUcn  tt)ob(  ^uvor  Fommcit/ 

tt)inDcn  faffcn  /  Dic  praticfcn  /  Dic  Dcr  Q3ifcboff  wann  cr  ficfe  fcf}rifft(icb  t)crob(igircn  tvoUc/au|i 

rnD  X^r^fiDcnt  ^u  2:roT)cngcfricbcrt  /  Dic^c^^  Dcm  coUtgiom njctcbcn/  tt?annDic  5^dniginDic 
fuifcn  Dafc(b(l  cin^ufubrcn  /  bf t)  Df r  Mnim 3cfuif cr  tPurJc  in  iTro t)cn  cinfuf rcn  tPoUen» 

Dcrftricbcn  t>nD  bcDecfen.   gum  Driffcn  /  Da^  ^cr  @cbu(tbc6  DuD^cbdpffcn/al^  fie  Dterfi: 

cr  ficb  ^u  cincm  advocaten  fur  Dctiaufrubrct  |)racficfcn't?bfrDru(ft3  tt)orDcn/  (affcn  cnDt(if^ 

Matthes  USot  <5cbraucl>cnla(tcn/  t)nD  fiii}W  Dcn  Drt»*^  Dicbc(?aUi;tigaufDa6dbcrjtf^cbu(^ 

DcrfwrtDcn/  Dcrtt)rt3(impff  femc^t^crbrcffjcne  «mpt/Dcroi  ficfKfeDcrtu.  jui  j  n.tt  ciuanDcr 


2.T4  PropdgitiGne  T  E5  v 

xMv.^iicbftt/  vm&crrcbricbcrt  /  tricaujjoiefcm 

tnfirHment  ^ufcl^cn. 

^ui^whr  i6ii.i£)onncr(?ci(j6  Dcn  13. /«^9  wmb 
sjtcr phvcn  mch  mimoi  M(n  wir  cnDebcnantc 
^onigHicijc  ^ «tdrij  Xropcn  vne  in  Dcn 
fcbof^i£l;Cn  ^vial  Dafclbf^c»  vcrfnqa/  Da  ob^» 
^cincltc  i^crrvScl^ultcf-rnDvScbdpffcn  tn  mf 
fcrm  bcpfcin  ^ugcgcn  qc\v(fcn  /  mnt>  h.xt  .^crr 
^cbultcp  in  aUcr"namcn  Abrahnm  Drouot  pcr^ 
fdnlicbcnanacrcDt  /  vnD  vonibm  bc<icvt/  Dafj 
cr  obigcn  Contraa  mif  ibncn  ^cj^cimnrti^THtcb 
t»nDcr)cbrcibcn  woltc/  »nD  i)^  ibmc  Drouot^oh 
c\y,vcontraH  ijon  Dcni  cincn  gcDacbtcr  Notartfn 
\n  gcv^cmoart  Dcfj  aiiDcrn  ale  ba(D  \>oraci'c(cn 
trorDcn/  Demnacb  fodi  cr  au  DnDcrfcbiDdcben 
nwbfcn  mit  tbmc  Drovot  alfo  actroffen  /  tric 
nocb  gc(tcrtci&  taga  bcmcftc  Tartter  tjnD  Gom- 
*<i«//ocl)i5ptfe»n»  namcn  «nD  t?on  wcgcnDcr 
anDcrn  allcn  ibm»  Drouot  abctcorDnct  worDcn/ 
vonibm^uiocrncmcn/  ob  crfcmcr^ctbancr;u^ 
fa^jnacbfommcn,  vnnDmcbr  bcfagtcn  ContraEl 

ratificiren  lOOttC.  ^Bctcbce  bcmClDtCr  Drouot  VCT^ 

tiiliigct.  ^lacb  ttjclcbcm  J3crr  (5cbultc(?t)nnD 
^c\)6)>ffcn  fampt  crmclDtcn  Jvatben  Dc^ 
^cbdvtiSifnampte  auff  m  bcfimcn  gc|lrigcn 
ta^  vmb  fccb^  v^vcn  nacbmttta(5ine^o%/«»» 
^angcn/  tnif  Dtc  I  cr  t  ncl  Dt  cm  pr  o,uot^  urcDcn/wi  h 
cbcr  Duvcb  mcbr  gcDacbtcn  .>jcvrcn  ^cf.ultc^ 
fccfrvt^t  nrorDcn/  ob  cr  fofqmDcn  taO(«3<5cgcn 

mma^?  gcmciDtCU  Contraa  raitfictren  WOUC/  »nD 


ITARVM.    Llhef  tl. 

batDcr  orovot  gcantiportcf  /  cr  mitt  nif  vnMi 
laffcn/ficb  morijcn/  njicobgcmelDt  /  tnDcr 
^cfdpffcn  Dvathfammcr  cin^uflcllen  /  mcbr^ 
bcfagtcn  ComraEl  in  gcgcnwart  Dcf?  .^crfcrt 
(Scbultcjfcn  t)nD@cbdpffcn^u  ratifictren.  '■^af 
rviuflub  crmeUcrZJroz/ornnaig  winD  bcrcit  p 
fcincrflart  /  gcDacl^fcn  ^owfr^s^utjnDcrfcbrcii: 
bcn  /  ttolfc  abcrflUtJorDcm  <fbnDitrDigcn>>cr:s 
rcn^ifcboff  cinc  fcbrifft  triDcfgebcn  /tptlcbe  cr 
Q3ifcboff  tbmc  ^u  banDcn  gcfjeft/  vnD  Da^  cr 
faft  wuntfdjc/  Dafjficb  gcDacbtcr  J^crz  ^^t^ 
fcboff  mit  gcmcltcn  J;3cr:cn  ©cbultc^  vnn^ 
(?cb(3pffcn  Dcrgfcicbcn  mdcbfc  /  bamit  tbmf 
Drovot  vom  Q3tfcboffcn  kin  cinfrag  vnD  tjcrf 
fnnDcrnu|j  im  C^^fg^"  wiDcrfabre  /  Dtcmctl  gc* 
Dacbtcr^tfcl^off  ibn  iitbann  ^ufburt  gcDrdiPct/ 
trclcbcn  bann  cr  nif auffbcbctt  moltc  /  mnn^ 
fcbon  Dae  Parlamcnt  gcbicfcn  foltc  :  bcgcrc 
Dctnnacb/Dap  tbmeinc  (Topci)  hcfagtcn  ContraSls 
gcgcbcn  ttJcrDc/  Dtcfclbc  in  fctncm.Katb  cin^u^ 
licfcrn:  vnnDDaecr  auffcrbalb  Dc^  t)crbof$ 
t)nD  gcDvd  Dtcn  bann$  vom  ^^ticbo^t>rbictig 
n?crc/  gci  acbtcn  contraSi  mDcrfrijrcibcn, 

Signatum  ^ottrgeoU  t)uD  Tratel. 

Qinf,  Dicfcm  Uxichi  fan  ein  «npartcmf  bcr 
-^cfcr  (acbtlicb  crmclTcn/ttJasDcr^efuttcn^wct 
vnD  fiirbabcnfci?  /  t)nDtt>ic  ibrcbetmficbet)  iD 
fiftige  practtcf en  ^aniicm  Srancffciclj  gcfa.Sr;* 
(ic^  »nD  bcforgltcyci;cm 


ACTIO 


I)e  Propagatione  Iesvitab.vm  Likr  U. 


ACTIO  MARTILIERI 

ADVERSVS  lESVITAS 

IN    PARLAMENTO  PARISIENSb 
ANNO     M.    DC.  XI. 


ANno  itf  lo.  &  i6ii.traaata  cft  riirfus, 
6C  ut  multis  videbaiur,  prorfus  fini. 
ta,  controvcifia  ,  qux  diu  agiiata  fuit  in- 
tcr  Icfuitas  &  AcacTemiam  Parificnfem. 
Cura  cnim  Maitilicrus  Acadcmiac  Advo- 
catasm  Parlamcnto  ftaium  controvcrli^ 
intcr  Icfuicas  &:AGadcmiam,  An  nirai- 
rum  potcftatcm  liabercnt  lefuit^K  artcs 
quanibct  liberalcs  in  CoUcgio  fuo  pub  i- 
ce  piofitcnd» ,  dilucide  admodum  cxpli- 
cadet,  6C  miquiiacc,  turpicudmc,  fl.gi- 
lijs  crroribufquc  tam  vit^c  &c  morum , 
quam  dodrinas  ipforum  commcmoratis, 
AcademisE  non  folum,  fed  &  univerfa: 
Rcipublicsc  dctrimento  cos  clTcmaximo, 
ccrtisimmoiifquc  argumentis  ita  confir- 
maflct,  ut  Rcgum  eos  parricidas  clTe  ,  du- 
bium  amplias  ncmini  vidcrctur  j  Et  ver6 
Advocatus  lefuiiatum  tam  frigide  ad  ar- 
guraenta  ifta  dic  poftero  rcfpondiffet ,  ut 
apparcret  facile  ,  argutias  eorum  ad  obfu- 
fcanduro  clarirtlmum  vcriratJS  Solcm  mo- 
rocnti  affc-rrc  niiiil  amplius  pofTc^Servinus 
ftatim,  Advocatus  Rcgius,  fado,  a  ma- 
,rris  Hircani&  Ariftobuli ,  qui  ex  Rcgia 
Maccabeorum  ftirpc  ultimi  fucrunt,  hifto- 
ria  diccndi  initio  ,  Eamy  inquit  ,  Pharifao- 
rum  &  ScribaruMy  qui  viU  morumqtte  innd 
centtd  omntum  in  fe  oculos  converterant ,  ajlu- 
tia  ei  tandem  mifertarum  perduciam  futffe,  ut 
pAter  nomen  (3-  titulum  Regtna,  (poteslate& 
imperio  omni  ad  pharijaos  delato )  mhil  am- 
flius  retmuerit.    Poiib  autem  tx  antiquo- 
rum  Patrum  &  Doftorum  Ecckfi^  fcriptis 
Monafticam  Ercmitam  &  in  univcrfum  o- 
mncmEcclcfiafticam  vitam,  folitudmi.hu^ 
militati,  ftudijs ,  caftitati ,  diledionij  fim- 
plicitati,paupertari,  bo'r,ifq;  temporalibiiS 
&favori  Pnncipum  contcmncndisfoiam 
dcditam  cfTe  op-nteie  oftcndcn'^ ,  lonhe 
hanc  Icfuiticam  ab  ca  alicoam  cffc,  ntpote 
qr.c  bonis  aliorum  per  i.^fidias  &  doloma- 
looccupandisinhiarcr,&  doarinam  lam 
in  forma,  quam  m  nnarcria  p-fiimam  pro 
fircrctor,  argumentis  &c  cxemplis  pluri 
mis  tara  diiucvfie  compiobavit ,  ut  nc  di 


ccrc  quidem  contra,  qui  adfuerant  Icfui- 
tarum  primorcs ,  potucrint,  fcd  &  dcfen- 
dcrc  fuam  volcntcscaufam ,  omniumti- 
fui  cxpofucrint. 

A6tio  Petri  Hardi villerii 
Parifin^  Academia:  Red;oris  pro  A- 
cademia  ad-verfus  Presbyteroi  e>* 
Scholafticos  Collegtj  Claromontani  Ie- 
svitas  habita  in  Senatu  Parifienfi 
Anno  ii6i.  di€  21.  Vccemh. 

ACtlonem  a  Martilicro  pro  Acadc- 
mia  Parifienfi  advcrfus  leluuas  fu- 
fccptam  breviier  modoenanavimus.Eflimi 
uti  commodius  finirctur  ,  Petrus  H  .rd^vi- 
lcrius  Acadcmia:  Rcftor,  promvu  crcicm 
talcm  in  modum  fibi  fumpfit :  Ecce,  irquir, 
Academiarum  omntum  Primcps  &  Reginay 
Regum  Chri(lianiJsimorum  clarifima  JoboleSy 
ad  facrum  dignitatis  vtjlr£ ,  Judices ,  tribunal 
frodit ,  non  jam  fua  amplitudtKe  venerabiltSy 
non  nativa  pulchrtiudine  fe^idhilis  ,  non  ve- 
geto  illo  (uccique  pleno  corpcre ,  ncn  uberibtis 
laileo  quodam  iC\vx'iri^  fonte  manantibus^  7ion 
flammets  lUts  ac  flagrantibu^  ocults  ■>  quibtao- 
mnium  gentinm  animos ,  divinis  incendehat 
ardonbm ,  fed  nuda  ,  m&rens ,  abje^ay  in  fittfi 
&  fqualore  vitam  trahens  ,  miferi^  &  condi- 
tionis  jua  pudore  fuffufa  ,  in  voiis  fuA  fortis 
&  fortuna  pr^xfidium  qu<zrens    vos  enimma- 
dentibus  oculis  intuetur  ^  quorum  falutari  ma- 
nu  nifi  e  coeno  &  jordibus  extrahamr  ,  non  eli 
quod  aliud  in  ianta  rerum  aeerbitate  doloris 
lertimentum  quatrat ,  quhn  ut  jaltem  novij^i- 
mds  ejui  voces  Senatus  audiat ,  &  ipfa  in  ve- 
firo  Jinu  innocentem  ,  &  Galltii  candoris  per- 
petuo  retinentem  animam  exhalet.  Tameffl 
autem  is  Academi£  datus  flt  patronus  qui 
undique  oculattts ,  animos  Gallorum  facite  per 
•  avia  ,  p^iiirtipta  finufqae     anfra^us  lejttitic£ 
Soctctatis  dticere  poJ?it.  fe  tamen  affirrnatjic  ad 
dicendum  venire  .  tit  pietatis  pottiis  qttam  de- 
Jenjionis ,  quereU  qtiam  elGquent:&  ,  dolcris 
quuni 


De  Pfopagationelv.^'Vn  Mivu.  Liher  11. 
qium  i^gentj  pirtes  a  fe  fufcepoi  (jutfcftte  in-   tn  aljs  Regni  pArttbtis^er  ['ibdites  ftios  Jltpen- 
telligat  y  (jtia?nvis  inter)m  non  dtifiteattir  y  eo   etijs  amplijiiwis  ditajfe.   Jllisautent  velut  ar- 
ada^umeife  fe  importunitate  advcrfartortimy    mis  inHruffos  ,  &  nomine  regio  'velutintimi- 
tjui  toties  mofjiti^ut  cceptM  defiHerent  o^jur-    netacios.     Academiam  inermem^^r  omni pra^ 
gati  ,ut  ambittoni  fu£  rnodujn  facercnt ,  toties  ftdio  dejlittita  deinde  Aggreffos  effe  ^  fuumque 
ab  arts  fociftjue  Academis.  depulfi ,  fefe  cjutn  in   illud  adeo  (ju.tjluofum  G  k  a  t  i  s  perfonandoy 
dltena  jura  CT  pradia  irrumperent ,  continere   juventutem  ab  Acadernia  abduxiffe  ,  utmtrum 
73tincjuam  potticrunt.     Inter  alia  autem  nefa-    mn (it  illtim  jam  vita  Uterarid  fontem  exfic- 
ria  ipforum  felcra  ,  illudcerte  indigmmt  ma-   cariprdcifts  undiquaque  venis  ^  duflihus  qui' 
xime  (X  pror\tis  non  ferendum  ej?e  ^  qtiod  jam    bus  fangutncm  (jr  fpiritum  accipiebat.  FaLfos 
77on  pcr  fe  y  emijsarios  fuos  .fed  per  ipfos  Par-    iunc  quidem  expcfiatione  fua  lefuitas  ,  f.tfium 
lamenti  judices,  Academid  tutoresy  Acade-    enim  effey  ut  tofum  laborantis  AcademiA  cor- 
micis  periculum  inferre  conentur-,  (jr  quos  Ija-  fu^ ,  circumfuCis  eorum  gregibus  obsejfum ,  vi- 
[iemi^s  occultis  confiii\s  doUfqtie  extinguere  non   res  fuas ,  Academicis  cor  moribunda  parentis 
potuerunt  ,  eos  judicium  fententijs  (i;  judicio-   docirin^  puriore  reficientibu^ ,  cellegerit ,  ^ 
rtit»  religione  oppreffuroS  fe  atbitrenttir.  ^tia   corvos  hiantes  deluferit.     Hoc  autem  ani- 
autem  inter  cxteftts  pojitilationis  fu£  caufas  A-    madvertentes  Claromontanos  patres  ,  ad  alias 
cadcmiA  vcjiitatem  tjr  confufionem  ,  nimtam-    artes  extemplo  ccnfugiffe ,  ^  a  Rege  diplornx 
quc  jtiveniits  Atatis  licentiam^vclutiquofdam  fru  rejcripttim  obtinuiffe  ^  quo  in  ipjo  Acade- 
Academici  corporis  rnorbos  objecerint,  quibtu   miA  Parifenfigremio  ptiblice  fclwlas  aperiendi 
ctirandisncc  iuffa  Regt£  Maiesiatis  ynec pondus  facultas  eis  conceffa  fuit juventutem  miiur 
atitljoritaiis  ParLmenti  par  fn->fed  fola  eorum   injiiiuere  coeptffe  ,  non  per  fe ,  jed  alio.ujKof-. 
focietas,  calitus  in  eum  finem  fciticet  dimiffa^   dam  magifiellos ,  vel  aliunde  accitos^  t  cl  qua- 
probaturum  fe  dicii ,  tam  Reverendorttm  Pa-  fi  fu^gos  noilts  unius  fpocio  e  fxiunciitate  joU 
trum  obfequiofas  ad  morbos  ejufmoditollcndos   Claremontani  prorttmpentes.     Nthtl  rnirttm 
manus  hiudquaqsiam  requiri.    Principio  igi-   igitur  fi  Academia  exhaufiis  pene  vifjlurnon 
tur  confiare  laboranti  Academia  Medicos  eos  ■  gemere  tantiim  cr  lt*gere  fuam  fortem  ,  fed 
adhibendos  r/nnime  effe ,  qutbus  cujuflibetal-   contra  vim  fraudefnque  exclamare  ey  Deum 
icrius  SoctetatisinnatuscontemplusfityOjUBrum   homintmique  fidem  implorare  coqatur.  Ad 
conj^ij^  ^  arttbus  ingens  morborum  ctimultis  clamorem  uiitem  isium ,  eos  ipfos  patres ,  qui 
Calltam  occupavit^  qtii  ut  imporiuni  haredipeta   ejus  vitA  infidias  fecerant ,  accurrere  jam  ^ 
circumfiint .,      morte  nondum  complorata.fu-  petere^utAcademtcorumfinuexctpiantur,  jjen 
neris  arbitria  petant ,  qttin  imo  qui  ut  corvi  qutdem  dominos  fundi ,  fed  ut  coionos ,  imo 
prjeda  inhiantes  ,  non  nifi  inje^a.  in  os  ojfa   ut  fervulos  humiles  in  familiam  Academicam 
recedere  foleant.     San£liJ?.  ijios     regnlarum   cooperti  volentes,'  Suaves  ilias  quidem  (ir  mclle 
fuarum  tenacifiimos  patrest  Academtcis  nihtl  iUitasvoceseffe^fedquasfiquisfapit.ipJofelle 
tale  cogitanttbus  vulnus  crucntu  &  icihale Ju-   reperiat  amariores.Panem  eos finifird,  manu por- 
feriori  tempore  infiexiffe  y  Lam  enimbellortim   rigerej,apidem  dcxtra  abfcondere.  Acadtmicos 
civiiium  procellis  jaiiatam,  ex  communi  nau-   quidem  optare^  ut  non  modh  veiut  Jocios  eos  ar^" 
fragio  vix  emerfifje,  ciim  fagacijsimipatres  ani-    mittere^  fedetiam  velm  fratres  complecli,  ut 
madvcncrent ,  convuljos  ejus  nervos  ^fra^iaf  Patres  venerari  liceretjed  campum  ijlum  ma- 
que  vires  non  fine  pcctiliari  regiA  munijicentia  gnos  montes  habere  ^fieri  id  non  poffe.,  multas 
affiuxu  rcparari  poffe  ^  Rcgem  igitur  eos  adtiffe   Vrhes ,  quas  ad  nutum  fuuni  jam  regnant 
fuppltcefquepetitjfe  ttitparvulumijiumgregem  Iefuifa\  rnultas  frovinctas quas  poj^ideant^ 
fuum  aliqua  dulcedinis  gtittula  refpcrgcret.effe   multas  Academias    quA  in  Jim  fepulta  ci- 
fibi  animum non  tam  nornine  quarnre  ■>  ajfetiu  neribus  jaceant ,  ^  ex  q/tarum  ruinis  reriim 
f-r  iiudio  vere  GaUicanum  .  ^  ad  RegiaMa-  Juarummfanas  fubslruciiones  erexerint iefia- 
iefi.  obfesfTitum  ornnino  pmfentem :  umca  pr&   ri  fatis  <j7'  evinccre.    Bas  enimtacitis  ^  oc- 
c&teris  floribus  fibi  lilia  cordi  ejfe  ,  ornnes  Juos  cuUis  mutibus  Academiam  Parifienfem  mone- 
conatus  cogitationejque  ad  commitne  Reip.  bo-   re  y  ut  fuo  pericuio  fapiat ,  (y-  injiantia  fibi  pe- 
hum  dircclas  effe-  Litteras  effe  ornamentum  riculanon  modh  cauteprudenterque pravideaty 
Reip.pmfidium  imperiiSolcm^  oculum  regni-,  Jed  etiarn  Jorttter     gloriose  depeiiat.,  ofien- 
non  debere  iqittir  Jolam  Lutetiam  frui  litera     deutes ,  Jocietatem  lejutticam  ftmilem  effe  vel, 
rum  bcncfcio ,     itiventutis  inflihuenda  bono  pennis  AquiUrum,  quafenftm  eas  res  atterunt., 
gaudcrcy  fed  diffundendum  illud  effe per  varios  cum  qutbus  inclitfx  ^recondita  funtivei fiuv/Js, 
acmuittpltces  rcQni  totius  T ra£itu  ,  Civttates-,   qui  infula^  comple^i  tjfque  adbiandtri  vtden'- 
ProvinctaSy  Regem  igitur  opt.  &  magnificentiff   tur  eat  tamen  comminuunt  ^  perdunt  Non  effe 
clcmentidi  fuA  ?uoUioribus  nlnis  eos  excepifie.,  fuo  autem  neceffe.ut  in  externa  altarum  Academia- 
finu    peliorefov.fjci    tum  Flexia  per fetcum  rum  difmmina  inquirant^earumq^voces  & 


mo.i. 
ntiA 


De  Propagathne  IesVitaRvm.'  Ltl?er  II.  ii^ 
mta  defiderent  ,  jam  imm  tffe  perknlum  ,  bittt^  mnverfutijs ,  fed  wgpfjio ,  doflrinl.in- 
afttnre  jxm  mofbum  in  fracordys  ,  o-  ipfos  dufina. ,  virtute  ^  ammt  candore  iitm  reve- 
^cidcmiA  hosies  pr^textu  pfjarmacorum ,  e-  rendis  ifiis  Patribut  cert^.mos ,  vdle ,  ut  pro- 
'veKits  meliori  fanguine  exhaufias  ,  vtne-  ferant  fe  Ufuitic^  Socletath  Inmina  ^  Gigan- 
natU  ex9ttricorum  dogmatum  poctitis  infice-  tes  illi ,  ^//i  volnmina  volv.minihm ,  ut  mon-  , 
re  ,  Atque  dam  gratU  amhrofiam  fuam  fuum-  tes  montihus  imponendo  ,  coelum  fapiemiA 
que  neBar  ,  caleftes  filicet  illas  dapes  Aca-  fcandere  fe  putant  ,  &  Deos  Acadetnia  tute-^ 
demicis  Liuguentihm  apponere  fe  jaciant ,  lares  de  folio  fuo  detutbare  ,  fed  optare  ta- 
tademiam  fuffocarc  ,  linguam  ei  prafcindere  ,  mev  ,  utlefuit£  nud/e  cumnudis  Academicis 
r>e  loijui  ,  oculos  ernere  .  *Je  eorum  fraudes  decernant  ,  hoc  cntm  fi  fjat ,  Jperare  fefutu- 
fofitt  intueri ,  jugulumpetcre^ipfumcaput  ag-  rum  ,  tn  res  tota  ^  omnihm  iucundurn  ,  uti- 
gredi ,  &  Sorbonam  ipfam  tent^ire  atque  lacef  lem  Reipublica ,  literis  falutarem  exitum  for- 
fere.  St>eciofum  SocietatU  lefu  nomen ,  ^  honi  tiatur,  C&terum  non  doclrina  faltem  (jr  eru" 
fuhlici  pondm  ac  rnomentum  in  eorurn  verbU  ditionis  rationem ;  fed  ipfius  etiam  Reip.  falu- 
fonare  ,  fed  per  ipfos  j*m  licere  fubditis  ju'  tem  ,  Gallicani  Imperij  dignitate  ^  quinimo 
guw  excutere  ,  licere  Senatufconfultis  &  Rt-  Regis  Chrtfiianifitmi  fecuritatem  pnftulare  ,  ut 
gijs  etixm  refr'  ':ptis  illudere ,  tmperit^  multi-  Gallicanx  juventuiis  informatto  folius  Acade- 
tudinis  eculos  eludere ,  licere  veteres  Acade-  midt  fidci  Academicorum  fediUitati  permit- 
mi.ts  pervertere ,  licere  de  patribm  MiracuU  tatur  ,  atque  demandetur.  M.<ecenatcm  oVm 
commintfci ,  licere  fafiitn  Martyres  confcrihere,   At*g<ifium  moiuiffe  ,  eruA.endi  yiven- 

licere  Sorbonrca  decreta  non  habere  ludibrio   tus  traderetur  ,  qui  Imperi,,...''  Romtnum  tm- 
tannim  ,  fed  coyjtumeiijs  profequi  ,  licercde-   pense  adamarent  ,  Gallorum  igitnr  .^iolefctn'- 
niciue  omnia  ^effundare  ,  tu  tandem  fola  le-    tum  infiitutionem  non  poffe  citiqnam  tutius  , 
fut.arum  fe6ia  totum  orhem  dogmatum  f»o-   quam  Academicis  V ar  fienfibtts  commer/dari  qui  . 
rum  ficibtt-s  incendens  ,  omnes  etiam  vitio-  eodem  quo  tota  GaLlia  fi^iritu  vivant ,  ^  pro^ 
rum  fiinai  ,  vepres  dr  noxios  deteriorts  do6iri-  pterea  AcademtA  vttam  fervari  ttntceexpetanty 
rta  Juccos  extirat.  ^od  Oforim  quondam  dt-   ut  ipfit  in  ea  velut  infpecula  ad  RegtA  Maiefia- 
xit ,  incUnanie  ^  in  fenium  vergente  mundo  tis  dectis  &  fecuritatem  pervigiles  excuhent  > 
nafctturam  novi  cujufdam  ^  cAteris  inufitati   ^  Retpuhl.  GaUicana  amorem  tenellis  adoLe- 
nowinis  Societatem  ,  qt*^  tumidis  magifierijs  fcentum  ingeniis  ,  Chrifiianis  pietatem  ergtt 
fiLentium  impvjttura  fit  ,  &  ad  cuju*  ,  ut  ad  Beum ,  fuhditis  f  dem  erga  Reges,  civibuscom- 
files  exortum  ,  cdteri  hominum  )ure  focia-  mune  honi  puhLici  defiderium  inferant.  Re- 
iorum  coettn ,  quafi  minora  ,  ^  ffurio  qttodam  gem  pitfiimum  ^  fuorum  amantifiimttm.priuf- 
lumine  lucentia  fidera  mortalium  oculis  eri-  quam  atroci  &  cruento  vuLnere  a  nefario  par- 
piantur  ;  id  lefuitas  per  Fmverfum  penk  or^  ricida  confeffus  ad  co^Lttm  migraret  ,  de  Aca- 
hem  Chriftianum  jam  affecutos  fe  gloriari ,  ^   demix  fu£  dignitate  revocanda  feril  ccgitafie , 
certe  prdciariora  qtt^qite  ac  melieris  nota  in-   nec  fatis  effe  daxifife  ,  fi  fidifiimx  Matefiatis 
genia  ,  fuis  undiquaque  fedihm  eos  expuLif-  ftta  filia  viveret  ,  ntfi  etram  fileiidide  re- 
fe  ;  pafiimernmpentes  nafcentis  indufiri^sigem-  gie  viveret.  Hanc  igitur  tanti  Regis  fiLi^m 
mas  veiitt  pefltlenti  quodam  turbine  afflatas  fiare  iarn  in  confie^u  iudtcum  ,  eofque  pcr  fa- 
adufi  fie  i  omnem  Literatis  ,  qua,  emergere  ac  cros  iliitts  manes  orare  ,  ne  Labores  ,  conatus , 
fe  profetre  poffent  ,  viam  pracLufifie  ,  unam  ' gioriam  fttamcumlefuitis  pariiri  cogntur.  Non 
adhuc  reflare  Academiam  Parifienfem  ,  ad  ealahorum  (uorum  pramia  rependi  fibi  Acade^ 
quam  vcLut  ad  portum  confngerent  virtutis  ^   miam  pfitdare ,  qutz  ingentesfamiLiarttm  am- 
erudttionis  fu^  fpecimina  edituri.  Hanc  quia  plifitmos  rcditus  adaquent  ,  non  quArere  eam 
fcopulum  effe  videant  ufuit£  in  quem  irruen-  Baronias ,  Comttatus ,  Abhatias  ,  nt}n  captare 
tes  franganiur  ,  idcirco  ad  e]us  interitum  o»  hareditates  ,  non  arcana  quadam  arte  mune- 
mnes  adhthere  machinas  fiatuifie  ,  iamque  tn  rum  copiam  pafiim  ex  omnium  manibus  ^  Lo- 
maximi  beneficij  Loco  reponere  ,  fi  JpecieSocie-   culis  eLicere ,  fed  tantiim  fuppiiciter  ^  dernif- 
tatis  cum  Academicis  ineundd  ,  ^  faLutis  eo-  se  petere.,  ne  in  hoc  fquaiore  deferatur.  neque^ 
rum  confervand£  nomine ,  omnes  eorum  labo-  in  hoc  miferiarum  cano  ha£ienus  depreffa  op- 
res  ,  vigHias     conatvu  ,  omnihm  invidi^  tur-  primatur.  lefuita  quidem  cur  finibus  Acade- 
hinihm  ex::onant^  ft  Aiademiam  ad  Limen  Cla-  micis  fe  continednt  ,  cttr  tantus  eos  GaLiicana 
romontan£  domm  lut  vile  mendicabuium  pro-  iuventutis  educanda.  pruritus  agitet ,  cur  ovis " 
flare ,  tjr  alttmnorum  fuorum  pr^mta  ab  eorum  GaLlicis  tam  pertinaciter  incuhent ,  caufam  non 
GaTophyLacio  turpiter  expe^are  cogant  atqutLJ  '  efie  aLtam  ,  qttarn  ut  GalLorum  loco  Milviosattt 
ut  Societatts  isiius  Ludm  yfabuLa  ,  ludibrium   vuLtures  excludant.  Hac  enim  nift  iffis  mens 
toto  orbehaheatur ,  faciant.    Academicos  qui-   effet ,  futurum  certe  ,  ut  Acadcmir.m  non  tayn 
dem  Bare  in  procin^ltt  i  mn  dolis ,  rion  am-  proterve  artttarent.  At  vero  Acadtrni£  tonus 


j,jg  T>e  Propagatione  Iesvi 

in  iudices  Aijuipmos  eorumtjue  dignitatem  de- 
fixum  ajpeaumelfe,  eofque  eofibi,  d^utores  ma- 
^ifque  propitios  fore  co^dere .  (juo  adverfano- 
rum  ambttus  plus  gratia  &favons  apudple- 
rofnue  videstur  obtinut(fe.  Non  opibus  eam 
contendere.  qtu  exlnufl^  fmt ,  non  dignttate, 
quA  \amprtdemiaceAt ,  non  amplttudine.quA 
indigntpmi  conteratur,  fed  prectbu^Mhrymis, 
fqualore  &  mtferta  ,  per  Deum  enim  immor- 
talem  eam  obtesUri ,  per  Henrici  Magni ,  fua- 
vifimi  patri£  parentis  pios  ac  propitios  mA- 
nes  ,  peridtimof  eita  voluntater,  per  Chri- 
fiianipmi  Regis  ,  ^  RegtnA  iMatris  optimA 
ac  Serentpm£fecuritatem  ,  per  Ga/li^  tottus 
incolumitatem  ,  per  decu^  &  amorem  patrid^ 
per  Itheros  eorum  ,  ciuorum  pr&fertim  res  agi- 
tur  ,  pereos  ipfos  &  nominU  eorum  immorta- 
litatem ,  ttt  eripiant  tandem  aliquando  literas 
exprofams  ijlis  manihui  ,  eafque  fu£  parenti 
&  Academiarum  Regin^y  vel  potitit  fuam  ets 
parentem  rejlituant  ,  neque  diutins  purip- 


TARVM.  Libcr  II. 
mum  ac  vere  Crifiallinum  oculi  Gallicani  hu- 
rnorem ,  actmixiu  exoterica  do6irinA  fordthm 
iurbari  permittant ,  confiderantes  nempe  ,  fa- 
tiui  ejfe  ,  ut  aci  Senatus  Parifienfis  nomen  ^ 
tecordatienem  tota  deinceps  gefiicns  proftliat  A- 
cademia  ,  eique  Aternum  vi6iuros  gloriA  lau- 
ros  decerpat  ,  quam  ut  novus  ,  ^  Gallicano 
prafertim  genio  inufitatus  Religioforum  homi- 
num  ccetus  e  finthus  monafiicA  profefitonis  exi' 
liens,  cum  omnium pene  Ordinum  querela ,  cum 
totius  GalliA  periculo ,  cum  certifiima  Mufarum 
poiitiorum  ruina,  ubique  ia6let  &  ^roclamet ,  i- 
pfis  iudicibus  i  focietatem  fuam  in  Academieos 
irrupijfe,  Academiam  ^  literas  meliores  ipforum 
iudiciurn  fententia  concidiffe ,  ^  tertium  ifium 
Gallicani  lilij  apicem,iudtcum  Jpirituperculfum 
emarcuiffe. 

Excufa  cft  hxQ  Adio  juxta  cxcmplar 
Parifiis  apud  loannem  Pctic-pas  ,  via 
lacobaca  fub  fcuio  Vcnctiarum  excufum. 
Anno  i6u. 


ARRE- 


ARRESTVM  CVRI.E 

PARLAMENTI- 

PRIMARIA  ,    KERVU    CAPITALIVU    ET  EDICTl 
Clajfibus  comiocaiis  zt.  Deccmk  itfii. 

L  AT  VM 

IN  CArSA 

SACERDOTVM,  ET  SCHOL ASTICORVM  COLLE^ 
^ii  Claromontaniquire  Iesvitas  vocant,  Diplomatis  Regii  lo.  Auguft. 
i6io.  comprobationem  poftulantium ,  quo  omne  fcientiarum  artiumque 
o-enusjin  Collegio  Claromontano,juxtaedi6li  Septemb.i6o3.&  aliarum  con- 
ftitutionum  hormam,publice  docendijpoteftas  concedatur. 

E  T 

KECTORISy  STNDICOT^yM  AC  DECAlSlO^VM  VN I- 
'verfttatiSi  Intercedentium  Editioni  Diplomatis,  ac  lihello Jupplici  oblato  i.  Decemh  i6u, 
petentium^ut  ex  lege  EdiBi  Rcflitutionis  Iesvitarvm,  Decreti  quo  tllud  com- 
probatum  eH ,  ab  omm  Scholafiico  munere  arceantur  :  nullo ,  ex perfonarum  qualitat^, 
prdjudicio  fuborituro, 

Cui  inrenuicuc  ex  D.  Ludovici  Sccviai  Advocati  fifci  Regii»  A(^ione,cxcerpta  rumma  capita. 


EX  ACTIS  CVRI^  PARLAMENTI.- 

•  Mane. 

PRIMARIO    PRJESIDE,  ARRESTVM 
pronunciant^, 

qualitate  prarjudicio  fuborituro. 

Quumque  jam  in  quartum  ufquc  dicm, 
majore,Criminali  &  Edldi  Claffibus  con- 
vocatiSjMontholonius ,  Diplomatis  Impe- 
tratorumnomine  &  Martelerius^intcrcef- 
forumpartcs  fuftinens,auditi  i5nt:atquc  ca 
caufa  pcrorata  folemni  intentionis  elaufu- 
la  ,  illi  Diploma  comprobari  petant ,  &  hi 
vero  rccufent,  &  fupplice  libclio  interce- 
dant,  eiimquc  Rcdor  quoquc.&  ex  Impc- 
tratoribus  nonnuili,vcrba  feGcrint.Quin  c- 
tiamcum  Cognitoris  Rcgiinomine  Ser- 
viN  vs  cgerit  ,  cujus  orationis  hzc  fuere 
capita.-  (c  jam  ,  17.  mcnfis  hujus,  cum  iftius 
caufx  ,  intcr  Saccrdotcs  &  Scholaftieos 
Collcgii  Claromontani  petitorcs,ut  refcri- 
ptum  Regium ,  10.  Aug  ifti ,  1610.  Sena- 
tufconfulto  comprobarctur ,  &  inter  Rc- 
dorcm  ,  Dccanum  Facultatum  ,  Natic 
c  e    z  num 


COntrovcrfia,  ultrb  citroquc  copiose 
difceptata ,  hinc ,  inier  Sacerdotcs  & 
Scholaftieos  CoUcgii  Claromontani  ,  qui 
fc  Icfuitas  vocant  Diplomatis  Rcgii  20. 
Auguft.  16 10-  dati  Impctratores  ,  &c 
quod  dccrcio  Curix  comprobari  ,  pe- 
tunt.  quo  omnc  fcientiarum  artiumque  gc- 
Bus,  in  Ccllcgio  CUromontano,juxta  Edi- 
aiSeptcmb.  1605.  &:  aliarum  eonftitutio- 
num,  declaranonuraquc  normam ,  publice 
doccndi  potcftas  conccditur  ,  quique  de- 
fcnforum  quoquc  ic  cs  agunl :  indc ,  intcr 
Rcaorcra,  M^mbra  6c  Dccanos  Vnivcrfi- 
tatis  Parificnfis ,  intcrccdcntcs  comproba- 
tioni  Diplomatis,  ac  fj^>plicc  libello  i.Do- 
ecmb.  1611.  obIato,poi'-.iartcs,  ut  juxta  le- 
gemEdidi,  quoreftito'.  fant  Icfuitar,  pro- 
hibitionc  ,  abomr  i  raoncrc  &  excrcitio 
fcholaftico,arccaniur:nullo  ex  pcrfcnarum 


iio  Dc  Propagationc  Iesvitarvm.  Lrhcr  1 1. 

num  procuratorcs  ,  &:alia  Mcmbra  Vni-  cuicjuam-tfive  feregrtnui  ^  five  UAtural^s  Regu 

vcrfitatis ,  rclufkantcs  &:  cx  occadonc  Pc-  fuhdittu  dudiat ,  in  Capita  vitam^jue  facrattjfi- 

titorcs ,  difccptandx  nomcn  rccitarctur :  m£  Majejiatis  Regum^Primipumr/iolin.quan- 

altcrcationibus  ,  antcquam  Advocati  eau-  tumUbet Jpeciojum  authoritAtU,  vcl  Jpmtudisy 

fara  agcrcntjoccurrcnte ,  ca  protuliffc  tum  vel  temperalu  namer} prjuendttur ,  qujtcuwjtie 

qua:  hodic  quoquc  rcfcrcnda  vidcantur.  pr^texatur  caufa^etiam  uhi  demoribm  Reli- 

Nempc  ,  pro  muncris  ralionc  ,  uc  fua-  gtene agitur\fan^e poUtcearnur  ><;  fubjcrtptioni 

rum  cft  partiura,  ad  gloriam  Dci,  Ecclc(5a:  fud  confimient  ac  recipiant ,  p*tefa&uros  fc^  , 

bonum  fpcdare ,  ac  Rcgis  rcra,vitam,ralu-  quetquot  intelligent,aut  fentientt  taift^  horrenda 

tem  ,  fccuritatem ,  &:  Rcipublica:  totius  confilia,  agitare  ,  necu/jquam  tis  ad Bipulaturos 

tranquilliratcm  fartam  tcdam  tucri,  fc  ad-  dogmatis  quibu4  malefana perdiiorum  hominum 

hortation;bus  utrofquc,  A£torcs  &  Dcfcn-  tngenia^direBe  velindire^e,tAnquarnfttlcro,ad 

forcs,  vcrbis  fandi  Pauli  commoncfccifTc,  machinationes  adverfm  Fnclorum  Deicapita^ 

uf  pacis,  quoadficri  poffet ,  &  concordia:  flrueadasy  niterentur. 

mutux  rationcs  mircnt.  Sccundo  ,  Diplomatis  Impetratores  prof- 

Ac  proptcrca  ,  Adoribus  dixit  ,  cos  teantur  ypr^dicent  ^  doceant  ^  inter  t^iteras  po- 

bcncficium  ab  Hcnrico  Magno  ,  glorio-  teftates  jummas  xDeoconHitutas  Francorum 

{x  mcmoria:  ,  impctratum  ,  grata  mcn-  Regem  ChriflianiJ?imum ,  inTemporalihm  fol» 

tc  jugitcr  rccolcrc  dcberc  ,  qui  cum  un-  Deo  minorem  ,  nonaliudin  Terriffupra /c_>, 

diquaquc  fidcliflimorum  &  longo  rcrum  pr^ter  Deinuwenagnofcereycujus  benejicio^ab- 

ufu  prudcntilliraorura  Miniftrorum  confi-  foluto  m  fuhditos  dominii  jurepotiatur.nec Jpi" 

liis ,  ab  iliorum  rcvocationc  detcrrcrctur,  ritualibu^ potefiatihus  ^pietatis  Lich  colore  prx- 

nihilominus  ,  id  beneficii  largiri  confti-  tento cr  promovendd  vel  defendend^  Reli^ 

tuifTcc,  hac  fpe  cx  proraiflionibus  ipforum  gionis^fpecie  ,  fts  effe  Temporalium  Regumac 

eonccpta  ,  indudus  ,  forc  vidclicct ,  ut  Princtpum  jura  ufurpare  ^magts  ^  quam  Regi" 

Indtilgcntia:  &  Clcracntia;  Principali,  offi-  bus ,  authoritatis  Regidi  titulo  ,  Jpiritualis  au^ 

ciis  &  obfcquiis,  Rcgia:  Majcftati  prGcftitls,  fhoritatu ,  apicem  invaJere ,  quapropter  iff  fefli 

graliam  aliquam  rcfcrrcnt.-  eo  ctiam  maxi-  ncipiant ,  nunquapife  hof,  in  a^gumentp  dijlin- 

me,qu6d  nullius  rei ,  pra^tcrquam  rcditus,  ciionibiis  ,  nupera  quihufdam  Dodioribm.excc- 

gratiam  poftularcnt  ,  ncc  alium  fibi  fincm  gitatis.,docendo  ufuros^qux  hisvocahulis  expref- 

propofitura  cfTc  fignificarcnc  ,  nedum ,  ut  ft  fuerunt :  DirQ<^c^iit  ip4i^P<^^P^t  Ijj^aut 

ca ,  quar  hodic  cfflagitant,  cxpctituri  vidc-  pcr  accidcns. 

rentur.  Agnofcant  ingenue  ^  SchoUJiicis  fitkiUtati- 

Addiditquc  ,  pcrpendcrent  fceura  ipfi  bus^nonresfedverbatantummutariy^uoinEc- 

an  arquum  cffct  ,  ftatim  a  Magni  R^gis  clefta,immenfaquadam  fjrnulliscohibitafinihut 

obitu  ,  illud  poftularc  ,  quod  ipfcmct,  nc-  fotejiasy  omnibus  i.mperijs  ^  Rehufpublicis  fecu- 

quaquam  iis  conccdc^dum  cfTc  ccnfuif-  laribus gravis & damnofacon(lituatur,CrJpirim 

fcc ,  &:  quod  dum  in  vivis  crac  ,  urgcrc  ne-  tualis poteUas  in  temporale  imperium  tranfeat, 

quaquam  cftent  aufi.H.cc  faltcra  lcx,fi  pcr-  juris  &  regij  CMajefiate  ,  facerdotalibus  infulis 

tinacitcr  pctitioni  infiftercnc,ipfis  prarfcri-  tributa.  Contra  invioUbili  invi^ioque  y  ncc 

bcbatur,  uc  fefc  prifcis  Vnivcrficacis  Pari-  problematico  ,  axiemate  afferant  ,  penes  au- 

ficnfis  Dccrctis,&  Theologica:  Facultati.in  thoritatem  ^  poteflatem  mllius  e(Je ,  Abdica- 

hifcc  quatuor  capitibus ,  potifiimura  fubji-  tiose^  fujpenfione ,  ac  Regni  privatione ,  Reges^ 

ccrcnt.  eorumditiooes  occupantij  vel  deprAdanti  expofi- 

Primo  ,  quo  Regum  faluti  ^  fecuritati  con^  ta  multare, 

fulatur  ,  quos  f^penumero  jam  impetitos^  ite-  Tcrtio,  doceant^profiteantur  fcribantquc^ : 

rato  parricidio  ,  nefariee  vivitfuhUtos ,  fce-  Omnes  Regis  fubdttos^tam  Ecclefiafiicosy  quam 

iefiiJ?imorum parricidarum  manu  vidimus^  qui  feculares ,  ad  eam^  erga  Regem  ,  oheaientiam  te- 

falfo  (jr  detejiahdi  Religionis  obtentu  ,  ac  tm-  neri^  quam  Dominu4  nofler  lefus  Chrifius  ,  hu- 

puriy  temerariaque  do6irina,  nuper  cusa.quam  marum  iadutus  naturam  ,  Imperatoribus  ^ 

ex  Ithris    fcholis  ifiorum  Impetr/itorum  hau-  CHagr/iratihus ,  nafcens  ^  morienfqueprdtjitttt^ 

ferant  ,  ut  ex  Reorum  confefiionibus  cr  Curia.  quema.imodurnhaclegefancivit:K.cdd\tcC^- 

Arresiis.apparuit  aSii  fuere  :  Petitoresy  tam  de  fari,  qiia:  Czfaris,  Dco  qua:  Dci,  atque  eartk 

tefiandis  opinionihtis  renuncient  ,  nectantum  etiamob  caufam  t  Regaum  fuumjiSgavtt  effe^ 

fcriptoribus  fux  focietatis  ,  qui  eas  tradidcrunt.,  mundanumyalioquifib/  non.def/tturos  fatellitesy 

non  affentiantur,  ftd  etiam  fcriptis  editis  ,  juxta  qui  arma  exp'.'dirent. 

verhum  Dei.tn  Veicri  jr  Novo  T eftamento  com-  ^tque  ijU  verba  , Pauli  Rom  \ 5 .  O- 

prehenfumyi/ias  oppugnent.  mnisanimapoieftactbasf!.:bl!iriioribusfub- 

Dicant  doctant  yftnba.^jt  ubiquCy  nefas  efe  jeda  eft<j,qua:  funt  non  tantumpr^cepti  ali- 

CU]USy 


Ve  Propagationc  IesvI 
cfijfu  ,  decUrAtifinis  ,  aut  exemfli  tcmpus 
ohfervi»di  vim  ohtinere  ,  (^w^kndo  videUcet 
dmfiiini  ,  Temfordi  foiejUte  (  ut  fcnpfit 
ijuidAr»  ex  ipforum  focietaie  Coryph^us )  ca- 
rebant  ,  Infidelibits  fuhjecli:  fedeoifitptiver- 
fum.  nmnes  &  in  aternupt ,  cujufumjuc  fuerint 
ordinis  Ecclefiijiici  &  Laici ,  ohligationis  nexu 
afcitjiirm  adfinngt, 

Ac  prot^de,  ad  hujus  legis  amupm  ,  vive»~ 
4um  ejfe,affeverenty(juam  ApofioU.O'  6iys  imita- 
ti  vere  Chrifliam.nLtgiose  ohfcrvaruht.qutnon 
modo  tum  ,  cum  pauct  veritatem  Chrifitanam 
ampU^erentur^fed  etiam,  ciim  in  amplipmum 
njimerjtm  excrevifient ,  Dtfcipuliy  Cdfankus  & 
Regihus.relHxreticis  (J  InfideLihits,  tn  Ternpo- 
ratibu^  f  d^ltur  paruerunt. 

^itapropter  ^ipler/i^tis  Impetratores  fide  ca- 
vea/it,fe  diciis doarinAprofffnros:  Nullam 
pot(ft&tem,quAlicu7iqu€  tarJem  fit^nec  ipfa/n  e- 
tixm  EccLeftamyVeL  in  Concilio  congregatam.aut 
oLia  quapiam.  raitione ,  fiiJ^e  ulle  ffysdua^  ^ff^y 
qjio  fubditos,  a  TideLitaiis  jMr^nientoahfoLverey 
Q-^obedientia.ad  quant  jure  ddfVtno^na^uraLi^  ^ 
hufnar.o-.exhihendamytenentur.vincuLaMlopa- 

Laxar^  vaLeaf,. 

Qaarto  ,  quod  ad  TwATIc-ta^'  EccLef  ifticam 
Aftinee,  ad  Regus  an^oritatem,  Regni  Le- 
ges  tuendas  ,  DipLomatis  Impetr^torei  yore^ 
^  fcripo ,  tueantur  Lthertates  ju/a  EccLa- 
fut-,  in  cu\usfinu  vivunt-,  CdLLicana :  nec  quic- 
qu/km  dicant  yfcrihant.,preponantve  ( qu.orun- 
damDecretorum  ■>  quAin  Francia,  necprobapOi 
nec  admi^afunt  r  prat€xto.»ominfi)  quodtUh 
a^verfetuf. 

o^f  proinde  y  deinceps  fefe  fcriptw^^  fie- 
eipia^t  ,  ^  curaturos  ,  ut  a  GeneraLi  ^  Pro- 
vincialihHs  ^aprohe/ttur.quAfunt  adverfus  fum 
focietatts  homines  canfcripturi,  qui  Lihris  editis, 
'degmatacontraria,  quatuorbijce  capitihus  p.o^ 
ft*(^^»t. 

Infumma.Prifcis  Vniverfitatu  Partfie^fs.ac 
Faculi-Uis  TheoLpgicA  Decretis,  atque  Inftitutis 
fient  per  omnia. 

^hus  capitihus  ,  donec  pLane  fatisfece- 
rint  ,  &  induhitatis  -ny-uYejoic ,  fmceri  ani- 
mi ,  fidemfecerint ,  cancelLis  Edicli  Rejlitutio- 
msjefe  conttneant  atque  poftqtum  ita  caverintj 
libera  demum,  arhitrafui  Curi^i,juris  r^ddendi 
poteftas  eflo,  in  iis.qtu  nstnc  indtiLgerifthipofiur 
lant- 

Hsec  ,  is  qui  vcrba  wcit ,  fepenume- 
roicftaturjfc  Pctitoruro  fociis  fignificaf- 
fc  i  hxc  cadcm  complures  clariflimi  Vi- 
ri ,  dignitatc  fcna.toria  ,  in  hac  Coria,  illu- 
ftrcs  intcllexetUDt  ,  cura  in  ho^  fermoMS 
iDcidercnc. 

Qnin  ctiam  Patri  Frontoni  ,  &alte- 
^  (bdali  ,  ptidie  quam  caufa  difceptaxe- 
Utf  ,iftaproponcbat  ,  coram  AroplifliniiE 


TARVM.  Liher,  II. 
Dignitatis  Viro ,  piciatc ,  dodVrica , arquo 
erga  Ecclcfiam  ,  Rcgem ,  Rcgnuraquc  fide 
&  rtudiis  coafpicuo,  inCuria  quadam  fu- 
prcma>Pra:fidc.-qui  fua  quoqae  authoritaie 
&  fuffragio  cofdcm  cxciiabac,  ut  candid^ 
&  icgcnue ,  pr^fcriptis  (andionibus  in  Sc- 
natu  recitaiis,  fubfciibcrent,  &  ca^  fine  ul- 
]a  clufionis  vcl  ^quivocaiionis  ftropha,  ap- 
probarent.  Ad  quae  cum  Rcgis  Advocatuf, 
£bi  cartam  quid  rcfpondcri  petcrct,  excc- 
pir  Fronio  ,  Quantumvi';  jpfc  atque  al.i  fo- 
cii,qui  Pajifiis  dcgaBt>ita  fentireot  ^namfi" 
hi privaiim  ah  hac  jententia  aiieaum  non  effe  or 
mrnmn^uifote  qui tn  PoLittcis  arhttrareturitem- 
pvrikus  cr  Locts^  vbi  viviturjerviendum  efi^  ] 
noa  tam^aincegrura  fibi  ctfe  ,  prazcila  dc- 
claracione  uti ,  nifi  anie ,  iiac  dc  rc  cum  fo- 
ciis,Quiinliaourbe  funt,coofetrct:im6  cxi- 
ttimaie  fo ,  rc  comtiiujiicata  ,  conftiiutura, 
ad  kafce  propolinvn€s,ni£i  pnus  Gencralis 
Pra^poljii,  cujus  fcnecnsia  cxpcdaDdacrar, 
animo  cxplorato  ,  cxpcdite  &tat6  rel^on- 
dcri  oojapo(&. 

Qjjx  Rc»5lori,&  qui  cuni  coijEiitabantur, 
cijm  fuiflrcnifign!ficata,rerponderunt ,  fibi 
verbaFcoiitonis  pxobari  non  poiTcjCaptio- 
fa  Sc  sequivocationibus  obMOxia ,  prajfcr- 
tim  cijm  diccrct,  In  politicis  fcrvicndura 
cfo  ficnapoiibus  Silocis  ,  ubi  viviruj.  Ad- 
dc  quod  V  cum  ciJct  ia  cojafcfTo  ,  Poftu- 
laBBiuraifociccatcm ,  in  omnibus,  &c  pcr  o- 
mnia,  a  Geacr^i  fuopendcrc ,  qui  majo- 
rc  quam  cictcri  Gcncrales  foleni,poteliaea 
io  fibitubdUos  Religioios  potirctur ,  atquo 
QjitiiakRegQum  Gailtas  commorar ctur,  nul- 
lajm  raiioricm,adfidem  ipfii  hnbsndam  a- 
j^criri^tum  etiam,quGd  lcltjiie  omnibus  a- 
liis  forre  kges  ,  a  nuJlo  vcio  accipere  con- 
fue-vcriinc. 

Piajcerea,  Icruitai  ift:ius  juftx  diffiden- 
tiaff  caufas  caufasubiq;  fuis  adionibus  &;in- 
ft-iiutis  dcdifTe^ubicunquc  pcdem  fixcruat* 
affcdato,  tam  m  Clcricos,  quam  in  Laicos 
ds)minio:Quibusacccdit,qu6d  omnib.  hie 
unicus  fcopus ,  norm^  inftar  ob  oculos  cfi:, 
ut-Guncbaad  focietatis  ,  ctiam  ex  aiiorum 
damno,utilitatcm ,  atque  amplificaiioneaa 
dirigancur.  Qabddograata  prifciskgsbus 
Regis,&  Rcgni  Conftitutionibus  ccntraria 
tucntur  :  Quod  fi  contingataliquemcx  fo- 
cictare  cxitialc  lcriptum  cdcre,  ncquc  fo- 
ciotatis  ecElus,ncc  cx  ca  quifpiam,illud  pa- 
lam  improbar,aut ad  vcritatis  dcfenfioncm 
fe  aecingit.  Addidit  Rc6^or  privatira  ,  fibi 
complures  effc  rationcs  cxponcndas  ad- 
vcrfus  pcritorum  poftulationcm ,  quas  Cu- 
riar  cogniitioni,tamfuo,quara  Advocaci  orc 
fubiediirus  cflcl,quod  is  qui  PvCgis  notwiae 
vetbafacitjtum  uiomncm  culpara,coram 
c  e    3  Dco 


2.2,2,  De  Propagatione  Iesvi 

Dco  &  Hominibus ,  a  fe  dcrivarct,  tum  ut 
difeordia:  fomitcm,  undcfcandala&diffi- 
dia,in  Ecclefia  &Rcpublica,  cfTcnt  cxori- 
tura,f  xtingiictcr,cx  fui  muneris  rationc,rc* 
fcrendum  cffc  duxit:Quo  circt  obnixe  ro- 
gat  Scnatum,  ut  in  mciiorcm  partcm,  qur 
proponuntur,intcrprctari  dignetur,quo  pa- 
cto  omncs  scquos  rcrum  acftimatorcs  a  pri- 
vatis  afFcdibus  imraunes ,  quiquc  Roiigio- 
nis  caufam  in  Fadionis  malum  non  vertunt 
fano  mcntis  judicio,qua:  dida  funt,admit- 
tcrc  decct:  hoa  ciiam  addcns,fi  ultcrius  x- 
ftus  contcntionis  fcratur  ,  ca  quac  defidc- 
rantur,  Sc  utrobique  rcprchendcnda  funt, 
pro  temporis  &  juris  ratione  ,  prout  ani- 
madverfionis  officium  rcquirctjfignificttu- 
rum  cflc. 

Enimver6,cum  intcrtium  ufqucdicra, 
controvcrfia  utrinque  dfgitata  fucrit,ca  jam 
refert,qua:  in  inftrumentis,&  copiis  cauf^ 
judicialibus  facerdotuiti  ac  Scholafticorum 
CoUcgii  Claromontani,qui  fc  lefuitas  vo- 
cant,obfervavit,cxcerpfit,collcgitquc,pra:- 
tcr  ca  loca  quac  a  Montholonio  ,  &;  a  Mar- 
tillcrio  fubnotata  funt:  qux  partira  ador- 
dinis  corum  inftitutum,  partim  ad  vit^  gc- 
nus  &  Doarinsc  rationcm  fpcdant :  qu« 
tria  capita  funt  excutienda,  ut  agnofcatur , 
utrum  inftituend^  juvcntuti  apti,  &  an  co- 
rum  inftitutio  utilis  &  faluiaris  futurafit. 

Acptimum,  quodad  Inftitutum  ipforu 
Clcricorum  >  qui  fc  rcgularcs  Rcliofos  tp- 
pcllant,  nuncupantqiliquet,  cos  nontam 
lcgcquam  privilcgio  gaudcre.  Hancob 
caufam  Ignatii  Loyola:  Fundatoris  fcopum, 
vitam,  &  vitac  rationcm  ,  a  Ribadencira& 
Maffico  confcriptam.cxpendit,  atque  con- 
ftitutiones,  &earum  varias  cxplicationcs, 
Romac  cxcufas ;  bullas,  quas  a  Pontificibus 
nuracro  37.  impctraverunt ;  privilcgia  ,  & 
imraunitatos  ,  quas  fublnde  ,  vivac  vocis, 
utloquuntur ,  oraculo ,  clicucrunt :  Gon- 
grcgationum  lefuiticarum  Ctnoncs  & 
Gcncraliura  Epiftolas ,  fcdulo  notavit  & 
confideravit. 

Quodvcro  ad  ipforum  adioncs  &C  res 
geftas  pcrtinct,  rctulit,  fc,  cx  Adis ,  ( fibi, 
eum  tulit  occafio,obfervatis, )  eorum,  qux 
abcotcmporc  ,quofunt  admifli,  in  Gallia 
coniigetunt,rcpetcre.  Qoid  deipfis£«/?4- 
titti  BdUui  Epifcopus  Parificnfis  }.  Augufti, 
1554.  judicarit:  quid  dcclaravcrit&  decre- 
vcmThcologicA  Facultas.m  Sorbonz  Collc- 
gium  codcm  anno  convocata,  quac  poftea 
Pofciact  gci\.2i,  vbi  fuum  difiimulabant  infti- 
tutum  :  qua;  poft  ipfi  fcccrint:  quid  ad  offi- 
cia  doccrdi,gratis,  oblata,  y^ftf^mwcxcc- 
pcritiquidca  de  re  ccn(\ie.ni  Turnebi**.  Ex- 
pcndiflc  quoquc  fc  ,  Adioncs  annoij^^. 


TARVM.  Liher  IL 

habitas,&  fxx(txt\myABiof2emBaptift£  Mef- 

w/y  Advocati  Fifci  Regii  ,  fldquidcausa 

Confilio  pcrmifsa ,  a  Guria  decrctum  fuc- 

rit. 

Item  ca  rctulit ,  qua:  in  Italia ,  Hifpania, 
Germania,  Polonia,  Mofcovia,  Anglia,  fid 
Republ.Veneta,focictatiscausa,cvcncrinr, 
ea  etiam,qux  fodales  anno  1577.  fcecrinc, 
&  Adiooes  Poteftati ,  quanta  in  Dire6iorio 
Ifj(jmfitionis,\ih\  loca  notavit,cxeufo  Rom^, 
1585.  defcribitiir ,  confcntaneas,  indicavit: 
unde  colligitur,eos  Inquifitionis  trcana:  of- 
ficio  dcfuogi. 

Iicm  diljgentcr  collcgit  ca  ,  quac  in  fan- 
diori  Rcgis  confiftorio  ,  in  Cuna ,  ante  fi£ 
poft  adioncm  ,  in  Caftcllum  parricidam, 
corum  difcipulum,  inftitutam,acccdcrunr. 
Ea,  qua:  fecrctis  ^»«4//^/»  annorum  1594. 

comprchenduntur,  quorum  excm- 
plar  Ncapoli  cxcufum,  anno  1604.  fub  ma- 
nu  fir.DcInde  idcm  Rcgius  Advocatus,eo- 
rumdem  ufurpationes  &  molitioncs  ex  Bre- 
vium  ,  poftquam  poftliniinii  jurc  donati 
funt,quodnotandum,&  contra  pofitas  cdi- 
do  Gonditiones ,  impctratorum,  cxcerptis 
attcndic- 

Item,quse  Rcgi,ab  HarUo,  Scnatus  Prin- 
cipccujus  Exempla,  Virtutis  crantpra;cc- 
pta,orationc  fuerunt  expofita: 

Et,  quibus  illi  Rex  Magnus,  Glemcntiffi- 
mus  ,  Invidiflimus  &  Prudcniiffimus  rc- 
ffondit  vcrbis,qu^E  certum  voluntatis  Re- 
gia:  propofitum  cxprimcbantvceria  fpc  ob- 
fcquiorum  ,  quac  fpondebant  Diplomatis 
Impctratorcs,fubnixum. 

Praiterca,  quse  ab  ipfis  fada,taniquam  fi- 
dei ,  optimo  Regi  data: ,  advcrfaniii  coar- 
guuntur,  &  quidad  hacc  argumenta  illi  rc- 
gcrant,fcdul6  attendit. 

Dcniquc,alia  commcmoravit ,  quibus 
apparct,  quid  fubinde  adcaptandamgra- 
liam,  &  authoritatem  eomparandam  fadi- 
tarint,  quibus  artibus  domatim  vagcntur , 
&ad  cxploranda  arcana  ,  &bona  corra- 
dcnda  trrepant  ,  ac  negotiis  omnibus  fcfo 
confcicnrlarum  obientu  intrudant. 

Dodrinam  deniquc  ,  quod  attinct :  quac 
in  operibtu  BeUarmini  ^  potiflimum  in  Tra- 
datu  ,  De  potejiate  Romani  Pontificis  in  Tem- 
poralibuiynotsi\it,(\vix  in  Gregor^  VakntintA- 
ni ,  Fafcfuez. ,  Turriani ,  Tholofani ,  Suarez, 
CMolifJd ,  Ribadeneira  ,  in  Iibro ,  cui  titulus 
Princeps  Chnftianus  ,  Ke/ieri  ,  K^ndre/t 
Eud&mono  loannis  ,  lofephi  CrefvelU  i^ngli^ 
Ibb  Philopatri  nomine  ,  Leonhardi  Lefiij  ,  S. 
Heifitj  ,  Gretferi ,  K^:^ris  ,  (jr  lA( ariana  li- 
brisanimadvertir.  Item,qu£E  ixn^^mphi' 
theatro  Honoru ,  excufo  anno  1606.  nomino 
Clari  Bonarfci)  ,  cujus  propriura  nomcn  Cd- 
rohm 


De  ProjfdgAtione  IesVITarvm.  Liher  II.  12.3 
fo]us  Scribdnius  ,  antehac  Aotvcrpiani  Col-  quos  tucntur,  participcs  dcmonftrant.  Sci- 
iegii  Reftoris,  dc  quibus  is  ipfc  ,  qui  lo-  licct,crrorum  lcvi  nomine  dtfignantur,qu^ 
quitur,  detunclum  Regcm  Hcnricum  Ma-  de  multi?  novis  &:  cxotcricis  dogmat,bus, 
craum  m.)nucrat ,  ut  vux  profpiccret,  par-  ab  cis  in  Ethica,Politica,Oeconomica,  Ec- 
ricidis  &  ficariis ,  a  Scripiorc  illo  cxpofit^,  clcfiaftica  &  Rcpublica  conduntur  &  prc- 
in  locis ,  qu2e  Rcgi  ipfi  ,  tcftc  llUiftrifirimo  pugnanturaxiomata,quibus  palam  cft,  cos 
quodam  Viro,  fidchftimo  ipfius  Regis,  jam  ad  cxcidium  potcftatum.a  Deo  conttituta- 
a  multis  annis,  Miniftro  ,  prselcgit :  tcfte  rum  ,  luftitiar  omnis  cveifioncm,ipfi>js  c- 
quoquc  ipfo  Patie  Cotionc  ,  qui  tum  di-  tiam  Hicrarchia:  vzroi>e?!n« ,  Ecclf  fiac  Ca- 
xit ,  cum  Ubrum,  ncquaquam  a  fn^  focic-  thoiic^  &  Apoftolic^  Romane,& ordinum 
tatis  hominibus  cmanaftc  ,  fcd  Gcnevx,  Rehgioforum  Clerico:  nm  Rcgiilarium  vc- 
ad  conflandum  Iciuitis  odium  ,  fidum  ,  tcrum,ruinam,g;afiari,advc{fusquos  lefui- 
ab  H;crcricis  fuifle  :  qui  tamen  ,  poftca  ,  t?  fubinde ,  mu!ta  tcntarunt ;  atq^c  »d  A- 
longe  ahtcr  ,  quid  fcntirct ,  cxprcfiicjau-  cadcmiarum  imminutionem  ,  fpcdare  i 
dato  Scribanii  opcrc ,  5d  diftributis  multis  quum  Oodura:  gradum  piartcr  morem  ,  c- 
ilhus  cxemplaribus  ,  atquc  ctiam,  Cia-  xammls  pubiici  lege  vioiata ,  confcue  non 
ro  admodum  viro  ,  Rchgioni  Catholicie,  dubitcnt. 

non  miniis  ,  q'iara  Rcgno  Francico  ad-  Rogavit  quoquc  Curiam  Advocatus,  ut 
dicto,  cum  hunc  cxhibuifTct  hbcum ,  cum  ex  Jibro  inlcripto,  ManuaU  Sodalitatis,  pr<j- 
ftylo  laudato  ,  commcndavit  ,  tanquam  lcgi  locum  noratum  paterciur ,  &Redori, 
juvcntuti,  Latinis  htcris  imbucndac ,  ap«  ut  prselcgcret,  tradituro,  ut  )iquear,qua  ra- 
prime  utilcm  ,  ciiamfi  vcrba  ,  quibus  iUe  tionc  juvcrtutemad  pctjaria,  inyudiciis  & 
mitur,  fimilhma  fint,  imo  ipfifiima  illa,qu^  coram  Magiftraru^crudiant. 
noviftimus  patricida  ,  ciim  fupcr  cxccra-  Dcniquc  ,  ledo  a  Redorc  loco  ,  in  Ma- 
bili  particidio  ,  in  cajdc  Rcgis  patraio  ,  nuali,notafo,  alia  multa  capita  rccitavit,  in 
intcrrogarctur  ,  ufurparc  foicbar.  Quac  qua:  Ccnfura  Facultatis  Thcologicx  ,  fty- 
advocatus,  fine  horrore  rcfcrre  ncquit,  dc  lum  fuura  ftrinxit:  &:ca,qua:  tribusconcio- 
tam  horribili  libro  loqucns  ,  qucm  Ca-  nibus  continebantur,Hifpanico  idiomatc , 
talogo  iibrorum  fuorum  infcriptum ,  tan-  anno  1609. &  1610. in  honorcra  Ignati;  Fun- 
quam  ab  Authoie  laudato,  profedum,  So-  datoris  confcriptis ,  quas  in  Galiicum  fer- 
cictas  cc  mpr(?bavit.  Idcm  ,  Aphotifmorum  monem  tranftulit  FramifcusSolerius  Icfuita, 
Emm4»ueUs  Sa,8£  aliorum  Cdfui/iarum  racn-  qui  librum.tjuo  ea,  qu£  mtata  fuenwt,  no^i  ftne 
tioncm  fccit  ,  qui  Ethieam  &  Pohticam  blajbhemiai»  Deum^injuriainTheologosMlius 
Chriftianam,  fundiius  cvcrtunt.  Itcm  a^  Cenfores.affererefj; tueri  nonejlveritus->mem»- 
xiomatum  lohannis  de  las  Sdas  ,  &  libro-   ravit  &  retulit. 

lum  Ztnchez  ,  ex  quibus  cxccrpta  quac-  Tandcm  ad  Vniveificatis  caufam  ac- 
dam  fparfa  funt ,  quac  fupprimi ,  non  im-  ecdcns  monuit  in  Dodoribus  &  Magi- 
prirai  dccuit ,  ob  horrcndas  ,  &:  flagitio-  ftris  nonnu^is ,  qusedam  defidcrari,  quio- 
fas  ,  turpilTimafquc  diireriioncs  ,  qmbus  mittendacommitcanf,& committcnda nc- 
fcatcnt.  Retuiit  ctiam  dc  Richcomi  Afo-  gligant.Acfi  fupinitatc,&:  legum  ac  dccrc- 
lo$ia  &:  ahis  libris  ,  quos  Richeomus  &^  torum,  in  Curia  comprobatorum,  afperna- 
Cotto\  aliiquc  fodales,  ad  caufx  fuse  dc-  tione,pcccatum  fit,undc  jufta  natafit  quc- 
fcnfioncm  ediderc  ,  Nccnon  .  de  libro,  rimoniaecaufa,  quod  non  eft  inficiandum; 
cuititulus  ,  Defenfio  Feritatis  pro  Religio-  Curia,  ut  par  cft,  profpiccrc  dignctut,quod 
ne  CathoUca  ,  in  lefuitarum  caufa  ,  oppofiti  aliorum ,  quam  Pctitorumopcta  ficri  poflc 
^^Bioni  ^atonij  y^rnaldi ,  &  dc  variis  Re-  claiet. 

jhonfis  ad  libclium  ,  qui  K^nticottonus  in-  Quibus ,  illud  Bafilii ,  ahoruraquc  San- 
fcriptus  ;  DecUratorijs  literis  ejufdem  Cot-  .dorura  Patrum  verbis  ,  Rcgulas  Afccti- 
tonis  ad  Rcgn.am  ,  Rcrum  inRcgnoAd-  cas  RcligiofisRcgularibus  pr^fcnbcntiura, 
roiniftrationi  prcefedam  ,  ftatim  ab  ipfo  objici  mcrito  potcft  ,  illos  rcm  fua  Prc- 
Reeis  obitu  :  de  quibus  etiam,  Montho-  fcflTionc  indignam  ,  fibi  inuiilcm  ,  nequc 
lonius  in  conrradidcionibus  adverfus  Mar-  RcipubUcac  proficuam  poftulare  ,  ncc  ul- 
lillerium.  Quibus  in  libris  ,ctfi  multa  fpc-  la  ratione  ,  cxemplove  iaudabili ,  ncc  do- 
ciofis,pietatcm  5£  ^rquitatcm  redolentibus  drina,qua;  in  Panficnfi  Scho'a  frcqucntata 
vcrbis ,  fucata  lcgantur  :  attamcn  vcrititis  cft,  niti,five  Theologia.qox  Scholajiica  appc!- 
&lucis  objcdu,  ruuntcorumdida,  quan-  htmy  dve  Pofiiiva  yLMoraits  zc  Politica  ,  po- 
tumvis  colotibus  quaeficis  adornata  :  &  que  tiffimum  ob  quatuor  capica  propofica ,  ar- 
adcxcufationem  eorum  profcruntur ,  cri-  tendatur ,  five  dcniquc  humaniorum  !itc- 
mcn  augcnt ,  &  cjufdem  culp^ ,  eum  iis,  raiura  ratio  fit  habenda  ,  quarum  ftudiis 

paucos 


114  I^c  Propagattone  1es\ 

pausos  admoduro,idoncos  Dodorcscxpc- 
dirc  &  fi?f!iccrc  qucanc. 

(Tjocirca  folcmni  claufula  ,  ut  Rc- 
gis  faluci ,  fecuritati ,  ui  Ecclcfiz  bono , 
Rcgni  &  totius  Rcipublica:  tranquillita- 
ti  ,  ut  hoaori&  pcrcnnitati  Jitcrarum  & 
difciplintrum  ,  confulatur.  Interccffioni 
Parificnlis  Vniverfiiatis  calculum  fuum 
Regius  Advocatus  adjicit.  Quod  fi,  cau- 
sa,  adConfilium,  a  Curia  ,  rcjcfta  ,  li- 
bros  &  fcripta,  undc  rccitata  quxdam  fuc- 
rant,  ( qua:quc  fibi  adcffc  pra^fto,  didoium 
locupictilli.Tium  pcrhibitura  tcftimonium, 
Advocatus  Rcgius  profitctur  )  Curia  c- 
xaminanda  eifc  dcccrnat  ,  poftulat  ,  ut 
Dip!omatis  Impetratorcs  ,  a  quavis  fun- 
dionc  Scholaftica  ,  ad  juvcntutis  ,  alio- 
rumque  in  hac  urbc  inftitutionem ,  legc 
arccaniur ,  doncc  in  Curiaalitcr  conftitu- 
tum  fucrit,pGena:,qua?  vidcbitur,  irrogatio- 
ncfancicnda. 

CurUy  caufam,  de  ftolati  Diflomatis  editio- 
nt  ,  in  Conftlium  mittendam  effe  pronuncia- 
vit. 

Litigatorum  Caufidicos ,  Acliones  fuas  inm 
tra  ocliduum  emendare ,  & ,  fi  <ju£  videantur 
fubfidiacaufx  futura  ,  argumenta  (^contradi- 
cliones  addere  ,  judicteque  intra  prafcriptum 
tempus  condiclo  ,  proferre  juht.  DecernityUt 
Provinci.ilts  ,  (jr  ^  focietate  ,  quotquot  eum 
intra  fepta  Curid  fecuti  funt ,  imprafentiarumy 
fufcriptione  ,  ratam  habeant  legem  ,  cui  /o» 
Provincialu  fubmifit ,  DocirinA  nimirum  Sor- 
bonica  confentiendi  ,  in  ijs  pr^fertim  capiti- 
hi4£  ,  qu&  ad  S.  Regum  Uiiajefiatem  eorum  fa- 
lutem  (jr  authoritatem  ,  jartam  teciam  tuen- 
dam ,  ac  libertatum  Ga/iicanarum,ab  omni  avo, 
in  hoc  Regno  obfervatarum.confervationemy  fa- 
ciunt. 

Vt  ijs  omnibui  perfpe^is  ,  ac  Regio  Co- 
g»itori  cemmunicatis  ,  &  Arresio  ,  CurtA  dc^ 
caufa  Confilio  permitteada  ,  annexis  ,  ex  ju- 
re  decretum  fiat.  Interea ,  pr£ter  ea ,  quA  Di- 
flomate  Refiitutionis  (jr  Senatufconfulto ,  quo 
illud  comprobatum  efi  ,  ferebantur  ,  ad  ju- 
ventutem  erudiendam  ,  aut  fua  aut  aliorum 
opera,  quidquam  conari  ,  molirive,  quacun- 
que  tandem  td  ratione  fiat  Petttores  prohi- 
bentur ,  Ulis  omnis  prorfus  poteflas ,  fchola- 
fiica  munia  obeundi ,  interdicitur  \  ac  denun- 
ciatur ,  ni  pareant,  futurum,  ut  ipfo  quo  fruun- 
tur  .pofilimintj  beneficio  mulcientur  :  Utis  im- 
pendiji  exceptif.  AHum  in  Curia  Parlamenti 
ii.  Decemb.  1611. 

Signatum  : 

Du  TILLET. 


ITARVM.   Lthei'  II. 

EXERPTVM 

Z^a:  Onitione  D.  lo  ANNis  Dis- 
s  I E  N 1 1  Rcctoris  Vniverl Jtatis  Pari- 
fienfis  ad  Regem. 

ETfi  vcro  Icfuirse  tam  gravi  Decrcto 
jufli  funt  abftincrc  ab  omni  doceudi 
gcnere  &  fcholaftico  muncrc  in  uibc 
Parificnfi,non  tamen  ccfTarunt  &  paruc- 
runt  irrcquieti  homines,  fcd  aono  millc- 
fimo  fexcentcfimo  dcciraooftavo,  rorfus 
apud  Rcgcm  inftitcrunt,  &  obtincrc  cc- 
nati  funt ,  ut  ipfis  publice  doccndi  potcftas 
ibidcra  conccdaiur.  Rcdorautcm  Acadc- 
mix  gravi  Orationc  intcrcc/rir  cora  Regr, 
in  qua  intcr  alia  fic  inquit: Sereni/ime  Rex , 
h^ccaufa  esi ,  curCMajesiativefira  Academta 
Parifienfis  hodie  humilime  fupplicat,  quodma- 
ximo  periculo  rurfus  expofita  efi-.nempehoc  ipfo 
tempore ,  quo  lefuita  iterum  nervos  fuos  omnes 
intendunt ,  ut  Parifiis  Habilire  ^  confirmare^ 
fefepofiint.  c^um  enim  ]ain  opprefierint  cor^ 
pt44  integrum  ordinis  pelitici  (jr  fecularis  in  o- 
mnibfn  partibus  'JMajeJiatis  vejtra.  Regni ,  ex~ 
cepto  Corde  folo ,  quod  vivit  refpirat  adhac 
in  Vniverfitate  Parifienfi  ,  illud  nunc  operam 
dant  ,  ut  femet  Jlabititi  fi  fuerint ,  quam  pri- 
miim  eam  potefiati  fua  fubjiciant ,  quemadmo- 
dum  in  omnibus  aliis  locis  ,  qud  femel  occupa- 
runt ,  fecerunt :  Si  autem  in  Regno  CH.  V.  Sg~ 
cietas  non  rejiet  ulla  alia  qua  doceat  juventum 
tem ,  quam  lefuitica  ,fuile  inde  apparet ,  ma- 
gnam  illam  ^  celebrem  Vniverfitatem  cppref- 
fum  fuffocatum  iri.  Confideretobfecramm  M. 
T.  quot  (j;  quanta  officia  venerabde  corpits  tUud 
Ecctefia  Statui  tuo  femper  prafiiterit  ;  quo~ 
modo  populos  inflruxerit  Pafioribus  ,  Epifcopa- 
tus  Prdatis,  fuprem^  Curiaa  Confiiiariis  (jr 
Prafidentibtis ,  Concilium  Regium  CancetlartiSy 
Cujiodibus  Sigillorux» ,  Oiiagifiris  Supplicatit- 
num ,  Cenftltariis  ^  Secretartis  publicis  ,  qi  i 
innocentiam  Ecclefia^  puritatem  linguarum,  in- 
tegrttatem  bonarum  literarum ,  immunita- 
tes  aique  libertates  Galli/e  ,  contra  omnes  eos 
qui  illas  opprimere  conabarjtur  ,  propugnartt, 
Breviter ,  qu  im  forte  femperfrenurn  extiterit^ 
inhihenda  vioLentia  ,  doiirtnarum  novarum , 
peregrinarum  ,  dr  tum  Ecciefia  ,  tum  Retp.  prn- 
iudicabilium.  Ecce  igitur  perditam  nunc  eo  mo- 
do^grandem  ijiam  Vniverfitatem.  ^od  equt- 
dem  non  fine  notabili  detrimento  huju<  (jr  UltWy 
hocefiy  Ecclefia  ^  Statits  Tui  accidere  poteji, 
Ne  permiite  igttur  ,  0  Rex  Magae  ,  ut pulcher 
ide  cr  locupUs  fiofculus  Coren^  Gatlia  itg 
Tup  tempore  defiorefat^  cadat.  Nepermit- 
te  ut  dicaturyhanc  magnam  (jr  celebre?n  f^niver- 
fitatem  ,  qua  a  n^ngentu  annis  Juccefiive  ab 
omnibui 


De  Pyopagationc  Iesv 
emmbii-s  Regihus  noftris  afjtecefforibwytanquam 
fars  fummc  neceffaria  &  ejfentialis  EccUjia 
Statust  confervata  ftfitfftreat  fub  Regno  Ludo- 
-vici  Xllh 

Hsc  Serentpme  Rex  ,  httmillima  e(l  pti- 
tio  ,  qua  CMajeJlati  V.  hodie  fupflicat  Vni- 
verfitas  Pariftenfis  ,  ut  chm  Cereum  recipiat 
de  manu  nofira  CMajefi.  V.  accipiat fimal  ar- 
rabonem  fidelitatli  ,  pignu^s  obedienti/e  fn^ ,  ^ 
frotefiationcm  integerrimam ,  (jnod  vel  in fro- 
ffiam  fuarn  ruinam  jurare  farata  fit  potiusy 
quam fallere  votnm.quod  M.T.  fecit.fe  erga  il- 
lam  quam  optime  affeBamfuhje^ifimam  hu- 
millimam  ancitlam  fore. 

Rcx  ficic  plena  hilaritatis  &;  bcnevo- 
lcDiia:  refpondit,  Gratias  vobU  ago^frovefra 
bona  voluntate  :  Fos  itidem  de  mea  certi  eflote-, 
dr  quod  gratam  habeam  vefiram  fufflicatio- 
nem. 

Ex  imprefTo  Lugduni  apud  loanncm 
Cclcricr  cxemplari  Gallico  in  Lati- 
nara  linguara  verfo  anno  1618.  cum 
pcrmiirionc. 

Quid  fiiPRcx  j  fic  mercntibus  pcccatis 
hominum,pauI6  poft,pr^tcrnovorum  Col- 
legiorum  cxtrudioncm  ,  in  ipla  Parifienfi 
urbc  Icfuitis  potcftatcm  fccit  ,  loco  ad  o- 
mnium  prope  invidiamexpofito,ut  in  Col- 
lcgio  fuo  omncs  difeiplinas,  ctiam  Philofo- 
phi«as  &  Thcologicas ,  libere  dcinccps  ac 
publice  profiteti  poiTcnt. 

Iesvitis  /«  Regnum  Navarr^  per- 
mifTus  incolatus. 

IGnatiani  eoerecri  uno  Rcgnonon  fcrc- 
bant:  fcd  ut  Gallico,  fic  ctiam  Navarrco 
&  tota  Afturia  Religionis  fuac  ibi  inftau- 
randx  &  propagandac  causa  dcpofcebant 
anno  1608.  una  hae  tationc ,  non  clTe  diffe- 
rcntia:  caufas ,  cur  uno  Rcgno  potius  quam 
altcro,quod  uni  Domino  gcntihtium  fit  & 
ha:rcditarium,fovcantup  ?  Obftabantcon- 
tra  Afturiorara  acccrrimac  poftulationcs, 
qui  Ignatianos  vchcmcntcc  odcrant  ob  ic- 
requicca  ingenia.  Rcx  autem  anno  1599. 
dum  Bloefis  agcret  articulo  y.Edidalis  fan- 
dionis  ,  pro  Regno  Navarrco  &  Afturia, 
Magiftratui  &  indigcnis  cavcntibus  dc  fua 
Rcligionc  annuerat,  nc  Icfuita^  in  hos  fines 
accedctcnt,  nc  quid  novi  importarcnt,quo 
publica  quies tutbarctur.Nihilominus  Epi- 
fcopis  gcntilitiis  contrarium  depofcenti- 
bus ,  mutavit  Rex  fententiam  fuam,  dccrc- 
vitquc ,  ut  aeque  ac  caetcri  Orditiis  libcre  & 
promifcue  admittercntur  ;  abrogatacon- 
trariafan£Vione  :  Quinirao  profeiTascft,fi- 
bi  in  animo  effc  illuc  tranfmitcere  Icfuicas,. 


ITARVM.  Liher  IL 
qui  epifcopis  focias  manusadhibeant ,  &: 
RomanamReligioncm  rcduccm  faciant, 
Parificnfis  autcm  Curiacxtcriquc  Ordines' 
implacabiliter  cdidum  hoctulcrunt.  Nam 
pr^  ea^teris  mortalibus  Ignatianum  hoegc- 
nus  cane  &  anguc  peius  odcrunt ,  &  longc 
a  finibus  fuis  propulsarunt,rcpcn6rquc  an- 
tca  utSinoncs  &:exploratorcs  mortc  afFe- 
ccrunc  ;  ut  rcfcrt  Bocorcus  in  magno  Fran- 
cia:  ccnfilio  Advocatus  lib.  15.  Commcnt. 
pag-  493. 

Ve  I  E  s  V I T  A  R  V  M  tn  Angliani , 
Poloniam,Tranfilvaniam,Bavariam,  C a  p; 
c^c.  adventu.  ^^* 

Iesvitarvm/«  Angliam 
adventus. 


ANnoDomini  1580.  Robcrtus  Parfo- 
nius  &:  Edmundus  Campjanus  Icfui- 
ta;  primi  Angliam  ingrcfTi  funt,  &  mirificis 
ac  fraudulcntis  artibus  apud  clcricos  &  lai-  "pene^ 
cos  fcfe  infinuarunt.  Nolebant  primo  (a- 
cramenta  adminiftrare  finc  licentia  Saccr- 
dotum  :  polliccbantur  Laicis ,  fe  nihil  ni- 
fi  fpiritualia  tra£laturos  :  paupcrtatem  6c 
humilitatcra  fummam  firaulabanc ,  &  cau- 
fara  Pontificiorura  plurimiim  fc  prcraotu- 
rosfaniftiflirae  proraittcbant ,  quo  fadum 
cftjUtfumma  cum  humanitatcabiUis  cx- 
cipercntur  etiam.  Mox  autcm ,  eum  pc- 
dcs  ibi  paulo  atdius  fixcrunt  ,  infolcntif- 
fimi ,  pro  more  fuo ,  &  prorfus  intolcrabi- 
Icsfadifunt.  RcginseElifabcth^,  &Re- 
gi  laeobo  pcr  fuos  conduditios  indcfincn- 
tcr  ftruxerunt  infidias  ,  cofquc  vel  de  Re- 
gno  dcturbarc,  vcl  vita  privari  conati  funt.- 
nec  Gcfsarunt  feditionibus,  dctra£l:ationi- 
busartificiofiffimcoranes  ,  abfquc  ullodi- 
fcriraine,five  CIcricos,fivc  Laicosim^jctc- 
rc,quos  mctuebant  impcdituros,r>c  perve- 
nircnc  ad  mctara  ad  quam  collimabarK.-  uc 
Ledor  intelliget  infra  ,  cxcapitc  de  illo- 
rura  nefariis  facinoribus,  &c.  in  Anglia, 
&  inprimiscxBcnedidinorum  Anglorum 
litcris  ad  Clcmcntcm  8.  Pontific.crai  Rora. 
miffis. 

lESVITiE  mPOLONIAM 

njeniunt. 

HAud  diu  etiam  antc  Stcphanum  Bat- 
torium    lefuita?  Poloniam  ingreffi 
funt :  in  nulla  autem ,  vcl  parva  admodum    ^ ' 
gratiaapud  proccrcs  Regni  inilio  fuerunt.  rtl',;^ 
Stcphanoaucctn  Rcgecrcato  ,  ciim  farai- "  '^» 
Iiam  BathorcoruminTranfifylvaniajfi  for-  ^''''"^' 
leciiam  in  ^6lonia  firmarc  veilcc,  puta- 
ff  rct 


2,2.(5  Vc  Propagatione  Iesv 

rcr  autcm  ] ut  nepotibus  in  Europa  illuftrcs 
affinitatcs  conciiiarct,  Romani  Pontificis 
fibi  auihoritatc  &  favore  opus  c^Te  ,  lcfiii- 
tas ,  quos  Pontificcs  impcnse  amarc  fcie- 
bacinPoloniaamplcaicoepit,  &  Rigam. 
4.  Id.  Mart.  cijm  vcnifTcc  anno  1582,.  Gott- 
hardi  Vclingi  Syndici  urbis  &  loannisTa- 
ftii  opera  Tcmplum  lefuicis  a  Senatu  ad 
lacobum  impetravit  ,  Hccc  intcrccdcrct 
Gotihardus  Curlandiac  Dux  ,  &  fidcm 
KCgis  oppidani  appcUarent  ,  qui  nihil  in 
Rchgionis  ncgotio  fc  innovaturum  rcli- 
criose  promjferat.  Vcrum  ad  fcdandara  co« 
rura  quereUm  primarium  VibisTcmplum 
viciffim  oppidmis  conceffic.  Rcx  Stcpha- 
nus  quoque  fratri  fuo  Chriftophoro  au- 
dor  fuif,  ut  idem  in  TranlTylvania,  quan- 
tumvis  rcclamantibus  fubditis  faditarcr. 
Infaufti  autcm  hujus  confilii  is  tandera  c- 
vcntus  fuit ,  ut  FamiUa  illa  ,  quam  hac  ra- 
tionc  cxiollerc  &:  ornarc  volebant,  quas- 
quc  tum  aliquot  gencrofiffimis  juvcnibus 
florcbat,  per  corundcm  lefuitarum  infc- 
liccm  panurgiam,  incxtricabilibas  difiicul- 
tacibus  implicaretur  ,  in  quibus  funditus 
fcre  pcriit. 

De  Propagatione  Iesvitarvm 
in  Bavaria. 

leruiu  X  T-Jvebat  adhuc  Ignatius  Loyola ,  quum 
*"art  V  fub  Paulo  IV.  Papa  Bavaria:  Dux  Al- 
veniiit.  bcttus  omninb  decrcvifTetjUt  Socictas  hxc 
Collcgiumln^lftadii  habcrct.  Huc  illum 
intcr  alia  cxcitabat  quoqi  Rcgis  Romano- 
rura  Fcrdinandi  cxcmplum,qui  fimilc  Col- 
lcgium  Vicnna;  non  ita  pridcm  ercxcrat. 
Cura  itaqi  Ignatius  votis  Bavari  annuifTcr, 
aliquot  Socictatis  hujus  viricx  ItaHa  mifli, 
Ingolftadiura  pcrvencrunt,prim6q,  Socic- 
tatis  hujus  in  Bavaria  initium  dcdcrunt  an- 
no  Chrifti  millefimo  quingcntefimo  quin- 
quagcfimo  fcxio.DomiciHum  illis  in  vetcri, 
ut  vocant,CoIlcgio  afiignatum  fuit  ad  annu 
ufq;  1576.  quando  ad  xdzs  ampliores  &  co- 
modiores,  quac  nova:  adharrcnt  Bibliothc- 
cx  gymnafiijComraigrarunt.  Voluit  cnim 
Princcps ,  ut  S>C  Profcflbrum  &  Studioforu 
hujus  Societatis  numcrus  ibi  augcrctur,qui 
&c  pa:dagogio&  Convidorum  extcrnorum 
domicilio  gubcrnando  prxeffent,  fuamquc 
darcnt  operam  novis  parochis  inftitucn- 
dis ;  quorum  vclut  fcminarium  idcm  Prin- 
ccps  crcxit  ,  illorumquc  curac  concrcdi- 
dit.  Hinc  pnrto  in  provcntibus  annuis  fa- 
ula  cft  acccffio.uc  circa  fexaginta  &  fcptua- 
ginta,partim  Thcologi,partim  Phiiofophi, 
&  variarum  artium  ac  linguarum  ProfcfTo- 
rcs,partira  SchoUftioi,fi£  adminiftri  ex  hac 


ITARVM.  Liher  \\. 

Soeictatc  Ingolftadii  bcneficio  Principis 

alcrcntur. 

Anno  Domini  1559.  Albcrtus  Bava-  ^^f'i'^ 
x\x  Princcps  lcfuicarum  CoUegio  Mo-  /4"«- 
nachicnfi  inicium  dcdit.    Locus  Coilcgii 
dcleauscft  a  principe  Monafterium  Au-  ^*^"'"'' 
guftinianorum.qui,ciim  pauci  adeiTcnt,  fa- 
eilepafTuri  vidcbantur,  utpars  hortiipfo- 
rura  in  ufura  novi  hujus  Collcgii  convcrrc- 
rctur,&  illic  fchola  &:  doraus  cxftruerctur. 
Civcs  autcra  Monachicnfcs  male  ab  initio 
crga  Icfuitas  afFcdi  fuerunt ,  U  probia  in- 
gcntia  illis  objeccrunt. 

Cura  etiara  Comcs  Suuickardus  de  ^"""^ 
HelfFsnftcin  Prxfcdum  Landfpcrga:  agc-  fpelg^ 
rct ,  aPrincipe  Albcrto  pctiit  locum,mon-  ^''*«»« 
tcra  fcilicet  arci  Landfpcrgcnfi  vicinum,in  ^^mV- 
quo  fibi  liceret  proprium  lefuitarum  domi-  ^igitnr, 
eilium  exftruerc,in  gratiam  Novitiorum  fi- 
vc  Tyronum,  adhoc  vitasgcnusadfpiran- 
tium  ,  qui  tyrocinii  fui  tcmpus  ibi  abfolvc- 
rent  &  probarcntur.Sic  igitur  domus  illa 
dificata  cft,primum  quidcm,dido  Comito 
fumptus  fuppeditante,  &  aliis  dcindc  ami- 
cis  opitulantibus,  ut  fabrica  intcgra  duobus 
aut  tribus  annis  abfolvcretur.   In  cam  do- 
mum  tradufti  funt  Novitii  anno  ijyS.quum 
antca  in  Monachienfi  Collegio  incommo- 
de  vivercnt  &  verfarcntur. 

Ex  Italia  autcm,Hifpania,GalIia,Anglia, 
Polonia ,  Gcrmania  &  aliis  Rcgnis  ac  Pro- 
vinciis  Chriftiani  orbis,dc  quibus  hadcnus 
diximus  ,  pcnctrarunt  ctiam  in  Turciam, 
Moscoviam  ,  Pcrfiara  :  imo  in  Indiarum 
quoquc  Rcgna  rcmotiflima,in  quibus  olim 
vix  hominis  Europjei  vcftigium  confpc- 
dum  fuit ,  ut  mox  rcfcremus. 

Confiliiim  de  non  recipiendis  I E  s  v  i  t  i  s 
/»  Valefiam  Helvetiorum 
Provinciam. 

ANno  Chrifti  1610.  Icfuitae  in  Vualcfia 
Hclvcciorum  nidificarc,  &  fcdes  fuas 
figerctcntarunt.  Quidam  autcm  ejus  Pro- 
vinci^  Primarius  &  patri^  amans  rcccptio- 
ncm  illorumgravifliraisrationibusfcqucn- 
tibus  difluafitjS^  irapcdivit* 

I.  Principio ,  ciira  in  Concilio  Gcnc- 
rali,quod  fub  Innoccntio  III.  Papa  An- 
no  1115.  Roraa:  habitum  fuit  ,  cxprefse 
fueritdeeretum  ,  ne  ullus  prxtcrca  novus 
inftituerctur  ordo  ,  &  Icfuitarura  ordo 
eontra  Concilii  illiusGencralis  prohibitio» 
ncra  fucrit  inftitutus  :  Scnatus  Vualcfiani 
cft  difpicere,  non  folum  utrum  utilitcr,fcd 
etiam  an  ctiam  an  falva  confcicntia  Ordi- 
ncm  hunc  novum,contra  Concilii  Gencra- 
lis  dccrctum,recipcrc  poflint,eum  pendcce 
Gontro- 


De  Propagaiione  Iesvitarvm.  Lil?ei\  II.  .lj 
controvcrfia.  An  Papafit  fupra  Concilium,  &  Vnus  Rex,  ncmpc  Rcx  Hifpaniarum, 
nihil  fic  innnovandura  ,  &  crcdibilius  fit,  &:c.  )  lcgibus  (ux  Rcipub.  convcniant  : 
ConciliumcflcfupraPapam,  quam  hunc  An  vcib  cjufmodi  Priesbirens  afFcclionc 
fupra  illud.  Hifpaniflis  ,  per  inftitutioncs  Scholafti- 

II.  Cumadhuius  fuftcntationcmOr-  cas  ,  prardicationcs  ,  confeflioncs  auri- 
dinismaximircquiranturfumptu5:Domuf-  cularcs  ,  &  alias  clandcftinas  artcs,  Hi- 
qucipforum  Palatiis  Principum  finc  firai-  fpanicam,  vc!  pcrcgrinam  tyrannidcmin 
]cs:deIicatifi[imaquequecoracdant,bibant-  Vualcfia  ftabilirc  ,  utilitcr  permittcndura 
quc:  pannis  vcftiantur  preciofiflimis.  pluri-  putent. 

ma  ad  fc  rapiant  bona ,  intcgraque  Domi-  V.  Ciim  pr.Ttcrca  Vualefianorum  lau- 
nia  :  fuppclicdiii  utantur  fumptuofiifima,  dabilis  ftatus  abomni  antiquitatc  !iber& 
maximos  auri,  argentique  corrodant  thc-  Dcmoeraticus  fit  ,  &  fucrit ,  Icfuit^eau- 
fauros  (  ut  quandoquc  Principibus  fint  di-  tcra  nuilam  aliara  Rcipub.  formam,  quam 
tiores )  nccaliundc  haieomnia,  quam  ab  tyrannicam  unius  Dominatoris  potefta- 
iis,intcrquoshabitant ,  &:Gommorantur,  tem  approbcnt  .•  Richcomus  cnim  Pro- 
conquiri  poftint :  Vualcfianorum  vcro  is  vincialis  lefuitarum  in  Aquitania  nomi- 
Ct  ftatus  &conditio  ,  uc  non  fuis  tantiam  nc  univcrfa:  Socictatis  in  expoftulatio- 
rebus  indigcant  ipfi  :  fed  ctiam  aliorum  nc  Apologctica  cap.  z9.  circa  principium, 
annona  carcrc  nullo  modo  poffint:  illo-  popularcm  Dcmocrancum  ftatum  furio- 
rum  prudcntiasdeliberandum  pcrmittitur,  fum  appcllat:j  foriiffimo  prudentiflimo- 
an  confultum  fuerit,  hujufmodi  fumptuo-  que  Vualcfiano  populo  diligcntcr  expcn- 
fos  admittcrc  hofpitcs,  qui  per  Pompas  &  dcndum  rclinquitur  ,  an  tales  in  Rcmpub. 
luxum  dcglutircnt  ca  ,  quibus  ipfa  Rcgio  Hofpiccs  admittcrc  fcicntcs ,  volenicfquc 
adfuam  fuorumquc  vitam  parce  fuftcntan-  debcant,qui  cum  Rcipub.ftatum,quo  nuna 
dam  indigct ,  cum,fi  qua:  fupcrcflc  pofTcnt,  laudabiliter  fruuntur ,  vclut  Furiojum ,  im- 
fandiiis  in  paupcrcs,aliofquc  ufus  convcrti  probant ,  &  cvcrfum  eupiunt ,  U  Hifpani- 
dcbcrcnt.  cam  Tyrannidcm  in  illius  viccm  introdu- 

III.  Ciim  eaptatoria:  vivorum  ,  aut   ccrc fatagunt. 

dcfundorum  voluntatcs  jure  civiii  &  ca-  VI.  Adhaie  eum  Icfuitx  non  foliim 
nonico  fint  prohibitar  ,  huicquc  Ordini  Evangclisos,  veluthxrctieos,fcd  &  Pon- 
mos  iSt ,  cos ,  a  quibus  ampla  habct  cxfpe-  tificios  modcratos ,  qui  Evangclicis  favcnt, 
danda  patrimonia,  fibi  adjungcre  ,  ad  o-  aut  cum  illis  foedcra  contrahunr,  vcluthq- 
pcs  divitiafq;  fibi  in  icrris  accumulandas :  rcticorum  fautorcs ,  &  auxiliatorcs,  hofti- 
laudatiflimar  Vualcfianorum  provineix  li&  mortaliodio  pcrfcquantur  .•  Vualcfia- 
eft  ,  aecurate  fccum  cvolvcrc  ,  An  Har-  norum  laudatiflimo  ftatui  cxpcdit,  quam 
pyas  hafcc  ,  eum  Rci  publicsc  &  priva-  diligcntiflimccxpcndere,an  taliura  hofpi- 
ta:  incommodo ,  admittcre,  hoequc  mo-  tum  ,  aut  hoftium  admiflione  &c  inclytam 
do  lcgitimos  harrcdcs  fuis  privari  ha:rc-  Vcnctorum  Rcmpub.  qua:  illoscjccit,  &c 
ditatibus ,  pcrcgrinos  vcrb  illis  ditari,  per-  Hclvctios  Evangelicos ,  qui  illos  nunquam 
mittcrc  ,  eofqiie,  quibus  illa:  maturar  dc-  rcccpcrunr  offendcrc ,  quam  corundcma- 
bcntur,  juro  fuo  fruftrari  vclit.  Iniquif-  micitiam  pcr  illorum  repulfionem,  confcr- 
fimum  profedo  videturfuturum,  utpcre-  varc  malinr. 

grinus  Icfuita  civium'  &:;,legitimorum  hse-  V  1 1.  Pra:tcrca  cum  cjufmodi  in  Vua- 
rcdum  adipifccrctur  patriinoaium  ,  ciim  lcfia  ftatus  fic,  ut  Catholici  ,Evangelicique 
vieiflim  civcs,  vcl  legiismi,  nc  obulum  qui-  in  una  dcgant  domo,  familiaquc,  &C  fr atcr, 
dem  a  Icfuitis  unquam  habcrcnt  cxfpc-  affinis,eognatus,im6  patcr  &  filius,  diverfjc 
dandum.  fint  eonfsflSonis,  &  apud  lefuitas  conftitu- 

IV.  Ciiminfuper  Hifpaniae  Rcx,  an-  tifliraum  fitnullam  aliam  Rcligioncm  pa- 
te  omncs  alios  Rcges  &  Prineipes  Ponti-  ti,  quam  Inquificioncra  Hifpanicam ,  fie  ut 
ficios,  adabfolutam  in  fubdicos  domina-  Evangclicos  ,  ubicunquc  pofTunc,  tribu- 
tionem  eontcndat, &Icfuit£E  cundem pro  lent ,  pcrfcquancur  &cxpcllant :  Vualc- 
fummo  Patrono  &:  Bcncfadfeore  agnofcart.-  fiani  fapicntiflimi  facile  dijudicarc  pofTunr, 
cuictiarft,  ob  fummaab  eoacecptabcncfi-  an  non  cx  illorum  horainura  rcccpta  do- 
cia  arftilfime  fc  obftridosfatcntur,ae  pro-  drina  (  qui  nc  Rcgibus  quidem  Evangcli- 
pterca  eommodo  quoquc  ipfius  ubiquc  lo-  cis  corundcmquc  fautoribus  parcunt  )  Pa- 
corumpro  viriliinfcrvircfl^adcant.-  rcdif-  tcr  in  filium  &  eontra  in  fc  inviGcm  iliis 
fimehic  faduri  vidcntur  Ordincs  Vualc-  parricidis  inftiganiibus  ,  irritabuntur ,  cx 
fiani  ,fi  perpcndant ,  an  Icfuitarum  princi-  araieis  iniraici  rcddcnfur  ,  &  Provincia 
pia  ( qualia  funt ,  unus  Dcus,  Vnus  Papa,  fcditiombus  ac  tumultibus  proptcr  Reh- 

f  f    1  gionis 


iiS  Ve  Propagatione  Iesvitarvm.  Likr  II. 

gionis  diverfitatccn  replcbitur  ,  mifcrn-  potcftatcm  fe  puniridcberc,autpofrcdi- 
maqac  quam  Dc^s  avcrtat ,  non  folum  re-  cant:  Laudabiii  Vuaicfiauoru  n  Piovineix 
rum  omniurn  perturbatio,  lcd  horrcnda  confidcrandum  relinquitUr ,  an  h.jjurmodi 
fanguinisctfuliJ  confcquctur.  liberos  Dominos  &  txlcgcs,  falva  Rcpub. 

•VIII.  D.cindc  ,  cum  nihil  Reipub.  falvaqucauthoiitarc  fibi  a  Dco  eonccifa  a- 
Chriftiana:  &:  libcra:  falutarins  atquc  uti-  pudfc  admittcrc  dcbcant. 
hus  fit,  quam  civium  hberos  intclligcntia,  X  1 1.  Item  ,  cum  nulla  Rcfpub,  citra 
fapicniia  &c  vcra  pictaic  imbui ,  ad  veram  cenfum  ,  Dcciraas ,  &  c^tera  tributa  diu 
Dco  lcgitimam  patrix  ,  &  naturalcm  Pa-  confiftcre  po/fit ,  ^  lefuitx  fcmct  non  fo- 
rcntibus  ,  omnibufque  dcbitam  obcdien-  lumlurifdidioni&oncribusomnibuscivi- 
tiam  prarftandam  ;  Icfuita:  vcro  tencros  U-  Iibus  &  pubheis  eximanc  ,  fwdetiam  opri- 
bcrorumanimosjcecaobcdicntiaimbuanr,  mosfundos,  agros&domos  (  quorum  o- 
&  intclIcdu,iationc  &  judicio  privent,cof-  mnium nomine  poffcflorcs  civiles  cenfum 
dcmque  a  parcntibus  veiut  plagiarii  abdu-  contribuiiones  ,  cacccraquc  omnia  onera 
canr,&  in  lcgitimos  Magiftratus  ad  omnia  pracftant:)fibi  Gomparcnt,corumque  cocm- 
fufquc  dcquc  fcrcnda,armcnt;Prudentiffi-  pcione  8i  acquifitionc  ^rariu  pubhcum  dc- 
mis  Vualefianx  Reipub.  Adminiftris  diii-  paupcrent,atquenonfoJuraRcmpub.cncr- 
gcntcr  confiierandum  eft,an  iftius  impie-  vcnt,  fed  ctiam  cactcrorum  civium  bona  &: 
tatis  &  inobedicntia:  Dodores  falvapatiia  patrimonia  intoicrabihbus  oncribus  gra- 
poteftatc,falva  lcgitima  fua  authoritatc,  &  vent ,  unde  pierumquc  maxima:  Rcipub 
vera  crgaDcum  pictatc  ,  in  Vualcfia  ad-  perturbationes,atquc  adco  cvcifioncs  ori- 
mitterc  debeant.  rifolent  :  Vualefianus  Scnatus  diligentcr 

IX.  Adhasc,  ciim  nihilltafitfacrum  expendac  ,  an  cjufmodi  Fucos  in  Rcpub. 
atque  re!igiofum,quod  Icfuitac,  citra  uliam  admittcrc  confultum  fuerit :  cum  iniquifl 
revcrcntiam  in  puivatum  fuum  luxum  con-  fimum  fic ,  Rcgionis  &:  bonorum  tcmpo- 
vcrterc  non  ftudcant,  licet  a  majoribus  in  ralium  commodis  uti ,  frui,  &aboncribus 
pios  ufus  deftinatum  fit:  Rcvcrcndus  Vua-  temporalibus ,  publicis  &  communibus  li- 
lcfia:  Epsfcopus ,  totufquc  clerus  ,  ctiam  berumcfTc. 

maturc  fecum  pcrpendcre  debcnt,  num  e-       X 1 11.    Item ,  cum  ab  ad  fupra  didas 
jufmodi  Corycaeos,Sacrilcgos,Harpijas  &   omncs  caufas  gravifilmas  ctiam  accedat 
Indupcratorcs ,  fibi  ipfis  adjungctc  utilitct   hacrcfcos  crimcn ,  &  Icfuitic  ab  ipfis  ctiam  Hecex 
poflSnt  i  ciim  ccrtum  fit,  vbi  hoc  avium  gc-   Cathoheis  haircfcos  aecufcntur  [  uti  apcr-  ^^^^' 
nusfemcl  ibi  nidificavcrit:ad  corumcan-  te eonvineitur  cxlibro  illo,  qui  Catochif- 
tum  &  fiftulationcm  ipfis  fore  faltandum.-  mus,fivc  cxada  vitar,  dodrincxque  lefuita-  p*^""^' 
dumalios  Romam  cxcurrerc  cogcnc,alios  rum  dcmonftracio,  infcribitur ;  ]  &nullum 
canonicacu  &  pracbcndis  fuis  privabunc:a-   ciimen  ipfa  hjcrcfi  Cacholicis  magis  exo- 
lios  hxrcfeos  infimulabuncEpifcopusfum-   fum  fit  Scnatus,  Populufq;  Vualcfianuscx- 
matim  &  elerici  fibi  accidiffe  brevi  expe-   ade  pcrpcndat,  An  cx  Reipub.  &  Ecclcfijc 
rientur,id  quod  proverbium  hzbct  iTurdut  ufu  fuecic,utriufquecvcrforcsin  Rcpub.to- 
fpfe fibi  malum.  Icrarc. 

X.  Vualcfianis  Abbatibus  ac  Rcligio-       XI  V.    Cum  dcniquc  unumqucnquc  nb  u^ 
fis  quoquc  qui  opulenca&pinguiafua  Mo-   l^(^-ni^m  Fotum  cotc£obedie»tiithccic  o^ov- 
naftcria poftidens  ,  asque  matutc  confidc-   tcat,quo  iurac &  poiIicecur,fe  quodcunquc  ^mr"ft' 
randum  videtur,An  Dominos  Icfuitas  brc-  fuils  ipfi  fuperio5jufierit,fadurum,qu^cun- 

vi  vcl  fucccfToresvelbonorumfuorumpar-   que  cciam  mandaverit,  jufta  cfTc  ccnfurum  "Sf"' 
ticipcs  habcre  vclint:        enin^  vultttrmi-   &  contrarium  fuum  judicium  fcntcntiam-l 
lHo:id lefuita  ejl  Monacho.  que  per  coccam  ,  ut  vcrba  conftitutionis  i-  ^il^fJrZt 

XI.  Itcm,  cum  nihilccttiusfit,  quam  pforumfonant,obcdientiamabncgaturum: 
quod   vcra  omnium  Rcrumpublicarum  an (jjufmodi coscitatis  Dodorcs  &  Scdu- 
cranquillitas  a  legitima  omnium  fubdito-   dores  in  vifeeribusRcipubl.  tolcrare  utile  '^Jolum 
rum crga  Magiftratum  politicum  >obcdicn-  fic,quivis dc  populo  facile judicavcritjCum  2^^'^"' 
tia  depcndcatjomnifqueRcfpub.  poenis  &   rpGcnti  cxperientia  compertumfit ,  quod 
pracmiis  contincaiur  ;  Icfuifac  autcm  ejuf-   ex  illius  modi  ccecx  obcdicnii^  prjcce-^""*'"' 
modi  Dominifinc  ,  qui  null»  Magiftracui   piis  malcdida  filiorum  in  parenccs,  ino-, 
policico,  iino  ncc  ipfis  Epifcopisfubditi  ef-   bcdicntia  ,  turbulcnta  civium  &  fubdi- 
fcvelint  :  ac  fi  forre  rcclusaliquod  flagi-   torum  in  Magiliratus  ,  Principcs  &  kc- 
tiu(nvccoramifi(Tc  dcprehendantirr  ,  ncc   gcs  Rcbcllio  j  quid  ?  infanda  in  facras 

pcr  M.-igiftratus,ncc pcr  Epifccpi  propriam    Rcgum  &  Prineipum  pcrfonas  parricidia, 

fuprcraa. 


Cap. 
III. 


Indiam 


\    V:  Propdgatione  Iesv 
fuprcma  oraaium  Rcgnorum  &  Rcrum- 
pub  mala  provcniaoc. 

His  aliifque  rationibus  Vualcfiani  adda- 
di  iunt,qu6dlefuitas  Seduni,quae  cft  Mc- 
tropolis  (ux  Provincia: ,  &  Tcdcs  cathedra- 
lis.haacnus  rccipcro  nolucrunt, 

De  Inc;re{ru  I  e  s  v  i  T  a  R  v  M  In- 
diam ,  eommque  in  Indiis  propaga- 
tione,  profectuc^^miraculis. 

PEtrus  Matzarcnius,  ut  fupra  indicavi- 
mus,qui  pio  Lufitanise  Regc  loannc 
lcgati  muncrc  fungcbatur  ,  petiic  a  Papa 
Rcgis  fui  nomine  ,  ut  cx  dcecm  Ignaiii 
Loyol^E  fociis  aliquot  promulgandi Evaa- 
gchi  causain  Indiam  mitteicntur  ,  cujus 
Provincix  ab  Idolorum  cultu  ad  Roma- 
nam  fidcm  craducendq  Rcx  magoo  dcfide- 
rio  tcncbatur.  MifTi  igitur  funt  cx  iUis  duo, 
ncc  cnim  plurcs  conccfrit  Loyola,  cujus  ar- 
bitrio  cotam  rcm  Papa  permifctat.Franci- 
•  fcus  Xavicr  Navarienfis  &  Simon  Rodcn- 
cusLufitanus  Viyifiponenfis  ,  AnnoDo- 
mini  1540.  Tcm  Fr^ncifco  Xavcrio  in- 
d»a  deftinata,  S»mon  autem  Rodcricusin 
Lufitanjarctcntusfait  ,  uc.quoniam  ad 
Loyoiam  ald  plutcs  fc  jam  adjungcrccos- 
pcrancinfticucndo  in  Conimbriccnfi  Aca- 
demu  ipforum  Collcgio  ptajelTccquod  vc- 
lut  fcminarium  foret  eorum  ,  qui  deinecps 
inlndiam  fupplcmcnti  causa  mitiercntur. 
Ei  Gollcgio  RexVcaigahum  annuorura 
Guod  fatis  cffct  ad  Socios  ccntum  alcndos, 
quitamen  numcrus  poftca  duphcatuieft, 
litcrifquc  crudiendis,attribuit. 

Xavcrius  autem  Anno  1541.  cum  In- 
dioc  Prcf.ao  Martino  Alphonfo  Sofa  V- 
fyffiponc  d.fccftli  :  itincns  comiicm  fc- 
cum  duxit  e  Societatc  Italum  nomme 
Paulum-  In  Indiam  pcrvcncrunt  Majo 
mcnfe  Anno  154^.-  ac  Goam  tandem  ap- 
pulcrunt.  Ibi  cum  aUquot  mcnfcs  vcr- 
faius  elTet  ,  in  cam  oram  difccflit ,  qua: 
vulgo  Ccmorini  caput  ,  feu  Promonto- 
rium  dicitur  ;  ab  urbc  Goa  paffuum  fex- 
ccnta"  milha.  Ea  gens  quondam  a  D-Tho- 
ma  Apoftolo  ad  Chriftura  convcrfa  i  led 
qu3c  jam  Chriftiani  prxtcr  nudum  nomcn 
habcrct  nihil.  Indc  vcro  in  aha  Rcgna  ac 
provincias  fc  contulit,ut  in  cjus  vita  proh- 
xe  indieatur. 

peMiraculis  i  Iesvitis  in 
India  editis. 

tTVnc  Xavcriumalii  quam  plunmi  fc- 
Xqucntibus  annis  fubfcquuti  funt  pc- 


ITARVM.  Likr  II.  119 
riculofis  navigationibus ,  &:novas  has  in- 
fulas  fuis  fupcrftitionibus  imbucrunt :  ubi 
ctiammuita  cos  edidilTc,  &  adhue  quo- 
tidie  edcrc  Miracula  cx  laponicis  ac  In- 
dicis  illorum  rcferunt  ac  g'orianrur  litc- 
ris.  Aftutiorcs  in  hoc  quoquc  quam  rcli- 
qui  Monachi ,  qji  multa  Mnacula  ab  fo 
fuifquc  cdita  gioriari  funt  ohm  mtct  cos 
quibus  cum  habitaruRr^tqtic  vixerunt ,  in* 
quibus  facilc  fraus  5£  im^^oftura  dcprchcn- 
dipotuit  ,  quum  fcirent  illi,  autnihilun- 
quam  fimile  quid  acctdifte  ,  aut  fraudj  aH- 
qua  ac  dolo  ca  pcrpctrata  fuifTc.Icfuitac  igi- 
tur  apud  nos  in  F.uropa  coramorantcs  mui- 
ta  fpargunt  dc  fuorum  Miraculis  apnd  In- 
dos  &  Anripodas  cditis,  nc  faifitas  cogno- 
fci^oflit.  Quiscnimad  ha;c  eognofccnda 
explorandaquc  eo  ufquc  cxcurrerct  auc 
pcnetraret? 

Bcllarminus  enim  libro  4.  dc  Ecclcf. 
milic.  cap.  14.  Hoc  nojlro ,  inquix-tjecuh  cla- 
Tttit  in  I/tdia  omm genere  CMinculorum  B.  V. 
Francifcm  Xaveritis  Societatis  lefu  Presbyter. 
Ibidcm:  Ferita^i'\v,c\'3'\x^  Miraculorum  Xaver^ 
confiat  ex  Indicts  literu^quas  tjs.qui  cum  Xave^ 
rio  verfahanturjouc  mijerunt ,  cte.  Acoft  a  de 
Procur.Iud.fai.iib.z.c  io./«  hunc,'\ViC\mi  ocit- 
los  con]iciamm.,virum  Abojlolicd  vita^  cujus  tot 
tam  magna  figna  referuntur perflurimos  eof- 
que  idoneos  tejles,  ut  vix  de  alio>  exceptis  Apo- 
Jlolts,  ^lura^  majoralegantur.  Ozorius  Icfui- 
ca  tom.4.  Concion.Conc.dc  obitu,H/V,  in- 
quitiX averifts  erat  novi  Mundi  Apojlolusinnu- 
mera  patravU  Miracula,  Dtemanes  ejecityCacos 
illuminavit,&C6. 

Horatius  Turfclinus  lefuira  ,  qui  vi- 
tamXavcrii  confcripfit  libro  6.  cap.  1.  re- 
fcrt ,  cum  futura  pra^dixiffc,  inttmos  fcnfus 
cordium  noviffc  ,  coecos  ,  claudos ,  mutos , 
furdos  ,  lcprofos  &t:  incurabiles  morbos 
quampluriraos  fanaire,  rccicacionc  faltcm 
nudafupcrcosarticulorum  Fidei  &  Evan- 
gelii,Lib.i.c.7.narrat,cum  uno  tcmporc  fe- 
ptcm  moriuoscxcitafTc  &c  priftine  vit.i;  rc» 
ftituilTc  :  intcr  quos  fucrst  Ethnica  pucUa, 
quac  ciira  primum  furrcxiflct,  Xavcrium  a- 
gnovcrit ,  patriquc  fuo  dixerit  ,  Ecce  hio 
cft  illc ,  qui  animam  mcam  ex  inferno  cri- 
ripuit&liberavit.  Rcferc prxterca  rcm  ha- 
dcnus  inaudicam,  quod  multas  Indisc  gcn- 
tcs  ctiam  per  Vicariqs  fuos,qui  fcre  nuliara 
fidci  Chriftiansc  cognitioncra  habucrint, 
convcrtcrit:  multofq;  fanarit  atta6l:u  folum 
fui  Pater  nojler,  ut  vocant.  Quodctiam, 
dum  Mcliopori  fucrii  cx  opulento  cive 
loci  illius  multos  Dasmoncs  cjcccrit  pcr 
pucrum  tantijm  ,  impofitionc  iignca-  Ciu- 
cis  &  lcdiync  EvangcIii,D^monibus  vchc- 
raenter  indignantibus ,  quod  pcr  pucrtim, 
ff  &:qui- 


2,10  Propagatione  I  E  s  v  i 

&  quidcm  Ncophytum  pellcrcntur,  Idcm 
Turfclinus  lib.5.  cap.4.  &  1 2. .aliquot  Mira- 
cula  commemorat,que  poft  raortcm  ctiam 
cdidcrit. 

De  Aquabcncdida  etiam  multa  Mira- 
cula  cjus  virtutcin  India  patrata  magnifiGe 
prardieat  in  Epiftola  Duartcs  a  Sylva,quod 
ncmpc  ca  a:grocorum  corpora  ,  ncn  alio 
mcdicamcnio  curcnturrcodem  quoquc  A- 
lexipharmaco  multos  priftina:  valetudini 
reftitutos,&  alios  raorbos  coraplurcs  in  In- 
dia  pulfosj&a  Da^monibuslibcratos  Con- 
falvus  Fcrdinandus  tcftaturlibro  3.  Epifto- 
larum. 

Taiuia  Aloiiijs  Froes  in  Epiftola  dc  rcbus  lap- 
De;"^"'*  ponicis  Miraeulum  ,  fcu  potius  fabulam 
narrat  mirabilcm  dc  multiplicacionc  Jg;jo- 
rurn  Dei.  Allatam  fuifTc  inquit  pyxidulam 
ecrcarum  Agni  coelcftis  Jmaginum  ,  quas 
Pap.  Roman.  confceravcrit ,  cas  a  quadam 
anu  &  aUjs  cxpctitas  clTc  tanta  aviditatc,ut 
ceram  in  partieulas  minuciftimas  fccarc 
coadi  fucrint ,  qua:tamcn  una  millc  quin- 
gsntis  actriginta  fuffcccrint ,  quasomncs 
vcl  argcntca ,  vel  senca ,  uel  ftannea  thcca 
inclufas ,  cum  nominc  Icfu  fpinca  eoro- 
na  circumdato  ,  &  eum  tribus  ad  imam 
cruccm  elavis  incifis  rcligiose  eonfcrva- 
rint.  / 
'MirM.  iftis  autcm  Miraculis  omnibus  fides 
/?w2ir  dubia,vcIprorfusnuHa  habcri  dcbct.Fran- 
inudiA  eifcus  cnim  de  Vid.  Rcgius  Profcffor  in 
'^uTfides  Salmanticcnfi  AcadcmiaRelca.j.  prop.  5. 
habedM.  Nonfitu  y\nQ]mz  y  mihi  lifjiuet  an  barbaris 
Indis  fides  Chriftiana  ita  a  nohis  propofitafue- 
rit  &  annunciita ,  ut  teneamur  credere  fub  no- 
vo  peccato.  Nam  Oliiracula  ^ figna  n  v  L  l  a 
AVDio  ,  nec exemplavitd adeoreligiofa y  i- 
mo  contra,  multa  fcandala  &  impietates  :  un- 
de  videtur  ,  quo^  Religio  Chrifiiana  non  fit 
iis  fatis  commode  (jr  pradicata  ,  nt  illi  te- 
neantur acquiefcere.  Acofta  rcrum  Indica- 
rurp  tcftis  oculatifsimus  &  fidc  dignifli- 
mus,  hbrodc  procur.  Ind.  fal.  6.  cap.  4. 
S^defi  ,  inquit  ,  pr^dicatio  nofira  ?  quAfi- 
ducia?  fizna  quidem  non  edimm.  Etcap.  iz. 
Nos prodtgia ,  quihus  Evangelicas  voces  confir- 
memm  nuUa producimus.Ez  csLp.iy.Neque  ve~ 
ro  eft  opus.Bonu  operibus  ita  lucere  coram  homi- 
nihpu ,  ut  videntes  glorificent  Patremy  qui  efi  in 
coelis^ed  omnium  ad perfuadendum  Miraculum 
potentifiimum. 

Mirum  ctiam  cft,  fi  tot  tamquc  fplendi- 
da  fucrint  Icfuitarum  ,  imprimis  Xavcrii 
Miracula,  uc  vir  tantus  tcftimonium  nul- 
lumfidcdignum  accepcrit,  prarfcrtim  de 
Indorum  juic  cx  profcflbdofte  accuratc- 
qucdifputans.  Secundo,  non  foi^im  Icfui- 
tis,  fcdctiam  aliis  funtad  manum  hodi^ 


TARVM.  Liher  II. 
ipfiusctiam  Xavcrii  dc  rebus  Indicislitc- 
rx ,  mirabiliorum  quorundam  plenilfimaf, 
Miraculorum  autem  Apoftolicorum  ina- 
niffimaf.  Nicolaus  Pimenja  Ptovineialis 
Indiac  Oricntalis  vifitator  cpift.  ad  Claud. 
Aquavivam  pag.6.  Infidelis  quidam.fcnbix, 
calumniator  catechumenum  recens  converfum 
irridensj  latere  tn  caput  ada^lo  humi fiatim prc- 
fternitury  percufior  nullus  offendi  potuit  :  itique 
non  duhitatum  efi  divinam  vindiclimfutfi^\ 
Rurfus^ag.ii9.o<///«w maledicum  calumnia- 
torem  vita  Patris  Heriquezi  quia  Xaveriomif 
fus  erat  ,  Deus  hoc  prtbro  cafiigavit ,  ut  quO' 
ties  eloqui  vellet  magna  Lingua  parte  ex  orc^ 
exerta.  ,  ita  prapedtretur ,  vt  intelligi  non 
pofiet.  Pap.  27.  ibidcm.  Nave  evtrsa  infiu- 
mine  turhido  ,  alii  nofirtim  \  eramus  numero 
1 1 ;  natandi  periti ,  pertculum  evasere :  ego  i» 
fundum  prolahor,  nefcio  qtioinodo  emergo  ^  ca- 
pite  fuper  undxs  elato ,  video  me  a  famulo  Pau- 
lo  adripam pertrahi.  Ibidcrn  pag.  77.  Nos  fe- 
bri  correptos  Deus  fanitati  refiituity  nuUo  rtme- 
dio  hominis  fretos^prdter ftibii  potionem,^  vena 
incifionem.  . 

Nullum  horum  oranium  cft  Miraculum 
Apofto]ieum,quo  cjiciebant  D^^moncs,  fa- 
nabant  mufos,e(Eeos,&:G. 

Inquies.hoc  modcftiac  Icfuitarum  argu- 
mcntum  fuiffe ,  non  impotentia:.  Sed  cft 
ha:c  tergivcrfatio  ,  ut  cx  ipfo  Xavcrio  pro- 
bari  poteft.  Is  enim  hbro  z.  dc  rcbus  Indi- 
cis  Epift.^.adSocictatcm  KomXylnhac,  in- 
quit,  Infula  rem  vidi  incredibilemy& ante  hoc 
tempus  inattditam.  Caprum  vidi  la6ie  fuo  par" 
vos  alentem  hoedos  \  uhere  enim^  quod propege- 
nitalia  unicum  hahet ,  tantum  la^fis  reddebat 
quotidie-,  quantum  fcutella  capere pofiit.Ego  ipfe 
r&n  perjpexi  his  octUis.neque  enim  aliterut  cre- 
deremyadduci  fotuiffem,  6ce.  Si  Xavcrius  hoc 
nature  Miraculum  tam  dihgcnter  invcfti- 
gavit  6C  in  noftrum  orbcm  fcripfit ,  ccrie  fi 
quacipfe  Miraculacdidiflfet^ncquaquam  fi- 
lcntio  pr^tcriifTcr.  Ncc  cft  ha:e  modcftia 
appcllanda  in  Xavcrio  &  aliis:  alioquin  A- 
poftoli  immodcftix  aceufandi  forcnt.  Do 
iis  cnim  Lucas  i^.e.CcribivTranfeuntes  j4po- 
fioli  retulerunt  quanta  pereos  fecijfet  Dominut. 
A^.l^.Enunciantes  quantaperfe  feciffet  Dem. 
Fcrus  in  h^c  loca.-^/^^o/^inquit,  exjponunt 
Spiritus  fan£ii  virtutem  ,  ut  a  multis  pro  collata 
in  Gentesgratia ,  gratix  dicerentur  Deo.,  ^  mu- 
tuafide ,  confirmarentur.  De  his  gloriandum^fi 
Deigloriapromoveatur utproximus  ai\uve- 
tur.  Non  enim  feipfos  comntendant  ^fed  Dei  0- 
peraut  Chnfius  pracepit  damoniaco,  CMarc.i^. 
DavidetiamtnPfal.  \Q\  dicity  Narrate  omntA 
rnirabilia  ejus. 

Prqccrca ,  fi  ncccffirium  fuit  lefuitis  ali- 
quod  in  convctfione  Indorum  Miraculuni> 
cum 


De  Propagationc  Tesvitarvm.  Lii^er  II. 
tum  illud,quod  pcr  fe  clt  ad  alicnigenas       R^rfus  idcm  ib.dctn' cap.  4.  r.r.  W.T 
Bai.oncs  raax.mc  ncccfTanum  ,  vidcl.cet  inqmt.^ofir.ru^fcnj^ppj,,^:^^^ 
vanarum,&pr^rcrtimlnd.carum  l.ngua-       / Wp.... ..r^.os pe.e^r^fe  EvaJe- 

lumdonum.Achocprqrid.oIcfu.t^omncs  lium^edad JpcctemumumreceptL  NeLi 
deftituti  funt.  Ergo  ctc.  Conflqucntu  ma-  e.irn  „,„poffe  ,  ^ut.ft  t„sim^  }e„f,b^  ,,4,, 
jor.s  probatur.Fcrus  .n  h^c  vcrba  Ador.  z.  egtjfet ,  copiofos  m.mfeflofqne  fruL  cer.ere- 
Et  apparueru»t  eis  dtfferttt^  t^gu^^^c.Necef  mt.s.  ^td  enimpoter^ttu,  ve>bo  Dei  >  auid  ad 
fartum,  inquit  ^erat  novu  t/k  Ecclefu  ^difca-  tmmutandos  homines  efficacim  ?  0\iiht  fanh 
torikfs  linguis  var^s  locjui ,  ut  ab  omntbtu  tn-  monflri ftrnile  jemper  eft  viftim ,  inquit  idcm 
tef/igerentur.  Ob  eamcaufam  restttutt  Apoflolis  lcfu.ta  .bidcm  hbro  j.cap.z.  intertot  millia 
Deu^ommum  Itnguarum  exa^am  notittam,  Indorum  Chriftiano  nomtne  don  xtoru  tam  eff^ 
qui  opm  habuerant  ad  Evangeit^  negottum  ex-  rarum  qui  Chrtjlum  agnofcat ,  ut  quod  Eph/fU 
pedtendum.  oLirn  de  Spirttu  S.  Paulo  rejfonderunt ,  popnt 

r     •  T  tifr^are.  (  Necjtte  an  fit 

Impedimenta  converhoms  In-       Chnjlu^ audivimiK.  H,cc      H:x  eft.  Indos 
DORVM  ad  Rcligionem  convcrtcrc,  hoc  cft  afiiics  in  miilos :  par 

Chrifitanam.  cuira  cft  in  utrifquc  bruta  ignorantia. 

Dc  eodcm  Andra?as  Vcga  opufc.  de  Fi- 

ACofta  Icfuita  de  cxiguo  profedu  In-  de  SC  Openbus  quGeft.  3.  ^,tdam  ,  inquit , 
dorum  in  Chriftiana  Rcligione  ,  &  hoc  noftro  tempore ,  habentcs  zelum  Dei  ,  fid 
modo  convetfionis  adfidcm  ,  fic  porro  non (^cundtim fcientiam  y  Indos  ad Baptifmum 
fcr.bit  libro  quacto  de  Procurand.  Ind.  fa-  veniemes  ,  indifcrtminatim  admiferunt  nulli 
lut.  cap.  3.  ^ccufanty  inqiMr ,  noftrilndo-  faeia  inquifitione  de  vita  &  mortbu<  ,  imo 
rum  tarditatem  ,  ad  capiendi  UMyfteria  ftdei,  nulla ,  vel pene  nuUA,  tjs  tradita  do5lrina  ,  de^ 
fruftra  in  ijs  edecendis  tempm  teri  :  denicjue^  vita  (j^  moribit^  ncceffario  fervandts  :  fed  hoc 
poft  annosjim  quadraginta  ,  ab  Evangelij  in-  folo  contenti.quodprepofitis ftdei  articitlis.crede- 
greffu  ,  in  tam  immenfa  turba  ,  vix  quemquam  re  fe  rejjondeant ,  velle  baptizari.  Revocare  eos 
qut  Symboli  duo  capita  intelligat ,  quid Chrtftm  ab  hoc  errore  dcbutt  clludchrifti  ,  Nolitefan- 
fit ,  quid  vita  aterna ,  quid  Euchariftia ,  veL  £lum  dare  canibu^, 

crafte  agnojcat ,  reperiri  :  pecudes  potius  ha~  Acofta  rurfus  libro  i.  de  procur.  Indo- 
bendos ,  quam  hemines.  Verum  ,  qui  ifta  ja-  rum  falutc  cap.z.  Notitia  qu^dam,  inquitj^^r- 
{{ant ,  rejpondeant  mihi ,  qua  diligentia  ilii  e-  nuis  I ndis  offertur ,  ut  vel  facite  repudietur.vel 
Tudiantur.  Recitant  iUis  bis  terve  in  hebdo-  ita  recipiatur  .  ut  non  pernicioftus  deferatur. 
mada  Symbolam  preces  y  idque  Hijpani-  Sjt^dita^.Simulatoriam  fan5litati.s JJtciemprA- 
co  idiemate  ,  jubentur  denique  Hijpanica  ha>c  ferunt.non  colunt  Deum  j'erio,nec  credunt  ad]u' 
difcere-^quorum  nefyllabam  quidem  intelligunt,  ftitiam.E^  hb.6.c.3.tcftatur,4^  Hijpanis  ^  le- 
f^r  pronuntiant  ridictde.  Fulgarit  tamen  &  tri"  fuitis  muttos  Indos  comra  ipforum  voluntatem 
tU4  de&rina  tradendx  ifte  eH  modi4Sy  ubi  exqut-  baptizari. 

fitiui  res  agitur:  Sacerdos  Sermone  Indico  com-  Idcm  lib.^.cap.  4.  Expende ,  inquir,  omnia 
pojita  qu^dam  in  Cathechifmiformam  recitat,  fubtiliter  ,  invenies  tarn  tenuis  d'  inopis  meftis 
citm  tamen  lUe  litfgU£  Indtc£ prorftu  eH  ir,fans:  apudlndos  potijstmam  caufim  in  eo  effe,  quod 
quod fi  peritfts  fit ,  quod  raritm  e(l ,  tamen  My-  divinis  ^  occtdtis  qutdem  ,  jed  jujiis  co/sjiiifs, 
Jleria  fidei  neque  explanat ,  neque  vere  fatit  antiquis  Gemibus  prxdicatores  fuerint prdtdica- 
novit  \  quis  vero  unquam  Cathechtfla  rationem  tione  fua  digni ,  cum  noftri  tam ftnt  fkrique^ 
.^auditorumexegit  i  Denique  perinde  Indis  do-  indigai  ,  ut  longe  plus  evertant  &aiftipent, 
eirtna  traditur,  atqtit  cum  a  M edicis ftipis  colli-  quam  4tdifcent  atque plantent.  Et  h  b ro  p r i mo 
genddt  cAUsa ,  precationes  aut  verfus  aliqui  can-  cap.  18.  Equidem  certus  fttm ,  fi  Evangelij  itit- 
tiUantur ,  qui  tllud  tantitm JpeUant ,  ut  dicen-  troitus  in  has  regioncs  is  extitijjet,  quem  Evan- 
do  ipfi  adfinem  ufque  perveniant  carminis :  w  gelij  conditor  maxime  decuit ,  non  altos  iftius 
trum  vero  auditores  vel  attend^nt  vel  deleSien-  progreffus  futuros  futffe ,  quam  quos  in prima  ^  " 
tur.pecunia  jum  acceptd ,  nen  admodum  cttrant.  i^poUolica  Ecclefia  legimus  ,  ^-r,  Ec  libro  4. 
Tota  igitur  cathechizandi  ratio  umbmtilis  ^  cap.5.  ReBe  &  prudenter  fcriffit  Polus  rerum 
ludicra fimilis.  Hxc  omnia  Icfuita.  Hxc  lc-  Indicarum prudens  indagator  ,  tribus  de  caufis 
gcnti,  lubit  illud  apud  A.GcUium  (  quod  in  tam  multo  tempore  tam  medicum  promovtffe.^ 
lefuitas  Catechiftas  &  corum  Gatcchumc-  Evangelitm.  Primiim ,  quod  cxempla prava 
BOS  Indos  pracclate  convenit  )  citm  untts  noftrorum  hominurn  pr^dicationi  EvangelicA 
loquitur  ,  quod  alitu  non  intelligit ,  fimile^  derogarint :  deinde  ,  qttod  in  cognofcendis  ex- 
ejfe,acfiallerhircum  mulge*t  ,  altercribrttm  Jiirpandifqueerroribus.fuperftitiofifqueopinio- 
fufponai.  ntbus  nuUamyntdicatores  operam  coUocarunt^ 


2,11  De  Propagatione  Iesv 

&:c.  Ibidcmcap.  il.  Oquot  Zarh.n.  itami-' 
fere  corruere  ?  ut  merito  ululare  debeat  ahiesy 
cum  viderit  altifi.  (jr  nohilifirnos  cedros  Li- 
bani  cecidijfe.  Ibidcm  cap- 15.  PrdcUre  age- 
retur  cim  rebus  Indorum  ^fi  Sacerdotum  ea  fal- 
tern  modeUia  e(feti  ut  non  jolutioris  vitA  lice»' 
tiam  qu^rerent ,  &:c.  Lib.  i-  Solent  plurimum 
Ind&rum  converfionern  retardare  pejsimi  exem' 
pli  mores.L\bry.ca.p.$.  Non  alia  ex  caufa  mer- 
catores  negotiantur  ,  vel  judices  praftdent ,  vel 
Sacerdotes  plerunqiie  Evangeli^^nt ,  quhn  Jpe 
argenti  &  <^i*ri  :  argentum  Cr  aurum  |?  fe  fuh- 
ducit  cx  eculis  ,  omnium  civilis  ^  facerdo- 
talis  concurjus  hrevi  evanefcit  ,  &  quo  cha~ 
ritas  non  invitavit  animarum  ,  auri  faltem 
cupidita^  inefcavit  :  quemadmodum  olim 
imredulit.ts  ifraelis  falus  fut  gentium  ,  ita 
chrijlianorum  avaritia  Indorumvocatio fa6la, 
ejl. 

H^c  &:  mulra  alia  acerbe  dolcnter- 
que  icfuita  Acofta  qucriiur  :  cxquibus  in- 
lelligimus,  fiLla,vana  &:  frivola  efTc  omnia, 
qua:  Icfuita:  rcfcrunt  ac  gloriantur  de  pluri- 
moium  Rcgnorum,  Provinciarura,  5d  mul- 
torum  millium  Indorum  ad  fidcm  Chri- 
ftianam  conucifionc. 

AlTumptioncm  lefuita:  conccdunt.  Pi- 
menta  lefuica  in  Epift.  pag.14.  NoflrAt  '\Vi- 
quit ,  Societatis  pater  Francifcus  Corji Jic  fcri- 
hit  ad  fuos .  Totus-,  inquit  ^fum  in  Perftcoidto- 
mate  addifcendo.  Idcra  pag.  80.  c^odautem 
ad  converfionem  attinet  ,  vitio  mee  ,  utpott^ 
idiomatis  ignaro  ,  inquit  pater  Fernandus^pa- 
rumeffe6lum  ejl.  Acofta  libro  i.  de  procur. 
Ind.falut.  cap.  1.  Ferunt^  inquit  ,  olimfg- 
ptuaginta  linguis  confufum  fuiffe  genus  morta- 
Imm  :  ac  Indi  feptingentis ,  eo  ampliuiy  in- 
ter fe  dtfrepant  linguis.  Libro  4.  cap.8.^^4 
ex  re  prddicando  verho  Dei  impedimenta  nobts 
gravia fiunt.  Ibidcm  cap.  9.  Ncqueigitur  im- 
merito  nofira.  Societatis  fandatorlgnatius  Indi- 
c&  UnguA  lecliones  puhlicas  pr^cepit :  junt  enim 
ferquam  necejfaria  illa prneftdiay  utfacultas  pa- 
retur  verhi  divini  in  Gentibus  annunciandi- 
Libro  5.  cap.  2.  ^id  quod  confejsiones  fepe 
ita  ficiunt ,  ut  neque  Indus  intelligat  Sacer- 
dotem ,  neque  intelligatur  ipfe  quid  dicat .?  I- 
pfe  Xaverius  quoquc  libro  5  Epift.  5.  Si^  in- 
quit  ,  nos  linguam  calleremus  laponicamy 
non  dubito  ,  quin  plurimi  fierent  Chrijliani. 
Faxit  Deus  ut  eam  hrevi  addifcamus  :  tum 
demtim  aliquam  ChrijiianA  rei  navahimus  0- 
peram  :  nam  nunc  qutdem  inter  eos  tamquam 
mutA  flatUA  verfamur  :  multa  enim  illi  de^ 
nohis  dicunt ,  ^  agitant ,  ad  qua  nos  ohmu' 
tefcimus  '-patrij  ipjoram  fermonis  ignari  inprd- 
fentia  in  lingua  hujus  fercipiendis  elementis 
repuerafcimus. 


ITARVM.  Liber  II. 

Catalogvs  Provinciarum 5 /» 
quibtis  I E  s  V I T     habitant :  ttcrn  col-  iv 
legiorum  ac  domorum  ,  fociorum- 
que,ye/^  lo  cudimm  ,  qua  in  unaqHa- 
que  pro-vincia  funt. 

In  Italia  Provinci^  quinque  Junt^ 
I.  PROVINCIA  ROMANA. 

Domus  Profcffa. 
Collegium  Roraanum. 
Domus  Probationis. 
Collcgium  PcEnitcntiaria:. 
Rom^     <  Gollegium  Germanicum. 

ICollcgium  Anglicanum. 
Scminarium  RomanHm. 
Collcgium  Maronitarura. 
RcfidcntiaTufcana. 
Tiburinum. 
Laurctanum. 
Perufinum. 
Florcntinura. 
Scocnfe. 
Collegium^  Maceracenfe. 

Recinctcnfc. 
Secinum. 
Aneonitanum. 
MoatisSandi. 
Moiitis  Politiani. 
Refidcntia  Firmana. 

Sunt  inhac  Prouincia  Socij  750. 

2..  PROVINCIA  SICVLA. 

^Domus  Profcffa. 
Panormi.  b  Collegium  Panormitanam. 

^  Domus  Probaiionis. 

^Domus  ProfclTa. 
Mcffana:   i  Collegium  MefTancnfc. 

(  Domus  probationis. 

/  Syracufanum. 

[  Catanenfc. 

y  Moncis  Rcgalis. 

\  Bivoncnfe. 

y  Caltaieronenfe. 
Collcgiumv  Rhcginum. 

jDrepanitanum. 

/  Minacenfc. 

/  Marfalenenfe. 

y  Calacancfretcenfe. 

^  Mclitcnfe. 

Domus  ProfefTa  Placicniis. 
Gollcgiurla  Nctinum. 
'    CoIIegiura  Saecenfe. 
Rcfidentia  Chia. 

Stf;/i 


Dc  Pyopdgatione  Iesv 
Sunt  m  hitc  Pr^vnu hi  Socij  550. 

3.    PROVINCIA  NEA- 

r  O  L  I  T  A  N  A, 

r  DorausProfefTa. 
Neapoli.^j  Collcgium  Neapolicanum. 
vDornus  Probacionis. 
(  Cacaecnfe. 
Nolanum. 
Alecinum. 
Baricnfc. 
Salcrnicanum. 
Confcncinum. 

IBaroIicanum. 
Teacinum. 
{  Aquilanum. 
LBencvcncanum. 
Domus  Probacionis  Adricnfis. 
/-Boccuincnfc. 
CoUcgium  -^Tropeenfe. 

C  MafTenfe. 


Colicgium  ' 


Smt  in  hac  Pro^vmcia  Socij  550. 
4.    PROVINCIA  ME- 

DIOLANENSIS. 

\K  A-  \  f  Domus  ProfefTa. 
'^e^^^*- lCollcgium  Brcidanum. 

r  Domus  Profcffa. 
Gcnux  <  Collcgium  Gcnucnfc. 
vDomus  Probacionis. 
Taurincnfc. 
iComcnfc. 
Collcgium  <  VcrccIIcnfc. 

fMoncis  rcgalis. 
^Crcmoncnfc. 
Domus  Probacionis  Aroncnfis. 
rBafticnfe. 
Collcgium  <  Nicienfc. 

^  Alexandrinum. 
Refidcncia  Papienfis. 

Smt  m  hac  Pro^vinciaSocij  370. 

5.  PROVINCIA  VENETA. 

Domus  Profcflionis  Vcnctijs. 
'Pacavinum. 
VFcrrarienfe. 
CoHcgium  <  Bononicnfc. 

/Brixienfc. 
^Forolivicn(e. 
fMucinenfc. 
j  Parmenenfc. 
CoUegium  \  Piacentinum. 


ITARVM.  Liber  II. 

i  V croncnfc. 
tManruanum. 
Domus  Pfobationis  Novellarix. 
Domus  Probationislmolas  inchoata. 
Rcfidcncia  Crctcnfis. 


2-53 


Smt  in  hac  Provincia 


Socij  ^p. 


I.  In  LVS  ITANIA  Pro- 
vincia  una. 

r  Domus  ProfslTa. 
Olyfiponc.  <  Collegium  S.  Anconij. 

vDomus  Probacionis. 
Collegium  Conimbriecn[c. 
Collcgiura  Eboronfc. 
CoIIcgium  Portucnfc. 
Collcgium  Bracarcnfe. 
Collcgium  Brigancinum. 
Colkgium  Pharcnfc. 
Domus  Profcfla  Villavieofa. 
Domus  Probacionis  Porcalcgrcnfis  in- 
choaca. 

r  FunGhalenfe. 
Collcgium  S  Angrcnfc. 

vS.  Michaeiis. 

Refiaen.j^  f"'"^''- 
lCanalenfis. 

Domus  in  Rcgno  Angolas. 

RcfidcRCia:  in  Infulis  Hcfperidum* 

Sunt  in  hac  ProvinciaSocij  6yo. 

In  I  N  D  I  A  Orientali  Pro- 
vinci^  dux. 

I.  PROVINCIA  GOANA. 

rDomus  Profcffa. 
Goas.  <  Collcgiura  Goanum. 
V.  Domus  Pf  obationis. 
'SalfctaniTi  cum  XI.  Rcfidecijs. 
\Bazaincnfc. 
Collcgium  <Tanacnfc  cum  V.  Rcfidetijs. 
/Danancnfc. 
^  Chgulenfc. 
Rcfidcntia  itthiopica. 
In  Rcgno  Mogoris. 

Smt  in  hac  Provincia  180. 


2.  PROVINCIA  MA 

LAB  ARIC  A. 

Collcgium  f  Cochincnfc. 
Collegium  l  Vaipieotanum. 

Refidentia 

gg  Colle- 


V e  Profagattone  l2sy 
Gollcgium  .  Coulancnfe. 
Collcgium  \Tutucorinenfe. 
Collcgium  Js.Thomac. 
Collcgium  ^Columbcnfc. 
Rcfidcntia  Tidorcnfis. 
Rcfidcntia  Ambuinenfis. 

Sunt  m  hac  Pro^mcia  130. 

In  lAPONIA  Provincia  una. 

rCollcgium  Nangafachicnfe. 
Nagafachi)  \poraus  Probationis. 
Collcgium  Arimcnfc. 
Domus  Omureniis. 
Rcfidcntia  Facatcnfis. 

^  CoGurenfis. 
XFiroxiracnlis. 
Rcfidcntia  /Amacufana. 

yXtquenfis. 
(  Conzurana. 
Domus  Mcaccnfis. 

f  Ozaccnfis. 
Refidentia|p^ximenfis. 

SHnt  m  hac  Provincia  Socij  154. 

In  REGNO  Sinarum. 

CoUegium  Macaenfe. 
Rcfidentia  Xaucenfis. 
Refidentia  Nanaianenfis. 
Rcfidentia  Xauquineofis. 
Rcfidentia  Paquincnfis. 

Snnt  mhoc  Regno  Socij  60. 

In  BRASILIA  Provincia  una. 


Collegium  Pernanbucenfc. 
Rcfidcnlia  S.  Andrcae. 
^Rcfidcntia  B.  Virginis. 
'GoUegium  Bayenlc. 
RefidentiaS.Spiritus. 
jRefidentia  S.  loannis. 
RefidentiaS.  Antoni). 
^RcfidentiaS.  Scbaftiani. 
'Rcfidcntia  B.  Virginis. 
Domus  Ilhxorum. 
'Col.  Flum.Ianuarij. 
(Rcfid.  S.  Barnabac. 
Dom.SpiritusSan£t»- 
I       ,     f  S.  Ignaiij. 
Rcfiden.|(^o^5.B.Virg. 


Pcrnanbuci- 


Bayx' 


Fluminis 
lanuarij. 


DomusPiratininga^. 
Domus  Sandorum. 


ITARVM.  Ltl^er  IL 

Smt  in  hac  Provmcia  Socjj  180. 

In  Hijpania  Provinci^  quatHor. 
I.    PROVINCIA  TO- 

LETAN  A. 

.  j  Domus  Profefla. 
Tolcti.|^Qjlpg  Toletanum. 
Goliegium  Madritanum. 
Domus  Probationis. 

(  Complutenfc. 
j  OGanienfe. 
j  Plaeentinum* 
Conchenfe. 
Belmontcnfc. 
GoUegiura  \  Murcianum. 

ICaranacenfc. 
Scguritanum. 
-  1  Huetcnlc. 
I  ralabriecnfc. 
l^Oropelanum. 
Domus  Prcbacionis  Villarcgicnfis* 
^  Navalcarncrcnfis. 
Rcfiden.    i  Icfu  Montani. 

Almagrenfis. 

Sunt  in  hac  Provincia  Socij  ^o-j. 

i.    PROVINCIA  CA- 

stellana. 

r  Domus  ProfefTa. 
Valllfoleti  <  Coliegium  Vallifolitanum. 
vCollegium  Anglicanum. 
Gollegium  Salmanticenfe. 
Collcgium  Hibcrnorum. 
Coliegium  Burgenfe. 
Collcgiuro  Mctincnfc. 
Domus  probationis  Villagarcienfis. 
fScgobienfc- 
I  Abulenfc. 
1  Palentinum. 
I  Gompoftellanura. 
I  Pampiionenfe. 

ILcgionenfe. 
Lucronienfc. 
I  Ovetcnfc. 
CoUcgiuro  J  Numantinum. 

j  Santandetcnfc. 
Montis  rcgalis. 
i  Montfortenfc. 

Arcvalcnfc. 
I  Vergarcnfc. 

Tudclanum. 
I  Bilbacnfc. 
LBcllimarenfc. 

Rcfiden- 


De  Profagdttone  Ies 
Rcfidcntia  Azcoiuna. 


Sunt  in  hac  Pro 


Socij  5(^4. 


Gollcgium  • 


3.  PROVINCIA  ARAGO- 

NENSIS. 

r  DomusPrcfefra. 
Valcnii«|(^ollcgium  Valcntinum. 
^BarGinoacnfe. 

C.^ciarauguftanum. 
i  Majoric<?nfc. 
jGcrundcnfe. 
I^Gandienfc. 
\BilbilitaRum. 
/Turiafonenfc. 

Vrgcllcnfc. 
^Ofcanum. 
Domus  probationis  Tarraco- 

ncnfis. 
Collcgium  Ilerdcnfe. 
Rcfidentia  Pcrpiniancnfis 

Sunt  m  hac  Provincta  Socij  360. 

4.  PKOVINGIA  B^TICA, 

ADomus  Profeffa. 
u  r  r  \  Collcgiura  Hifpalcnfc. 
i  Domus  Probaiionis. 
CCollegium  ADglicanurai. 
fTriguerenfc. 

IGaditanum. 
Matccnenfe. 
I  Cordubenfe. 
I  Granatcnfc. 
I  Vaezanum. 
CoUcgium  J  Malaccnfc. 
j  Xerenfe. 

Cazorlanum. 
I  Vbedanum. 

Aftigitanum. 
•  Guaaixcnfc. 
i^Fregcnalenfe. 

Domus  Probationis  Motcllana. 
Rcfidcntia  Antiqucrana. 
Stint  m  hac  Pro^vincja  510. 

In  SARDINIA  Provincia  una. 

rDomusProfefTa. 
SafTari    i^Collegium  SafTaritanum., 

rCollcgium  Calaritanura. 
Calati  iDoniusProbationis. 

Collegiura  Ecclcficnfe. 

CoUegium  Algucrcnfe. 


VITARVM.  Likr  IL  2.35 
Sunt  m  hac  Provincia  Socij  134. 

In  INDIA  Occidentali  Provin- 
cia:  quatuor  &  una  Vi- 
ceprovincia, 

PROVINCIA  PERVANA, 

r  Coliegium  Limcnfc. 
Lima:    <  Doraus  Probar. 

CSeminarium  Limcnfc. 
RcfidcntiaS,  laeobi. 
Collcgium  Cuchenfc. 
CoIIcgium  Potofinum. 
CoUcgium  PJatcnfc,  Chuquf- 

faquenfe. 
CoIIcgium  Pacenfe. 
Col(;:g"  im  Ariquipcnfe. 
Co!)-gtum  Guamanganum. 
Rcfidcntia  lu^enfis. 
Sunt  tn^  hac  Provincitt  Socij  164. 

PR.OVINCIA  PARAQVAHA. 

Collcgium  Chilenfe. 
Rcfidentia  S-  jacobi  del  Eftcro. 
Refidentia  Cordubcnfis. 
Refidenria  AfTumptionis. 
Sunt  in  hac  Provmcia  Socij  84. 

Viceprouincia  novi  REGNI 
dc  Quitenfis. 

Gollegium  Quitenfc. 
Collegium  Carthagincnfc. 
Collcgium  S.  Fidei. 
Scminarium  S.  Bartholomaji; 
Refidentia  Panamana. 
Refidentia  Caxicana. 

Sunt  in  hac  Provincia  Socij  80. 

PROVINCIA  MEXICANA^ 

Mexici  /DomusProfeffa. 

<-CoIlcgium  Mexicanum. 
Collegium  Guazacanum. 
Collegium  Guadalaxarcnfc. 
Collegium  Angclop. 
Collcgium  Vallifoletanum. 
Collcgium  Pafcuarcnfe. 
Collcginm  Tcpozotlanum. 
rVcrjE  Crucis. 
Refidentia  ^  Cinaloenfis. 

V  Guadianje. 
Sunt  in  hac  ProvinciaSocij  137. 

gg  i  Iq 


Dc  Propagationc  Ies 


In    INSVLIS  PHILIPPI- 
Nis  Provincia  una. 

Collcgium  Manilanura. 
Collcgium  Zebuenfc. 

Antipolana. 
L  Taytaycnfis. 
jS.  lacobi. 
Rcfidcmia  /Boolana. 

JDulaeenfis. 
'Carigarenfis. 
^Tinagoncnfis. 

Sunt  in  hac  Pro^vinciaSocij  yo. 

In  Gallia  Provinci^  quatnor. 
PROVINCIA  FRANCI^, 


T)  r-  J  Domus  ProfefTa. 
Parifijs.  lp^„_,._ 


^Collegium  Claromont. 
Coilcgium  Muffipontanum. 
Collegium  Flcxicnfc. 
Collcgium  BituriGcnfe. 
Gollegium  Virduncnfe. 
Collcgium  Nivernenfc. 
CoUcgium  Augcnfc. 
.j  ColIcgium  Rothdmagcnfe. 
Rothoraag..  1  Probationis. 

Collcgium  Rcdononfe. 
Collegium  Molinenfc. 
CoUegium  Ambianenfe. 
Colicgium  Rhemenfc. 
DomusProbatlonis  Nanciana. 
Collegium  Cadomcnfc. 
Sunt  m  hac  Prcvmcia  Socij  358. 

PROVINCIA  AQ^I- 

T  A  N  I  jE. 


Burdigalac 


rCollegium  Burdigalcnf. 
IDomus  Probationis. 
rAginncnfc. 
\Pctrocoricenfc. 
Collcgium  <  Leraovinccnfc. 
yPidavicnfc. 
\  Xantonenfe. 
Sunt  in  hac  Vro-vincia  Socij  15^0, 

PROVINCIA  LVG- 

D  VN  ENSIS. 

,     ^    .  f  Collcgium  Lngdunenfc. 

°      '  l  Domus  Probaiionis. 

.  f  Collcp;.  Avcnioncnfe. 

Avcnionc  )  p.        t>  1 

i  Domus  Probationis. 


VITARVM.  Lihcr  II. 

Turnoncnfc. 
Cambcricnfc. 
k  Divioncnfc. 
jDoianum. 
Gollcgium  /Bifuntinum. 

jVuicnncnfe. 
r  Ebrcduncnfe. 

Carpantoradcnfe. 
-  Siftcroncnfc. 

Sunt  m  hac  Provincia  Socij  35)5* 

In  Gcrmania  Provincu  3.' 
PROVINCIA  GERMA: 

NlvE  SVPERIORIS. 

Colkgium  Ingolftadicnfc. 
Collcgium  Monachienfe. 
Collegium  Auguftanum. 
Collegium  Dilinganum. 
GoWcgium  Ratilponcnic. 
Domus  Probationis  Landfpcr- 
genfis. 

Gollcgium  Oenipontanum.' 
Collcgium  Hallenfc. 
Golltgium  Luccrncnfc. 
Gollcgium  Friburgenfc. 
Golicgium  Bruntruianum. 
Collcgium  Conftanticnfc. 
Rcfidentia  Ebcrfpcrgcnfis. 
Rcfidentia  Biburgcnfis. 
Doraus  Octingana. 

PROVINCIA  RFIENL 
Collcgium  Golonicnfe. 

Trevitis/^°"'g'7 

1  Domus  Probationis. 

I^Moguntinum. 

I'  Spircnfe. 
Hcrbipolcnfc. 

IFuIdcnfc. 
Heiligcnftadienfe. 
CoIIegium  I  Molshemicnfc. 

^  Conflucntinum. 

iPadcrbonenfe. 
Monaftericnf». 
j  Hildcficnfe. 
I  Embriccnfe. 
t  Aquifgrancnfe. 
'Altcncnfis. 
iErfurdiana. 
Rcfidentia  <  Bonncnfis. 

/Hagennocnfis 
V/ormatienfis. 

Sunt  in  hac  Provincia  S ocij  478. 


De  Propagatwne  IesviTARvm.  Lilper  1 L 


^57 


PROVINCIA  AVSTRI^. 

Collcgium  Vicnnenfc. 
^  .    jS.  Bcrnardi. 

Refidcntia  lL,„cicnfis. 

CoJlgium  GrxccnCc. 
Refidentia  Millcftiadcnfis. 
Zagrabienfc. 
Pragenfc. 
i  Olomuccnfe. 
jCtumlovienfe. 
Colleglum  /Commotovicnfc» 
jNovodomcnfc 
f  Labaccnfc. 
Glaeenfe- 
.  Clagcnfurtenfe. 
Refidentia  Ebcrndorffcnfis. 
Domus  Probationis  Bruncnfis. 
ReUdentia  Thuroeienfis. 

Smt  in  hac  Privinda  Socij^  34. 


In  TRAiSrS  I  LVANIA. 

Gollegium  Glaudiopolitanom. 
CoIIcgium  Aibx  Inlix. 

Sunt  in  hac  Viceprovincia  Socij  duo. 


In  Volonia  Provinci^  du^, 
PROVINCIA  POLONI^.. 

_  rDomus  Profcffa. 

Cracovijfc.  i  i-»        r>  l 

»-Uomus  ProbationiSi 

'Pofnanienlc. 

L  Califlichfe. 

iLublinenfe. 

Collcgium  /laroflavicnfc. 

jTorunie  .^e. 

'Gedancnfc. 

>  Sondomirienfe. 


Sunt  in  hac  Provincia  Socij  310» 
PROVINCIA  POLONI^, 

Domus  Profcfld  Warfavicn(isj 
r  Dorous  ProfcHa. 
Viln^c    ■<  Ctillcgiom  ViUienfc. 
V  Uomus  Pr.  bationis. 
-'.-bri-^T-nre. 
fi,tovie. •.!:•. 

CoIlegium>-^\^^^'^'^>^^^^- 

'  K  genfe. 
"^Dcrpatenfc. 

Sunt  in  ha,.  Provmcia  Socij  i6u 


In  B  E  L  G I O  Provincia  una* 

Collegium  Antucrpicnfc. 
CoUcgium  Atrebaienfc. 
.  j       .  f  Gollcgium  Andomatenfc. 
Andotnan  lcollcgium  Anglorum. 
Gollcgium  Bcrgcnfc. 
CoIIcgium  Brugcnfe. 
Collegium  Bruxcllcnfe. 
Collegium  Cameracenfc, 
Cortraccnfc. 
'Duacenfc. 
Gandavcnfc. 
^lnfulcnfc. 
/Lovanienfc. 
V  Iprenfe. 
jLcodicnfc. 
Luxcnburgcnfc. 
Montcnfe. 
'  Tornaccnfc. 

Sunt  in  hac  Provmcia  Socij  781. 


Gollegium  < 


Sunt  omnes  Provincix  in  univcrfa  So^ 
cictate  z^.  cum  duabus  Viccprovineijs. 

Domus  Profcff^  zi. 
Collegia  Z5)3. 

Domus  Probationis  Separat^  53, 
Domus  &  Refidentia:  96. 
Socij  deniquc  oroncs  10581. 

Ex  hoe  Catalogo  (anno  160%.  2  Petro 
Ribadeneira  in  luccm  cdit(0  RcgnorMm, 
Provinciarum  urbium  m  qj  bushabi- 
tant  lefuitsc,  Coll^-giorum  item  ac  Domo- 
rum,  qux  in  unaquaque  Provineia  funt, 
propagationem  &  incrtmcntu  Icfuitici  Or- 
dinis,  fpacio  70.  annorum,  Lcdor  eol- 
ligerc-poreft. 

£t  de  hae  quldcm  fua  propagatione  &: 
incrcmentis  multum  gloriari  folentlcfui- 
tx.  Inprimis  de  Aquaviva  Gcnerali  fuo  re- 
fcrunt,  qnbdjadantplures  fc  brevioriquc 
fpacio ,  milites  in  caftra  cogerc  pcfTcquam 
quilibct  Rcx  Chfiftianus.  Et  tcmporc 
interdidi  Veneti,  ciim  jam  undiquc  ccr- 
tum  Papx  immincrctl  pericuium,  fpopon- 
dilfc  idcm  Poniifici  Paulo  Quioto  dxitur, 
gg  }  qua- 


JaSlMtitt' 
lefuita- 
rumit. 

mentis 
fni  OT^ 
dinii. 


2.38  Pe  Propagatiom  Iesvi 

qi)adragIntahominum  miilia  in  lubfidium: 
ci  lcgc  tamcn,  uc  quicurq  le  in  pix- 
lio  obirenc,  in  Mariyrum  numcrum  re- 
fcrrcncur. 

Non  cogitant  autcm  boni  ifti  Soci]  quod 
vulgo  dicitur,  Malam  herbam  cito  crefcere. 

^  Ec  icdct  quidam  magni  niUYiinis  Pnnccps 
dixiffc  vidccur  Icluitai.  fimiles  cffopcdicu- 
lis  iftis,  qnos  a  parce  corporis,  quamma- 
xime  ihfcllarcfolcnr,  inguinales  vocamus, 
quorura  vcl  cx  uno  ,  »bi  primijm  infidcnte, 
brevi  innumcra  propagacur  ac  lcacurit 
mulcicudo. 

Similia  autcm  vcl  etiam  Majora  fcnfit 
incremcnca  Francifcanorum  fcu  Minorita- 
rum  Seda.    Ab  anno  enim  Domini  uil. 

f  ad  anoum  ufque  15S0.  fpatio  nimirum  179. 
annorum,  per  orbem  Chnftianum  Coe- 
nobia  hujus  Scdalitacls  phis  1500.  funt  m- 
ftiicuta.  Francifeus  Antracinus  m  ijsCom- 
niencarijs,  quos  ad  SabcUicuin  dedic,ce- 
ftatur,  difficUc  fibi  videri  locorum  nu- 
mcrum  pofT^,  ab  uUo  invehiri :  fed  muho 
ditficihiis  initlatorum  ,  qui  cunc  tcmporis 
fucrint  ad  fexaglnca  miUia  numcro.  Sabcl- 
licus  auccm  rcferc  Enncad.  9.  hbro  no- 
no  &  fcxto,  fua  arrate  Minoritarum  nono- 
ginta  miUia  fuiffcjfxpe  quoquc  fc  audivifTc, 
Magiftrum  univcrfiOrdinis^poIHccri  quan- 
doquc  aufum  Pio  Pontifici  cxpcdicioncm 
in  Turcas  paranci  cx  Minocitarum  fami- 
lia  30000.  bcliatorum,  qui  bcllica  munia 
gnaviter  obire  polTcnt ,  nihil  facrorum  cnl- 
tu  intcrpcllato,  Sabclhci  quoquc  tcmporc, 
hoc  cft,  circa  annos  Chtifti  1494-  Au- 
guftincnfium  Eremitarum  Ordinis  Coeno- 
bia  quorum  quidem  racio  iniri  pocuic,  cir- 
cicer  xooo.  Virginum  autem  300.  fuerunc. 
Carmehtatum  Monaftcria  7050.  Pra:dica- 
torum  4143- 

HiCG  autem  multicudo  fcarabasorum  , 
bruchorum  ,  locuftarum ,  vcrmium  &  rau- 
fcarum  ,  pra.'dida  cft  a  Spiritu  Sando  in 
Apocal.  loan.  9- 

Et  rede  monait  Laurcntius  luftinianus 
Vcnctus  Patrlarcha,  cum  fub  Mcndican- 
tibus  Monachis  numcriis  Cocnobiorura  in 
immcnfum  crcfccrct,  Rigiditatcm  vita;  & 
Monafticum  vigorcm  diutius  non  poiTc 
confiftctc;  Raram  cnim  pcrfcdion(?m,uC 
rcfctt  Bcrnardus  Inftinianus  in  cjus  viia. 
Qjuid  didurus  fuilTcl fi  hodic  viveici.? 


TARVM.    Liher  II. 

De  CoLLEGiis  lefuirauum, 
eorumquc  magnijicis 
Struduris. 

QVod  autcm  ad  Collcgia  Icfuitarum 
atrinct,  quorum  Catalogum  pauio 
antc  adfcripfimus,  lila  Rcgum  ac  Princi- 
pum  Arccs  ac  Palatia  arquarc  videntur 
Grcgorius  Xill.  Icfuitarum  Annaleslc- 
gcns  &:  intclligcns  opcra  qux  hinc  inde 
illorum  artibuscfficiantur ,  Roma:  contra 
Scnatus  dccrcta  lefuitistotam  attribuitsn- 
fulam,  m  qua  domos dcftruxcrunt,  viduas 
acorphanos  expulcrunt  i  quod  ctiam  Au- 
guftas,  IngoUladij  &:  multis  ahjs  in  locis 
fcccrunc  ;  ibiquc  amplifijmum  ,  magnifi- 
ccntiiTimumque  Colicgium  cxftruxerunt, 
ad  cujus  ardificationcm,  ut  Icfuira:  Hafen- 
mulicro  rcrulcrunt,  pag.  15.  auri  tonnas  25. 
prajdidus  Papa  donavir.  In  co  Colicgio 
500.  Icfuicas  cx  omnibus  torius  Muiid:  par- 
tibus  collcdos  ali  voluit,  qui  in  Pontifi- 
cia  idolomania  inftrudi,  tandcm  adverfus 
Evangchcosin  Gcrmania  alijfquc  Regtiis 
&:  Provincjjs,  cmitti  polTcnr. 


Cap. 
V. 


Colle. 
gium  It. 
fnitnrii 

suptuO' 
fum. 


De  magnificcntiflSma  ftrudura  Collcgij 
Icfuitarum  Monachij  in  Bavaria,  q\jx  ['^"'j*: 
GallicefcripfitPhilippus  Marnixius,ficqui-  Ugium 
dam  in  Gcrmanicam  linguam  tranftulit :  ^J^*- 
^cr  foltc  antm  ^MUhv  ocpgcn  l'i5mKcn  /  Dic  gnificu. 
ixwtx^kiiht'^  wtrcn  Dcni  xxhixawfy  i^r^cHio^m/ 
ipc(il>c6  Dcr  (?mc  (Tat^ofilcbc  ^^^urf^  tJnnD  .^cr^ 
^jog  Q:>ci)crcn  /  inn  Dcr  ^fatt  OJ?imcf>cn 
auffgcbaiiiiHn  hat  •  Dc(]cn  ^iUi  ftocb  er^a^ 
Un  /  vnnD  mit  mUw  |?attlicbcn  ^iIDcrii  von 
(Tril  t>nD  ^armclfrcin  gc^ic^rct  iit  /  troi?  ^u^ 
hcfcnajfcn  Dcn  foflficf^cn  PaUrtj?crt  /  Dic  inn 
gani?  uropa  fcj?nt)/tt)ilf  (jcfcf?wci(jcn  /  Da(^  co 
tnnircnDig  gf$f?crt  ©nnD  gfanj?ct  x>o\x  faufcrctu 
(*)ofDc/  (^ifbcr/  ^>fttcnbcin/  ^^rn(?alf  tJuD 
(^^Dcfgcftcincn  /  wit  cm  ^dpflficfjc  Cronc. 
'■^nnD  Damit  Dicftc-  iGcrcf  innalfcmvotffont* 
mcn  fcp/  vnnD  ify.n  nicfjfe  mangcfc  /  fotatce 
^ucincmicDcn^^ftarfctn^crrtf^/  ale^afufcn/ 
jfampt  fcincm  fcf^dncii  CQ^icf^gctranDt  /  (Ihor^ 
rdcfcn/2ilbcn/  ©urtcf/  <StoUcnt)nDanDcrc 
riirtun^/2c. 

Pofnania:  in  Polonia:,  non  CoIIfgium  fJ^^J^- 
prodoccntibus  &  difccntibiis ,  fcd  arccm  \umV9f. 
muniiiffimam    fummis  pra;fidijs  Iclbit^c  """'^  . 
ajdificavcrunt.     Rrgis  Paiatium  Pofna-  t.jfZs. 
nienfc  ,  nulla  partc  cum   hac  lefuita- 
rum  arcc  &:  propugnaculo  confcrendum 
cft,  ut  rcfcrc  Equcs  quidam  Polonus  in 
Oratione  fua  ,  quam  in  frcqucnti  pro- 
ccrum 


J)e  Propagatione  IesvitArvm.   Liber  II.  13^ 

ccTum  Regni  illiusconventu  habmt.  Eo-  rus  Icfus  autcm,  cujus  Socij  ifti  videri  vo- 

4cm  au:horc>  laroslavisectiam  i  &  Lubli-  lunt  locum  non  habuit  m  quocaput  rcpoi 

ni  alijfqac-  in  eivitatibus  PolonisE  ciuidem  ncrct ,  in  campis  ,  in  montibus  &:  pifcato- 

munitionis ,  firmamenti  tantorum  pra^fi-  rum  tiigtjriolis  vcriari  potms  voluit ,  quam 

diorum  exfttua^E  arecs  vidcntur,  ut  non  in  urbibus ,  aut  Propugnaculis  &  Pa]a[ijs 

fcholafticos  doccrc,  aut  muhcicuiarum  Regum  as  Principum. 
pcccata  cognofcctc  ,  fcd  bcllum  gcterc  — 
pcoxima  quaque  oecafionc  vellc  videan- 


lESVlTi£  qtios  O^quales  poujfimHm 
luvenes  m  h^c  fm  C ollc^i  :i ^  fnamqHe 
Societatem  illkiant. 


De  his  Colicgijs  Goftctu-;  quoquc  in  li- 
ccris  cx  B^lgto  Romam  miiTv  ,  S^-.ucrcc- 
pnsj  fiu  fcubit  nos  in  Germ^^U 

CoUegu  habemus  ,  to^  nh^ic  Kixmfltr  fBi<pa- 
Ti\is)tmbiCaJielUhAbet.  £uq~  ^-  ad  tnomo- 

vcndam  Ecdcfise  Ronr.anac  Mona  !  Ivam    (c  adraittunt,  totofque  ij.  aut  xo.  annos 


T>  Eiiquorum  Ordincs  Monachorumpu- 
.i_vfic>ncs  vix  dum  e  cunabulis  cgrcflbsad 


Cillegi. 
Jefmu 


&  magnituduiw  n  tcndeiC,  Pecrus  tV-ba. 
dcncira  Icfuita  Hifpanus  apctiftime  tc- 
ftatur,  cum  apcrtis  verbisC  -  lcgia  Sc 
mmaaa  Icfuitarum  efTe  ait  Hrr'  ticorom 
cxitia,  6C  Apolloltcic  Scdis  propugnacnla. 
inCatalogoiiluftriuScrip.  Socicraiis  lefu. 
Non  injuria  quoque  lefuitarum  CoUe- 
;  gia  Arraamcntaria,  feu  rcceptacula  re- 
"  pofitoria  omnis  gcncris  armorum  &  inftru- 
m^ntorum  bclKcorum  dixcns.    In  dirc- 
ptionePcagenfis  urbis  m  Bohemi-:i  rcoer- 


nuiriunt,  anctquam  ad  praxim  admoveri 
poftint.  Hoc  folcrteranimadvc rtenics  le- 
fuitJE,  ad  alliciendos  cxloeisdjvcrfis  qiiaiTi 
plunmos  ;  exneditiorf.;m  accumm  ^dauo- 
remqiK',  ut  glonantur,  viam  repererunr, 
qua  n  tra  paucos  annos  ad  f.iftigii  m  Sa- 
picntice  juventutcm  duGcre  pofTasir.  Nani 
Catalog  )  ccrto ,  cujus  ir.gcnij ,  cujus  judi- 
dicij,  cijus  prudenti£E cx^ericntias: ,  cu- 
jus  profcdus  m  litcris  fir,  cujus  complcxio- 
nlsnatura!is,a(i  quar  Socictatis minifteria 


5'^"  J 
opes  acquiraht. 


is  i £S  VIT.^  /« 
maximas 


D 


Idu  impr.ftib)lecftquibu>  srtibnsjdo- 


cjefuntin  lcftiitarum  C^ilcgio quingfntx  talcntumhabeatadolefccnsquifquc  infcri- 

bombardx  ,  thoraces  t  ;r  ci  pro  ceiur^nis  bunt  :ut  nempc  tanto  faciiitis  a  parentibiis 

aliquoc  militibus ,  &:  haftas ,  aliaq jc  arma  hberos  in  co  aciatis  flcxu,  qui  jam  ad  adul- 

quam  plurima  tormeniarij  ctiain  puivcns  tamvcrgit;  tantoquc  obfcrvent  accuratius 

magnavis,  muhaquc  aiia  adutuptionem  fingulos,  ne  in  naftam  fuam  fcmcl  addu- 

illampromovcndamSdEvangchcosoppri-  aos,  avolare  citra  negotium  fir;aac. 
mendos  :  Idcoquc  numerum  qu  -que  prx- 

fidianorum  ab  Evar.gchcis      Colleg.um  ^^^^|^^^^  ^ 

iftud  collocatorum  auxeronc,  quod  vcre-  ^      r  II  ^ 

rcntur,  hxe  inftrumenta  omr.ii  bellica  L.oile'™ 
idco  ibi  tecondita  fuiiTe  i  ut  Paifavicnfes 
militcs  pct  pontem  in  Colkgium,  quod 
ponti  proximum  eft ,  incrmcs ,  velut  Mifl^ 

audicndi  gratia,  cxcutrcrenc  ibiqueoc-  ^  „     .   ^  .  . 

cultati ,  donec  tempus  commodum  ofter-  m  h<sCoIIcgi)s  fuis  ingentcs  divitias,  & 

recur ,  veluc  ex  cquo  Troiano  ad  portam  Cantum  nonCroefi  opes  pcr  fas  &  ncfas  cor- 

pontis ,  ipfumquc  pontem  occupandum,  raferinr.  Ex  plurmiis  pauea  faliem  rcfcram. 

ac  dcinccps  Evangclicos  oppnmcndos  e-  Non  folum  cxMagnatum  a:rarijs,  fed  cx 

grcdercntur  'P^*'  criam  difcipulorura  bonis  dici  non  po- 

Hanc  caufam  ctiam  incomraod  flimis  tcft  quantum  ditefrant :  fiquidem  incxa- 

urbiumomnium  locis,  admiMt  :svcl  dc-  minc  fuo  gcneiali  cap.  4.  Novitios  fuos  o- 

pcllendos,  vel cxcipicndo;: ,  fi  veiint  ur-  bliganc,  uc  omnia bona fua remporalia di- 

bcmaliquam  oppugnarc,  Coileg:afua  x.-  ftribuant,  ac  d.fponanr  de  h^s,quxipfis 

dificanc  obvcnirc  poflint ,  juxta  propriam  dcvotio- 

Ex  his  deniquc  Colleg'js  hodie  vigc-  nem,  negledis  parennbus  &  confangui- 

ficsccnticsaurcorummilliaqootanuispro  neis :  undc  mito  quodam  aftu,  tanquatri 

vcdigalibus  percipere  Icfuita:  dicuntur,  li-  pauperc^ ,  bona  illorum  facilimc  ad  fc  la- 

6ct  proMendicancibushaberi  veiint.  Ve-  piunc  &.  pcttiahunt. 


FINIS    LIBRI  SECVNDI. 


DE 


DE.  VARIIS 

FACINORIBVS  DOLIS 

j  c 

IMPOSTVRIS   ET  SANGVINARIIS 

CONSILIIS  lESVITARVM. 
LIBER  TERTIFS, 

CAPVT  PRIMVM- 


Oc  Libro  ca  rcferam  Ic- 
fuitarum  facinora,  ex  qui- 
bus  intclligct  Ledor,  ab 
ultimahominum  mcmoria 
nullo  unquara  temporc  m- 
tcr  mortales ,  tot  inhuma- 
T\x  crudclitaiis  focinora,  ut  funt  parrici- 
dia,  vcncficia,  periuria.  caedcs,  prodicio- 
nes,  tumultus,  bclla,  &e.  intra  tambre- 
vc  tcmpus  audita  numcrata  effe  ,  quod 
ab  cxoriu  &  origine  fakem  Icfuicarum  pri- 
vatim  &:  pubiicc  pcrpetrata;  vc!  f.ilccm  at- 
tcntata  fucrunt  :  &  hoc  quidcm  fub  zeli 
rciigiofi  &:  Caiholici  prxrextu  :  iubcniibus 
ctiam  ,  vcl ,  quod  peius  cfl:,  approbanii- 
bus  &  dilaudantibus  ijs ,  qui  omne  in  his 
terris  Rcligionis  maglftctium  fibi  vcn- 
dicanr. 

I E  s  V I T  A  s  omnium  fere  T  v  R  B  A- 
RVM  5  Seditionvm  ,  Bello- 
RVM,        in  Europd  Authores  cjje, 

PRactcxtus  Icfuicicarom  adionum  o- 
nmium  efl:,  Eccicfia;  Catholica:  Ro- 
mana:  icparatio  &:  propugnatio ,  crran- 
tiumqiic  &  feduaorum,  uc  ipfi  quid  lo- 
quuutur  i  convcrfio.  Sub  hoc  pluteocu- 
niculos  fuos  promovcnt.  Scopus  autcm  ad 
qucm  collimant  &  rcfpiciunt,  ed  Domi- 
natus  &:  tyrannidis  Pontificum  Romano- 


rum  in  his  tcrris  reftitutio,  atquc  idolo- 
maniac8£  fupcrftitionum  omnium  planta- 
tioin  his  Pr^e^vTncijs  &:Regionibus, in  qui- 
bus  jampridem  cvulfa:  &  cradicata:  funr. 
Mcdia  autcm  ,  qoibus  id  quod  fcmcl  male 
cospcrunr,  urgcnt  &  cvinccrc  conantur, 
funt,  pcriuria  pubiica  ,  ad  <\ux  Regcs  & 
Principcs  inducunt,  vis  confcicntijs  illata 
fraudulcnta:  &  infidiofr  pacificafiones,  lu- 
ris  corruptcla,  Innocentiic  opprcffio ,  &:6. 
Hxc,  inquam,  hodie  funt,  pcr  qu.x  Icfuitjc 
immanem  tyrannidcm&  crudclitatcmAn- 
tichrifti  Rora.defendcrc  &:  rcftitucrc,  col- 
lapfum  Ecclcfia:  Papiftic^  ftatum  rcpararc, 
Concilium  Tridcntinum  excqui,  &:  hxrc- 
fcs  exftirparc  conantur.  Ex  harum  vcrd 
rcrum  tamcontcntiosa  praxi,  qualcmho- 
die  in  Europa  pr^rcipuc  aniraadverrimus, 
nigil  fccundum  natur?  curfum  a!iud,quiim 
bclla  &  quidcm  pcrnicififfima  &  calami- 
tolabella,  ca:des :  parricidia  ,  fcditioncs, 
tumultus ,  &:c.  cxoiiri  polTunr.  Vc  non  im- 
merito  Icfuiia:  emnium  rurbarum  ac  mo- 
tuum  in  Europa  hodie  prarcipui  authorcs 
vulgo  dicantur&  habcantur. 

Notum  eft  omnibus,pIcrarumq;Eurorea- 
rum  Nationum  intcrna  pacc  illis  Conftitu- 
tionibus  &  padis  confiftere,  quibus  cx  pr(^- 
fcntium  tcmporum  ulu  cautum  eft,  Ne  Re- 
ligtomsnomiue  ulli  vis  inferatur^  quocuncjue 
modo.  lam  vcr6  ne  illud  quidcm  obfcu- 
rum  cft  Spiritus  hos,  fculcluitas,  omncs 
fuas 


De  Fucmorihus^     c.  Iesvitarvm.  Libcr  III. 


241 


ruseft  :iih;uvcntuccmtuam  fpcrnunt  fcou- 
rcigitur  fevctioceopus  cft,  ut  fcntiauC  tc 
v.rum  cflc  animumciue  tamcxcclfis  natali- 
busparcm  gcrcrc.  PofTcmaficui  vidcri  fa- 
tisconfidentcr  hxc  mc  fcribere  ,  nonaJi- 
tcr,  quam  fi  h.s  Icfuitarum  ad  Principcs 
monitis  intcrfuifTcm :  fcd  ipfimct  has 
confiliorum  fuorum  rationcs  in  pubiicis 
fcriptis  fuis  nequaquam  djfilmulant,  cx 
qu-bus  hxc  ad  vcrbum  fcrc  dcfcripfi- 


rumcft,  Spiritus  hcs  fcu  lcfuitas ,  orancs 

fuas  vircs  libjquc  locorum  iiitcndirc,  uc 

repagulum  hoc,quoic  iri  (uo  p!opcfiLO&: 

confilijs  afturillimis  impcdiri  fcntiunt,  djf^ 

jccbum  &  dilTipatum  rcmovemt.  Idcoquc 

lcfuiia:  hiijulmi  di  Conftitutiones,  in  Gal- 

]ia,  Germar-.ia,  Poionia ,  Hungatja  cot  foc- 
dcrum,  paccorum,  ju  .^mentorumquc  Sa- 
cramcf^tis ,  fancitas ,  publicc  detcftantur, 
cafquc  ,  tanquam  novum  A;hei(mi,  fivc, 
ut  alicubi  loquuntur,  Poiit^cslmi  genuj,pro 

fcelcritatis  c^>njiuacionibus,  Scyih  ca  b-ir-   ^  ^ 

baraquc  c  rifocderatione,  DhbohqucPoIi-  ftjgationis  calcaria  afiidue  illis  Prineipibus 
cici  b!arf.hcmo  iiivcnto  haberi  voiunr.  Imb  adhibeii,quorum  calor  juvenilis  6c  incanca 
contcndunt,  pacem  Rehgionis  intcr  Ordi-  impciitia  aricium  iftorum  idui  cxpofita 
nes  Gctmanici  Impcrij  conventam,  urn  pcr  lunt.  Apud  fupcrftiiiofos  vcib  &  cun- 
vim  exortam  .»on  cflc  tjbligaroxiam,  urpotc  dantiorcs  ctiam  \\xo  adijciuntur  :  Eos,  qui 
adiempus  tantum  conccftam  ,  nempc  ad  hanc  Rcl-giunis  libcrtacem  Subditis  eon- 
publicationcm  Concilij  Tridcntini,  idcoq,  cciTeri  jt,  auc  in  talcm  concefiioncm  con- 
dilationem,  moraroriam  &  tolcrantiam  fcnfcrint;  jn  Putgaiorio  gravifilmas  pec- 
fuifTc.  E  P.iulusWindcck  indcliberat.de  cati  hujns  pcrna.-^  lucre.  Itcm,  Non  Tar- 
hqrer.cxtirpandisp;5gina  qnadrlngcntcfima  taros,  non  Tutcas  vet(>s&  nativosP.eJpu- 
d -cimA  qnarta  ha^c  fcribit :    Quod  nommt-   bhca:  Chriuiauar  hoftcs  cflTs;  fcd  hicredcos 


Scirc  etiam  dcbct  Lcdor,  h^c  ipfa  in 


quam  Catholici  cum  ^eSiarijs  tranfegerunt ,  eo 
fine  ftcerunt  t  nt  tnterea  rcliquis  negotij^,  expe~ 
diti^  fofiea  unum  hoc  hellHm  contra  'ie^arios  ad- 
miriijlrtrent ,  omnem^fue  eius  molem  in  ipjos 
convtrtereat.  Sin  vcroahcubi  eb  impudcn- 
tiac  nOn  audent  progicdi,  illud  faltem  a- 
gunt,  ct  Rcltgionis  pacem  calumniofis  &: 
maliciofis  hns  intcrpretarionibus  bc  rcftri- 
£k;o')ibus  (ugillrnt,  incjfifquc  nervis  ejus 
fubd.tos  ilhus  fru^lu  fpjlient.  Opinor  nc 


quicunq  ic  nimirum  contra  Ecclcfiam  Ro- 
manara  infurgant  :•  In  h.s  ergo  opprimen- 
dis  vcram  &  Cathoitco  Principc  d.gnam 
laudcm  quarri.  Itcm  ,  Cavcndum  cffc,  ii 
Princeps  bcllo  Tisrcico  impliectur ,  nc  rc- 
bcllcs  hajicticicriftas  attollant,  Magiftra- 
tuique  invito  probrofam  pacera  extorquc- 
ant.  C  jrandum  vcro  ;  ut  Gcrraani  cum 
hoc  baibaro  hoftc  adanimi  u.^q;  dcliquium 
colluaentur  :  pr^fraa:i  illi  hicrctici  fuo 


ipfas  quid'.m  infcrni  furias  adturbandum  tandcm  malo  difcanr  quorfum  dcvenlant 

Europa:  ftatum  ahquid  prajlcntius  ,  pcrni-  qui  a  Brdis  Apoftolic^K  obedientia.  Siqui 

clofius&  cfficaciusexcogitarc  potuifTc.Imb  vetb  adhuc  aturbarum  pcriculo  abhorrcnr 

harum  Ranarumcoaxarus  hiG  alfiduus  au-  illis  ncgotijs  faciiitas  ob  oculos  ponicur; 

rcsRcgum  ac  Principum  pcrpctub  rcvcr-  Sevcriore  tantum  vultu  opus  clTc.unius  & 

bcrat  &  obiundic;  Subditisbona  confcicn-  altcriusclamatorisfuppIiciorempofTc  con- 

tia  tantam  liccntiam  non  polfc  conccdi :  fiei,qaorumGonfpc«ioGruorcrcIiqux  tur- 

Rcligionis  libertatem  nihil  aliud  cfTcquam  bacanimos  fadumiri,  &c.  Intcrca  Princi- 


mar.ifcftam  Majcftatis  diminutionem  cum 
inaximoopprobrio  conjundam.  Tu  nc,in- 
quiunt,  qui  vivis  flores,  non  poftis  vcl 
audcas  rctraftace  qua:  Antcceflor ,  Parens, 
Avus.  &c.  vel  imprudcns  malevepcrfua- 
fus ,  vci  ctiam  vi  &:  armis  coadus  indul- 
fit  ?  Annon  eodcrajurc  Imperator,  jiexjj 
Princcpscs,  quo  illi  fucrunt Fcrcndum- 
nc  eft,  ut  demortt?i  iTjemotia  plus  apud 
Subditos  valcar,  quam  pra:fcntis  arque  rc- 
gnantis  pcrfona  ?  Annon  vidcs,  Eos,qui 


pem  animam  fuara  ab  infcrno  libcratu^' 
rum. 


Aulas  RegLim  ac  Principiim  oc- 
cupam  c^*  mfcjlant  1e- 

S  Y  IT^.. 

EStctiam  hoc  intcr  nefarja  facinora&: 
artes  Sinonicas  Icfuitarum  rcfcrcdura, 
pcticula  tibi  objcftanti  qnrc  tiJibatam  qi^bd  in  Aulas  Rcgum  acPrincipum,  quin 
Rcligionis  pacera  fcquantur  ,  tibi  non  ctiam  inipfaGynasccafefcimprudcntcrin- 
tam  confulerc  ,  quam  aperte  minitari?  trudunc  adcb,  ut  in  hac  fublunari  Regionc, 
Diaboli  ha:c  tnctamenta  funt ,  per  qua:  citius  vacuum  polfct  dari,quam  paulb  cclc- 
gcnerofis  tuis  ccgitatis  &  conatibus  rc-  briorem  au!am,quam  phalanx  Icfuitica  non 
rnoram  ftudet  inijccrc.  Mulicrcularum  tcram  pofljdcac,  dumraodbaditQs  cb  illis 
hic,non  magnanimorum  Principum  rac-   vel  pcr  anguftiara  aliquam  rirnnlampatcat: 

hh  U 


141  FacinorihuSj  (^c.  Ij 

&:  ab  illis  Aulis  ,  ubi  pcftis  h^ecnondura 
potuithaberelocum vixullis  prarfidijs,  ul- 
lavc  arte  arccri  polTunr.  QuinctiamRe- 
lationcs  &  Epiftola?  Indicac  tcftantur ,  eos, 
quam  pnmiim  in  aridam  aiccndunt,  rc- 
da  in  Aulas&  ad  Rcgcs  tcndcrc ,  uthos 
primos  in  potcftatcm  fuam  rcdigant  ,  & 
per  cofdcm  dcinccps  fubjcdos  populos  in- 
fcftcnt.  Quod  fi  ctiam  vcra  funt,  qua:  ifti 
narrant,  in  hacfui  ofticij  pattc  fingularcm 
quftndam  fortunaj  afflatum  cxpcrti  funt,  ut 
ad  Rcges  non  foliim  aditus  eis  patuerir,fed 
ctiam  ab  ijfdcm  multotics  cxpetiti  fint. 
Narrationibus  tamcn  iftis  parum  tuto  fi- 
dcm  adhibcndam  prudcntcs  omncs  cxi- 
ftimant,  ut  qui  norint,  cas  in  Htipania 
rcfingi ,  &  ita  cdi  ,  ut  iilas  ab  hacrcticis 
Europa^is ,  cx  Ecclcfise  Romana:  commo- 
do  Icgi  volunt.  Alias  conftat  ,  cos  ad 
Rcges  illos  Indicos  pcicellcndos  Rcgis 
Hifpania:  authoritatc  &terrorc  ut  pluri- 
roum  uti. 

Vtut  autcm  fc  rcs  habcat ,  illud  ta- 
mcn  ccrtiftimum  cft  cos  in  iftis  ctiam  rc- 
motifrimis  Ofbis  locis  ,  fecundum  officij 
requifitum,  tcda  Aulas  appcterc.  Vbi 
hoc  ctiam  corrfpcrtum  cft,  Spiritus  iftos, 
quam  primura  hunc  navigationis  foa^por- 
tura  tcncnt,  protinus,  omniaRegura,  Prin- 
cipumque  Solaria,  Palatia ,  Dicaftcria,  Gy- 
nat:eea  ,  pcnitiorcfque  Aularum  rcccffus 
pcrrcpcrc  ,  fcratari  &  rcplcrc  ,  ut 
hac  vcrmiculatione  omnia  conclavia  fca- 
teant. 

Non  autcm  hoc  tam  illis  vitio  verti- 
tur>  quod  Rcgibus  &  Principlbus  opc- 
ram  fuam  in  Aulis  navant,  poftquamtiti- 
quc  tam  fplcndidis  &  opimis  iilorura  be- 
ncficijs  fruuntur ,  quamvis  hoG  ctiara  ci- 
tra  ilias  larvas,  quibus  utuntur,  non  mi- 
nus  commode  faccrc  poffent  :  Scd  quod 
ibidcm  fc  fappiijs  non  vocati  ingcrunt,  o- 
mnia  adfc  rapiunt,  dcque  rcbus  ad  Rcm- 
publicam  fpcdantibus  non  e  Rcipublicac 
ufu  &r.  Gommodo  ,  fcd  ad  iiiius  arbitrium ,  a 
quoia  Apocalypfi  loannis  vcl  pcr  Os  Dra- 
conis ,  vcl  pcr  os  Bcftiae  cmitti  dlcuntur. 
Inquoipfo  nullum  •fevclRcgis  Principif- 
vc ,  vcl  fubditoruni  pcriculura  irapcdiri 
patiuntur. 

Huic  fpirituali  imperio  illa:  prarcipue 
Europa;  nationcs  bbnoxia:  funt  hod  e.quq 
illius  olim  fubflorcnre  Papatu  omnium 
impaticntiflTima:  fucrunt.  De  H-fpania  o- 
mncs  fatcnrur,  iftum  robuftifiimum  pol- 
liccmhoc  tcmporc  torura  ad  iefuicarum 
nurum  circumagi.  FcrMnt  quidcm  ,  Icfui- 
tas  hoc  tconrc  pcni<;  haberc  duriufq;  cocr- 
ccri,  quam  m  ulla  alia  Europa:  nationc. 


LSViTARVMc  Liher  IIT. 
Id  fi  raaxime  vcrum  fit,  per  illud  tamcn 
parum  ilHs  dcccdit ,  ci^im  rcliqui  tantb  li 
bcnus  domincntur.  Hoc  autcm  impcnofa 
ifta  Natio  antc  annos  ducentos ,  quando 
in  multa  RCgna  adhue  divifa  crat,tam  pa- 
tientcr  nunquara  tuiiffct.  Eadcra  dicitur  cf- 
fc  Polonia:  ratio  in  oppofitoEuropa:  angu- 
lo,  in  qua  Iefuita:tara  liccntcrdorainari  di- 
cuntut,  utipfis  ctiam  Gatholiciffirais  jana 
gravcs,adcoq;  intolcrabilcs  cffc  pcrhibcan- 
tur.  Sunt  qui  tcftantur,  fe  legiffe  iitcras  noa 
ita  dudum  Lcgati  cuiufdam,  qui  m  Aula 
illa  adhuc  vcrfctur,  in  quibus  de  Icfuita- 
rum  miolcntia  miratu  digna  fcripra  fuerint. 
Inrcraliaver6&.  \\oc\Pr£fentium  tumultuu^ 
quihus  Regnum  illud  yenuTbari.  perhibetury 
caufam  in  tpfos^  (jr  i»  tpjorum  artes  fublice  con~ 
ferri.  Hoc  ipmm  vcromilcula  h(^c  nano 
olim  fuumpudendum  dedccus  inccrprc- 
tata  fuiffct. 

Rationera  vcro  cur  tamdcnfiin  Aulis 
volitenl  Ic(uit£E  tantaq;  impudcmia  fe  in- 
gerant  atqi  intrudant ,  Robcrtus  Turncrus 
Aiigius,  qui  Roma;  aliquandiu  vixitinrcr 
lefuitas,  poftca  vero  Ingolftadii  Eloquenti^ 
Profeiror  coftitutus  fuit,  in  fuis  Epiftolisin- 
diGar,quac  anno  i^S^.Ingolftadii  cdita:  funt. 
Nam  Epift.i^.quamad  loanncm  Bcrvitium 
fGribit,ir  tcr  aliaha^c  habct  :  Qvare  cum 
Magiflratus  e(fe  non  pofim-,  voluiy  quemndmO' 
dum  omnibm  locis ,  fic  Augufl/njn  Comitijsma- 
xirne  e(fe  curiofus,  Addiiy  V  o  l  v  i  irrepere^vfi- 
luiirrumpere  in  imimas  Aulas  Pri»cipum,  volui 
videre  omnia  ,  ut  ad  juflitia  normam  praclare 
exigerem.  Pcrgir;  me£  ve! curioftatis  dili- 
gentidy  vet  diltgenttx  curiofitate  conquifivi  ma- 
teriam  Satyrtt  acrem  voluptatU  mellitam^utriuf- 
que  uberern.  Kurfus,  Vix  coeperam  obire  Princi- 
pum  Afilas  ,  cum  videam  Hitreticorum  illum 
Mundum  adminiflrari  a  Stultis.  In  CathoUcis 
Aulisinveni  Vitellios,  V  urios.,C  amillosxSenecas^ 
quifrontet  verbo,fidetucrenturlocum.  litm-.I» 
aiijs  extra  paucos,viros  Principes  illos  ^'Deos 
putatoJufira,popinaSiOfficinas  malarum  artium, 
fxdarum  libidinum  ,fraudumi  infaniarum^^j^c. 
Ex  hisTurncri  vcibis  liquct,  cur  lcfuita* 
in  Principum  Aulas  fcfc  intrudant ,  &:  quid 
ibidcm  agant. 

Tam  quoque  aftuti ,  vigilantcs,  audaccs, 
laboriofi,  tanta  dcniqucagcndi&noGcndi 
facultatc  pra:diti  inAuIis  itaobvcrfantur,ut 
foli  omnia  poftint,  foli  cas  polTidcant  fii 
ita  obfidcant,  ut  nce  vcritas  vcrbi  Dci,  ncc 
vcl  aurulaaliquaquar  ipfisinimica,  fit  c6 
pcnctrare  poliit. 

Studcnt  ctiam  &  adulantur  cis  non 
ij  duntaxat,  qui  Rcligionis  &  dodrina: 
nominc  cos  colunt  ,  fcd  illi  vcl  maxi- 
rae,  qui  Aularura  quadras  fcdantur ,  ro- 
ma^quc 


De  Fdcinoribus ,      .  Iesvitarvm  Liher  III. 
mxquc  pr.-cbendas  &  dignitatcs ,  vel  pro   dinum   Evangehcorum  Bohcrai»  Anno 
fc,  vcl  pro  iibcris cognatisvc  vcnantur.  Hi    millcfimo  rexecntcfimo  nono  exhibitis. 


cum  nonnt,  unius  alicujus  Icruirx  com-  Sic  ctiam  Ier;iitx  Galhci  in  Rc  Xr 
mendationcm  phis  hbi  pro  futuram,  quam  Kcgvx  Domus  officia  nullos,  nifi  lux^dirci 
 rr..^:  X,  L„  :  ./t:  „     plinar  nutritios  iummutcrc  nituntur. 


lefuiu 
Mrcanas 

•Vrtnci- 

fum 

mentes 
txplo- 


Ob  hanc  caufam  etiam  haudibus  fuis  J^em 
cftccerunr,  ut  fubindc  Rcgiorum  dome- ^T'/ 
Iticorum  ,  vcl  pr^cipuorum  Min.ftrorum  k  "  " 
Z4.  hbcti  In  novoFleffiacoColkgioIcfui- 
ticjs  pr^ccptis  imbuanturi  &  cx  ilhs  fin- 
guhs  annjsicx  Rcgijs  munijs  pr^ficiantur, 
ahjs  lex  jn  eorum  iocurn  ob  tandcm  cau- 
fam  fummiffis:  &  fic  hifcc  cunicuhs  mtra 


potcntifiimi  Monarcha:  intcrcefi"ioacm, 
in  omnibus  cis  aflcntantur ,  cupiditati- 
bufquc  illorum  promptjfTime  fubicrviunr. 

Nemo  prartcrea  Rcgum  &:  Principum 
mcntcs;  earumquc  arcana  tam  cxade  fx- 
plorarc  &  noflc  porcft,  quam  hijpfi  illo- 
rum  ut  plurimum  Confcfiaiij.  Quse  con- 
fclTio  ,  illa  pra;fertim  ,  qua  totius  v  txcur- 
fus  exphcatur,  omucf  regiauim  mcunum 

recclTus  ihis  rclcrat.  Qux  confcffionjs  '^'o^ -^nos  Icfuitx  totum  illud  Regnum 
fpecics  Pontificum  Roman.  confihjs  phis  iubPap^&fuam  tyrannidem  adigcnt,  &c 
vcre  confcrt  ,  quam  Hifpafiiarum  R<:gi  r«=*  dircipuios,  &  pro  fua  iibidmcean- 
totaun  milhoncs,  quos  in  cmiirarios  fuos  <3:a  adminiftrabunt. 
profundcrc  dicitur.  Vt  mirum  non  fit ,  Neminem  igitur  in  dubium  vocaturum 
modernum  Duccra  Venctiarum  fc  intra  cxiftimo,  hoc  cffe  fecreta  Jmpcrarorum, 
hos  quindecim  annos  ipfis  nunquam  exa-  Regum  &  Pnncipum  cxpiorarc  ,  &Curi«' 
roinandum  exhtbuifrc.  Vencti  cnim  tam  R^^mar.a:  nunciare  ac  prodcre  :  acnclc- 
rcligiofi  nrinq.iamfuerunt,  necctunc,  uc  fuifasqmdcm,  nifi  intclfcau  &  judicio  pri- 
Rcipubhcx  fu^  arcana  Sacnficulorum  fi-  vatos,  &  pcr  eoscam  Antichnft.  obcdien- 
dci  committant.  riam  penitus  cxcoccatos,  &:  impudcntcs 

>1  de  caufisAular  Europcas  a  lefuitis  cavillacores  agere  vclint,  hoc  negare  pofTe 
gra.  Lishodie  infcftaniur  &:  nftiiguntur,  a  birror.  Nam  dcfinitoribus  lurifperitis 
quam  Pharaonis  olim  Ranis  ifigypnacis.       ->  PTntificijs  Canonifti?,  dc  pcenit.  Dift.  6, 

Can.  Sacerdosde  poenit.      remifiT.  C.  O- 
inni.  C  -rdinal.  in  Clem.i.f  .Qu,a  de  ftaiu 
Mu.;a..h.  explorator  is  cft ,  qui  fecrcta  ali- 
cin^  Piincipis  cxplorat  altcri  prodic  &c 
f  i^velac ,  uti  qui  mittunt  literas  vci  nuncios 
ad  hoftcs.  luxraBa.toiom  quoque  in  1.  ulr. 
D.ad  lcgem  luliam,  Majch.Prodicor  ctiam 
istft,qui  fcit,&non  rcvciat,  qualis  Gar- 
retus  Icfuita  fuit  in  Britannia.    Vd  r  go 
Pontifici  fuo,  vcJRcgibusChriftMni.Pro- 
:^itorcs  finnc:  L-  Qn.fquisCod.  ad  iegcm 
/uliamMajeft.  Etiam  i!!i  m  P.od.rorumnu- 
merohabentur,  qu:  fimulancc^  &  iecret5 
P.incip,  damnum  afterunc.  P>.^drorcs&: 
ilh  d.cuntur,  L.  Omne  dchctcm  f .  cxplo- 
rar.Mes.    D.  rc  milir.qui  cumaliqi  o  ami- 
f  '    im  fimulantcs,  hoftibus  confiiia  pro- 
U  ..jr,  qijod  Grarci  ^aca(2)pt.;(Topf<provcibja- 
hier  d  cebant.  quodquc  in  omncscosqua- 
^  -  qui  hoftis  publici  rebusplus  ftudcnr. 


Iepvitas  Papa:  Expiorato- 
res  effe. 

HOc  ipforummcc  lefultaruro  lcgibus, 
conftitutionibus  &  ienptis  probari  fa- 
tile  poieft,  oum  illa  latis  multis ,  ijfquc 
ad  hoc  probandum  indubnans  gnmcn- 
tis  abundcnt.     Nofir^  vocAtioms  eji  ,  in- 
qulunc ,  vitam  agere  in  quAvu  Mundi  pLigA 
per  variA  Ioca  difcurrerey       i»  (^uthuf.iam 
corttinenter  refidere ,  ^  literarum  ultro  cttrd 
^ue  mijfarum  inter  inferiores     (uperiuref  fre^ 
^uenti  commercio ,  creb/o  alios  de  aUjs  cernores 
fAciAtis-,de  i)s  quA  vArijs  ex  locii  ad  £d<fi:.:tio 
nem  ,  ^eorum  cjuageruntur-  cogmtioncm  a  ;'- 
feratis.    Hx,c  fua  eiTe  Iciuiije  non  diifi.c 
buntur. 

Hisaddchanc  ipforura  Rtgnlanr?:  Cnm 


Provinciales  (crtbent  Generali,  curahunt  ut  <!"am  Pnnt  ipis  fui  commodis  vel  amico- 
Statum  Domcr  m  ^  Coileporum ,  ac  totius 
frevincia  beneexpltcent,  &  fupj^ieant  ,fi  jur.d 
intellexerint ,  cjuod  fuperiores  mtnhs  decUm- 
verint.  Et  in  unfoerfum  ita  Jcribtre  dcbcz/ty 
«^Generalis  ommum  Per(onarum  ac  fyo- 
vinciarttm  Statum  tiuoad  e]us  fieri  ■^ofsit^  antt 
Bculos habeat.  r.ou  m  nus  qu^m  prio- 

ra  Jeluita:  pro  fuis  sgnoicenc 

In  hnnc  finem  lefbiia:  Canccllariarr»  Re- 
gni  Bohcmi^  folis  fuis  Di^"cij?ulis  repi^-vc- 


rum  corfiha  corrumpunc,  quo  illis  no- 
ceant  ,  vcl  ca  fuadcnt  ,  pcr  qu^  for- 
tunas  omncs  &c  opcs  amicorum  funditus 
cvcria.u.  Hanc  artem  lcfuii^  opiime 
callent. 

Q^od  etiam  f.m^e  &  honori  Re- 
gum  tV  Prineipum  Ponnfinorum  ,  imo  &C 
bcncfaft;-rum  fuorum  ingfatiflimi  detra- 
hanc  Henrici  IV.  Gulliarum  Rcgis 
probac  cxemplum.    Is  crum  ,   ctfi  ,  ulm 


runt,  uc  cft  viaercin  Gravamimbus  Or-  vix  parrieidalcs  raanus  cvafifTct,  jure  Sc 

hh  z  judicio 


^44  FAcmoyihHS ,  e^r.  Ies 

iiidicio  lcgitimo  Rcgnisluis  in  jecernum 
lefuitas  profcriprcrac  i  cos  tamcn,  uc  dein- 
ccps  avcncficijs  &:  liGiscorum  tutusc(Tcc, 
incrcdibili  clcmcntia  in  priftinum  ftatum 
reftituit.  In  cujus  bcncficij  compcnfatio- 
ncm  ,  illi  pra:cipua  honoris  dignitatc  eum 
cxfpoliarunt  :  ficuc  id  apud  varios  Scripto- 
res  maximevcro  apud  Richcomum  Icfui- 
tam  evidcntifiimc  vidcrc  licet.  HuncAu- 
guftiflimum  Principem  ,  poftquam  lcnoci- 
nijs  veneficiorumque  &  ficarum  fuarum 
tcrrorc  in  reiia  vcnaioris  Romani  compu- 
lcruric,  ipfeque  eosmajoribus  bcneficijs  8C 
prxrogativis  cumulavif,  quam  ab  ullo  Rc- 
gura  in  univcrfo  tcrrarura  orbc  hadenus 
fa»^liim  cil,ad  pcrpctuam  turpiflima»  Icfui- 
ticx  ingratitudinis memoriam,  cumanti- 
quifiimo  jure  &:  honore  denudarunt,  ni- 
mirumEcclefi^e  primogcnitura ,  quamipfi 
raptam  vel  fraudc  fubdudam  Hifpaniarum 
'  Regitribucrunt,  enm  quafi  natuprimum, 
inExpoftujat.Apologet.  ca.  17,  &  19.  &  Fi- 
lium  Ecclcfix  quafi  nacu  maximum  pcrio- 
tum  tcrrarum  orbcm  prociamantes.  Hxc 
in  gcnerc  de  lcfuicarum  facinoribus  & 
ftudijs. 

Res  gefiie  lefuitarum  m  Lufitania,  CJ^c. 

NVnc  ctiamin  fpcciccx  multis  pauca 
refcramrac  primo  quidcm ,  quid  in 
Hifpania  ac  Lufitania  patfarint. 

Anno  millcfimo  quingentcfimo  fcptua- 
gcfimo  oflavo  Icfuit^c  Scbaftiano  Lu- 
fitanise  Re,gi  ultimo,  funcftam  expcditio- 
nem  Africatiam  cum  manifcfta  vita;  jadlu- 
ra  fufcepcam,  fuaferuot ,  clafiicum  fciliccc 
cancndo,  ut  Regnum  Portugalix,  optima 
annui  rcditus  rccompcnfatione,  ad  Regem 
Hifpaniarum  dcvolvcrenr.  Chron.  Belg. 
titulo  primo,  pagina  287. 

Ncc  fpesfcfellit  cos.  Nam  Sebaftiano 
Regc  cum  filio  ,  &totafcre  nobilitatefua 
a  Mauris  in  prelio  occifo  ,  ftatim  Philippus 
Hifpaniarum  Rcx  Lufitania:  rcgnum  inva- 
dcrc  &occupparc  duabus  potcntiflimis  e- 
xercitibus  terra  marique  ad  id  coHe£tis ,  in 
animum  induxit.  Cumautcm  minimeigno- 
raret,  quam  finiftri  rumores  defc  paffim 
non  folijm  in  Lufitania  ,  fcdetiam  per  to- 
tam  Italiam  fpargcrcntur ,  aliquid  famar 
dandura  ratus,  familiaii  fibi  dilfimulaiionc, 
quafi  poft  tantos  apparatus  poenitcntiic  lo- 
cus  e(Tct ,  totum  negotium  ad  confcicntiie 
normam  cxaminari  voluit ,  quippc  inde  a 
Ponijficc  Romano  folicitabaiui ,  ut  rcm 
controvcrfam  arbitrio  fuo  committerct:in- 
dc  opinione  hominum  prargravari  fc  fcn- 
ticbat,  quafi  vi  alicnum  Rcgnum  invadc- 


VITARVM.  Liher  III. 
rct,  calcaia  juris  raiione  ,  cui  fc  infirmio- 
rcs  fubjecerunt,  atquc  adco  opprcfia  Re- 
gni,  quod  arabicbat,  libcrtatc ,  cujus  Or- 
dines  in  ca  re  jus  fuum  cripi  fibi  conquerc- 
bantur>  &  alioquin  jurisjuraudiReiigionc 
tencri  fc  diccbant,  quo  minus  didis  &  ira- 
pcrio  ipfis  audicntes effenl.  Quibus  diffi- 
cultatibus  uc  citradifiicultatcm  fc  cxpedi- 
rcc,  rcm  Icfuitis  &  Francifcanis  in  Com- 
plutenfi  Academia  difcutiandam  tradidit, 
fit  quarfivit  ab  ijs ,  fi  ciim  fibi  de  jure  fuo 
in  Rcgno  Portugalia:  fucccflionc  pcr  mor- 
tcm  Hcnrici  delata  certo  conftaret ,  con- 
fcicntia  obiigaretur,  alicui  fc  tribunali  fub- 
mittcre,  quod  ilii  Rcgnum  adjudicaretj  & 
in  cjus  poficflioaem  ipfum  mictcret.  Dein- 
dcfi  Portugalia:  Rcgno  rccufantc  cum  in 
Rcgem  admirtcre,  antcquam  in  jurc  cum 
alijs  competitoribus  rc  difceptata  contrario 
judicio  obtinucrif,  propria  authoritate  Rc- 
gni  pofrcfi[ioncmfumptis  eoritrarefiftcntcs 
armis  apprchcndcrc  poflit:hoc  pofito  quod, 
nullo  fcrupulo  fc  tencri  fcntiat;  &  quia 
Gubernatcrcs  ae  cxit\i Lufitaniac  Ordincs 
jurisjurandi  Religionc  prohlbcri  fc  dicc- 
bant,  quo  minus  cum  in  Rcgem  admit- 
tcrent,  qoi  non  in  jurc  Rcgni  hxres  dc- 
claratus  efiet ,  maxime  rcclamantibus  pcii- 
tonbus,  qui  fe  juris  authoritati  ofli^rebanr. 
Quxfivit  ctiam,  an  prxtcnfum  i^sjuran- 
dum  cxcufationis  loeo,  quo  Rcgcm  Icgi- 
liraum  non  rccipcrcnt,  accipi  d(;bercr. 

Ad  h.xc  Icfuitae  accrrirai  Hifpanica^po- 
tcncia:  propugnacorcs  &L  Francifcani  pror- 
fus  voto  Philippi  eongruentia  rcfpondc# 
runr,  &  nullo  cum  confcicntlar  vincuio  o- 
bligariaffirmarunt ,  adfubijciendum  fc  al- 
terius  jurifdidioni  aut  atbitrio  ,  quippo 
cum  propria  authoritate  Rcgnam  fibi  adju- 
dicare  &  poficflioncm  ejus  adipifcipofTcr. 
Nullas  in  eo  efle  Pontificis  partes  ,  ciim 
rcsnihil  admiftum  habcat,  cujusrcfpcdu 
facri  fori  debcat  intcrcedere  authoritas: 
ncquc  vcro  quicquam  caufa  cfTc,  cur  fo 
Oidinum  Lufitanix  iudicio  fummittat: 
nam  clcdis  fcmel  Rcgibus,  ijs      in  cos, 
corumquc  fucccflbres  omnc  justranfiatum 
intclligijUt  penes  ipfos  omnis  fit  jurifdidio, 
nccab  alijs  judicari  poflint.  Quandoigi- 
rur  eonftct  Philippum  vcrum  ac  icgitimum 
Rcgni  iiitrcdem  cife;  &  hoa  vcrum  cfTc, 
nullius  altcrius  tribunalis  ,  pra?tcrquam 
proprij,  fui jurifdidlionem  fubirc  dcbcre, 
delcgaris  autcm  illis  undecim  viris  jus 
nullum  clfc  dc  caufa  tanta  cognofccnd/, 
narai  a  fc  non  habcrc  jutifdidioncm  ,  vc- 
riim  a  Rege  mandatam ,  camque  uc  ipfo 
fupcrftitc  valuerit,  una  cumcxtindo  ex- 
piraifci  ncquc  cnim  jutisdidionem  Rc- 
gum 


De FacinoYihus,  z^c,  lEsylTARVM.  Liber  1 1 11  2,4^ 
gum  poft  mortem  prorogari  poflc.  Deni-  turbandi  concepit.  Qiix  fpes  haud  pa 
qucquantum  adtcrtium  caput,  ficftatuc-  lum  auda  tum  fuit ,  quum  Francifcus  II, 
runt,  nulia  juiisjurandi  Religionc  tcncri  Mariam  Siuardam  ScotireRcginam  matri- 
Lulitanos,  quo  minus  Philippura  Rcgem  moniofibi  lungcrcticuiuscquidem  cogna- 
admittcrcnt,  cumcx  fupra  didisconfter,  ti  proximiores  U  auunculi,  Claudius  illc 
jicmincm  cfTe  vei  dignitatc,  vclpotcntia  DuxGuifius&  Cacoius  Lotharingice  Car- 
inhac  caufa  Philippo  fupcriorcm,  qui  dc  dinalis,  omnibus  ctiam  Rcgii  languinis 
ca  poffet  cogiofccrc.  Atquc  hanc  Icfui-  Principibus  antcpofiti,  fuprcmaquc  Rcgni 
tarumfivc  fcntentiara,  fivc  cenfuram  ap-  muncia  adepti,  fummum  omnino  accmi- 
probavit  Philippus,  &  ad  arma  conclamatc  ncntifTimum  apud  Rcgcm  iliura  iuniorera, 
juifit.  adfinitatis  iftiusce  graiia,  locum  obtinuc- 

lefuit^      Bcllo  hoe  intcr  Hifpanos  &  Lufitanos   runti  &  unlvcrfum  itaRcgnum ,  fub  pra:- 
T^rtu  ^^^^^^^^  >  Azorx  infulac  ad  Lufitanos  per-  textu  nominis  rcgii ,  pto  lubitu ,  finc  cuiul- 
in  Lufi-  tincntcs  in  fidc  Ordinum  Regni  pcrmanfc-   quam  etiam  renifu ,  abfolute  tanium  noii 
uni^    runt.  Icfuitac  autcm  in  una  iliarum,  qux   adrainiftrarunt.Inprimis  autcm  ipfis  admo- 
^dit'ore$   Tctiia  nuncupatur ,  &  fitu  ac  fcrtiUtatc   dum  profuit,  quod  pra:cipua  tum  Rcgiae 
g^j^    cartoris  longe  fuperior,  habitantcs  ,  cam   domus  capita,  vidclicct  Rcx  Navarrxus  & 
//I  H'^P^"'S  prodcre    tcntarunt  :   excitato    Condxus  Princeps ,  quorum  alioquin  cx 
71.;. 78.  igitur  magno  turaultu  ,  plebs  ultra  mo-   reccpta  Maiorura  eonfuctudinc  munus 
dum  contraeoscommotacft,  ci^im  alij  in   hocfuiffet,  ut  proximum  apud  Regcra  ob- 
jure  fiftendos  tanquara  patria:  proditores   tinercnc  locura,  rcformatam  Reiigioncra 
alijfinc  mora,  tanquam  pcrducllcs  &  Hi-   amplcxi  fuiffcnt,  camque  publice  profi- 
fpanis  addictos,  una  eum  Collcgio  inccn-   tcri  ccepiiTeut.    Vnde  Guifiara  quidcm 
dcndos  diccrcnt.  iftos  ufqucquaque  prcmcndi  &  'antum  noii 

oppiimendi,  tum  non  Caiholica:  fojuni 
Res  gcs^£  IesviTARVM  m  Gailia.   Romanie  Ecclefiar  adfcc.ias  m  Gaiiia,  fcd 

&:  Rcgcm  ipfum  adeoquc  Porinficcni  una 
Cap.  TOannam  AlbrctanamNavarr^Reginam  cura  Hifpaniatum  Rsgc  fibi  dcvinccndi; 
III.    .Lviduam  Evangclicorum  rcformaiorura   Eoque  futura:  poteftatis  fux  ftruduranl 
in  Gallia  pattonam,  venenatis  chirotccis,   cum  cxtremo  po^ne  luorum  Adverfario- 
quas  unguentarius  Regis  Italus  Lutetia:,   rum  intentu  magi':  magifquc  tum  fundandi 
dMw/I-  lcfuitarum  inftindu  ci  dcdcrat  infcdam,    folide ,  tum  admodum  quoquc  dilatarfdii 
cinns    &tcpcntino  morbo  corrcptam ,  nccarunt   fplcndidamarripucrunt  cccafionem.Qucnj 
J^^l''*'  anno  millefimo  quingcntefimo  feptuage-   ctiam  in  fincm  (uara  iara  antca  Gcncalo= 
firao  fecundo,   vidc  hiftoriam  Gallicam,   giampcr  ArchiadiaconumquedaraTubcn- 
torao  quarto,  pagina  19.  &  Bclgicam ,  to-   fcm  (Toubj  confici  typifque  publice  divul- 
mo  primo,  pagma  iz6.  gari  curarunt :  au(5loritatc  cuius  hominum 

animis  paulatim  occupatis/  perfuadere  co- 
DfLio-a  fen  Confpiratione Gal-  natifunt,  a  familia&  ftirpe  Caroli  Magni 
1.     \  r>  u  \  ■  ^  fe  oriundos  cflc,  ne  iniquum  co  fore ,  fi  - 

Gvisiis  excitata,       dl^sYl'  ^      .   „  uu  .  t.k 

^  Francia:  Regnum,  ab  Hugonc  Capcto  Ma- 

Tis  adnjcrjus  Henmum  UL  'Kegem.re'  ioribus  ohrafuis  iniufta  vi  adcmpturaeiuf- 
giamque  familiam  promota.  que  pofteris  ita  retcntum,  poftlirainid 

quafi  iam  denuo  rccipercnt.  Vtpaulbqui- 
Gff!f'i    Tr)Oftquam  Lotharingica  Guifiorura  fa-   dem  poft  apud  advocatum  qucndam  Par- 
quara.  J[  milia  in  Gallia  fub  Francifcol.  Hen-   lamcnti Parificnfis,David adpcllaturo,poft- 
/Urnrrfd  ^1^0  II.  &  huiufcc  libcris  Galliarum  Rcgi-  quamis  una  cum  eiufdcm  Civitatis  Epi- 
in  Gd-  bus  alaeritcr&admodumftrenuefcgcflif-   fcopo  Romanum  confceifTct  itcr,  eiufmo- 
ftlum  ^^^»  &cgregiis  aliquot  facinoribus cxhibi-   difunt  rcpcrtas  litcr^c,  cx  quibus  abund^ 
n»ai    tisfin  quibus  utique  Metenfis  uibisadvcr-   patuit,  eiufcc  gratia  quid  iam  tum  Romae 
fitnt.     fus  Impcratorcra  Carolura  V.  propugnatio   in  Confiftorio  agiiatum  6£  tradatum,adco- 
ac  confervatio  ,  tum  cxpugnatum  &:  An-   que  eonclufum  fuiffct :  nimirum  adcxftir- 
glis  crcptum  Caletum  inprimis  emincnt)   pationcm  Harreticorum  in  Gallia  ncccfh- 
Franciaj  fuam  fortitudinera  ac  fidclitatcm   rium  omnino  cfle,  ut  Capcti  fuccefrorcs 
probaflct,  eoquc  magnam  apud  omneis  au-   tanquam  minus  idonei  removeantur ;  Po- 
thoritatcm  &C  cxiftimationcm  adfequuta   ftcri  autcm  Caroli  illius  Magni  Rcgia:di- 
fuiflct;  nonexiguam  inde  fpcmadipifccn-   gnitati  rcftituantur  :  quibus  adiunda  fuic 
di  tandcm  ipfius  Regni ,  &:  Rcgno  tum  po-    ctiam  delincatio  fcu  dcfignaiio  mediorura 
licntcm  Walcfiorum  familiam  exinde  dc-  caienus  accommodc  adhibcndorumi  pro- 

hh  3  ut 


1^6  De  Fdcinorilpus^  ts^c.  I  e  s 

ut  ea  poftmcdum  ufurpata  &  a  Ligiftis 
conjuratis  in  praxin  ctiam  publicam  dcdu- 
da  fuifTc  conftat. 

Etli  vero  confultationcs  &:  inftrudiones 
iftx  Regi  non  folum  innotucnni,  fed  & 
Anno  millefimo  quigentcfimo  fcptuagcfi- 
mo  fcxto,  publice  tvpis  ediCcT  fuctint;  pro 
figmentis  tamcn  Hugonotaium  potms , 
quam  pro  narratis  vcris  tum  fuemnt  ha- 
birse:  Navarra^us  autem  &:  Condjeusnec 
non  alij  Religionis  cjufdem  Soci^  pro  ic- 
ditiofis  &:  adverfarijs  tam  Regis  quam  i^^fius 
quoqne  Regni ,  qaod  Adfcctcnt  utiq  :c,  &: 
furbarum  ac  calamitarum  in  Galliafic  o- 
mnium  auclorcs  exiftant,  judicari  foncut 
e  contra  Guifianl  fidcli^fimi  Rcgis  Mini- 
ftri  ac  fervitorcs ,  adeoquc  fu,v?ra  quafi  ac 
propugijacula  P.eiigionis  fimul  ac  Rcipu- 
blica^  conftanter  habiti  fucr  "  ;  doncc  tan- 
dcmiprcRcx  H-nricuslU.  m^ximocum 
damno,  fcd  &:  intctitu  fuo  toti  Mundo  pa- 
lefccit ,  quodnam  utriufquc  partis  inftitu- 
tum  fuerit  confiUum  ;  &:  utcr  cx  ilUs  ami- 
cus  fucrit  auc  hoftis ,  dcfcnfor  auc  oppref- 
for  Regis  &  iftius  R  gni  univerfi.  Liga 
vcro  (Vu  L  s^iftarum  lilaconjuratio  tum  ad- 
verius  Regcm  premcmoratum  cccpit,quum 
Anno  m'.llcfimo  quingcntefitno  fcptuagc- 
^Tiiu  fcptimo  poftrcm.im  cum  Hogonotis 
occ»fio  feu  Rcformatis  pacem  mijflet:  tx  indc- 
*$r!>gnf-  '■^^  qiiabellicas  qua  politicas  &r  ad  re- 
fm.  giracn  adprobumfpcdantcis  alias  fcic  ni- 
•  hil  curarrt  :  fcdquieti  fc  dcderec  ,  helJua- 
tioni  faltationibufque  indulgcrec,  ac  fub- 
dicos  interim  crcbris  ,  adeoque  continuis 
cxadlonibus  cmungerer.  Ifthrcenimc- 
jus  focordianon  alicnam  pra^buit  occafio- 
ncmapud  univi-ifum  populum  m  contcm- 
ptum  &  odiiim  eum  adduccndi ,  maximc- 
que  conrirandi  cos ,  qui  ex  prarpoftrro 
quodam  Catholicae  R.i  g:  «nis  zclo  me- 
lucbanr.ne,  fi  qnando  forfan  ablquc  pro- 
lc  Rcx  Hsnricus  IIL  deccdcrec,  ipfi  Na- 
varrzEUs  divcifa:  Rcligionis  U  a  Poniificc 
cxcommunicaius  Rcx  in  ifto  cum  primis 
tranquillo  rcrum  ftatu  fucccderct.  Qua- 
propter  ut  ifti  malo  pfazvcnirctur ,  dc  Liga 
fcu  confpirarione  quadam  tradaci  clande- 
ftinc  co^ptum  fuit  i  cujus  bencficio  Roma- 
naquidcm  confcrvari ,  diveifa  auicm  ab 
ca  Rcligio  fundicus  cxftirpari,  cnm  exa- 
£\:iones  etiam  ac  cributanimia  cum  giava- 
minibus  alijs  ufquequaque  tolii  vcl'  miti- 
gat i  faltcm ,  &  in  corvc^mnus  divininnmi- 
nis  atque  tvrannidis  locum  piccas  ac  jufti- 
tia  denn^  f  ibro^T^iri  poffir.  Primus  qui  nc- 
gocio  huic  fc  faciirm  pr.Tbiiit  civis  qui- 
darn  Parifienfis  f  lit,  nominc  R  och  ^s  Blon- 
dus,  infigais  icmulacoi  auc  arftimatot  tum 


viTAR  V  M.  Liher  1 11. 
MifT^tum  Guifio:  quoque  fitmilia?.  Iser- 
go  cum  choragis,  pra^terea  cnbus  alijs, 
loanne  vidclicct  Pia^vofto  Pjftore  ad  San- 
dum  Scyerinum ,  loanne  Bafchcro  Paftoic 
adSandum  Bencdidum  &:  M^nh^oLano- 
yoCanonico  SofTontino  fSoilTun.O  qmbus 
initio  ftatim  adcoque  antc  alios  omntis 
fuumpropofucrat  confilium,  bc  dc  co  quo- 
tidie  cum  ipfis  contulerat  ac  multa  piartc- 
rca  eonfultarat ,  ita  prudcnicr ,  ita  confidc- 
raieac  cauie  rcm  adgrrlfifunt,  atquc  fuf- 
fragio  concrcditorum  quorundam  &  ad- 
prirae  corrcfpondentium  amicorum  ,  tam 
intra  quam  cxtra  Parifijium  Lutetiam,  in 
univcrfo  Gallix  Rcgno  ac  prajcipuis  cjus 
civitatibus  fub  jurato  capitc  fcu  Ducc  G  .!i- 
fio  alij^que  Lorharingica?  familix  Pnnci- 
pibue,tantam  adf?clarum  &  adhitieniium 
turbam  nafli  fucrunt,  uc  fccptra  lum  te- 
ncnsRcx  Hcnricus  lU.raar.ifcfta  vi  prmsad 
obrutus,&:cxarcc  Rtg-anc  L'Mivrcjjp(a- 
que  Metropoli  Lutena  cxtutb.uus  fucrit, 
quam  callidorum  iftorum  confiliorum  ac 
confpirationis  ccrtam  aliquam  cognitio- 
ncm  habucrit;  urui  Parifijs  fcmpcr  pr»Tft6 
fuerit ,  dc  Liga  fcu  confoedcrationc  ifta 
ta!i  mufljtationes  nonnullas  perccperit.  Ac 
cnim  ejus  focordia,  cum  vcro  confcede- 
racorum  induftna,  juxta  contcmptum  ae 
odium  illud  populare,  quod  in  concioni- 
bus  fuis  Sacrzficuli ,  curoprimis  autcm  le- 
fuitCE  adverfus  ipfum  mite  cxcitabant,  uc 
pau!6  poft  indicabitnr  ,  ita  invalcfcebanc, 
utfupradidi  L'g^  4.  audorcs  una  cumalijs 
paulatim  ijs  acccdentibus  in  propofito  fuo 
perquam  exigua  obftacula  viciftim  autcm 
undiquaquc  promotioncs  &  adminicula 
farequam  cfficacia fcnfcrinc.  Adprcmo- 
tionem  autem  iftius  vaJidiorcm  cx  fcdccim 
Tribubus  uibis ,  Parifiorum  ccrcus  civium 
numcrus  eo  depucabacur,  qu6in  unaqua- 
qucTribuum  iftarum  qua^cunquc  candcm 
fiercnc  cxade  cum  cbfcrvarcnr ,  tumcon- 
fidcrarcnt  ulteiius,  &:  probe  dcmijm  ordi  - 
narcnc  ac  difponeren.s.  Iftos  crgo  calcis 
Sedccim  viros  appcllarunc,  aut  rcfpcdu  ^'^^y 
jam  memoratarnm  fcdccim  Tiibuum  ,  in 
quas  omnis  Parifiorum  clvitas  cft  diftnbuta; 
aut  quod  cx  ijsomnibus  Scdeclm  corfor- 
tc  fuerinc  omnium  importunifllimi ,  adc6 
ut  pra^cipua  ncgocia  juxra  potcftatem  ac 
dircdorium  fibimcc  acccrfivcrint.  Vrut 
autcm  fic ,  univcrfus  cquidcm  populus  Pa- 
rifienfis  in  fua  coram  Lcgaro  Poncificio  Ca- 
jccano  propofitionc  Sedccim  iftos ,  uc  pr^- 
fidcs  ac  cribunos  plcbis,  nominatim- nlli- 
gaviti  utpofc  ,  La  Bruierc,  Crucc  ,  Eufli 
lc  Clcrc,  Cornmiirarium  Loufchard,  La 
Morlicrc ,  Scnault,  CommilTarum  B*ror 
Advo! 


Pe  FacinQribus ,  (^c.  Ie 
AdvoGatum  Drouard,  A!uequin,Emonnot, 
lablicr,  Meflicr,  Capitancum  PafTart,  Oii- 
dincau,  Anroux  &  Morin  :  Logo  taracn 
iftius  Anroux  aliqui  Tcllicrum  &  pro  Sc- 
«aultio  Amelinum  ponunt,  quamvisdifcri- 
men  intcr  cos  n^^c  ad^ib  magnum  adparcat. 
Quanta  vcro  fuoric  Archiliglta>rum  ilto- 
rum  audoricas  fimulatquc  potc  ftas  cxindc 
liquct  intor  aiia  i  quod  ftatlm  poft  Regis 
c  Lutctia  fugam,  qua;  fada  cft  u.  Maij 
dic  anni  1588.  una  cum  capitc  foo  DuGeK 
Guifiorcm  co  deduxcrunt;  ut  Parifienfi 
civitati,  per  vota  liberamque  plebis  c^edio- 
nem,  novi  darentijr  Officio;  ^  njuf  s 
a  Rcgis  ftare  partibus  iiabiti  di.njttcrciitur. 
Ifti  eum  Guifio  fazpe  jam  mevijotato,  iv^e 
non  officiarijs  illis  novis,quo€idie  eo*-fulta- 
bant  de  coramuni  ftacu,  &  omnibns  L.ge 
neccfTarijs :  ifti  foJi  Parificnfcm  civicatem 
poft  Giiifiocidiuo!  illi  J  fimoffra  ,  quode- 
jufdcm  anni  dic  13.  Decrmb.  Bla^fis  pcrpc- 
tratum  eft ,  advcrfus  Regcm  obfirmarunt, 
&  in  rcbellionc  fua  confcrvaruntaum  Ar- 
malium  quoque  Duccm ,  n  abicntia  May- 
nij,  Gubcrnatorcm  conftirucrunr :  iilicon- 
filium  liud  mngnum  ftu  PariaraPt^tum 
ctiam  integrum  anno  1589-  "ar^)?rij  (' ie  16. 
c  GoncelTu  pleno  (uftuleiunt,  6C  per  piarcas 
publicas  in  arcis  prcpugnaculum  cat9r.1v1.rr! 
abduxcrunt :  ifti  dc  iiquc  oon  adqutr  vc- 
runt  priiis,quam  ad  in'^iintem  iron  obamq; 
sollicitationcm  fuam  g«:  irralif.  ouinuiiu 
Ligiftarum  Convcntus ,  iab  :^»»nui)c  Co- 
mitiorum  ,  inftituerctur,  haberer.ii'',  ^  d© 
novo  Regisclc£lionc  in  co  tra£tare>.ur.  In- 
tcreavcro  de  pacc  autindueijs  tt  mRege 
ullis  nc  audircquidcm  fuftinuerunt,  quin 
cgregiam  potiijs  dc  futuio  ftlicifTimo  ftatu 
&de  auxilioiriprimis  Hifpanico,  fpcra  po- 
pulo  feccrunt :  ut  &  inrer  alia  hreras  Rcgi 
Hifpaniarum  pcr  lefujtam  quendam  P. 
Mariharum  curandas  deltinartsnt ;  qux  ta- 
mcn  prop^  Lugdunum  interccpta:,  reilgna- 
far,atque  Rcgi  quam  primiim  in  or''gina- 
li,  ut  loqui^ntur,  trunfmifTr  f:^crur:t.  In 
iftisdiez.  Novemb.  anno  1591.  daris  hara 
inprimis  hab<M  ru!:  taliJi  :  CatholiiA^'^.  Ma- 
jefl.  hoc  fanSie pojfnmus  affirm.ire ,  o?f  .  m  Ct- 
tholicorum  vota  eo  difBA  effc  ut  Cdih  V. 
Majejias Jceptrum  hujus  Kcjini  tsrerc  K  hifque 
dQminari  fojiit ;  quemAdmodu ipfi  ejuid.rn^  ut 
Patri  nojlro.  nos  ex  ar>>vto  fnhijrim:' t  :  aut  ex 
mtisut  ea  fnis  faltcmal-iijusm  hu:  dejitK^n.Sin 
autem  alium  fortk  cfuemptam  nohis  prgflituere 
cogitety  de  GcnerofM  proV  ictat  alif^iun-^qHem  nos 
utique  reverentia  ry  ohe'-i^ntia  ckb't^  udeoaue 

tigt     extrema  fuhjeclione  ^  ut  Re<iem  noflfumluhen- 

^am'       votentes  exctpiemus ,  &:r. 

fcofuf.      Conjurationis  autom  Ligiftaium  (copus 


sviTARVM.  LiherlW,  247 
&  propofitumcrat,  Rcgcm  Henricumde 
folio  Rcgni  teturbare ,  in  Clauftrum  vel 
Cosnobium  aliquod  detrudcrc,  &:  Hcnri- 
cum  Guifium  illiin  Rcgno  furrogare.  Hinc 
cum  Hcnrici  III.  Rcgis  fyraboium  Parifijs 
valuis  Rcgijs  infcriptum  clTct. 

^i  dedit  ante  duasy  trinam  dahit  ille^ 
coronam: 

Icf.jiia  Cottonus  ijfdcm  valuis  huic  fym- 
bolo  fubfcribi  curavit. 

c^i  dedit  ante  duas ,  unam  ahBuUt ,  alte- 
tera  mtat^ 
Tertia  confortis  mox  facienda  manu. 

Promovcrunt&confirmarunt  hancLi- 
gam,  fcu  potius  feditionem  &:rebel!ionem 
adverfus  Henricum  ni.vehcmenrer  admo- 
dumlcluii^  Patifij>.,ainlq;in  urbibus.Quum 
enim  Liga  anno  i^S^.rragnas  viri:sacquirc- 
rct  &  magis  magiiquc  erricrgcrct ,  lcfjita: 
poteftate  (ua  audiendi  coafelfK.nes  &  ab- 
folvcndj  quofcunque  ad  concitandum  cu- 
jufcuuquc  ftatus  homines  advcrfus  iegiti- 
mi'm  fuum  Msgiftr^Jtum,  ira  funt  ufi ,  ut 
nui;  im  ^bfolveredignarcntur ,  quiad  pro- 
pofita  eatenus  Interrogatorin,  fe  fidclcni 
Rcgis  fubditum  ac  M.Tiit.L-ii  obfequen- 
tcm  elTe,  profitcri  aufus  fLiidcr.  Inrcrca 
vcio  ouTtcrus  corum,  qui  confitcbantur 
ipfis  adco  crcfccbat  &  adaugebacur ,  ut an- 
no  1587.  in  annuis  iilis  Romaj  impreflis 
Epiftoiis  ad  Gcncfalem  fuum  Claudium  A- 
quavivam  de  Collcgio  fuo  ParificnfiCla- 
romontano  fic  fcripfcrint:  ConfeJ?iones au- 
ditA ,  ^  cjuidem  univerf^  vitd  luin^f  i/lurimA^ 
Hac  eU  evim  fre  communis  orr/mum  optnioi 
cum  denique  fatufieri  evrum  confcieKti^,  quum 
apud  nos  confitentur :  ideoque  nonnuLli  trigin- 
ta  milliarium  confecerunt  vium,  ut  a  robu  au- 
direntur.  Et  ruifus  anno  1589.  Totiusvitd 
confefiones  audita  funt  trecent^. 

Quicunquc  igitur  juramcnta  Regi  pra:- 
ftita  &: debita  cxindc  obfcqi  ia  fepofucf«nt, 
coquc  perfid  ofi  fa£ti  fu:  rar quos  a  pett- 
Gatuiis,  ut  loquebaniur ,  ift;s  Paftores  ac 
Saccrdotcs  ahj  non  ita  lcvitcrauc  tcmcre 
uoicbant  abfolverc;  fi  ad  lefuitar  ibant, 
quibus  erant  ufquequaquc  aGccptiflimi,  &; 
indulgentillimam  non  tantum  abfolutio- 
ncm,  fcd  ampliflimam  promiflioncm 
arterna:  rctrlbutionis  indc  confcqucbanturj 
modo  in  rcbcliione  ifta  fua  &  pctfidia  for- 
titer  pcrfiiterenc,  gnavitcrque  pcrgcrcnr. 
Vnde  paflim  in  abfolutionibus  fuis  hunc 
modum  oblcrvarunt,  utmmirura  ad  infcr- 
ta  Breviarijs  fuis  Evangclia  jurarc  tcnc- 
rencuc 


Ligam 

Calli. 


'vent 
lefnitt. 


X48  Facmorihus ,  ^^c.  Iesvitarvm.  Libcr  1 1 1. 

rentur  omncs,  Qiiod  ncquc  lum  tcmpo-  omnihus:pergM  itAque,,-^  credas nhi     omnihut . 
porisrcgpaniem  adhiic  RegcmHcnncum   qttityrannos  occiderunty      patnarn  fervA/unty 
lil.  ncc  fi  foice  lic  cadcrec,  ruccclToicm  centmt  ejjcin caclo ad  def/ntum locum.uhibeati 
cjus  Navarrxum  pto  Irgiiimo  velicnc  a-  avofempiiernofruintur.\k\s\cih\s\vs\^\i\iws 
gnofccre  Domino.    Id  quod  amuitisap-   ad  Kcgib  caftra  proficifcitur.  Eo  ciim  venif- 
pendiGctri  cam  haad  admittentibus,  eoquc   retjduaus  cft  ad  Procuratorcra  gcncraicmj 
line  abfolutione  dimiflis ,  conftanicr  con-  cuidixit,re  haberc  varias  htcras,  intcr  a- 
firmalii  poftea     contcflatum  fuiffc  auihor  lias  ctiamHariari  Parlamcnti  pra^fidis ,  ad  | 
Notarum  ad  vcram  Ofationcm  ad  Rcgcm   Rcgemdctcrcndasialiaqucarcana quedam,  ! 
Chnftianiflimum  ,  nc  lefuita:  reftituantur  qu£e  htcris  crcdi  non  potucrint ,  &:  lamcn  | 
in  Rcgno  Galha:  pagina  iii.  &  115.  rcfcrt.  {circ  Rcgem  vcl  maxime  ncccfTaria  ciTc. 
Vix  ccrtc  quidquam  raagis  admiraiionc   Eratautcm  Har!a:us hic Rcgi  & fidehs  &  a-  („4; 
d)(Tnius  accidit ,  quam  quod  Liga  fcu  con-   micus ,  ideoquc  Lutctia:  capiivus.Procura- 
fpiratio  illa  ab  cxiguis  fane  primordijs  tam   tor  \\xc  ad  Rcgem  dcfcrt.  Rcx  Procuratori 
exiguo  tcmporis  ipacio  ad  tantum  fafti-   mandar,  utca  nodc  Monachum  in  fuo  ho-  i; 
giom  cvccta,  tantufque  ,  non  pcrfona-   fpiiio  cxcipiac,  &: humanitcr  habeat  ufque 

Gaiii*  rum  foliunmodo,  fcd  Vrbium  quoque  ,      .  in  poftcrum  dicm.  Poftridic  Rcx  lacobpm  'mV 
provinciarum  intcgrarum   advcrfus  rc-   ad  fe  vocat,&  inconclave,rcmotisahj5,dij- 

f».  gnantcm  cum  ,  fcd  &  rcfidcnicm  ibidcm  cit.  Tum  pra:fcrt  Monachus  varias  hteras, 
Regem  ,  numcrus  concitatus  ac  confpira-  quas  Rex  ci^u-n  avidelcgifret,intcrrogar,ha- 
tione  fada  exarmatus  fuit  :  &  quidem  in  bcat  nc  plurcs.^  habcrc  fc  plurcsait,  &  fia- 
Gallia,  cuius  Rcgni  incolas  natura:  qui-  gens  fc  eas  quxrcrc^culttum  promir,  &:  ca- 
dim  inftir^tus  ad  Rcgum  fuorum  venc-  pulo  tcnus  in  vetrcm  Regis  adegit,adaauq; " 
rationcm  ,  pix  alijs  Nationibus  Europasis  in  vulncrc  rcliquit.Rcx  vulnusfcnticns,cul- 
impellcrc  crcditur.  Scd  cftcceruni  hoc  trum  confcftim  dilatando  vulnus  eduxic,&; 
Icfuitje  ut  didum  cft  ,  difponcndo,  fie  Monachum  circa  guttur  graviflime  vulnc- 
cnim  ipfimet  loquuntur,  illorum  animos,  ravit,vimq,fib!  infcrri  clamavir.  Accutrunt 
quos  non  tam  fuis  illis  militaribus  concio-  domcftiei,  atq;  interalios  Nobilis  quidam 
nibus,  quam  audicndarum  confeflionum  Baftidxus,  qui  &  ante  7.  mcnfcs cum aiijs 
artificio  fic  corruperant.  4.4.Guifium  intcifcciflc  dicitur.Hic  cduclo 

Non  tam  fanguincolcnta  Icfuitarum   gladioMonachum  adortuscft,  ciq;  icthalc 

"usWj  confilia  &c  manus  illorumRex  cftugercpo-    vulnus  inflixic:  accurrit  alius ,  &:  bipennc 

tuit.  Narti  anno  Domini  13S9. //tcc^C/fwf/»-   aliud  fupcraddidir.  Moricas  candcm  parri-  li 

^t^^'  tem  Senertfem ,  DomimcQLnnm  Monachum,   cida  Dco  gratias  cgit,  quod  ram  miic  &:  fa-  | 

conf.di-  hominem  vili  &  fervih  ingcnio  ,  crimanum   cilc  gcnus  mortis  fibi  dcftinaflct :  fe  muito  \ 
ignobilium  rcum  ,  obfarta     pcfllimos  mo-   atrocius  &  gr-ivius  cxpcdaflc.    Mortuum  ^ 
resjam  antc  Cocnobiarcharum  judicioda.  fcncftracijciunt,  &  haud  multo  poftcarni-  m 
ninaiuro,lcfui(aJcIauftro  avcllunt, &  varijs  fici  quaruor  equis  dilaccrandum,  ac  igni 
D^Emonum  prscftigijs  illudenics  cj,randem   comburcndum  rradunt. 

cortumpuntjciqiic  R'-:gi?  casdcm  mandant.        Hoc  parricidium  &  nefandum  facinus  p^.mei.^ 
Cumauccm  abillis  cotendcrct.ut  fccurita-   Sixtus   V.  Papa  unice    approbavit ,  & 
tcra  prarftarent,*^  nificadatafenoncxitu-   prolixa  Oratione  in  Confiftorio  Cardi-  R.pl,,^. 
rurajefponderunc  illi,  lurpe  effc  Monacho   nalium  laudavit.    ^<od  cMonachus  , 
rcdituri  virx  parccrc ;  pcrgerct  igitur  au-   quit  inrer  alia  ,  Reltgioni  devotus  infclicem  sixtos^ 
dadv^r,  Polieicorum  omnium  prajfertim   Galliarum  Regem  in  medio  exercitiis  interfe-  2'"/'* 
Nobilioram  in  careercm  conjcdorum  eon-  cit ,  rArttm  ,  tnfigne  &  memorMe  ejl  facinus. ' 
dcmnarioncm  obfidcm  illidantes,  fi  patra-    Et  fjbjunxit     facinm  hoc  non  fine  DeiOpt. 
to  facinore  attrociiis  in  etim  animadvcrtc-    Max.  particuUri  providentta  di/po/itionc^y 
retur.    His  promiflis  pcrfuadctur  &c  vinei-   Spirittis  SanBi  fuggesiione  defignatum.,  fact- 
tur  Monaclius.    Circumvenitur  ctiam  alio   xufcjue  longe  majus  /juam  Ulud  San^a  lu- 
commcnto  hominis  cgrcgij  fallendi  artifi-   dith  ,  (ju^  Holofernerrt  c  medio  fiifiu'it ,  Ne- 
c;s&  c.ipirlspollutiflimi ,  qui  litcrasmen-   quc  hoc  diffitctur  Bcllarminus :  ^Ouid,  \n- 
titas     falfas  ad  Rf*gcm  a  viro  gratiflimo    quit ,  in  ea  ("ocatione  Sixrij  rcpenes ,  rifi 
perfcrcndas  Dorainicano  tradit ,  cui  ut  fa-  laudes  ^ admirationemSmentU  cr  Providen- 
cilior  aditus  ad  Rcgcm  cflcnt,  hzecinfu-  tid  Dci? 

furrant  Guifii &lcfuicx.  /^^;^ ,  inquiunr, 8c  Commendatctiam  ac laudat  id  ipfum  ^iom^ 
Reges  familiares  figna  &  manum  ejus  recjui-  parricidium  loan.M-iriana  HifpaoMs  lefuita  ^^^^1 
rent:  eji  enim  Rcgi  charifsimus ,  necmetHenda  in  lib.  dc  Regc  8d«  Rcgjs  inltitutionc.  Ex- 
cu}hdi^:ha4tufercnsliferasLeieexcipierisab  cufat  quidcm  Marianac  commcndatio- 

ncm 


De  Facmorihus ,  O^c.  I  E  s  v  1 1 A  R  v  m  .  Lthsr  1 1 L  149 

ncmfacinorislhujusPclictcriusfic  inquies:  ro  dogmata  aut  nunquam  ,  aut  rcmiffius  Huitas 

CMirttmvidennondt:bere,fihomo  Hijpinta  in  languidiiifvc  confiitare    inCathedra  ptb  ^'^l^/^f' 

medtA  Htfpania  ,  c]uo  tempore  betlum  Hijpani  lachrymiSjrifum  cftufum,  latiHimumquc  e-  /I£ 

cumGallugerebaKt^e  rchm  GaUicu  pauloacer-  licere  a  popellojcuius  aursbus  nugas  dilTc- 

hius  fcrip/erit.Scd  harccxcuratio  indigna  cft  minct  ,  &lacrsc  Sciiptursc  locos  plurimos 

h 'miiieChriftiano,&;contrarialcluitarum  dctorqucns  incautum  vulgus  a  vcrirarc 

infticutis.Nam  in  Rcg.commun.     30.  hxG  longe  abduccre  atquc  infaiuarc.  !iluftn(|i- 

lex  {\iheim:Cavea»tfibiomnes  ab  illoaffe^ih  morum  Priacipum  claram  nob)lcm,qi  mc- 

ejuoali/tdealijs  N ationikus fintjlre [entire.ac lo'  moriam,  venah  loquacitate  obiitf  r<^re  tcn- 

qui  fotent.cjuin  potius  (p^  bene  fentiaat,  ^  pecu-  tarc:  viros  probos  traducerc  :  pium  Rcgcm 

liari  affectu  diverjas  a Jua  natione,pro[equantur  Chriftianiffimumjpie  mortuum,&  impiifli- 

i»  Dor/iino.  me  trucidatum  ,  inexpiabilcm  tlTc  ,  aiquc 

jr;«;r*.      Cum  ctiahi  in  ultimis  Galli^  tumultibus  apud  infcros  indcprccabilcm  poenam  fubi- 

Tontum  ac  bcHorum  fasviftimis  motibus  ,  Pontum  rc,clamitarc.  Ex  viliftima  vcro  plcbis  fsccc, 

Tyarda:um  Epifcopum  CabiUonenrem ,  c-  vanos  balatrones,  impuros  apoftatas,  rapa- 

xpifc-    ruditionis  ac  picracis  finguiaris  virum  ,  Ic-  ccs  rapinatorcs,  latrones  fcoieratos,crudc- 

^n^fode-  fuiric  in  fuam  factionem  Siconfpirarionem  les  homicidas,  capitales  furciferos,  iterum 

tatem    contia  R^-gcm  Hcnricum  i  1 1.  pcrtrahere  arq;  itctum  minaci  facraiarum  legum  fan- 

^*®'"'  P'^^'^"f»  utpotc  pacis  62  tranquilhtatis  dionc  fcrvatos,  horrcndumque  ^  ibomi- 

TL.cum  Rcgai  cupidiilimum  ,  populi  furiofumo-  nandum  Regis  Hcrtrici  parridium  ncfa- 

/er/r/i-  diurn  5^  invidiam  \a  caput  cjus  modis  o-  rium  collaudare  ,  ut  meritos  honores  im- 

foj[ent.  ranibus  concitare  ftuducrunr.    EftColle-  proba    fatuitatc  propudiis  iftis  fuis  cf- 

cdtum.  gium  Divioni  Icfuiiarum  ,  qucd  Epifcopi  fundat  &;  afHngar.  Ex  oratiorie  Dorainica 

'1»/ 1-  bujus  non  exiguis  bencficiis  adaudom  pium  fcilicetiftum  Theolcgura  ,  pctirione 

fud  po.  fuit:erat  cnim  bon£E  partis  fundi  iliius  clie-  hanc:FiA.T  volvntas  TVA.cvcUcnda 

fHlttm.  jgiafi^p^tronusjrcmiffione  juris fui  libcra-  cfle  publtce  afleruiire,i!Iudq;  d e  remit- 

lis.-quamobrem  libello  ctiam  GrjEciSjLari-  tendo  debitoribvs  NOSTKisob- 

nis  &c  Gallicis  vcrlibus  atqsoratione  foluta  literandum  ccnfui{rc.Adbcllum,ncce5,cru- 

fcriptc,&  ipfi  dicato ,  cum  ampliftimo  lau-  dclitatcm,  rcbellionem,  cstcraquc  impie- 

dum cjus prasdicationcjhabucrunt  gratiam,  tatis  fccIcta,populum  concltarc:  atquc  ni- 

&fidcm  dcdcrunt.  Scd  qubdin  confpira-  hil aliud quara  Arma  ,  Arraa,  in  fuggeftu 

tionem  Icfuitarura  &  parricidiura  Regis  fuggcrcro  ,  &:  ad  ravim  ufque  elamitarc. 

confcntirc  nollet ,  quidam  Carolus  ,  intcr  Pios  antiftites ,  quia  ab  his  sriminibus  ani- 

Icfuitas  Collegii  iftius  afcriptus  ,  linguana  mum,  linguam  &  manus  arceant :  quia  fine 

fuam&calamum,fupcriorum  inftindu,ve-  fuco  aut  fallaciis  vocc  &  fcriptis,  Rcgi- 

hemcntcr  contra  illum  acuit ,  quamvisab  bus  pietatem ,  populo  obedientiara  ,  par- 

co  nufquam,nec  re,neG  vcrbis  Isefus  fucrit,  tium  bcncvolam  conciliationcm  ,  pacem 

aut  lacclficus  ,  undc  in  ipfum  anfara  inve-  Rcipub.  Chriftian^,pQeniTentiam  &  relipi- 

hcndi  arripcre  debucrit.  Contra  hunc  igi-  fcentiara  h^rctiGis,tV  iis  qui  in  crrore  funr, 

tur  PriEfulcmjobdidara  caufara/sepiflime,  ad  vcram  viam  reditum  ,  veniara  adhuc 

nonfoiumin  familiaiibus  colloquiisjfed  c-  vivcniibus&;  rcquicm  a:tcrnam  rcfjlutis 

tiam  publicis  in  Goncionibus ,  atque  editis  corporum  vinculis  ,  poftulcnt  &cffl:dim 

quoq;  Iibeliis,dcbacchatus  cft.-  ae  intcr  alia  precentur.-quia  illis,  qui  mutuis  mimicitiisv 

jaditavit  impudentcr  publice  &  privatim,  atque  vulncribus,fcfcconfodiunt,in  amici- 

fc  quadraginta  quatuor  hscrcfcs  in  tribus  liam  coeant ,  &  fofdcra  jungant,  fuadcant, 

foliolis  Horailiarum  cjus  in  orationcm  Do-  h*crcticos  vocare:Ha:rcticos  declarare  cos, 

minicam  cxprompftfTe.  Has  igitur  aliafquc  qui  cum  Ligar  fanda:,ut  vocant,iaimicis  &; 

multo.scrimiriationcs,maledida&!convitia  advcrfariis ,  vel  intcr  fosdcratos  non  afcri, 

diiucrc  &  afc  dcpcllcrc  coatSus  cft  Epifco-  ptis,pacem,aut  concordiam  incundam  cflc 

pu^ut  claritudincm  nominis ,  &  famic  fuas  dixcrint :  perindc  ac  fi  Apoftolorum  Sym- 

oblburationem  libcrarcr.  Idauicm  brcvi  bolo  ,  aut  Nicajno  infucndus  cfl^ct  hic  non- 

quidcm,icc';  accurato  fcripto  fic  pra:ftitir,ut  dum  auditus  Fidci  articulus ;  Credo fan6iarn 

primiim  ipfum  Ca«  i=lnm  in  fpccic  ,  dcindc  Ligam  feu  unionem  HifJanicA fa^ionis ,  (J^  con- 

totam  Icruiticarr.  fed am  depingat  fidelitcr,  jurationis  in  Henricum  Tertitim  Francorum  & 

corumquc  ftudia,fraudcs,conaius,&c.  dili-  Polonorum  Regem  y  ejupjue  confaKguineos  at- 

geotcr  dctcgat,&  ad  ocnlum  dcmonftrct.  qtie  fuccejfores  ,  nulltifqtie  Chrijliani  dignus 

Tynr-        Ac  primb  qui(iem  quodad  Carolum  i-  cogmmine  ,  cujus  fides  hoc  novo  Sacramento 

^^ofiM  pfumattinct,dic!t.cumpios,tanquara  h^re-  non  fitrogata-.&parimfi^^^ponoU.&Ortho- 

^felm!».  tiea  labc  afpcrfos  accufarc,  hjcieticoiu  vc-  doxi  Fatres ,  [aneitque  Ecclefix  DoBores  anti- 

i  i  qui 


250  De  FdcinorihuSy  e^c.  l^syirkRVM.    Liher.  III.  | 

qui  fuerint ,  qui  i/j  Reges  ^  imferdtores  etiam  fis  prabent ,  ^iubiof  confctenti^ts  ^  Anxiai  dcci^ 
idolcUtras  &  hareticos  ,  penes  quos  fuis  tem-  fiendi :  hac  Jpecie  confeponis  fmpliciores  ,  i 
foribtu  rcrum  erat  fumma ,  nunquam  conjuru'  verfuHs  exptatorjjs  aufcultaterihe^  ftcile  delu' 
'verunt.^  autconjuratis  feditiones  concitAntibfts  duntur.  J^iiero  SarMi  ,fcilicet  ^  pneumaticit 
adhaferunt.  quibufdam  interrogationum  formulis  ,  circa 

Er  paulb  pofl:  paginam  quadragcfimam  fcrupuhfas peccatorum  dijferentias  ^  obfcaina^ 
hunc  ipfum  Icfuitam  in  fuis  Demegoriis  impudica  qu^dam  inquirunt ,  (ju&fwuutrinf- 
&  dcclamarionibus  coram  popcUo  in  hunc  qne  fexus  interrogati  (  cujus  auribm  inAudit£ 
modum  ruderc  folcrc  &  elaflieum  cancrc,  turpidines  ^  lafcivia  iniiillantur )  ruhore  ,  & 
dicit  :  c^otquot  eflis  fceleflifimi  fcelerati ,  interrogantis  inbonejli  appetitus  iitillatione^y 
nomina  vefira  facr&  nojlra  Ulfililid  confcribi-  vix  ullis  verbis ,  ac  ne  vix  quidem ,  enunciari 
te  :  nofirarum  partium  contrarios  ,  pro  hareti-  poffunt.  Nova  exempLa  quorum  rumor  quidam 
cis  habete ,  e  medio  tollite ,  trucidate :  pecua  et-  fubortus  ejl  pratereo  ■  vetus  autem  hifloria  d^ 
rum  abigite  expilaie  :  fupeHeSlilem  emnem  Diacono  ^  Matrona  nota  ejl.  Attamen  iflud  non 
diripite  ,  inque  vefiros  ufvu  convertite  :  hortos  pofjum  filentio  praterire ,  cavendum  effe  ab  ifs, 
defragate :  vinetorum  tepiaria  deformate  :  vi-  quorum  animus  vultUj  ^ Jlagitia  parietib^s  te- 
ridariorum  arhores  ufque  ad  radicem  refecate:  guntur :  quamvis  hdic  ohjlru^io  ncn  ita  fit  obdu- 
domos  funditiis  evertite  :  omnimoda  fdvitia  ^ia^ut  a  vigiUinioribus  octtlis perjpici  nctn  pojsit. 
def<xvite  :  omnem  eorum  memoriam  delete^'.  ^is  vero pauxillum  intervos  fagacior  quiqud 
fciantque  dum  exulant  a  nobis ,  ijli  fanclAno-  fnt  quorundnfn  ijiius  Ordinis  ingenia  nefciat  ? 
Jir£  Lig£  ^  unionis  adverfarij  ,  fe  omnia  fua ,  Perniciosa  eorum  fitaftone  Gailia  ,  tot  CT  tantis 
non  ad  reditum ,  fed  direptioni  ,  atque  incen-  quondam  fcecunda  virtutibm  ,Jit  omnis  pietatis 
dijs  reliquiffe ,  itlifque  aqua  &  igne  interdi-  a'politi£jlerilis:  eorumperfidiosad' impudenti 
6ium  ejje  \  quin  diris  devoveamus  ,  ^nojlro  faUaciayfaciilimi  ^moderati  noflrorumhomi" 
gladio fiammee  ,  atque  formidabili ,  ab  ipfo  pa-  num  mores.tinbarbaramcrudelitatenr,  vera  Re- 
radyfo  expulfos  \  arceamus  ,  ^  ejm  aditum  ligio  in  ficiitium  ^  perfunciorium  Vei  cultumy 
claudentes.eos  ab  ingrejitone propuljemtes.  Non  aut  in  ce-rerniam  irnpofurafuco  illitam;amkitia 
enim  Deum  ipfum  poffe  ,  (jr  f  velit  mifericor-  matua  (^'concordiafratrum  ^conciviftm,inin- 
di£  fuxfru^itis  illis  eUrgiri,  deliBorumgratiam  felicipmum  odium  demutantur  :  utqueplebem 
facere.Jide  mea  obftde.vos  credere  jubeo.  Statc^  fuam  faciant,  matorum  omnium  opinioni^  popu- 
ergo  animis  Phratores  Cf  Sodalest  atque  ad  tan-  Uriter  fubfcribunt :  pios  vero  Cathelicos.contu- 
tumfacinui  fufceptum ,  CM a6li  viribus  eji^:  melijs  infe^anturj  i^  eos popelli furorem  con- 
hoc  certe  in  me  recipio^vos  ex  templo purostab  0-  citant  :fanguinis  chrijiianorum  mifere Jluentes 
tnni  labe  peccati  februatos ,  elutos ,  emaculatost  rivos  yftccis  oculis ,  etiam  geilientesy  aJfeBant: 
noxA  exemptos.omnifque  venialis  Donativi ,  e-  beUum.,  ejfe  viam  Dei,  ex  Mahumetis  do^rinay 
tiam  fdctdarium  veniarum  ,  meritijsimos  parti-  impie  pradicant.,  amplas.domos,  infanas  fub- 
cipesfuturos.  Monftrum  autcm  prodigium-  Jiru^iones  auro  undique  ex publtcis  ^  privatis 
quc  cfTc  judicandas  eft  quicunque  ercdit,  thefauris &rufcAto  atquecorrafo  ^  dtdijicant:  & 
Dcum  homicidiis  &  rapinis  gaudcre  :  &  Chameuriaru?nodioymolles  cuicitras  incubant; 
cosqui  fcrro&flamma  populandi,  domos  nullis  audttortbus  fme  lucrofipmo  rninervaliy 
pra:dia  ,  fuppcUedtilia  omne  gcnus  pcco-  cUJ^iumfores patefaciunt-.perpetuum  verobenis 
rum ,  viias  civium,incoIarum,  colonorum,  cr  facultatibus  omnium  inhiant,adoptio>jes  Te- 
omnia  dcniquefacra  &  profana,adcxitium  Jiamentari^ts ab omnibtts  expetunt  cr  expe6iant. 
U  vaftitatcm  vocant,rorc  fux  mifcricordi?  Etenim. 

afpcrgcrc.  ^alefoietfylvis  brumalifrigoreyP'ifcum 

Quod  autcm  ad  univerfam  fcdam  le-  Frodevirerenova.quodnofuafeminatarbos- 
fuitarum  atlinct,C<««^/^,  inquit,  CaUo-Fran-  TaU  eji  hoc  hominum genus-Nam  cum  fuam  fe 
ci  abi  ijiit ,  qui  cum  domeflicis  vejiris  tngeniose  dem  non  habeant^  in  aliena  vivunt:  Vifcus  me- 
familiaritatem  ineunt ,  ut  vobis  infdias  ten-  rus  funt :  vifcata  funt  eorum  vetbdyvifcatus  0- 
dant  ifamulitia  vejira  lenocinioverborumfua-  ris  habitus  &  vuitus :  geHus  motufque  corpo- 
vitudine  fi6iitik  pietatis  ^inefcata  ,  occultijsi-  risvifcatuswifcata  maxime  fciitiafuperbaque 
ma  quaque  illu  aperiimt  (^recludunt.  In  do-  humilitas-.vifcatumefi  ambitiefum  honerumfa- 
mibui  enim  veflrls  Corycxos  habent ,  a  quibfu  fiidium  :  avaratjue  divitiarum  ajfernatio  ^  a- 
objirufa  ornnia  expifcantur,  niinlqtte  arcanum,  verfatiovifcataeJij^idpluraftotifuntvifctdK 
nihilcUufum  ,  niliii  infamilijs  vefiris  ec'  Vejlra  cert\  nirnis  fiottdaerit  faciUtas^nifintnc 
culum ,  quod  Ulis  non  prodatur.  Ordmarias  ^  faUaciefum errorem  corrigatis.  Siicine  tam  ma- 
inufitatas  ifiorum  per  domos  viduarum  curfita-  gnttrn  vefiro  dijpendio  fiet  iltis  compendtum  i 
tionesy  ^  frequetttes  ad  aurem  fecretiores  collo-  Siccine  t  im  diu  vinulis  ijiorurn  fermonibus  ves 
cutiones  Jujpe^ias  habete:  anfam  enim  malitio-  ludificari  patiemini  ?  Ergo  fan^ta  Ketigianis 

velot 


De  Facinorihm  ,  c>c.  I E  s  v  I  T.A  R  v  M .  Lthcr  III.  i 

veloy  decipuU,  impietates  ,6"  omnis generi^  fce-  vita  privarc  poffec.Cum  autcm  Rcx  poftca 

ler.tcomcguntm>.  Ergo  nefAri^iyinfdndiZ^ab  An-  Cathoiicam  Romaaam  Rel'gioncm  am- 

gelis  deferioribus prodita  ,  ^  a  Deo  interdi£lA,  plcxus  cfTctjapud  Clcricos  noanullo3,ncm- 

veiitxcjtte  artes  facns  Itturgijs  immi[cer4ur?  pc  CarmcHram,  lacobitam,  Capucmum  ^ 

Et  mox  pag.  48.  o^/?-2gf ,  inquji ,  iflos  hy-  Iciuiram  in  tranlitu  I^ugduri  fcifcitacumlc 

focriticos  Reltgionis fimulatores,  & partetes de-  cfle,  An  bona  (?um  eonfcicntia  Rcgcm  in- 

albAtos.  Sunt  efchola  5>  fulvererhetorculi  de-  tcrimerc  poflctJqui  rcfpondifTcnt,  id  ncu- 

cUmatores  ,fefe pro  facris  concionatoribtis  ven-  tiquam  liccrcVbi  vcro  Lutciiam  poftmo- 

ditantes.ijui  conciombus  fedittose  concttatis  ac-  dum  vcnifTet,  &  paftori  ad  S.  Andrca:  A«- 

commjaitiores  fu^n  .7«?'»  tYanqutllis  modera-  brio  detcxiflrcC  fuum  propofitum,ab  co  qui- 

tii'(jue  fermonihui  :  quicjue  Uco  EvangdicA  le-  dem  laudatum  id  fuiflcifcdtamcn  ad  ipfum 

6iionis  ■yfiqna  ddbant  milittbus  y  c^prodivinis  fontcm,id  cft,ad  Rcdorem  Collcgn  ooc  e- 

hym  ;is  cLtJsicum ,  hormum  feu  Orthium  belli-  tatis  leiu  cui  Varada  nomen  crat ,  fc  f  affc 

colum  MinervA  vo{j.ov  :  neque  Dto  militaris  in-  ab  co  ablcgatum.lftum  autem  diXiffe,  Pfo- 

fanix  {editorijitdnt  :  fed fa;-7guinei  torrentis  pofitum  cfFe  facrofanftum  ,  m-onuiffequc  , 

prxcifitateri.  fupplicant.  ui  fratresparrida  nece  prarfcnti  faltcm  uc  cffet     imo  ,  cof  fitcre- 

coriimor:antur ■,civiitbttfc]ue diffenfionibus  totus  tur,  &  aurcs  aiiorum  admonitionibus  de- 

orbis  nojler  collidatur.  Pracipue  vero.  vicaUs  &  hortationibufque  occluderot  ,  ac  iinguam 

p^rfo^^atas  alt^u^ndo,  atcjtte  Urvatas  lujlratio^  contineret:  fi  capctctur ,  aut  capite  picdc- 

nes  5  conce^tiVitfque  ^flativas  fufplicationes  rctur,  fc  eam  ob  caufam  Martyrii  coronam 

diuturhai,nDclurna6dttducur2t-,decernunt.,atque  in  coelo  confccucurum    ditlumque  Vara- 

ttudipedalia popuU  denuncuint ,  ut  Regnt  Galiia  dam,cum  fe  confitcnccm  audf  viflec,  fc  ad- 

Chrtffianijitmi  C'  nobilifiimi ,  antiijui/imie  U-  juralfc  ,  ut  hoc  ccepcum  pcrfequcretur ,  & 

ges-,Reg!us  yjagtfiraius &fttprema  iiignifasdb-  Galliam  a  Regc  Navarixo,  qucmTyian- 

rogentur  &  aboUantur.ut  omnis  Politia&  Oeco-  num  appcliaviflet ,  Isbciarct.  Poftcain  ccl- 

„omta  Religtonis  ChrifiianAya  tam  multis  retro  lam  fe  co  introdudum  fuifl^c  »  &:  bcncdi- 

faculis,  ad  chriJli.Aposiolorum,  ^  omnium  Or-  £tionem  accepifl*c.   Poftero  die  fe  confcf- 

thodoxorum  ReguUrn  obfervabiles  ,  ab  animis  fjna  cfle  altcri  lefiiir^, fed  mcntifncm  ittius 

fimplicium  conveUantur  &  evelUntur\  totaque  fui  propofiti  nullam  fecifl"c,  ficque  corpus 

GaUica  Keffubl.per  fummamiuris  divini(^hu'  Domini  in  ilio  Icfuitarum  Collcgio  pcr- 

maniiniunam^tvertatur.  ccpiflc.Pra:tcrca  vcto  cogitationcs  fuasad- 

huc  alii  patefccifle  lefuita: ,  qui  &  ipfe  tan- 

DeParricidiowHENRICVM  IV.  quampias&  mcritorias  cas  adprobavcrir. 

„  ^  11.     •  fL:„rL,,  T,-c-irTT  A  Pofth^Ecdcmumcmifl^ccultrum  apudeum 

Rep^em  Galiij:  inltinctu  Iesvita-  .  .  1  , 

ixtg^cm  v>  I    /j  m  carccrc  repcrcum  ,  qui  alteralaltcm  ex 

-l^W  U  tentato  ,  anno  ChrijU  1593.  partc,propemanubrium  ,  ficutmenfales 

plcrumq;  folcnc  cfle,fatis  fpifllis  fuit,dcin- 

i  PETRO  BA-R-RIBRIO, 

ccps  autcm  utrinquc  aeutus  ,  Siadextre- 
mum  rotundiori  ad  fica?  formum,mucrone 

CVm  Rcx  Henricus  16.  dic  Augufti  cxacuatus,  quo  Rcgcm  mterimercccgita- 

MclodunumOppidum  cumfuocomi-  vcrit. 
tatu  Fontainc  Blcau  profedurus ,  ingrcdc-       Huic  confcflioni  firmitcr  inftiiit ,  in  ca- 

rctur  ,  illo  ipfo  die  Rcx  ab  ignorato  quo-  quc  conftantcr  ufque  ad  moitcm  pcrfevc- 

dam  Italo  nobili  Ludovico  Blancalcono  ravit:im6ciim  dextracjus  ignc  jamabfum- 

prscmonitus  fuic  ,  qubd  ftratiota  quidam  pca,tumbrachia  quoque&cruraeonfrnda 

Lugduno  fequucus  cumfuerit  inccrficicn-  cflcnt  >  in  rota  tandcm  candcm  fuma>a- 

di  Rcgis  causa:cjufque  ftatura  fimul  &  pro-  tim  rcpeliit,  &  dcnuo  confirmavic :  quibus 

portio,  fed  &  mcrabrorum  omnium,ade6-  haec  infupcr  addidit ,  dfios  nig»  0«:  Clerinos 

que  batbx ,  nccnon  vcftimentorum  ratio  (  Icfuitas  intciligcns  )  codcm  propofic<i 

ita  ab  eo  defcripta  fuit ,  ut  cxinde  ftatim  Lugduno  profedos  cflc,qaibus  ille  palmam 

cognitus  ,  &  mox  fcqucnti  die  Meloduni  prairipere  volucrit. 
comprchenfus ,  inquecarccrero  conjcdus       Sumptum  cft  dc  Barrierio  fupplicium 

fucrit.  Invinculisde  nominc rogatus,Pc-  31.Auguft.Die  vero  xp.  qui  cratDotniri- 

trum  Barricre  fc  vocari  dicit,  &  patria  Au-  cus,  Patcr  Comolctus  Icfuita  Parifierfis  iny 

reliancnfcm  efl*e.  Cciifcflionis  cjus  fumma  Epilogo  concioais  fua:  monivrat  &  adhor- 

bxc  rat  tandem ,  nasr.  abinitio  variis  rimu-  tatus  fucrat  Auditores  ,  utpauUlum  adhuc 

lisclabi  eonabatur;!>  j-^m  pridem,Rcgc  ad-  ohdurarent  t^  cfuietis  effent  ammis ,  fi  ctuidern 

hucaliam  Rcligioncm  profitcntc  ,  fecum  yevi  (.Miraadum  a  Deo  magnttm  ipfos  (fjcper- 

cogitaflc  ,  quomodo  ipfum  intcrficerc  U  cepturos atque oculis fuis  vifuros,\x\x.ciz3i  vcr6 
*  ii    z  fibi 


z^t  De  FacinonhHS,  &*c.  IesvitArvM'.    Liher.  III. 

fibi  non  alitcr  pcrfuadcrcnt  ,  quamquafi  caufa  reditum  nollrum  dccelernvimusifttfctlicet 
)am  tum  iftudipfum  cvenifTct.Qu?  f^ggc-  fejium^  ceremomas  Ordims  S.  Spiritus  cele^ 
ftio  quidcm  &  cxhortatio  cum  prasmiifa  braremus.Biutius  autemexJptUitve  noluiyquin 
narrationc  non  mal^  convcnit  5  fcd  in  co  vos  de  his  certiores facerem , rie  vo<i  reliquiquc^ 
tamcn  ,  quod  Dcus  dcftinavcrat,  omninb  fideles  meiymncio  altunde  cittL  percepto  in  fol- 
fairafuit.  Mcntioncm  hujus  parricidii  fa-  licitudinem  'inQderitis-,  inprimuvero,ut  publice 
cit  audor  Orationis  ingcnua:  ac  vcra^  ad  Deo  gratias  reddere  juheatis,^ precibus  petatis, 
Rcgem  Chriftianiflimum  pctfcripta,  dc  co  ut  me  abe]ufmodi parricidijs,fub  fan^acUente- 
quod  poftulabatur,  vt  lefuitar  rcftituantur  la  fempertueri  velit.  Adqu&cum  hoUes  nojlri 
in  Rcgno  Gallix  pag.63.&  64-.Iicmquc  Au-  tam  fapius  confugiant  ,  manifefte perfidam  (jr 
thor  Notarum  in  candcm  Orationcm  pag.  fceleratam  fuam  mentem  declarant  ,  &feadi- 
I32,.&  135.  Mcminitcjufdcm  author  Catc-  vino  favore  defertos  animadvertentes  j  per- 
chifmi  Icfuitiei  pag.46i.  cap.6. 1.5.  qtt^m  execranda  confilia  ample6iuntur ,  qua  a 

Deo ,  ut  Jperamus ,  in  ipforum  ruinam  conver- 

De  alio  Parricidio  in  Reaem  Gal- 
i.    T  T  1  \r    •  a-  a  Vt  htcrxhasRegis  mcliusacplcniusin- 

Iic  H  E  N  R  I  C  V  M  IV.  tnUnciul^-  ,  ,,.  r         '    j  j*^ 

^         J  tclhgantur,  ptaefcrtim  quod  ad  confcflio- 

SVITARVM  tenUto  ^  lo  H  A  NN  E  ncm  parricida:  de  impulforc  hujus  facino- 
CasTELLO.  ris  attinct,res  ita  fc  habct.  LjefoRcgc  &c 

parricida  coraprchcnfo  ,  primiam  ncgare 
leftiita.   OVbfincmannii594.  particidiuminRc-   fcclas  fummum  ,  feddumacriiis  urgetur; 
VJione  ^Z^^  Francia:  &  Navacrac  Henricum   non  argre  confcfl"us  cft.  Rexdimitti  jubcc 
ex  Gai-  quartum  tcntatum  fuit  a  lohannc  quodam   condonata  vcnia  .•  fed  ubi  intellcxit  lefui- 
luamo  Caftcllio,  dc  quo  cxtant  adhuc  liccr^  Rc-  tarum  alumnum  fuifle ,  cxclamavit ,  n  v  M  confef. 
]ecii  &  gis  in  hanc  fcntcniiam  fGiiptas,  Charifiimi  oportutt illos ore  meo  (  hoc  innucns )  reospe-  fio  c«- 
rurfus   ^  diU£iifiimi  ex  hU  intelligetk  infortunium  ragt  ?  Reus  igitur  a  Lugoiio  rcrum  capita-  -^^f  ^^. 
i^Z.    qf^od  mihiparattmfuerat.^quomodo  Beimi^  lium  in  aulas  ccmitatu  qu^Efitorc  rogactis ,  trato 
tecepti  Jiricordta  me  ab  eo  mirabditer  liheravit.  Alte-   quo  cen  ro  perciius  tanium  facinus  nedum  ^^if'"^ 
^Litlrl  rahora  ,  nec  ampUus  effluxerat ,  poft  reditum  cogjtarc  ,  fed  manu  cxequi  tcntaflct  ?  rc- 
nenrict  meum ex expeditionee Picardiay ^ adhuc ocrea-  fpondit,jam  dudumhocfibi  animo  concc- 
fii^pa^  tftf  eram  ,  ac  circumftabant  mihi  Sobrini  meit  ptum  imraoiuraque  ftctiflis,  dolorc  infe- 
ricidio.  Princeps  a  Conti,&  Comites  Sucfionis fan^t  dum,ctfi  liccrctrurfus  aggrcflurum ,  ratus 
PauU ,  aum  triginta  aut  quadraginta pracipuo-  id  Rcligioni  conduccrc,  jara  pridcm  mcn- 
rum  C^fagnatum  ^  NobiUum  hujus  auU.Cum  te  voluiffe  ncfas,aG  fubripuifle  cultrum  an- 
nobiles  a  Ragni    Montigni  i  qui  me  adhuc  non  te  prandium,quem  ciim  in  mufaroabdidif- 
falutaverant.exciperemy  adoUfcens  quidamvO"  fet,cumPatre  &  familiaribus  pranfum  cf- 
cattis  loannes  CafteUcorpore  brevis.ditateanno-   fc.  Rogacus  dc  ftatu  in  quornm  fcholis  di- 
rumo^odecim  aut  mvendecim  ^quicum  turba   fciplinas  didicifl"et,  rcfpondct,  apud  Igna- 
inaulam  irrepferat  anuUo  fere ohfervatus/uhi-   tian.tricnnio  in  ftudiis  cxado,antc  aliquot 
to  irrupity  ut  me  cuUro ,  quem  manugeftahaty   diesja  Patre  Pctro  Caftelaso  ad  Gucrerum 
transfigeret^  fediBui  ,  quia  corpw demittehamy   Icfuitamdedu(aum,utex animo  fcrupulum 
ut pradi^os  NobiUs  falutandi  caufa  incUnatosy   eximerct ,  quo  proptcr  rumma  flagitia  dc 
fubUvaremyin faciem  tantum ,  adUhij  fuperio-   Dci  mifericordiadiffidebacin  mcntom  fibi 
ris  latus  dextrumillatm  fuit ,  &  cum  vulnere^   vcnifle,aliquo  non  vulgari  facinorc  tetcrri- 
dentem  unum fregit:  Perditu4  illefuhito  com-   mas  noxas  fibi  cxpiandascflc  ,  non  femel  * 
prehenftfs  fuU  y  ^  ciim  aUquantulum  prima   cogitaflc  dc  Rcge  nccando ,  p^tri  dctcda 
frontefa^um  ahnuiffet.tandem  nuUa  vicogen-   cogitationcab  co  valdc  objurgatum. 
te  idfaffm  efi.N^hiltamen  adhuc  extorqtiere^       Habita  ad  hune  modum  qua:ftionc  alti 
fotuimu(->prdterquam  ipfttm ,  in  Collegio  I  c-   nodc,  tota  vrbe  undequaquc  accitis  Ccn-  ^«/"«»- 
fiiitarum  triennio  educatum  fuiffe.  j^iod prius   turioribus,  Icfuita:  omncs  dantur  cuftodiar, 
eccurrit  agendum  fuit ,  ut  pro  tanto  ^  pecuUari   ^  vix  ab  illis  vulgus  tcmpcravit,fcd  collo- 
in  rne  heneficio,  Deo  gratias  redderemrutqui  me   catis  prasfidiis  foris  intufquc  ,  in  craftinam 
ah  hoc  homicidio  tutattts  effet.^^^apropter  fubi-   luccm  a  cxde  &  direprione  fcrvantur.  Po- 
to ,  Te  Dcum  laudamus  ,  in  omnibus  frhis   ftridie  Guerctus  &  Guigrardus  lefuira:  cr- 
Temptis  cantatumfuity  cives  quoqueignes ,  fi-   gaftulis  mcluduntur^cxtr.ri  m  D.Ludovici, 
gna  UtitixinomnihuscompitisexcitaruntiFuU  fuo  mufjco  &  vcteranorum  fcccfl^u  cufto-  ^f^"^^ 
ntts  Dei  heneficio  tam  leveeji  yut  proptereain   diuntur.  - 
le£lum  maturius  ituri  non  fmus  ,-dr  Jperamus       In  Palatinum  carccrera  dcdudus  parri-  *' 
nos  oportunitatcm  non  prmrmijjuros  ,  cujus  cida,rcpctita  qua:ftionc ,  cadcm  ipfc  ultr6  natHr, 

COJJ- 


l>e  Facinorihus.m.  IesvitaRvm.  Liher  III. 
confcfTus  cft.Rogatus  qualc  ingcns  hoc  fa-  m»?t<t ,  obfceleratum  detf^ayilepxrricidiL 
<:inus,qao  noxas  fuas  dclcri  rebatur?  Re-  i^f  Regemumaium.Pncujifs  crimim  exptmo- 
If.ondit,  Rcgis  ci^dcm  faiffe ,  qucm  jugolo  ne  &fupplicio  Curu  condemmvH  &  condem' 
appctcrc  racns  &:  inanus  deftinavcrit,  idu  nat pradtaum  loannem pc^na  fubfeifuente :  ini-  * 
inaoitcradado  indcntcs  ,  quibus  rctulus  tiojiabit  ante  ualvoi  primarix.  ^ Ecclefu  Pari- 
fuilTet ,  cum  ea  fibi  fcralis  infidcret  cogita-  fienfa  nuduf,foU  teaus  interull  ^  cereamar- 
tio  ,  cum  Aritichrifto  dcvotum  effc  infero-  dentem  duarumlibrarum  manu  tencbit ,  proci- 
lum  crucjatibusjcxduobusmaiis  icviusfibi  denfcjue  ingenuaronfitebitur,^  dicet^fc  turpi- 
cligendum  duxilfe  ,  ut  qui  mallct  damnari  ter  dr prodiiorie  inhumanum  ^  abomiaabilc^ 
Ht  quAtuor,  quam  ut  oBo  Rogatus,  unde  hace  hoc parricidium  cowmittere  volutffe ,  Regemqut 
nova  dogmata  hauliireirRefponditjCx  p!a-  cultroia  vultuvubje^afe:  duetque^  fefalfis^ 
eitis  Philoibphorum,qu2e  fub  ferula  Gucrc-  damnandis  inflru&ionih:u  l'erfuafionibm  huc 
ti  p!u3  biennio  didicilTcf.Rogatus,num  (x  inducium  effe,  utcrederet  fihi permiffum ,  Reges 
piusadmifTusfuiffctinlcfuitarumlararium  interficere ,  ^  Henricum  IF.  modo  regnantem, 
mcditaii')num,in  quo  fpcdr a  &c  Izxvx  Dx  non  effe  membrum  Ecclefia, priufquama  Ponti'- 
monum,cruciatusinfcrorum,variaqacpor-  fice  maximo  apprcbattisfuerit:  Fa6ium  hoc  in  fe 
tcnta  ,  qiia:  ad  pcrtcrrcndos  animos  fcclc-  detef}abttHr,Dekm,Regem,(i;' jufiitiam  orabit.ut  ' 
ftorum  pida  oft?nduncur,ut  tcrricularaen-  fibi  ignofcant.  Hisfjctis  curru  obfcceno  vehetur 
lis  hoffibili  forniicudinc  concepta  po?na-  adlocum.cui  nctnenGreve.ibi forcipibu^ ignitisi 
I  rum,  ad  frugem  probatam  viris  fjam  igna-  feu  candentibtts  ejits  brachia  cr  pedes  veilica- 

"  viamjipfa  ctfcrra  rcdcaarr.^-cfpondir^ad  h'j-    buntur.,^ Ucerabuntur  :  dexteravero  ^in  qua 

jufmudi  pidos  infer os  fa?pe  deductum.Ro-  cultrum  tenebit-,quo fa6iur^t perpctravit,  ampu- 
gAtus  ,  quo  magjftf  o  vci  fuafore  didiciffet;  tabitur.  Tandem  quatuor  equis  alligatum  lor' 
Rcgfm  occ;dcndum?refpond't,  fpasfim  a-  pm  in  toiidem  partes  difcerpetur-.partes  in  /- 
pud  multos  andiviirc  cxdem  illius  pernait-  gntm  conjicientur,  tn  cinerem  convertentur^ 
,^  ii,qubd  eum  Tyrannum  nuncuparenr.  Ro-    cimres  autem  inventumprojeai.,difpergentur. 

j  ga(us,num  crcbris  ferraonibus  apud  Icfui-    Declaravit  eAdmiCuna^^declarat^ommaejus 

*  '  ras  hoc  propofitum  ufurparcrur  ,  fas  elTe    bona  Fifco  Rcgio  effe  fuhfignanda.  A//iequam 

Regcm  occidf.!C.''rcipordi£,audi(re  fl^ipifii-   hdecexecutio ^et  diiius  loannes  Caflellius  ordi- 
me,  hccrc  hoc  facinus  ,  quod  cxtra  Eccle-    narijs     extraordinarijs  qu^fiiombus  fub  jcie' 
ij  fiam  cffct ,  &L  anachemate  percufTas,  nec  i-   /«y>  ttt  fciatur^qui  c]us  fuere  complicesy    ut  in~ 

N  dco  regio  titulo  aut  obfequio  dignandum,   terrogetur  de  atijs  quibufdam  hinc  dependsnti- 

f  doncc  aPoniificcRomano  ccetui  Chriftia-   bus.  Prohibuit  ^ prohibet smnibus  hominibus., 

:  norum  atqucaris  rcftitueretur.  cujufcunque  fmt  qualiiatis &  conditionis  ,  fub 

f  Crimi-  In  hanc  igitur  Caftellium  ob  tentatum  peenacriminis UfACMajefiatis.ne quis publicei 
f  ^^i^'  hocparricidium,&  lefuitas  impu!fore?,hu-  vel privaiim  dicat^aut fufiineat  hujufmodipro- 
inC»-  jufraodi  fcntentia  criminalis  lara  eft  :  Cum  pofitum.quafi  id qnod Curii  judiiavit t&  judi- 
\  I  ^^*"  t»  confeffu  magnA  Camer/e,  quA  TournelL<^  catfit  fcandalofum  ,  feditiofurn ,  Dei  verho  co»- 
I  dicitur ,  vifiis.,  auditufque fu  proceffi^  crimtna'   trarium  &  tanquam  h^xreticum  in  fan£Us  d^re- 

•  lis^inceptifs  qttidem  krerum  capitaLium  Prato-    iis  condemnatum. 

re  palatfj  Reg(s  ,  ^  tandem  definitns  ad petitia-  Conflituit  infuper,  tit  omnes  Sact/dotes  Col-  ^^. .  . 
nem  Procuraioris  generaLis  Regij  ,  accufatoris  legftjCLcrmontij^&  cmnes  aii^  pr^di&^S^cieta-  te  .tnret 
loannis  CafleLlq,  Parifienfis  siudiofi,  qui  siuiij   ti  addtcii  tanquam  corruptores  ]uventutis  ,per-  ^^f"'''^- 


lefuitA 


fuicurfum  tnCoLlegio  cLaremontio  abfoLvit  ^  turbatores pubLicA  tranquiLliiatis.inimici  Rigis 

nunc  captivi  in  carceribtu  PaLatij  ,  ob  detefian-  ^  Regnijffra  tres  dies pofipromtdgationem  htt-  

dum    execrabiLe  parricidium  im  Regem  tenta-  jus  edicii ,  Lntetia  ,  &  aiiis  frbtbus  atque  lo-  P'^^ 

tum  auditts  etiam  interrogationibm ,  examina-  cis ,  ubiftta  tenent  coLLegia  ,  difcedant ,  &•  infra  '  "  '"^ 

tionibui  ^  confefiontbui  diHi  loannts  Cafiel-  quindecim  fttbfequentes  dies  toto  Regno  exeant. 

lif.Eximinato  infuper  in  eadem  Curia  eodem  ^od  niftfecerint ,  &  pofi  pr&fcriptam  tempus 

Cafieiiio  fuper  idem  parricidium  ;  &  audito  ttfquam  inventi  fuerint^tanquam  Ufa  Maiefia- 

loanne  Gueret  ^presbytero  congregationis  &  So-  tis  rei punientur.lLLoritm  autem  mcbiLia  &  im- 

ciitatis  lefu.tn  eodem  hditante  CoLLegio ,  atque  mobiLia  bona  verte^Jtttr  in  alia pia  opera,&  di  ■ 

elimdi^i  loannis  Ca/ieLUjprxceptore:  audtris  fiributio  eorumfiet  fecHndum  arhitrium  &  de^ 

denique  Petre  dfielLio  ,  &  Dionyfia  Ha^^arda  cretum  Curia.  Interdicit  ctiarn  omntbus  Regif 

patre  &  matre  loannis:  Curia  dijcufa  Procura-  fubditis  ,  pe  fiLtos  (uos  etiam  extra  Regnum  tn 

toris generalis  conclufione^ommbufque praceden-  difi^e  SocietMts  CoLicgia  mitiant,  ut  tbidem  tn- 

tihiu  conftderatisJecLaravtty(T  decLarat  dilium  fiituantttrft  qttis  contravenerit  eaiem  l^fr  Mt- 

loannernCafieiLium  teneriy  cr convicium effi^  iefiatts pwna  tenebitttr.  Hadcnus  fcntentia 

tritninuLdfaMaje/iatts,tamdivina,qttamhu-  Curix  :  poft  quam  divulgatam  ,  loanncs 

ii    3  Caftcl- 


Facmorthus ,  CTf .  I  E 
Caftclliuscadcm  dic  ,  quacerat  dics  lovis 
Dcccmb.  19.  Anni  1594-  vinctus  ia  publi- 
cum  producitur,  &  fccundum  prxfcriptum 
mandatijfcu  fcntcntia:,  ad  mortcm  rapi- 
tiir.  A 

Etii  vero  iic  plcrique  fentcntiam  in  te- 
mcrariura  loatiiiis  Caftclliifadum  nonim- 
probarcnt,Icfuitis  tamen  corumque  patro- 
nis  vchcmentcr  difpliccbar.  Vnde  paulo 
p6ft  publicum  fcriptum  Duaci  excufum 
prodiit ,  quo  hujus  fcntentia:  abfurditarem 
&;  injulVitiamofter.dcreconantur.Aitcnim 
author,  ex  ipfvM  fefitentUcontextufacHe  poffe 
confiderariieam  conditam  &compofttam  ad  men- 
tew  h^rcticorum  nojiri  f^ictdiind  aliofine^quam 
ut  Societatem  lefureddant  fu(peBam  ^  exofam, 
ut  qnid  enim  in  titulo  neceffarium  erat^tam  di- 
fcrtis  vetbis  exprimere->S(udioftfs,<jui  litteris  0- 
feram  dedit  in  CoUegiolefuitarum  ?  Et  in  ipfa 
fententia^Studiof,  cjui  fludij  fui  curfum  in  Col- 
legio  Claremontio.mf  ut  hoc  tnodo  loquendi  Pa- 
tres  Societatis  traducantur^uibui  fi  eorum  Di- 
fcipult  poflea  in  crimen  alicjuod  incidant  \  non 
mi]or  calumnia  imponi  dehehat ,  quam  Acade- 
miji  Parifie/jfi,  aut  alicui  cjm  mernhro,  aut  ipfis 
Sorhoniftls  cjuod  Cahinus.cfuod  Beza,  quod  alij 
plures  ihidem fiuduerunt  Secundo  notant^non fi- 
ne  caufa  exprimi\Olim  Praceptoris  di6li  loannis 
Caflellij^de  quo  nihil  aliud  dicitur.Necjue  enim 
fuiffe  CaHeliin  authorem  hu^mparricidij^neque 
confcium  fcelerit  fuiffe  exprtmunt.  ideoqueim- 
pertinens  effe^^  non  alia  causa  infertum^nifi  ut 
Jefuitas  in  fuj^icionern  trahant ^Tf**  odium 
populare  concitent.  Neque  enirn  carere  fujpicio- 
ne  putant ,  quod  in  fententia  Cafiellim  juhetur 
dicere,  Sefdfis  ^  damnandi^  perfuafionihm  in- 
du6lum,ut  crediretfthipermiffum  Reges  interfi- 
ccre.  d'  Henficum  \F.modo  regnantem.noneffc^ 
memhrum  EccUfi&.priufquarn  a  Pontifice  CMa- 
ximo  approhatus  faerityetc.  Juhetur  quidem  hdc 
dicere  fed  non  additur:  quoddixit  antea^ut  con- 
fefim  efl.^iis  enim  duhitet,  quin  iflorum  Suhor~ 
natorum  infiruBorum.fi  qui  fuiffent^nomina 
etiam  exprimerentur^.  ^*odcum  non fiatyfujpi- 
cio  efi,  id  non  alio  finefaclum,  qnam  ut  lefuitas 
calumnicntur ,  quafi  ifli  hujufmodi  falfa^  ,  exe- 
crandifqtie  inJlru6tiones  fuggffferint.  Neque^ 
verifimilc  effe  i  CaJlelUum  hoc  anno  in  Artihm 
&  Philofophia  Magiflrum  promotum^tam  Jlupi- 
do  ingenio ,  inconfideratoque  animo  fuiffe ,  ut  ei 
poffet  perfuaderi\Reges fimpliciter  licere  interfi- 
cere  :  ciim  omniumCatholicorum  fententta fit 
plane  contraria  .  qui  juhent  quhm  rnaxime  Re- 
ges  venerari.  Credthile  quidem  ejk  CaJleUium 
dtcere  &  defendere  voluiffe  ,  prohatos  Do^ores 
fcribere  &  docere  ;  Ltcitum  ejfe  occidere ,  non  0- 
mnes  Regesfedeos  tantiirn,  quityranni  funty(^ 
invafores  i  hos  licitum  effe  interficere  non  tan- 
titm  authoritatt  puhiica ,  fed  etiam  cujufcunque 


;VITARVM.  Lihcr  TII. 
privat^yprafertim  ubi  deefl  modm  6'  i^i/t  adfu- 
periorem  poteUatem  recurretfdi ,  exemplo  Aiod 
Iud.^.Caietan.ii.q.6^.a.^.  fecunduv  Thom  im 
x.Sent.  difi.  A^-q.  z.  ^l.  &Opufcnlo  ae  Re^ 
gim.  Princ.  lib.  i.cap.i.  Cajetan.  Sylveft.  Fumm 
tn  Summis  verho  Tyrannm  docent  ^7  probar^ 
nituntur.c^od  aiitem  in  Concilio  Confifantienfi 
Seff.i'^.  prohibetur-i  ne  quis  privatut  Kegem  occi- 
daty  ettam  Tyrannum  ,  intelligendum  e(fe  de^ 
Rtgihm  legitimisy  non  invajonhufy  qnod  pr*ter 
fupertiis  allegatos  Theologos  ,  Fernandm  Faf 
quius  I .  C.  Ub.  \ .  controverftarum  cap.  8.  cfieft' 
dit.Hanc  opinionem  lefuitts  non  dehere  imputa- 
ri)  cim  Do6iores  citati,  qtdeam  tuentur.,  muUis 
antefeculis  vixerint ,  quam  eomm  Societas  fit 
infiAtuta.  ^od  autem  dicere  iuffus  fuit  Caftel- 
hus^  fe  dixijfe  Henricum  IV.  non  effe  membrum 
EccUfia ,  priufqnam  a  Pontifice  approbatus  fue- 
rit,  id neminimirum  videri  dehere,  cim d  Sixta 
V.  declaratus fit  relapfus  ,  ^  incapax  omniijuc- 
cefiionis  Regni  .prajertim  GalUci.  j^iamSixti 
declarationem  pofiea  confirmavit  Gregorius 
XIV.  /s  CUmens  VIJI.  Nec  cbfiare ,  hanc  Sixti 
BuUampofiea  apudTurones  tanquam  UbeUum 
famofum  efje  condemnatam  \  citm  abiifdem,a 
quihfis  h£c  fententiaefifabricata  ,  eaquoque^ 
condemnatio  fit  conJarcinata.Neque  novam  aut 
inufitatam  effe  in  GaUia  Pontificis  in  Rcges  pd- 
tefiatem  ,  ut  qui  oUm  Childerico  exauthorato 
GalUs  dederit  Regem  Pipinum^  CaroU  CM.  Pa- 
trem  Tandem  cim  author  huius  fcripti^  aUahu- 
ius  fenterjti^  verba  examindjfety^^  fuo  modo  re- 
jutdfiet^ait:  Plures  huiufmodiperfecutiones  So- 
cietatem  lefu  paffam  ,  tandem  tamen  trium- 
phdffe.  Jn  HiJpaniA  namque  C^faraugufiand  ci- 
vitate.»  Patres  nuper  malevolortim  quorundam 
impulju  eie£ios ,  S-  in  Germania  inferiore  urbe 
f^ntuerpiand )  BruxeUenfi,  Tornacenfi  a- 
Uis  pulfos.  Sed  ciim  urbes  ilU  damnum  eorum 
abfentia  perceptum  cognoviffent ,  mox  iUos  re- 
vocdruni,  ^  cum  maximd  gratuLatione  redeun- 
les  exceperunt.  Neque  bis  perfequutionibus 
Societas  hac  imminuta  efi  ,  fed  maxima  fecit 
incrementa  ,  ctc.  Hac  aliaque  plura  attthor  *- 
fius  libeUi,ad  quem  Le6loremfi  plura  defiderat^ 
remittimus. 

At ,  inquit ,  Rodolphus  Botorens  J.  C.  ^  in 
magno  Francix  Conftlio  Advocatus  Ub.\.  Com- 
ment>  non  nifi fiimmis  purgandus  Uber  ifie^  aut 
potiies  quifque  fcriptor  ftit ,  qui  ex  fceUre  nobi- 
Utavit  Erofiratum,  ttt  oUm  Rhetores  ofienta- 
tionis  causdfebrim  ,  podagram,  calvicium ,  mo- 
riam,  laudavere  :  vel  ut  iUe  qui  incendio  Ephe- 
ftni  TempU ,  AnnaUbus  fe  memorandttm  pra- 
hui.  j^uamveromuUo£quior,  ^chrifitanita- 
ti  fi  fasftc  fari ,  propior ,  Uicerna  iuris  Papinia- 
nus  ,  qui  rogatus  ah  impurij^tmo  Cafare  ^ut  fra- 
ternam  cadem  ,  qud  erat  vir  furnmd  facun- 
did  ,  excufaret ,  refifondit,  H^c  facinora  muUo 
faciUus 


De  FdcimYihus ,  i^c.  I  ] 
f/tcilius pAtnri)  qtiam  cxcufari  >  t!^c.  Et  mox: 
Janiis  Parvus ,  fuo  asvo  Dodor  non  inceU- 
hrUyUt palparet  Burgundo ,  a  quofecunia,  (jr  ft- 
cerdotifs  corruftH4  fnert  non  crubutt  in  fcholis  ^ 
concionihm  profiten ,  Ducem  K^urelianum  jrt- 
re  c£(um  •  propter  quod  impium  dogma^  in  fa- 
UJira  Sorbonica.  ,  ^  ab  Ordimbits  Fmverft^ 
tatis  j  ut  hitreticus  ,  &  hortator  iaudator- 
que  ficariorum  ,  damnatm  efi.  Hucufque  Bo^ 
toreas. 

jipolo-  Ediditetiam  in  luccm  Icfuita  Franci- 
gia  pro  fcus  Vcrona  Conftantinus  Apologiam  pro 
Sji.  lohannc  CaftoUoParifienfi  ,  eontra  Edi- 
dum  Parlamenti,  &:  fupplicium  dc  coob 
parricidium  fumptum.  Apologia:  fumma 
cft  )  Non  objlante  decretoConsiantienpsConci- 
Uijprivatts  & publicts pcrfonis  licitum  e[fe,Reges 
(jr  Principes  h^refeos  &  tyrannidis  damnxtes 
occidere.  In Jpecie  vero  probat  Jacobi  Ctementis 
parricidium  in  Henricum  III.  Gatli£&  Polo- 
ntA  Regem  perpenatum,  cjuafcontra  hojiem pu- 
bticum  juridice  condemnatum.  Nam  partc 
z.  cap.i.  l3c  icuhM  cum  eo  tcmpore  intoterabi' 
lisfa£J:is  fii  Rex,  condemnatio  Clementis  neque 
de  jure,  neque  defacio  comprobari  poiuitipropter 
tyrarinidem  Henrici  Regis  contra  Statum  ^  Ec- 
ctefiam  ;  tam  quoad  homicidiurn  Btoefis  perpe- 
tratum  qua^n  hojliti  impetu  hodierno  quo  ad  op- 
prepo/;em  Rcligtonis  ejl  protapfus  ,  ma^lando 
Sacerdotes^proftnando  Sacramenta,  repudiando 
cenfuras,<^  favendo  h^rcticis.  ^uibus  de  caujis 
totum  fe  privatum  reddidtt^  ^  jubje^um  utrt- 
que  jurit  tam  civiti ,  qukm  Canonico.  ASiio  igi- 
tur  Clementis  neuttquam  itticita  fuit ,  quippe^ 
perpetrata  contra  hoUem  puhticum  ,  ^  conde- 
mnaturn  juridiccyin  quem  omnis  obligatio  reve- 
rentix  atque  debittfublatafuit.  Dc  Hcnrico 
I V.  fic  fcr  ibit  ditigenterperpendit^excom- 
municatumy  hdfeticumy  retapfum.profanatorem 
rerum  facrarum ,  dectaratum  hosiem  puhticum, 
opprefforem  Retigionisy  ab  omnijure  pervenien- 
di  ad  Regnum  excludit  i  ac  propterea  tyrannum 
ej?e  ,  non  Regem  \  ufu/paiorem ,  non  naturatem 
Dominum-,  criminis  reum^  ko»  legitimum  Prin- 
cipem  \  Is  fane ,  nifi  infanus  fit ,  dejlitutus  omni 
humano  fenfu,/j  amore  in  Deumi  Ecctefiam  & 
Patriam  ,  atiter  fentire  />  dicere  non  potefiy 
quamfacinus  CafteiiieiTf!  gGncrofjm,Gum 
virtutc  conjunftcra  &  heroieum ,  compa- 
randum  cum  maximis,8i  furama  laude  di- 
gnis  f3di<:,quorutn  antiq ja,  facra  &  profa- 
na  hiftn.riaru'^  mo  ^uraenra  memincrunt; 
Vnicum  (u\ereji .  quod  improbart  poj^it ;  nem- 
pe ,  qttod  Cajiellus  tfiurnnon  penitus  e  medio 
fuHutit. 

Dfindc  part€  i.c.j.dicit,  Cafiettum  noH in 
animo  habuiffe  interf.cere  Rpge?n , ied  tyrannnm 
^hareticumexcommunxcatim.  Nam  licec  il- 
lc  Rcgcm  fq  dicac,Rcgis  typum  fe  gcrat,5c 


•sVlTARVM.  Uher  III.  255 
cx  Rcgum  Galiiac  funguinc  pronatum  ja- 
a:itct,atquc  ctiam  Rcx  a  fuis  agriofci  &  ho- 
norari  vehtrcum  tamcn  rcvcraampiiijs  ta- 
lcmnonclTc,  quum  non  fidci ,  non  virtu- 
rum,  non  meritorum  deniquc  Regura  Gal- 
li^  fit  ha:rcs.  Et  quandoquidem  ob  impic- 
tatem  &  harrefin  fuam  ab  Ecclefia  &  Stati- 
bus  fit  cxclufus ,  Rcgem  omnino  eum  non 
polTe  cffc,  nifi  de  fa£to:de  jurc  vcrb  nequa- 
quam:Quod  ipfum  tyrannis  voeari  folcat. 

Cap.  4.  dicit  ,  Henricum  Borbonium  R'e- 
gem  appellari  non  poffe ,  ticet  ad  Cathoiico  Ro- 
manam  Religionem  converfus  fit ,  narn  ipfum 
hoc  fuco  in  altum  finem  non  uti  ,  quam  ut  in 
ovilt  irrumpat ,  ad  rabiem Juam  iltic  exercendi 
liberius. 

Cap.  8.  dicit ,  Hcnricum\lF.fi  maxime  ah- 
folutus  effet  a  Papa ,  non  tamen  ilium  Regem  fo- 
re  dejurejfed  tanthn  de  fa6io. 

Cap.  9.  llium  Regem  non  dici  etiam  pojfe  ex 
jure  fuccejsionis. 

Gap.  II.  probare  conattur  ,  Hareticos  ^ 
reiapfos  ,  ^  qitorum  numero  ettam  fit  Henri' 
cus  Borbonius ,  jure  divino  <<r  humano  interpci 
poffe. 

Cap.  U.13.&:  14-.  dicit,  Hdreticos  ^  tyran- 
ncs ,  muttoque  magis  qui  haretici  &  tyranni fi- 
mutfint^utHenricus  iF.tottipcffe  etiam  ab  ho- 
minihus  privatis.fi  atiter  fieri  nequeat. 

Cap.15.  tceenfct  muttas utiiitates ,  qu£  Re- 
gnum  Gatlia  ex  hocfa&o  Cafietti  accepi/fe/  ,fii^ 
Hus  fuccej^ijfet. 

Parte  j.qupquc  e. i .  probare  vult.  facium 
^  conatum  Cajletti  heroicnm  effe. 

Cap.  8. 9.10. -«i ccetum  ufque  extotiit  Cajieili 
conflantiam  inter  qu£jliones  ac  tormenta ,  ^  in 
perferendo  fuppticio.O  Confantiam^wquit)  pius 
quam  puerilem ,  perpetua.  omnium  Jecuiorum 
futurorum  memoria  dtgnam.  Pr£  hac  nemo  am- 
plius  mtrabitur  conjiantiam  ScAvoia,  punientis 
manumy  quA  erraverat. 

Parte  4.0.1. oftcndere  vult,  Decreti  Paria- 
menticontra  Cajleitumfa^i  ^  promutgati  vi- 
tia  &  abfurditates. 

Partc  quinta  tota,pfobare  conatur ,  mui- 
ta  vitia  ^  abfurditates  i^effe  Decreto  Parta- 
menti,  contra  lefuitas  ^jr  univerfum  eorum  Or- 
dinemfa^o. 

Cum  igitur  in  hac  Apologia  doccatur,  .yfpoic: 
pcrmifTum  cfle  ctiam  hominibus  privatis, 
hoftihterinvadcrc&necarc,ccu  ryrannos,  /uppri.^ 
Rcgcs  &  Pfincipcs  ,  qui  ad  Pontificum  JJ^J* 
Rora.  volunratem ,  imo  privatorum  ctiam 
hominum  indicium  atquc  nutum ,  fc  totos 
non  conformant,idcoquc  ctiam  author  hu- 
jus  Apologias  parricidia  Hcnricorum  tcr- 
tii  &:  quarti  Regum  Galliacaliorumquc  pu- 
blice  dcferidcict :  lefuitas autcm  vercrcn- 
cur,  nc  coramcmorata  Apologia  cura  dc- 
tefta- 


2.56  De  Faanorihus ,  (^c,  lEsviTARv^f.  Liher  IIL 

tcftabili  ruadcarinn,iprosnimisinvifos&       ^'^^primo,inqim:Si        i.y\  die^sBar 
detcftabilcs  Reg.bus  6l  Principibus  reddc-   thlowai  vertam  Bafiitrd  (  «c  R-scm  N.tv  ,t 
rccquia  non  aditu lantum  fuo  &  congrcffu   renum  appcl  at ) praadtjfemus  ,e  Uriinpe^ 
m  in  qoos  mach.n^illorum  pot.lTimum  di-   /^em„o^i„cid,^femus.^uod  jamcompertmus  Sed 
riguni-ur.ipfos  cfTcnt  priKciulun  fcd  orani-   ^uu^uid deliram  Regesfleclumur  Achivi-Cat,. 
bus  ctiam  Regn.s  fu.s  &  Rcbufpub.  cxtcr-  gmnt^arcendo ,  Galltam  in  tgnem  ^  fanouinem 
minaturi  ,  ficur  ct.amanfc  eos  Tcmplarii  conjecerunt.&iocaputrecideru-7tmala'^ 
cxtcrnriinat,  (unt :  idco  hanc  fuam  Apolo-  ^Ucrudelts  NeroverCkmer.tem  cc- 

giarn  fupprciTcrunt  &  fepei.erunt  :  non   cifus ,  6- ^onachus  hyponttapermant^mveri 
quod  iplos  pudcret  aut  poenitcrct,  fcclcra-  Monachiemediofubluusfit 
t.nri^na  (ua  parricid.a,  adco  impudcntcr  de-       3.    Evocahtmus  nos  Keronem  aut  Sardan^- 
fcndiiTc  ac  propugnaffcifcd  tantum,nc  hor-  palum  Galiicum,  vu/pem  Beamenfem  Leortem 
ror,qucm  Rcgcs  &  Prmcipcs  juft^ime  in-   LufttanicumXupam  AngUcam.Gryphum  Stteti- 
de  concipcre  potcrant ,  ad.tu  ad  Cunas  &   cum.^porcum  Saxonicum^ 
Confil.afua.pfos  proh.bercr.  Quis  enira  ?utafnepttlihrumfui(fevideretresillos 
mtcr  hom.ncs  rationc  pr.xditos  adco  vilis    Reghftmodo  Reges  nominandt  funt,  tjrannum 
&  abiedus  cft  ,  ut  fp.r.tus  tam  fai! accs ,  ac   defurtclum ,  Beamenfem,  ^  qui  fe  Monarcham 
fc-clcftos  acccacrcadfcpatiatur?Ali.  vcro  fratendebat^Antonium^ 
hanc  Apolog.am  rccudi  curarunt,  ut  tolus       5.    ^odpulcherrimum  Anagramma^  auod 
Mundus  fciat  &  corapcrtas  habcat  Icfuita-    uncjt,am  fuper  nomine  defttncli  Tyranni  reper 
rum  fraudcs ,  dolos  ,  impofturas ,  tcchnas,   tumfutfet ,  hoc  e(fet ,  tjuo  tmpurus  Htrodesap- 
coniil.a  &conatus  adverfus  Rcges  &  Prin-  pelUretur.  ^ 
cipcs ;  ac  in  univcrfum  omncs  illos ,  qui  fc       6.    ^odfacinusillud  Heroicumper  laco- 
tyrannidi  Pont.ficis  Romani  fubjiccrc  no-   bum^  Clementempatratum.tanqttamdcmtmSpi- 
^ •  ritusfanm  ,  hoc  nomine  a  lefuitis  appellatum, 

,         r.-    ••         •  I  ^4»^^^^  ^^(obitarum  priorem  ^  Burooi. 

Relata  d  ConlllmniS  CuriX  Parla-  nium ,  Confefforem  ^  Martyrem  .propterplurt- 
menti  dclegatis     info rmandu m  rationes  tarn  Lutetix,  quod ego  ipfe ,  i^quit 

inqmrendum  frper  ilUs^qu£  in  C ollegio  Cla-  ^f*'g»^rdtts  ,  meis  aurtbus  tum  ciim  luditham 
remontano  Iesvit^  a^ehant  doce- 

,  /-^-  T  /-  P^'^^»»e»toTuronenft,iurclaudatumfit:idquod 

hant:  uht  prtmo  de  IohaI^^E  Gvi-  dtilus  Burgoinius  ^quldplus  fa  Jatguine  fuo 
GNARDO  IesVITA.  contejiatus  fit ,  (3-  morte  propria  confrmaverit: 

nec  oportere  fidem  adhibere  tjs,  qua  ah  inimicis 

POft  furaptum  dc  lohannc  Caftcllo  fup-   dicerentur^quod  nimirum  ipfe  ultimis  fuis  ver- 
plicium ,  quidara  Dominorum  a  Parla-   bis facinus  illud  tanquam  deteflandam ,  tmvro- 
mcnto  dcputatorum.ciim  fe  in  Collegium  baverit 

Ciarcmontanum,ubi  Icfuita;  crant,  contu-  7.  Quod  Diadema.  Gallicum  in  aliam 
Hffcnt ,  &  raultas  chartas  fcriptaquc  deprc-  quam  Borbonicam  familiam  transfetri  pofitt  ^ 
hcndifTcnt  ,  invcncrunt  intcr  alia  duos  li-  debeat. 

bros  ,  fcriptos  manu  lohannis  Guignardi       8.    ^»od Bearnenfts^licet  adftdemCatholi- 
Prcsbytcri  dc  Soeictatc  lefu  ,  qui  ctiara  in    CAm  reverfus ,  mitius  tamen,  quam  meritusftt, 
illo  CoIlcgioSocius  crar.  Erant  irti  libclH   traBaretur  ,  ficorona  Monachalis  tn  Ccenobio 
faraofi,quos  ille,poft  Edidum  Amncftia:  &   quodam  bene  reformato  ipf  daretur  ,  utibi  de^ 
aboIitionisgcncralis^pcrdidumDorainura    tantismalis  Gallia  iUatis  poenitentiam  agerety 
Rcgcra  rcbcllibus  fuis  fubditis  Parifienfi-  &L>eoproeagratia^qHodantemortemfuami- 
bus ,  poftquara  Deo  placuilTctcofdcra  fub  pfumrecognoviffet.gratustffet. 
fuara  potcftatcm  rcdueerc  ,  cleracntillirae       9«    Sifine  bello depom  nonpofiit.bellum  ipfi 
promu'gatnm,compofuerataGfcrvavcrai,-   inferendum:ft  bellum  inferrinon pefiit  ,  caufa 
in  quibas  libollis  illc  non  folum  calumniis   mortua  clam  e  medio  tellatur. 
eontca  honorcm  defundi  Rcgis  Hcnrici      Ex  hifcc  propofitionibus  vcriflime  cvin-  ' 
III.& contra(uccc(Torcmcjusufuscrat;  vc-    citur,  Arrcftum  Parlamcnti  contra  lohin-  J 
rum  ctiara  propofitiones  ,  plurimisfalfifil-    ncm  CaftcIIum  parricidam  decia.atnm,  1. 
rais  &  fcditiofiffimis  racdiis  rcfertas ,  con-    Icfuitarum  quoq;  profcriptioncm  &  e  Rc- 
fcripfcrat,adprobanduro,qn6dparricidiura    gno  cjectioncm  ,  conrincns ,  jufti/Time  fa- 
in  Rcgcanrcccfrorepatratum  licitura  fuif-    dumc(rc,&:  judiciura  vcredivinum  nomi- 
fer,  perfuafionibusctiamfcuindudionibus    nari  poffc  :  quum  cx  fcripiis  Guignardi  Ic- 
ad  Rcgcra  ipfius  fucccfTorcm  trucidan-   fuirar  intcliigaiur ,  quam  pcftifcra  &  pcrni- 
dum,in  tcrminis  fcqucntibus,additis.  ciofa  fit  huius  gencris  hominum  dodrina, 

U  ad 


aslclli 
njfe. 


De  Facinmhus  ],  &'c,  Ies 
&ad  qucm  fincm  ccndat. 

Parlaraentumcum  hxc  fcripta  vidifTct , 
auiftoiquccorum  Guignardus  dc  iis  ipfi  o- 
biatis  intcrrogatus  ,  a  fc  compofita  &  fua 
manufcripta  agnoviflet&  confefTus  cflct, 
AiTcftum,quod  fcquitur,dcclaravir. 

ArreftLim  ex  Regiftris  Parlamcnti, 
pce/]a  capitalis  lOHANNIS  Gvi- 
gnardi  Iesvit^. 

VlfoperCuriammagnA  CamerA  0'Tmri- 
cul£  Co»fiUariis  cor;gregtitts  froceffu  cri- 
mlnAlifer  diquem  ejus  Cortfiluriur/i  forrnaOy 
adpetiiionem  Procnratoris  Ger^eralis  Regiscon- 
tra  lohxnnem  Guignardurn  freshjterum ,  Cclle- 
giiClaromohtAnt  in  hu  mhe  t^rifienfi  Reclo. 
rem^  in  carcerihus  cusiodiarum  Pallatii  capti- 
vum,propterea  qaod  multi  libri  ab  ipfo  compofiti 
(•ripfus  manufnpti  apud  eum  inverjti  fuere, 
c]ui  inter  cdtera  crudelifimi  cr  itnmanifimi 
parricidii  in  Rege  antccejfore  commijsi ,  appro- 
bationem  ,  prnfentem  etiam  Regem  occi- 
dendum  induciiones  &  psrfuafwnes  contine- 
bant  :  Interrogatoriis  confefomhus  dicli 
Guignardi  ,  Itbris  ijiis  ,  (juos  cornpofuerat 
fuamanu  fcrlpferat,  ipfiprafc/Jtatis  aheo  a- 
gnitis,  Conclufionthfts  Prccnratons  Regcs  Gene- 
ralts  ■>  diBo  Gutgnardo  corarn  Parlamento  fuper 
crtminibiM  ipfi  ohje^its  ,  i^  ifi^^  ^i^^^  '^^^- 
tentis  ,  audtto  ^  interrogato  ,  ^  omnibm  con- 
fiAeratu  :  Decretum  eH  ,  quod  Parlarnen- 
turn  declaravit  &  declaret  ,  ifium  Guignar- 
dum  crtminU  Ufa  CMajeflatis  rctim  (j-  convi- 
ftum  ^quodiftos  Ithros  compofuit  d^fud  manu 
Jcripfit.qui  plurimas falfifimas  c^feditiofjsimas 
Regulas  conti^^entj  quibus  pnbare  conaturi par- 
ricidium  in  Rep  Antccefjore  commiffim  lictturn 
fuiffe  ,  &  ettam  prajentern  Regsm  Henricum 
quartum  ecctdere  permijfumefe-  Adcujuife- 
ieris  expiationem  damnavit  (jr  darnnat  di^um 
Guignardum  ,  ut  amendamfaciat  honorabilem-, 
nudus  &  indufio  tanturn  tecttti  ,  laqueo  e  colle 
pendente ,  ante  principalem  Ecclefi^  Partfienfis 
portamyac  tbi  ingenihus  fuhfidens.facemque  ce- 
ream  ardentern  duarum  librarum  in  manu  tc- 
nens-^dicat  cr  declaret^quod fcelerate,cr  nefarie, 
(jr  contra  veritatemfcripferit,  Regem  Anteceffo- 
rem  fer  lacobum  Clementem  jure  occifum  futffey 
^  Regem  nunc  regnantem  ,  nifiin  belio  occum- 
hat ,  emedio  tolli  oportere.  Horum  autemfe^j 
pcenttere^  (j-grattarn  a  Deo,  a  Rege  a  \ujlitia 
precati.  Hifce  peracOs  ,  ducatur  ^  rapiatur  in 
fofum  Grevarium,/}  ad palum,  qui  ad hanc  rem 
sbi  ertgetur/ujpendattir & Jlranguletur^(Jr  pojl" 
ea  corpus  mortuum  per  ignem ,  qui  fub  palo  ex- 
citabitur ,  in  cineres  redigatur.  Declaravit  e- 
tiam  <fj  declarat ,  ut  omnta  e\us  bona  fifco  Regio 
dddtcantur.  Pronunciatum  di^o  Uhanni  Gui~ 


VITARVM.  Liher  III.  157 
gttardoy  &  executioni  mandatum  7.  dte  menfis 
lanuarij  Anni  159J. 

Pt'IOHANNE   GVERETO  Ie^ 
S  VIT  A. 

EOdcm  dic  inftif uto &  pcraito  proccfTu 
contra  lohanncm  Gucrctum  panici- 
dic  Pra:ceptorcm,S«:  Pctrum  Gaftcllum  Pa- 
trcm,&:  matrcm,&  fororcs,prasfcrtim  con- 
tra  unamcx  il!is,qL'a;  cum  inrcllcxifTet^fra- 
trcm  fuumcffc  captum,&:  ipfa  in  carcercm 
duccretur  ,  lefuiras  dido  fratri  fuo  confi- 
lium  aliquod  malum  dcdiffc  cxclamavc- 
rat.'lftis,Guercto,Pctro  Caftcllo,  vxorc,  & 
filiabus  ejus,&  ipforum  fcrvis,&  ancillis,  fi- 
railitcr&Curali  D  Petri  de  Affifiis  auditis, 
Arreftum  fequcns  declaratum  cft. 

Excradum  e%  Kcgiitris  Parlamenti 
Parisien^is, 

Vlfo  a  ParUtnentOymagn£  Camerx,^  Tut' 
riculx  Confliarijs  congregatis  Procefjucri- 
minali  per pr^efefi/tm  pnetorio  Regio formato 
pojleainformattonihtis  produ^its^  ad  injlantiam 
proctiratoris  Gcneralis  Regis  petitoris  (Jr  accufa- 
toris  contra  lohannem  Gueretum  Preshjterum , 
de  eongregatione  ^  Societate  nGimnis  lefu ycv 
denomtnantcm^  in  Collegio  Claremontano  habi» 
tantcm ,  (J;  antehac  lohannu  Cajieiii  ,  non  ita 
fridem ptr  Arrejium  di£}i  Parlamenti^rnorte  af- 
feciii  Prceceptorem ;  Petrtim  Cajiellum  mercato- 
rem pannarium  ,  civem  Pari(ienfem\  Dionyfiam 
lfa:^ardam  ipjins  uxorern  parentes  di£ii  lohan- 
nis  C afleHlJ ohan.Comitem  (jr  Catharinarn  Ca^ 
Jie/irm  ejns  uxorem;  Magdalenam  CaUellam  di- 
fii  Petri  Cajie/H  (y  Dionyfi  e  Hazara^  Jiliam^ 
Anioninum  Fi//:erii4ms  Pctrurn  Rufe//inm  Thu- 
rinumtfj-  Lndovtcum Camum^ipforum  fervos  ^ 
anci//as  ;  ^JlIagifirttm  CUudium  ^//emantum 
Presbjterum  ,  Ciericiim  in  diHa  Parochta  ;  ^ 
CMagiHytsm  Lucam  CMorinum  Presbjterum 
in  i//a  ordinarittm ,  in  carcere  cttUodtarum  Pa- 
lattf  captivos  ,  interrogationibt^s  ,  confefiio- 
nihui  ,  ^  denegationibut  di6iorum  Captivo- 
rum  di^to  lohanni  Cajie/ia  cum  patre  fuo  Pe- 
tro  Cafiello  compofito  ,  inquifitione  contra  Pe- 
trum  Cajie/ium  infiituta ,  tcfiihtis  in  iiia  attdttis 
cum  ipfo  compofitis  ^roceffu  criminali  Johannis 
Caiiel/i  ,  propter  execrandum  (j  dctejiandum 
parricidium  in  Regem  tentatum  ,  5-  procejfu 
verbali  executienis  <^rrejii  contra  diBurn 
lohannem  Cafiellum  iy.  Proximi  Decernbns 
die  decUrati  ,  conclufionibus  procuratoris  Ge~ 
neraLis  Regis  ,  di^is  Guereto ,  Petro  Caftetlo 
(jr  Hazard/e  fuper  criminibu*  ipfis  oh  jei^its  ,  ^ 
in  dtcio  proceffu  contenttscoram  Parlamento  au- 
ditis  rs  tnttrrogatis :  Alijs  interrogattonibus  (fy 
k  k  dtnegttfK 


2.jS  Facmorthus,  crc,  Ies 

defjegitionibus  per  diBos  Gueretum  &  Petrum 
Ciifillnrn  i»  quxflione  per  inpnntiam  ?arU- 
memi  ipfi:  exhibtta  facits  omntbm  conftde- 
tatis  :  Decretum  efl^quod  di^um  ?fitLamentum 
ipfis  fropter  crirmna  in  tllo  progrejfu  demonflra- 
ta,  relegavit  &  reUgat  exira  Regntim  FranctA 
diBos  Gueretum,  ?et.  Caflellum:Gueretum  qui- 
dem  in  perpetttum  :  &  dtSittm  Cajlellum  ad 
tempu4  (^  Jpatium  novem  annorum  ,  &  extra 
urbem  (^  Juburbia  Panfienpa  in  perpetuum. 
Indixit  etiamUUs  ,  ut  hanc  fuam  relegationem 
obfervent  ^poena  fitfpenfionU  ^ flrangidationis-, 
ftne  ttUa  alia  judtcj'  forma  indiha.  Declaravit 
0-  decLarat  >  ut  omnia  &  fingula  di^i  Guereti 
hona  infifctim  Regium  redigantttr.^  damnavit 
dc  damnat  diBum  Petrum  CaJleLlnm  ,  ut  Regi 
pro  muL5la  bts  miLLt  coronatos  folvat.qiti  ad pa- 
nes  capttvts  in  cufiodijs  PaLatij  emendos  (^j  com- 
parandosappLicentttr  &  impendantur:  nec  iLLz^ 
e  carceribm  liberetur  ,  priuftjtiam  di^iam  fum- 
mam  plenij^tme  foLverit,  nec  temptts  ReLegatio- 
nis  nifi  i/idfoLittd  incipiat.  Staiuit  diBum  Par^ 
lamentum  ,  ut  domus  iLLa,  in  qua  Petrtis  CafleL- 
Itu  habitaviti  dejiciatur ,  desiruattir  ^penittis 
exfcindatur,  5^  Locti4  iLLe  feu  area  lotts  pubLicis 
annumeretttr.,  ne  in pofierum  quifquam  ibi  adi- 
ficare  pojsit :  quo  in  Loce  ad  ^erpetuam  hujus  fce- 
ierati^imi  execrandi  parricidij  in  Regem 
tentatt  memoriam  ,  aLta  coiumna  e  Lapide  cafo 
Jirucia  ponatur  (jr  erigatur-,  affixdftmuL  tabuLa, 
in  qua  caufa  di£ia  demoLitionis  ^  ereHdt  coLum- 
nA  fcribantur.quod  edpecunidfiet^qua  exdemo^ 
litione  domtts  proveniet.  Et  quantum  ad  diiios 
Ha/^ardam,  Comitem,  Catharinam  ^  Magda- 
lenam  CafieLLam  ,  FilLiertum.,  Roffelium ,  Thu- 
rinum,  Camum,  ALLemantum  ,  Bemardum  ^ 
CMorinum  attinet ,  Jlatutt  ParLamentum  ,  ut 
carceres  ipfis  aperiantur.  Pronunciatum  diEiis 
HazardA-i  Comiti ,  Catharina  &  OHagdaLena 
CaJiellis.yiLLierio  y  RoffeLio  ,  Thurino^Camo, 
ALLemanto ,  Bernardo  ^  CMorino  j.die  lan.^Jr 
di^is  Guereto  d"  Petro  CaJieiLo  lo.  die  diSii 
menfisanno  1595. 

Ex  hoc  proccfTu  viderc  efi: ,  quod  Parla- 
mcntum  in  inquifitione  &  iudicio  omnia 
ca adhibucrir,qu^  in  bona.intcgra  &  fanda 
iuftitia  rcquiripoffunt,  cumomnibus  for- 
mis  in  proceffibus  criminaHbus  confuctis, 
ficut  Arrcftahoe  modo  dccrcta  opus  non 
habcaniut  pcr  quafcunquc  rationcs  alias 
dcfcndantur.Ettamen  Francifcus  Vcrona 
Gonftantinus  in  fua  Apologia  pro  loannc 
Caftcllo  parte  5.  cap.  8.  9.  &  lo.  vtrumquc 
Gucrctum  &  Guignardum  ,corumquc  fc- 
ditiofa,ncfatia  &  parricidalia  fada  conatur 
dcfcndcrc ,  &:  iuftilTima  Parlamcnti  dccrc- 
ta  ,  &  fuppHciadc  iis  fumpta  fummx  in- 
iuftitix  accufat,  imb  crudchtatcm  &  fa- 
enlcgium  appcllat,quod  in  pctfonis  ipfo- 


VITARVM.   LiheY  III. 
tum  commifTum  fit. 

De  aliis  Iesvitis. 

rjLurima  pr.-ctcrca  in  Icfuitatum  Collc- 
gio  Parifiis  Anagtammata  contra  Rc- 
gera  mvcnta  funt  quas  non  abfimiliaiis, 
qua:  apud  lohanncm  Caftcllum  reperta,  &: 
in  fcriptis  lohannis  Guignardi  invcnta 
funt :  ficut  &  qua^dam  themaia  pcr  Gram- 
maticos  didata ,  quorum  Ar^umcntum  dc 
mortc  conftancer  fuftcrcndjt ,  Tyrannis 
invadcndis  crat.  Pfxterca  cognitum  cft, 
quod  Magiftri  Colicgii  Claremontani  , 
Scholafticis  fuis  ,  nc  pro  Regc  prccarcn- 
tur,  urbc  Parifienfi  fub  poteftatcm  Maic- 
ftat is  fua:  redada ,  pra^ecpcrint ,  &  cos  qui 
ad  Miffam  cius  irenr,  cxcommunieatos  eC- 
fe  dixcrint. 

Alexandro  Haio  Iesvi- 
TA  cjufqHe  pcena. 

INquifitiones  infupcr  inftituta:  fucrunt 
contra  Alcxandrum  Haium  Icfuitam, 
nationc  Scocum  ,  qui  publice  docucrat  ,0- 
portere  dtfsimuLare,  (jr  Regi  ad  tempm  per JimU' 
lationem  ohedtre  ,  hifcevcrbis  faspiflime  u- 
[uSylefuita  ejl  ornnis  homo:  hoc  cft,  tcmpori- 
bus  fcaccomodare  novit,  vnM^ari  t)cn  iiian- 
tc(  hcnrfdt  nacf)  Dcni  Dcrtviii^ijchct.Practcrea 
accufabatur  hic  Icfuita,  quod  fa^pe  dixiflct, 
Se  velLe,fi  Rex  iiiorum  CoLlegium  praterirety  ut 
ipfe  e  fenejira  iri  eum  decideret  ,  coLLum  ejtu 
frangeret.  Hisdccaufis  Quarftionc  capitali 
contra  cum  inftituta,  &  compcrtum ,  quod 
quardam  cius  dideria  ante  rcdudioncm 
Parifienfium  cdita  fuiffcnt,  mitius  aWquan- 
to  quamGuigaardus  tra61:atu&fuis,utcxfc- 
qucnti  Arrefto  apparct  quod  fic  habct. 

Extradum  ex  Regifliis  Parla- 
M  E  N  T I . 

Vlfo  d  Pariamento  m.fgna  Curia  Tur- 
ricuLa  cofiftiiarijs  congregatis  ,  procejfu 
triminali  formato  ^  juxta  conjuetudinem  in- 
firu^o  y  ad  poftulationem  Procuratoris  GC' 
neraits  Regts  petitoris  ,  contra  <_yilexan- 
drum  Ha]um  Presbyterum  ,  de  congregatio- 
ne  ^  Societate  nominis  lefu  fe  dicentem  ,  in 
carceribus  cufiodiarum  PaLattj  captivum  ,  in- 
quifitionibtts ,  interrogationibtts  tejiiurn  com- 
pofitionthtM  ,  Concluftonibtis  Procurateris  Re- 
gij  GeneraLis  ,  diSio  K^Lexandro  Hajo  ,  fu- 
per  criminibus  ipfi  impofttis  ^  in  dil^o  procef 
fu  contentis  ,  coram  ParLamento  tnterrogato  ^ 
audito  y  (jr  omnibui  confideratis  ;  Decretum 
eji ,  quo  di6lum  ParLamentum  ,  propter  crimina 
in  di- 


J)e  Fucinorihus ,  &'c.  I  e 
w  diiio  pyocefftidemoi^Jli-atAi  diSium  Hajum 
e  regno  Gi!'i:o  in  psrperuum  relegavit  re- 
legdt ,  injangeris  ,  ut  Relegatienem  fuam 
obfervct ,  fcEaa  fhfpepfionii  ^  flrangulationis 
fine  nlla  alia  judicff  forma  indt6la.  Propun- 
ciatum  dicto  Haio  &d  fortuUm  diciorum  car- 
cerum  proptsrea  alligato  ,  dicirno  die  lanuarij 
^nfiO  1595. 

Vc  Aliis  Inquifitionibus ,  e>*  crimi- 
nibus  Iesvitarvm 
in  Gallia. 


_  ItfuUt. 
siit  pla- 

fuerortt. 


Jefuitf 
fnBtao 

inobe- 
dientU 
libero 
rum  er 

rtnies. 


PEr  alias  quoquc  inquifitioncs  cogni- 
tuni  cft,  quodquidam  Iciuitaf ,  cum  cx 
iis  qoatrcrctur ,  quarc  in  Gallia  mancrcnt, 
cum  loii  Psp^sobcdicntiam  &:fideli£atera 
ju  armcj  rclpondcrinc,  votum  fuum  pcr 
h..;  G  immorationcm  inRcgno  non  vio- 
lin  ,  quoniam  Breve  a  Pontifice  accco 
f  ifrciit  ,  quod  ipfis  tempori  obfequi  pcr- 
mittctct. 

Per  liiqjifitiones  pra^tcrca  Blturigibus 
trai»rmi0as,5£  y.Ianuarii  habitas ,  Gompcr- 
tum  eft  ,  qucndam  ,  cui  Francifco  lacobo 
nomcn  cft ,  Icfuitarum  in  diifta  urbe  fcho- 
laicm  jaclaiTc  ,  qno  J  Rcgciri  occiderc  vcl- 
lct,  nificum  jammortuum,  &abalio  quo- 
dsm  occifum  cxiftimarct. 

Cornpcitum  infupcr  fuit,a  Icfuitis  mul- 
tos  pueros ,  qui  cos  parcntibus  fuis  rapuc- 
rant,  fcdudos  fuiffc,  utin  loDginquas  Rc- 
gioncs  fecum  abircnt. 

lOHANNE  BeLO  IeSVITA- 
R  V  M  difcijpulo, 

INprimis  procclTas  inftitutus  cft  contra 
quendam  lohanncm  Bclum  fcholarcm, 
qui  non  ifapridem  litcris  in  Collcgio  Cla- 
rcmotitanoopcram  dederat,  qirod  Franci- 
fcum.  Veroncum  fcholarcm  Pidavicnfcm, 
literis  operam  dantem  ,  contra  Patris  M. 
Pregentis  Vcronei  in  Parlamento  Procu- 
ratoris  vo!;irratem  feduccrc  conatus  cfrct, 
ut  Icfuitai ,  contra  inhibicioncm  pcr  Arre- 
ftnm  Parlaracnti  fadas  ,  cxtra  Rcgnum 
Gal!iaf  fc  |ucrctur. 

Piictsrca  idem  Bclus  accufatus  fuit  1 
qubd  plu.imas  lcctiones  &  compofitiones 
in  Sociesate  lcfu itarum  didatas,6d  ab ipfo, 
cum  incorum  Colkgioeflct,cxccptas,  rc- 
fcrva{ret,&:  apudfe  cuaodiviffct,  irt  quibus 
plurima  ptsccepta  damrjata dc  Rcgibus  dc- 
^idcndis  ,  &  approbitio  ac  laudatio  cxe- 
9j:an.di  illiu^  pariicidii  indefundum  Re- 


SVITARVM.'  Liher  II 1.  259 
gem  defignati  cont!ncrcntur,ut  cx  Arrefto 
\fequcnii  raanifcftum  cft. 

Extradum  ex  Regiflris  Parla- 

MENTl. 

VIso  a  ParlamenSo  procejfu  criminaU  ,  per 
quendam  eius  Co/sfiltarium  ,  cui  hoc  ne- 
gotium  commijsum  fuit ,  facio  &  formatp  ,  ad 
pojlulationem  Procuratoris  Generalts  Regis  pc 
titoris  ,  contra  lohannem  Belum  SchoLarcm, 
qui  non  ita  pridem  in  hac  i  rbe  in  Cellegio 
Claremontano  o^eram  dedit  literis  ,  in  carce- 
ribus  cuHodiarum  Palatij  cavtivum  :  interro- 
gationibus  fuper  certis  Uteris  ,  &  alijs  fcrjptisi 
cfUA  a  fe  fcripta  agnovit  ,  ipji  f zclh  ,  Cont^lu- 
fionibus  procuratoris  Generalis  P?gts  ,  di^olo- 
hanne  Belo  coram  ParUmento  fnter  crimini- 
bus  ipft  impoftis  auditis  i.'Uerrogasis  ,  ^ 
omnihtis  confideratis.  Dec^fitim  efl  ,  quoi 
parlamentUTei  ,  propter  c^-:m'-na  in  di^o  pro- 
cefftt  demonflrata  ,  dicitim  iohar^nem  Bs~ 
lurn  damnavit  ^  damnat ,  ztt  &mend<tm  fi- 
ciat  honorabtlem  in  rnngna  eitis  Camefa  ,  ludi 
cibti'S  protribunalifedcmtbus  ,  c^iput  &  pedes 
nudfu  ,  ^  indufto  tantum  tnduttu  ,  facem  duo- 
rum  pondo  ardentem  in  manu  tenens ,  zbi  tn 
genibm  fubfidens  dicat  ^  decUret ,  quod  ier^ie- 
rarie  &  malo  confilio  Francifum  Feroneum 
Scholarem  in  Academia  Pt£iavtenfi  literis  ope- 
ram  navantem  ^pelticere  fedtuere^  voiuerit , 
vt  fupradicios  Presb-jteros^  SchoUresColleqii 
Clarornontani  (r  alios  iUorum  Societatis ,  con- 
tra  inhibitionem  ParUmenti^  extra  Regni  limi'' 
tes  fequeretur.  Et  pr^terea  ^  quod  imprudenter 
fervarit  &  cujlodierit  multas  leCiiones  ^  com- 
poftttones  pe^quojdam  diBjt  Societatis  diSia- 
tas,&  ab  ipfo  excmas^  ^  proprid  manu  in  d;ci9 
CoUegio  CUrsm  .cripias  ,  multas  doBrinas  da- 
mnabiles  de  Regibns  trucidandis,  approhiiio- 
nem  laudationem  deteUandi  y  nefarii pa.-ri- 
cidiiin  Re/pf  Anteceffore HenricoUI,  commif^iy 
centinentes  Horumvero  fe  pcenitere.  S^g^atiam 
ac  condonatienem  a  D:o,a  Rege  a.  lu^itia  pre- 
tari.  Hifce  pera^is  eurn  in  perpetuum  e  Regno 
GaUtA  relegavit  relegat  ,  ipfi  injungens ,  ut 
hanc  Relegationem  obfervet.pcendfujpenfionu  & 
JlranguUtionis  fidtprehendatur  fine  uilx  alia  iu- 
diciiforma.indifid  DecUravit  decUrat,  uto- 
mnia  ipfius  bona  in  ftjcttm  Regtum  redigantur, 
ex  quihtfs  inprimis  centtim  coronati  ad  repardtio- 
nes  neceffarias  cujiodiartm  Palatii  furnantur  & 
impendantur.Decretum  in  ParUmcnto  li.Mar- 
tii  >  &  pronunciatum  di&o  Beio ,  ^  executtoni 
mandatttm  in  magna  C.imeradi5ii  ParUmenti 
iQ.die  AprU.  Anno  1^9).  . 


kk 


FacmoYihus  y  0*c.  Ie 

De  Parricidio  /wHenrico  IV. 
Galliarum  Rege  patrato  a  Fran- 
cisco  Ravaillaco. 

CVra  HenriGus  I  V.  Gallia:  &C  Navarr^ 
Rcx,  ingcnti  cxcrcitu  collcdo ,  cxpc- 
ditioncm  cxtraRegnum  fuum  in  luliacen- 
fcm  Ducatum  dcereviflct ,  &  vcro  morta- 
litatis  fua:  periculorumquc  mulcorum  rc- 
cordatus ,  quid  Dcus  in  fc  ftatuiflct  ncfci- 
rct,Rcginam  conjugem  fuam  Rcgni  gu- 
bernatncem  inaugurare,  Filium  vcro  fuum 
natu  maxiraum  futurum  Rcgem  dcolararc 
ftatuit.  Indidis  igitur  Comitiis,  &:  convo- 
catis  ad  folennitatcmiftam  Rcgni  proecri- 
bus,  ciira  tcropus  inaugutationis  eonftitu- 
tum  adeffet,RCX  4'Maij  vctcris,vcl  14.  no- 
vi  Calendarii,dic,  horam  circitcr  quiotam 
vcfpcrtinam  ,  afccnfo  eurru  ,  ut  &  arcus 
triumphalcs,aliaquc  ad  folcnnitatcm illam 
fada  prarparamcnta  pcrluftrarct,&:  arma- 
riam  dcindc  domum  pro  morc  fuo  ingrc- 
dfrrctur,hinc  indc  per  vicos  &  platcas  utbis 
Parifiorum  vcdus  cft. 

Accidit  autcm,  ut  cum  ad  plateam  Fcr- 
roncriam  quam  voeanc  ,  rcx  in  curru, 
Monbanfonio  &  Epcrnonio  Daeibus  af- 
fidcns ,  columnam  adverfam  contcmpla- 
rctur ,  &  impcdimentum  quoddam  ab  og- 
curfu  alterius  cujufdam  curriis ,  forte  for- 
tuna  ci  objiccretur  ,  Siearius  quidam  ex 
turba  currum  fubito  invoiarit ,  &  vcnc- 
nato  ad  eam  rcm  peculiaritcr  parato  cul- 
tro  uirinquc  acuto ,  Rcgcm ,  in  finiftro  pc- 
diore ,  fub  quintam  eoftam ,  ubi  cordis  do- 
micilium  cft  ,  gcrainato  ida  pcreufTcrit, 
tanta  velocitatc  ut  ip(um  citius  latroci- 
nium,quam  iatro  agnitus  fucrit,  &  tam  lc- 
thalitcr  vulncrarit,  ut  fermo  cum  ftatim  & 
vircs  defeccrint.Duccs  igitur  ci  aflidcntcs, 
&comitatus  qoi  crat  rcliquus  tam  atroci  & 
fubdito  facinotc  ftupcfadi ,  adarcemfta- 
tim  properarc  aurigaro  jufTcrunt, ubi  rcx 
animam  ftatira  cxhalavit  &  mortuus  cft,ni- 
hilque  p'a:tcr  afliduas  uttiufquc  Rcligionis 
hominura  lamcntationcs  &  qucrclas  audi- 
tura  eft. 

Quod  ad  ficarium  ipfum  fcu  auAorem 
hujus  tam  atrocis  parricidii  attinct,  Is  per- 
ado  facinorc  comprchcnfus  ftatim  fic  in 
carccrem  conjctStus  cft.  Rcpcrta  funt  a- 
pud  ipfura  fruftula  qu^dam  panis  confc- 
crati  &:hoftio1x  ,  quas  vocant,  fcuipancs 
noii  f-rmcntati  rotundi ,  quorum  in  Mifla 
Ponffi  :ia,& alias  in  S.Goena  ufus  cft,itcm- 
quc  fchrdjla:  gnaEdam  variis  charaderibus 
&:litrcris  infigiatx ,  in  quibus  ipfc  fpemo- 
Kxaem  pofitam  habucrat.  Intcrrogacus 


5VITARVM.  Liher  III. 
dcindc  &  qua^ftioni  fubjcdus,  aliud  nihil 
refpondit,quam  nomen  fibi  Francifco  Ra- 
vilJaco  cflc ,  qui  natione  Gallus  &  quidcra 
cx  urbc  Angoulcfraia  oriundus,antc  annos 
aliquot  nomen  fuum  Francifcanorura 
mendicantium  Ordini  dcdiflct,  &  Mona- 
chus  fadus  fuiflet.  Castcrum  ad  facinus 
hoc  perpetrandum  ,  peculiaribus  quibuf- 
dam  rcvclationibus  &  vifionibus  incita- 
tum  &  impulfum  ,  a  practcrito  Pafchatis 
fcfto  oecafionem  Rcgis  intcrficicndi  quin- 
quics ,  nequicquara  captaflc  ,  Lartari  vcro, 
quod  tandcra  cx  voto  rcs  fucccflcrit ,  nce 
dc  Gorporc  fuo  follicitura  cfl*e  ,  liccrc  pro- 
Gcribusquod  vclint  de  eo  ftatucrc.  Sic  i- 
gitur,codcra  quo  anno  1589.  primo  Au- 
guftidic,  RCgis  hujusantcccflor  ,  mortis 
generc,  Henricus  hic  cjus  nommis  quartus 
a  Monacho  intcrcmptus  >  oecubuit.  Cum 
igitur  cxtorqueri  cx  conihil  amplius  pof- 
fcr,Iatain  cum  fcntcntia,  dic  zj.  Maii,  ho- 
ram  circitcr  poftmcridianam  tcrtiam  in- 
tcrullaalba  indutum,  &  facem  ardentcm 
manibus  tcncntcm  in  tcmplum  S.  Mari^ 
curru  carnificcs ,  ut  Dcum  ibi ,  Rcgemquo 
&  juftitiic  adminiftras  fivcyudrccs  veniam 
prccarctur,  quamvis  diabolica  cjuslingua 
ad  maledida  magis  quam  ad  preccs  prona 
cffct ,  duxcrunt.  Indc  in  arcam  Grcvc  di- 
dam  pontcmquc  eam  ob  caulam  ibi  cxci- 
tatum ,  Gum  co  afccndcntcs  carnifi6cs,ma- 
num  cjus  primo ,  ficam  tenentcm ,  cubko 
tcnus  admoto  ignc  combuflcrunt,  &c  ia  ci- 
nerem  rcdcgcrunt,  dcindc  forcipibus  can- 
dcntibusin  utroque  femorc,  brachio,  pc- 
dorequc  convulfum  ,  fervcnte  olco  &  li- 
qucfado  plumbo  pcrfudcrunt,pr^terea  in- 
fufo  in  vcntrcm  cjus  plumbo  &c  oleo  cum 
cxcruciarunt  ,  matrc  cjas  ad  interfemi- 
nium  ufquc  denudata  ,  ob  oculos  ci  pofita, 
&  ftipatoribus  utcrum  cum  fua  caufa  malc- 
didum  cxquifiiiflrimifquc  jam  cruciatibus 
dcftinatum  cflc  ,  fifortead  agnitionem&: 
dctcftationcra  pcrpctrati  a  fc  facinoris, 
commovcrctur ,  nequiequam  acclamanti- 
bus.  Tandcm  cum  nullura  pocnitentiac  fi- 
gnumcdcret,fcd  attoei  &  minaei  vultu,ni- 
fi  pcrpctratum  facinus  cflct,  ctiam-num  id 
fc  pcrpetraturum  diccret  ,  totum  corpus 
quatuor  cquis  in  fruftra  raptatum  &:  difccr- 
ptura  cft  ,  populo  fruftra  illa  per  platcas  ra- 
ptantc  ,  &  djris  malcdidionibufqucinfini- 
tis  funustaminfandumpro{cqucnte,don^c 
igni  obicda  fruftra  omnia  acarnifiec  in  ci- 
ncrcm  rcdada  funt. 

Hujus  autcm  infandi  facinoris  rcos  fuif-  PArriei- 
fo  Icfuita* ,  plurimis  indiciis  &:  conicduris  ^^^^^ 
probatacdcmonftrat  author  Rcfutationis  fioHa- 
litcrarum  Goiionis  Icfuita:  ad  Rceinam  '^^'^^*- 

°.  to  in  2L 


De  'FacinoAs  j  cyc.  Ie s 
-7  nr:co  viduanij  in  quibus  hanc  fufpicionem  a  fui 
7r.  F^-  ordinis  Sociis  amovcrc  U  dcpeilcrc  cona- 

tratile- 

ji,it^rd  tur. 

/«er«»r  i>nW  dicit ,  Hifpanum  qucndam,  quum 
Drimum  Lutctiam  Parifiorum  veniiTct ,  in 
amicitiam  &:  tamiliaritatcm  Cottonis  lc- 
fuit2c  fc  infinualTc  ,  cui  ctiam  inftituta  fua 
paicfccerif.  Cottonem  Hifpanum  ad  Re- 
gcm  duxiffc,  cumqucRcgiae  Majcftati  vc- 
hcmcnter  commendaffe.  Poft  horas  aii- 
quot  Rcgcm  a  Dn.  Forcco  Gubcrnacore 
in  Bearnia  litcras  aeccpifTc  ,  cxquibusco- 
gnovctit,  Hifpanum  qucndam  ,  cujus  fta- 
curam,  capillos  &  rcliquum  corporis  ha- 
bitum  adfcripferar,  BarccUonc  in  Galiiam 
proficifci  ftatuifle,  Rcgemque  vcncno  vcl 
aliis  artibus  e  mcdio  tollcrc  .•  cx  h:s  Re- 
gcraintcllcxiire,Hifpanum  hunc  illum  i- 
pfumciTe,  qucm  Icfuita  Cotton  ad  lc  de- 
duxeric ,  Gottoncm  igitur  ad  fe  vocalTc,  li- 
tcrasForccici  oftend.iTe  ,  5d  legendi  co- 
piam  fcci(fe:Icfuitam  refpond.iTc^vana/al- 
fa  &:  fiaa  \\xc  omnia  cfTe,  Rcgemque  hor- 
tatum  e{fe  ne  cis  fidern  habeac  :  Rcgem 
contra  monuiiTe  cum,hunc  Hifpanum  itc- 
rumfibififtaci  cui  refpondent  ,  fe  deprc- 
hcnfum  illum  ad  Rcgsm  rcduaorum;  pau- 
lopoft  autem  rcverfum  ci  figaificafTe ,  fc 
Hifpanum  iftum  invcftigarc  nufquam  po- 
luidc  ,  ut  qui  jam  rurfus  urbe  cxceficrft; ,  &c 
foga  clapfus  fit.&G.  Quishincnon  intclli- 
gac  ,  Cottoncm  jam  tum  confeium  fuiflra 
propofiti  hujus  Hifpani  ,  ab  coque  moni- 
lura,  ut  fuga  ocyus  elabatur,  nc  uterquc  in 
maximum  periculum  vcniat.? 

5fc«»^«  author  Anticottoni  fcrib;r,poft 
nioticm  Henrici  U  I.  ciim  jam  deciaratus 
cffct  Rex  Henricus  1  V.  Parifiis  aliud  nihil 
auditum  elTc  ,  quam  lefuicarum  fcdiciofos 
clamorcs,  5i  hu;ufmodi  conciones ,  in  qui- 
bus  auditorcs  fuosad  parricidium  Hcnrlci 
I V.  fubindc  hortareniur.  Intcr  cajtcros 
Coramoletum  lcfuitam  farpe  intcr  dccla- 
mandum  in  h^c  verba  crunlfTe ;  Alh  Ehu- 
do  ofm  hahemus  ^five  CMonachu^  is  fit ,  ftvc^ 
fniles  :  hoc  folum  neceffarium ,  ut  Ebudum  hx- 
heamm.  Hordy  quoquclefuitam,  ioftitoris 
fupra  pontcm  Noftrq  Dam?  habitaniis  fi- 
lium  ,  in  tcmploS.  Scvcrini  publice  pro 
coBcionc  dixiffo :  Ric  (juidem  mos  eft  Regum, 
ut  ingentes  thefAuros  ad  fui  amflitudmem  ^ 
aliorum  terrorem  colligant,  at  rufticulum  unum 
ad  Regem  fHj/prmendumfufficere.  Huiccon- 
cioniintcrfuilfcdicit  Anticoiton  ,  ^  haec 
vetba  audivilTc  Dn.  lc  Grand.  &  Dn.  dc  la 
Vau  Confiliarios  regios.  Gontierum  etiam 
lcfuiiam  dixilTc  ,  Re5le  yenequefaiium  iri  yfi 
Rfx  interftceretur. 
Jtrtio  rcfcrc  AnticoKonus,  Btuxcllis  fic 


VITARVM.  Lther  III.  z6t 
Praga^,ubi  lefuit^dominantur,^ aucos  dics 
antc  cardcm  Rcgis ,  rumorem  fparfum  fuif- 
fc  dc  obitucjus.Argenticrum  ctiam  Troi^ 
litcras  acccpilTc  Praga  a  filiorum  fuorum 
pra:ccftore,in  quibus  inicr  alia  fcriptum 
fucriiil efuitam  quendam  fibi paulo  ante  farri- 
cidium  hoc  indicAfte-,  Regem  moriuum  effe  ;  n6c 
Deli>hinum,fed  Regem  Hijpanu  ,  Ga/IU  Regern 
creatum  iri.  DixilTe  cium  pr^torem  Poi- 
dticrs  ,  qui  Icfuitarum  familiariffimus  fuc- 
rir,  &  quibus  filium  fuum  erudicndum  cra- 
didcritjin  ludo  pil(^,  Rex  ncjter  hodierno  diz^ 
aut  mortutiStdut  gravuer  vulneratm  eft. 

^arto  teftatur  ycraftinodie ;  foH perpetra- 
tum  hoc  parricidium^  cum  aula  regia ,  totaque^ 
Lutetia  in  fummo  mcerore  (4  lu6lu  verfarentur^t 
ammadverfumfuijfe^folos  lefuitas  ridente  ore^ 

hilari  vultu  inarceregia  ,  qitam  Louure  vo- 
cant.fibambuldffe-.omnes  etiam  Monachorum  or- 
dines.uno  lefmtarnm  excepto^ad exequias fune- 
ris  regij  cohotiesiandas  conveniffe,foLos  lejuitaSy 
iicet  longe  plura     ma]ora  ber/e^cia,  quam  reli- 
qui  Ordines  ornnes  a  Rege  acceperit  ;  infuneris 
comitatu  non  apparuijje-^quodmultis  honk  fufpi- 
cionern  non  levcm  movit.  Didiccrunc  ncmpc  ^ 
hanc  artcm  bot?i  »fti  Socii,  fi  Diis  pl^icct  ,k  //^j. 
Tibeiio  &  Iulia,qui ,  quum  Gcfmanicura  ^nne,u 
veneno  fuftuhffenc  ,  publice  in  lu£lu  com- 
parerc  nolucrunt,ne  populus  animadvertac 
eorum  ludnm  &  doloicm  tantummodo  fi- 
mulatum  ciTc- 

Ex  his  omnibus  apparcr,  atrociflirai  hu- 
jus  parricidiia  Ravilliaco  commifii,  fuafo- 
rcs  &  impulfores  vcl  falrcm  confcios  fuifsc 
lefuitas,  nec  hoc  folum  Gallia  ,  fcd  &  Ger- 
maniaali^que  Narioncs  conftanter  crcdi- 
derunt.Cene  confcios  &:  approbacorcs  cjus 
fuifsc  lefuitas ,  cx  modo  adductis  indiciis. 
cxcmplis  ^  conjccturis  quivis  facilc  inrcl- 
ligcre  '^oiz^.Nihil  interest  autem  inter  fu&fo- 
rem  ^  approbatore7?t  facti ,  Ciceronc  tcftc  in 
Antonium.  Vcl  fit,  laiccm  inter  alia  doclri- 
nam  Iciuitarum  parricida  iftc  fccutus  eft. 
NamMariana  Hifpanus  Icfuita  in  lib.  dc 
Inftitur.  Regis  dcfcndir,  Licere  fubito  Regem 
fuum  tyrannumoccidere.  Doccnt  ctiam  alii 
lefuita: ,  ut  infra  indicabitur  ,  Hxreticos  ^ 
fautores  eorum ,  potiftimim  vero  reUpfos ,  tum 
divino:tum  hu/nano  ]ure  mortiaddiilos,  uh  ho- 
minibtff  privatis  yfiquidem  aliterferi  nequeaty 
off/<!/;/>f?/7^,ficutapparctcxc-8.  &:feqq  part. 
z.Apolcgise  Francifci  de  Vcrona  Conftan- 
tini  pro  lohannc  Caftcllo.  Ec  ipfemct  Ra- 
villiacus ,  cijm  in  tortura  intcrrogaretur ,  a 
quibus  hoc  habcar,confcfsus  cft,fc  audivif- 
fc  f<^pius  in  concionibus  Icfuitarum  Liccrc 
hoc.  Cuictiamcum  Ravilliaco  aliquid  nc- 
gotii  fuitrquiqueeum  probe  cxploravit,fa- 
cile  dcprchcnderc  potuir,  cum  in  omnibus 
k  k    5  K.e': 


Cap. 


z6t  J>e  Facmorihus,  e^c.  IesvitARYM.    Lihe)-:  III. 

Rcligionis  capitibns  prorfus  rudem,in  hac  ut  cxScotia copiae  mittcrcntur  c6  non  cxi- 

vcro  quieftioae.NLim  liccat  privato  homi-  gu^,  quibus  Rcgnum  illudRcgmjc  Scotiae 

niiCura,quem  ipfc  pro  tyranno  habeatjoc-  adfcrcretur.Eifi  ver6  AngHcatM  quidan.  fa- 

cidcrc  ?  qiiam  diltgcniiflTimc  imbutum  &  crificuli,nominatim  autcrp  Voaichusqui- 

iaftitutum  fuilTc  ,  &  omnia  Icfuitarum  cf-  dam,iftud  propofiium  nequ2qi.:m  adf.alo- 

fugia  &  diftindioncs  plus  fatis  cognitas  baruntjquin  imo  publice  tantiim  oon  rcfu- 

habuiffc.  laruntacddmnaiuntjeonfirm^vittam^n  i- 

pfijm  ir-  hoeac  eorroboravit  Parifiis  lcfnita 

Dt'  Conjurationibus 5  TurbiSjSe-  Patcr Hannibal  Codrctto  ,  cuiarJmi  fui 

iV.'  ditionibub,  Parricidiis  d  Iesvitis  fcnfumac  propofitum  in  confcfllonc  ptius 

m  Ancrlia  exciutis  alufmc  horrcndis  cr^  'P=^""^^  \  cumquc  dcinecps  ad  commu- 

,  t)                      1  •  j  nioncm  una  cum  ahis,  fceundum  iftorum 

jnaudim  at  1 1  s  D  E  M  ibidcm perpetra-  ^^^^^  ^  co^fuctudincm  ufurpandam  ad- 

iwFaciaoribus.  hortatusfuic, &inftanteripfi  perfuafit,  i- 

ftumVnatcHum,  &:  quicunque  tandcm  a 

i>!  A.  TjDuuardus  Cckc  Equcs  Auratus,  At-  propofiio  jam  pio  vcllcnt  cum  avcrtcrc, 

JL^tornatus  Rcgius  in  AngHain  Accufa-  pcrverfos  ha;rcticoscffe.Itadcmiim  in  An- 

fag.  71.  tionc  Hcnrici  Gsrneti  lcfuitarum  in  An-  gHam  Parrius  il!c,  &ad  ipfam  quidem  Re- 

glia Supcrioris  ,  pubHce  coramjudicibus  ginamin  Fcbruario anniijS^.  fc  eontuHt^ 

tcftatus,  a  primo  Icfuitarum  in  AngHam  ciq;  de  variis  non  miniis  caHdis  quam  cal- 

ingrcfTuiad  hunc  ufquc  die,  nunquam  qua-  Iidis,c6quc  valdc  pcriculofis  tranfugarum 

drienniura  intcgrum  cffluxifTc,  in  quo  non  cx  AngHaadvcrfusRegiamipfiusMajefta- 

conjurationcs ,  tuibas,proditioncs, parrici-  tcm  confiiiis  multa  meraoravit ,  &  qu6d  i- 

dia ,  feditioncs  in  pcrnicicm  Rcgni  totius  pfemct  corum  fc  tanium  non  parlicipem 

machinatl  fiiit  &  cxcitarini  Icfuitx.  Imo  reddiderit,oftcndit;  quodtamcn  aHum  in 

non  foliim  in  AngHic  Rcgno ,  fcd  ctiam  in  fincm  fadum  haud  quaquam  fucrit,  qu^m 

ahis  Rcgionibus  commorantcs  Icfuitas,vcl  ut  c6  ccttius  indicium  MajcftatiRcgia:  de 

ipfos  varia  ac  proditoria  injiflTc  adverfus  iis  pra^bcrcficquc  ipfam  fidcHtcr  pra:mo- 

RcgnumiUud  ,  cjufquc  lcgitimum  Magl-  ncrc  pofTct.  Quia  vcr6  partim  crant  vera 

fttatum  coofiHa  ,  vel  aHos  ut  id  facercnt  ifta  indicia ,  partim  ver6  tpfi  Rcgina:  non 

hortatos  cffc,^  in  propofito  fanguinolcnto  prorfus  ignoia ;  fadum  cft  ut  in  rcHquis  i- 

ac  parrieidiaH  vchemcntcr  confirmaffc.  Et  pfis  plus  quoquc  fidci  tribucret ,  ficquc  in 

vcritatcmillum  dixiiTc  ,  cx  fequcntibusc-  aula  fecum  cum  dctincret,&  ad  fccretio- 

tiamcxcmplis  manifcftifi^imum  fict.  rem  ira£bationem  fcu  communicationcm 

cuii.       Guiliclmus  Parrius  lurifconfultus  te-  intcrdum  admittcrct.  Qu6  fadum  porr6, 

^eonauis  ouiori  quidcm  loco  fcu  fortuna  natus  fcd  ut  invcnatione  quadam  damarum  apud 

adver   ingcnio  tamcn  cxquifito  prxditus  ,  coquc  Rcginam  illc  folus  aliquandiu  vcrfarctuc 

"^"  parum  arrogans  &c  clatus,  poftquam  in  in  (ylua ,  cura  a  Miniftrrs  fuis  fcmota  lon- 

£iu.     Anglia,  quac  ipfi  patria  fuit,  non  adc6  pro-  gius,fub  arborc  nonnihil  rcfpiratura  ,  dc- 

bc  rcmcura(rctfami!iarcm,quinomniapo-  fecndiiret  ab  cquo.-  ubi  bis  cum  inccfirit  li- 

tius  fua,  fcd  &:  conjugis  fux  bona  foedc  di-  bido  perimcndi  ipfam  ,  a  quo  tamcn  ncfaA 

lapidalTct,  ae  infupcr  ctiam  nobilcm  quen-  rio  feclcrc  tum  fiducia:  crga  fe  Rcgiac  tam 

dam  in  ipfiiifmet  habitaculo  pcrimcrc  eo-  infignis  confidcrationc  rctradusfuit.  Vc- 

natus  fuifTcf,  in  Gailiam  anno  1581.  ac  dc-  riim  alio  poft  tcmporc  ,  quum  juxta  Regi- 

inccps  in  Italiam  profcdus  cft.  Vcnctiis  i-  nam  in  horto  rcgia:  arcis  Vuidthalia  Lon- 

gitur  exiftcns  ,  notitiam ac  familiaritatcm  dini  ad  Tamcfim  idcm  a  coena  obambula- 

haud  vulgarcm  cura  P.  Bencdido  Palmio  rct,  &  dc  navieula  ad  fugam  perpctrato  fa- 

contraxit,  cuiusetiam  fuafu  &  audoritato  cinore  capeircndam  adcommoda  fibi  jam 

Reginam  Ang^liie  ,  Principcm  Pattix  fuas  profpexifTet,  atquc  vcrfpcrtinas  folummo- 

lcgitimam  ,  e  mcdio  tollcre  ,  &  huic  uti  do  tcnebras  aliquanium  prof  mdicrcs  tx- 

fucccdcrct  Scotise  Rcgina,viam  ita  ftcrnc-  pcdaturus  clfer  ,  prxtcr  cxpcdationcm  c  - 

repropofuit  :  quo  in  propcfico  a  Icfuitis  jus  evcnit,ut  Rcgina  maruriijsad  Palatiuni 

Lugduncnfibui,  cijm  ifthac  tranfirct,  vali-  &conelave  fuum  indc  fe  reciperct  ,  c6 

de  confitmatus  fuit.  Parifiis  dcmiim  intcr  quod  fcquenti  dic  vcnam  incidcndam  cu- 

Anglos  iftosel^atria  fugitivos  nobiles  of-  ratura  cffct ;  cujus  criamgratia  Parrium  i- 

fcndit  qucndam  norainc  Thomam  Mcr-  pfum  gratiose  admodum  &  adridcnti  fimi- 

ganum,qui  polliccbatur  ipfi  pra^terca,  fc  lis  tum fjitatFata,dixitquc  :  T/i/7/«Awy4«g«i- 

ftatim,ubi  propofitum  iftud  in  Anglia  fuum  nts  fibi  mn  iri  demtum  dut  minutum,  quantum 

illc  produxiflct  in  adum ,  cffcdurum  cflc,  muiti  forfm  exoptare^L  Poftquam  iguur  &: 

hxc 


Ve  FacmorihHS  ^      .  lESViTARVM.  •  'Liher  It  I. 

hxQ  ipfi  fuit  elapla  occafio  ,  pucavit  tan~  rum  inftrudifriinaerat.Rcgina  autem  An- 

dem  alio  libi  ad  cxfcquendum  fuura  pro-  gli^  auxilio  Dci  omnipotcnns  &  fijbdito- 

pofiium  opus  cffe  nonnuUo  .•  idcoquc  rem  rum  fuorum  viiiutc  hanc  claffcm  d.ficcir, 

omnem  nobiii  cuida^.m  Edmundo  Ncvillio,  pugnantibus  pro  ca  ignijmari,fcopulis,ven- 

qucm  ex  multis  ultro  citroquc  habitis  &:  tis  &  procciIis,&  cx  i^S.nauibus  vix  40.  in 

collatis  fcrmonibus  ac  circumftantiis  ,  i-  portum  pcivanerunr.  Haius  Clafiis  pisevii 

ccm  aliis  ab  caahcnumcffe  perfuafumha-  &  pra^nuniii  Icfuirq  dicuntui  fuifTc  in  Adis 

bebac  ,  apcruit  &  concrcdidit  i  &:  idem  Garnetti  pag.yo.quiante  biennium  in  An- 

porro  oftendit,  qua  ratione  tum  ca!:dera  il-  gliam  traicccrant ,  ut  coniurationcs ,  pro- 

lam  perpetrarctum  vero  navicuia:  bencfi-  ditioncs  &  turbas  contra  Rcginam  conci- 

cio  fuga  dilabi ,  &  fic  ambo  fcmet  ufquc  -  tarent. 

quaquc  falvare  ,  &:  ab  omni  dcnique  pc-       Ci^im  igitur  aperto  Martc  infclicifcr  a  ufdtct 

riculo  liberarc  poffenr.  Is  autcm  cifi  varie  paric  Hifpaniarum  Rf  gis  dcbcilatum  fuif-  ^^^'^"^ 

cogrtationibus  ahquandiu  fluduarit,  8d  di-  fct  anno  88.  mox  aliatcnrarunt  via  rcm  ag-  aggre. 

ftradus  hinc  inde  fuerit  ,  horrcndani  ta-  gredi  Icfuitx.  Namanno  i^pi.  traiccit  in 

mcn  ac  dcteftandam  immanitatcm  animo  Angliam  Patricius  fcu  Patakics  Cullen,in- 

fuo  ncutiquam  probarc  potuic  ,  quin  uni-  ftigantibus  cum  Cuilielmo  Sttinley  Equite 

vcrfam  iftiianc  rationcm  Rcgma:  tandcm  aurato  ,  Hugone  Ouuen  t  lacobo  Frauncis Sc 
cxh'berc  ,  ficquc  de  pcriculo  ipfam  prx-  lefuita  ,  cuius  confilio  in  Rcginas  Cic- 

moncrc  conftrcuit :  quod  jn  Fcbruario  dc-  dcm  armatus  ,  in  cum  fincm  pcccatorum 

raum  anno  millcfimo  quingentcfimo  o-  rcmiflioncm  &  Euchariftiam  ab  codcm 

duagefimo  quarto  coidate  prxftiti  :  unde  pcrccpit.  Pcrfuafit  etiam  illi ,  parricidinm 

confcquutafuitamborumGaptivitas,in  qua  hoc  non  tam  pcr  lcgcs  litcre  ,  quam  divl- 

commcmoratajam  omnia  fafii  funt.  In  pii-  num  favorcm  demcrcri  :  fubiecitque  laco- 

roanccdum  violcnta  caufa:  cognitionc  bus  iftc,vilis  lotrjcis  fihus,  qui  a  multisiam 

Parrius  nullius  plane  confpirationis  advcr-  annis  una  cum  C«//f«  &:  aliis  Rcginx  cxi- 

fus  Reginam  fadx  confcium  fe  volebat  a-  tium  machinatus  fuit ,  Rejpublica  Af^glicana 

gnofccre,  quod  ipfi  vcl  maxime  poftca  no-  ficfundataconjUt^^confiAbit^  ut  nijitollatur 

cuir.  Hec  cnim  intcmpeftivaejus  ncgatio,  normceUailla  Eli^^batha     totius  Acherontis 

tum  fpontanca  viciflim  confcflio ,  Nevilfii  furideam  convellere  &  labefa^are  nequaquiim 

contcftaiio,8dipfiufmecrcpcrta  fcripta&  pc/int. 

indieia  mulca  cffccerunt ,  ut  in  pubhco  da-      Proditioncm  iftius  Cullcn  comitatus  cft  creP. 

mnatus  judicio  ,  primo  quidcm  fufpcnfus,  libcr,  cui  nomcn  Philopatcr  ,  in  huiufmodi  ^^^'^^^ 

dcindc  vcro  ftatim  a  laquco  praelccatus,  8£  facinorum  patrocinium ,  a  Crcfvcllo  lefui-  p^ter. 

difTcdus  ,  adeoquc  cxcntcratus  fuerit ,  quo  ta,qui  tum  in  Hifpania  agebat,confcriptus. 
nimirum  intcftina  cjus  ipfomct  adhuc  vi-       Vicefimoanno  Rcginq  Elifabcthq  Cam-  cdpia. 

vcnte&  vidcnteconcrcmarenturiqu^tan-  pianus  Icfnira  ,  magna  comitantc  eum  ca- 

dcm  omnia  dccollatio  infccuia  fuit,*£  cor-  terva  eius  farinas  hominum,in  Angiiam  ve-  ^J-^^ii^ 

poris  dcniquc  diffccatio  &  in  quatuor  par-  nit  co  confiiio,  ut  rudcm  plcbeculam  Papi-  -^e^ii. 

tcsdiftradio.  ftisadiungcrct,ad  Pii  V.  Papas  Builse  cxfe-  '^^^Z^ 

Executio  autem  hxc  fada  cft  fecundo  cutioncm  promoverct ,  quvi  Maieftas  eius  "irl>M 

til"x  'ni  Maij  annoi^S^-.adquam  fetunica  tclari  cx  cx  Ecclefix  grcmio  climinata  &  Regno  c-  "^'^'^l 

Tanii.  holofctico  Damafccno  confcda  indutus,  xuia  fuit,omnefque  ,  qui  ei  dcbitam  obc- G^^ne/j 

&  fcgmcntato,  nec  non  amylato  ,  cxinde'-  dicntiam  prazftarent  diris  devoti  .•  Vnde  in  ^"^' 

que  admodum  cxtcnfo  &:  credo  focali,  Borcali  partc  Angliae  rcbcllio  ,  ingciyrquc 

pro  tcmporis  iftius  vefticndi  ratione,exor-  lumultus  concitaius  cft. 

natus  itacompofucrat,acfi  reda  ad  nuptias       De  hocpropofito  Thuanus  lib  74.pag.8..2.,.,,^^ 

pcrgerevcllct:ficut&aGarnificcpoftulare  {icfcrc  (cTibit.Anglta  Kegina  Eliz^htha  >.Mde 

non  cft  vcritus ,  uc  in  diffibulationc  fcu  rc-  ficarits  ^  farricidis  admonita  homines fidosmi-  '^'f"  ^ 

ftridionc  vcftium  iftius  focalis  rationcm  fit  Durocortorum  Remorum ,  uhi  Seminarium  n^! 
habcrcvcUet ,  ne  forte  atttiium  aut  con-    Angloruerat.  Hiexploratores  ob  Religionemfa 

quafTatum  peffumdaretur.  tria  aut  pulfos.aut Jponteexules  fimulantes ,  af-  gii.t  cx- 

CUJfis  Anno  1588.  ingens  cxcrcitus  ex  Hifpa-  cana  fociorum rimabantur,dr  Rcginampofiea fe- 
exHi-  in  Angliam  trajtceic,  regnumquc  illuc  cretorum  confiUorum  certiorem  faciebant.t^  no- 
^n^An.  occuparc  Sl  Hifpaniarum  Rcgi  fubiiccr-c  mina  conjuratoru  ac  focioru  edebant.  Miferat  ^ 
giiam  conatur,  qucra  ctiam  benedidionc  fua  Pa-  Roma  alios,ubi  majoris moiis confiliacontra ipsa 
ir0\utt.  ^  dignatus  cft,&:  Invi^iA  clafiis  nominc  in-  cociueba»tur.Eoru  delatione  captus  Bverhardus 
fignivit,conftabatciiim  i^S.navibus  &cora-  Hanfiw  SacerdosPrid.Calend.Sextii.jam  capite 
roeata  >  omniquc  gcnerc  armorum  belhco-  luerat.Iifdem  indicibM  cum  cognitum  ejjet.,  Ed 

mtindum 


i(j4  fdcmoribus  i  cyc.  Ies 

miidu  Capianu  Loiinense.Radulfum^  Schuervi- 
m     Alextdrn  Briantum,qui  lefuitico  Sodali- 
tio  nomen  dederat.a  Thma  Golduello  Afaphenfi 
Epifcopo,(jui  ja  o^ogenarif^  Romi  ob  id  in  Gal- 
lia  venerat.perfuafos  dtverfts  itineribtt^  in  Bri- 
tannta  clam  afpuliffe.mip  qui  Utentes  vejliga- 
rent.Prodcte  Georgto  ELtoto,capitttrCampianm\ 
focij  alioatq\  alto  loco,eculeoque  torti,  poHrerno 
a  duodecim  viris  ad  mortem,  tanquam  perduel- 
les  damnati,&  Calend.Decemb.anmo  i ^%\.fum- 
mo  fupplicio  affc6ii  funt.  lis  crimini  datumfuit^ 
quod  in  tranfmarinU  RegionibuspeBem  (^per- 
fjiciem  Regin<e  machinatieffent.,de  ipfa  Regno  fe- 
'      dibufque  extutbanda  cogiraffent,  populi  &  quo- 
rundam  e  nobilitate  fidem  foliciiaffent.-ac  produ- 
cti  funt  contra  eos  tejles  Georgius  Eliotus.Crodo- 
cmMedapu.  Mondatu,  Hi/Un^.quide  conjura- 
tione fidem  faciehanf.nam fibicompertum  dice- 
bant^conjuratts  conjlitutum  €ffe.,ttt  ^o.deleHi ar- 
ma  vejlibtis  tegentes  impetu  fa6io  Reginam  ,  & 
cum  ea  DudUum  Leceftrid  Comitem  ,  magnum 
Thefaurarium^&  Valfingamum  Secretarium  in- 
terficerent-iCaptata  occafione,  cum  illa  animhgra- 
tia  Regnipartem  aliquam  viferet :  tttmfacinore 
perpetrato  primariu*  quidam  vir ,  cujt^  nomen 
nonedebatur,  exclamaret^  Vivat  Regina  Maria. 
Addebant,  confilia  iHa  Durocortori  (jr  Rom£  4- 
gitatafuijfe.Damnati  ergo  adyP atibulum-^td  con- 
jurationts  &  confiliorum  focijfic  eundem  vitd  e- 
xitum  habuerunt. 
in  ji-      Anno  1594..  in  Angliam  appulerunt  VuU- 
ai6Gar.  liam  &  Torke-fxxx  Reginar  cardem  accin£fci:&: 
netipag.     j^Qg       dctcftandum  facinus  in  fc  fufci- 
Aiiaa  picndum  fuafu  8c  adhortationibTss  Icfuitar 
HoUe  &;  aliorum  cjus  gregis:&  ut  id  alacrius 
^gi^m   pcrpctrarent>r«i/i'w/w,  Yorkc,aliiqi  Icfuitjc 
Angiu  Euchariftiam  ab  Holtc  accepcrunt.  Huic 
ffwfi  autemproditioni  librum  adjunxcrunt,a  Ic- 
Hohe.    faita  Perfonio.qui  Roraa:  Redoris  muncrc 
fungcbatur,compofitum,  de  TitulisjDolema- 
ni  nominc  facatum  ex  figmentis,  aicnda- 
ciis  &  contumcliis  totum  confutum  &:con- 
farcinatum. 

a;««/«  Anno  1597.  Icfuita  Richardus  Vualpot. 
A«|/»«       ab  aliis  Vualfodc  appcllatur,cx  Hifpa- 

conshi-  ,      .       ,.  /.  I  ,//- 

rMto.  nia  la  Angliam  trajccif,  i>t  rcra  rcrro  dolii- 
quc  totics  tentatam,  alio  raodo  pcrficcrct. 
Nam  Anglum  Eduardum  Squirrc  vcncno 
inftruxit ,  quod  Regina:  Angliac  &c  Effcxio 
Comiti  non  cdcndum  auc  bibcndum  prac- 
berct,fcd  quo  fcllam  taniiim  Rcgin^  inun- 
gerct ,  utcxcjus  contadu  utcrquc  morc- 
rctur.  AbhocIcruita,poft  vcniam  pccca- 
tis  concciTam  ,  Sacramento  adadus  cft 
Squirrcus,ut  ncgotiumcxcquatur,idquc  fi- 
Icntiofupprimat.Mcmorialc  Liga:  Tom.4. 
pag.i5.&feqq. 

Has  conjurationes  &  proditioncs  o- 
mncs  auihorcs  ipfi  fpontc  6c  libcro  con- 


viTARVM.'  Liher  IIL 

fcfli  funt,propria  uniufcujufquc  rnaou  cxa- 

racas ,  quod  ACtornacus  Rcgius  in  Anglia 

tabulis  obfignatis  in  Accufacionc  adverfus 

H.  Garnccum  Icluitam,  dcmonftran  poflc 

atfirmac  pag.  71.  ' 

Anno  1601.  quum  artcs  proditoriac  in  nxa^iK  I 
Anglia  dcficcrent,  viribus  iicrum  rcm  ag- 
grcdiendam  ftatuerunt.  Nara  mcnfc  Dc-  e-??. 
ccmbri  ncnricus  Garncius  Icfuirarum  in  «^o»^*- 
AngliaSupcrior  ,  RobcrtusitcmTcfmon-  >,ovit 
duslcfuita,  Robertus  Catcsby  i  vir  ingc-  ^"«^'^* 
nio  fubado  &  vcrfuto,  profundaquc  pcrfi-  p"^»^?, 
4ia  ,  cum  Francifco  Trcshamo  &c  aliis, An- 
glorum  Romano- Catholicorum  nominc 
&c  causa,  Thomam  Vuintcrum  in  Hifpa- 
niam  ablcgarunt,  illiquc  Garnctus  littcras 
commendatttias  Crcfuiicllo  Icfujta:,in  Hi- 
fpania  tum  agcnti,perfercndas  dedit.  Vuin- 
tero  Tcfmond,  alias  Grcncetcay  Icfuita, 
&  unus  cx  conjuratis,comitcm  fefc  adjun- 
gif. 

Legationis  fumma ,  Vuintcro  inprimis 
dcmandata,  ha^c crat,  apud  Hifpaniarum 
Regcm  AnglorumRomano-Catholicorum 
nominc  inftaret ,  ut  Rcx  cxcrcitum  in  An- 
gliam  tranfmitccrct,  cui  Romano-Catho- 
lici  in  Anglia  copias  fuas  adjungcrc  ,  fi- 
dclcmqucilii  opcram  navarc  vclint.  Pra:- 
tcrca  cum  Hifpaniarum  Regc  agcrct  ,  uc 
pcnfioncs  annuas  nonnullis  Romano-Ca- 
th^olicis  Anglis ,  SiC  Majcftaticjus  dcvotis, 
aflignarct.  Nccnon  cidcm  Rcgi  fignifica- 
rct ,  plurcs  in  Anglia  cflc  Nobiics  5c  viros 
militarcs ,  rcrum  prscfcntiilm  ftatus  pcrtar- 
fos ,  quorum  inopiam  fublcvando  facile  in 
fuas  partcs  pcrtrahcrct.  Cumquc  maxima 
difficultashucufq;  cxequoru  tranfvcdionc 
intervcnerit,  quotiefcunqi  dc  APglia  inva- 
dcnda  delibcratum  cfTct,  Romano-Caiho- 
licorum  Anglorum  nominc  ccrto  nifpa- 
niarum  Rcgi  promittcrcnt,qu6d  in  omncj» 
oecafioncs  1500.  vcl  ctiam  2000.  cquos  in- 
ftrudos,qui  ipfi  militarcnf,cduduri  fiat. 

H^e  mandata  oum  a  Icfuitis  &c  aliis  con- 
jutationis  foeiis  Thomas  Vuintcracccpif- 
fct,  &c  unacum  Tcfmundo  in  Hifpaniam 
appulifl^ct ,  Crcfuucllo  Icfuiiaintcrnuneio  - 
Petrum  Francofam  fccundum  Sccrctarium 
convcnir,ciqucrcm  totam  communicavir, 
ut  ctiam  Duci  Lcrm.xo,qui  aflcvcravir,huG 
nuocium  Hifpaniarum  RCgi  gratiflimum 
forc ,  fcq;  ad  hoc  negotium  promovcndum 
licquaquam  dcfuturum. 

Dc  loiso  inquo  nifpanorum  copix  cx- 
poncrcntur  ut  Angliam  invadcrcnt ,  hunc 
in  modum  convcnic.  Si  majorcs  effent,  in-  ; 
ftrudqquc  Spinola:  trircmibus,Cantium  &C 
Eflcxiac,  oportuniflima:Sin autcm  minorc* 
cflent  copia:  &c  Anglorum  fubfidio  conft- 
dercnr> 


De  Facinorihs ,         Iesvitarvm.  Liher  11 L 

dcrcnt  >  Milf^i<l^if^  in  Vuallia  porcum  ftindu  &  adhorracionibus  clandeftinis  ad 

connniodiffimum  forc.  ncccm  pcti ,  ut  Gbi  rotique  Rcgnoconfn- 

Rcx  Hirpaoiarum  ,  qui  Anglix  Rcgin^  leret,  omncs  Icdnra?  ac  Saecrdoics  cdido 

iam  ancc  infcnfiirimus  crat ,  lcgationcm  publico  intra  ccrtimi  temporis  fpatium 

hanc  clemcnter  audivit,  &  Anglix  Ro-  cxirefub  gravl  pcrna  pr.-ccipit.  Id  de  vcr- 

roane-Caiholicos  non  minus  quam  fuos  bo  ad  vcibum  fic  habct. 
Caftilianos  fibi  curac  cffe  tcfpondit.  Sed 

adplcniusrefponfum  VuintctusaulamRc-  Screnifiimx  Principis  EiizABE- 

giamiUa  lEftaic  coraitan  jubctur  :  dc-  ^^^^  Ancrlic,  Francie,  Hibcrniej 

roumqucComcs  M-anda.Uh  figmfi^^^^^^^^^  ^  .^^^  invic^iffima.  ,    Fidci  Apo- 

Regcm  loooooo.    aurcos   cxpcnlurum,  p             r    r    •  •  tr 

quorum  altcra  pats  eodcm  anno,  ahcra  ftoJica^,  DcfenCatricis ,  Edictvm, 

vcrefubfcqucntepctfolveretur,fimulq^  ^^^^^^^^^ 

poftulavit,  ne  Angli  Romane-Catholici  ,                ■  i  « 

fidcm  fallercnt,  vcre  cnim  proximo  in-  iAres  ,    Amo   Dommi   1601.    die  15, 

cuntcRcgiumexcrcitum  m  Angliam  tra-  JSJovemhm^ 

jcaurum  :  poftrcmo  Regis  nommc  Vum- 

tcrum  rogauit,  utfc  pcr hccras qu^m  pti-  Andico  Sermone  m  La- 

mumcertiorcm  facerct,fiinccr)ca:otcm-  . 

porc  Ehzabctha  Rcgma  morcretur.  ino-  j 
mas  Vuinter  fpc  plcnus  &  turaidus  mcnfe 

Novcrabri  in  Angham  rcdijc ,  rcmquc  to-  /^Vm  benevole»tia  ea ,  (jua  cujufv^  ordinis 

tam  prodicatlonis  focijs,  Garncco  Icfuira:,  K^fuhdiios  mjlros  complexi  fumus,  quamque 

Roberto  Catcsby  &  Francifco  Treshamo  in  intimo  fe^iore  fenitm  infixAm  e^e  fenfmmi 

cxphcavif.  nos  ab  extremaearum  legum  executione  ^  cjua 

Tapa       Hanc  proditioncm  Pontifex  Romanus  fancit<t  fi*erunt  Comitioram  Regnt  noflri  decre- 

^*'^'  Sanftifiirnus  fcil.  ilk  ,  Vicarius  itcm  Chri-  tis  ad  KeMgionem  erthudo.ram  fropugn  :  :iam, 

juratio-  f^x  &L.  Pctri  fuccclfor  ,  vchamencer  pro-  (^fedufiores  cr»nes,(pmfen  --nab  e.ywri  nos 

movcrc  Gonacus  cft  duabus  BuHis,  ut  vo-  advoUntes)y  Hlos.cjui  ejtijmodt  juifilium  [^r^- 

jingiu  cant,quas  Garncto  mifit,unam  ad  Clcrum,  bent  prapuifandos ,  magts  dLiquandiu  abftraxitj 

ad  populura  altcram.    Pri^-^ris  tltulus  crat,  ^uamvel  fiatusnojirifaimferre.veihinctpum  Jefidi&^ 

Dileiiis  filijs  Archipresbytei^o  ^  relicjuo  Clero  aliorum(acfuihu4  nna  Keligionts profefio  femner 

Jnglicano :  Pofterioris ,  Dile^ls  fiUjs,  Princi-  culta  ^  obfervadi  eU)  exemfU  legitim}  a^pro^  anthori. 

pibMj  cr  Nobilibfis  Catholicis  falutem     Apo-  barepoffint :  idcirco  in  fpem  maximam  deveni-  ^f^^/J 

flolicam  benediBtonem.     SummAh.TC  crat.  masfore-.ut  Sacerdotes  illi  Pontificsj.cfuiexierna  fu^.iito- 

Pofl  obitum  Elizabcth.t  five  naturalem-,  five  au^oritatepermoti.in  hoc  Regnum  tngrefit  funty  ''jlf^jfj' 

violentam,  cfmcunque  yM  Regnifibi  arrogarent^  quo  populum  a.  verA  Religtonts,adeoq\  fidelis  er-  ""^^te! 

quantumcunque  propinquitate  fanguinis  nite  ga  nos  fuhje&ionis  fiadio  abdticerent ,  vellent  gnort^m 

rentur ,  nifi  ejufmodt  effe/jt ,  quifidem  Catho-  tandemf  pr^fertim  jjm  antea  cxperti  legum  no-  Ifffj^f,', 

licam  non  modo  tolernrent ,  fed  emni  ope  firarum  feveritatem)  vel  expef  tentia  clememtA  tlttyuun 

fiudio  promoverent ,  ^  more  majorum  jureju-  noflra  addu^i.vel )udicij  ftunorma  edo^i.apri- 

rando  fe  id  prxfiituros  fufciperent ,  ad  Anglia  flina  fua  improbitate  avocari :  nec  irritare  ani- 

fceptrum  tenendum  non  rectperentur.  Wx  Bul-  mum  nofirum  denuo,(j;  extremum  illis  fuppliciH' 

Ix  Papalcs  VuintCTi  in  Hifpaniam  trajc-  infligendnm  incendere.Etenim pofiquam nos  ta- 

dum  fcquutx  funt,  quo  tcmpore,  vel  pau-  t£  tAmq\miferji  feduclionis  illorum  miferti  tatd 

16  poft  traijciendus  fuit  in  Angham  cxcrci-  iUosculenitatetra^iavimHsnllicotraclementid 

lus ,  qui  cam  cxpugnarcr.  EtomniahaJC  nDfirApenitusobliti-^nofi/ii  Regniq\noftriinteri' 

tum  ficri  oportuir,  qttandocunque  contingeret  tum  machinati  funt.Nemosnim  ndn  novit^  Re- 

miferam  ilUm  fceminam  ffic  Filio  ifti  pcrdi-  gem  Hifpanix,  Regnum  Hthernix  nofirum  nuper  „u & 

tionis  Rcginam  Ehzabetham   nominare  per  qt4a  malitiose  invafiffe^a- Don  Giovan(qui  ^''''^- 

piacuit)  ex  hacvitd  excedere.    Bulias  autcm  in  illo  exercitu  sumta  Dux  ^  Imperatof  con-  ^^'i),^/' 

hiccum  cx  Caccsbeio  poftca  inrcllexiffct  fiitutu4erat)diplomaiiLudXsede  RomanaACce-  ^or.atui. 

Garnctus  lacobum  jam  public^  Regcm  ptuauda&eranimofeq^promulgKffe-.cujuiau^io-^^^ij^^l^ 
Anghxdcclaratum,adeoquc  Rcmpqhcam   ritate fciLicet nobis Regno  abdicatis atqJetrufis,  corum 
conftabihtam  efle,  ilUco  funt,ut  ipfc  afHr-   ejtn  Dom.  Rex  renunciatu^  efi.  Hujr^s  vero  fui  ^'JTo- 

mavit  Garnctus,  in  ig  -jcm  conjeda:.  tam  inaufpnati  ,^  infeLicis  moliminis ,  lefuitas  n.,t. 

Rcginacum  intclligcrct,  &  rcipsa  cxp6-  cum  Socijsfuis fecuiarib^^Sacefdotihm  fuafores^  []iTh-' 
riretur,  fe  indcfincntcr  lcfuitarum  &:  aho^  veluti  buccinatores  extitiffe,  veLipfi  Hifpani  in  ^egn^ " 
rum  Clcricoium  in  Regnofuo  opcra,  in-  maxirrtastumredafiianguftiaSindnTAo^oUbere 

I !  dixe- 


oiitic* 


Atien,- 


iCC  De  Facmorihus,  e^c.l-Es^jir A-Rvu.  Liher  III. 

icfniu  dixerunt :  "jerhm  eiUm  (jueribundi  multoties  omnes  contulijfe :  ut  Principes  exteros  nen  mo- 
dole/Jter  deflorarnnt.  Regem  enttnHiffAnidi  do  ad  occufandum  Regnum  nojhum , 'verume- 
i»  eam  mentem  anduxerunt ,  ut  vtres  noslras  tiam  ad  nos  tpjos  occidi»du*fi  excitarent ,  re- 
crederet  tam  anitiflof ,  tamcjue  prorfus  ahje-  liquos  fero  feculares  preshyteros  l  priorihus 
clas,  partes  vero  fuat  taat^  ■>  tamque  undi-  opmione  magnopert  dtjlracius  ^  nun  folv.m  in 
quecorrohorataifutfle^utviclonayntpjamfihi  aliorum  propofntm ,  tanquam  maximc  exe~ 
fpeccrtifimipolltceretur.  Detnde  futur&ijlo-  crandum  d'  detejlandum  verhis  ac  fcriptts  luis 
rumerga  non  ohedtenti&integrA.^fpem  omnem  Ubelle  fuiffe  invc^os  ^  verimetiam  non  ah- 
nohispenitu«(\]>:  (uhUtam  •>  nm  duhitavimtis,  nuiffe  jani^te  profteri,  fe  fimper  parattfmos 
quin  fere  maxtmae  psrii  Europa,  vcl  ex  tpfo-  fore  ^  qtd  rehellionis  hujiifrmdt  corjuratwn^s 
rum  fcrims  recens  ediiis  ^  divtUgatis  jam  ac  tttmultus  omnes  ■>  vel  primt  proderevetint^ 
fatts  confltierit  :  nimtri4m  ,  cos  ad  hoftium  no-    armtjque  propulfarc^. 

flrortim  Latidernprx.dic&ndam  ^  .implificandar/iy        c^a^ropter  tametfi  pro  ea  opinione ,  qnxm 
fiuhdnos  vcro  nojlros  in  partes  ad  erfanas  per-   de  his  concepimi^  ,  in  dtfcrirmne  aliquo  exi- 
trahendas ,  deniqae  ad  interitum  faiu^s  nojlri  gendt  ah  ijs  dejltnatum  ex  lege  jupMcium.^ 
perpetuum  machmAndtim ,  conftnfu  maxtmOy   propsnfiorem  erga  hos  voluntattm  noftram  vo- 
vel  inira  Regnim  nojirum  nequiter^  malitio-   Umus  ojlendere  :  tarnen  hi  quoque  tta  1» 
secenjpnafle.     c^idenim?  Sacerdotes  pleri'    nes  animati^  itaque  fe  gerunt ut  [quamvis 
iumra  que  smnes  noVA  juhordina:iont ,  aPonttficeft-    natura  noHra  alioquin  ad  miiertcordiA  oca- 
^^•ilt    hiirnperatA  .fifepenitus  addixerunti  fequeto-  fiionem  vel  tenmjstmam  amplcBendr.m  prom^ 
R.-!     tos  confiilfjslefuitarum  (quihomtnes  Rcgis  Hi-   ftijitma  jemper  fuerit)  nunc  exptciatij  cle- 
^:fi"'-  fipanid  parithus  femper  devotifmi,  a  fuhje-   mentiA  cum  rcgiminis  nojlrt  dtgnitate,  cum 
7eve':'^-  kione  ncjlra  prorjus  ahhorruerunt )  regendos    uttlitate  fuhditorum  i  cum  Regni  fiecurita/e 
f"»'      tradtd^runt.-Htnc  fa^umejfe  arbitramur.quod  diuttits  confjiere  non  popt.     Cuivis  entm 
'^ulu.is.  utrtulq\  fie^A  homines  timore  erga  matrcmger-   manifejtum  efi  nimts  hos  lefiuitarttrn  fia^ltoni- 
rcb  ih.o  ntanam,  Regnum  noflrum  pietate  excuffa  atque  hus ,  quamvis  plurtmttm  adverfantes ,  tamen 
YfaS^  ^^Ji^^i  conjun^iijsimis  animis  mtnc  (fltamen  in  eadem  animi  ohftir>atione  convenire.  Nam* 
nnm     magis  potuerint )  magis  prAfiraSii     perntciofi,    que  prdtextu  confcientiA  {illudendi  genm  peri- 
^ef"'    qtta.m  antea  unquaevafierint.Eonamq.perver-    riculofijiirnum)  [ubditorum  animos  ad  fe  pet- 
fit'tis  atq^improhitatis  proruperunt^ut  fuhditis   Itcereconati  fiunt ^  ad  Papam  hoHem  nohis 
noflris  jofn  pene  perfiuaferint,  arma  ecs  contra  infeflifmurn  pettrahere ,  ut  hoc  pa&o  partes 
nosfufcipere  deherey^  copias  fuas  cum  hofle  quo-   adverfari^  augeri  ^  ftahiltri ,  noftrx  vero  con- 
vis  conjungere  s  quem  Vapafuh  prAtexturcfti-   velli  atque  lahefuBan  pofiim  :  idquod  cittn 
tttendA  Rcligionu  RomanA  ,  ad  Regnum  no-    Regtmmi  nofiro  pernitiofum,  tum  ex  legihus 
ftrum  ftthjugtHdummificrit.    PrAtereatam  eft   berie  conUtttitA  ReiptMicA  minime  fierendum 
icfultti-  proje^a  CT  pr.jfligata  eorum  arrogantia ,  ut  non   esi :  Cttm  pr^fiertim  hic  hoflu  more  Prtncipis fie- 
rumct  j.f^t  ueritiinomi>ihus  Regrii  nfgotijs  fe  irnmif-    cularis  in  aperta  acievexillum  fiuum  jam  ad- 
i^R^  cere ,  dr  verhis  ac  fcripttt  fiftis,  de  Regno  ^  Co-    verjus  nos  extttlit ,  atque  eroeit ,  afitaue  novA 
vnor  m  yona  Hoftra  pro  animijui  libidinefalamdecer-  ftratagemtta  <^  artes  helLtcas  contra  nos  in^ 
""ffZf  ^^'■^-     fi  «7«^^ /^^^^  ^-^  ij^>      moderationis  in^  ftruens  atq;  adomans.  PrAterca  fatis  afifiequi  aut 
ranUii  genij,  confiicntiA fiuA  duB'i permotus  Gfibema-    miran  non  pijfittmus  {nifi  forte abuju  leJtitatis 
ttonis  n  ftra  Aquahilitatem  coeperit  agnofcerd  noiirA  hot  co/') igtt)qttid  tandem  eos  in  camim- 
hic  d:gnus  inprimis  tltts  vtfius  efl ,  qttem  hofttli  putit  amentiam  ut  fubditis  fere  noflris  ommbw^ 
odto pTofcquantur.  Qttinetiam  ne  hoc  homtnum   tam  bonis  qni gravatc  id ferant^quam  improbis, 
^pUgu  g^^^  improhorum  temporis  ditttitrnitate  pojitt   qui  id  ardenter  ,y  fliienter  exoptant^  jam pene 
rtjrebd.  cxtifjgui ,  quoddam  quafii  juventutis  moncpo-  ferfiuajerint^eo  nos  efie  animOyUt  vel  uno  in  Re- 
dlcions  ^i"nt  exerctterunt ,  ft^mmA  indolis  j/tvenes  au-  gno  Rcligionis  cultumdttpltcem  fiactle  admittere 
cupantes     ad  exteras  fcholas  tranfmittentcSt  velimus.Novit  autem  Deus  Opt.Mag  qut  cordis 
quo  nohilifiimA  fiarmttA  tpforum  tnftciaatttr  ve-   noflrireceffius  intimos  pcrfcrutatur .  (^cui  foii 
ncno ,  ^  reheltionis  fax  atque  progenies  nohis   hancgratiam  rcferimus.,nos  in  iHam  fententiam 
infeflifiime  perpetuo  atatur.    Porro  ex  acerri-    nunqttam  defcendtfje  ^neper  fiomnium  qutdfm, 
mis  difiidijs  ,  qtiA  non  ita  pridem  inter  lefui-    &  ex  ij(  qut  nobis  a<ifuerunt,  neminem.,  propo- 
tas  ,  illi[quc  adhArentes  Sacerdotcs  fiecuiarcsy  fitti hujufce  vel  tenuifiimam perfu.iftoncm  nohis  j^gn^-^- 
cttmaltjs  quoquc  fiecttl.iribm  prcsbyterts  intcr-   innuifife.quimos  fit  obtineat ,pax  EcclefiA  rirfla-  nisi{$m:, 
cejferunt  j  rationes  ojficnfitonttmt  quas  utrtufi-    tus  noflri  dignitas  labefaiictury  nectffifeft.  t^feran. 
que  ft^A  homines  y  contra  nos  noHramquc^       Deinde  intelligimtes  ^  (  cx  quo  eiiamma-  ca>u, 
Regnum  conceperunt  j  dtverfA  ewerferunt :  ni-   gis  emineat  praceps  eorum  audacia)  htnc  co- 
mtrttmy  lefuitas  omncs  cum  focijs  fuis  conju-   rum  de  Reltgtonis  fua  tolerantia  fpem  ^  cum  'ilffff^ 
ratis  presbyteris ficcularibui,  io  cogaatioms  fiuas   intolcrabtli  Licentta  atque  tmpudentta  effe  con-  '« 

jun^am.  f^"^ 


Ve  Facmoribus y  &'c.  IesVITArvm.  HL  ig'^ 

jun^am.  Namvel  in  fumma  luce  in  publi  Betnde  lefuitis  &  Sacerdotihtu-  Vomificijs 
cum  frodire  cxperunt ,  incaneratos  palam  fa-  altjs  omnihui  tam  fecularibm  qu\m  reguUnhtti 
lutare  .fsinonftne  contemptu  legummaximo)  five  in  Regno ,  five  extra  Regnum  agemthusy 
Religtonis  funt  munia  exequi  (jr  f^^fs  celebrare.  intcrdicimus ,  ne  qtiovis  pratextu  i?t  Rigmni 
Hii  &  altjs  modis  ,  nullo  modo  ferenclis ,  irrita-  revertintur.  Niji  lefuira ,  qni  fe  illii  ad- 
re  non  definunt  legum  vigorem  .  qui(propter  ra  dixerttnt  fecuUres  Preshyteri  a^^te  dies  trigintai 
tioyies  jam  expoftoi)  aliquandiu  quaficorifopi-  reliqui  vcrofecuUres  Sacerdotes  a  prionbu^  opi- 
t»s  jacuit.  Cum  pottits ,  ( fi  unquam)  nunc  nione  dtvulf^  ante  frimum  diem  menfis  Fe- 
maytmeprdfcrtbere  ftbi  rnodum  debuiffent^fcdu  -  hruar/j, posiquam  hoc  ediHum  denumiaturn  efty 
loque prat  avere, ne  cUmenttam  tam fnguUrem,  portum  aliquem  mariti/nurn  ^et lertni,  navem- 
quA  nunquam  ntfi  neceffario  parere  feverttati  que  confcenderint  in  Regiones  exteras  trajcUw 
potutt)  fua  tam  infigni  infolentia  repellerent.  ri ,  tum  illos  iUifque  fuhfidium  ullum  exhi- 
Porto  hoc  y  quo  ad  ijlos  homines  tngratos  ni-  hentes  ( ubi  deprehenduntur )  'JA^tiniJlris  noUris 
rniiim  patumque  confideratos  conni  vere  quo-  pro  Ugum  mjlrarttm  ftimrm  jure  pcenis  affcicn- 
dammodo  videhamur,  aliud  quoque  mdum  in-  dos  effe  pewnitttmui  :  ihique  in  Mar^ifiratibtu 
njextt  :videiicet  homines  alij  rehui novisproniy  omntbtii  ,  quihu^s  Reipuhlicx  admirifiratio 
6'opintonibusfuisaddifltnimis,ebproUpftfun{  demandata  cfi  ^  ex  hoc  noflra  mandato  fi- 
temeritatis^utlenitatemnojlramlibellisfuispu-    gnificamus.  ctinm  Regnum  nojlrum  ah 

hlicu  vehementttts exagitent,nobifque  negligen-    hujus  pejlis  co.-aagtone  fai  ■liiis  Lihcrari  f  ffif. 
tU  notam  inurant,  ac  ji  ah  ipfisfoUs  Reltgiofu-    hoc  eiitiopr<ifidtbus  nojlrisy  Ficepr^fidilus.Co- 
ftentata  & propugn  tta  effet.  H /,  quod  innocen-    miffarifs,  lujit.  i^rijs  PrMonbiif.Vicecorr;vihti^^ 
tiam  noHram  traducentes.piorum  animos  ojfen-    B  divtSy  alijfque  cutufunque  ordmii  Mjgftra- 
dunty[qut  cum  VonttfiLiA  fe£iA  intmicij^tmijum    tibui  omnibm  feve;e  practpimtu.ut  tnft^o  quif- 
tjlorum  pettdcis  tng  ntfs  adverfarif  ftmtfcerte    que/nunere  exeqtiendo  curarn  omnem  ^  dili- 
non  debcm  ferreimpune.  ^inetiam  ta  Re-   g^ntiam  adhtheantjocos  omnes  fdufo  pervejli- 
gni  nojln,  {cujus  admintji.^aitonisraijo  omnis:   gent ,  ac  perfcrutentur  (  qui  vel  ex  opitaone 
EccUftafticatr^  Poltttca  Senatm  ,  quem  ParU-  /"a.velper  fig^ificationem  aliorttmfufp/ctonum 
mentum  dtctmus  :  Confultis  decretts  commu-   uUam  afferant)  (fj-  leluitas     feculares  predy- 
nibus  janctri  ^  cenfirmari  folet)  fcandalis,pe-   teros  emnes  apprehendant^  (fr  noftrts  dentqtie 
riculis  incommodis  ommbu4  neceffarib  occurra-   confiUarijs  rationem  reddant  tandem,quampro~ 
tur :  Mtntflri  ^  Officiartj  noftri  omnes,  quthm   be  fuo  munere  ftnt  perftineti ,  nec per  negligen- 
Reipuh.  cura  concredita  eft,  adrnonendi  funtj   tiam  fuam  permittant ,  ut  dum  aitos  legum  pe- 
quam  nobis  vehementer  difpiicuerit ,  quod  hicub  Itherarevelint  .^ipftinvolvantur.  Simmu 
tantiim  de  offictj  fui  feveritate  femiferint^ut  in      In  hoc  Edido  SenerilTima  R^  g.u.a  dc  le-  ^  ^'^' 
apprehendendis  Poniifcijs  Sacerdottbu4,  ex  U-   fuitis  tcftatur  primby  quod  nlicna  poteftarc,  ^^n'll 
gihw fibtimperatamdiligenttamrafo admodurn   nempe  Papa:&:  HifpaniJE  Regis  pcfmotil~* 
prafttterint.  Nos  igitur  h^c  noflra  monita  at-   in  Angliam  ingrenTi  fint,qu6  populum  a  vc- 
j.fnu^        tmperata  pubLice promulgari  voLumui :  in   ix  Reiigionis,ad=  oqi  fidelis  eiga.R-gmam 
quibus  rogamus     juhemus  leftdtas  y  cttm  eis   lubieclionis  ftudio  abiiucercnt.  '  Secttndo 
'  TJ^An-  f^on^unEios  &  confociatospresbperos  fectdares  o-   ctim  Don  Giouan  Rcgnum  HiberuiiK  oc- 
s/i*     rnnesjam  Ithertatem  na^os  ex  Dominijs&Ter-   cupare/efcque  Rcg.:  m  ac  Dominum  liiius 
^^iortjs  noftris  ,  qisamprimum  dtfcedere  ,  nec   dcclarare  conatus  cfTcr^quod  Icfuu^  hujus 
perimportunAm  moramjuam  nosvehementit^s  facinoris  &  mohtionis  fuafores  &:  quafi 
tacendere  veLmt :  ut  ipfos  ex  rigore  Ugts  fceU-  buceinatorcs  fuerint,  vcl  ipUs  Hifpan is  te- 
ra  vindicemtis.    Sacerdotes  quoque  alios  lefui-  ftibus,  in  maximas  tum  anguftias  rcdadiis. 
tarum  impietatem  nonmhiL  averfantes  nunc  &  infortunium  fuura  dcplorantibus.Rctrni 
in  libertate  conftitutos  ante  primumdiem  la-   cnim  Hifpaniarura  pcrfuafiffe  Iefuitas,An- 
nuartj  proxime  fubfequentis ,  Regnis  -noftris  ghcan^s  vires  itaconeifras,Hifpanicas  con- 
exulare  mindtmus.  llLos  tantim  excipimus,   tratantas,  taraqifii matas  elTcjUt  dc  vido- 
qut  ame  diemindiBum,  ConfiLiariorum  noftro-   ria  minim^  dubitandum  fit.  Tertib,  Icfuitas 
rum  cuiqMm  attt  Cambrienfi  vel  Ehoracenfi  ad  hoftiu  Rcginjc  laudcs  pr^dicacd  f ,fub- 
prafidi ,  aiit  Dia:cefium  Epifcopis  prAfentesfefe  ditos  Anglia:  parres  advci  fai  las  per t  hen- 
exhibuerint ,  &  ag.  ofientes  fuum  erganos  ob-    dds,&  ad  intcricura  Rcginsc  toiiufq;  R  -ani 
fequium  ad  noftram  fe  clementiamreceperint:   machinandum,  coiifcnfu  maximo,  vcl  in- 
de  quorii  fubmtfione  tntra  dtes  lo.per pr^fidesy  tra  Rcgnum  mahtiose  confpirafTc  ^uartb, 
&c.Epifcopos  ubi  acceper:mt44,ita  cum  tllis  a^u-  lefuitas  fubditis  Anglie  jam  fcre  pcTk^alif^ 
ri  fumus,  ac  pietas  &  &qtiitas  ipfa  poftuU-  fc,,ut  armacontra  Rcginam  fufcipiant,  &: 
^'''^^-  copiasfuaseuijshoftibuseonjungant.qoos 

II  2.  Papa 


T)e  facinorihus,  f[^c.  IesvitARVM.  Lihr  1 1 1. 

P-pa  sd  Regnum  hoc  lub}ugAndum  mi-  pie  fi£  feclcfte  aatas,  nequein  Ang1ia»Rc- 

fcrir.     c^into  >  Icfuitas  in  ommbus  Rcgni  gno  unquam  vifas  vcl  auditas.Siqu^  auicm 

Anglicani  ncgotijs  fefc  immifcuifTcpublicc  lupplieia  maxiroe  fumpta  funt,  pauciora  ta- 

quoquc  &  privarim  dc  Rcgno&  Corona  mcn  illa  funt  per  totum  fpatium  Rcgoi 

Anglicana  decreviflc.  5^x-/tf,lcfuitas  quod-  Elifabciha:,  quod  fuit  annorum  ^  fupra^o. 

dam  quafi  juvcntutis  monopoHum  infti-  quampcr  4.  annos  RcginacMari^Cj  dc  qui- 

tuilfc  ,fummje  indohs  juucncs  aucupantes,  bus  intct  ahos  altiflimum  cft  filcntium. 

&ad  cxtcras  Scholas  tranfmittcntes,  quo  De  fumptis  autem  fuppHeijs,  quam  cau- 

nobihflimx  ipforum  familia:  vencno  Icfui-  fam  juftam  habeut  conqucrcndi  Icfuita:  5£ 

tico  inficiantur,  &  rcbcllionis  fax  pcrpc-  alij  ?  Licuit  Romano  PoniifieiPio  V.  Re- 

luoalatur.    Septimo-,  lcfuitasomncs ,  cum  ginam^  in  quamramcn  nihil  proifusjuris 

aliquibus  Secularium  prcsbytcrorum ,  c6  vcl  poteftatis  habuit ,  dins  devovere,o- 

cogitationcs  fuas  omncs  contuliife,  ut  prin-  mncs  fibi  morigcros  Rcges,  Prineipcs  &  po- 

cipes  exteros  non  modo  ad  oceupandum  pulos  in  ipfius  pernitiem  &  univcrfi  Rcgr.i 

Rcgnum  Anglicanum ,  fcd  ctiam  ad  Rcgi-  ruinam cxcitarerRcgin^  vcro  &  proccribus 

namipfam  occidcndam  excitarint.    O^ia-  Rcgnipcftehanc&ruinamavcrtcre&vim 

vo,  Icfuitas  fubditos  a  Principum  fuorum  vi  rcpcllercnon  liccat  ?  Aufi  lunt  lefuitse, 

amore&  obrdientia,adPapamillorumho-  Glcri  &  Laici,  domeftiei  &  pcrcgrini  fc- 

ftcm  infcnfiflimum  feduccrc.  ditioncsin  Ai  glix  Rcgno  pcriculofifljmas 

Fuir  igitur  hcse  ratio  omniura  mitiflima  concitarc,  ad  pirricidia,  cjedcs,  omnis 

&  juftiflima  prohibcndi  Icfuitas  finibus  &:  gcncris  dolos,  fraudcs ,  confilia  fanguino- 

Regno  fuo  :  ciim  nullus  unquam  Prlnccps  lcnta  &  ncfaria  faeinora  plurimos  inftigare 

cxtiierit,  qui  cos  tolcrarit ,  &  nonfummo  &  impcllcrc,  inque  ncccm  Rcgina:  &  con- 

potiu?  fupplicio  aflceerit  cos ,  qui  intra  di-  filiariorum  cjus  confpirarc:  &  Rcgina  Con- 

tioncm  fuam  icgitimos  Reges  abrogarcnr,  filiarijquccjusdcfeditiofisillis,  proditori- 

aut  fubditos  ab  impcrio  corum  abftrahc-  bus,  latronibus,  ae  parricidis  non  fuppli- 

Mors  rcnt ,  vcl  ad  arma  j  parricidia  &  prodiiio-  cia  &  mcritiflimas  poenas  fumcrc  audcat.<*  r'"^*"^ 
Kegini.  ncs  cxcitarcnt.  SencriflSmicRcgina^Elifabcta:  in  Rcgno  Sfof/W 

^^«'*       Scqucntc  anno  millefimo  fcxccntcfimo  fucccdit  Sercniflimus  laeobus  VI.  Scotijje  f*'"!^*^  y 

tcrtio,  April.  4.  dic  Scrcniflima  Rcgiaa  Rcx.    A primo autcm ejus in  Angliam ad- a»^/III 

^roxlme  Angha:  Elizabctha  moritur.    Hic  vcrbls  ventu  non  trcs  vcl  quatuor  mcnfcs  cftluxc- 

feiiuut»  fatis  exprimi  non  poteft ,  ut  illam  menda-  runt ,  in  quibus  non  aiiqua  contra  illum 

^*'     eijs  obrucrint  &  convitijs  laeeratint  Icfui-  bricata  fit  confpiratio  vcl  proditio  a  Papi- 

tz corumque  afTccIae  Iai6i,&  Ecclcfiaftiei  ftisj  quos  intcr  Icfuitz  primas  fempcr  te- 

inprimis  poft  tc  aatc  raortcm  ejus.    Ap-  nucrunt.    Scribit  ctiam  dodiflimus  Ca- 

pellarunt  eam  immitcm ,  crudelcm,  huma-  faubonus  ad  Frontoncm  Ducacum  lefuitam 

ni  fanguinis  avidara,  Chriftiani  nominis  pagina^i.    Watfonum  5d  Clcrcum,  Sa-  videe^ 

hoftem  accrrimam  &  pcrfecutricem ,  lu-  cctdotcs  feculares ,  Rcgcm  lacobum  vix  *''^Ttnr^ 

pam ,  denique  Anglicanam ,  &  ut  talis  fuif-  Angliam  ingrcfliim  y  nondum  ccrte  coro-  rlr!? 

feab  omnibus  credatur,  quantum  ingeni)  natum  annomillefimo  fcxeentcfimo  tcrtio >4i 

viribus  valcnt ,  ctiamnum  hodic  annitua-  machinationc  clandcftina ,  toUcrc  dc  vivis 

lur.    TexueruntGatalogoscorum,  quito-  aggrcflbs  clTc  :  Et  hanc  quidem  primam 

to  Regni  cjus  tcmpore  ,  quod  longiflimum  eonfpirationem  in  Rcgis  pcrnicicm ,  poft- 

fuit ,  vcl  ob  prodiiiones  & parricidia ,  vel  quam  in  Angliam appulit  in  apcrtum  &  ho- 

ob  ncfas  aliud  legibus  Regni  vetitum,  fup-  minum  cognitioncm  vcniflc.    Captos  au- 

plieio  affeai  funi:  deinde  iftud  cflc  Angli-  tcm  &  tortura  interrogatos ,  dixiflc  illos, 

canum  roartyrologium  mifcris  popuUs  ,  &  farpequc  &  eonftantcr  affi'maflc',  fc  ,  cum 

rei  veritatcm  ignorantibus  pctfuadore  co-  fua  eonfilia  lefuitis  in  Auglia  tum  dcgenti- 

aantur.    Videre  eft  in  Icfuitarum  nonul-  bus  communieaflcnt ,  pctijflcntquc  ab  ijs, 

lorum  aliorumque  libris  dc  pcrfccutionc  uttam  pra:clarl  fcilicet  ineepti  participes 

Anglicana,  Papiftarum  aliosfcrarum  pcl-  cflc  vcllcnt,  hoe  rcfponfum  tuliflej  Non 

libus  infutos  a  rabidis  canibus  &  moIofl[is  pojfe  lefuitas  illis  fefe  adjungere ,  ut  qui  fuam 

dilaniariialiosadcquorumpracfcpiaalliga-  ifft  quoque  parilem  telam  orfi  t  memorabilem 

los  foeno  ibi  pafeendos.    Ccrnas,  glircs,  in  omne  Avum  technam  p^rarent^  ternporeop- 

pelvib.  inclufos  Papiftarum  vifcera  exc-  fortuno  exitum  hahituramxpergerent  modotl- 
dentes.    Omitto  alias  fuppliciotum  diras     in  hoc  fuo  infituto ,  6"       agereut  ftrenue : 

&horribiIcsfpccics,inccrebrisfingcntium  quo  rcfponfo  nihii  aliud  qnara  puivca- 

pingentiumquelcfuitarum&  fimiliumim-  liamvocant,  fignifica.unt,  dcqua  pofte^ 

agctur» 


I 


Hifp»- 

nus  de- 

negat 

Itfuitit 

•»xiliu 

ctntrn 

Anglu. 


Ve  Fddnorihus,  ^c.  Ie 
agetur ,  coque  haud  obfcure  dcmonftra- 
runt,  fc  f:jas  mox  poft  ingrcffum  Rcgis 
laeobi  in  Angliam  confcios  &c  coadjutores 
fuifTe.  Et  omnino  itatrat.  Namctfian- 
ni  demiiro  1605.  racnfc  Novcmb.  patcfa- 
€ti  cft  Gonjuratto  ifta  ,  prima  tamcn  cjus 
initia  anno  pumo  Regis  lacobi,  &  fccun- 
di  principio  jacta  c(fe,ex  Watfoni  &  Clcr- 
ci  prefbyterorum  tcftimonio  liquid6  eon- 
ftar,  tum  vcr6  multo  magis  ex  ijsqua:in- 
fandxhujus  prodirionis  rei  apud  ludiecs 
coafcffi  funt.    Haec  Caiaubouus. 

Haud  diu  poft  Cnftophorus  Vurigrh 
ab  Henrico  Girncro,  qai  ttiampcr  cum 
ad  rera  accelcrandam  ad  Crcfuuellum  Ic- 
fuitara  lireras  dedcrar,  itcmq;  a  Catcsbcio 
&  Ticsharao  cx  partc  Ariglorum  Roma- 
ne-Carholicorum  fubmiffus  fuit  in  Hi- 
fpanura,  tum  ut  R  tginje  Elizabcthae  mor- 
lem  p.^ntiaret,  tum  utnegotiumdc  An- 
gli?  inv  adcfid.*  pcnfiunibus  fubmittcn- 
disurgi;m.  Vi.o  vcl  aitcro  menrc  poft 
advcntLm  Vuriglh,  inHifpaniam,  eoo- 
ciam  vcnii  Guido  Fauukius,  quizi.  lunij 
BruxeUis  Braoannas  m  flus  crataGuiUcl- 
mo  Stanlcio,  Hagone  Ouucno,  qui  fo 
plurimis  proditionibus  multos  jam  annos 
contraRcginam  immifcuerat,  &  Baldui- 
no  Icfuitifto  m  Belgio  Legato  otdinario, 
quiotiam  Guidoni  hteras  ad  CrcfuucUum, 
ucrcm  ftudiosc  diligentcrquc  eurarcr,pcr- 
forendas  dcdic* 

Guuidoni  Fauukes  iropoficum  erat  \ 
prxdiftis,  priufquaralacobus  Rc;c  vcldc 
facie  ilHs  notus  orac,  uc  Regi  Hifpania- 
rum  fignificarcc ,  Regcm  Anglia:  afpcrius 
eum  Romane-Catholicis  aaurum,  &  ean- 
dcm  viam  Reginac  EUzabethas  ingrcflu- 
rum:  nee  non  utobfccrarej  Rcgcra  eo- 
pias  in  AngUara  ad  Milfordum  portum 
fubmittcrec,  ubi  AngliRomane-Catho- 
liaipracfto  ilUs  futuri  fint,  codemqjtcm- 
pore  cohottes  ,  qaac  e  Bcigio  Spinola:  trl- 
remibus  tranfvehcndae  cfTent, ubi poiTcnc 
eomraodiffimc  tcrrara  confecndcrcnt. 
Hxc  Cbriftcphorus  Vurigrh  &  Guido 
Fauukcs  Hifpaaiarum  Rcgi  fcorfim  cx- 
pofuerunt,  Rexautcm  cune  iilis  rcfpon- 
dic ,  Se  pojihac  his  fimilihuf^ue  poBuUtis  eo- 
rum  dures  prahere  noUe ,  (^uod  Legatum  in 
Angliam  a,d  Regem  dt  pace  tra^anda  mi- 
fiffif. 


s viTARVM  Liher  IIL 


CoNsiLivM  6^  Facinvs 
mauditum  dc  Pulvere  fulminali  extir- 
pando  in  Anglia  PvCge ,  Regia  Fa- 
milia,  Proccribus  fr^cipua  No- 
bilitate  Anglicana. 


CVra  Hifpaniarura  Rcx  non  ampliiis 
probarcc  Confilium  de  ^^opijs  in  An- 
gUam  cranfmittcndis ,  proptcr  pacis  intcr 
utrumque  Regem  tradationcm,&  proptc- 
rca  vi  ac  armis  nihU  ultra  poflcnt,ad  oc- 
culta  moiimina  protinus ,  confugcrunr* 
Namprimo  utMercurius  Gallo-Bclgicus 
rcfert  tom.  5.  lib.  i.  pagina  104.  mcnfo 
Maioanni  i^o^.quinquc  ex  Scotia  oriun-^ 
di  in  vincula  Londmi  conjedi  funt ,  a  Ic- 
fuitis,  ut  fcrcbatur,  fubornati,  m  eo  dic 
quo  coronationisfolemnita?  pcrageretur, 
cxcitato  diverfis  m  locis  ingenti  incendio, 
curbas  Londini  quam  maxiraas  datencqui- 
bus  quod  infidiose  decrctum  cfTct,  in  a- 
dumcbcoraraodius  produccretur. 

SecundOi  confilia  de  pulvcrc  fulminali 
agiiarunt.  In  cujus  fccicratiffimj  &C  a 
multis  fcculis  inauditi  facinoris  dcfcri- 
ptionc  odo  inpnmis  confiderabimus  or- 
diftcs:  primo  perfonas  pcr  quas :  z.  in  quas: 
3.quo  tcmporc:  4.  quo  loco  :  5.  quibus 
medijs :  6.  quem  ad  fincm  inauditum  hoa 
facinus  cencatum  fic :  7.  oceultam  cjus 
moUcndirationem  :  8.  admirabilcmejuf- 
dcm  dctcdioncm. 

Pcrfonae  dclinqucfitcs,  &:  prsecipuihu- 
jus  facinoris  authorcs  ,  fuerunt  Laici  non- 
nulU  &  Clcrici.  Laici  fucrunt  nobiligc- 
nerc  orti  &  cximijs  nacurat  dotibusorna- 
ti:  Percius,  Guiiclmus  Stanicy  ,  Guido 
Faunkcs,  loannes  Talbot,  Thomas  Win- 
cer,  Robertus  Keics,  &  CatLlbeij  famufus, 
&  Francifcus  Trcsham.  Perficus  cx  fa- 
miliaComitisNorthumbrijefuic :  Sianlcy 
&Talbot  cxhonoratiflfimjsfamilijs.-  Tlio- 
mas  Wintcr  Gcncrofus ,  Robettus  Win- 
tcr,  armigcr,  Guido  Faunkcn  Gcnerofus, 
loannes  &  Chriftophorus  Vurigts  Gcnc- 
rofi&Rcgis,  ut vocant,  Penfionarij. 

Ex  indubiiatac  autcm  fideiAdis,  qug 
de  hac  conjuratione  funt  cdita,  poteft  in- 
teUigi,  Robcrcum  Catcft>cium,RcgIs  ar- 
migcrum ,  &L  nobiiem  primariura  ,  hujus 
dramatis  primum  audorcm  fuifTc  :  &:  fta- 
tim ,  ut  dcRege  armis  pcHcndo,  &:  au- 
xUlijs  Hifpanicis  fpes  efTec  amiifa,  nuUa 
intcrjedta  mora,  a  vi  apctcaad  dolos  ,  & 
Sinonias  artcs  icfc  contuUffe.  Cumque 
U  ^  dics 


TerJonA 
delin- 

facinore. 
pf.lve^ 
rario 
L*icii 


Cates. 

beiui 

frimx- 

thorfa^ 
cintrit^ 


iyo  De  Fdcinorihusy  e^c.  Iesvitarvm.  Liher  III. 

dics  noaefqoedc  aliquo  immani  facino-  glUy  Ofvvaldns  Tefmond  ^lo^tnnts  GeYard 

re  pcrpccrando  cogitafTctjtandem  machi-  leiuit^ ,  Kebertus  Fuinter  Arrmger ,  Thomas 

nationcm  per  pulvcrcm  tormcntarium,  T^uinter^^c.  contra  Regiam  Majclhtemconve- 

ipfidimoliaud  dubieSatana,  quiaprinci-  nerunt.  Et  Hnricut  Gamet ^  ofvvaiduiTe^ 

pio  homicida  cft ,  fuggercncc,  idcm  cx-  fniOHd,,loannesGerarA  alijque  le-uit<zmditi9- 

ccgitavit,  ahjfque  deindc,  ut  fc  dabant  se^prfidei^froditorteThomAVuwtero^Gui- 

opportuniiatcs ,  horribilc  fccretum  indi-  doniTauukes  ^  Roberto  Keies  y  cohfirwk- 

cavit,&inceptifociosfibi  accivit.  Etccr-  runt  ^  perfuaferunt ,  Serenifimum  Rcn^em 

teadmiratione  dignifTimum  ,  inter  homi-  Angli^ ,  Proceres  &  pr^frdes,  nr^iverfamtjue 

ncs  aliqucm  rcpcrtum  fuifTc ,  qui  fcclus  a-  Regni  AngliA plcbem  exceptis  Papi/iis,  effe  hd- 

dc6  inhumanum  adco  impium  cxcogita-  reticos.,  omnefoiue  hAreticos  anathematis  vin- 

rctifcmcl  excogitatum  appro^arcc,  8£  culoejfe  innodatos^' excommiinicatos.nullum. 

ad  fdcinus  patrandum  ita  animo  obftinato  cfue  poffe  regnare :  fed  licitum meritoruimqut 

pergcret,  ut  nc  tam  longi  tcmporis  intcr-  effe  Regem  ^  ftngulos  in  Anglia  hareticos  e 

vallo  quidcm,  motfus  confcientiae  ullus,  media  tollere  y  ad  promovendam^  propagan- 

aut  pocaitcntia  ahqua  mcntcm  fubiret.  dam  fucatamillam  ^ufurpatam  Pentificis  Ro- 

Qiiid  dico  dopcrnitcntia  ?    Ccrtum  cft,  mani  authoritatem  &  jurifdiclionem ,  ad 

plerofquc  comphcum  ad  fufeipiendum  fuperflttiofam  tllam  Romanam  Rcligionem  tn 

fcclus  pcrfuafionc  meriti  cffe  impulfos.  A^gliarcflaurandam.  Cuiproditorj£perfua- 

Itaquc  loanncsGrant  pcrducllium  unus,  fioniThomas  Vuinttr  ^  RobertusCatesby  .,Gui- 

quo  die  fupplicium  dc  ipfo  ad  potram  Oc-  do  Fauukes  ,  Robertus  Keyes ,  ^^c.perfid}  af- 

cidentalcm,  Ecclcfias  Cathcdralis  Sandi  fenfum  prabuerunt.    Et  inde  Henricus  Gar- 

PauliLondini  fumendum  erat ,  monitus  a  »et  ille  tOfvvaldusTefmond ^  loannes  Gerard 

Miniftro  vcrbi  Dci,  r&dirct  nuncfaltcm  &  alij  lefuita  y  Thomas  Vuinter ,  Robertus 

ad  fc,  Sc  vcniam  dclidi ,  ferio  poenitcns  Fauukes^  ^c.  perfidiofifime  confenferunt^  ^ 

a  Deo  pctcret;  rcfpondit ,  Satis fe acceptum  confpirarunt pulvere ful^hureo yfive  fulminali^ 

haberti  infufcepto  negotio  adeo  nihil  deli^i  cjuafi  uno  flatu  erumpente  Regem  ,  (jrc.  atrocif^ 

fuiffe  ,  ut  e  contrarioconfideret  generofi  incepti  fime  ex  improvifo  inaltum  efflare ,  membra- 

ideffe  meritum.quod  pro  fatisfa6iioneomnium  tim  difcerpere  ^  funditus  e  medio  tollere. 
fuorum  in  c&teravita^eccatorum  abunde  fuffi-       In  Tortura  Toriilcgitur ,  lefuitam  Tc-  p 

ctret.  Ex  quo  intclligitur ,  quam  fintpar-  fmundum  Batcfio  cuidam  pcrfuafilTe ,  in  Tefmi* 

ricida:  &  ficarij  iftiRegibus& Principibus  hac  pulvcraria  eonjurationc  &  facinorc 

mctucndi.    Nam  quis  fatis  tutus  ab  ijs  inaudito,  ncc  periculum,  ncc  pcccatum 

cfTc  poteft,  qui  cacdcs  infandas  &:  dctc-  ullum  fubclTci  hcitam  c(re&  magnobo- 

ftanda  parricidia  diflTidcntium  afc  in  Re-  no  fururam  ,  animumquc  cjus  ad  facinus 

ligioniscaufa  ,  viamciTc  in  coelos  &  fedcs  firmaflc,  &  Euchariftiam  infupcr  ej  dc- 

bcatorum  corapendiariamacumant&fibi  dtffe.    Refcrtur  ibidcm,  Icfuitam  Gcrar- 

pcrfuafiflimum  habent?  dum  uno  codemque  temporc  quinque  fi- 


/«/>/». 


ciertci  QuodadClericosattinct,  tcftaturEdu-  mul  viris,  de  coiifpiratorum  numcro,ju- 
f       vardus  Coke  Equcs  auratus,  5i  Procura-   ramcntum  taciturnitatis  dctuliffc  ,  quod 

factnore  ...  ^  .  . 


dns  le. 
fuita. 


Oldcof- 


tor  in  Anglia  Rcgius  Gcncralis  in  Adis  pcr  Sacram  Trinitatcm  ,  pcrquc  quod 

HcnriciGarnetipag.  zo.  fenuUam  prodi-  lum  fumpiuri  erant  Sacramcnium  ,  ncc 

tioncmmcminiffc  in  Anglia,  cui  non  Sa-  rcvclarcnt  rcm  illam  corum  tum  fidci 

ccrdos  Romane-  Catholicus  intcrfucrit:  in  commondcndam ,  ncc  nifi  vcnia  a  rcliquis 

hacvero,  de  qua  agimus,  Icfuitas  plures  data,  unquam  ab  exccutionc  dcfiftercnt: 

nonfolurafcfcimmifcuiffcjfcdctiampra:-  &  juramcntum  poft,  data  iilis  Euchari- 

fuifle  dicit.    Ex  illis  trcs  funt  Lcgaii  or-  ftia  obfigDalTe.  Icfuita  Oldcornus  fcu  Hal-  ^ 

dinarij  in  Anglia  Hcnricus  Garnct  alias  lus,  dcteda  dcmum  conjuratione ,  quafi  ; 

Vuallcy,  lcfuitarum  in  illo  Rcgno  Supc-  bonumfactum  dcfcndit,  ncc  quia  fucccf- 

lior  :  in  Hifpania  Grefuucllus :  in  Bclgio  fu  caruit,  idco  non  laudandum.  Dc  Gar- 

Balduuinus ,  ut  Romx  Perfonius  i  pra:tcr  netto  fuo  loco  dicemus.    Hoc  loco  uni-  J^,^/"!'' 

cmiffariosfuos,  qualesfuerunt  Gcrardus,  cum  tantum  dc  illo  rcferam  :  Cum  pri- ^*/*. 

Ofvvaldus,  Tcfmond  alias  Grccnuuclt,  miim  nunciarctur  ci  dctcdam  cflfc  conju- 

Himond,  Haull,  &  alij  cx  Icfuitica>Socie-  rationem  pulverariam  &  facinus  inhuma- 

tatc.  De  quibus  in  Adionc  HcnriciGar-  niffimum,  At.tat  \  dixiflc  illumaiunt,  a- 

ncii  julTu  Magna:  Britania;  Rcgis  in  luccm  6ium  trgo  de  tota  Societate  nofira.*  Qux 

editafic  fcribitur  pa^ina  i.  &  z.  Henri-  vcrba  latis  magnoargumcnto  (unt,  Icfui- 

cusCarntt  Superior  lefuiticA  SocietattsinAn-  tas  in  hoc  facinorc  vcl  confultores  vci 

confcn- 


De  FaanonhuSy  &-c.  Iesvitarvm.  Liher  lll.  zyi 
eonfcnticntes  fuiflc  :  fin  minus ,  nuUam  bcius,  Thomas  Pcrcius,  ThomasVuin- 
ccrte  crcpidandi&  timendi  caufam  ha-  tcr,  loan.  Vurigth.  &  Guido  Fauukcs  ad 
buificnt.  Neque  ipfi  proditorcs  vel  in  Sandura  Clcmentcra  congtcgati  jura- 
judicio  criminali ,  vcl  in  ultimofupphcio  mcnio  pr^eftito  inviecm  fc  obftringunr, 
negarunt,  lefuitas  &:  confultores  &:  con-  quod  quorum  Gonfcij  cffent  nihil  cffuti- 
fcnticntcs  fuifTc.  Grccnuuellusetiam,  a-  le  vcUent,  ad  Miffam  abcunt  Sc  Eucha- 
lias  Tcfmundus,  aquorcratotam,  rciquc  riftiam  accipiunt,  msniftranribus  illam 
partes  fingulas  rcfcivit  Garnctus  ,  &c  a  eislefuitis&  in  propofitocos  confirman- 
prc.p.    quo  omnia  fpeciatira  audivit  Icfuita  fuit.  tibus. 

^""^'  Et  tamen  M.Tortus  fenbitjinhocGon-  Cum  ctiam  animadvcrtiffet  Cateft)ciu^ 
j'jracionisf6clerc,  non  ullum  Icfuitara,vcl  famulum  fuum  Thomam  Bates  curiofius 
confultoreDQ,  vcl  confijnticnrem  ullo  mo-  obfervaic,  6c  quafi  m  furpicioncm  vocare 
do  fujfTe.  Tam  manifeftum  hoc  Torti  quid  dominus  cjus  moHretur,  in  icdcs  fuas 
mendacium  oft  ut  omnem  omnino  pu-  apud  Puddte-uuharfe  cum  aeccrfit,  6i 
dorcm  &  confcientiamipfumexuifTcmc-  Thoma  Vuintero  adftantc  intcrrogavit » 
ritiflfime  vidori  ac  diei  quear.  quidnam  ille  fufpicarctur  dc  fuis&focio- 

^^^^^  Hi  Clerici  &c  Laici  rem  ipfam  hoc  mo-  rum  conatibuscum  jara  pridcm  accurate 
sglad*.  do  aggiediuhtur.  Robertus  Caccibeius,  illos  obfcrvarit .^*  Batcs  reipondit,  fc  fu-= 
priraarius  in  Anglia  nobilis,  acccrfitura  fpicari  illos  aliquid  magnum  &c  periculi 
adfcThomam  Wintcrum.quumicirctin  plenura  quicquid  illud  fic  ,  raachinari. 
Bslgitim  cumitcr  fufccpturum ,  hottaiur,  Hinciterum  intcrrogarunt  cum,quodnand 
ne  curam  Religionis  Pontificise  in  patria  cfTe  opinarctur rcfpondit,fo  opinaricos 
reftaurandcT  abijciat.  Rejpondct  iilc,  pa-  aliquid  pcriGuIofura  de  ledibus  Parlamcn- 
ratum  &  promptum  fcfc  quidcmcflc  cau-  tarijs  moiiri,  quia  ad  domura  proximam 
fam  Pontificiam  ctiara  cum  jadura  vit^  conducendam  ab  iliismiiTus  fuctit.  Tunc 
(\ix  ptomovcre;  modum  autem  &:  viara  Batcfiura  ad  jusjurandura  adcgerunt ,  uc 
<\{3%  td  fommodefisrct,  igaorare.  Eam  rcm  omncm  cclarct.  Gum  jurafictrcm 
vcro  fc  fcirc  CAtcibeius  rciyondic  Parla-  omnera  illicommunicarunt  ad  Euchari- 
menti  nimirum  domo ,  Rcge  Reginaquo  ftia:  eiiam  fumptionera  eum  horrati  funt, 
cura  libcris  fuis,  eundifque  proGcribus,  proptcr  majorcm  caulioncra  &:rci  oceul- 
proxirais  Rcgni  Gomitis  in  ea  congrcga-  tationcm.  Hinc  Tcfraondum  lefuitam, 
tis ,  pylvcris  tormentarij  nitrati  vi,  ex  fun-  ut  pcccata  ci  confiterctur,  acccfiir,  &:  in- 
damcntis  cruta  &  fubversa.  Exhorrcfcic  tcr  confitcndum  figoificar,  rem  admodum 
primo  Wintcrus  ad  mentioncm  hujus  periculofam  &  raaximi  momcnti,  quam 
tam  horrcndi  facinoris  :  opcram  tamcn  Catcfbcius  &  Vuinterus  fibi  communiea- 
fuam  in  excqucndoco  ipfi  tandempolli-  rint,  occultandam  ciTc,  fequc  vehemcntct 
citus  cft,  omni  etiam  \  'nx  fuas  pcriculo  nc-  dubitare,  an  llcitura  fit ,  ideoquc  lcfuitam 
glcdo.  Convcnit^gitur  inrcr  eos,  utin  confuIuit&:  rem  omncm  ci  apparuit,  lc- 
BelgiumprofedusThomas Wintcrus,ali-  fuita  autcm ,  qui  ex  Gonjuraris  jamante 
qucm  indc  feeum  in  Angliam  adducat,  crat,  illi  perfuafit ,  id  liccrc  maxime  cjuf- 
cujus  opcra  ncgotium  hoc  ^commode  in  quc  animum  ad  facinus  firraavir,  ju(fiiqucj 
adura  pcrduceretur.  Comraorari  autem  ut  quoddominus  ejusillifignific.irir,qU'am 
in  Belgio  qucndam  Guidoncra  Fauukes  maxime  occultarct.  Adjunxit  prarierca, 
Catcft>eius  diccbat ,  quo  magis  quidcm  ad  in  occultatione  noquc  periculum ,  ncque 
hanc  rcm  pcrficicndam  idoneus ,  invcniri  pcccatum  fube(re,curaquc  abfolvit:& Ba- 
Bon  poffit.  Winterus  in  Bclgium  vcnicns,  tcs  cum  domino  fuo  CatcftDcio &  Vulntc- 
ovve.  cum  Ovvcno  quondam  lefuita  dc  hocfuo  ro  Euchariftiam  fumpfit.  Bockuuodus 
J"/^''  propofito  confcrt,  qui  confirmatum  mi-  ctiam,  fide  ad  rcm  occultandam  jurcju- 
*  rificein  Angliam  redircjubet)  promittcns  rando  prjeftita,  cum  cx  Catcfi^eio  eogno- 
fe  Guidoncm  illum,  hac  do  rc  bene  in-  viflcr,  maehinationem  illam  ad  Rcgcra  a« 
fbrmatum ,  brevi  ctiam  eodem  tranfmif-  Rcgnumcxtingucndumpcrtinerc,  attonj- 
furum.  Nec  mora  illa,  cum  vixOftcn-  tus  &  ftuporc  percufliis ,  dixit ,  falva  co»' 
damafrccutuseftet  Vuinterus,  eecclcfui-  fcientta,  t&ntum  fnnguinis  innocemis  effundi 
tachortatu  codem  pervenic  Guidoi-lle»  &:  «tf///^?//^.  Catefbcius  autem  rcfpondic,  fibi 
in  Angliam  fiiie  mora  cum  Vuintero  trarj-  a  lcfuitarum  Supcriore  Hcnrico  Garncto 
cit.  Dum  abcffct  autcm  Vuinrcrus,Gom-  plane  pcrfuafum  cfTc,  fine  aJiqua  confcien- 
municat  hoc  (uum  confilium  Catcft^eius  liacffenfaid  ficri  pofTc.  Hamondus  le- 
cvm  quibufdam  alijs  :  iraque  rcverfojam  fuira  quoque  eonjurarionis  focios  omncs 
Wintcto,  quinqucfcqucntcs,  Rob.Gatcf-  in  sedibus  Robcrti  Vuintcri  abfolvir  dic 

lovis" 


futtn 


tum. 


Ve  Fdcinorihm:,  erc.  Iesvitarvm.  Liher  I H. 

Ha>»i  lovis  proyimc  poft  proditionem  dctc-  vcris  &  lignorum  ,  quibus  ad  hane  rem  o- 

dam,cum  jam  parricidar  arma  induilfcnr,  pus  cffet ,  coinpociationc  conducunt,  un- 

Pcrfonar  contra  quas  hxc  diabolica  de  nodurno  tcmpore  transferrc  illa  ad 

machinatio  fufccpta  crat,  flos  rotius  rc-  domum  Parlarnento  proximam  ,  commo- 

gni  fucrunt.    Primaria  fuit  Rcx  ipfc  An-  de  pofT^nt.    Domus  hacc  Lambcrti  cnjuf- 

/rA^xw  gljjp  ^  adcoque  lcgitimus  eonjuratorum  damcrat  apudquara  divcrtcrc  Catcfbcius 

n^tto    'Magiftratus,  ad  qncm  diadema  regium  plcrunquc  folcbat,  qui  famulum  ctiam 

h^cin-  ha:rcditario  jurc  pcrtinuit :  dcmdc  Rcgi-  Lamberti ,  Robcrtum  Kccft  nomine  ,  uc 

na  :  tcrtio,  rrgia  foboles  mafcula  ,  qua:  c6  fecretiora  &  tutiora  eflent  omnia.  m 

Anglici  Rcgni  unica  fpes,  folarium,  vica  locitiatem  fceicris  pertraxit.  Sub  initium 

&  animaeft:  quarto,  prudcntiffimi  Rc-  Dccembris  ciim  difficuliatcm  cuniculos 

gis  Cor.filiarij  fideliflimi  procercs,  levc-  iub  muro  Parlamenti  trcs  pcrticas  craffo, 

rcndi  Pra^fuics ,  gravifTimi  ludiecs ,  prasci-  agcndi  fcntircnt ,  fequo  pcrficicndo  opc- 

pui  Equeftris  dignitaiis ,  Gencrofi  Comi-  ri  non  iufficere  vidcrent,  duos  adhucal-ios 

tes,  Civcs  &  Parlamcnti  affcfTorcs  :  Vt  juramento  obftrictos,  Chriftophorum  Vu- 

fi  confiiium  U  machinatio  ha^c  illis  cx  ani-  rigth  &:  Robertum  Vuintcrum  fibi  adjun- 

mi  fentcntia  fucccflilTet,  nullus  in  Anglia  g«nt.     Pcrgunt  ergo  jatn  in  fufFodicndo 

futurus  fuilTet  Rcx,  nulla  Regina,  Prin-  muroftrcnue,  Guidonc  Fauukcs  in  cxcu- 

ceps  nullus,  prolcs  maicula  rcgia  nuila,Rc-  biis  intcrea  conftituto ,  ut  fi  forie  accedc- 

gni  confiliaiij  nuUi ,  Proecrcs  nulh  ,  nulli  rcntaHqui,  Gcrto  figno  cefTandum  a  iabo- 

Epifcopi  ,  nulii  ludiccs.  rccfio,  cos  moncrct.    Accidit  autem  ut 

Confilium  autem  hoc  immaniflimum  dum  in  operc  efTent,  ftrcpitumqucndam 

initum  cft  annoprimolacobi  Rcgis>  adco-  quafi  carbonum ,  in  cclia  fubtcrranca  pio- 

frftf"/- queillo  temporc,  quo  infigncm  clcmcn-  xima  audircnt.    Ablegatus  igitur  co  Per- 

liunt    tiam  in  exordio  Rcgni  fui  crga  rcbcllcs  ccius  ,  ut  carboncs  proftrarc  intclliait,  il- 

hoc  ini-  .       „  .  i-  .  ..         .  ..  O  ' 

cxercuit,  &  per  intcgrum  annum  ,  qua-  lis  ccrto  prccio  coemptis ,  ecllam  ncgotio 

luorquc  menfcs  Icgibus  muldam  inflidam  fuo  admodum  oportunara  condueit,  cam- 

ab  illis  nuliam  cxigeret.    Tantum  etiam  quc  cadis  fcu  vafculis  36.  lormcntari)  pul- 

afcvcritatc  Rcgia  majeftasabfuit,  ut  pr£c-  vcris  rcplet,  vcdes  ctiam  fcrrcos ,  lapi- 

tct  indultam  illam  gratiam,  omncsdigni-  des  &  ligna  cadis  fupcrimponit,  ad  ma- 

tatc  pariter  &  honorcpromovcrit.     Non  jorcm  pcrnicicm  &  vaftitatem.  Dlffcrtur 

tamcn  hoc  pado  ad  fanitatcm  rcvocatl  intcrca  pubiicis  literis  Parlamcnti  congrc- 

fucrunt ,  fcd  dct^iorcs  lefuitarum  adhor-  gatio  in  menfem  OAobrcm  ,  atque  porto 

tationibus  ac  ftimulis  evafciunt.  adij.  Novemb.  dicm  rcijcitur.  Profici- 

Locus  autcm  huic  facinori  deftinatus  fcuntur  igitur  rcbus  omnibus  jamconfti- 

facrjE  Parlamcnti  afdes  fuerunt ,  in  quibus  tutis  &  pcrfcftis  domum  conjnrati  :  Gui- 

4-    Scnatus  ex  omnium  totius  Rcgni  homi-  do  autcm  Fauukes  in  Belgium  ad  tempus 

num  gencre  congrcgari  dcbuit.    Hunc  conccdcns ,  Guilielmo  Stanlcip,  &:  Qvc- 

locum  proptcreafe  huic  facinori  dcftinaf-  no  Icfuitac  ,  quid  cfFcccrint  cxponit :  crat 

fc  dixcrunt,  quod  pra:tcritis  temporibus  enim  intcr  cos  ita  conventum  ,  ut  quem 

iniqua;  Icges  inco  conrra  Romanc-Catho-  fidum  quifque  noffct,  cum  hac  dc  re 

licos  latje  ac  promulgata:  fuiflcnt.  Sed  vc-  cdoceret. 

riflimam  caufam  cx  conjurationis  finc  in-       Ad  confilij  autem  hujnsfcu  propofiti 

tclligimus.  trucuieniiinimi  occultationcm  his  potifl!j-  oJ«/. 

Finis  hujus  facinoris  fuit,  ut  Rex,  o-  mura  laiiouibus  rfi  funr.    Primum,  Ca-  t^tiofg. 

mncfque  totius  Rcgni  procercs ,  in  hoc  tcsbeius  Marciiioni  Spinola?  ut  cquitum  ""^'^"* 

loco  ccngregaii ,  flelcrentur,       univcr-  turma!  in  Bclgio  pr.-ccffct ,  commcndatus 

fus  totius  Rcgni  ftatus  funditus  fubvct-  cft,  ur  hoc  pra^rcxtu  finc  omni  fufpieionc 

leretur.  conjuratos  cquis  inftrucrct.  Dcinde,  luf- 

Scxto,  prcgrcdicndi  rationcm  in  hoc  jurandum  omncs,  tam  pro  taciturnitaic, 

^      fv'elerc,  &:  inftrurocnta  quod  attinct,  Par-  quam  pcrfevcrantia&conftantia  in  pro- 

2^^^,,,  lamcnti  congrcgatio  ad  Fcbruar.  7.  dicm  ditione  pra;ftanda  jurarunt.  luramcnti 

frogre-  inftituta  crat :  ut  igitut  tunc  diabolica  h*cc  nyMcmiormviWhxaef^t:  lurabis fferfacram 

machinatio    in  cffcdnm  pcrducerctur,  Trinitatern  ^  ^  fer  tci  quod  ^am  fumfturu^  es  ^^^'{^ 

fnctm-  Thomas  Perciusdomum  Parlamcnti  ardi-  facramentum  nunquam  'vel  direiie  vel  inAi- 

^^'       bus  contiguam  cerro  prcrio  conducit ,  ut  re5le  ■>  njerbu  aut  circumjfantijs  ijlam  rem  ie-  ^**"*'  - 

cuniculis  fub  fundamcnto  Parlamcnti  a-  velare-,  cju£  tu£  jam  cornmendanda  fidciy  ne- 

gcndi5,  operam  dare  commodius  poffent.  cfue  ah  exequutione  hujufdefijlere  ^  donec  re- 

Scd  52  domum  aliam  pro  tormcntarij  pul-  licfuitibi  veniam  conudant.  lurameniura 

hoc 


Lccus 
huicfa 


xecran 


Ve  FacinorihSi  t^c.  Iesvitarvm.  Ltkr  1 1 1.  zj^ 

Catcsbcio  ,  Pcrcio,  Vuriglho  &  Tho-  Eucharifttd  Sacramento  funtptoammos  fuos  ad 

m^e  Wintcro  uno  codemquc  tcmporc,  fiagitiumabfirmarunt.    ^mdam  etiamex Ie~ 

pcr   Gerardum  allas  Lcc  &  Brokc  no-  futtarumpimari]scontagionetanti  fcelensin" 

minaiutn,  Icfjitam,  alioquc    tcmporc  fe6lt.    Exhis  aLiquot  maturaadexteras gen- 

Batefio  &  rcliquis  pcr  Grcnuucllum  a-  tes  fuga  vtm  judiciorum  eluferunt ^  intercepti 

lias  Ofvvaldum  Tcfraond  Icfuitam  da-  aliquot  inter  quos  S.  ille  Garneti^^Ouldcor. 

jyjj,  cft.  &  frcinus  confitentes  captts  fujfplido  affe£li 

S.        Dcnique  dctcftandumhoc  facinus,ab  Junt.    Ft  paulo  poft  :  Um  vero  ille  alter 

-Deteaio        conjurationis  focio  quilnvitus  &  ju-  qui  Garneto  hanc  fulveranam  cenyratier.em 

jamenium  eifacramcntum  aeccpitjfubob-  aperuit  Greenuuellus  lefuita  eft: fic  lifuitA  ne- 

*  fcuris  htcris  ad  Dominum  dc  Montc-A-  fartA  froditionis  ordinemexfofutt^nec  illetqui 

quila:  datis  ,  dctcdum  cft  :  conjurati  ple-  tantum  fceluf  aperuit ,  uUum  confcientta  fii~ 

riq;  comprchenfifunt&commcritaspae-  mutumfenfit^  neque  ii  cui  patefa^lum  eft, 

nas  lucrunt.  Hacccumita  fint,  non  lojuria  uUam  confitenti  ob  cogitatum  fcelus  poeniten- 

EJuuardus  C-  kc  Eques  auratus  hL  Piocu-  ttam  indixit.    t^c  ut  palam  ///,  ptures  ex 

ratot  Rcgius  in  AngUa  hanc  conjuratio-  leluitU  hujus  con^urationis  confctos  futpy 

ncm  appcllai  lefuiticam.  ut  adlcfuitascx  Ou  dcornttti  alter  itle fulphuretu Martyr,  cum 

congruo  &  condigao  fpcdantem  :  hi  cnim  in  Hrritum  ceJ^tfifetHatebris  fuis  extraBa  con- 

ut  intclIigitLedor,architcdicjusfucrunc,  jtfratiOy  conctonem  Catholicorum  fuorum  ha- 

ut  cft  vidcrcin  Adis  Gaincti  pag.  66.  In  lyuit ,  ubi  tos  conjolatu^  y  ae  etiam  hortatus 

hujulmodi  autcm  criminibus  plus  pcccac  e/i  ^  m  antmos  ftntftro  &  tnfelict  conjuratio- 

Audor  quam  Ador.  niseventrii  dejponderentyaut  de  canfa.quod 

ucohi             dc  hoc  inaudito  &  horrendo  fa-  partim  profpere  cecidipt ,  defperarent  :  fapl 

6inorcRcxIpfcBri(ani?raajorisficfcnpfit,  antea  San6iis  ifiiuimodi  conattbus  fortunam 

de  hoc   ^  vcritatem  cjufdem  contra  ncfarias  quo-  defuiffe ,  idque  jan^ii  Lu  ^cutci  Regts  exem- 

faonore  ^^^^^^  calumnias  veritatc  rcg  a  his  vcrbts  pto  eum  feiunda  in  terram  fan6iam  expedttto- 

^*"'"  zffetmt.Horrenda  iUa  S'  prodigiofa  conjuratio  »e  fufcepta,  morbo  in  uinere  ferijff  - :  maxi'* 

{\nqmt  Kcx)qu£  per  termentarij  putveris  im-  mam  exeratiU  partem  peste  effe  a.>'umptam\ 

petumdtfiinabatur^decujuifi^gttijimmanttate  fed  &  pariim  feliciter  priorem  expeatttonem 

nultauNquam£tascontice(cet(quanquamiiliu«  cefiffe  .  in  qua  a  Soldano  ^  Mahumetanis 

mentio  tamfape  repetita  Parfonij  animumper  capfus  eft     Eos  itaque  hortabatur ,  ne  ab  in- 

fodiat )non  tn  me  tantum,  meofque  fcfteros  ini  ce^ to  dtfifierent :  fperarent pctiits  fuu  tUis  con- 

ta.pubticos  etiam  Regni  ordtnes  evertere  ac  de-  fii  i]S ,  quanquam  hec  tempore  deptoratis  divi- 

Ureinfiituerat:  nec  alij  taniifacinoris  auSiores,  nam  atiquando  opem  nequaquarn  defuturamo 

ijuam  Papiftd  aUquot  ^  prdpcftero  fuA  R^tigionis  Quod  &  Atiornatu^  Rtgius  probat,  qul 

fubvehend^t  z.eto  a^hancimmanitatemtnAu6li\  in  hac  conjuratione  tcftaiur,Icfu!tas,ut  di- 

Exi)snonnuUi  tantXpertinaaa  obftinaverant  ximus,  plures  non  folum  fe  immifcuiflc,  ^^l- 

fcelus  yttt  nec  tn  fupremovita  articulodetefta  Icd  etiam  prxfuifTc  :  cx  illis  tres  cffe  Lc- 

rentur  fuum  crimen ,  fuppremifque  verbts  y  (jr  gatos  ordinariosj  in  Anglia  Hcntieum 

pene fupervemente  morte pracifis  Reosjeulttm  Garnctum  ,  alias  Wallay,  Icfuitarum  iti 

fiagttij  cenfiteri abnuerent.aut pttere cogvattfa-  co  R' gno  Superiorcm  in  H.fpania  Crcf- 

ctnerisveniam,  nifiprtits  Romana  Ecclefiahoc  vvcllum  ,  in  Belgio  Baldu:num  &  Ro- 

tanta  conjurationts  confiiium  fudfententtada  mx  Perfonium  ,  pr^icr  em  lTarios  fuos, 

mnaviffet.  Necmuttopofitnnotuit^nonpaucos  cujufmcd.  funt  Gcrardus ,  OiuualdusjTc- 

ex  merum  jubditofum  numero,  qui  Romanam  fmund  a!ias  Grcennuel ,  Hamond,  Haul> 

Keltgtonem  proftentur  y  omnis  condittonis  &  &  c  focictate  Icfuitarum  alij,  Jta  ut  Ic- 

fexiis ,  alios  domi-,  aliosforis,&  apudgentes  fuitas  hujus  ncfandi  fcelcns  Anttfigna-  ' 

exteras  ^canfusa^  obfcurafignificationerefci-  nos  &  primarios  authorcs  non  immerit5 

jefuita-  ^ijjc  ^  magnum  atiqutdy  quo  RomanaEccLe-  nominct. 

^pZatio  fiA  utilitaspromovetetur.inidcoeuntiumordi-  Ex  his  igitur  omnibus  jntelligit  uni- 

h/tc  ejl:         tempui  comparari:  quanquam  tlUs  t  ne  vcrfus  orbis,  prod)tioncs ,  ir.fidias,  par- 

Vuftr^t  vutgatares  fecreturn  omne  panderet,  defttnata  ricidia,  5d  vcncficia  Icfuitica  non  a  Ic- 

ferfids.  reimodus^ac  confittorumratio  neqMaqu!.U(pro-  vi  fingulorum  Ic(uitarum  provenire.mo- 

deretttr.Sed(^cert<g.precationumformutAconce-  tu,  fcd  illos  co  ,  vcluc  fumma  gcncra- 

finAui,  pta.amuUis  u(urpata,qutbusprojperos  fucceffiti  lia  ,  indubitata,  &  immutabilia  dodrinac 

tanto  j;- tam  gravi  negotio  precabantur.    Ipfi  foac  principia  ,  8c  pracccpra  conftituta-, 

desdfti  quoque  conjurationis  auciores,  atque  architeiii  fuis  monitis,  &  adhortationibus,  omnibus, 

VJJ'^  inconfianttAfuA  pjgnus     [ti-entij  aucioramen-  qui  ipfis  aures  prjcbcnt ,  perniciofiflime 

mu^»-  tum  faptfu  mttltorum  Sacerdotum  Mintfterio  infundcrc,  atquc  ita  imprimcrc,  donce 

tacnitf.  1X1  m  CC^ 


2,^4  Fdanorthus ,  e3^c.  I E  s  V  i  T  A  R  V  M .  Libcr  III.  ' 

cos  dcliberatojpcrvicaci,  cceco  &  obftina-  rum  ctiam  approbatorcm  ,  &  geoerc  quo- 
to  corde,  in  illis  ad  fuprcraum  vita:  fpiri-  dam  audorcm.  Liqucc  cmm  ,  ciim  Ca- 
tumpcrfcqucndisobfirmatoscffcagnofcat.   tclbeius ,   Princcps  proditorura  ,  &  doli 

totius  primarius  architcctusi  fociosfaci- 
Dc  Coniurationibus  ac  proditorijs  nons  qu^rcret,  cum  ,n  cas  d  fficultaies  m- 
,\      .  cidiflcquarumgratia  adjccad  Garnciio- 

Con(ilijsHennciGarnenlEsviT.E  raculum  oportucrit,  uc  rcm  cfTc  licicara 
^^i^ufr/f^^  Regia  Majeftatem /»  Anglia.  cundis  pcrfuadcrctur.  Ipfc  quidcm  Ca- 

tclbcius ,  pro  ca  confuctudinc  &  familiaii- 

HEnricusGarneius  profefTionc  lefuita  a-   tatc ,  qux  illi  cum  Garncto  intcrcedebar, 
lias  Fudleius.»  alias  barausy  alias  Rober-  non  ignorans  ad  cxcludendum  Regcra  la- 
-  tm  i        Farmertii  ^  alias  p/^/7^//>/>/w  nomi-   eobum,Breviaduo  ipfumRomaacccpiflc, 
natusfuit,  &  iixenomina  omniaipfcmct  jjs,  acquicfccbac,  &  hoc  argumcnto utc- 
fibi  affirixit ,  pro  more  &  confuctudme   bnur ,  ^/emvoluit  Papa  adttuprohiheri,eui» 
mmum  IcfDitarum,  qui  fc  in  omncs  figuras  tianf-  fine  dubtovuU  admijfum  deturbari.  Scdcum 
ftiit-     formarc,  &  nomma  fuafubindc,  addcci    non  dubitarct  Catcfbeius ,  ad  Rfgemdc- 


inslc- 


picndos  ac  failcndos  homincs  mutarc  fo!et. 

Patria  fuit  Angius  gcnerc  c!arus,in  fcho- 
lis  infl:itutus :  pollca  fub  Tottelo  Typogra- 
pho,  juns  Municipalis  praelo  Corrcdor 
cttnet  pta^fu"-  Non  paucis  dotibus  ornatus  fuit, 
Atip.-,g  modo  divma  acceflifrct  gratia  i  qux  ciim 
abeffct,  tanto  ncquior,  quanto  ornatiot 
crat.  Profcfilonc  fuit  lefuitai  &L  inAn- 
glia  Icfuitica:  Socictatis  Supcrior  i  &  qu-i- 
dem  optimo  jurc  :  Omncsenim  quotquot 
antccum  fucrunt  confpirationc  diaboHca 
multis,  quodaiunt,  parafangis  fuperavir. 
lcfuitarum  Dodor,  id  cft,  m  quinqucD. 
magiftcr  cxcellentiflimus :  vidclicet  Difti- 
mulando,  DcponcndoRcg.-s,  Difponcn- 
do  Regna,Dctcrrcndo  fubditos  ab  cfficio, 
Deftruendo  dcnique  omnia. 

De  hocGarncto  rcferre  quidcm  &  fcri- 
bcre  non  pudct  Andr^am  Eudxmon  loan- 
Decar.  ncm  Crctcnfcm  in  fua  pro  illo  Apologia, 
cum  nullius  fcclcris  convidtum,  odio  dun- 
creta,-  taxac  Rciigionis ,  aut  lefuitici  nominis, 
fi^iejut^  fuiffc  damnatum  &:  fupplicio  affcdum: 
Tortus  quoqifcribir,Garnetum  ipfum  con- 
ftantcr  affifmafle,  non  fc  ,  non  uMura  Ic- 
fuiiam,  vcl  eonlultorcm  vcl  confenticn- 
tcm  uilomodofuifTc  inhoc  fcclcrc.  Atvc- 
tocxunivcrsa  narratione,  quac  adis  pu- 
blicls  continctur,  &C  cx  Epjftofis,  quas  dc 
fc  &  rebus  fuis  in  arcc  Londincnfc  fcri- 
pfic  piurimas ,  quafquc  Eiicnfis  Eplfco- 
pus  in  Tortura  fua  Torti  defcripfic  & 
publicavit,  ccrto  ccrtius  conftac,  Gar- 
nctura  zch  pr^cpoftcri  fci  vorc,&  ca:co  ftu- 
dio  RomanacRcligionls  proraovcnda!  ac- 
«onfum ,  ca  gclfiftc,  qux  ncmo  vcre  Chri- 
ftianus  &  pius  ab  honefto  viro,  ncdum 
Thcologo  expcdavcrir.  Pulvcraria;  con- 
jurationii  fuilTc  cum  confcium,  nc  ilfi  qui- 
dcm  ncgant ,  qui  cum  pro  Martyre  habc- 
ri  volunt.  Conftat  autcm  &firjc  ullahac- 
fitatioDC  affirmari  poteft,Garnctnm  fccic- 
risiftiusnon  lantura  confciura  fuilTc,  vc- 


ijciendum  omnes  fibi  licitas  cfle  fraudes 
ac  dolos ,  quia  tamcn  piacita:  machinatio- 
nis  ca  ratio  erat,  ut  rcx  cum  fuis  tolli 
alitcrnon  poflet^nifi  utrauitaePapifia:fi- 
mul  pcrircnt:  fupcr  hoc  dubioCatef- 
bcius ,  ut  &  fc  &  alios  fcrupuio  molefto  li- 
bcrarct,  non  multopbft,fub  initmman- 
ni  1604.  ut  Adatcftantur,  Garnctum  con- 
fbluir.  Ex  hoccolloquio  &C  pluribus  alijs 
Cartibeij  cum  ipfo,  atquc  ctiam  cx  Gre- 
nnucili  la^pe  rcpetitis  fcrmonibus,  dc  qui- 
qus&  Ada,8£  plurimacGarnctiEpiftoliif 
cxftant,  luce  clariiis  probatur ,  Garnc- 
tura  Icfuitara  conjurationis  hujus  ncfariac 
non  miniis  confcium  fuiifc,  quam  aiium 
qucmvis  complicum.  Ncquc  vcrofoliim 
arcani  confcius  Garnctus  fuit,  fcd  etiara 
pleri^quc  conjuratorum,ut  Vuintcro,  Roo- 
kuud  j,  &  ipfi  Faukio  inccndiario,  audcn- 
di  aodor  cxtitit,  cundantibus  &  horrc- 
fcentibus ,  priufquam  probari  rcra  tanto 
viro  cx  vcrbis  Catcsbcij  cognofTent,  ficut 
fuse  narraiuradioncin  proditores  priorc. 
lccirco  ubi  ccmpus  excludendi  dolum  ad- 
vcnit ,  qunm  intcr  conjuratos  convcniirer, 
ut  Conghtonam  omncs eonvcnircnt  de  rc-  ^ 
bus  ncceflfariis  coniultaturi ,  intcr  ca^tcros 
etiam  Garnctus  adfjit ,  omniaquc  ibi  cgit, 
qua:  a  conjurationis  confcio  ,  fuaforc  flC 
cupidiffimo  inccnforcagi  par  crat.  Omir- 
to  alia  indicia  in  adis  &:  Tortura  Torti  di-  • 
diligentcr  cxpofira ,  ut  nc  ipfi  quidem  ho- 
ftes  vcritatis  profcfli  id  ncgarc  poflinr. 

Vt  autcm  adhiic  minus  dc  his  dubita- 
ri  poflit ,  apcrtiflimam  ipfius  Garncti  con-  Gffnetl 
fclfioncm  ,  cx  fircris  ejus  propria  manu  2"fi^fi' 
fcriptis  Dominica  Paimarum  huc  ad- 
fcnbam  ;  quartim  hasc  cft  infcriptio,  Addi- 
leBif  imos  Patres  &  Fratres :  His  gravitcr  ci 
fuctc(entibus,qu6dproditioncm  fibi  inno- 
ruiflc  conftffus  cfler^ita  refpondtf.Na  i^uid 
faceremfPrimo  accufabant  me  reliijui  omnes  co- 
jurati  :  Secundo,  Catesbeittt  ujus  fernper  apud 


tnum 
Garne- 


Ve  Facinorihs,  IesVITARvm.  Liher  111.  ijj 
effs  fuerdt  auEidritatemea ,  cfuaadduxit  pcne  jus  aliud  a  condito  Mundo  Sbl  non  vidic. 
omLsy  ut  bene  fentirentde  negotto.quo fa-  Garnctuni  igitur,  &  cxtcram  Icruitariiiii 
Bum!ut  adunurn  omnesme  haberent  pro  reo.  &C  conjuratorum  in  Anglia  colluvicm,  qui 
Tertii  ,  dao  quidem  Corycdi  inaudierarjt  me  ca:dcs  tam  atrocesparabantjjultirtima  Deo 
cum  Oldcorno  colloquentem  ,  atcjue  tota  de  re  &c  hominibus  pcrnas  pependiffc,  nemo  in- 
cum  eo  differentem  y  quid  ad  obycia  ftnguta    ficiari  poccft.  ' 

refponfurtn  effew.    ^artojiterx  etiama  me       Altcrum  crimenci  objcdum  hoc  fuir,  crm4 
auranttarumfucco  fcrtptj^  ad  D.  Annam  Vaulx.   quod  dmicos pariter  (jr  tnimicos/ontes&  infon-  "^['^^^"^^^ 
'nefcio  quomodo  in  illorum  manu^  pervenerant,   tes  ftne  omnt  difcrimine  ferdere  volttit-.quo  ni-  «^S.^ 
rtuibi^s  fententtam  rneam  »on  obfcure  confejfi^    hil  magis  inhumanum  aut  bcUuinum  elh 
/f^^v^  WlngcnuectiaiTifafruseft^  Atqui  Garnetus  h  Catclbeio  confultus, 

^*^'^'  tiam  iuflipmeinfe  pronunciatam  effe ,  quod  cfTetnc  hoc  liciium,  fi  altcri  finc  alteris 
qtta(tbi  coMPERTA  fu!ffent ,  Regta  Maje-  cxftingui non  poffcnt?  icmel  ita  refpondic 
ftatinonaperuijfet.  Negat  hoc Toriuij  fa-  h\x>i\v^ih(uhxA\hm-.Licerefitantumexea 
tctur  Gariietus :  cuicred  muse  '  rehoni  proventurum  effet.quantumdiquot  tn- 
Grcnuucllusquoquccumdctcaiaeffef  foHtium  »ecem  compenfare poffet.  Itcrum  in 
proditio,  de  (jarncti  confilio,  in  Walliam  eampis  fuburbanis,quibus  a  paludc  nomcn 
fcftinavit,  ut  quodocculre  noa  poteraot  cft,m  hanc  fcntentiam  CatcftDeio  rcfpon- 
aperta  lcditione  cfficerent.ad  eamquc  rcm  dit,£;  poffe  &  licere,  cum  fontibus  infontes  ex- 
HcnlipxinxclibLJs  Abmgr.^;i:,ieaPr6vin-  fufflari.magifq.adeo  meriti  rem  fore.ftidma- 
cialiGarnctomiffiim,  &.  hoc  in  mjinda-  gno dicuibonoCathoitcis  cederet.  Conftat  de 
tis  habere  palam  conccft<itus  cft.  veritate  hujus  reiponfionis ,  pfmo,  ex  A- 

Huc  referri  etiam  dcbet  manifeftum  dlionc  in  proditores  poftcriorfsrdcmde  cx 
tcftimonium  Endxmnn  ,  loan.  Cretenfis  Comitis  NorthamptoMcT,  <iiii  in  prxicntia 
u^!u  qui  in  Apologia  pro  Garncto  fcnbit^C^r-  Procerum  Rcgni  &  ipfiuj.  Garnct!  tixcfu- 
tfnno  ^gff^^  rogaffe  Deum ,  ut  vel  feHem  hanc  pul-  se  narravic ;  qua:  fi  dubia  aat  falfa  fuit ,  cur 
""""  verariarn  averteret ,  vel  fitta  expediret ,  feli-  tacuit  Garnctus?Servarurautem  duac  ipfius 
cem  funefio  factnori  extturn  daret :  monutfieque  propria  raanu  lcript^  Epiftolac ,  quibus  ca 
infuper  omnes ,  qui  ad  folennes  ejus  concio-  res  omnis  ingenue  r xponiiur.  Earum  a!te- 
nes  Eccleftafticas  convenerant^ut  obnixe  Deum  ra  fcripta  cft  Pridie  Non.  Apriiis;  altera  5, 
orent  pro  feltcifucceffugravifiimd  cujufd^n  rei  Idus  mcnfis  ejufdcm.  Hoc  autcm  rcfponfo 
incaufaCatholicorttr/i  fub  tnitiumComitiortm.  fuo  cos  animos  Catesbeio  Garnetus  addi- 
Non  probabat  igitur  faAum  Gatnptus,  dit,  ut  nihil  ampHus  dcliberarcc  urquan?, 
hoc  cftj  csedem  Regis,  Rcgiae  familiar,  fed  fercur  poft  tocus  ad  facinus.  Quod  fi 
&  proccrum  cotius  Anglix  j  fcd  tamcn  aliqui  poftea  inhorrucrunt  ad  fcclus  ran- 
amabat  cvcncum  ,  id  cft  ,  gratum  ei  fu-  tum,  Catesbcio  in  promptu  cr9t  refponfio': 
turum  crat,  fi  cxdcreotur  interircnt  Conjlare  fihi  remhanc  licttam  effe  authoritate 
omncs.  Seiiiccc  vcre  Catholica  Rcligio  optimaGar^eti^  cujuiftbivox  effet prooraculo: 
fcclcre  tanto  ut  promo*ca?ur  opus  habct.  nccqjifquam  poftea,  nifi  illius  authoritare 
Pudeat  Chriftianos  tam  manifeftje  &:  pro-  addudus,  in  fcclcris  ranti  focictatcra  afci- 
jed^impictatis.   Tutcas  non  Cadiollicos    tus  cft. 

decct  hsec  feofcnria.    Sane  ipfe  Garr.ctus        Simiiircr  Garnccus  /^quivocandi  arte  ^^^^^ 
cum  poftca  a  Magiftratu  intcrrogarctur ,   Screniffimum  Regcra  ,  llluftf/iTimos  Prin-  J^jj 
qua  fronte  aufuselTct  ad  prccationem  a-   cipcs  &  prLdeniiflimos  ludicesnefarie  dc~  ?«^^«- 
dco  detcftandara  ovibus  fui  gregis  pra:ire,   Gepit  in  Angiia,  ijfquc  iHufit  curfiffime.  '^rt/de^ 
fadi  pudendi  infamiam  quoquo  modoa   Nam  toto  judicij  fui  tcmpore  cx  ejus  orc  "P*( 
fc  amoliri  conatus  cft  :  dixit  cnim  ,  fcd   nullannquam  fuit  priiis  cxprcfTa  veritas  |,or2^ 
mentitus  eft,y^  orationet  ilUs  fieri  jupffe-»    quam  tcncri  fe  inevitabiliter  indubitatiC 
f9on  eo  animo  ,  ut  ex  fententia  prodiiorumy   fidci  tcftibus,  aut  teftimonijs  cognofcc- 
fed  potitts-,  ut  contra  proditorum  mentem  res   rct.    Quoniam  autcm  Rcx  lacobus  pro 
eveniret neque  eo  pa^o  falfttt  Jicgts  ac  Reg»i   fua  clcmenria  quceftioncnl  dc  co  pcr  tor- 
confttleretur.  Apologifta  hoc  fa£tum  ncgar,   mcnra  haberi  vctuerar,  ne  fempcr  latc- 
5i  dc  re  incompcrta  temcrc  alfirmrmanJ,   rct  vcritas,  cxcogitatum  cft  a  viris  prudcn- 
ridieule  fibi  crcdi  poftutacr  ifvTorti^ia  au-   tibus  ,  ut  Garncto  &  Oldcorno  ie(uiriSs 
tcm  Torti  medarij  &:falfitatis  c6uin::itur.    qui  in  eadem  Arcis  partc  vicinis  cubiculis 
Crimin      Hoc  igitur  primum  crimcn  Garnero  ob-   fcrvabantur  ,  fermoncs  una  ferendi  potd- 
frimum  jedum  fuit,  qu6d  malo  confcnrerit ,  ut  bo-   ftas  ficret  ,  quos  viri  honcfti ,  ad  id  mini-" 
^b^a'"  num,quodcxiftimrbar,evcniret,atqiade6   fterium  elcdi.in  proximo latcrfcsjcxcipc- 
'  ^      fotis  viribus  proeurarit  maUm ,  quo  ma-  "rcnt.Poft  hxc  juflfus  Garnetus  protribunati 

mm  X  fcfo 


^-76  Dc  Fdcinoribus:,  e^c.  IesvitarvM.  Lihcr  iri. 

fcfc  fifterc,  &:  an  ullum  fibi  cum  Hallo  fivc  legitima  acjitivocatione  agitur  ,  ftrmo  ^uiper 

Oldcorno  fuiffct  colloquium  interrogatus  aefuivocationem  liberatur  a  rnendacio^  tdem 

pctitioncctiam  adjcda,  ut  fincacquiuoca-  per  jusjurandum  fne perjurio fotesl  confirmari, 

tionc  verum  diccrct,  pcrcinaciffime  pcra-  (^rfer  quem  vis  alium  in  eam  rem  ufitatum 

nimx  fuic  ralutcrajurans,  ncgavit ,  idquc  modum  ^  quamvis  id  fuerit  per  fumptionem 

toiicscum  tantis  lamquc  horrcndis  cxc-  facramenti^  fi  jujla  necef^itas  tta  requiraty 

crationibus  rcpctijt,  ut  audicntium  animis  Heinricus  Garnettss.    luxta  Garnetum  igi- 

gravc  vulnus  infligerct.    Sunt  ha:c  Comi-  turcjulquc  Socios ,  xquivocancli  difcipli- 

tis  Salisburicnfis  veiba,  Garnctun?  dc  eo  na  ,  non  hoc  folum  pcrmittic  hominibus, 

compcllantis.    Vt  autcm  Halli  confcfiTio-  ut  fimplici  affirnjationc  mcntiantur ,  icd 

nc ,  &  tci^imoniis  corum  qui  fcrmoncs  ciiam  ut  fidci  facienda:  gratia  nihil  co- 

cxccpcrunt,  irretitum  undiquc  fc  tcneri  rum  prarccrmittant ,  qua:  intcr  raottales 

animadvcrtcriti  pudorc  fuffufus  miferfc-  c6  valcrc  ccnfentur.  lurabunt  igitur  poft- 

ncx ,  veniam  delidi  fui  pctiit  fic,  ut  benc-  hac  ,  facra  Evangclia  cangcnt,  &  quidvis 

ficio  asquivocationis  id  fibi  Hccrc  diccrct.  facicntj  atquc  adco  fi  opusfit,  fumptio- 

Nam  cum  aliquis  y  inqxiit,  de  crimine  a  Md-  nc  corporis  Chrifti  mcndacia  fua  fir- 

giftratu  refpondere  y  antequamtefles  produBi  mabunt. 

fuerint  y  non  tenetur  :  quia  nemo  teneturfe-         Garnetus  ctiam  homo  plurimorum  g*»'»*- 

ipfumprodere.    Atquc  hzG  eonftans  liiius  nominumfuit.  Appcllatus  enim  fuit  Gar- '^^^^ 

fuit  fentcntia,  in  qua  fempermanfit,  o-  nctus,  Vualia,  Darcia  ,Robcrtus  Farme-  rimorii 

mnia  pcrncgans,  ic  fadi  rationcm  liane  rius,  Philippus,  &:c.  Et  hoc  ufitatum  cft  "Tj". 

poftca  affcrcns.  apud  lefuitas  hodie  ,  qui  fe  in  omncs 

Quadam  ciiam  dicMagiftratum  aecufa-  formas  transformare,  &  nomina  fualub- 

carne-  rc  aufus  cft  Gamctus ,  quodlcgitimispro-  inde  ad  decipiendcs  ac  fallcndos  homincs 

'^^^^"^^  bationibus  inftruduSjnoncfTet  vcricuscum  mutarc  folcnt.  Vndc  ctiam  fcribit  Ed- 
piicri.  intcrtogarc.    Rcs  fic  fc  habct  cx  fcriniis,  mundus  Campianus  in  Epiftola  ad  Gene- 

^modTde  P"blicis.    Dic  27.  Aprilis  intcrrogatus  ralem  Societaiis  Icfu  anno  1583.  Treviri 

fccUri.  pcr  Prcsbytcratum  fuum,  redenc  feciffcr,  cxcusa,  pagina  15.  &:  x^.in  Anglia  fap}  fc^ 

hiM  tn.^  quando  coram  Magiftratu  ncgavit ,  mani-  commutare  nomina^  ^  habitu  dementtfimo 

ride.    bus  eiiam  appofitis  Evangilii  codici,  fc  effe.  Vidc  cundcm  de  perfequuiione  An- 

ncque  nuncium  mififTc,  ncquc  fcripfifTead  glicana  pagina  u6.  z\z.  314.  dc  mcntitis 

Tcfmundum  fivcGrccnuuellum  Icfuitam,  nominibus  pag.  130.  mutatis  vcftibusii6. 
cxquouna  fuerant  Cougthona:;  cum  fci-       NuIIum  autcm  virum  bonum  tammul- 

rctidfalfum  efTc;  Rcfpondit:  Nihilfe  fe-  tiplici  falforum  norainum  varictatc  falu- 

Qtffe  non  legitimum  :  fed  Magiflratus  rem  ille-  tatum  invcnimus  linquam ,  vel  rariflime. 
gitimam  ^  malamfeciffe  (jui  de  ejufmodi  rebtis       Septuagcnarius  quoque  ad  Rcgis  man-  Gimeti 

fe  interrogarint per  presbyteratum  fuum^  quan-  datum  una  cum  alijs  confpirationis  Socijs  ^f^JlfH 

do  ipfi  literas  a  fe  fcriptas  haberent.    Neque  &confcijs,  tam  lefuitis,  quam  Politicis,  n^M* 

enimfuiffe  animum  fibi  eas  denegare-,  fiqui-  captus  adquacftioncm  fivc  toriuram  ad- 

dem  fcivtjfet  eas  in poteHatem  Magiflratus  de-  hibitus  ,  confcflus  cft  intcgros  jam  fcfe  vi- 

veniffe.    Nunc  quiacrederet  illas  literasnon  ginti  duos  annos,  velut  fuprcmum  Pro- 

effeinterceptas  y  remnegaffe^  idqueafe  legiti-  vinciaiem,  Romani  Pontificis  nomine, 

me  fieripotutffe.    En  rcm  novam  &  novam  Papiftis ,  qui  Papam  cum  Anglia:  nomi- 

5«:nova  iura.    Rcus  Garnctus  Magiftiati-  navctunt,  &  tanto  honorc  proTccuti  funr, 

buspra:fcribir,  quo  pado  de  fceleribus  fuis  utpcdcs  ctiam  ejus  ofcularcntur,  prcefuif- 

interrogui  debeat  :  &  fi  non  parcatur  a  fe,  omniumquc,  qux  toto  illo  tcmpore, 

Magiftratu,  cum  eo  graviflime  cxpoftu-  contra  Rcginam  Elizabctham ,  &■  Rcgt^m 

lat.    Satis  quidcm  pro  imperio.  lacobum,  Rcgnumqne  hadcnus  fufccptx 

Dieciiam  quadamGarnetusconvi^Trus,  proditiones  cflcnt ,  confciumfuifTc. 
multa  apud  cognitores  fuarcaufx  mcnti-       Itaquc  ipfo  ad  mortem  condemnaro, 

tuscft:  redudus  aurcmin  Arcem,  &:  po-  omnibus  pcr  Angliam  Rcgi  fubdiiis,  ne 

ftca  ibidcm  intcrrngatus ,  ccquid  poc^nitc-  Pontificijs  &  Hifpanis  operam  fuara  poft- 

rctipfum  infanis  artis ,  &  an  id  fcrio  lici-  hac  oftcrrcnt ,  prohibitum  cft. 
tum  cfl^e  crcderci.^an  pro  tcmporcncccfli-       Accidic  autcm  ,  ut  cum  fentcntia  in 

tate  prcmcntc,  illadiccrct  ?  ipfc  manu  fua  Garnctum  pronunciarctur ,  Comcs  fandi  /<.  h«-' 

refponfilocoinchartaharcfcripfir,  cx  An-  Gregorij  magna  cum  pompa  in  Angliam 

glicofidelitcr  tranflata  :  Hocego  cognofoef-  advcnirct,  impctrataque  apud  Regcm  di-  tump  ',. 

feconfentiens  opinioni  me&(^  omnitm  Schola-  ccndi  co^ia  y  T^on  potuifie  y  inquir,  Reqem 

fiicorum.    Et  ratio  eorum        quod  ubi  de  HifpaniA  Dominum  fuum  tntermittere  ^  q»inZ-^7S. 

peculia- 


De  FacinorihHS  t^c.  IesVITARVm  Liher  III.  1^7 

feculiarem  ad  frAtrem  fnum  BritaniA  Regem  Martyr  ipfc  an  non  ccnfcndus ,  ipfummcri 

Legatum  mitteret  y&  ei  ob  fingularem  in  tanto  Garnctum  arbitrum  habcmus,quo  ncrao 

fericulo  liberationejn gratuUretur   ciim  fklm  liti  huic  tcrminanda:  magis  idoncus  invc- 

eius  iffi  tanta  curafit,  ut  fro  ea  vota  quoti-  niri  pofTir.  Paucisdiebus  antc  fupplicium 

dtefActati  &CC.    trat  hoc  quidcm  Rcgi  cjus ,  vencrunt  in  Arccm  &  cubiculuni 

Suppif.  gratum,verura  ciira  idcm  Lcgarus  non  ipfius  aliquot  e  pracipuis Thcologis,  una 

g17J'  prccibus  folura  apud  Rcgcm  pro  Garncto  cum  viro  nobili  Arcis  prarfedo  intcr  quos 

itiefui-  inftarct,  fcd  &:  triginta  milUa  coronato-  hi  quoquo  crant,D.  lacobus  Montacu- 

ftlm!'        fumma  cum  rcderapturum  elTe  profi-  tus ,  Deeanus  tum  Rcgij  SacclH  ,  nunc  E- 

tcrctur  ,  animum  Rcgis  mirifice  eommo-  pifcopus  Bathonicnfis      VucUcnfis  :  D; 

vit.    Itaquc  hcet  lefuita  illo  fpe  veni^e  Ncilus  SacelJanus  tum  Regius.  Regijquc 

impctrand^  >  res  ahas  magni  momenti  Oratorij  Clericus  &:  Vueftmonaftericnfis 

manifcftaret,  tamcn  tcrtio  dic  Maij  An-  Dccanus,  nunc  Epifeopus  Liclifcldcnfis; 

no  millcfimo  fexccntcfimo  quinto  ad  fup-  &  Dominus  loanncs  Oucralus ,  Decanus 

plicij  locum  dudus  cft.     Gura  fcalam  a:dis  Paulinic  Londini.  HicumGarneto 

innixam  paiibulo  afccnderct ,  inter  aiia  multa  ciim  cfTcnt  iocuti ,  forte  cvenit,  uc 

dixit:  CMe  cum  Dominrs  a  San^iori  confilio  unus  iilorura  hanc  qua^ftioncm  illi  propo- 

fimuUte  egiffe  male  me  habet.    Verum  non  ncrct  >  Si  poft  fuppHcium  Ecciefia  Roma- 

futaram  eos  talia  contra  me  indicia  &  argu-  na  Martyrcm  ipfum  dcclararct,  num  fa- 

mentahabsre^doneccorampoduxiffent.  Itcjm:  dum  iilud  iaudarct,  &:  vcrum  Martyrcm 

Faxit  Deus  ne  gravius  cum  CathoUcismeo  no-  futurura  fe  crcderet.'*  tumilic  cx  aitofu- 

mine  agitur  y  eefcjue  adhortoti  ne  ejufmodi  fpirium  trahcns ,  humcrofquc  adduccns, 

froditionibus  y  &  rebellionibus  contra  Regem  Martyremme?  inquit;  0  qualem  Martyrem^. 

fe  immi(ceanti  Simuiquc  orare  coepit,  &  fed  neque  Ecclefia  hoc  faciet  :&ego  DenmorOi 

crucc  ic  fignans  dixiti  In  nomine  ?atris.>  nehujm  unquamilli  in  mentem  veniat.  Btt- 

Fitif  y  &  Sfiritus  fan6ii.    'JMaria  mafergra-  nimfi  fro  Religione  Catholica  mortem  obiremy 

tia ,  Maria  mater  mifericordi^    tu  me  a  malo  neque  alittd ,  infelix  ,  fcivijfem ,  fr^eter  ilU 

protege,  &  horamortis  fufcife^  bcc.    Tunc  qua  fer  viam  confefiinnis  faviy  poteram for- 

fcaia  fubmota  fufpendio  vitam  finivic.  tajfe  honore  Martyrij  non  idignui  videri,  &  jum 

\yfpolo.      H^c  omnia  qure  hucufquc  dc  Garncto  dicium  Ecclefu  fromereri.  Nuncfeccatum  ego 

gtam    Icfuica  rcccnfuimus,  fupcrfunt  autera  a-  agnofco  meum^  &  fententi^ ,  qua  adverju^ 

Ktnti"*'  I'*  pluriraa ,  cifi  vcriffiraa  fint,  cxtant  c-  me  fronunciata  efi ,  fateor  e(fe  jufiiftmam. 

Garnefi  a\m  Ad» ,  publica  anthoritatc  cdita,  cx  Dcinde  iterum  atquc  itcrum  fufpiria  in- 

'dax'"'''  quibus  liquido  &  finc  uilo  dubio  conftat,  geminans,  &:  pcenitentia:  figna  exhibcns; 

loon.     Garnetum,nonuf  quidara  in  vulgus  irapc-  Ftinam,  inquit,  qua  fa^a  funt ,  foffem  in^ 

^''"'-^^' riium  fparfcrunt,  prodirionis  aliquofaltcm  fe6ia  reddere.    Vtinam  quivis  aliu^s  mihi  fo- 

rumore  afperfum  fuiffc  \  fcd  e  contrario,  tiu^ accidtffet  cafm-.  qui  ut  nomen proditionis 

ut  etiam  inTortura  Torti  fcribitur,  vc-  infami^  deturfaretur  \  quod  tamen  feccatum 

ritatis  voce,  &  vitabularumtcftium,  pro-  etfi  gravifimum  ,  per  veram  foenitentiam 

bationum,  luce ,  foiidiiatc ,  ponderecon-  ffero  delendum.,  ^  Chrifium  meimifertttrum. 

vidura  ,  orc  proprio  &  manu  propria  con-  Ego  certc  fi  vel  univerfum  orbem  terrarum  in 

fcffum  ea  faidTc  ,  &:  nemo  mortaliura  eftet,  foteflatemea  haberem ,  univerfum  Ubens  da- 

cuivel  in  animum  vcnirct,  invcntum  iri  remy  ut  a  froditionis crimine y  quod confcien- 

aliquem,qui  hxc  facinoradsfendercttre-  tia.  meAimfre(fumefi quodque  inelogiocon- 

pcrtus  tamcn  cft ,  ut  fupra  diximus ,  lefui-  demnationis  me<£  extabtt ,  purus  mori  foffem. 

ta  Andtxas  Eudxmon  loanncs  Cretcnfis  Hanc  hiftoriam  audiviffcfe  fcnbit  Calau- 

Grasrcus  ,  qui  Apologiam  pro  Garnetofcri-  bonus  in  Epift.  ad  Front.  Duca:um  pag.; 

pfit,  in  qua  vcl  novae  dodrina:  lefuitica:  u6.  aDccano  Pauiino&  duobus  Epifco- 

contra  Reges  &  Principcs  immanitas  cau-  pis  fupra  nominatis  ,  quos  intCffuifTe  huic' 

re  dillimLilatur ,  vel  confcflioncs  Garncti  Coiloquio  diximus.     Quum  igirur  mc- 

&  cacterorum  proditorura  ,  impudentjflTi-  ritas  fc  darc  poenas  non  fcmcl  confeiTuS 

racncgantur,  vci  corum  molitioncs  fcdi-  fit  Garnetus:  qua:  infania,  jm5  qua:  im- 

tiofac,  confiiia  proditoria,   aliaque  ne-  pictas  eft,pronunciati  & h^b-rieum  Mar- 

faria  facinora  cxtenuaniur  &cxcufantur.  tyrcra  a  Icfuitis  ,  qui  juftifl!ima  fc  damna- 

Ncque  vero  f  ^Kim  Garncti  facinora  8i  tum  fententia  agnovit  ? 

tus^in  malcficia  defcndunt ,  cxcufant  &  exic-  Cum  veto  Rex  proditionis  &  cofifpira- 

numeru.  nuant  Icfuifac ,  fcd  eum  infupcr  in  numc-  tionis  cjufraodi  pericuia  cavere  in  poftc- 

ffilSr-  '■"'^  Dcorum  fuorum  retulerunt ,  &  tan-  rum  modis  omnibus  adnifcretur,  22.  Fcbro 

lyfHm   quam  Matiyrcm  colunt.     Sitne  autcm  anno  16^04.  mandatura  cdidit,  quolefui- 

mm  5       tas,  - 


frcTcri. 


2.78  Kicmorfc,  e^^c.  Iesvitarvm.  Liher  III. 

tas,  cum  factificulis  S:  Romano-Catholi-  impojtti  dimittA^tur  ^  cum  exprejfo  mindato^ 

cx  Rcligionis  propagatoribus ,  profcrlptos  mnquam  fine  pcrmi^ii^ne  fua  adfnes  ijlos  re- 

ante  19.  dicm  Mariij  cx  univcrfo  Anglix,  vertendi ,  fuh  pxna  editls  hoc  mmtne  legibuf 

Scotise  &  Hibcrnic  Regno  difecderc  juflit,  definita.     Relicjui  vero  Sacerdotes,  Jefui(£  ^ 

hac  condicione&  fcvcritatc,  utqui  poft  al/j  cujttfcunqneOrdinis  ^  cni  ordtnationem 

diem  nominatum  comprehcnfi  in  Regno  confirmationem  fuam  ab  aliena,  potejlate  ha- 

fucrint ,  cx  tcmplo  nullo  ordinc  aut  mo-  bent ,  licet  benefictoremifionls  ijlitu  (quAqui- 

ra  judicij  pcrnas  darcnc.  Indi(3:um  etiam  dem  alegibus  ^  judicijs  publicisnemmemSa- 

omnibus  indigcnis  ,  nc  hofpitio,  tedo,  cerdotum  abfoLvit  {gaudeanty  ante  is.Marty 

mcnsa,  aut  aiia  opc  cos  fovcant  ac  ju-  diemex  Regnis  fuis  omnibtu  difcedant  \  Addita. 

vcnt  ,  nicandcmcura  illis  pcenam  incur-  hac  manifena  interminatione ,  eos  ,qui pof  di- 
rcrc  vclmt.  diemin  qutbufcunque  Regni  fui  partibtis 

Principio  atitem  quantum  laborts  pofi  politi-  inventi ,  aut  pojimodo  unquam  reverfi fuerint^ 

C£  quidem  gubernationts  conTtitutionem ,  in  judicio  Jlare  (Jr  ^oenam  legibtu  ptrfoivere  dtbe- 

reformandis  ac  reparandts  ceremonijs  Ecclefia-  re fine  utUfpe  veniae.  aut  remifiionis  confequen^ 

fttcis  ,  in  Anglia  haBenm  receptts  ■>  fufti)?tte-  dd.    CAiandat  igituromnibtts  Archiepifopisy 

rit ,  exponit.        dum  ita  confiitueret-,  ut  ne-  Epifcopts ,  ludictbus^  c  alijs  luftiti&  minifirtSy 

mini  pietatis  amanti  djplicere pojfe  confideret,  ut  termino  ifto  elapfo  ,  quam  diligenttfinne  in 

animadvertijfe  fe  interim  ait ,  univerfum  il-  omves  ,  qui  fortefuperfuerinty  inquirant ,  dr 

lud  Religionts  negotium  non  parum  deformari  judicio  eos  fifiant. 

pofje  ab  illisy  qui  ejus  hofies  fifjt  accerrtmiy       Ne  vero  conftitutio  hac  fpeciem  alicujtts 

nempe  ,  a  lejuitis ,  Jacrificulis ,  &  id  genm  a-  rigoris  habere  videatttr ,  adve^ fus  eos ,  quipef 

itfs,  tam  qui  ante  fuum  adventum  in  Regno  lefttitas  ^  Sacerdotesifios  in  Regnof  uo  feducliy 

ijo  fuerint,  quam  qui  poflmodum  accefferinfy  Catholicos  fe  nominant  ,  rationes  hujtis  Jua 

qui  quidem  omnes  jam  Religionis  fua  multo  profcriptionis  afien  ;  periculum  illud  tr^primis 

quam  ante  libiritts  in  Rcgno  tfio  profefitonem  ex^ggerans ,  tn  quo  non  ipfe  tantum  fed  & 

facianty  fpe  partim  mutationis  alictijtu  intro-  untverfum  fuum  Rogntim  nuper  fuerity  pro- 

ducendAy  dequatamen  nec  ipfe  unquarncogi'  pter  conjpirationem  y  qua  ab  ifio  quidem  ho- 

tarity  nec  fufpicandi  anfam  ulli pr/ebtterit,  par-  minttm  geneteprimum  exorta  fit :  itaque  uty 

tim  vero  abufu  generalts  iititfs  omnium  ddi-  ficutjupra  quoque  diximtu  y  ejufmodi  pericu- 

£lorum  remi(?ionisy  quA  tempore  coronationis  lum  caveriin  pofierumeo  metius^^;  vitaripofi- 

fu£  confueto  more  fa^A  fit  ,  quam  quidam  ftt  yaliter  quidem  fe  facerenon  potuiffe  afferity 

lefuitarttm  fub  figitlo  regio  fibt  compArarinty  quum  atid  quidem  ratione  itlud avertere  nul- 

fperantes  fe  ed  liberos  fore  ab  omni  judicio-  lo  modo  potuerit  \  fiiquidtm  lefuitA  ^  Sacer- 

rum  pericutoy  0-  proptereaeo  confidr.ntJtis  ce-  dotes  ifii  ejtis  potejiati  Je  addi6los  agnefcanty 

lebrandis  Mtfiis  (jr  atijs  efflcijs  Ecclefiafiicis  qui  difpenjare  fefe  poffe  tn  cauja  arclifiimiy 

peragendis  vacantes  ,  cum  fedu^ione  fuhdtto-  quod  tnter  Regem  &  fubditos  exiflit ,  foede- 

rurn  ahobedientia  Jibi  debita  ad  Romanx  Ec-  ris  profitetttr. 

clefiA  venerationem.    Cum  igitttr  non  mini-        Sub  initium  igitur  Aprilis  cx  Anglia  ^^["^* 

ma  Regij  muneris  &  officij  pars  fit,  attenderey  navis  multis  lefuifis ,  Monachis ,  &  aho-  gLta,  n». 

ne  ftfbditi  in  Religione  ,  ptetate  &  obedientta  rum  Ordinura  Clcricis  oncrata  ,  ad  por-  '^'i""'- 

corrumpantur,obligatumfevetfuaipfiu4Con-  tum  Viiflingenfcm  in  Zclandia  appulit, 

fcientia,  tefie  affrmat  y  advigtlare  feduto,  nt!  Antucrpiair.  indc  pctitura.  Impctravc- 

fui  fuperflitiofis  in  Religione  opinionibf^s ,  qu£  rant  illi,  intcrccflionc  Lcgati  Hifpanici, 

non  antmabHs  tantiim  ipfortim  officiant  y  fed  a  Rcge  Angli^,  utfibiper  aliquot  adhuG 

(jr  infirumentuM  fiint ,  qtio  ab  obedientia  de-  fcptimanas ,  poft  tcmpus  pra^ftituturo  fub- 

hita  avertantttr,  fafcinatipareant.    ciimati.  fiftcre  ,  &:  commorari  in  Regno  Anglia* 

temid  attd,  ratione  fieri  non  pofiit  ■>  qudm  ut  liccret.  intcreavcr<)  Legarus  Rcgcm  mi- 

corruptionis  ifittis  minifiris  obviam  tempefiive  tiorcm  aliquanto  Icfuitis  reddcrc  ttudcns, 

eatur,  qut  quidem  fint  Sacerdotes    Clcrtci  0-  intcrrogat,  quid  caufa?  Rcx  habucrit,  quod 

mnugeneris ,  qui  ab  externa  (^  in  Angtia  Re-  tam  afpcram  in  Catholicos  fentcntiam  tu- 

gno  prohibtta  pottfiate ^ordinationem Juarn  ac-  lifTct.    Rcx  igitur ,  ut  caufam  profcriptio- 

ccperunt.    Itaque  deccrnere  fe  y  ut  omnes  Sa-  nis  iftius  Lcgatus  cognofecrct,  litcras  ci 

cerdotesy  five  Regutares  fint  five  non.captivi  pr.Tlegi  curavit,  quibus  dc  confpiratione 

(ir  Itberiy  five  remijsionisbeneficittm  fuh  figitto  Papiftarum  in  Rcgis  &  Regni  pcrnicicm 

regio  habeant  five  non  ,  tam  qui  ante  Juum  fada,  proiixe  pcrfcriptum  fucrat  :  impri- 

adventum  in  Angtia  fuerunt»  qudmqtti  poH  mis  autcm  ,  qn^d  Rcgc  Reginaquc  cum 

modb  adfuenerunt  •,  Reqno  fuo  exeanty^  ca-  univerfa  familia  corum  fublatis,  univcr- 

ptivi  qutdem  prtmo  quoque  ttmpore  mvibtts  fnm  Rcipubl.  ftacum,  muiatis  pra:cipuis 

ofticijsj 


De  FacinorihHS  ^c.  HsvnAKYU  Liher  IIL  279 
officijs,  pcrvcrtcre  dcGrcvifTcnt.  Audi-  bufdamconfaentta  erat)itafem^er  alieriifni- 
tis  hifcc  litciis  Leganis  obticuit,  nihil  am-   mus  ^ut  ^non  ohslanie  ea  cura      z,elo ,  cjai 

plius  in  caufa  corum  agrtc  cxpctcns.  bushuju^  msi>^  a»tic]U£  O"  ver^  CathoLca 
iio-ji       Sub  initium  taracn  menfis  lunij  Anno   Religionis  ^  quam  ^rofuemur  •conlerv.ittonem 

%^"',5.  millcljmo  fexccntcfimo  fexto  nova  itc-  &  propagationem  perpetuh  projequuti  fui- 

^traKe-  rum  advcrfus  Rcgem  Anglia:  lacobum  dc-  rntn  y  di6la  nobis  innata  ciementianos  femper 

^f"l^tio  ^^^^  cftconrpiratio ,  quas  in  Flandria  qui-  retinuerit ,  ne  Legcm  illam  quA  contra  Sacifi- 

dcm  initium  ccepifTc  ftjrcbatur ,  Icfuiticis  culos  &  Recufantes  lata  fuit ,  cju.^mque  pijii- 

&  Sacrificulis  quibufdam  auihoribus,quo-  fnu  fuis  factnorihm contranos  divirfuvtcihus 

rum  fuafa  &  hortaru  fex  primarij  quidam  perpetratts ,  pcrverfifque  ^  jttperbts  acitonihtu 

viri ,  inito  faederc ,  &  Eui.hariftia?  Sacra-  ^V//  fure  metuerant  ?  dehita, ;  executioni  man- 

mcnto  acccpto ,  filcnliura  &  fidem  fibi  in-  dafi  fecertmus.    Pofieaquam  vero  pefiimum 

vicem  promifcrunt.    Convcnit  autcra  in-  hoc  ipforum  Jnflitutum ,  principio  per  imme- 

Ccr  eos  dc  Rcgc  vel  in  vcnatione  glandc  diatam  Sacrtficulorum  proditionem    in  ipfo 

plumbcatransfigendo,  vcl  alia  quacunquc  noftroin  hoc  Regnumaditu,  ac  pofiea  perhor- 

rationce  mcdio  tollcndo,  cumque  in  fi-  rendos  tfios cuniculos  Sulphureos  {qu£  immanif- 

ncm  monilia  quxdam  &  clcnodia  pul-  crudelitas  oblivtoni  nunquam  tradenda) 

chrrrtmaprctiofiflrimaqivcncnoita  infcaa  mantfefiatum,  cui  detnde  fuperventt  fimul 

fibi  corapaiaiant,ut  vclfoloaitadulctha-  horribile deplorarJum  illud facir^us  extra 

liacfTcnt,  caque  ,  fi  m  venationc  tcsnon  ^oc  Regnum  deftgnatum  (  Diabolicum  &  tm- 

fuccelliffct ,  Regi  offcrre  &  exhibcrc  ani-  manifiimum  ntmtrum  parrictdium  tllud in  ul- 

muserat,  ut  ilus  acceptis  ncccm  evitarc  timo  GaUiarum  Rege  fratre  nofiro  chartfitmo 

non  pofTcf.    Hac  confpirationc  mirabili-  perpetratum  )  antmos  dtleaif  rnorum  fubdi- 

liter  paief.iaa  ,  Rex  paaio  poft  promulga-  torum  nofirorum  ,  quosdomus  .y  corpm  Par- 

to  dcnno  cd-a:.)  publico  oranes  iefuitas,  lamentt  reprafentant ,  ita  excitavit,  ututrx- 

Monachos  &  Roman^  Religionis  Mini-  l^omus  nos  humiilime  rogavennt  ^  obtt- 

ftros ,  proptcrconfpirationiim  tutbas  con-  f^^tA  fiint ,  ut  in  Papicclarum  a^tones  &  vefii- 

tinuas  &  machinationcs  perpctuas  fub  ca-  gi^t  auurattus  quam  antehac  unquam  tntenti 

pitalifupphcij  poena,  Rcgno  fuoantcpri-  effemus .  ^  ut  i»  hunc finem.opttma^s  &fa- 

mam  Aogufti  dicm  cxc^dere  juffit  :  hoe  lubernmas  hujus  Regni  Leges  contra  tpfos ,  & 

lamcn  bcncvolentix  ipfis  cxhibitum  iri  quidcm  majori  ex  parte  ante  noflrum  in  hoc 

promittcns,  ut  fi  (cfc  in  portubus  maris  Regnum  ingreffum ,  latas  quarumque  obferva- 

a^riant,  navibus  Anglieis  quocunquc  cu-  tio'>em  in  Inauguratione  nofira  juravtmus , fi- 

pcrcnr  dcfcrantur.     EdifVum  autcm  dc  ne  ulLa  uLteriori  diUtione  executioni  mandare 

VCtbo  ad  vcrbum  fic  habct.  velLemu^  :  juftifiimam  certe  caufam  habemu^, 

ut  juxta  humtUimas  ipforum  pettttones,  in  po- 

O  I  C  T  V  M  fierum  magis  ,  quam  antehac  u^quam  foUiciti 
fimtts  ,  diclafque  Leges  nofiras  execuiioni  di- 

SeremfltmiMa.2,nq  Britannia?  Regis.  Hgentius  mandari  faciamus.  In  hoc  etenim  ne~ 

/acobi   1.  t^idei  Defenforis    contra  gotioconfcientianofira  ,  refpe&u  Religionis  ho- 

Pontificios  An G  L I >E  KecuCmtes ,  '  ''fP'^'* >        ^^^•'^^ ^{/^  ^^- 

,                     r  Qum  noUrarum  executio  petitur ,  f^-  (ecuritas 

IesVITAS,   Sa  CRIFIC  V  LOS-  ^  a     r           f           n          ^  .■ 

j    1  ■                  ■     K           V  ^^lt^'*'  (          joLum  nojtra ,  vertim  eitam  to- 

QVE        dicm  1.  lunij  M.  DC.  X.  titts  pofientatis  nofir^)  refpe^ufangttinoLenta 

publice  promulgatum.  Pomificiorum  dc^irina,  qui  in  'JMartjrum  ^ 

San£iorum  referunt  numerum  eos  ,  qut  proprios 

QVanquam  fumma  Regts  pij  ^  fapientis  fuos  Reges  ,  Vniios  Det,  trucidant  ( ficutt  nunc 

cjtra  circa  Religionts  vere  Catholica  ^  cum  horrore  execrandam  hanc  ipforum  do^ri« 

Chrtjttana  confervationem  5-  arnpLtfcationem  nam  toties  ejfeciui  mandatam  ,  parrtcidia- 

I       verfari  debeat ,  atque  in  hunc  finem  ,  ficuti  lem  hanc  Theoriam  &  Praxinita  conjunBas 

una  manu  bonum  eius  femen  fpargere ,  fic  alte  videmus ,  ttt  factnorofi  ^  maiigni  hvmines 

ramaLas  herbas  ^  Hdirefes qti£  inter  Domi-  nulLo  medio  meLins .  qukm  per  parricidtumRe- 

nifeminapLerunquefuccrefcunt.  quanturn  fie  gis  cujufquamy  qui  atit  Hareticus ipjorum  iu- 

ripotefl  teveUere^  exttrpare  opor^eat :  nthil-  dicio  ,  aut  fatttor  H^reticorttm  habetur.^  ani- 

orninus  tamen  natura  noflraad  cLtmentiamper-  mam  fuamab  Aterna  damnatione  feiiberarz^ 

pretuotam  procLivu fuit   ac  pr&fertim  ab  ejfu-  peffe  putent)       ,  inquam  ,  tres  cauj<£^  qud 

ftone  fanguints ,  in  ijs  rebti^  qu&  confcienttam  confcientiam  honorem  ^  fecuritatem  nofiram 

quocunque  modo  tangere  poffunt  ( quanquam  tangunt ,  atque  etiarn  popuium  nofintm  per- 

nihtl  aliud  quam  fimuLata  O  ^6la  m  quibnf'  ^noverunt ,  providentiam  in  nobis  Rcgiarn  ^ 

foUici- 


2,8  o  De  FacinorihHS^  (^c.  Te 

fotlkttami  cju^  unufcjuifqno  Rex  fm  iu- 
fltis.(s^  prudens,  rebut  ita  contingenttbus  &  fefe 
habettbm.frjtditm  effe  debety/jecefario  excttat. 

Ac  propterea  citm  ceruotes  fa6ii  ftmus^ 
qmdhoc  prxcipue  temporc  major,  ^uam  antc- 
hac  unquam  ^  Recufantium  numerus  in  hanc 
noHram  Vrbem  Londinenftm  venerint^  licet 
fer  Leges  Regni  noflri  certis  iimitihu^  circum- 
fcriptt  ejfcy  S"  i»^^^  ^uinque  Hla  milliariapro 
habitatione  ivfis  defignata ,  mancre  debebant: 
certo  mbis  conjlitutum  ejl  revocare ,  ftcutiprio- 
rem  omnem  in  hunc  locum  redeundi  datam  U 
centiam  per  prafens  Edieium  revocamm.  Et 
qtianqnam  hoc  tempore  ,  c^uo  farlamentum  ha 
beriy^  inauguratio  filij  noflri  primogeniti  i»Jli- 
tui  debet ,  eos  hic  tolerare  perimportunum 
periculofumft^  (jtnm  &  ob  caufamParlanjen- 
tumndfirum  humillime  recjuifivit ,  utuniverfi 
ad  domicilia  fua  remttterenttfr  ,  &  urbs  hac 
ab  illis ,  pro  Inauguratione  dicli  nojlri fi-  ij  cha- 
rijsimivacuaretur  :  nthilomint^i  tamtn  canjue- 
i£  nofirxtantumbonitatis  rettner'  conjli.uium 
nobis  eft  non  refptciendo  ultas  ipforum  vafras 
machinationes  aut  fencula  ,  tju^  ttmpore  hoc 
durante  i  <de  nobis^in  recompenfattontm  di^At 
noJtrA  clementtA ,  provemre  po(]tnt  \  ut,  confi- 
deratis  ntgotijs  tpforum  gravt„rib'^  ■,  privatum 
ipfofurn  fiatum  attinginiibm  cf.jt  foriaffc^ 
adhuc  tnproximo  termino  peragenda  ioaberent^ 
ipfis  terminumttfque  ad  ulttrnum  lunij  prelon- 
gare  velimtts  :  intra  cjuod  temptts  ad  domos 
fuas ,  (f  ad  ea  loca  ,  ad  qu£  per  Lrges  re- 
mijfi  funt ,  redeunto  ^  nec  unqunm  pojlhac  ad 
hanc  urbetn  neftnm  &  Camcram  Londincn- 
femy  rel  ad  Aulam  noftram  y  nec  ad  Anlam 
dtle6iifiim<t  Regtn£  noftrtt.  conjugis,  vel  chanf- 
fimi  Principis  noftri  ftiij  ,  quocumcjue  loco  fit 
intra  decimum  ab  hac  ttrbe  Londimnfi millia- 
rium  fine  fingularivenide  impetratione^  rtmpa- 
re  prafumunto  eitm  Leges  noftras  contra  trauj- 
greffores  quam  ftr'i£itfime  exf  cutionimandare, 
(^  fummum  illum  Aitthoritatis  noUrA  contcm- 
ptum  fevertjitme  vindtcare  decrettim fit  Lt  fi- 
vtiiuer  juxtadi^am  humiUtmam  chartfumo- 
rum  fubditorum  nnftrorum  in  Parlarnentocon 
grcgatorum  petitignem  omnibus  fupiriorlbtes 
Magiftratibtts ,  in  omnibtti  hujus  Rcgm  na- 
ftri  porttbtis  ,ftrt6itfttme  mandandam  decre- 
vimtit ,  ut  jtixta  Leges  nofiras ,  ab  omnibus 
Papiflis  inobedtentid  convi^is ,  omnia  arrna , 
pulveres  tormevtarios.,  ('t  qua  ejufdem  funt 
generis  ,  f«<€  quftjue  five  impropria  ha- 
bet  poteftate  ,  ftve  apud  alium  depofuit  y  reci- 
piant ,  ^  providiat.t ,  ut  be//e  cuftodiantur ,  & 
fecundum  l/ges  deponantur,tantum  ipfts  pro  ne- 
ceffaria  domum  ^  fui  defenfionercHnqffi  ntes. 
quantum  per  Ifjics  comeffurn  eft.  £^a  in  rcy 
ctim  'JMagtHratus  noft''i  h.iBenus  nimis  neglt- 
gentcsfueri/it  i  fi  exprejium  hoc  noftrumman- 


sviTARVM.  Liher  III. 
datum  vel  negleflttm  ,  vel  executtoni  non  fa~ 
tis  dtligenter ,  ut  decet ,  datnm  ,  deprehende- 
rimus  y  per  fevertftimaspoenas  tpfisnoturn  ft' 
ciemt^s  y  quarn  grave  delt6ium  fit  ^  in  Regijs 
noftris  mindatis,  pr/efertim  i»  rebus  talismo* 
menti  negitgentem  effe. 

Et  quandoqtiidem  lefuitA  ^  Sacriftculi  ma- 
jori  nttmero  »unc ,  quam  antehac  unquam^  tam 
per  totum  noftrum  Regnum  ,  quam  in  Vrbe^ 
no^ra  Londmerfti ,  circumvagantur ,  non  fo- 
lurn  gregatim  ad  Domum  noiirarn  venientesy 
maxtmo  cum  Authoritatis  ^  Legum  noHra- 
ritm  rontemptu  ,  veritm  etiam  permixta  fibi 
taltitrn  perfonarum  particulariumcaierva,  qu<t 
pofieaquam  carcertbta  detentx  ^  ptr  Leges 
nostras  conviiiA  ,  ^  nthilominus  tamen  (  ex 
bonttate  noHra )  e  Regno  fub  hac  conditionet 
ne  unqu.im  redirent ,  deduiiA  fuerunt  in  Re- 
gnumredire  aufa  funt ,  maximo  cum  fummA 
erga  eos  bonttatis  ^  clementiA  nosirA  con- 
temptu ,  mantis  nofiras  ad  juftifitmas  pcenas 
provocantes  :  Nos  ad  tales  abuftfs  co^Ju- 
fiones  in  pofterum  pr^ventendas ,  om^aLus 
iftis  Legibus  frfna  ampUus  no  t  tnhibere  ,  jed 
eafdem  ,  ut  ratas  ^  pro»t  decet  exerutionicon- 
tra  ejufmodt  tranfgreffcres  mand^re  decrevi- 
mtis.  Et  quontam  jemper  preni  fumtn  ad fe^ 
veritattm  altqua  dementta  hifttA  parte  tem- 
perandam  (  ncn  jam  refr>icie  jtes ,  quod  ftatim 
in  primo,  &c  ptftea  in  quarto  Regni  huju^  nff- 
ftri  anno  ,  per  duo  dtvetfa  clementiftima  Edi- 
iia  ommbH^  Sacrifcutts  lefuitts  certum 
diem  prAflttutmm  ^  anfequem  ex  nofttis  di- 
ttonibus  difcederent  ■  gravtfttmis  etiam  pa^ 
nis  .y  ft  in  Regnum  noHrum  redire  audtrenty 
propofitis)  decrevtmus non  obUante  prAce- 
dentts  nofirA  gratta  contemptu  ,  ad  duas  tllas 
priores  profecliones  ipfis  indiclas ,  ettam  ter- 
tiam  adtf  ere  \  ac  propterea  per  prAjens  hoc 
ediittim  declaramus  ^  promulgamus ,  quod  d- 
mnihw  lefunis ,  Scholaribtu  ,  ^  CAferts  cujuf- 
que  conditionis  Sacn^culu  tn  hoc  Re<ino  nunc 
ag€ntibi4s ,  tam  ijs  ,  quos  carcenhui  liberare^ 
voluertmus  ^  qui  nondnm  in  vincula  (Onje^i 
funt ,  lihere  &  ^ute  ex  n  ftro  difiederg  It  eat-, 
fi-  ut  tn  hunc  finem  ad  quemdam  noftrum 
portum  ante  4-  iultj  proxtme  venturi  fefe^ 
confcrant  ,  ac  ipfi  primd  eccafione  in  exteras 
Regiones  tr  ijciant.  Admontmus  &  certos  fa" 
cirnns  dtiios  Ufuitas  .,Scholares (ir  cujufcun- 
qne  generis  sacrificulos juxta  dtiium  noftrum 
pla  i  fum  di(cedentes  ^  ut  efy  cateros  om  ^/es.^ 
qui  antehac  per  clementiarn  noftram  eadem 
lum  condttione  libertati  fuere  rejiituti.,  quodt 
fi  quifquam  ipforum  podhac  in  Regnum  hoc 
niftrum  reverti  at^fus  fuerit fanguis  ipfo- 
rum  fuper  proprio  ipferam  y  atque  etiam  eo- 
rum ,  qui  tpjos  mifertnt ,  captte  effe  debeb.tt , 
quandoquidcm  hoc  factentes ,  non  folum  tn 
poenaSi 


De  FacmoYihmi  Iesv 
peefJ^:  qu^  kges  mfira.  ipfa  mi»a;jtur,  verum 
ettam  eas.vfiuts  jummm  (^(uperbm  cUmentU  bo- 
mtattfj,  noftrA  erg/t  eos  o/ienpe  csnt€mptft<  ipfis 
pariet.fiCHrrent.  Et  lugenere  (  ne  quifquam 
gnorantiam  legum  nofrarum prxtendere  pojiit:) 
Fntverfi  lejuita  &  Hacuiiculi ,  cu\ufcunque^ 
fmt  Ordinis  ,  ipfornmque  mi(forts  hoc  Edi6io 
aimonexitur  ,  nt  fibi  caveant  ,  fapra  id  quod 
per  clementiam  noflram  ip(ts  indultumeft.arrt- 
flius  altquid  a  nobis  petere  ,  quo  i»  Rignum 
hoc  nofirum  redire  pofimt ,  propterpericula  no- 
tipmi  >  qi4£  ab  ipfis  jvre  timentur,  ^  foUicitu- 
dinem,  quam  pro  bonts  tiofiris  fubditu  gerere  de- 
crevimm.quo  a periculis  corporis  &  animA-,  qu£ 
a  lefuitarifm&c^terorumSacrificulorimddBri- 
na  ijs  imminentjiherentur ,  cum  horum  in  hoc 
Regno  aHiones  ^  fludia  ad  nullum  aUum  fco- 
pum  tendant,  quam  ut  animos  optimorum  fub- 
ditorum  noftrorum  a  debita  ^  Deo  a-  nobis  obe- 
dtentia  avertant. 

Et  quia  denique  horror  immanifiim£  Pro- 
ditionis  pulverariA  animas  Parlamenti  no- 
ftri  occupavit ,  &  i^fuper  ,  inter  catera  >  lu- 
ramentum  Fidelitatis  nobis  a  fubitis  noftris 
prdfiandum  tantopere  a  Papa  {..yfjfeclis  ipfini 
fippugnatum  fuit ,  ut  ipfi  calamum  arriperc^t 
(jr  caufd  Kff/Ira  ,  qifA  luramentum  illud  ft>e- 
Bat  ,  defenfionem  Jufcipere  cogeremur  ( qaod 
quanlvis  PapA  odiofifiimum  ejfet  ,  fummi  ta- 
men  favoris  clementtA  opui  fuit  erga  tam 
multos  nojlros  fubditos  ,  qui ,  licet  fuperfti- 
trone  Pontificia  exc£cati  ,  animo  tamen  erant 
parato  ,  ad  obedientiam  nobts  pr&ftandam ; 
in  quo  etiam  inter  hujus  conditionis  Papifiast 
^  alterum  illud  peftiferum  gentu ,  qui  fupra- 
diBas  damnatas  ^  malediSlas  do6irinas  ^  ar- 
ies  cornmifcent  ,  difcritnen  habitum  fuit  :  ) 
Nos  confiderantes  ,  ^uod  diSittm  luramen- 
tum  difcrimtni  vero  dr  clementi  inter  duo  i- 
fia  PapiHarum  genera  faciendo  ferviat  ,  ut 
jam  di£ium  eft  ,  non  pofjumut  quin  omnium 
bonorum  noflrorum  fubditorum  faluti ,  ^  ma- 
gnorum  hominum  dete6iioni  peropportunum  e- 
xifiimemus  ,  ut  in  psfierum  in  generali  hu- 
im  luramenti  apud  omnesnoftros  fubditospro- 
mottont,  maior  quam  antehic  mquam  cura  ad- 
htbeatur.  k^c  propterea  exprefium  nodrum  De- 
cretum  eft ,  omnibufque  finguUs  nofiris  Epi- 
fcopis  ,  ludicibus  Civilibns  ^  Criminalibustat- 
ijue  omnihus  alijs  mfiris  (JMiniftris ,  quos  hoc 
Attinet  ,  ftri^tfitme  mandamus  ,  ut  illud  ab 
omnibus  iUis  perfonis  ,  (^in  omnibus  rebus, 
quihus  leges  fieri  iubent,exigant  ffcientes^Leges 
ipfos  hac  autoritate  non  ornaffe  ,  ut  hoc  pfo  libi- 
tu  facere,  ^  omittere  pro  bemplacito  liceret\Ve- 
fum  nos  hoc  ,  tamquam  neceffartum  ac  debi- 
tum  officium  ipfis  mandatum  (jy  impofitum  ,  ve- 
lut  ptrfonispuhlicis ,  &  a  nobis  fro  maxime  fi- 


if  ARVM.  Liher,  TIL  i8i 
deltbus  hahttis,  pro  hono  (jr  fecuritite  noftra  fta- 
tufquenoftriy  ab  ii  forum  manibus  poftulaturos. 
Datttm  in  Palatio  nofiro  VVhitehalltj  i.  lunij-, 
Regni  nofiri  CMagna  BritanniA  ,  Francia.  ^ 
HyberniA  anno  o^avo. 

Deus  cuftodiat  Regcni. 

Hanc  Inquiiitionem  6c  profcriptioncm 
Anglicanam  in  Prod.tores,  vcnefico5,par- 
ricidas  inft^cmamjGtetfchcrus  lefuitacon-  '' 
traSteniuin  cum  Hifpanica  confcrfjOcca-  \ 
num  feiliectcum  Limago  noftro  ,  &;  cle-  • 
phantum  cum  formica.  lLvyA.eA<n^  hanc  mi- 
rarcr ,  nifi  ex  folo  Grctfchcro  frons  Ic- 
fjitarum  omnibus  noia  cflcr.  Qu's  enim 
non  ridcat  ,  vel  poiius  cxfecrcuif  impu- 
dcntiam  cju'; ,  aftirm-antis  nihil  certius  ex- 
pedandum  Papiftis ,  quam  caiccrcm,  cxi- 
lium,  &,  uc  ahus  Icfuiia  ioquiau,  rotas,  ca- 
taftras,catapultas,fnxoria,pug'!Urisnianus 
fcrrcas,  ollasa^ficas,  &  SttiiUa  tormcnta, 
in  ilHs  Provinciis  &Civitaribu5  ,  qnas  fo- 
lus  Luihcrus  vcl  Calvinus  occupac.  Rcfu- 
tat  fatis  lefuicas  Ecclcliarum  ftatus ,  qui  cft 
in  Gcrmania ,  Gallia ,  Belgio  &:  aUis  in  Re- 
gnis.Vbi  cnim  vel  fando  auditum  eftja  Lu- 
thcranis  vcl  Calviniftis  cbmbuftos  hctero- 
doxos  ?  Vnum  vcl  altetum  nominabunt, 
qui  capitis  (upplicio  affcdi  funt:  fcdcau- 
fam,  fat  lcio  ,  non  exprimcnt ,  ut  ita  corum 
ignari,qua:  gcfta  funt,Galvinian6s  effecru- 
dclcs  ftatuant  :  multo  minus  aliquid  ad- 
dcnt  dc  rogis  Hifpanicis,  lanienis  Gallicisj 
fuppliciis  Belgicis  ,  conyurationibus  Bri- 
tannicis ,  cxiliis  Carinthicis,  turbis  Poloni- 
cis,tumultibus  Suecicis  &  motibus  Vnga- 
ricis. 

Compcchenii  funt  etiam  Anno  1606. 
duo  alii  ex  Icruicis  conjuracionis  h'jjus 
confcii  in  Anglia  ,  &  ad  Rcgem  addudi : 
Ex  corum  uno,  Parcio  ncmpc,  Sociccatis  in 
Anglia  Provineiali,  Rcgc  prseicnte,  quae(5- 
lum  cft  primo ,  Pofiitne  Pentifex  Romanus  ex- 
commumcare  lacobum  prAfentem  ^nglix  Re- 
gemfc^MV  teipondir,omncs  Catholicos  fuifle 
haftcnus  &:  e(Ic  adhue  in  illa  fentcntia ,  li- 
ccie  fuiiimo  Pontifici  ,  tanquam  fummo 
Chrifti  interris  Vicario,  omncs  Reges  62 
Principes  harrcticos  cxcoramunicarc.  In- 
ftantibus  vcro  Confiliariis  ,  non  efTc  hos 
dircdum  refponfum  ad  propofitam  qua:- 
ftioncm  ,  refpondcndum  cnim  cffc  pras- 
cise  ad  hoc  ;  Vtrum  Paulus  V.  Ponttfexmo- 
do  RomA  refidensy  pofiit  jufte  excommunicare_j 
lacobum  /•  m.igna  BritanniA  Regna  hoc  tempo- 
re gubernantem  f  illc ,  rcfpondifTc  fe  in  gc- 
ncre  ad  piopofitara  quaiftioncm  cx  mcn- 
nn  te 


lejHttit' 
ru;n  iri. 


2.8i  I>e  FacimribHS ,  zs^c.  Ie 

Tcomnium  Caiholicorum  ait  vclleque  in 
rcfponlione  iila  acqujcfccrc,  CLim  in  indi- 
yiduo  rcfpondcrc  aut  dcfinirc  vcllc  ,  quid 
Paulus  V.Pontifcx  Max.m  lacobum  I.  pof- 
fit ,  majoris  cflct  auihotiiatis  ,  maturioris, 
confiUi  &:fupcrioris  arbitrii,peiii  jg!tur,lS- 
bi.quod  falccm  in  alicnam  mcffcm  mitte- 
re  noht,ignofci-  Quaefitum  dcindc  cx  illo 
cll,  Angli  omnes,  aui  Afjglicanam  confcfto- 
nem  fequuntur  fmt  h^retici  ?  Rcfpondit  illc, 
Quicunquc  fcicntcs  volcntcs ,  ab  Eccicfia 
Catholica  Romana  divortium  faciunt ,  in- 
quc  co  pcrfcverant,funt  h^rctici.Vrgebant 
„  iWhreJponfionem  magu  ad  Anglos^eorumqu^ 
Religionem  appUcandam  e/e,2H  il!e  in  hoc  fuo 
gcncrali  rcfponfo  fubftitif,nc  in  prima  qui- 
dem  quxftionc  \xfx  Majcftatis ,  in  altera 
vcr6fra£la:  fcu  pcrtMtbaia:  pacis  publicac 
rcus  ficrcc,  Qua^fitum  porro  cfk^An proditio 
proxima  ,  fuaauthortlate  ,  confilio  ^  prxfcitit 
failaeffet  ?  Ulc  ncgando  rcfpondit ,  &  ad- 
junxit  fimul  ,  fc  detcftati  cx  animo  tam 
horrcndos  conatuscontraMagiftratum  lc- 
giiimum  conccptos,  judicarequc  autorcs 
non  co  tantum,  quod  ahqui  eorum  jam  fu- 
ftinuiflcnt ,  fed  graviori  etiam  fuppHcio, 
(  fi  tamcn  aliquid  gravius  cxcogitari  pofTct) 
dignos  eflc.  Poftrcmb  quajfitum  cx  co  fuit, 
autor  effet  lihelit  cujufdam  ,  contra,  i?4- 
ium  Regls  ^  Regni  L^»glica»i  confcripti^.  Rc- 
fponditille,  autorcm  fe  non  cffe ,  vidif- 
fe  tamen  iftiim  libcllum ,  &  in  multis  cor- 
rexiflc,cum  quicquidin  Provincia  illaa 
Societatc  confcribcrctur ,  ccnfura:  uti  fuac 
fubjiciatucncccffe  omnino  effct.Hoc  audi- 
to  in  carccrem  utcrque  mandato  Rcgis 
cranftati  funt. 

Annoctiam  i^oy.Icfuitaquidam  inqua- 
tuor  partcs  diffcdus  eft,  qubd  in  contumc- 
liam  &  contcmptum  mandatorum  Rcgio- 
rum,  Saccrdotcs  aliquos  fui  ordinis  creare, 
in  locis  oecultis  concioncs  habcrc,  &:  po- 
pulura  ita  doGcrc,  qubd  Rcxin  Ecclcfiam 
jus  nullurahabeat,  Pontifcxcjus  caputfit 
&  fubditi  ad  fcrvandam  Regi  fidcm  non 
tcncantur,aufus  fucrit. 

Q VEREL A 

Anglicani  Cleri  ^^/Clementem 
Vlll.pontificem  Romanum  de  multis 
ac  variis  I E  s  v  i  t  a  R  v  M  (lucliis,dolis, 
impofturis^tc  fraudulemis  adionibus 
in  Anglia,Bclgio,  RomceiT^alibi. 

lE.sviTARVM^ty?^ad  Reginam  Eli- 
s  A  B  E  T  H  A  M  ife^antia. 


viTARVM.  Liher  II  r. 
„T7Lifabctha  in  AngUa  rcgnantc,non  ^^^'^* 
»  XLmodo  ncglcda  focrunc  rauha  mcdia^^J^/"" 
jjadRcgDura  iUud  convcrcendura  propo-  muUorii 
„fita  ,  lcdeorum  loca  proptcr  iibcllos  fa-  '"J^X" 
„raofosquam  plurimos ,  ruraorcs  annuos, 
raenftruofque  futura:  invafionis,  aiiafquc 
„  mohtiones  fr cqucntes  a  Icfuitis  folis  pro- 
5,  fc£tas,tam  gravis  tot  annorum  pcricquu- 
„  tio  cxcitata  cft,ut  magnum  Cathnlici  no- 
„  minis  cxtetminandi  pcricuiura  ixpe  im- 
„  mineret.  Et  quamvis  ad  rainucndam  ha:- 
„rcticorum  fupcrbiam  dcbita  &c  propor- 
jjtionata  racdia  aifuracnda  cfTc  non  infi- 
„  cicmur,mulratamcn  in  raateria,utappcl- 
„lant,ftatiisoranibusCatholicis  objeda,  fc 
„obtulerunt,  qua:  Sacerdotcs  cum  plcbo 
„  Caiholica  gravitcr  otfcnderent. 
„  I.  Saccrdotes  in  Angliara  miffi  ,  fub 
„  Alaniaufpiciis,  cx  inftitutionc  Pontificis 
„prohibiti  ,  maicriie  ftatus  fc  immifccrc, 
„poftaliquot  annos  ,  Icfuiias  fub  eadem 
„  conditioncjin  fubfidium  afciverunt.  Eam 
„  tamcn  coditioncm  violabantj  quam cum 
„  Saccrdotibus ,  &c  cum  Laicis,  in  quorum 
„  domibus  excipiendi  cranc,  padi  fucranr, 
„  quam  corura  Gcncralis  in  fcriptis  fub  o- 
„  bcdicntia  illis  raandavcrar  .•  quam  Rcgu- 
„lam  fu3E  Religionis  fundamcntalcm  fa- 
,)  ciunt  ,  nc  fcilicct  Uijcrclis  Don^iinorum 
„tcmporaUum  fc  ingcrant,  ut  ex  libro  Re- 
,,  gularum  imprefro,paccc,  quam  ubiquc  ab 
„  illis  obfcrvari  Erancifcus  Monianus  in  A- 
„  pologia  Icfuitarum  profitctur. 
„  z  Icfuita;  libcllum  fuppliccmad  Eli- 
„  fabetham,  typis  imprcfTum,  cdidcrunt.In 
„  eoillam  Rcginam  omaibus  rcgiis  virtuti- 
„  bus  ornatam ,  &  totius  illorum  jufta:  fpci, 
„  poft  Deum  ,  anchoram  appcllanr.  In  co 
„  profitcntur  ,  fc  ab  Elifabcthjc  partibus 
„futuros  contra  Pontifiecm  .{lomanum  , 
„eriam  pro  caufa  Rcligionis  Caiholicar 
„  Angliam  invafurum  ,  ncc  alitcr  fcnti- 
re  qucnquam  Catholicum  ,  nifiignoran- 
„  tcm  aut  fcrupulofum.  In  co  etiam  co- 
„  ram  Deo  &  Angelis  proteftantur,  fc  im- 
„  muncs  cfTc  &  forc  ab  oranibus  contra  E- 
„  lifabciham  molitioriibus,propter  quas  ta- 
„  men  quam  plurimos  ab  Elifabctha  mor- 
,,teafFddas  novcrant  :  Q^x  Icfuitarum 
„  purgatio  t^ntum  non  crat  Saccrdotum 
„  accufatio.  In  co  multas  alias  abfurdil- 
„  fimas  adnlarioncs  congerunt.  Adulafio- 
„  ncs,reclamantc  ctiam  confcicntia>ciFuci- 
„  tas  appcllare  po(rumus,qubd  quam  lauda- 
„  vcrant  vivam ,  vitupcrabant  ftatira  raor- 
„tuam. 

„    Robcrtus  Pcrfonius  pro  morc  fuo,libtu 
„  dc  Convcifionibustribus  Angliar,ab  alio 
„  quodam ,  nominc  Harbsfildo  ,  infignifti- 
rao 


Dc  Feicmoribas,  &c.  Iesvitarvm.  Likr  llL 


283 


„  mo  Dcdore  compofitum  »  fuo  nominc 
„promi)lgavir.  Duas  prxfigit  Epiftolas,  u- 
„  nam  viva  Eiifabeiha  faaam,in  qua  illara 
commcndat  ,•  aliam  mortua  Elifabciha 
„  factam,in  qua  iilam  condcmnat:  uiraquc 
„  jam  in  codcm  voluminc  junda  circum- 
„fertur. 

„  3.  LibrumTitulorumadRegnum  An- 
„g(iarpro  Infanta  Hifpaniea  compofitum, 
„  infulfitatis,  fcditionifque  plcniirimum>ad 
„augendam  conira  Sacerdotcs  fufpicio- 
„nem  ,  fub  nominc  Saccrdotis  fccularis 
„  Dolmanni  viti  fingularis  meriti,promul- 
„  garunt. 

„  4.  Affafinos  ad  occidcndam  Elifa- 
„  bctham  fubornaios  ,  cx  Hifpania  ad  Sa- 
„ccrdotcs  aliquot  in  Angiia  ,  quorumu- 
„  nus  crat  pixfatus  Dolmannus,  qunfi  cx- 
,,dis  oompliccs  ,  mifcrunr.  Vnde  Sa- 
„ccrdotcs  ilii  ,  corumque  amici  ,  non- 
„nulli  magna:  nobilitatis  viri  ,  in  maxi- 
„mum  pcriculum  con;e£li  ,  fed  propter 
„  pcf fpedifijmam  corum  innoccntiam  mi- 
„  rabilitcr  libcrati  fun^ 
„  5.  Sacerdotcsillos,  aliofque,  quorum 
„  intcgriias ,  &  in  patriam  dcbita  afte<flio 
„  jam  clarcre  ccrpit ,  infamarc  non  ceffa- 
„  runt ,  &  magis  quam  antea ,  tanquam  ni- 
„  mium  a  Magiftratibus  favorem  cx  ne- 
„  cctfaria  innoeeniise  defenfionc  confc- 
„  quutos.  Scicbant  cx  illo  favorc  Sacer- 
„  docibus  impense  plurima  plurimis  Ca- 
„  tholieis  bona  obtingcrc.  Seicbant  ex  co 
,,favorc  honorcm  &  incrcmcntum  Rcli- 
„  gionis  Catholicje  proveniflc.  Sed  Reli- 


„  quam  contra Elifabetham:&  forie  raagisi 
„  pcrfcquutionis  caufam  valde  promo- 
„  vcar,  nc  omnibus  criminc  involutis  fedi- 
j,  tionis,  Rcligio  Catholica  exo.^a  fiar,cura 
53  multarum  animarum  dctriracnto,opciie- 
„  prsetium  cft  ,  ut  Saccrdotum  innocer^cia^ 
„  moderni  RegisPritannix  juftse  cxpcda- 
„  tioni  rcfpondiflc  apparcat,in  iis  przecipue 
„  rebus,quarum  veritas  appareie  debet. 

Gefta  Iesvitarvm  ^tilACOEVM 
Regeni  Britannie  r^atremqne 
Jj^eBantid. 

j>  A  Multisannis  fic  conftat  ,  ut  nulla 
„  XjLtcrglvcrfj^tion.;  cclari  jroftic  ,  Icfui- 
„  tas  manibus  pcd  buiquc  ^  ut  ajusit ,  iabo- 
„raflc  ,  utapud  CatholiGos  Ai)glos  gra« 
„tiam  populafcm  aucuparentur  ,  Saccr- 
„dotibus  averfione  conflara  ,  &c  prasci- 
,i  pue  praetcxtu  ad  fpcciem  pulchro ,  quod 
„  Sacerdotcs  Regis  ScotiiE  ,  qui  elTct  ha;re- 
„  ticus ,  favcrcnt  titulo  i  leruii.-e  vero  labo- 
rarentadfccptrum  Anglia:  cvehcrc  per- 
„  fonam  Caiholicam  ,  vcl  Hifpanum  ,  vcl 
„  Hifpanam ,  vcl  Parmenfcm  ,  vci  Sabau- 
„  dum,  vcl  qi-iintam,  vel  fcxram,  vel  nefGio 
,,  quotuplam  perfonam  (  pro  bono  Socie- 
„  tatis  omni  vcnto  vclificare  decreveruni) 
„  fcd  fcmper  Catholicam.  Vndc  confc- 
„  qucns  crat  ncce{fari6,vt  Rex  Seotise  tan- 
,j  quam  perfona  ijiidonca  ,  nihil  in  fe  rc«- 
j,  gium  habcns  ( id  quod  fcdulo  fadum  cft^ 
„  iraduccrcrur.  Ncc  dcfucrunt  molitioncs 
„  lefuitarum  varia: ,  ut  Rex  Scotia:  Anglicc 


„  gionis  &  rcbellionis  pcrfpeda  diftcrentia  „  Regno  privaretur:in  quibus  camcn  omni 


,cumhonorc  ctiamSaeerdotum  conjun- 
„  d\a  ,  rasgnodefignationibus  Icfuitarum 
„  non  potuii  non  effe  prxjudicio  ,  qui  Hbru 
„  dc  Rcformationc  Anglicana,taquam  cx- 
„  tindo  Clcro,  aut  mox  cxtingucndo,  con- 
„  fcripferanr,in  quo  taquam  oraniu  Dorai- 
„  ni  dc  difpofitionibus  Epifcoporu  &Epi- 
„  fcopatuum,de  rcdditibus  omnibus  Ecclc- 
„fiafiicis  in  maflam  rcdigendis  &  diftii- 
„bucnd!S,de  proccribus  in  ordinern  coge- 
„dis,  dca.iisOfdinibus  Rcligioforum  vix, 
,  auc  nc  vix  «.luidsm  admittendis ,  de  Pro- 
:vincialibus  lefuiticis  loco  AbbaiumBe- 
jnedictinorum  crcandis ,  decmolumentis 
,*dfummum  Pontificem  provcnientibus, 
>j  dquinqi^cnnium  in  ufum  lefuitarum  in- 
>,  t  rvcrtcndis ,  pra:ter  multos  alios  articu- 
j)  lc  dctcrminavcranr.  • 
»    >Jcc  horum  meraoria  jam  fuifTct  rcfri- 
jj  caida,  fi  fimul  eurri  Elifabctha  molimina 
„Icfurarum  teiminum  fuum  habuiffcnt. 

lara  eroquia  perpctna  corumfcries,non 
„  minis  eontra  lacobum  AngUac  Regcro, 


bus  dieunr,non  dcfuiffc  cis  fummi  Ponti- 
„  ficis  confenfum. 

Liber.Titulorum  ab  illis  confcriptus 
„  cft  pro  titulo  Infantrc  Hifyauicx  ad  Rc- 
„  gnum  Anglia:  contra  titulum  RcgisSco- 
„tiac.  Adillum  librum  titulorum  additia 
j,  poftca  divulgata  eft.in  qua  omnis  meiio- 
„  ris  noteCatholici  Angli  afrcriauiiffedfal- 
„  fiffimejScoticotHulo  rcfragati  e_fle. 
jj  Anno  1589.  Cijm  Rcx  HUp^mx  Phi- 
„  lippus  1 1.  in  CoUcgio  Anglicano  Val- 
j,  lifolcti  cxciperetur ,  modcrantibus  eam 
„  adioncm  quatuor  Icfuitis ,  quorura  unus 
„  crat  Robcrtus  Pcrfonius,Oratione  publi- 
„  ea  unius  Angli  cx  perfona  omnium,  c- 
«blati  funt  ci  animi  ,  vircs,  conatus,  ftu- 
„dla,  vita^,  morcefque  non  corumfoiiiras 
j,  qui  in  Collcgio  erant ,  fed  &c  parcntum , 
„ quos  habebanr,amicorum,neccflariorum 
„  &  Catholicorum  omnium  in  Anglia ,  uc 
„patctex  hbroad  rci  racmoriam  ab  illis 
„imprefloanno  1595. 

„  In  Gollegiis  Anglicanis  VaUifoIeti,&Si- 
nn    X  vili^j. 


Ve  Facmorihus  y  C^c.  Ies 
„  vilix  ,  induai  func  Angli  Icfuitarum 
'„fraudibus  &:minis,  ut  titulo  Infanie  ad 
„  Regnum  Anghcanum  fubfcribercni ,  &i 
in  miflionibus  ad  Angliam  fubfcriptum 
„  titulum  promovcrent:  quamvis  nonnulli 
„  fubfcriptioncs  has  alibi  procuratas  fuilTc 
^affcranr. 

„  Aichiduci  Albcrto  6d  Infantx  intima- 
„  runt,  tot  pro  illis  obfidcs  cffc,quot  Angli 
„  in  Scminario  S.Audomaii  nuttircntur. 
„  Infantam  Hifpanicam  ,  vcnicntem  in 
„  Belgium,dchbcrarunt  tituloRcgin^  An- 
„glix  infignirc.  Hoc  ciim  notum  ciTct  fa- 
„  dum  in  AngUa ,  magna  tumultuum  Bcl- 
„  gieorum  occafio  fuit. 
„  Quituor  hbros  contra  vcl  titulum,vcl 
„  pcrlonam  Rcgis  Anglia:  fcrif'fcrunt,  aut 
„  ialtcm  impnrai  feccrunt.  In  eorum  uno 
„  Natahtia  Rt-gis  taxantur,  ut  Matcr  infa- 
„  marcturj&  Rex non  minus  quam  EUfabc- 
„  tha  eonira  Rcligioncm  perpctuo  irtitare- 
„  tur. 

„  CumOglcbcin  quidam  miflus  fuiffer, 
in  Hifpaniam  ,  tradaturus  de  foederc in- 
„  tcr  Hifpanum  &c  Scotum  ,  articulos  indi- 
„  gniffimos,&:  plane  infames  eontra  Rcgcm 
„  Scotiac  cxhiberi  proeurarunt,nc  cum  Rc- 
„  gc  Hifpaniarum,fasdus  iccrctur. 
„  lo  primainvafionc  AngHjeab  Hifpanis 
„fada  anno  158S.  notum  eft  ,  qua:  eotum 
„ctcatura:,abillis  fubornat^,  RcgcmHi- 
„  fpania:  commovcrint. 
„  In  invafione  anni  i^p^.praetcr  fccretio- 
„  ra  auxilia  fua  ,  ptomifcrunt  Rcgi  Hifpa- 
„  niarum ,  fc  cum  clafTc  Saccrdotes  ctiam 
„  Anglos  mi{Turos,qui  caufam  Hifpanicam 
„  apud  Anglos  promoverent.Multi  autem 
„  cx  Saccrdotibus  A.nglis  ,  quod  hoc  rccu- 
„  farcnt,  multas  indignitatcs  a  Icfuitispaffi 
„  funt. 

„  Ad  invafioncm  anni  i^^y.varias  fraudes 
„  cxcogitarunt  ,  ut  Rcgcm  Hifpania:  per- 
„  movcrcnt. Vna  cratjRobertus  quidam  E- 
„liotus  Anglus  in  Hifpaniam  cum  navi 
„  propria  multis  rcmigibus,  aliifquc  militi- 
„  bus,!lli  pro  temporc  fervicntibus,appulit. 
„  Induftus  eft  a  Iefuitis,ut  fc  Comitcm  An- 
„  gliac  cfle  fingcrct,ab  aliis  proceribus  mif- 
„fum  ,  ad  pcrfuadcndum  Rcgi  Hifpanias 
„  cxpeditioncm  AnglicanaraJd  quod  pr^- 
„  ftiiit,paratiflima  Anglorum  auxilia  pro- 
„  mittcnsjdcdudus  ad  Rcgcm  a  Tancrcdo 
quodara  lefuita  Anglo,a  quo  fociifq;  aliis 
„ad  iftam  impofturam  cfformatus  erat. 
„  In  Scotia  proccrcs  quofdam,Hunllciu, 
„  Arrolium,Angufium  &  alios,  tanto  odio 
Calvinifrai  ibi  dcvaftantes  orania,pcrci- 
tos  invencrunt,ut  ad  Icfuitarum  irapcriu, 
o  charcas  albas  fubfignatas  in  Hifpaniam 


VITARVM.  Lther  II L 
„  mitterc  non  vercrcn,tur,nccx  parte  Sco- 
„  toruinaliquiddeeflctad  Calvinffmum  c- 
„  vcrtenduro.Pprmifit  Dcus  (.^d  caftigandii 
„fone  Icfiiirarum  fuperbiam  )  chanas  al- 
„bas  inrcrcipi  .•  undc  Bringihonio  latori 
„  mors  confcquuta  eft,proccribus  exilium, 
„  Caiholicispericulura,  h^ercticis  infuhs- 
„  tio,  Rcgi  Scoux  fufpicio,  &  ardior  cura 
„  Anglia  conjundio. 
„  Proccies  cxules,quia  confenfum  fuura 
„  rccufavcrantjUtrcdditus  Monaftcrioiu 
„inScotia  lcfuitis  perraittercnt ,  rcfpon- 
„  fum  acccpcrunt ,  nih:l  illis  fubfi  Jii  cxpe- 
„dandum  cflc,nifi  Infantam  contrapro- 
„  prium  Rcgem  ad  Regnura  Anglia:  capef- 
„  fcndum,  adjuvarc  fi Jcra  darcnt.  Indc  in 
„  Scotiara  coinmcarc  coadi  funt ,  &  cum 
„  proprioRcgcincolumitatcm  3  ut  pctuc- 
„  runt,  pacifci. 

„  In  invafionibus  Hybernis  ab  Hifpano 
„  fadiSjfilcfuif^  negarcvellcnr,eorum  raa- 
„nus  fuifl"cpra:cipuas'ininftigando  Hifpa- 
„  nos,pr^ter  alia  arguracnta bcne nota  Rc- 
„  gi  Britannia:,  Lu^ovici  Manfonis  Icfuiras 
„  in  Nunciaturam  Apoftolicam  cvcdio 
„  tcftabitur. 

„  Sacerdotibus  cx  Anglia  Romam  miflis, 
„  U  in  Collcgio  Anglicano  incarceratiSjUt 
„aliia  Seotofavendo  tcrrorc  detinercn- 
tur,pro  criminc  obyedura  cft  piaculari,6c 
„  in  quod  alia  rcfolvercntur,qu6d  Scotifti- 
«cxplanecflentfadionis.  Sie  loqui&fic 
„  fcribcre  vifum  eftlcfuitis.  Idem  poftot 
„  Sacerdotibus  aliis  in  Bclgium  vcnicnti- 
„bus,nccpro  levi  peccato  ,  nec  cum  lcvi 
„  pcriculo  objedura  cft. 
„  Vt  Anglos  Catholicos  in  fpcciem  Hi- 
„  fpanis,rcvcra  autcm  fibiipfis  obnoxios  tc~ 
),  ncrcnt,a  multis  jam  annis  dc  tcmpore  in 
5,  tcmpus  invafionera  Hifpanicam  promi- 
„  fcrunt.Nonnullosfubornarunt,quidc  cx- 
„pcditis  Claflibus,  militibus,  apparatibus, 
„  mcndacia  fplcndida  folenni  morc  diflc- 
5,  rainarcnt.  Nota^  funt  Utcra:,&  in  mani- 
„  bus  Senatus  Anglicani  unius  Icfuiiar  ad 
3,  aliumtcruntur,fuadcntis  in  illis ,  utru 
„morcs  invafionis  futurac  non  intcrroi^ 
„  tcndo  omnem  operam  navarct.Ifta  fr.ii- 
„  de  dctcda  8C  cxplosa  ,  infinuarunt  fnl' 
),  dolc,  Elifabetham  Angliarfccrccura  fc- 
„  dus  eura  Infanta  icifle  ,  caraquein  (  c- 
„  ccflioncm  Angliae  dcftiiiaflc.  Adduni  &c 
,,  id  in  toto  orbc  proelamant,  eorum  oera 
„  fadum  efle  ,  ut  Hifpanuscum  A»g'iae 
„  Principe  nullam  confoedcrationcmoirc 
„  vclit ,  nifi  cum  cxprcflb  articulo  R  ligio- 
„  nis  Catholica:  in  Anglia  liberx.  ivcntu 
„  ipfo  hac  tcchna  etiam  di/fipata  adhuc 
,)  Ci^tholicis.perfuadcreconancur,  multa 
millia 


Ve  Facmorilpus  ^i^^&^c,  lE 
,  miliia  aurcorum  a  RCgc  Gaiholico  dcfi- 
!  gfiari,qucE  illis  diftnbuantuncujus  rumo- 
1]  ris  vamtas,  ut  &  aliorum,  lippis  actonfo- 
,  ribas  innotefccrc  coepit. 

intcrca  ut  a  quo,&  cujus  pilcatorcs  c6- 
"  ftiruii  elTcnt,  ciarcrc  inciperct ,  leruitam 
'/aliqucmCardinatcm  creandum  cfTe  de~ 
II  ccrnunt.  Emendicatis,  vcl  cmentitis  fuf- 
"  fragiis  aliquorum  Saccrdotum  (  magnam 
]]  &  lantum  non  magica  vim  tribuunt  fub- 
„fcriptionum  Caihalcgis )  adiungunt  no- 
„'  mina  Scholanum,mihtum,lotricum,qui- 
,^busmagnoquaficonfcnfu  gentis  Angli- 
can^  Robcrtus  Perfonius  Kcgi  Hifpania- 
„rum  commcndatur  cius  aufpiiiis  promo- 
„vcndus.Nonfacilc  ratio  reddi  poteft,cur 
',is  rcliquis  Icfuitis  Britannicis  pracfcrrc- 
],turlongeillo  hac  dignitate  digniotlbus, 
„  qui  non  infamcs  crant  proptcr  morcs,qui 
„  dodrina  eompetcnti  imbuti,non  ncccflc 
,%abcbant  ut  doai  vidercntur,aliorum  li- 
bros  uti  proprios  cdcre:  qui  non  formidi- 
nc  &  aveifionc  Catholicorum  coadi  fue- 
"  rant  a  Britannia  aufugcre.Sed  cum  fama, 
'„  doftrina  ,  animoque  carcrct,  Spifltu  ta- 
,',mcnturbulcntirfiraonon  carebat  ,  pro- 
„  ptcr  qucm  fciebant,eum  RCgi  Britannia;, 
cui fcmpcr  opponcbaiur ,  merito  odiofif- 
^fimumcfTc. 

„  Proptct  Cardinalatus  Perfoniani  folli- 
j^citudincm  Yuorthingchonius  pra^cipuus 
„  aaor,pra:fidcntia  Duaccnfis  Collcgu,  (cd 
„  i.  tf icnnio  in  tricnnium,  ut  a  lefuitis  pcn- 
„  dcat  totus,  remuncratus  eft.  Is,  ut  fidcm 
„  Robcrto  Pcrfonio  procftitam  cxfolvercf, 
„cuius  follicitudincm  fi£  ftudiuminCar- 
„dinalatu  ambicndo  intimc  novcrat ,  au- 
,idicnsElifabctham  Anglix  mortuamcffc, 
„  vcl  triorti  vicinam,  Anglos  convocat,  lon- 
„  gaquc  habita  contra  Rcgcm  Scotiae  invc- 
„  aiva,  docct,quam  intolcrandum  cftct^cu 
„fuftincfc  RCgcm  Anglix,  &  ,ut  ne  ficrcr, 
„orarcfcri6  admoncbac.RCX  Scotiqdecla- 
„ratustamcnfucrat  rcx  Angli^  ,  &f6rte 
„Dn.  Vooiihingthonius  aud.crat,fcd  non 
„  crcdebat,quia  non  volcbat.  Ex  Scnatori- 
„bus  AngVlcaaisiunt  ,  qui  Saccrdotcs  ad- 
„  moncbant,  ae  a  Duaco  in  Angliam  ordi- 
„  nati  mitttrentur ,  quod  id  RCgi  futurum 
^cffctvaHc  cxofum  proptcr  ipfiusVuor- 
„thingthonii  nomcn. 
„  N-e  humanis  tanrum  ratfonibus  niti 
„  voluerunt  lefuuae  Hiipanorumin  Anglia 
„  viftoriam  ,  fc:d  excngitatis  etiam  rcvcla- 
„  tionibus.Incrr  al;as  mjgnagravitate  aflc- 
„  vcrabantjS.  lacobnm  navt  lapidca  in  Hi- 
„  fpanlam  vi^um,  illi  genti  viftoviam  con- 
„  tra  Anglos  promififfc.Nec  dcfunt  fidc  di- 
„  gni  homincs ,  qui  Icfuiias  faciunt  autho- 


SVITARVM.  Lihr  IIL  185 
„  res  Indulgcntiarum  GoncclTarum  illis,qui 
„titulum  Hifpanicum  ad  Rcgnum  Anglia^ 
„  promovercnt, 

An  Religio  Catholica  Promota 
per  Anglo  - 1 e  s  v  i  t  a  s  in 
Britannia.  1 

„  OCotorum  Scminaria  pcr  viginti  an- 
„';3nos,  Icfuitis  fubfuerunt.  Laudi  illis  ef- 
„  fct ,  fi  viginti  tantiim  Saccrdotes  idoncos 
^exillisprodiiffc  oftendcrcnt.  Imo  viros 
„  aliquot  SCotix  nationis  eximios ,  &  opti- 
„  m^  dc  Ecelcfia  mcritos,  pcflime  cxagita- 
„runt  ,  eorumque  conatusquoquo  modo 
„  impedicrunt. 

„  QuamparvOs  Icfuita^i^Scoriafrudus 
„  fccerint ,  utinam  non  lamcntabilis  RCgni 
„illius  faeics  toti  orbi  tcftaretur  ,  quamvis 
„  nova  Arithmctica,vix,autne  vix  quidcm 
,>triginta  Caiholicos  ,  adtriginta  millia  in 
„fuis  Rclationibus  multlplicarint. 
„  In  Angliae  negotiis ,  fi  Rcligioncm  le- 
,,  fuitas  dicant  omnium  fuarum  adionum 
„  RCgulam  fuifle  ,  fatcor  ignorautiam 
„  m«am,&  probationcm  defidc  ro. 
„  Num  Rcligio  fccit ,  ut  defeCtus  profef- 
„fionis  Gatholica:  ron  cfiet  iropcdimcn- 
„  tum  in  fucccfTione  Gallia:  Navarraso  (  fic 
,,  fcribunt  in  uno  cx  plurimis  fuis  hbcllo 
„famofo  contra  Lcceftrium  )  effet  vcro 
„  impcdiracntum  Seoto  in  fuGccfiionc  aii- 
„  glia:.? 

„  N  um  Rcligio  fecit,  ut  prastcr  clancula- 
„  rias  omnium  officiorum  promifiloncs,  E- 
„  iifabethas  Anglias,  juftiffim*c,fimul&  mi- 
„fericordiffiraac  Principi  vitam  optarent 
„  diuturnam,e6  quod  parcm  (utin  Apolo- 
„  gia  quadam  typis  cvulgata  loquuntur)(uG- 
,,  cclTorcra  non  fperarcnt. 
„  "Num  Rcligiofecit,ut  Anglia?  titolusab 
„  illis  proftitucrctur,  non  modo  Catholicis 
„  Principibusin  mutuam  corum  pcrniciem 
,,  fcd  ctiam  quibufdam  non-Catholicis ,  uc 
„Fcrdinando  Dcrbicnfi  Comiti  ,  &c  aliis 
„  proptcr  juftas  caufas  rcticcndis  ? 
„  Nilm  Rcligio  fecit ,  ut  Mariam  Scotia: 
„  pra:  omnibus  morraiibus  tradarcnt  indi- 
„gnifSme,cui  prc  omnibus  mortaUbus  An- 
„  gli  dcbebant  obcdirc  ,  ut  Principi ;  com- 
„  paffionem,vt  captivic;  vencrationcm,  ut 
„  Martyri. 

„  num  Rcligio  fccit,  utpro  atheiftis  in- 
„famarcntur  alcfuitis ,  qui  Scotieo  titulo 
„favebanr,nce  Archiepifcopo  Glafionicn- 
„  fi,neG  Epifcopo  Dumblamenfi ,  viris  ho- 
„  norandiffimisicxccptis,  ncc  ipfo  Guilel- 
„  mo  Rciaoldo,fingulari  hujus  scraris  orna- 
„  mcnto,quiin  libro  eontra  Brafumcdito, 
n  n    3  anno 


\ 


„  annoqtic  1595.  imoreffo,  &  Regi  dcdic*- 
„  to,cunnlt-g  iim-im  Regni  Ang'icani  hac- 
„  rcdi.m  appeiUrc  non  vcrerctur? 
„  Num  Rchgio  fccitjUt  Vucftmarlandius 
„  ComcsjRcgJius  Pagettus,  &  alii  cx  An- 
„  glieana  nobllKatcprofide  cxulcsproptcr 
„  odium  Seotici  tJtuli  Icfuitis  infituni,  pet- 

petuis  fcditionibus  cxagitarcntur,Gcne- 
„  rali  lefuuai  um  pcr  eorum  litcras  incaf- 
„  fum  pro  rcmcdiis  interpcllato? 
„  Num  Rciigio  fecif,  uc  tot  feditioforum 
„  libellorum  ,  aiTafrhiatuu  artifices  a  lefui- 
„  tis  fubornati^laudcm  mctetcntur:Gaiho- 
„  lici  vero  quide,  Rabinghtonius,  Filucius> 
„  Sarisburius  &  alii,  quibus  Sol  uihil  vidct 
„  illuftrius  ,  eo  quod  de  liberanda  perfona 
„  Regina:  Scotia:  dcliberaflenrjvcl  nebulo- 
„  nes  qjofdamexplojatores  ad  cam  deli- 
,,beracionem  fubornatos  audiviffcnttpotius 

in  libello  Apologctico  lefuitarum  pro  pcr- 
„  ducllibus  damnarcnturjaccerfito  illis  Sa- 
„  cerdotcquodam  nomine  Vuallardo,  qui 
),  fupra  nongentos  Gatholic^  Rcligioni 
„  reconciliavcrat? 

„  Num  Religio  fccir,ut  Maria:  Seoti?  Re- 
„ginaj  injuftiffimamors  patronum  inveni- 
„retlefustam  ?  PiSEtcrea  lcxin  pr^tcritis 
„Gomitiis  Anglorumfertur  ,  ut  fipcrfona 
„  quepiam  in  mortcmElifabeth^confpira- 
„  rct,&  il!a  pcrfona,&omncs  ab  illa  jus  Rc- 
„  gni  AngHcani  prsetedenteSjUt  pcrduellcs 
„  fueceflionc  in  Regnum  privarcntur.H^ec 
„  lex  urgeri  non  potuit  a  Chriftiano  quovis 
„  ut  dura  pcr  Matrcm  impctitur  filius,illius 
„  martyrium  in  dubium  &  in  criracn  voce- 
„  tur,im6  &  damnctur  plane,cui fimilis  foe- 
„  mina,  tantac  ceifitudinis  ,  utait  Bofius  in 
„  libro  de  fignis  EccleGx,pro nulla unquam 
fcda  aut  profefiionc  ,  a  Mundo  condito, 
„  mortem  oppctiit.Vrgetur  tamen  hxc  Icx 
„contra  Rcgcm  Seotia:  a  lefuita  authorc 
„  libriTitulorum. 

„  Num  Rcligio  fecir,  ut  Angiia  ,  dum  in 
3,  ca  Cardinalitus  pilcus  Robcrto  Pcrfonio, 
„  vcl  cx  complicibus  alicui  fanguinc  Mar- 
„  tyrum  rubricaretur,&  Vt  opianum,fereq; 
„  AnabaptifticumadreformandamEcclc- 
„  fiam  inftituatur  Confiftorium ,  fiat  tragi- 
„cum  omnium  raifcriarumthcatrum  ? 
„  Vnica  folutio  eft ,  quam  in  recenti  Ic- 
„  fuitarumTheologiarcperirausin  AngUa, 
j,fcilicct  Cathollcum  &Hifpanicum  elTc 
„  fynonyma.Imo  c6  ufquc  progtcfii  funt,ut 
„  in  rcfponfo  quodam  ad  cdidum  Elifabc- 
„  iha:  quoddam  aflcrant  plane  ,  florcntcm 
„ftatumRcgis  Hifpanicue  tic  cfle  conjun- 
„  dum  cum  ftatu  Ecclefix ,  ut  illo  fublato, 
„hic  fubfiftcrc  ncqucar.  Monatchiae  Hi- 
),  fpanicx  in  cota  Europa  ncccflicat&m  per- 


/^ITARVM.  Liher  llf. 
„  fuadcrc  conantut  Icfuifar,r:d  eum  mngno 
j,  prxjudicio,  nota  ing«ai>tudjrfis  oga  a- 
„  lios  Moiiaichas  &  Prmcipesjqnibus  roul- 
„  tum  debcncjcum  (urpicionc  pei fida:  adu- 
„  lationis  Rcgi  Britanni^  injeda.qivcm  jara 
„  ad  Rcgna  cvcdtum  ad  aftra  ufqtie  laudl- 
,,  bus  cvehunt.IudiciorumDE  1  infcrutabi- 
„  lis  abyflus  cft,  propterca  omnes  alcfuitis 
„  inftigatos  conatus  contra  Argliam  fub- 
„  fannavir, 

„  Serio  antcra  p.Tpendant  lefuifa-.an  illi 
j,novi  Apofto!i  ,id  imiientur  quod  d  cit 
„  Pauius  2.  Corinth.  i.  Gloria  noftra  hxa 
„eft  ,  tcftimoniura  confcientix  noftrre  , 
„  quod  in  firaplicitatc  cordis,&  fyncciitato 
„  Dci ,  &  non  in  fapientia  carnali,  fed  cum 
„  gratia  Dei  converfati  furaus  in  mundo: 
„  cujus  indicium  S£  quafi  probatio  fequituri 
„  Fidelis  cft  Dcus  ,  quia  fermo  nofter ,  qui 
„  fuit  apud  vos,  non  fuit  etiam  &  non ,  fcd 
„  ctiam  pcr  fc  ipfum  fuii.Huic  Apoftolicje 
„  Regula? ,  num  Icfuita:  fc  conformavcrint 
„  ab  initio  quafi  rcnafcentis  Ecclcfix  An- 
„glicana:  vidcndum  cft  ;  Hifpanis  rclida 
„  difcuflione ,  an  illorura  fcrrao  dc  Monar- 
„  chia  Hifpanica  fueric  etiam  &  non. 

Dt'  /esvitarvm  modo  proce- 
dendimrebus  Ecclesi^  Anglica- 
n^  tradandis» 

PRoptcr  fcminaria  omnibus  Catholicis 
obvia,magno  Anglorum  in  partcs  tran- 
,,  marinas  confluentc  numcro  anno  1580. 
„Gollcgium  Anglorum,  quod  per  800,  an- 
„  nos  RomiE  tenaerunt ,  in  novara  facicm 
„  mutatum  cft ,  magna  lefuitarura  Callidi- 
.,tate,qui  diflidiura  intcr  Anglos,  &  Cara- 
„  bobritannos  fcrondo,fcfc  infinuantcs,  vi- 
„rosgravcs  cxcludcndo  ,  juniorcs  variis 
„  prartextibus  cludcndo,omniaad  fc  rcvo- 
„  eare  conabantur. 

„  In  Collegio  Anglo  Romano  pedc  fixo 
„anno  1580.10  Angliam  admifll,  pro  raorc 
„  gcntis  noftra:  cum  omni  huraanifate  cx- 
„  cipicbantur  ,  pracfcrtim  ciira  inaliis  Rc- 
„gnis  ,  plurinmmcaufam  Catholicorum 
„  promoturos  fe  fandiflime  promififlcni:. 
„  Robertus  Pcrfonius,&  Edmundus  Ca- 
„  pianusprimi  Angliam  ingrefluri ,  fccum 
„  Rheraos  ufque  in  Galliis  adduxcrunt  E- 
„  pifcopumAfaphcnfem  Anglum  tanquara 
„  Patronum,cui  auxiliari  dcbcbanc ,  &  fpo- 

ponderanc. 
„  In  Anglia  facramcnCa  adminiftrarc  no- 
„  Icbantfinc  liccntia  faccrdotum ,  in  quo- 
„  rum  quafi  rcfidentia ,  in  prlvatis  Caiholi- 
„  corum  qdibus  crant:a  Saccrdotibus  eoim, 
„  qui  jam  onus  Dci  potcavcranr,  in  adjuco- 
rium 


De  Fdchioril^us ,         Iesvitarvm.   Liher  III. 


„  torium  non  ncccffanc  pcicbantur,  &  ad 
„  mcdcm  verius,  quam  ad  fcmcntem  ad- 
„  mittcbantur. 

„  in  publtcis  fcriptis&colloquiis  priva- 
,,tis,fidem  dabant  Catholicis  Laicis,  fc  ni- 
„  hil  nifi  fpiricuaiiatradaturos.fubea  con- 
„  di£ionc,noa  ahos  in  corum  domibus  cx- 
„  cipienc.!,&  liia  conditionc  violaia  ( quod 
„  poftcain  Robcrto  Pcrfonio  contigit  J  c- 
jiciendi. 

j,  Paupcrtatis  oC  hamiiiraris  profcfTroncra 
„  facicbaiic  Proptcr  iftas  virtutum  (pecics, 
„  rciquc  novi^  admiraiioncm,8i  ahas  aitcs, 
3,  multi  in  Societatcra  lehiiiaiu,  omncs  in 
„  bonam  de  i!hs  opmioncm  addu£li  funr. 
„  Collcgii  Romani  Angloiu  adminifira- 
5,  tiocum  rcditibus  ilhs  ccdcbat.  Pccunia- 
„  rum  diftnbutiopaulatim  in  Anglia  Icfui- 
,,tiscomroi{ra  cft,prxicrnm  ciim  faccrdo- 
„tcsfccularcs  tam  fueri.'C  rerura  tcmpo- 
„  ralium  ncgligentcs  ,  v.t  ordo  eorum  uni- 
„  verfubjnec  ccufum,ncc  domum  ncc  hos- 
„  tum  ufpiam  habcrct  ,  id  quod  ftridilli- 
3,  mam  nudiraicm  cujuicunquc  ordinis  fu- 
„  pcrat.  Pccuniarum  coUcclioncm  ,  liccc 
„  raagnum  onus,lefaitac  caracncx  charita- 
„  tc  ferre  d  diccrant. 

Interca  lcfuitac,uc  paulaiim  omnia  fua 
„  efficcrcnt,  omnes  in  CoUcgio  Romano, 
„obedieniia:  mcrito  prXiCnio,  juramcnto 
„  fibi  obftridos  haberc  procutarunt  ,  ut  ad 
„Icfuitarum  hbitum  ficrcnt  Saccrdotcs, 
„  vcl  non  ;  Sc  in  Angliam  proficifccrcn- 
lur,vcl  non.  Hoc  ftraragema  glorisdntcr 
„  fibi  cribuit  Robertus  Perfonius  ,  quod 
„  fcirct  lefuitarum  cquum  Troianum  cf- 
»fc. 

„  Sub  fpecie  Rcgjlaium  m  collegio  An- 
„  glo  Rcnnaao  obfcrvaudarum,  om;ies  o- 
„  mniura  literac  iliis  apcricnda:  vcnicbant, 
„  coraprelienfis  etiam  in  praxi  Angfiscx- 
„ira  Collcgium  degentibusut  ficmhilad 
„  Argha  fpcdanstractari  poffct  Roma^,vel 
„  cum  ipfoPoniificc  nifi  per  lcfuiias. 
„  Mortuo  Cardinalc  Morono  protcdo- 
„rc  Anglorum  ,  cuius  prudcntia  eftpcit  , 
„  nc  in  aqua  tutbata  pi(cari  poflcnt,  fub- 
„  rogandum  ci  curarunt  Cardinalcm  Bon- 
„corapagnum  ,  rcpudiato  Farncfio  vcrac 
„  nobilitatis  Cardinalc,  qui  pcoptcr  avitara 
„  cura  Polo  amicitiam ,  &  mulca  crga  An- 
„  glos  amoris  Urdfcia  Protcccoris  munus, 
„  quod  vere  pra^ftiiiffec  ,  mcrito  cxpcda- 
„  vit. 

„  Etuc  fcipfosad  omncm  cvcntum  pro 
„  Pfotcdoribus  vcndirarcnt,  jactabanc  fe 
„facultaicm  habcrc,  Anglum,  qucmcunq; 
,„  vcllentjCoftiruedi  Cardinale,  undc  facile 
„  omnescxfedepfndcntes  h^ibcrc  pofTcnt: 


287 


„  id  quod  poftca  attctarunt^fado  pet  ipfos, 
„  ut  dicunc  ipfi,  Alano  Cardinale. 

Nccccffabantintcriin  fcditionibus,de- 
„  tradionibufq;  artificiofifllmc  fuperfcmi- 
„natis,omnes  impctcre  ,  quos  metucbauc 
„  impedituros ,  nc  pctvenircnt  lcfniix  ad 
„  mctam,ad  quam  coliimabanr.  In  co  nu- 
,,  mcro  omncs  viros  cmincntiorcs  copre- 
„  hsndcbant,  quantumcunq;  dc  cauia  Dci, 
„  &c  iilisctiam  ipfis  optime  mcritos.Pro  rc- 
„  liquis  cxemplo  Cn  P.pifcopus  CAffancnfis, 
„  Islcfuitasin  Angioium  CoUcgium  ilnm^ 
,,  inrroduxic.invlto  Cardinale  Morono,  ^ 
„  inirodudos  continuis  bonis  ofticiis  pro- 
„fcquutus  cft.  Notum  eft  qtiid  Romse  in 
,,corum  gratiam  fecerir,  ciim  efrctibirc- 
„  ligioforum  Vifirator.  Septimanatim  ad 
„  cxtrcmum  ufque  fpiritum  aliquid  Cafa: 
^profciTa:  contulit,  Inter  iftum  tamen  & 
,,  Alanum  difcoidias  fcvctunc  maximas, 
„quibus  paulo  aniemortcra  finemimpo- 
„  Aiii  Alanus ,  diccns,  Non  cfie  a:quum  ,  ut 
,,  proptcr  grcgcs  vcl  paftorcs,  Abrah^mi  &: 
,,  Loih  difcordarcnt.  Mortuo  vcio  Aiano, 
„  oculos  in  Caftancnicm  coniiciebant  An- 
„  gli ,  tanquam  notum  ilhs,  &  illos  nofccn- 
„  ccm,idcoquc  pctebanr,  ut  Alani  authoii- 
,,  tas  in  Caflanenfi  rcfidcrct. 
„  Pctitioni  canquam  j-iftiliim3e  lefuitas  fe 
„  primo  aftifmabantconcurfuros.Cardina- 
„  li  tamcn  Cajetano  claneularie  pcrfuade- 
„  bant,ut fe  Caffanenfi,tanquam  Protcdo- 
„  raiiis  Anglicani  semulo  (quod  &  fecitj  & 
„  Anglis  pctitionem  fuam  Pontifici  exhi- 
„  bcntibus,opponcrct.Hinc  inagna  Angli- 
„  cani  fundi  calamitas  ,  &c  pcrpetua  contra 
„  Caflancnfcm  oppofitio.  Is  tamcn  moritu- 
,» rus  advcrfariis  fuis  ignovir,^Si  in  cjus  rci 
„fignum  juftit  comburi  lefuirx  cujufdam 
„  literas,in  quibus  dc  CafTancrfi  fcripferst, 
„  Aut  Deus,auf  d^mon,  aui  Turca  eripiac 
„  eura.  * 
V  In  Ang'ia  crant  adhuc  vetcris  Cle- 
>,  ri  tcliquix  a  tcmpore  Marix  Re gii^x  fu- 
„perfticcs.  Inter  hos  eranr  viri  omni  cx- 
„  ceptionc  majorcs  fcd  quia  a  lefuitis , 
j,  recentcr  appulfis ,  dependcre  merito  de- 
„  digaabartur ,  cum  his  idcirco  contcniin- 
j,  neshoncfto  prxraxtu  cxercenda:  eraht : 
eorumiurifd  dioa  (efuitis  in  dubiura  vo- 
„  catur,  licct  a  Pio  V.conGcifa,  &  h  Legato 
„cjus  Epifcopo  Lincolnien.  adhue  vivo 
„confirraata,  qui  poftea  incareere  pro  fidc 
„  objit. 

„  Inter  ahos  aliis  intentatos  abufus  unius 
„  nomine,qui  Dolmannus  vocabatur,  pto> 
„  Gudfit  libium  Tituloiii  ad  Rcgnu  Aiiglix 
^fupradidu  ,  magno  cum  Dohuaani  peti- 
„  culo.Huic  roaxime  infenfi  erant  Icfuicx, 
quod 


2.8 S  D e  FacinorthHS,  C^c.  l-Es 

„  quod  ci,  ut  p.ote  pcrfpediffimx  intcgrfta- 
,j  t«s  viro,ma>:iir(c  pccuniarum  fummsc  in 
„fuosufus  (i  ftribucnda:  ,  commiitorcn- 

j,  Vja  hoc  raodo  Icfuitis  patcfa£ta ,  pro- 
„  clamant  (biim,fc  habcrc  facultatcm  ilHs 
„  plcnariara  indufgcntiam  conccdendi,pro 
„  priraa  voce  ,  qui  pcccata  lefuitis  confitc- 
„  rcntur  ,  &:ad  iftamfacultatcm  intiman- 

dam,cx  fuis  dcvotis,  quorum  jam  nume- 
„  rus  accrcvcratjemifTarios  adornant.Inde 
„faciIlimealiorum  pcenitcntcs  ad  fe  alli- 
„6icbant,  &fcccrunt  filiosfibi,  quosipfi 
„  non  genucrunt.  Gencralcs  ctiam  cffc  vo- 
„  lunt  confcifiones ,  ut  omnia  omnium  ne- 
„  goiia  iplis  pateant.  Facultates  alias  pro- 

munt.quibus  ncrvis  bclli  contrafcculare 
„  clcrum  inte(i,ut  jam  patct,pccunia  com- 
„  paracur:  Vnam  ut  in  incertis  reftitutioni- 
„  busahquid  donctur  lefuitis,  &  fatis  fiat: 
,,  aliam  difpcnfandi,nc  bona  harrcticis  de- 
,,  bita,hacreticis  reftituantur,fcd  lefuitis.-a- 
>,liam  difpcnfandi  dc  rcbus  ad  Ecelcfiam 
„  pertinentibus  .•  aliam  pcrmittendi  Patro- 
„  nis,  ut  bcncficia  divcndant  Hugonoticis 
„  Miniftris,tcmporalia  bcneficia  a  fpiritua- 
„  libus  fcparando.-  Hifpanicis  viribus  fo  in- 
„  tcrim  fuftcntatos  plcnis  buccis  oftenta- 
„  baot. 

„  ExCollcgiistrafraarinis  pcr  hoetepus 
„  fccctant fete  monopoIia.His  initiis  &  in- 
„  crementis ,  Icfuiiicam  fc  faftam  Anglia 
„  Catholica  miratur  &:  ingcmifeit. 
„  Ncq;  tamen  aliis  artifieiis  Icfuiftsc  vcl 
„  hilum  profcciflcnt,fi  ad  fedcm  Apoftoli- 
>)  cam  pcrviusaccefrusfuiffct.  Omncs  itaq; 
„  vi^  adillam  obfepicndsc  crant.Surrcptio- 
„  nibusoranino  aures  Poniificis  prxoccu- 
„  pand2e,qucm  co  potius  nomiHC  novam  i- 
„  ftam  congrcgatioaem  inftituifTc  crcdcn- 
„  dum  cft. 

De  Authoiitate  fummi  Pontificis  a 
I E  s  V I T I  s  fuas  machinationes  de- 
torta. 

MVlta  pcrperam  fada  fuifTcjApoftoIi- 
C2C  fcdis  authoritatc  praztcnsa^coquo 
„  dignitate  imminuta ,  dolcndurti  cft  ,  nc- 
„  gandum  non  cft.  Nc  aliquis  dubitandi 
,>  fcrupulus  Anglis  inciTct^quinam  fint,  qui 
„raalis  informationibus  dc  abfcntibus  uti 
*,  fuctint  aufi,intcr  plurima  argumenta,di- 
„  vinaprovidcntia,qu^iili  fcdi  anriftit,cflFe- 
„  cit  >*  ut  malc  informato  Pontifici  aliqui 
„  Anglorum  prarfcntcs  cfTent. 
„  QuinqucSaccrdotibus  unotcmporein 
»  Angliara  profeauris,Dn.  Barnabcco,  D. 
»  Marloo,D.Hcnflco,  aliifqjduobus,  &  ad 


viTARVM.  Likr  IIT. 
„  Saniftiflimum  Domrnum  noftnim  Cle* 
„  mcnieVill.  pro  bcncdidtionc  impctrada 
y,  addudis.fua  fanditas  qua:fivit  Italice,  an 
„  omncs  illi  quinqicurfilm  ftudiorura  in  Sc- 
„  minarioabfolvi{rcnt?RobcrtLS  P-irfonius 
„  Icfuitaprarfcnsrcfpondiijabfolvific.  Sua 
„  fanditasCmirum  didu)  idem  pctiic  Lati- 
„  ne.Illc  itcrum  fine  vf-rccundia  rcfpondit, 
„  omnes  abfolvifTcidquc  Latinc.Ex  omni- 
„  bus  autcm  quinquc  illis  nc  unus  quidem 
„curfum  ftudiorum  abfolvcrat.  Scd  quid 
„  facicnduSacerdotibus  illis,qui  niodcfti^ 
„  caufataccndum  putabant ,  &  nihllforte 
„  expedabant  magis,quara uc ab  co  Collc- 
„  giodiraittcrcntur  ,  in  quo  diu  dctcnti  &c 
„  vexati  fucrant.  Nec  cxpcdandura  cft,uc 
„  cx  illo  Collegio  Anglo  -  Romano  aliquis 
„  audcat,aut  valeac  fi  auderct,vcre  Pontifi- 
„  cera  ,  aut  inftitutam  ab  eo  congregatio- 
„  ncm  informarc  i  ubi  quiiquc  pcjus  quam 
„  in  earecrc ,  fcereta  cuftodije  mancipatur, 
„  non coUocuturus cum aIiquofceundo,ni- 
„  fi  in  prjcfcntia  tcrtii  cxploratoris. 
„  Qui  e  Gollcgio  dimittuntur  pauci  funt, 
„  qui  nequcadulationibus,  ncq>  minis  erc- 
„  dunt.Dc  quibus dubitatur,  illi  uno  vcl a- 
„Iiomodo  prsEvcniuntur.  Intcralios  D. 
5,  Tcmpcrtus,D.Bcnfonus,D.HiIlus,Roma 
„  honorifice  dimifii  in  Bclgium  vcnicntcs, 
„  inauditi,&causa  in  huno  dicm  incognita, 
„  faeultatibusa  Icluitisprivantur,  ficut  nco 
„  rcdirc,ncc  mancrcviatieo  eonsupto,  nifi 
„  dimcneando,po(ront,nccadraunia  faccr- 
„  dotaIia,cxquibusctiam  vivendum  cfTct, 
„  in  Angliam  prcficifciiin  quam  tamcn  vc- 
„  nicncapti,  &  pro  fide  incarcerati ,  omncs 
„trcs  illuftrcs  eonfefforcs  cvafcrunr. 
„  Nemincm  Rome  rcfidere,qui  Cleri  fe- 
„  eularis  Anglicani  caufam  apud  fcdem  A- 
„  poftolieam  agat ,  pa{fi  funt  Icfuitar,  cum 
j,tamcn  hofpitium  Anglis ,  abAngiorum 
„  Regibusante  Soo.annos  paratum  ,  dcii- 
„neanf. 

„  Anglorura  cxtra  Angliam,quantum  in 
„  iis  erat,  fuftcntationcm  &C  ajftimationem 
„  fcmper  Icfuitse  impcdicrunt,bullam  qua- 
„  dam  urgcntcs,  nc  quis  ad  Rcdoratu  pro- 
„  movcrctur,voros  gradus  impedicndo  pro 
,,  iis,qui  Pontificis  dignitatcm  tucntur,  quc 
„  feiunt  ab  iis  impugnari,qui  gradus  utcun- 
„quc  fufecptos  prxtcndunt  i  &c6  magis, 
„quo  gradum  altiorcm' oftcntant.  Hoc 
„  Pojitificcm  benc  informatura  quis  latu- 
„  rura  fufpieetur  ?  Sed  qua:  informatio  ab 
„  hominibusdignitarc  Sc  fuftcntationc  pri- 
„  vatis  cxpedari  potcft? 

Ex  Anglia  litcr?  ad  Pontificem  difficil- 
„  lirae  raittuntur,  proptcr  agniti  primaius 
„  Potifiois  pcriculu,  prazfcrcim  ^  Saccrdoti- 
bus 


De  Fadfiorihus ,  &r.  I  e  s  v 
bus  in  augtjlis  aedium  privatatum,vcl  car- 
„  cerum  Iaicntibus,riffl!dis,anguftiatis,qui- 
„  bus  ctlam  nunciorum  pcnuria ,  &  poriuu 
„  obfcrvatio  bene  no:aeft.Quanta  crgo  af- 
„  fli'^io  cft ,  quant a  irjjuria  iedi  Apoftoiica 
,j  inuftaeft,qu6d  licer^iiSaccrdotibus  An- 
5»  glis  propscr  coium  ncgotia  urgcniifrima 
«,  adfuam  fa»«5iitatcro;incciecpia:non  mo- 
„  do  fucrinr^fcd  &c  impune?  Quid  dico  im- 
„  pune  ?  imo,  ucajunc ,  Pontifice  fciente, 
„  volcncc,decerncntc,  imo  &c  latore  litcra- 
„  rum  in  Collegio  Anglicano,ficut  ipfemet 
„  rcfcrr,fed  pencs  cum  fidss  cffc  debet.in- 
„ carcerato^quem  ctiam  Ie{uit;e  facibus  ar- 
3^  dentibus  addudis  torquerc  minitaban- 
„  tur,nifi  narrationibus  quibufdam,a  Icfui- 
u  cis  confidis,  ftatim  fubfcribcrct.  In  illis 
„  literis  fignificatifuntabufus  multi,qui  A- 
„  lano  &c  CafTancnfe  mortuis,in  Ecclcfiam 
„  Angiicanai»  irripcrc  coeperunt.  Intcra- 
„lios  rcccnfcbancur  infolentiflTimas  quse- 
„  dam  propobtiones  adevotis  Icfuicarum 
abfurde  pj  obatac ,  &  poftca  a  lefaitis  ab- 
vfurdius  f  quod  infaftionibus  corum  ufi- 
„  tatum  cft )  Qcfenfitatq.  Vna  ccat,  profti- 
„  buU  Romas  aique  licica  cffc  atqueipfura 
„Pontificcm:a!iacrac,  Sixtum  5.  fuilTc  iu- 
„  pum  i  in  cuius  odium  priorcm  forte  cfta- 
„tivcrant. 

„  Obicdorum  in  illis  liccris,aliifque,cri^ 
^  minumcxcmplar  Icfuira:  in  Angliamrc- 
„mitcunc »  &c  meraorialc  Pontifieicxhibi' 
,;tum  appellarunt.  lefuitarum  in  Anglia 
„  Provincialis  Henticus  Garnctus  in  illis 
„lucrls  ncmicam  veritatis  incfte  foicnni- 
„  tcr  in  litcris  ad  omaes  Saccrdotcs  An- 
„  glicanoSjproteftatus,  ut  contra  illud  me- 
„  moriale  manibus  fubfcriptis  feranr,iogat, 
„idq;cx  ordine  ab  ipfo  Poniificc,utfcr;bit, 
„  prjcfcfipto.  Tresfoinias  fubicriptionum 
^pracfixit  :  Prinflam,  omnia  m  meraoriali 
„  fciofalfa  cfTc  :  Sccundara,  omnia  in  mc- 
9,  moriali  puto  falfa  effc.Tcrtiarajomnia  in 
„  racmoriali  funt  ab  i)iis,non  a  mc  fjq  fan- 
„  ftitati  cxhibita.  A  Saccrdocibus  feoi  fim 
5,  viventibus  ,  difficillimc  convenientibus, 
„  pcrfccutionc  corum  qui  funt  cxtra  Ec- 
„clcfiam,  fcd  magistyrannidc  corum,  qui 
„funt  intra  Ecclcfiara ,  utqucrclx  eorura 
„tcftantur,opprcftis;  facile  ciat,  aliquas 
«fubfcriptionescxtorquere  ,  quas  tamea 
3,  mulci  rccusarunr.  Hoc  in  lucrum  lefui- 
„  tis  ccdebat  ,  quoddcvotos  ab  advcrfa- 
„  riis  internofccrcat ,  &adomncm  cvcn-* 
„  tum  fabferipcioncs  extortis ,  vcl  emsnti'- 
„  tas  habcrcnt  paratas^N  -cquemquara  ve- 
^rifimilecratpoftea  Poncifiecni  mifrisruro, 
,,  eum  nibil  Roni^  intimatum  lcfuic?,s  latc- 
„  rc  poirit. 


ITARVM.  Liher,  III.  iS^ 
„  Quidjammirabimur^Icfuitasin  Anglia 
„  Saccrdotibus  ad  Pontificom  mi(fis,prjedi~ 
„  xilTccxccptioncm  Romx  illos  habituios, 
„longeab  iila  diflimilcm  ,  qua  Iftiianos 
„fehifmaticos  tradandos  ccnfuit  noftcr 
„  Apoftolus  Grpgorius  Papa. 
„  Quid  jammirabimur,tctnporaIiafnbfi- 
„  dia,gratias  fpirituaics,hierarchiam,&:  i!ja 
„confcquentia,facramenta,facramcnta!ia- 
„  quc,ipfius  dcniq;  appciiationis  bencficia, 
„Eec!cii£e  AngUcana:  dencgata  ?  &  Cicro 
),  olim  tara  nobili,&  jam  tam  bene  dc  fede 
„  ApoftoIicamerit6,infimumquafigradum 
„  Archiprcsbyccratus ,  infirao  homini  [ut 
„  nihil  gravius  dicatur  ]  pcr  furrcptioncm 
„  collatum,pra?poni.<' 

„  Icfuit^  in  caftello  de  Vuisbich,ut  Icfui- 
„  tse  cuidara  Guilclrao  Yucftono  ,  Prima- 
j,  tum  in  Clero  Anglicano  compararent, 
5,  novum  ordincm  melioris  (fi  Diis  placct ) 
„  difciplina:  inccperunt.  lile  novus  Ordo 
„  intcr  infinitas  fcandalofifiimas  abfurdi- 
„  tatcs,quia  carebac  auihoritacc  Pontificis, 
j,  a  Clero  rcjedus ,  caufam  &;priEtcxtura 
„  dcdit  Icfuitis,  niliiiominus  fcparationcra 
,j  a  Sacerdotibus  (  qux  fub  mcliori  judieio 
„  vcrumfchifraa  puratur )  facicndi.Non  vi- 
„  debatur  poftca  expcdiens,ut  Icfuif:^  non 
„  larvati  primatus  ambiretur ,  clancuiarius 
„  Icfuifta  promovcndus  crac  ,  &:  quidcm 
„GeorgjusBalcuvilliusaptiflimus  inventus 
„  cft.  Ex  co  qualcs ,  Sc  ob  qux  merita  a  Ic- 
„  fuitis  promovcantur,  apparcbit. 
,,  Intcr  alia  raulcafimilia  fui  Novitiatiis 
„  excrcitia ,  feccrunt ,  uc  fcriberct  ad  Car- 
„  dinalem  Cajctanum  llteras,  jam  cum  re- 
„  furatior.e  imprcfTas.  Earum  fumma  erar, 
„  Icfnitasin  Anglia  &  alibi  raale  audirc, 
„  idquc  verifiimum  cft.  Qu£e  fcquuntur,  in 
„  Lucianicas  nafrationes  rcponi  dcberenr, 
„non  cfTe  videlicct  lefuitarum  demcriium 
„  aliquod ,  quin  pK)tius  omnibus  ilios  virtu- 
„  tibus  pra:luccre.-aiiquam  tamcn  illis  invi- 
„diam,  vcl  a^mulationera  confl.uam  cfTc, 
„  quod  valde  nobilcs  cfTcnt,  &;  divcnditis 
„  ampliflimis  fuis  patrimoniis,  paupcres  o- 
„ mncsjincarccratos  prjccipue,  fuftenta- 
„  rcnt,cum  tamen  p:;r  quamexiguum  ab  iU 
„  lis  in  pios  ufus  eonfcrretur. 
„  Ardiipresbytcro  calitcr  per  Cardina- 
„  lem  Cajctanum  ,  fcd  nominc  Pontificis, 
creato ,  qui  exprcfTum  Poncificis  confen- 
„  fum  cxpe£tandam  ccnfucrunc,  &  bnllam 
„authenticam  in  rc  tanti  momcnti  plus 
„  quam  neccfTariam  ,  fchiftnatis  poftulan- 
„  tur.  Ab  illis  lefuicis  fecundam  faciunt  fc- 
„  pafacionemjvel  potius  fGhifma. 
„  Archipresbyccr  poft  undccim  mcnfcs 
„  pei  Bullara  Pontificis  confirraatus  ,  in 
o  o  cau- 


„  caufa  fiia  dicit  fo  ciTc  dcbcrc  judicem: 
,>  dccrcvit  dilationem  obcdicntia:  illi  ficn- 

dx  antc  bullam  Pontificis  fuilTc  fchifma- 
„  licam.Libellos  Icfuitarum  ,qui  Saccrdo- 
„  tcs  fchifmaticos  cfTc  affirraabai,&:  omni- 
jjbusconvitiisprofcmdcbant  ,  plus  quam 
„  Pontificia  authoritatc  confirmat  .•  prohi- 
„  bct,  nc  quis  innoccntiam  fuamiucatur, 
„  aut  Aoademijc  Parifienfis  dccretum  dc- 
„  fcndat ,  quo  cxpcdantcs  Bullam  Pontifi- 
>,  ciam  imrauncs  e  fchifmate  declarabatur, 
>,authoritatcm  cdiclorum,ut  Principcs,vcl 
>,  canoflum,ut  Papa,condendorum  ofurpat. 
>,Edicit,nc  Saccrdotcs  intcr  fc  dc  aliqua  re, 

co  inconfuIto,tradcnt,  nc  dent,vcl  acci- 
,,  piant  fuffragia  pro  quavis  re  >  nc  vcniant, 
„  aut  fcribant  ad  partcs  tranfmarinas.  A- 
„pcrteadhuc  non  aufus  cft  dicerc  ,  Nulli 
»,  Pontifici,aut  Principi,  prartcr  Archiprcs- 
,,bytcrum,  ob  tcmpcretis.  Quid  cnim  fc- 
„  cutum  cft?  Sacerdotesproptcr  iftas  male 
„  fani  ecrcbri  infolcntias ,  appcllationcm 
„  ad  fummum  Pontificcm  fccerunt,  Excla- 
9,  mani  Iefuitac,Sacerdotes  per  fubfcriptio- 
„  nem  appellationis  ,  Aichipresbytcri  cdi- 
„  dum  de  non  dandis  vel  accipicndis  fuf- 
„  fragiis,violaflc,non  effc  dignos,  qui  ad  al- 
„  tare  admittantur,  non  qui  domibus  exci- 
„  piantur,im6  fame  tollendos  efTcexprcifis 
„  vctbis  pcr  cotam  Angliam  inter  Catholi- 
„  eos  urgebanc  :  hine  ccrtiam  fcf aratio- 
„  ncm ,  vcl  potius  fchifma  a  Sacordocibus 
„  fcccrunc. 

„  Quis  crcderct  cos  ,  qui  fpcsiali  voto 
„  obcdirc  Pontifici  tcncntur,  tria  difiidia 
„  tam  intcmpcftiva  ,  tam  illicita,  tam  fu- 
„  pra  fidem  fcandalofa  contra  illos  fadlu- 
„  tos ,  quos  omni  modo  adjuvarc  tencban- 
„  tur ,  ca  vcro  dc  caufa  uc  eumquc  fucata, 
„  quodad  authoritaiem  fummi  Pontificis 
„in  omnibus  «egotiis  Ecclcfiafticis  ,  tan- 
„  quam  ad  facram  anchoram  recurrcndum 
„  dcGtcvcrant? 

„  Scquiiur  ,  uc  lefuitarura  in  Anglia  &C 
„  Scotia  molitionum  partieulares  cftcdus 
„  rcccnfcantur  ,  fiiquas  pro  incommodis 
„  graviccr  prcmoncibus  oxpedanda  rcme- 
„  dia. 

De  Rcge  Britanni^. 

»  Tj  mcrit6,ut  fibi  vid£tur,contra  Ca- 
>,  iVtholitos  nonnullos  irtitatus,bonis  o- 
„  mnibusofficiis  promctenduscft.Libcllis, 
„  rumoribus ,  molitionibus  fcditiofis  ftatus 
,,tcmporalis,nullo  modo,  quod  Icfuitac  fa- 
,)  ciunt ,  contra  Rcligioncm  irritandus  cft. 
„  Vcritatcm  partim  cxprefTam  ,  partim  ia- 
ccllodam )  Magiftratus  gonus  quoddam 


»VITARVM.  LiBer  III. 
„  artificiofum  mendaciis  arbitrantur.  II- 
„  lo  fc  dcludi  in  rcbus  temporalibus  a:gcr- 
„r!me  fercntcs  ,  vixalicui  Catholico  cro- 
„  dcndum  ccnfcnt,  ciim  fidclitatcm  crga 
„  Principcm  profitcatur,  vcl  iuramento  c- 
„  tiam  confirmet  Pccuniac  clam  in  magna 
„  quantitatc  in  alias  Regioncs  a  Icfuitis 
„  tranfpoitatac ,  fifco  intcrccptaccclTcrunt, 
„  fcmpcr ,  nifi  juftiffima  caufa appajcat,fu- 
„  fpieioncs  dant ,  authorcs  innaturalia  cfTc 
j,  Reipub.mcmbra. 

De  Semin  ARiis. 

„  QEminaria  Anglieana  olim  numcrofa 
>>  jl5  fuerc  &  florcntia unicum  R  hcmcnfc 
„  uno  tcmporc  fupra  400.  aluit,  uno  dic  80. 
„ad  facrosordincs  promovit.  Libcra  crac 
„  omniura  commcndatoru  admiffio,  &  di- 
„  fpofitioni  fynccritatiquc  Anglicana:  con- 
„  grua  cducatio>qu^  qualcs  viros  cx  Anglia 
„  Gatholica  protulcrit ,  Alanus ,  Sandcrus, 
„  Hardingus,  Staplctonus,Martinus  &  infi- 
„  niti  alii  tcftantur.  Multi  fub  Alano  fuctc 
„  Rcdtorcs,  viriqi  maturi  ex  Acadcmiarum 
„ fpaciis, &; luriftarum  municipalium  ho- 
„  fpitiis  prodeuntcs,bc«igne  cxcepti  &  frc- 
„  qucntcr  cxciti.  Lcdioncs  frequentes  c- 
„  rant  &:  dodx:  omnes  Chriftiano  zclo  ita 
„  ad  Anglicanam  mcHrcm  anhelabanc ,  uc 
„diffiGiliime  aliqui  ad  fcribcndumeoncra 
hzrccioos ,  vcl  Lcgcndum ,  vel  confitcn- 
„dum  dctincrcntur. 

3y  Scrainaria  ,  ur  nunc  funt  fub  lefuitis  , 
„  vcl  corum  devotis  ,  ncc  numcrum  ha- 
,,  bcnt  compctcntcm ,  ncc  Dodtorcs  ,  ncc 
„lcdtorcs  ,  nec  confcffarios  cx  feculati 
„  Clcro  :  viri  mclioris  nota:  ,  praecipue  in 
„  Acadcmiis  cnutriti  ,  non  admittuntur. 
„  Qui  pucri  vcniunt  ,  in  Scminariis  cmi- 
„  fum  Solis  (utappellant )  ftudiorum  ab- 
„  folvcntes ,  non  polTunt  cvadcrcviri  ma- 
„turi  ,  &  profligandis  hacrcfibus  pares. 
„SGripturas  non  cxade  callcnt  .■  Patrcs 
„  non  vcrfancantiquitatis  monimenta  non 
„  cciunt:  linguarum  fufficientem  cognitio- 
„  ncm  non  adipifcuntur.-  varia  lcdio  fcri- 
„  ptoribos  &:  €oncionatoribus,quorum  ma- 
„  gna  fimul  cft  penuria,&  lcctonbus  ncecl- 
faria,  non  attingitur ha^iefis  ipfa,  nova 
„  quafi hydracapita  indics  emittcns  no  cx- 
„  ploraturrtempus  dccft  cis  ftudiis :  mutuis 
„  cxplorationibu?,  fufurrationibus,  fadio- 
„  nibus  opiima  ingcnia  franguntur:  ncc  in- 
„  ter  iftas  inebmmod<tatcs ,  forre  unus  cx 
„clcro  fcculari aifignari  poterit.qni  eurfum 
„ftudiorum  jam  pcr  viginti  annorum  fpa- 
„  cium  abfolvic. 

„    In  Gollcgip  Romano  decem  fucrunc 
fub 


De  Facinorihus ,  (^c.  I  e  s  v  i  T  A  R  v  m  .   Liher  I I  I.  25?  I 

j,  rublcfuicis  fcandalofiflimi  tumulius.  Ex 

„coColicgiolitera»  ad  Ponnficem  miff^^E     /;j  Scotia  qiiid  actum <i  Ie  s  V  IT I s. 
„  (uiit  a  ftudcntibus  in  hxc  vctba  Colic- 

,,gturanoftrumcaftrum  foris  ,  carccr  in-   -t-^  Ex  Htfpaniarum  hnud  diu  poft  mor-  vafiui. 
„ius,&:c.  Ex  eaColIcgioSaccidotcs  Dci   XVtcmMaria:  Rcginx  Scoiux  P^mci^fi  '^^^^ 
„  vindi  fuciunt  in  plateis  Romanis.  Ex  co   Gubcrnatori  in  Bclgio  mandaviic  ,  TuonQ-  chLm 
„CoHc-gionon  nominanda  infamia  (ub  e-   mincRfgi  Scoii.c  pccunias  6^- cxercicum  f'';'*,*"',, 
„  ducaiionc  icfuicica ,  in  gcniem  Aaglica-   advcrfus  Rcginam  Anglia:  promiticrct ,  uc     '  '* 
„  nam,in  ffeceidofalcm  ordmem,  adeoqiie   c6  facilius  rnatris  mortcm  ulcifci  poffct.Ea 
„  in  ipfumnomcn  Chriftianum  redunda-   dc  caufa  Patmcnfis  nobilcm  Scotum ,  Ro- 
„  vit.   Exhoc  Collcgio&ahis  fub  Icfuitis,   bcitumdc  Brufle  ,  qui  a  juvcntute  apud  le- 
„  prodicioiies,dclationc5,(ycophanti^,ada-  fuitas  cducatus  fucrat  ,  inScotiam  muita 
„  latiof^es  in  pueris  inceptxjid  omncs  An-   eum  pccunia  ablcgavic.  Eodcm  tempore 
„g!ias  parccs  pcrmanarunr.  NemoinCgnis   advcnit  etiam  in  Sco^iam  juffu  Sixti  V. 
„  cxploiator  &:  pcrnitiofus ,  qui  non  fucrit   Pont.  Rom.  Dublain  Epifcopus,  qui  Infan- 
„  fub  lcfuitis  cducatus.Anre  vcnienicm  &:   tam  H.fpanicam  Scoti^  Regi  in  matiimc- 
„  pixvaleniem  lcfuitarum  ccccum,uon  au-   nium  orfcrrct,  fcd  ca  conditionc ,  ij  Roma- 
„  dita  fucrunt  in  Anglia  hbcUorum  famo-   nam  Rcligioncm  amplcdi  vcller.  In  hujus 
„foium,fcditionum,diHidiorum,detr3aio-   Epifcopi  comitatu  fuic  ctism  Guiieimus 
„  num  nominarncmo  mli  poft  cos  faccrdo-   Crcichton  ,  qui  Lugduni  aliquandiu  Re- 
„  tium  fuum  inficiatus  cft,e  carccre  contra   aor  in  Jefuitarum  Collcgio  fuer:ir.  Repul- 
„dacam  fidcm  aufugic ,  mcndacii  ^ubhce   fam  autcm  pailus  Epifcopus  coniilio,virtu- 
,conviauseft,aurarcligionepubIiccapo-   tc  &  fidcliratc  lohannis  Mccelani  Maani 


,  ftacavit. 

„  In  Scminariis  Hifpanicis,omnes  hone- 
„  ftiorisvitiE,&  mclioris judicii  adordinem 
„  fandi  Bcnedidi  ft:ie  tranfietunt,non  ob- 
„  ftancibus  infinicis  calumniis  concraillum 
„  ordinem  ,  &L  aliosomncsin  Ecelcfi^aap- 
„  probatos,  prxter  fuum,.i  Icfuitis  infufur- 
„  ratis. 


Canccliarii  ScoticE,qui  Rcgi  fuadcbac  ,  fibi 
ab  hojufraodi  doiis  &  failacibus  promillis 
caverctjdomum  rcvcrfus  eft.Manficautem 
in  Scoiia  Creichionus  leiuiia,  &  Biuffco 
ftfe  junxit,cique  pcrfuadcre  conatus  cft,  ut 
Cancellarium  obtruncarcc ,  quod  molitio- 
nibus  lefuiticis  ,  eoiumque  parrlcidii  vel 
folus  rcfifteret.    Ad  (\ux  BrufTcus  totus 


„    DuaecnfcfeminarlumraultisinAnglia  cxhorruit  ,  cjufque  poftulatis  iniquis  &: 


„Scholis  GrammatiGaiibus  fpIcndocc,do- 
„  drina  &:  adionum  morali  bonitate  cc- 
„  dct.Pcr  factioncm  admifli,  blandiliis,  fa- 
„  voribus  ,  minis  ad  Icfuitifmum  aiiiciun- 
,,  tur,fi  cOiifenfcrint,  cxtrema  indignift!ima 
„  partialitatc  foventur,  donec  tandcm  in- 
„  fcrvcfcentc  juvcnili  impctu  lefuitifrai 
„  pocnircat.  Q^i  aperte  nolunt  ad  Icfuiti 


crudclibus  prorfus  confeniire  noluit.  Hor  - 
tatur  igitur  Icfuira  Brufteum.det  crgo  1500. 
Goronatos,quos  a  Parmtnfi  aGcepiflct,  tri- 
busnobihbus  ,  qui  in  nccem  Cancellarii 
conjuiarint.  Sad  ne  hoc  quidcm  pcrfuadc- 
rc  ci  potuit,  inquiens,  unum  &  idem  cflc  , 
five  quis  fua  manu  inrcificiat  aliqucm  fivc 
pCGunia  conducat  alium  adcacdem  facien- 


„fmumtranfire  ,  crgaftula  potius  ,  quam  dam.Cum  ctgo  nullis  rationibns  cxpugna 

Collegia  cxpcriuniur.  ri  poflcc,accu(at  eum  Crcichton  Iefuira,a- 
Reftituaniur  nccciTc  cft  Seminariis,  fi         Fucntem  Parmenfis  fuccefl"orcm,qu6d 

indc  converfio  Britannia:  cxpedctucdo-  pecunias  a  Parmcnfc  acccptas  dilapida/Tcr, 

arinas:&:  morum  matuntas.  Viri  apci  &  in  alios  ufus  convcttifl^ct.Comprchcndi- 


„  fcribcndo  contra  hasrctieos  ,  &  doccn- 
3,  do  alios  ,  h  invenirl  polTunt ,  dclHncn- 
„  tur.  Acaderaici ,  &:  mclioris  cducatio- 
„Dis  viri,  non  mcdo  fynccra  humanitate 
,>  in  feminatiis  cxcipiendi  funt ,  fi  vcniant, 
„fcd  ut  vcniant,  funt  provocandi.  Quod 
„  non  nifi  pcr  Acadcmicos  mutua  fami- 
„liaritatc  notos  fibimet  ficri  potcft  ut 
5,  fub  Alano  cxpcricntia  docuit,  lcfuitis 
5,  non  araotis  e  CoIlcgtis,nihil  boni  fpc- 
„  randum  cft ,  &c.  Hat  omnia, \J\ionachi  ^ 
Cleri  {^ngUcafii  delefuitu. 


tur  raifcr  Brufl^eus,  in  carccrem  conjicitur, 
&  mcnfcs  quaiuordecim  in  co  dctinctur, 
tandcra  libcraiur,Icfuira  autcm  impunitus 
cvadit. 

Ve  Turbis  in  Patavina  Acaderhia, 
tum  /«^fr  Venetos  Paulum  V.Pon- 
tificem  R  omanum  1  I  e  s  v  i  t  i  s  ex- 
citatib. 

CVm  lefuita:  Patavii,&:  alibi  paflim  pu- 
blicasin  fuis  CoUegiis  Lcdioncs  lia- 
bcrc  ,  &  hoGmodoftudiofamjuventutcm 
00    z  adfo 


2,91  Facinorthus  i  zS'c.  Ies 

ad  fc  pcrtrahcrc  conarcntur  ,  gravis  ea  dc 
caufa  intcr  ipfos  &r  Acadcmiam  contcntio 
cxortaeft.  Tandera  Acadcmia  illius  loci 
dc  novationc  ifta  apud  Magiftracum  Vc- 
nctum  Anno  i^^i.admodum  conqucftacft, 
&  per  dclcgatrm  Tuum  Gajfarcm  Cremo- 
ninum  hacc  taUa  proponi  ipfi  curavit:qu6d 
nimirumlcruita:  privata  qaadam  authori- 
tatc  ,  contra  Acadcmix  iftiufcc  lcgcs  ac 
confuctudincm  antiquamfii  approbatam, 
pcculiarc  quodpiam  CoUegium  fcu  AfJti- 
coUcgium  potins  oceulto  ,  fub  Pontificia- 
rum  quarundam  a  Superioribus  in  Rcpubl. 
Vencta,  tanquam  a  Mngiftratu  fuo  lcgiti- 
mo,  nondumapprobararum  fcu  confirma- 
tarum  Bullarum  pia:rcxtu,  introduxcrint: 
undc  contecioncs  inter  ftudiof  js  per  quam 
multx  &  variac  cxfiftcrcnt ;  coquc  non  cc- 
leberrima:  tantiim  Academia?  dcfpedus 
haud  ferendus,  fedipfisetiam  lefuitarum 
difcipulis  ilHs  putativis  ab  ineptis  iftis  Pr^ 
Gcptoribus  raajus  dctirimentum  ,  quam  c- 
molumcntumacccderct.Rogarc  itaque  fe, 
ut  Anticollegiumiftud  temcrarie  nccnon 
clandcftine  contra  leges  inftitutum  abro- 
getur.  Ad  quos  Magiftratus  illc  cjufdem 
Anni  1 591.  die  Deeemb.13.  refcripfit  &  dc- 
crevit  \iQi.:NoJirA hac ejl  fementiaac  voluntas^ 
ut  LeHiones^mfi  inter  fefe  ^  apudajfeclas  fivc^ 
foctos  fuos  ,haheant  omnino  nuHas.utque  Hatutis 
ac  Privilegijs  K^ca^emiA  VatavinA  neutiquam 
ndverfentur. 

Controverfia  inter  Venetos  <cr  Pau- 
lumV.Exorta  Iesvitis 
Authoribus. 

ANno  vcro  1605.  inter  Vcnctos  ,  & 
Paulum  V.  Pontifiecm  Romanum 
graviflima  ,  &  pcriculofiflima  interccffit 
Controvcrfia,  fuper  Conftitutioriibus  qui- 
bufdam  ,  quarum  renovandarum  occafio- 
nem  Scnacui  Vcncto  lefuitarum  artcs  & 
doli  tcftamcntarii  przbucrunt.  Cum  cnim 
Ecclcfiaftici,maximc  vcio  lefuit?  Vcnctiis 
hadenus  multa  sedificia ,  &  bona  alia  mo- 
bilia,  &  immobilia,tam  in  urbc,  quam  cx- 
tra  cam  fita ,  ad  fcfc  fub  tiiulo  tcftamcnto- 
rum,aIiorumquc  lcgatorum,  variis  tcchnis 
&  molitionibus  pcrtraxificnt ,  &:  vcr6  bo- 
nis  fpiritualibus  adnumerata,  ita  jam  pofli- 
dcrc  inGipcrcnt  >  ut  tributi  indc  ad  Magi- 
ftratumPoliticum  nihilamplius  ,  vcl  pa- 
rumadmodum  rcdircc,Magiftratus  Vcnc- 
tus,nc  cum  Rcip.  detrimcnto  maximo  di- 
tcfccrcnt,  lcge  cavcndum  &  in  cos  roature 
animadvertcndum  ccnfuit. 
Hteron.  luvat  hoc  loco  nou  mc»  vcrba  adfcribc- 
vcnif^^  rcfcdCI.  V.  HicionymiVcndraraeni  Sa- 


VITARVM.  Liher  III. 
ccrdotis  &  Thcologl  Veneti>pro  Serenifli- 
ma  Venetorum  Rcp.  ad  Cardinalium  Ro- 
raan.Collcgium.  Triginta  decies,mc\mx-,cente' 
na  millia  ,  ^  amfLtm  Ecclefiaflicorum  hona  ar 
facultatestofiimanturvalere  fuh  Vcneta  dttionis 
Imperio.  Et  quidem,  quocumque  te  Fenetijs^  vel 
alihi  in  toto  Vencto  Dominio  conferas ,  adificia 
quActmque^rxdia,&^os,domos  (3-  catera  hujuf- 
modi  meliora.pulchriora  ac  magnifirentiora  con- 
Jpexeris  ,  iHa  Ecclefiajlicorum  ejfe  certo  jcias. 
^edfiex  urhe  Veneta  folum  atque  agro  extra- 
has  TempU,adificia,honafacultates  Patriarcha- 
ram,Epifcoporum,  Ahhatum,  Lyfrchipreshjtero- 
rum.Plehanorum,  Preshperoru,  Monafiertorumy 
Hojpitalium ,  Ecclefiarum  &  caterorum  hujuf 
modi,qu£  temporihui.quihm  Vencta  Rejp.ccepta 
ejl.vel  prorfui  nulla  extahant  ,  vel  certe  admo- 
dum  pauca,  illaque  omnia fimul  in  unum  Loeum 
conferas:ac  feorfim  quidem  Templa,  domos^  adi- 
ficias&  catera  hujufmodi  opera  ponas  :  feorfim 
vero pradiayagros^rttra,  hortos,  cr  fimiLia ;  quid 
ohfecro  Venetorum  Civitas  ac  dorninium  erunt 
cum  his  coLLata  ?  iLla  certe  Vrbs  maxima  erunt^ 
hac  vero  vtctis  0-  Provincia  per  quam  anguUa 
apparehunt :  tamen  EccLefiafiica  ilLa  omnia^ 
veL  pLura  certe  Veneta  Reip-  fubditorum  erant, 
acproinde  Veneta  :  Principes  enim  in  fubdito- 
rum  fuorum  bona  ju4  aLiquod  hahent.  Neceffa- 
ribigitur  Reip.  Veneta  Patrihm  hismaLis  me- 
dendum^ac  legihin  cavendum  fuit,  ne  contra  vi- 
t&  fu/z  rationem ,  ^  Chrijli  Servatoris  Domini 
inflitutum  EcclefiaUici  viri  tandem  omniafecU' 
lariaoccupent^  acpofideant.  Hucufquc  Vcn- 
dramenus. 

Icfuitae  vcrohoc  indigniflime  fercntes, 
totum  hoc  ncgotium  Romam  ad  Papam 
Paulum  V.pcrfcripfcrunr. 

Compcllati  igitur  hocnominca  Ponti- 
ficc ,  Vencti  jurc  fuo  ccdcrc  noluerunr,  fcd 
proteftati  funt,fibi  in  ditione  fua  fuprcroam 
yurifdictioncm  ,  &C  fic  etiam  lcgum  fcrcn 
darum  potcftarem  ,  nonautcm  Pontifici 
compercrc  ,  crc.  Hoc  rcfponfo  acecpto, 
Pontifex  Excommunicationis  fulminc  cos 
territar. 

Vbi  notanda  fumma  iniquitas  &  hujus 
Pontificis.-  paulo  ante  illum  Clemens  8.  le- 
gc  quoquc  cavit ,  ncDeipara:  Laurctanar 
Domus,qua  Papiftis  nihil  toto  tcrrarum  or- 
bc  fandiuSjValcat  dcinccps,aut  cmerc,aut 
aequircre  privatotum  hominum  agros  vel 
bona,  proptcr  eafdcm  caufas,  qua:  Vcnctos 
etiam  ad  idcm  ftatuendum  impulcrunr. 
Conciliari  ha?c  non  poflunt.  Idcm  omnino 
ftatuunt  ac  deccrnunt  Vencti  &  Pontific. 
Rom.Pontificis  decrcta  fanda  &:  inviolata: 
Venetorum  autcm  blafphcmix  &:  anathc- 
mata  judicantur. 

Dux  vcr6  &  Senatus  contra  Exeoromu- 
nieaiio- 


de  bmU 
Ecclef. 


taeeptis 


Veneti 
jure  fuo 
cedere 
nolunt.. 


Tmtli 
V.in]u~ 
jliiia. 


Veneti 

'Pm- 


Ve  Facmorihs ,        Iesvitarvm.  Lil^er  11 1.  293 

rxcsM.  nicationem  illam  dccrcto  pubiico  pro  i-  funt-.mdxifne  cumcertifmus.i/Iamavohis  ^  a- 

niqua,  injafta  &  omnino  nulla  dccrevit,  lijsnojlris  fuhditisfidelibtis-^adeoquemundoteto 

.•.';.7«:'    quippc  qu»tanquam  brutum  aliquod  ful-  fro  tati  cenjeri  ^  reputari:in  certifimam  Jj>cm 

mcn,lincjurc  &  legibusconccpcumjaercm  vementesfore^utefuemadmodumha^fenusfide' 

tantiim  fcriat.  lem  curamgejiiflis  animarum  Juhditorttm  no- 

ifecretu      Quia  vcro  Dccrctum  hoc  dignum  cft,  Jlrortmfideliumy&cultusdtvini.quipidiove. 

veneti-  ut  inrci  hujus  fcmpitcrnara  mcmoriam  ad  flro  floret  inhocjlatu  nojlro  ,  fi  qmfquam  aliuSy 

^"'"•ra.    poftcriratcm.tranfmiltatur ,  idhocloco  ex  itainpojierumetiam  ofjkiumillud pajlo.  conti- 

vontifi-  Italico  idiomare  in  Latinum  fidehtcr  tranf-  nuetis  :  ftquidem  certo  conjiituimus  perfevcr^re 

^*'.  latum  ,  adfcribam,  &  de  vcrbo  ad  vcrbum  in  fan^ia  fdc  Catholica  5>  Apoftotica ,  inque  oh- 

nicatio'  fic  habct.L  i  o  N  A  R  D  V  s  DoNATVs,Ofi  fervationc  faufiit  Rom.inii  Ecclefix  perinde  ac 

nem.     gratta.  Dttx  Venetidrum,  (^c.  Reverendijsimis  Majores  nojlri  a principio  fandattonis  urhis  hu- 

Patriirchis  ,  K^rchiepijcopis    Epifcopis  totius  ius  ad  prdfens  per  divinam  gratiamperfevera- 

J>ominij  noftri  Veneti ,  &  Vicarijs ,  Ahbatibui^  runt.Volumus  autem^  ut prxjentes  ha  titeu,quo 

Prioribfis  ,  ReBoribu^  Ecciefiarum  Parochia-  ah  unoquoque  intelligantur  ^  affigantur  iniocis 

lium ,  ^  alijs  Prdatis  EcctefiaHicis  Saiutem.  publicis  Civitatis  hu]us  nojlr/e.  (^aliarum  do- 

^d  notitiam  n&Jirarn  pervenit ,  die  17.  minionojlro  fuhditarum:  (ferantes^yiUam  puhli- 

pritts  nuperpmteriti ,  de  jujTu    fententia  San-  cationem^  adeo  manifejlam  perventuram  ad  au- 

6iif?imi  Patris  Pauli  Pap£  V .  puhticatum  (jr  af  res  omnium ,  qui  pr<znominati  Brevis  cognitio^ 

fixum  fuiffe  Roma  breve  quoddam  fulmi-  nem  habuere  ,  ^perventuram  etiam  adaures 

natum  contra  Nos  ,     Senatum  ac  Dominium  San6litatis  fux  \  cui,  oramus ,  ut  Dominus  Deus 

noflrum  ,  direclum  advos,  ejui  tenoris  &  ar-  nofier  injfiret gratiam  ,  quacognofcat  Brevis  i" 

gumenti ,  quod  in  eo  continetur.    (^iapropter  fitus  nullitatem     aliorum  fa^orum  contra  Nos 

cum  devinBos  nos  effe  confideremus  ad  confer-  inTiitutorum\& poftcjuamfusiitiam  caufd  noftra 

vandum  in  qukte     tranqutlUtate  Hatum  no-  cognoverit  nohis  augeat  a^nmum  adprdftandam 

ftrum  nobis  ad guhernandum  a  Deo  datum  ,  «/-  reverentiam  erga  farMam  fedem  ^pojloticam: 

que  vindicemui  ^  defendamm  authoritatem  cuius  7^s  ^  anteceffores  nojiri  un^  cum  hac  Re- 

Principis  ■,  qui  in  rebus  temporatibui  atium  fu-  publ.femper  fuimus    erimus  devotipmi.  Da- 

periorem  ^prAter  Divtnam  'JMajefiatem  non  a-  tum  in  Ducali  nofiro  Palatio  ads.diem  Maij in- 

gnofcit  :  prafentibut  hifce  nofiris  titeris  coram  diil.Af.Anno  1606. 
Deo  (jj^  tetoLMundoproteJiamur  ,  nos  non  in- 

termififfe  omniht^s pofihitihtu  uti ,  quihtis  fan-  Licobus  Girardus  Secr. 

Bitatem  fuam  vatidifimam  nofirarum  dr  in- 

eUffolHbitiumrationum  capacemredderemtes:^       Hoc  dcercto  publicato  ,  Screniftimus  ^'^'•''^w 

primumquidemfer  Oratorem  noftrum  apud  S.  Dux  &Scnatus  Clcrum  ctiam  fuum  con- 

S.refidentem  : pofieaveroper  titeras  nofirasre'  vocant,  &  jus  Rcipubl.  eidcm  exponunt,  ru  cu. 

Jponforias  ad Brevia  ipfiui  nohis fcripta:     tan-  Pontifici^que  Excommnnicationis  iniqui-  ^'JJff^ 

demperOratoremexpreffum  ,  in  huncfinem  ^  tatem  dcmonftrant ,  eumque  pro  authori-  M/rrt- 

miffum.  Veritm  quum  animadverterimu^  SS.  tate  hortantur  ,  ut  curato  fuo  officio  Ex-  ^^^"^J^^ 

aures  occtufasy     Breve  iftad puhlicatum  eff^  communicationcra  Papalcm  pro  nulla  ha-  iejuhui 

contra  formam  omnu  rationis.dr  contra  id.quod  bcat,  &c.  Clerus  antiquus  adliasc  unanimi 

docet  facra  Scriptura  ^  doclrina  SanciorumPA-  confcnfu  Reipubl.  caufam  eontra  Pontifi- 

trum-,  &  facri  Canonesyin pr^judicium  authori-  ccm  probat ,  &L  dc  fide  fua  prolixe  pollice- 
tatis  fecutarts  concefa  nohts  aDeo-,^  ithertatis        Adhxc  in  lucem  libros  pi^clariftimos 

siattts nosiri.cumperturhationepoffefsionis  qiiie-  edidcrunt  aliquot  Clcrici,in  quibus  partim 

ta,quam,pergratiam  divinam,  fub  dominio  no-  Icfuitarum  teehniE  &  Sinonicx  aitcs  dete- 

ftro fideles  nofiri fubditipofiident,  honorum,  ho-  guntur,&  graphice  depinguntur,partim  ve- 

noris,  vitA  ipforum,  nec  non  cumfandato  unt-  f 5  potcftas  Papac  in  remporalibus  folide  &: 

verfali  ^ gravijiimo  omnium  hominum:  idcir-  facrisliteriscongruentcrimpugnatur.Intcr 

conuUomodo  dubitamuspradicium  Breve  ha-  hoscumprimisegregiam  operam  ftudium- 
bere ,  ac  cenfere  non  tantumpro  injuflo  ac  inde-         navavic  doaiiTimus  ille  &  omni  lite- 

bito->fedettampronullo,     tati^quodfitpretij^  ratura  excultiflimusaecxpolitiffimus  Pav-  vatdus 

ptane  nuliius,^  ita  invatido.trrito  &  il/egitime  lvsVenetvs,  qucm  honor  is  caufa  no-  ^'■«"«* 

fuiminato.ac  defacio.nuttojuris  ordine  fervata,  ^^^q  ^  cuius  Traaatus  de  intcrdiao  Papa:,  ^^f^^s 

ut  indignum  atqueinconveniens  judicaverimus  &  CoQfidcrationcs  fcu  animadvcrfiones  in  faa^. 

uticontraillud-remedi^s.quihusMajoresnofiriy  Ccnfuras  Papales  ,  &:Apologia  advcrfus 

&  aiif  Principes  fupremi  contra  Pontifices  ufi  Bellarminum  Principem  obtinent  una 
fint:quidumpotefiate fuatpfis  a  Deddata  utide-  Dcclarationc  rationum  ,  quibus  pcr- 

herentad  xdificattonem  ,  terminos  tranfgreft  ^^^^^  Scrcniirima  Rcfpub.  Papa:  Paulo  V. 

00    5  fcfc 


2.94  De  Facinorihus  i  cjTc.  Ie 

fcfc  mafcule  oppofuic ,  ab  Antonio  Quiri- 
no  Scnacorc  ibidcra  in  lucem  eJita. 

Sed  bonus  Paulus  pcffimam  hoc  ipfo  a 
Icfuitis  injic  g?:atiam,qui  fc  u!Gifci,&:  inju- 
riis  fuas,  quas  iia  vocabant ,  modisomni- 
bjspeifcqui  ftatucrunr.  Conduxcrunt  igi- 
tur  &  pccunia  coriuperunt  Ridolfum  Po- 
mam,&  Michuclcm  Viti  SaGcidotem,cum 
duobusaliis  An:oi)a&:  Floreniina  oricn- 
dis,qnorum  alcct  Alcxandcr,altcr  vcro  lo- 
hanncs  vocabatur.-  hi  adoriuntur  ^.Octob. 
anno  1607.  Fraticm  Paulum  Vcnctum, 
cumqne  opprimcre,  AffafTinorum  morc,  in 
pontc  dc  Santa  Forfca  tcntarunt,  quod  co- 
rumconatibus  vchc-mcnter  rcfiftcret  ,  &c 
parum  abfuic,  quin  iUum  ftilctis  feu  pugio- 
nibus  fuis  intercmiiTcnt.-lairones  autcm  fu- 
ga  elapli  func. 

Rcccntiores  vero  Religiofi  ,  nempe 
lefuitx,  Cipucini  &To!cndini,  quorum 
Regnla:  przEfentis  tcmporis  conditioni  ac- 
commodata:  funt  ,  Rcipubl.  caufam  da- 
mnant ,  &  contra  maudacum  Scnatus  Ec- 
clcfiaftica  fuaofficia  occlufis  fcmpertcm- 
pli.<;  pcragcntcs  ,  varia  moHri,  &  plebcm 
ad  feditionem  excicarc  vififunt.  Fccerunc 
autcm  hoc  Icfuita:  non  aliamob  caufam  , 
quam  qu6d  vidcrcnt,  fc,  ftante  &  dcfcnfa 
Rcip.  Vcnetae  hbcrtatc,  ftantibufquc  lc- 
•  gibns,  nec  ftarc,ncc  inftituti  fui  fincm  obti- 
nerc  poffc. 

veneti       Diix  itaquc  &  Scnatus  Venctus  ut  ma- 
ufuita^  lis  omnibus  mature  obviam  ircnt.  le- 
*numdi.  ^^^itas  omncs  cx  urbc  &c  ditionc  fua  to- 
tione    ta  dimittcndos  cdido  novo  in  scternum 
^^Hbunt  ccnfucrunt ,  &  fpem  omncm  ipfis  rcdeun- 
di  futuris  tcmporibus  praccidcrunt :  parsn- 
tum  quoquc  omnium  omnes  omnino  libe- 
ros ,  qui  in  ea  ditione  fuerunt ,  e  Scholis  & 
amplcxibus  Icfuiticis ,  nc  diutius  infician- 
tur,avu!fos,  domum  prudentifTime  revoca- 
runt. 

iefuit<e  Maij  igitur  10.  anno  1606.  lefuitaroum 
^d^cldut  vcftimcncis,  lcdulifque  &  ncccfTaria  fup- 
pclledlilc ,  confccnfis  navigiis  ex  urbc  Mc- 
diolanum  verfus  difceffcrunc.  Poft  illorum 
difccfTum,  in  Icfuicarum  Collegium  Cano- 
niciad  D.  Marcum  introdudi  func  ,Mo- 
nachis,  quos  Rcformatos  vocant,  aliorum 
Colicgia  occupantibus.  Franeifcani  vcro 
Monachi  ,  quorum  maximaibi  frcqucn- 
liacft  ,  ncquaquam  fefc  Collcgia  fua  dc- 
fcrturos  ,  qu6d  iuftara  Vcncti  advcrfus 
Pontificcm  tucrcniur  caufam  ,apcrte  pro- 
fcfli  funt.  Acquc  iia  Icfuiia;  Papar  Excom- 
municationera  & tyrannidcm  ipfi  caufac  x- 
quitati  praEtulerunt. 

Vt  auccm  his  qusc  hncufquo  diximus  dc 
turbis  a  Icfuilis  VcnciusexGitacis  major  fi- 


3VITARVM.  Liber  III. 
dc^habcacur,  ne'vc  Icfuitx  aliquid  in  hac 
tota  narracionc  fidua  mccffc  caluniencur, 
adfcribam  quqdam  ex  liceris  ad  nos  a  viro 
gravi  &  pacnac  amantiffimo  cx  iralia  fcri- 
pcis,inquibus  fupcrioraomnia,fedbfcvircr 
confirmanrur  :  Illa  autcm  fic  dc  vcrbo  ad 
vcrbum  habcnc. 

PosiqnMtn publicatum  fuit  inttrdiBum  Vont.  Conflr. 
Pauli  F.contra  urhem  ^ (lAtu.  t^emtu  in  hunc  T"". 

£  r  I  j       r      ■  J  '*^f^tO' 

ftnem  ,  ut  jubditt  Jt  frtvarentur  exerctiio  Reti  rnnK 
gionis  tumultut  excitarent,  obid  SenAttu  ad 
ipfis  gratificandfim  compe/Ierctur:  delikeratum 
fuit  imperandurn  ejfe  omnihtu  Religiofis  ,  ut  in 
quacunque  Ecdefia  continuaretur  exercitium 
confuetum  divintm fine  novttatt  uIU.  Prompte 
ohtemperatum  fuit  ab  omnibtts  :  5-  nominatem 
Jefuita  rejponderunt ,  quod  ipfidivinum  cul- 
tum  conttnuarent.  verum  interim per  civitatem 
fpargebant  ,^  qaod  puhltce  U^ytiffarn  dicere  abjli- 
neant.Hoc  cum  cognoviffent  Magiflrattis ,  ipfi  ad 
diem  9.  LMaif  ,  Anno  1606.  accerfiti  fueruni, 
utcertuab  ipfis  cognofceretur,  quidnam  tandem 
animi  ipfis  efet:  &  admoniti,  ut  Principisman- 
datum  in  mtniflerto  fuo  exequerentur :  ipfi fc_j 
mijfam  poffe  dicere  negahant  promiponi  quan- 
doqutdem  hoc  fuA  non  adverjetur.  Mijfamenim 
fub  nomine  officiorum  divinorum  non  compre- 
hendi.Hoc  cognito  deitberatum  fuit  a  Senatu,  ut 
Patrtarchalis  Vicarius  ahlegaretur ,  qui  res  Ec- 
clefiA  ipforum  co?ifgnaret ,  mandatum  daret 
lefuitis  fubito  difcedendi.  Scriptum  etiam  fuit 
civitatumgubernatoribfu^ut  omni  ex  loco  difcef- 
fum  illorum  procurarent. 

lefuita  intelleBa  intimatione  tumultuari}  ad 
Bcclefias  convocarunt  fuas  devotas  ,(^ut pofiea 
compertum  fuit ,  inde  ingens  auri  c,-  gemmarum 
pondus  deprompferunt.  Sub  ve/peram  Mintfiros 
publicosfibi  dari  petierunt  fecitritatis  fu£  causi: 
quiutique  ipftsmijsi  fucrunt.Difiefferunt  vefpe- 
ri  fub  horarn  fecundam  noiits  finguli  curn  ima- 
gine  Chrifli  ad collum ,  ad  oflendendum,  Chri- 
flum  una  fecttm pati:Sua  Collegia  quafi  nuda  re- 
liquerunt ,  in  quibus  totam  noflem  5-  integrum 
diem  reliquia  remanehant  ignis  :  prtefertim  duo- 
bus  inlocis  ,  ubi  immenfam  copiam  fcriptorum 
fuorum  combujferunt  ,  reli^is plurihus  injlru- 
rnentis  i  quihus  funditurmctatlum.  c^odcitm 
per  urbem  increbuijjet  no>tfine  fcandalo  .  Pater 
Poffevinus  paitcis  diebus  pofl  ferraridfcripfiti  <jr 
vifa  eitam  futt  litera  publice  ,  inflrumenta  non 
fuiffe^ut  funderent  aurum  (jr  argentumftcuti  ca- 
lumntose  traducerenturfed  ut  concinnarent pi- 
hos  fuos  five  haretas. 

Verum  Patavij  multa  exempla  remanehant 
fcriptit  quod  o^lodecim  continehant  rcgulas  cum 
hoctttulo  :  Rcguix  quxdanv»fcrvanda:  ,  uc 
cum  orchodoxa  Ecclcfia  vcrc  fentiamus. 
Jn  harum  17.  pracipitur  prardicandam  aut 
inculcandam  nimis  non  cflc  graiiam  De  i. 

Et 


trm  Ve- 
vttas. 


De  Fadnorihus  ^  O^c.  IesvitaHvm.  Liher  l\U  19$ 
J-t  in  \i.  srdinitur ,  ^chcie.  Ecclcfiam  Hie-  cerftveram  ,  fuere  innMmcrahiteS.  Cemper^ 
rarchicam  crcdcre  nigrum  clTc  id  ,  quod  o-  tum  pr^ierea  fuit ,  ipfos  turbarum  illarum  fuif 
culis  videtur  z\bum.^oci fcriptum  ob  ingen-  fe  archite&os  prtecipuos^tjuoi  tum  temporis  con- 
^em  numerum  exemplerum  eius  uniformtumy  citaverunt  apud  cjuofdam  ,  quibm  Jpem  fece" 
cfua  illic  reperiebantwr  ,  perhibeturfuijfe  eo  fine  rant ,  ttt  in  adminifiratione  Reipub.  partern  aii^ 
compofttum  ,  ut  qnotidie  disiribuerettir  fchoU-^  quamMciimque  obtinerent  difi^aciione  excitati 
/iicis ,  qui  renettits  adventarent  adque  focieta-^  interSenateres. 

tem  fe  coi^iferrent.  kerba  forrndia .  capitU  i/lius  ^i^  etiam  innotait.quod cum  Rejp.  a  morte 
l^.hacfunt  :  Denique  ut  ipfi  Eccieliie  Ca-  HenrtcilU.ChftHianiJumumappellajfet  Henri- 
iholica:  oranino  unanimcs,  conformerqoe,  cim  iV.Regem  G/illiA.ipfi  Romamfcrtptis  literU; 
fi  quid,  quod  oculis  veftris  apparci  album,  multis  Senatoribas  fcruptilum  injecerunt  ,  qui 
nigrum  ilia circdcfi;)icrit,dcbcmus  itidcm,  propterea  VenetiU  dijcejferunt ,  qntj.  lefuita  ab- 
quod  nigriira  fir,  pronunciarc  ,  &c.  Capitii  folutionem  eis  negabant.,nifi retraSiarent.^iia 
18.  verba formalia  funt  ifta :  Nce  itidcm  pre-  incommoda.quA  inde  Jequebantur^  tranjeo.  Pro 
dicandx' aut  iucujcandx  graiia:  De  I  adco  diverfis  occafionibm  monfirabant  fe  fautores 
iqfidcndum  fucrit,  ut  fcrperc  indc  poflic  a-  magnorum principum  ,  in  mgotia  ilbrum  (z^ 
nimis  crror  lcthalis  ncgara  libcri  arbiti ii  ita  intrttdentes  ,  CAlenHruatim  impcndebant 
noftri  facultate.  plures  quxm  centurn  coronatos  in  curandls  tan- 

Diebus  fequentibus  non  tnntum  lefuiixex   tum  literis  ,  qnod  ^rvAVii^ayucodvvLuu  cor- 
^jefuUa-  fiatu  Venetoprofefit ,  verum  untverffipforum    rejpondentiam  Ulorum  peromnia  ioca  faiis  fu- 
'  focietoi  ino-extra  Itdiam  difeminabant  infi-    perque  arguit.  Detegebanturmulta  tnpdi^  eo- 
nitas  calumnias  contra  Rempubl-  ciim  in  prtva  rum.quas firuebant  bonu    factdtattbHs  fuorurn 
tif  colloqutjs  tum  in  pr^dicationtbus  publicis ,       amicorum  ,  ^  ^raferdm  multarum  ctim  damno 
ittdominio  Breipubl.cum  literts  ipfis  adh^renti-    inftgni  familtarurn. 

bus :  Convocabant  ad  conjinia  fuos  devotos,  in^  ^uo  ad  dolirinam  ipforum  innotuit  in  rebm 
grediebantur  dominium  hjbitu  ^  perfonts  dtjsi-  quidem  politicts  majorem  in  modurn  tpfos  exd- 
mulatis:pr£dicabant  varias  indulgentitzs  ifs^qtii  tare  Monarchi.im^  &  deprimere  ArtHocratJarn^ 
interdi^um  ohfervarent ,  aut  alias  ad  idchfer-  cum  hjpothefibtts  certis.qiiA:  inflitutis  ^  admini- 
vandum>  y  caujji  Pontificis  patrocinandum pro-  Hrattoni  Reip.  funt  contraride:unde  apparuit  le- 
moverenf.fingebantitterasfalfas^quasjub  no-  fuitas  AUthores  tnjlrumenta  fuijje  omnitim 
mine  Reip.  Genuenfts  fcrtbebant  Fenet£->&  quas  turbarum ,  confufionum  ^feditionum  dr  damno- 
fub  nomtne  Civitatm  Veronenfis  fcribebant  Ci-  rum  nofiris  temporibus  in  omnibsu  Regnis  cr 
vitati  Brtxiandt.  Provinc^s  mundi fubortorum. 

cum  intolerabilia  viderentur  ejfe  Vene-  c^x  omnia  ^fmgula  cum  ad  d.  i  ^.lun.  anno 
tts-,  in  mandatis  datumfuit  a  Senatu,  ut  fediiio~  \6ob.  effent  propofita  ,  deUberaturn  ^  decretum 
farum  a^tonum  tpforum  novifitmarum  ,  ut  fuit  ,  quod  cim  Societas  lejuitarum  Venetijs  i 
prAcedentium  atiarumformareturprocejfus.  Et  primo  ternpore  ,  quo  recepta(^  benigne  habt  - 
quoad  ulttmas  quidem  abunde  compertum  fuit^  tajuit  erga  Rempubl.  fcfe  exhtbuerii  jemper  tn- 
ipfos  tn  conciombus  fuis  invecios  effe  in  Rem-  gratam  ,  mque  detrimentum  Votm  ejm  quarn 
publ.  appellando  illam  h^reticmt  Lutheranarn ,  ernolumentum  Juent  propenja  ,  idemque  etiam 
tjranntcam/s abominandamy  funt  innu-  num  non fine  inteilerabili  moleftia  ^  infolenti 
merabilia  hujujmodi  epitheta  :  idque  Ferrari^y  dicacitate  continet  ,  in  ^t^rnum  tilam  amplit^s 
Bonontdi  Varma^Mantu&^Paiermi  (x  ^H^i  ^p^-  recipi  in  quemcunque  iocum  Domimj  Veneti  non 
ra  etiam  ipforum  atque  infiin^u  omnia  ifia  ma-  poffe  nec  debere. 

la  eveniffe^quaevenerunt  inHiJJania  Bohemia,  Et  faKc  evidentijsimum  efl  argumentHm  e- 
Callia-,  Polonia  ^  Anglia  Legatts  V enetis,  quod  normitatis  delicli  eorttm^  quod in  tanto  nurnero 
equidem  literis  Legatorurn  LMinifirorum pu-  Senatorum  ne  unus  quidern  tpfis  pairocinabatury 
biicorummet ,  qui  iiiis  in  Regnis  erant ,  ^  aiio-  (jr  io  fcrutinio  vptorum  fecretorum  exploratum 
fum  fermoneycomprobatum  fuit.  fuit ,  omnia  conjormia  ejfe^  ttt  perpetua  ipjorum 

Operam  etiam  dabant  apud  Principes  Ita-  profcriptio  decerneretur. 
lia  ,  ut  in  Prcvincifs  ipferum  Reipubi.  mtii-  Ad d.  i8.  ejufdem  menfts  deitberatum  ^ 
tem  confcribendi  iicentta  prdcideretur  :  (p-  cum  conclufum  fuit  ab  eodem  Senatu  ut  pubiicarer 
hocnon  juccederet  ^vicatimeuntes  detefiaban-  tur  mandatum  ,  Ne  uUuscujufctmque  condi- 
turnomen  Venetum  ^  anathemaminati  ijs,  qui  tionis  (^  je.vus  fiue  Venetijs  five  aiijs  in  ci- 
in  milittam  ipjorum  proficifcerentur.  Sedttto-  vitatibus  Reipubiic&  recipere  aufii  lejuitas,  aut 
nes  ,  quas  in  Dcminio  excitabant  partimlite-  iiteraj^d  eorurn  Secietates  perfcribere  autccm- 
ris^partim  injlruclionibus  (^partirn  tra^atio-  merciiimuliumcumeishaberefubp^ena  irremif- 
nibuicoram  ^  oretenus  cum  jubditis  Fenetijsy  ftbiii  profcriptionis  ex  omnibui  terris  (y  iocis 
CrinconfiniiscumDevotisfuis  ,  quos  illuc  ac-  Reipubl.  (jr  veijubgravioripcena  ^  pro  tranf- 

grefiio- 


2,cf6  De  Facinorthus ,  crc.  Iesvitarvm.  llil?er  III. 

grefiafsu  & perfon.trum  qualitate:  ut  teneantur  ^  omnes  aBiones  Papd  contra  fe  nuflas  ejfc,  rit-^ 

etiam  omnes,  qui  lihcros  fuos  fub  dtfciplina  illo-  ntinemq,  eis  debere  obedire ,  quandoqttidempr^e- 

rum  habeant.eos  ocyus  (f  ftne  morare  vocare^ne'  tendebant »  atqite  etittm  obtmebaat  eos^  qut  ipft 

que  in  perfetuum  illos  ad  Colkgta  eorum  remit -  obcdierant  hunc  in  nwdum  cajligari. 

tere^  fub  t/fdem  pasnts.  Ex  altera  cauja  etiam  Papa  pr^jrtdicat  fux 

0uumfu[ciperetur  tra^latiopacis  inter  Pon-  authoritati  ,  quandoquidem  deinceps  vonpo- 

tificem  &  Remp.IefuitafoIIicite  infliterunt  Ro-  terit  amplius  publicare  interdiBtim  ,  quod  fit 

ma^dr  i»  Hijpania  prafertimyttt  &  ipfi  tra£latio-  validum:  nam  citm  videat  eosy  qui  obediunt  pro 

ni  includerentur ,  in  medium  afferentes  fumma  eo  quod  dtbent  afficiprxmijs^  adeograviter  pu- 

fua  in  Corondm  rnerita  ,  /jr  quod exclufio  ipfo-  Jtiri,  nemo  Eccleft^tjlicus  amplius  tpfiobediety  ^ 

rum  turn  PapXy  tttm  Hijpaniarnm  Regi  dedecus  ipfimet  lefuita ,  qut  haSient^  in  omnibips  rebet- 

m<i(inum  fit  alUtura.  Non  dubitat  etiam  Con-  lionilitiSy  qua  in  quacunque  parte  Mundi  contra 

fejfarius  Regin^  c  Societate  unus  palam  dicere^.  fan^itatem  ejtts  ^  Regem  nojlrum  fuerant  ex- 

Nona  Rege  tantiim  ,  fed a  totaCuria  contro-  citat£,ad  ipfis  ferviendum  periculeexpofuerunt 

verfiam  iirnm  componi  bona  curn  confcientia  non  facuLtates  &  vitas  fnas ,  tempore futuro perdent 

poffcy  nifilefuitA  Venetijs  rcflituantur  in  inte-  animam.  ^od fahurifunt  ^  CAteri  omnes  Re- 

grum»  ligiofiy  citm  videant ,  fe  defertos  ejfcy  (icque  male 

Scriptum  quoquc  rparfcrunt  Rornre  Ica-  traBari  eos ,  qui  in  hujufmodi  occafionibsu  adeo 

licc  ,&in  Hifpania  Hifpatiice  ,  quodobla-  benefe gefjerunt. 

tumeft  Prag2e  a  Pacribus  Socictatis  lefu  Praterea  San^itas  &  C^fajefias  fua  dabunt 

Nuncio  Poniificis  &  Lcgato  Hifpanieo  rc-  maximum fcandalum  toti  O\^undo  ,  ftquidem 

"  fidcntibusapud  Impcracorcm  anno  1607.  ijlud  exemplum  animum  addet  omnibtis  hareti- 

April.  menfc,  quando  fuit  nunciatum  con-  cis  c;  politicisin  quacunque parte :  molienture- 

trovcrfiam  intcr  Paulum  V.Papam  &Serc-  nimquidvis  contra  Sanbitatemejus^quippecer- 

oiflimam  Remp.  Vcnetamcompcficam  ef-  tije  tllud ohtentttros  ,  unde  fcileifio  exemplo 

fe,ita  tamcn,  ut  Icfuita:  a  Statu  Vcneto  ex-  fefe  jufiijicabunt. 

tcrminati  cffcnt;  in  quo  vari^,fcd  futiles  ae  £luodfiforte  exifiimetur id precario pojfeac- 

vanac  caufx  afFeruntur  quibus  probarc  eo-  commodari,  fciendum  illudipfum  in  medium  e- 

nantur  ,  non  pcrmittendam  cfTc  Vcnciis  tiam  propofitum  fuiffe  ,  ciim  traBaretur  pax 

profcripcionemlefuitarumexipforum  Sta-  cum  ^nglia  :  nuncvero  apparet  quam  fue- 

tu.  Idautcm  fic  habet.  rit  idpne  fundamento^  ratione  :  Detnde,fi 

Scriptu     ^uemadmodtim  Veneti  tempore  inobedientia  confideretur  obflinacia  quam  haSienusJunt  pro- 

lefHita-  (^  fchifmatis  declardrunt/e  commaculatos  effe^  fe^iy  excutiend»  peenas  Eccleftafiicas ,  minas 

*1  exhl  ^'^^^fi'  fi'^  quum  qudrunt  hoc  tempore^  ut  lefuita  bellicas ,  prudenter  frafuppdni  nttllo  mvdo potefi 

titu  Ue  nunquam  revertantur,fatis  eo  ojlendptt  id,  quod  id  ipfos  fa^uros  precario  ,  pojlcfuam  periculum 

^aain'  T^^^'^^^^^^^^     ^^P^  dtcity  eos  quum pacem  inire  evaferunt :  7ert:o  ,  non  excttfahuntur propterea 

ter  vu  vellent  cum  ovibus  petitffeyUt  exterminarentur  incommoda  illa  fnperiota:  c^ano,  etiamfi  idfa- 

pam     canesy  veluti  eos  qui  diflrachionis  fuerint  autho-  cerent  pojlea propria  fud  voluntatCy  ut  fattsface- 

"^'  res.c^upd fi  igitur  hoc  ipfis  concedaturymalum  in-  rent  Principi  alicui  id  ab  ipfts  pojlulafiti  ,  dum 

diesingravefcet^donecjiatimmedicabiley  &  a-  conftderari  debet  ,  quantd  exifiimatione  id  lu- 

pertum  bellum  inde  tandem  enafcatur.  Hoc  crifaceret eiufmodiPrinceps,     quintam  indi_j 

modo  plus  lucrabmnury  quam  eo  quodin  princi-  uCiuram  faceret  ^  ipjlus  Sanclitas  &  Mxtejias 

pio  pr<etendehantynempe  jitrifdi6lionem  in  hona  Catholica ,  ciim  ne  quidem  omnibus  fuis  viribtts 

^  perfonas  noxias^  nunc  vero  cajligandi  5-  /«-  &  authoritate  rem  tam  juHam  obtinere  potue- 

nocentes  potejlatem  confequentur.  Mantfejlifi-  rint. 

murn  hoc  erit  fignum  ,  Regem    Papam  manus  Et  fi  quis  obijceret ,  necejfario  admittendam 

dare  ,  rtec  vires  hahere  ad  redigendum  ipfos  in  ej^e  illam  cenditionem  ut  non  introducatur  in  /- 

ordinem  yficque  vi&os  ejfe  ,  tam  iniqud  videU-  taliam  bellum.quandoquidem  ipfi  volunt  fine  eo 

ctt  conditione:  unde  Itbertati  EccleftaJltcA  majm  fub^cere  fc  Papa.primitm  quidem  jjla  dijfimula- 

detrimentum  ohorietur ,  ficut  etiam  authoritati  tio  ^  major  fubinde  propagatio  hxrefeos  in Jiatu 

PapA^quxm  cum  omnibus  ijlis  legibus  quA  cenfu-  Veneto  maioris  &  periculofioris  belli  cauja  erit: 

rarum  extiterunt  caufa.  Secundoyeveniet  ex  ijia  haretkorttm  <; poltttco- 

Papa  fihimet  facit  injuriam, permittendoy  ut  rum  inventionCyUt  in  conditione  illa  tanquam ft 

primi ,  qui  ipfi  obedierant ,  ob  hanc  caufam  con-  effent  minoris ponderts.exhibtturi fe fint  ohflina- 

fundantur  tn  conjpeclu  totim  Mundi  inter  Ca-  tiores,  utpotc  in  qua  yficitt  apparct  ex  Superiori- 

tholtcos  &  hdtrettcos,^  cajligentur profcriptione  bus^confiHtt  omnis  exijitmatto  ftvc  iufiiti£  (ive 

pefpetud^  fitorum  bonorum  privatione.  Hoc  iniiiflitta  huiujcr  ncgotij  -.nec  non  ipfius Saniii- 

modo  oonfirmabttur  id  ,  quod per  totum  annum  tatis  &  Na.^e(latis  Catholica^Tertio.Veneti  am- 

publicdrunt  per  ^undum  ,  nempe  Interdi^ttkm  pltorem  habent  occafionem  pertitnejcendi  bellum 

infuA 


T>c  Fctcmorfhu^ :>  &'c.  IesVitarvm»  Liher  IIL  2,97 
i/t  fuAdomo  modoexiguo  cfuem  habent  ad fe  de-  da  caufa  profcriptionislcfuitarum  ex  B-  e- 
fe»dendum,d'^'<^g'*^  fecttritate  ergafuosVa-  mia:  Rcgno  cft  ,  qubd  ftudio  ftsbilic;  dae 
fallos  in  re  tam  pudenda&  i^jujla,  ut  non  Romanx  Sedis,  omniaRcgna  ,  ac  Mun- 
deheant  habere  Papam  vel  Regem  Dominum   di  hujus  terras  jugo  acpotcftati  cjus  fub- 


'debeant  habere  ?ap. 

noflrum ,  ^«^  inferant  iffis  bellum  ad  redtgen- 
dum  eos  in  officium ,  quod  ocyui  ample^entur, 
fi  videant  ex  altera  parte  co/^antiam  &  re- 
foLutionem  ,qu£  ipfis  condttio  negaturtam  in- 
digna  dr  intolerabilis. 


ijccre  unice  adniiantur.  Zmi4jqu6d  Magi- 
ftratus  politiGosalios  contra  alios  conci- 
tent;ac  tam  intcr  Status  mutuoipracfertim 
Rcllgionis  profcfTione  divcrfos  ,  quam 
inter  Magiftratus  ac  fubditos  ,  diffenfio- 
nes  &  diffidia  excitcni  :  ipfofque  fub- 
ditos  contra  Rcgcs»  confilijs  ,  do£trina  8£ 
J)e  Turbis  6^  varijs  Calamitatibus  pollicitationibus ,  ctiam  ipfius  gloriar  x~ 
.     in  Bohemi?  Kegno  k  Ie-         lcrnx  acquircndae  ac  pufgafonj  igr.is  c- 
s  VITIS  excitatis.  Y^j^"^^  arment.^«4./.  ,  qubd  per  con- 

fcfliones  arcana  omnia  rcicirc  ,  atquo  ita 
'  confcientijs  hominum  dominari,  ctiam 

ANno  1609.  dic  Augufti  mcnfis  Sta-  ad  ilIicitacoitipejicndoconfucfcanf.^«/»- 
tus  Bohcmici  hbcUo  fuppliei  Cacfa-   /4,  quod  cxcmplum  Templariorum  lecu- 


icx  M^jcftati  obiato  ,  graviter  conquc- 
runtur  dc  lefuitis ,  qo^d  quum  non  lcfe 
pcitraxiffcnt ,  &  neo  t»  ibut  jm  dc  illis  fol- 
vant,  nec  onera  fuftincant  aiia,  multo 
minusautcm  contnbutioncm  ;  quam  a 
fubditisexigantuliam  facianti  nccelfifatc 
igitur  cog^ntc  ,  fcfc  a  Casfarca  Majcft. 
pctcrc,c6ad>gantur»ut  a  piaedijsiftis  in 
poftcrumabftincant,  &  >nulla  aliaabfquo 
confenfu&  pccuhan  induito  Cxfaris  vel 
co?raant,  vclcx  tcftamentis ,  donationi- 
bus;  vcl  alia  quacu^iq  ie  rationeacquirant 
&  ad  fc  transfcian^.    Scd  parum  impe- 


ti,  infignia  quxquc  loca  ,  fuo  ufui  vcn- 
diccnt.  Sexta ,  quod  adminiftrationi  fc- 
cuiari  inomnibusfefc  ingcrant,  Septimas 
quod  omncs ,  qui  Romana^  Ecclefias  coi- 
la  fua  fubijccrc  &  Papae  parcro  noluntj, 
Hxrcticos  prociament :  cifque  fidem  ha- 
bendamcfTc  nullam  paPam  doceant.  0- 
Bava,  qu6d  cjufmodicrimina  actcchnse 
Societatis  Icfuitica:  teftata  reddantur  e- 
tiam  ab  cxtcrnis  Rcgnis  ac  Provincijs: 
fpcciatim  in  Gaiiia ,  Aogiia ,  Vngaria, 
Vcnctijs,  Belgio  alijfquc  Sacri  Romani 
Imperij  Provincijs.    No»a ,  quod  non  ob- 


C*Hft 


ftantibus  Majeftatis  hterts,  a  gloriofserac- 
Ob  quas  caufas  autem  Icfuitae  exBoe-   moriac  Gacfarc  Rodoipho  pio  liberoExer- 


fnnt. 


f,j-2-;/  m\x  Rcgno  Anuo  1^18.  dic  i.  lun.  menfis 
txBohe.  profcripti  tanocm ,  6i  m  artctnum  mdc 
'ZT'  cjcai  fint  maio  Stacaum  B-emorum  ver- 
«rlL  bis ,  quam  meis  icf--rrc.  Prima  *'0,  quod 
•''^*  ^  muito  jamtemporcfucrintVAsrATo- 
R  E  s  pubiic^  pacis  &  tranqudlitatis  hujus 
Rfgni.  Notum  clTe  p.»flim  omnibus ,  a- 
iunt,  in  quaniis  iBclytum  Boemix  Rcgnum 
pcriculis  pcr  retro  omnos  aar^os,cxqno 
lefuitica  Seda  idcmRegnum  fuitingrcf- 
fa,  vcrfatum  perpctuo  fucrit,  &  quamfiC- 
qucntcs  nuitationum  vicifTKudiacs  pertur 


eitio  RciigioDis  eoncefiisi  nee  non  inita 
&  a  Sacia  Casfajrca  Majcftatc  fupcr  ca- 
dera  re  cum  cietcris  Carhoiicis  Statibus 
convcntionc,  partcoa  fub  Vtraque  in  con- 
cionibus  &  fcriptis  audader  fcommaiis 
profeindanr  ac  laccrcnt ,  vcrba  carundem 
litcrarum  partialitcr,  &:  contrarie cxpii- 
ccnt.  Decimd^  qu6d  conceflioncLitcra- 
rum  Majcftatis  Rcligionis  Sratum  in  B«>e- 
mia  conccrncntium, intcrponendamfuif- 
fe  judicent  authoritatcm  R  >mani  Pontifi- 
Gis,  qui  tamen  ncc  in  Statasfub  utraquo 


bationefquc  fubierit ,  caquc  orania  Status   rouito  minus  in  Rcgcm  uhum  jus  habcat. 


pariterqu©  fubditos  corum ,  &:  aiios  Rc- 
gni  incolas  mag  10  fuo  incomraodo  pcifen- 
iifccrc,cavquc  dc  cau(abona  capitaquc  cx- 
poncrc  dcbuiffe.  Addunt,  coir.p-nlTs  fe 
ipfofaaoi  cjv'<modi  ajrumnsJUin  nuUos 
majorcs  authorcs  eff'\  quain  virulcnra^Re- 
ligionis  Icfuit;each^mu:cs:utprolndc  qua- 
diu  hzc  fcda  in  Regno  fit  pcrmenfura, 
nunquara  fupradMS:!';  calamiraf  ibu^  finis 
imponii  ncc  pax  in  Rf-gno  diuturra  cffc 
poirit  :  fcd  tam   ipfa  R  gi*  Mncftas, 


Vndeeima-,  quod  lcfuitarum  inftindu  8£ 
confilio  fub  Vtraquc  fubditl  Rcgis,  aiio- 
rumquc  Dominorum  Papifti^iorum,  car- 
ccribus  ,  aiijfque  modis  ad  Romanam  Rc- 
hgioncm  capefTedam  adadi  fucriut,  Tcm- 
plaqucSi  euitus  divinus  Vtraquiftarum  in 
corundemPapifticorum  Dominorum  qui- 
bufdam  ioeis  fubiatus,  omniaquc  ofHcia 
pra:cipuas,  tara  Rcgia ,  quara  Rcgni  &: 
Civilia  pcrfonis  Rcligionis  fub  Vna  di- 
ftributa,  Vtraquiftie  e  eontra,  qui  fcfo 


quamStatus  ipfi  pcrpctLO  dc  ccrvicibusSi  pro  confcientiacdcbito  intcrpofcrinr ,  of- 
bonis  omnibus  fint  pcriclitaturi.    Secun-  ficijs  ac  dignatibus  fuis  magno  cum  probro 

pp  dcjcd:! 


:.98  Dc  FjLcmorthus Ies 

dejcfti  fjcrunt.  Duodcdm/ty  qubd  admini- 
{Iris  paucis  Papiitis  quibuidam ,  pcrfidis 
patrixfilijs,  cum  pencomnia  lciuicarum 
mftinda  &:  nutu  ac^crcntur ,  iGtum  Rc- 
gnnm  ,  .hc  ptjccipuc  pars  (ub  ytrr.que  ad 
cxtrcmum  pmpc  interiium  cdetaddudsj 
nifi  Dcus  cx  raera  charitatc  S£  railericor- 
dia  fua  fanda  ,  quam  crga  Verbum  fuum 
&c  par^em  iL'bVtraquc  gcrcrc  dignatur, 
malum  pr.xvcniffer. 
^^^^^^-  Hxc  cft  fumma  Dccreii  Statuum  Boc- 
sixiuu  mix  contra  Icfuitas :  Ipfum  vcro  Dccre- 
■  tum  dc  verbo  ad  vcibum  Laiine  fic  fcre 
Ton^rl'  habct  .•  Omnibus  trthits  fub  Ftraqne  Ordinibui 
icfidtas  p^f^  conjlAte  ,  qmmis  pericuUs  &  incommodi- 
tittihus  Regnurn  tllud  k  frimo  Se5lA  leluit^  in 
illud  ing>e(fu  ,  expofnum ,  quidcfue  affjciionis 
m  feriarumexperti  omnes  fuerint.  Harum 
incommoditatum  caufam  nnam  folam  a.  le- 
fuitis  deprehendere-,  reipfa  defenfores  cegnovif 
fe ,  qui  id  propofitum  jibi  haheant  ut  Sedem 
Komanamfiymare  t  &  Regna  Mundi  totin4  o- 
mnia fub  fofeflafm fuam  redigerc pojhnt.Nam 
ne  Deum  quiaem  revcnnres ,  qudi  ad  earn  rem 
facere  pofiint  ^  fedulof^cere ,  Frtnapes  adver- 
fu4  feipfos  concitare  it'ter  Ordines  Regionumy 
diverfam  Rcligionem  foventium  difsidta  exci- 
tare  f  MagfiHratus  adverjtis fubdttos C  ^(^^ 
contra  M  igtflratus  fuos  incitare-,  Reges  adnu- 
tum  fuum  com^onere^  fe  nolefites  ^ficariorum 
libidtni  expon^re  ^  fcekratos  quofque  ad  par- 
ricidia  in  Regtbus  perpctranda  jalutis  Atern&  co^ 
fequendiC.  &  purgatort/  evttadt promijiione  ani- 
mare.,  awicos  adverfii^  invicem  committere ,  in 
fecreta  omnia  per  auricularem  confef^tone  fuam 
inquirere^  cojcientijs  homtnumlaqueum  immit- 
lerCy^  eas  ita  confinngere-^ut  fine  confenfu  ipjo- 
rum,ut  bonum  quidem  quod ftt^facere  audeant-, 
qtifmtidmodum  etiam  thejauros  tngentes  Tem- 
pLariorum  exem^lo  ftbi  compararint ,  in  politi- 
cam  guhernationemfefe  immifcuerint-,?^  ijs.qui 
Rom.  Religionem  non  ample&antur  pdem  fer- 
vandam  nullarn  effe  docuerint.hareticos  eos  pro- 
clamantes.  Tcflimonia  hujus  rei  jatis  mantfejla 
^  perjpicuay  Galliamy  f^dngliam,  Hungartam-, 
TranfyLvaniam,Venetias^Belgiitm,^  Rcgna  Re- 
gionefqtte  aiias  fuppeditare.In  hoc  ipfo  Bohemix 
Re^no-,  cum  pojt  perpeffa^s  ,  ex  ipforum  injlinclu^ 
affli6iiones  varias  ,  Regaies  a  Cdifare  RodoLpho 
fuper  exercitio  RcLigionis  Libero  obtintttffent  Li- 
teras,  rj-  pafia  cttrn  tLLisfub  I  na.de  non  vitupe- 
randoycriminandoy  damnando  feje  invicem  in- 
ijffent.mquc  tabuLas pttbLica^s^  majorisconfirma- 
tionts  er^o  inferenda  omnia  ifia  curaffent^veri- 
tos  nonfuifje.pofl  hahitaposnarum  Majeflatis  Li~ 
teris  exprejfarttm  comminatione ,  Ordines  fnb 
Vtraq\t)ro  conaonihus  fuis  calurnnijs profcindere 
&  tanquitm  h^rettcos  condernn.ire^  Ltteras  Ma- 
jejiatts  in  aiienttm  fenfum  trahere^eajqt  ad  Ca- 


viTATiv^r.  I^ibcr  III. 
fared  Majejiaiis  Cameraq,  KtgiHs^Mouaflerioru 
itcm^c]-  EccLcjiaJlicorum,  nec  r.on  Ordinum  fuJ» 
Vna  fubditos  mintm}  ptrttnerc  dtciitare->Regem 
Bohcmis.  non  pojfe  Majeliatts  istas  iiteras  co»' 
(irmare  ,  ly  ReLigionis  itbertatem  fideLihm  fuis 
fttbditisjifje  Vontificis  Romani  conjenfu  permit- 
tere-.cumPapatamen  neq,  inOrdines  Bohemidy 
ttec  in  Regern  Dominum  juum  juris  quicquam 
haheat  pubiice  affirmare,  Rcgis  jubditos  ad  EccLe- 
fiafiicam  maximc  jurijdii^itone»i  perttnentes  y  a 
ReLigione  fuajuh  Ftraq.ad  eam  jub  Vna  vel  in- 
vitos  trahere-itempla  ipfis  pracLudere^  ^  aliqui- 
bus  in  Locis  foLo  £quare,ReLtgJtonis  exercitia  pro- 
hthere,  officia  Regcs  Regniq,prtmaria  non  nifi  il- 
Lis.qui  jub  Vna  junt^  admmiUranda permttterCi 
eos  vero,  qutfub  Vtraq;  funt,  ab  officijs  pubLicis 
nuUa  cauja  ,  quin  imo  confcientia  ipjorum  re- 
_  cLamantec,  am  dedecore  tgnominia  removen. 
Hac  ratione  td  tandem  ejfectffe.nt pattcis  quibuf 
dam  fub  Vna  pcrfidis  l)ominibfu  ,  patriA  totitts 
admtnifiratio  cederet,  quorum  opera patria  in^ 
teritttm.,  fideiibus  vero  fub  utraque  Ordi» 
nibtts  extremamperniciem  (jr  exterminatiO' 
nem  acceLerarent.Cum  igitur  maLorum  omnium 
in  Regno  au^ores  fint^  tndtgnos  effe ,  qut  in  eo 
diuti^vivant^(^  toLcrentur.Defcnjores  ergo  ani- 
madvertentes-.  maia  tjia finem  non  habitura.nec 
pacem  in  regno  confiantem  fieri poffefed  ^  Re- 
gem,^  ordines omnes cumuxortbtts  Libertfques 
bonis  fuis  omnibus,in  fummopericulo  verfari 
oportere^  quandiu  Se^A  ijii  permctojij^tma  locus 
aLiquis  in  RegnoreLtnquatur-,notum  omnibus fa~ 
cerey  quod  deiiberato  confiLto,  &  omnium  Ordi- 
num  tmpetrato  confenfu,  lefuitas  omnes  ex  op- 
pidis  PragenfibtiStCrumano  item.CornmurtaviOi 
Neuhufto.CLatfio^  (jr  Locis aLijsyin  quibtts  CoLle- 
gia  fua  habearjt-,quin  imo  extoto  Regno  Bohemid 
Regno profcriplcrint,  (j; prAfentibtts  hijce  Literis 
in  £ternum profcrihantjta  ut  omnts  Regno  quie^ 
te  excedere.(T  nttLLo  unquarn  tempore.ne  fub  4/- 
terius  quidem  Ordinis  tituLo  redire  in  R.^gnttm 
ifiud  debeantj  ni  incurrere  in poenam,  de  ipfjs 
(^ommbus  eos  exdpientibttf  foventibufquc  futSy 
tanquam  Raptibi.tu7batoribf/Sy(jrmanifeJiis  ho- 
JiibttSy  accerfere  ex  Regni  confltiHtioneveiint» 
NtdLtim  enim  pLane  reditum  ipfis  in  Re' 
gnum  ijiud ,  ne  ad  Romani  quidem  Pontt' 
ficis  intercejfionem ,  patere  debere,  nec  fi  iiiud 
a  quoquam  ex^e&atttr ,  intercedere  pro  iLLis 
quenquam  ex  Ordinibtts  debere ,  poena  quie- 
tis  pttbLtca  turbatorthtit  debita ,  in  eum  ,  qui 
id  faciat ,  conjiituta.  Notum  id  literis  pu- 
blicis  ad  perpetuam  memoriam  fieri  omnibm 
debere^  Aiios  tamen  Ordines  fub  una  inmo- 
najierijs  viventes  (jr  aiibi ,  dummodo  quie- 
tos  fe  gerant ,  hac  fua  profcrtptione ,  qu£  le- 
fuita^joLos ,  utpote  ex  Regnis  quibtifiam  eiiam 
aLijs  jam  prtdtm  profcriptos ,  concernat ,  intel^ 
leiios  ^  minimeveLle, 

In 


mt&  Re- 
gno  eje- 


J)e  Facinorihus  jO^c.  Ie 
In  hujus  Dccrcci  fcntentia  Status  Bo- 
hemici  poftea  conftanier  pcrlcverarunc 
fcmper  :  ncrape,  Nc  Societas  hiec  in  Re- 
gnum  pofthac  unquam  rccipiatur  :  ut  ab 
officijs  &  muncribus  rcmovcantur  &  ex- 
cludantur,  ac  bona  iiJorum  in  aHos  ulus 
convcrtantur. 

Huic  vcio,  quaniumvis  juftiffimo  Dc- 
crcio  ac  fcntcntiar,  hifquc  accufationis 
graviffimis  capitibus,  &  caufis  xquiffimis 
prolcnptionis  Icfuitaram  ex  BoemixRe- 
■  gno,  quidam  Anonymus  IcTaita  oppoiuic 
Apologiam  pro  lefuitis,  VienniE  Auftr  19 
cditam  ,  in  qua  omnia  iimpiicitcr  ncgat  ac 
perncgat,  qua:  ipfis  in  Decreto  impun- 
guntur  crimma,  mcrafquc  calumnias  & 
cnminationcs  cfTe  ciictt.  i.  Ntgacenim 
primum  ac  tcrcii  m  Accnranoms  capur, 
Quod  Icfuitai'  (inc  pcrturbaiorcs  pubiica: 
tranquiilitatiS,  difTcnfioncfque ,  turbas  6C 
diffidia  paffim  cxLitcnt,  &c.  quodque  fub- 
ditis,  vcl  alijs  quibulvis  poceftatcm  cri- 
buant  Rege<;  &:  VndosDomini  invadcndi, 
aiqueadid  facinus  pcr^^etrandum  animos 
eorum  pollicitationibus  vita:  a^tccna:  ac- 
quircndx,  aut  cvitandi  purgatorij  accc- 
danc.  Dicic  hanc  impiam  &  blafphemam 
dodrinam ,  nunquam  in  Scholis  Icfuicicis 
auditam,  nunquam  in  fcriptis  eorum  le- 
6lam,  nunquam  mcnte*  conceptam  ,  fed 
paribus  (ludiis  ac  anirais  a  Icd'  ns  ubivis 
locorum  damnatam  cffc  :  Adduahac  c- 
lumbi  exceptionc  ,Ni  s  I  impiesimvl 
AC  iMPERiTE  Regcs  &  Vndos  Do- 
mini  inTyrannostransformcmus.  i.  Nc- 
gat  Anorymus  fccundnm  ac  feptimum 
Aceufationis  capuc  Quod  lcfuita?  o- 
rania  Rcgna  mundi ,  Romanic  Scdi  (L-bij- 
ccre  faraganc,  cidcmque  non  obrcmpe- 
ranccs  Hasrecicos  pronuncicnt,  &c.  Ad- 
dic,  Icruicis  manif-  ftam  injutiam  fieri ,  fi 
dicacur,cosducerc,hqrcticis  fidem  nu]lam> 
ac  ne  jurametum  qindem  fcrvandu  c(Tc.  3. 
Ncgat  quarcum,  undccirou  &  duodccirnd 
Accufationis  caput;  Quod  Iciuit£e  con- 
fqicntijs  hominum  dommari  ,  arquc  cos 
ad  illicica  compcllcrc  omnia  fuo  arbitra- 
tu  confuevctint, &G.  4.  Ncgatqointum 
ac  fextum  capuc  Accufationis ;  Quod  Ic- 
fuitac  infignia  qua^que  bona  ad  'e  trahe- 
rc  ,  U  feculari  adminiftradoni  fefc  ingc- 
rcrc  folcanc.  5.  Negat  fcptimum  Ac- 
cufacionis  caput,  Quod  pcrvcrfa:  Icfuita- 
lum  ccchna:  conieilatdC  fianc  cxternis  c- 
liam  cxemplis  Gallia:,  Angliae,  Hunga- 
lix,  Venetiariira ,  Belgi";  ,  &c.  6.  Nc- 
gat  nonum  ac  decim  im  Accufationisca- 
put,  quodliteris  Majeilatis  fuum  pondus 
ac  momentum,fado  interprccacionc,  ac 
iudicio  adimcre  tenraveunc,  &c. 


SVITARVM.  Liher  \\\.  Z99 
Hxc  omnia  Anonymus  ifte  Icfuita  nc- 
garcnon  crubelcit,  qux  tamcn  lippis,  ut 
aiunt,  ae  conforibus  iimt  noiiffima,  uccx 
toco  hoc  opcrc  noftro  Lcdor  intclligci;  6C 
paulo  infra  cxeropla  hujus  generis  plura 
refercmus ,  fub  hoc  litulo  2,  lefuitje  multa 
^  fe  &:  alijs  Papiftis  pcrpcuaia  ,  &  dida 
&fcripta  impudentcr  ncgant  jnxta  illud 
Comici  ,Si  feci/li  Nega.  Hic  cmm  iilo- 
rum  mos  cft,  fi  qux  rcfeilcrc  nequcanCs 
uc  ca  fimplici  ncgajionc  fatis  refutata  efifo 
apud  fuos  homines  nimiiim  crcdulos  ar- 
bitrcntur. 

Scd  concludam  hunc  locum :  Aut  men- 
ciuntur  Status  Boemici,  qui  taliaconque- 
runcur  in  fuo  Edicto  dc  lefuitis :  auc  Ano~ 
nymusnoftcr,  qui  ca  omnia  ncgat,fim- 
plicitcr.  Scd  prius  cft  falfum  :  quis  cnim 
tantos ,  tantxqsie  auihoritatis ,  fidci  cxi- 
ftimationis  virns  mendacijargueret  ?  Ergo 
vcrum  cft  pcftcrius. 

Anno  vcro  16  iH.  cx  Moravia  quo- 
quc  fcqucnti  Dccrcio  pioictipti62  cjcdii 
fucrunc. 

1619.  crsar:<5c«. 

'^^^rnD  pcrfonctt  auf?  Dcn  iantcft  vnb^rtjj, 
wofynvn  /  'oc^  CSJiart^gmfff [>umbe  OJJ  dbrcn  ? 
foDcr  (l't)ani^cfifct}cii  oicK^ion^u^cf^an/  Dm 
^ctb  mnb  ^Un  r  n-cre  i}cr:cn  mnt  '  nfanD^ 
3cfu  (Tftrifti  fub  utriquc  ciupfanc^cn/  tnnD an^ 
tcj5oinDcr  ^(atf^^riiin  vcrfamblct  |ti:D/i^l3Urt 
f  unDf  v»nD  offcnbaftr  mif  Dicfcm  br»cff  t>or  jcDcr? 
mdrtniglicbcn  /iW  Dcrfdb  gclcfcn  oDcr  gcf^drf 
WirD/DnDinfonDcrPcit  ivodewmotc/  stjclchcr 
maffcit  «netJoriDot  i^crrcn  ^fdnDcn  Dcj;  (p^ 
mgrcich^^^df.cnnDitfciBmtnuraUcin  Durcf;>  Dic 
infrucf  auf^gan^ncApoicgiain,  fonDcr  amh  vii 
vnD  mancbcrtcpfibril^fc^i  t)nD  bcn?cif:^iVr;en;: 
nm  ^cpm  worDcn/  iaaffkrcif  ^uv>or5inircff*: 
Htntig  i(l/tt)a$fur  gcmalfjgcpraificfcnDurc^ 
anflifftun^  Dcr  3ff"ittr<^f?f«  ^fff  /  .  voic  in 
mctfcm.9ontgrcicij  Q3o|fim/a(fo  aitcf?  inartJ» 
Dcrn  irtnDartDuD  l^romn<?cn  ic  t?uD  aUwc^m 
g<(»ifffcf  (PorDcn  :5lffo  baf)  vil  pofcnfatcn  x>mb 
lctbt)rtDIct>crtgch-ai:hf  /  aucl^fic  Dicjcfwifc^ 
groffcr  t>nD  gc<va(fcr  frici^ecmpdrungcn  t)nt> 
t)nfcbutDiv^'6  b«uft)crgicffung  in  ahvcs  »irf(»f 
cbcr^^cit)cjcn,^ott)crDcnimrglacf>crniafTcnkf 
tkktit/  Daj?  v.m  i^ncn  Dcn  yfuitcn  ^u  Dicfcn 
ic^igcn  f mpdrungcn/Durcf)  mkhc  i>a6  5)?ar^^ 
grofff  ftumm  9}?dbvcn  vnfcr  ficks  '^aff  crfanD 
nif  nur  aUctn  ingcmki^c  frljufDcnfart  gc^ 
fc^f  :  fonDcrnaucf>infdu^T«'(^ct)crDcrbcngc^ 
bracff  ift/  vx\aih  gcbcn  worDcn  fci>  J)altcn 
Dcnniaci)  Dicfclbcn  fur  fofrf>c  t)nD  Dcr^fcicbcn 
practicanfcncnDauffril^ivr/  ti^ctcf^^c  mif  bd^ 
»nD  falfcf)cn  rat^gf  bungcn  nrt  na  M^falTcn  wpU 
im/  vnD^abcncin&cUigficBi^cfcfjfojTcM/  fic/ 
pp  ^  tncfy/ 


Ve  Facinoribus,  e^c.  I  e 
t^u"inmO}?d^rcnauft\il?iv{  ^it  profcribircnDnt) 

^uvcnwrilcn/  5)cro5VC)^cn  tinr  cucf?  Ovcctorcn/ 
0ija3tt?crn/^cf;iu(mciif  crn/»nt)  cUlcn  ^cfuitc/ 
Dic  firl)  in  ^icrcm  9JJar<5<?ratttl>uni  0}?dhrcn/ 
te>  rcj)inetatfcn/2)?drcftcn/Dtcn|lcn/  oDcr  an 
wcrchcndrtcrn  C6  \v6\U/  auffcnt|>altcn  /  hicvon 
crnaUcbaabcfchlcn/DafjibrDcncn  von  »n5^u 
mci)  ab^cfcrtii]tcn  Commiffiricn  anmo  ijnnD 
ai&UlD  \)ninr^it(^(icf>/obnaUcauj;'flucf)t  ^nu 
\viiiu3  Dic  fc[)(iif;ci  i>on  Dcn  Tvircbcn  mt>  ^iolU^ 
gtcn  citiant^uortcn  /  vjnD  cucf>  wn  t>cinmn  nacfj 
yub!ics;run(5  Dtfcs  Vatms>  auf;  Difcm^arij? 
graftCnimm  ^Mhvcn  f^inipcg  pacf cn  /  vnfcr 
acbce4?attcr(artDVif^^«  mciDcn/  fcincr 
vnDrr  cudj  tioff?  auf?  cWcr  teccf  vnD  rotf cn  ^u 
fitnfftiscnciwv^cn  ^ctfcnfic(?ni(f>f  ntc^r/wnDcr 
iva?  p-  ?tcxt  vnD  gcjKilf  c$  innncr  fcpn  "mdittc  / 
in  Dicfcm  OJCarggraffthumb  93frt6rcn  f!nDcn 
(afTcnfoltcf. 

^Bo  fcrn  abcr  ctncr  vnDcr  cuclj  t?bcr  Dicfcr 
fampt{ic(?e  anntcfDun^  fui?  fcnicr  in  Hcxin 
^anD/ ti?o  C6 immcr  [cpn  ntdcf^tc / tt^urDc  ftnDcn 
(affcn/Dcrfclb  foH  ohnc  attc  gitaD  rnD  rai>t(icfjc 
V)crhdr/  vonmcfcffcncr  au|;t>nc>Dcni5fdnDcn 
crDapt  iourDc  /am  (cbcn  gcflrafff  njcrDcn.  .^ic^ 
m/  wcii  t)nfcri5cn.n(Tcr  toiU  cucfj  funDt  duD  of^ 
fcnbar/fo  j?chctcuc(ja(fo  vnD  nicfjt  anDcr^I  ^iu 
»crha(fcn/  Dapnifht  wonndfhCit  tuntffiggc^ 
gcn  mcf)  (incn  auDcrn  crnflau^cbraucljcn. 

S)c(Tcn  bclfcrcr  vximm  wnD  bcg(au^u:i^/ 
fiabcn  wtr  anfangi?  bcmc(Dtc  >)crrcn  Dvtffcr^ 
fcl>aft  vmD  ^bi^cfanDte  au^Dcn  (Sfdttcntyn^' 
fcre  ^.  itfctjafff  anDirfee  )>amt  aut^trucfcn 
(alfcn.  ®  eben  in  Dcr  ^tatt  '^tinn  Dcn  6.0}Ja!$/ 
2lniio  1619. 

Similiter  lcfuitac  cx  Hungaria  quoque 
obcafdcm  caufascjtai  funt  arino  1619  ab 
ab  EvangclicisStatibus  fcu  Ordmibushoc 
Decrcto. 


2)Q:^0v(^-2:tt)e<5Ctt  Dcr  ^ee^:»^^^-!^/ 
nnc  Dicfclbcn  auf^  Dem  .^ldi:igrcicf)  iDungaren 
ccioig  »erbaunificrt/x)nD  auf;3eivicfen/x)omi6. 
3unti  '^ttno  1019. 

^^c  S^mm  (fvancjcfifc^en  etdnDf  Dc^ 
^.•ia.it<^rcif()6  iDunc^arcn  tra^n  in  gutcr 
<^cDccf)tnui/  tt)tcba(D  vonDcn  ^cifen  an  attjDic 
^"^cfuitcn  bcp  ^^cr){CV  Fcrdinandi  ^cttcn  in  Dae 
ildni)3rcicf>^^->dhctmbcin(i<fiihrftt)orDen/  Dic 
fc(bcn'\)ic( \))tD  nmncbcr(ct)  vnwittcn  mif  ihren 
jjracttcfcn  (^cf^tfrtct/  lafielcinDauc^  mlmthv 
t)MrDurf(?bctt?:j5ttt)orDcn/Da^  Durff?»(^rcnraf(> 
»nD  vcrurfac{)ung  bci?  .^.  OvoDo(phi  §oc(?(db(tf 
fhcrgcDc.btnuc  ^cttcn/Dcr!i:urcfen  iri-gcaf- 
ilrt,(5iiufmah(  Dcr  O\dmifcfjc'-ai|c()off/tt?»  (cl^cs 
tcn  ^crrcn  etdtiDcn  Def^  .^dni<?rctcl?e  J^^nn^^ 
^arntt?o(bctout.t/.HCT)ffr'.»Do(phcn  /  Damit 
Dcr  2:iircfcn  (rtca  b-fricDia/f  /  vnnD  foJfl>c 
fne.]0maf Ijt  attff  d»c  ixdijcr  /  mUkc  Ut>  (ol^ 


sviTARVM  Liber  III. 
cbcm  ^tlrrcn  inc^  m  aujfnntjen  <jerifthcrt/ 
iocrn)a)iDt  tr>crDcn  mdfhtc  /  fchr  flarcf  \nrmn* 
nct :  ^o  Dann  aucfj  bcfc()chcn  /  t?nD  Dcr  ^^iir^ 
cf en  f ricg  /  michcY  16.  iahr  continuc  v^cnjdrcf/ 
icDoff?  nifl^t  mit  gcringcm'dcfpca:t>nD  wcrac^- 
tungDcr gam^cn  ^hriftcnhcit/am  m  iiknaber 
Dct):i^duigrfic(j6J;)ungarn/  «nnDmtfynau^^ 
fprccf)(if)?cnt  fcf>aDCii/  in  Dcme  t)ic(gcii\t(fi(jj 
t)nnD  anfchcn{if!)c  ®cfc(>(cf^f  cr  crmorDct/aucfe 
vmb  ihrc  ^iitcr  jjcbracfjt  /  Da-f^drct  trorDcn. 
.^anntDae  Durdj  Dcr^ffuitcr  prac ticf  cn  ^epj; 
fcr  OvoDofphi  fncgehccr/  vbcr  tt)c(c(>c6  ©cdrg 
BaftaAum  -Ol^crficn  Gcncral  vcrorDuct/  t)nnD 
Dcr  BcUiofa  cin  au^(dnDcr  /  crf?(iff)  tPiDf r  affe 
orDnu'ig  t)uD  frcDhcit  Dc^  ^dni^^rcicfje  ^un^ 
gcrnin  Dcr  h«uptflaff  <£afcf}a  in  Obcriongerrt 
.§ucincm>3aupfmanangcfc(^f/n)c(cfjcrDie.Hir^ 
c()en  \>nnD  ^c()u(cn  Immg  <jenommcn  /  Dic 
'PricftcrtJnD  ^6c!)u(ihfiffcr  ^ufambt  Dcn  <^tii^ 
tcntcn  au|;  Dcr  Btatt  vcriagct/tjor  ein  bfutvcr^j 
gifOcn  f.oifcfjcn  Dcn  (f[n-if(cn  fc(bf?i:i  tcm^Oi> 
iitgrfic(}J>uitgfrn  ati^fricijtct/Dae  ijfjmn  mchj 
Dcr  i$ani?cn  n)f  (t  f  unDt  \)nD  ofcnbar. 

^'$hat  (uh  abcrbcmc(Dte3cruififc{)C  ©ccf/ 
n?c(c(>ci- i,)  roiiDfrr^cif  \>om  cpfcr  ^yiathia  grofj; 
fcr  vinD  v>bcrmd;%cr  forf<^ang^^cflatfcf/hicrart 
nif!:f  bcnttgcn  (affcu/  fonDcrn  fichjn  allcVo^ 
UtifUjc  (^d.iDcf  ci:;(5ftrungen/\)nD  wn  Dnfern 
aKcrgchcimbflcn  rathfci)(dgcnDc|;.^d:n3rcic()6 
JDU;  gam  it)iffcnfc()aftt  <?f(^abf  /  vnD  fofcfjee 
aUc6  Durcf)  ihrf  practicf  en  bep  Der  ^bcrfcit/iii 
Deme  fte  alicr  fachcn  cin  antcxc  au\)ic^ung  an^ 
gcDrchcf/  ^u  nicf^f  gcrnac(?cf.  ^-Cce^hatfuf^ 
aucf)  hicfc  3cfuiftfc(>e  tocct  offentfirljcn  in  Dcii 
prfDigtcn/^Da^  Dic  .^d^cr.  auffgcricbcn  vnt>  cr^ 
morDif  it)crDcn  miiffcn  /  ^drcit  \)nD  ixrfautcii 
fafTcn  /  \)nD  anDcre  fcfjtocrc  /  ^u Dicfce ^onig^ 
rciff>6  \)ntcr(ian  j^/(^ireic(jcnDc  bcDrduanin<j  ^n^ 
thuiififf)vnffrfangen. 

QBann  Daiin  Dic  ^tdnDe  Dc^  ^Mi^^ 
rcif(?6  J;)un(^crn  fofc^e  \>racti\antcn  \)nD  hin^ 
Dcrlif^ige  mdrDcrDer  ^djn<jc  \>nD  )>ofcntaten/ 
^crfidrcr  Dcf)  angcmeinen  frtcDene/  vfrrdther 
Dcr  C  ro\)infien  \>tiD  .^d:  ti^rcichcn  /  vnD  Dcr 
€hrtf?(ichcniu(5ctiDtm-f  ihrfrariKu  rnD  bdferi 
(cf>re/\)crfiihrcrnif  (dngrr  im  .'^td.iij^rcicf?  DuD» 
Dch  nocf)  (ciDcn  FonDtcn/  5i(^  feinD  DicjWbcn  Der 
^.^tdnDcDefj.>ldntgrfic(>e  ^-i  dhctnib  /  unD 
aucf)Dc|;0}?arg<iraffthumbe  03v'd§rcn/  \)nfcic 
(icben  Jo^mn  frciinDc  \)nDnac(>barrtcxcmpe( 
nach/Da},'  f^e  ^u  ctt)tgcn  ^citcn  Da^  ^dniiircicr) 
^ungcrnmciDcn/  \)tiDDaik*in  nimmc^rt^nDeif 
femcr  erDacf^tcn  (^cflaU  in  ciingfcit  njiDcrfomf 
menfotten/  ptofcribirtjvnD  vcnoiefcn  tt)orDetn 
'ibo  fcrn  abcr  ci;ur  wtct  ihncn  Den  3c|intcn 
nacf>Diefcr  gcthanenv  r>D  ifu.-g  /  in  Dcni 
t\i<itciih  .Ourt^crn  inncrthafb^.  fai^cn  crfapt 
t>  niDcr<^rtff^^es)tintrDe/  Dcr  (blo(MicaHcg'  aD 
am  lebcn ge)lrafTf  tt^crDcn.  ^itD  fo  icmanDt/ 
f cp ii(cKh  tticr  er  njoHe  /  cincn  aufj  Dir  ^eiuiti'' 
ff()fn  (5cft ti^fh au|;(^an(^  vict to^xn  /  i.i  Dfin 
5dni<^rfifb^;ui^gcrn  bftrfften  \.rDc/ 1  ciiff(;5 
bcrt  iaa  cr  a(^  (mea  aur,riii,irvr  vjiuO  vordbtcr 


Ve  Facmoribus^  'O^c.  IesVitarvm.  Liher  III.  301 
^c^  ^oniV^rcicho frci?  pjinD  f u^nlicf)  crnidrDai  flamibus  al^s  puhHd  jurufacidt.  Omnes  tgi-. 
»ntJlunbtrin3C/t)nDrollDarannKbt6t)CrUcrc.    tur  &  fmguios  monere^  utdecretum  hoc  jiri' 

difiime  obfervent ,  nec  ^uicdfuam  vel  contrA 

PA'j16  poft  hoc  Decrctum  in  Cotnitijs  fmant^veL  contra  fiert  quacunque  raiion^ 
Vratislavi^  a  Proteftantibus  Silciia:  permittant. 


Ordinibus  habitis  Decrctum  inter  alia 
quoquc  dc  lcfuitis  Provincia  tota  profli- 
gandis  fa6tum  cft  ,  lohanne  Chnftiano 
Duce  Lignitcnfi  programma  cjufmodi  pu- 
blicantc.  7^n dubitare.inquit,  quinPrm- 
cipes  Ordines  uiriufcjue  fuperiord  &  irferio- 
risSileJia  Jugufanam  Confeftonem  ampLcfien- 
tes  omnes ,  i»  recenti  adhuc  rnemoria  habeant, 
qmdantehdc  tempora  ,  maxima  vero  [i.  Mar- 
tij  anno  \)^6  ju:pLtcanio  d  Cafare petierintiUt 
nimtrum pcfitLeni  illa  lejuicarum  leBa^  ob  per- 
niciofa  confiLia  y  ?nachtnationes  variits  a^ Jia- 


Ve  Proditionibus,  Turbis ,  Sedi  - 
tionibus  in  Polonia  i  I  e~ 
sviTis  excitatis 

DE  tumultibusin  Polonia  multi  paffim 
rumorcj  auditi  runt.  Dc  Rcgc  qui- 
dcm  corum  modcrno  Sigifmundo  omncs, 
qui  cum  propius  nollc  videntur ,  tcftantur, 
Bihil  ilio  manfuetius,  nihil  humanius,  mi- 
tiuiquc  fingi  pofTc.    Harum  tamcn  tam 


tum  ofvnem poitticum  quietum  turhandum  ah  popuiariura  natura^  dotium  ufum  &  fru- 
ipfs  dtrecias  Regionibm  ifiis  fun  excLuderetur^  ft'>..m  Icfuitarum  panurgia  ita  totum  cor- 
adMtAmalorumomnium,qu£  a  Se6ia  ifla^nifi  rupic  &  intctccpic ,  uC  primnm  avituna 
ei  mature  occurrtretur ,  expe^ianda  pitridn^  cjus  &  h^rcditariumRcgnum  ab  ipfo  pror- 
pojieritatieffent ,  proiixa  demonfiratione.  Etft  fus  abahcnavcrmt :  quod  corum  inftindu 
vero  Deo  menfem  Cdifaris  m  'frabditer  tum  gu-  hacrcfin  ,  quam  vocant ,  Lutheranam  nc- 
bernante  ,  Regiones  i/}<e  a  lejuitarum  accijft*  glcda  jurisjurandi  prctftiti  Rehgione  pror- 
liberat£&  prohtbtt^  fuerint  ■,  iffam  tamen  ex-  fus  cxtirparc  voluit :  Rcgntm  vcro  Poio- 
J>erientiam  j.im  tejian  ,  ^  dep/ora/ydam  potius 
quamprobif  duw  ejfe  y  quid  invtcino  ^con- 
foederator^  Bohemun  Regno  ab  ipfts  faclum  ha- 
£ienut  fuerit ,  eundem  enim  jam  ejfe6ium  fru- 
ilumque ,  quem  plcra.yue  in  orbe  ChnJiianO 
Regna  aiia  ,  'turbas  ninHrurn  ^  c-.nfiiftones  ma- 
ximas  expfnri.  ^od  iqttur  a  Bohei/m  c  ^^^- 
feederatts  ?rovincijs  fa6lum  ,  dum  decreverint., 
ut  communi  confcn(u  ftmul  omnes  ex  Regioni- 
bus  fuu  profcrtbereniur.,idem  ^  (ibt  faciendam 
Principes  (jr  Ordines  Silffa  Protefiantcs.  jujiif- 
fimis  de  caufis  cenfutffe  ,  ciim  dubitandum  noH 
fit  id  daturos  operum  lefatta^  ,  ut  quemadmo- 
Aum  ad  alta  antehac  n.egna  .  fc  ad  fuas  quo- 
que  Regiones  aditum  fibt  per  irifidtas  patefa- 
ciant ,  nec  defuturos  cogitent ,  qui  Locum  ipfis 
in  ditionibus  fuis  permittant.    Ne  tgitur  hoc 


nise ,  quod  ad  cundcm  hbera  cledionc  de- 
latumfuit,  odio  mutuaquc  ditfidcntia  &c 
pcrniciosa  diflcrfionc  replctum  ica  turba,- 
cunt,  ut&:  Rcx  &  Rcgnumcx  arquo  va- 
rijs,  ac  gravibus  quidem  pcricuhsexpo- 
fiti  fuerint' 

Refcfc  equcs  Polonus  Papiftica:  Rclio 
gionis  in  Oratione  fua ,  quam  io  frcqucn- 
ti  Proccrum  cjus  Rcgni  Conventu  ha- 
buit,  quamque  paulo  infra  intcgram  ad- 
fctibcmus  ,  Cracoviam  uibcra  calcbcrri^ 
mam  ,  doraicilium  atquc  ornamcntum 
totiu";  Rcgni  ita  vcxatam  fuiffc  a  Icfuiiis 
ut  plurirai  viri  boni,  quancumvis  Catho- 
liei,  affirmarintjfc  mallc  in  fyivis  intcr 
fcrasvitam  dcgere,  quam  in  ifta  imma- 
nitate  vcrfari.    Confptr2ii.»rc  cnim  faday 


fiat ,  lejuitisquidemne  quis  Regiof^em  ifiam    cujus  Icfuirac  auchores  aique  duccs  cxii- 


ingredtatur  fub  capitis  pcena ,  alijs  vero  ne  lo- 
cum  ipfis  permtttant  fub  dignitatis  rjr  bonorum 
omntum  amifiione  feverifiime  mandare.  Hoc 
fuum  decretum  pacis  amantes  Catholicos fiatus 
finifire  accepturos  nonputare  quin  potiiisfia- 
tuere  intelle^uros  eosfacile^  rnedium  hoc  effe  ad 


tcrunt,  magna  vi  atque  impctuin  cam  do- 
mum  irrucrunt ,  quas  una  m  tota  urbft  mo- 
nimcntum  antiquitatis  cxtat ,  &:Evange- 
licis  concelTa  fuir,  ex  Regis  &  omniura 
Proccrum  pcrmiffu  &  approbationc.  Ap- 
parcbanc  effufic  aliquot  dicbus  flamraat, 


facem^  concordnm  tnter  eos  ^  Protefljntes  qu3C  per  mulras  urbis  partcs  fparfas,  t6ti 
Augufiandi  Conff^tonis  Ordt»es  confervandam  urbi  interitum  minabantur.  Audicban- 
unicum& verifiimum^fi  ah  irrequtetis  ifiis^   tur  clamorcs  pracdas  cft^crcntium  homi- 


malefertatts  hominibus  ,  qui  i^fum  humana 
Societatis  vincuLum ,  quod  in  daia  fide ,  ^ 
paciorum  obfervantta  confisiit.,  pervertere  co- 
nintur ,  itberi  (jr  tmmunes  effe  pofiint.  Se  ve- 
re  aiiter  facere  non  poffe ,  qttam  ut  pro  petcct 
fif  tranquiLLitate  confervanda ,  decretum  hoc, 


num  inter  quos  etiam  vcrfabantur  Icfuitx  ^"/"'^- 
attritis  rufticorum  vcftibusinduti.ne  agno- 
fci  polTcnt:  totaquc  urbs  in  furarao  pcri-  ^f^ntn- 
culo  verfara  fuit,  a  quo  antc  Icfojrarum  ^XjJ,' 
advcntum  tutiffima  fuir.  tipium 
Pofnani^,  qcac  civ^ras  Poio -'ia:  ' 


expetemtbus  ita  Principibus  Statibufque  Prote^  cft,  inftin£tu  Icfuitarum,  Tcmplum  Augu- 

pp  3  ftanam 


3cr  De  facinoyibus^  cj^c.  Iesvitarvm.  Liber  \\\. 

ftanam  confcflioncm  profitencium,  ignc  Convcnic  auccm  candcm  mcrereos,  uc 
dclere  fepe  ancehac  conaci  func,  non  iuc-  Plebanus  quidcm  lolus  in  domo  paroLhia- 
cciHc  camcn  iptis  propofic-^m  ,  excubicori-  li  habi^ci-ns ,  Templum  rccinerec ,  rai:;illc 
bus  id  facinus  fcrapcr  impediencibus.  An-  riuraquc  Ecclelia:  per  Minjftros  (u  3S  rnore 
no  autcm  i6o6.  Maij  dic.i^.  iefuuarurodi-  ha(51:cnus  uluaco  couftitucr^c,  jus  vcr6  pa- 
fcipuli ,  crcccnci  fcre  numcro,  inftindu  cronacus  pcncs  civicaccm  &  Ordines  cjus 
fuorumfupcriorum  &c  prxceptorum,miia  pcrmancrcc,  in  cujus  rci  conformationcm 
cura  aiijs  confpirationc,  fub  vcfperam  im-  non  folum  ilcer^E  confc^a:  funt  ,  quas 
pctura  cum  in  Tcraplum  iliud  fccifTenr,  Epifcopus  quidcm  Culminenfis ,  queraad- 
cuftodes  quidcm&  cxGubicorcs  in  fugam  modum  etiara  Culraincnfc  Capitulum 
facile  conjecerunc,  poftmodo  peifradtis  vi  fubfcriptas  figiilis  fuis  obhgarunc ,  fcd  5i 
fumma  foribus  fubfcliijsquc  Tcmpii  in  diploma  a  Rcgc,  Ordmcs  ,  quodcbicum 
unum  iocum  congcftis,  incendium  cxci-  civicaci  jus  pacronacus  de  novo  confirma- 
tarunc,  quotocum  illud  a:dificium  in  ci-  tum  cft,  obiinuerunt.  Poftquam  igiiur 
ncrcs  brcvi  cerapore  vcrfum  cft,furcnci-  jam  Plcbanus  iile  poiTcfiTioncm  EcckMix 
bus  nimirura  cantopcre  Catholicis  iliis ,  ut  dornumque  parociiialcra  ,  ccrcis  tam  n 
cxcingnendo  incendio  operara  darc  civcs  cum  condicionibus ,  obcmuir ,  Epifcop  is 
non  audercnt.  Fcrventibus  hifcc  tutbjs,  ftatim  Culmincnfis  ,  contra  convtr.cio- 
quidam  In  Xenodochiura  irrucrunt,  2Egro-  nis  Utcras  proprio  aufu  ,  ducs  in  aul^m 
cos  vi  fumma  indccxcutbarunr,  fornaccm,  parochialem  Icfiius ,  alterum  qui  con- 
fcamna,  menfas,  fcncllras  6c  aiia  diflipa-  fciriGncsaudiicnt,  &c  alicrum  qui  concio- 
runc,  &:  pcrfrcgerunt ,  ma!e  affcdorum  na'crur  ir.  T-rrplo  introduccrc,  Picbano 
fuppclie»3:!k'm  abftulcruntpartim,  partira  cxdomo  illaismoto coi  aruf  eft ,  Ordincs 
pcr  platcas difrcraiDarunt ,  2>c  ica  fefcgcf-  vcrb  hoc  vidrrtcs,  folcn.niicr  coniraali- 
ieruncut  facinus  nuUum  cara  abominabile  qjocies  protcftati ,  Plebanum,  uci  me- 
ipfis  malus  infpirare  pocuiftc  genius  vide-  nior  contradus  ab  utraquc  parte  initi,  Ic- 
rccur  ,  quin  in  a£tum  illud  ftacim  prodRcc-  fuicas  icerum  removcrcc,  monuerunc ,  in- 
rcnt  pctficercntque.  iEdcigitur  hac  fub-  tcrccfiiione  totiMs  Regionis  in  Comitijs 
vcrsa  &:  vaftata,  qui  confcffionem  Au^  publicis  adhibira.  Gjcccrura  monitioni- 
guftanara  pcofitebantur,  in  apcrco  poit-  busSi  irterccffionibus  illis  non  folijm  ni- 
iiiodum&:  paccnci  campo  convenire,  fa-  hil  proficcrc  hadcnus  potuerurt ,  fcd  Qc 
craq;  fua  cclebrare  coatli  funt ,  cumq^ncc  prxccr  duos  illos  Icfuicas ,  fubinde  alij  ad- 
ibi  tutos  fcfc  faris  ab  iijjuria  forc  cx  minis  vcneruntj  qui  occupata  aula  paroc  liiali, 
atroc!oribuscolligercnt,fclopis fempcr ha-  clara  Ordinibus  Civiratis  ,  privilfgium 
ftifq;  &  gladijs  armaci  ad  cxcrcicia  concio-  tandcm  aliquod  obtmcre  conaci  func ,  quo 
num  proceifcrunc ,  rei  cocins  fcric  Warfo-  Templo  illo  lefuitarura  Ordini  actfibuio, 
viamad  Ordjnes  dclata. Ca:rcrum  IcfuicsF,  Plcbanusquidcm Vicariura  promovr.rccur, 
utfcfc  aliquo  modo  pu-^earent,  mifiis  ad  pofleflio  vcro  Ecclcfia:  una  cum  domo  pa- 
Rcgem  legatis,  non  potujfTc  fc  difc:pulos  rochi;iii  &  fchola  Icfuitis  rclinqucrccur 
fuos  in  cfficio  eoncinere,  qui  Rcligionis  clavibus  Eccicfia:  fcholacque  in  manusco- 
CachoIica:zeio  acccnfi,Tcmplum  jftud  di-  rura  cradicis  obiatis.  Hocfado  lefuiix, 
rucum  tnodis  omnibus  voluiftencfignifica-  au^to  indies  magis  magifqucnumcrofuo, 
rufic  pctcntcs  fimui  ut  pro  curbis  majoribus  vidaarura  &  pupiilorum  domus  cmere, 
vicandis  reparatio  tcrnpli  inhibcrctur,  fcholara  aperirc ,  &  Collcgium  in  civitarc 
iTJctucrc  enim  (cfc,  illud  quancuravis  rcpa-  confticncfe  amplius  non  dubitacunt,  con- 
ratum  flammas  eviiarc  vix  polTc.Cura  igi-  ftirura  pcculiari  ju)  ifdidione,undc  crebcr- 
tur  non  in  hac  folum  civicatc  ,  fcd  &  alibi  rimi  pcr  platcss  <S<:  vicos  civitatis  tumultus, 
paftjra  pro  libicu  omnia  Icfuicas  agcrc,nec  lefuicis  quidc  ipfis  mulia  infidiose  molien- 
cffequi  in  cos  animadvcrrcrcnt  nobilitas  tibus,difeipuiis  vcr6  corum  omne  pctulan- 
vidcrct  ad  Coniicia  Varfovia:  paulo  poft  tiam  cxcrccntibus,civcfq;injurie  concu- 
cclcbranda  comparere  prascipui  quiq;cx  meiiavaria  afficicncibus ,  cxticcrunt.  Or- 
Poloni.T  Proccribus  rccuia.runr,LubIini  vcl  dincs  igitur  civitacis  nc  jure  fuo  pcr  conni- 
alibi  dc  refrcnanda  hac  conrumacia  dcli-  vcntiam  fefc  ipfos  privarcnt,confiiliij  can- 
bcraiuri.  dcm  ccpcrunr,quomodo  cxtnfTo  hoc-  ]6g?i 

ie>aita  Thoruni.T,  urbis  BorruffiicadVifiuIam  molcftis  iMis  hofpitibus  civcs  fuos  libcra- 
rum  fluvium  firarTemplis,a:dificijs  &  empono  rcnt.  Mifiis  igitur  ii.  OcVob.die  ad  Plcba- 
r^ow-  clarifiimx  Ordincs  cum  Plcbano  quodnui  num  aliquibus,eum  dc  inirofeeum  concra- 
ioruif»  poircfiionc&:  j  irc  P,»rronatiis  EcclcCa:  ^lu admoncntes ,  promifcrpnt,  (c(cc\in- 
adS.  loanncm  mulcis  annis  alccreati  funt.  dum  contraLVus  illius  tenorcni  in  Eccle- 

fia 


Vc  Fdcmcy.biis^  cyc.  Iesyitarvm.  Likr  1 1 1.  505 
lia  &;  aula  parrochiaW  cum  quidcm  rch-  funr.  Ordincs  igitur  hoc  intellc^io,  ad 
duros,  Scholam  etiam  ,  quam  tanquam  Epifcoporum  ftatim  ahquos  mircrunr,  qu? 


propriam  civitatis  domura,prccibus  hade- 
nus  obtinuiffet,  impollerum  ctiam,  do- 
necbc^nede  RcpubHca  promerirurus  cfrcr, 
ei  rchduros ,  vcrum  uti  lefuitas ,  tanquam 
hujurmodi  hofpites,  qui  &  civitatem  jurc 
patronatus  fpoliare,  Sc  Plebanum  ipfum 
poireifioni  Tcmpli  pcr  infidias  evacuare, 


cum  rogj.runt  j  nc  poft  difcefrum  fuum  le- 
fuiras  co  loco  rchnquerct ,  additidcnun- 
citatione ,  fi  remanentibus  :bi  lcfoitis  con^ 
tumcha:  vcl  dctrimenti  ahqu  d  a  civibus, 
infcratur,  propriseut!  id  proterviac  impu- 
tarcnt.  At  vcro  Epifcopus  nt  g!c(5tis  hi- 
fce  oranibus  non  folum  lefuitas  duos  vel 


mohrcntur  ,  &.  in  conturbationem  ftatus  trcs,  pofr  difccffum  fuL-m ,  in  domo  pa- 

pubhcijCollcgiura  ahquod  inftitucrc  fcho-  rochiaH  rehquit ,  fed  falvum  conduduni 

lamquc  apcrirc ,  propria  authotitatc  aufi  a Rcgc  pro  iIHs  impetratnmSenatui exhi- 

c(!enr,  removerct  domoquc  iUis  parochia-  bcri  curavit.    Cum  autcm  falvum  condu- 

li  &  Ecclcfia  inferdiccrct ,  vchemcntcr  dum  illum  ad  malam  informationcm  im- 

poftularunt.    Cum  vero  eo  quidem  die  pctratum  cffc ,  nemo  dubitaret  >  Ordincs 

rcfolvcrcfc  Plebanus  non  poffct,  fcd  ad  ftatim  contra  proteftati ,  fcriptum  publi- 

Epifcopum  negotium  hoe  relarurum  fc  di-  cum  ad  valvas  Templi ;  cjus  quidem  fcn- 

cJcrct,  non  cxpe^taridum  diutius  rati  Or-  tcnti^  ,  qubd  Regem  melius  informare,' 

dmcs  feqiicnti  ftatim  die  quofdam,  qui  &  de  jurc  fuo  ccdcre  nc  latum  quideni 


in  intcgrum  cum  reftituercnt ,  ablcgarunt, 
quod  ipfum  quidera  fi-^rl  facili  5d  lubcnii 
animo  palTus  cft.  Ca^cerura  hoc  fa(3;o  ex- 
pctierunt  poftmodum  Ordines  ,  agerct 
cum  icfuitis,  ut  fponte  fua  domo  paro- 
chiili  ccd<;rent ,  &  a  Teroplo  Scholaque 
in  poftcrum  abftincrcnt,  Ordines  cnim  ci- 
vitatis  nolle  eos  tanquam  turbatorcs  pu- 
blici  Ecclcfia:  civitatis  jurisftatufquc  diu- 
tiusin  parochiah  aula  fcrrc ,  urbe  tamcn 
ipfis  interdidum  noilc,doncc  quictos  fcfe, 
velut  hofpiccs  dcccrct ,  intra  fuos  tcrmi- 
nos  contcnturi  cfTcnr.  Piebanus  igitur 
mentctn  hanc  &  intentioncm  Ordinum 
lefuitis  cxpofuit,qui  fcholam  quidcm  claii- 
dcrc  &  collegio  abftinerc  ftatim  promi- 
ferunt,  dummodo  domum  parochialcm 
tctinere  &  minifterium  Ecctefiafticum 
pcragerc  fibi  promittcretur.  Vcrumcum 
non  contcnti  hac  Icfuitarum  refolutionc 
Ordines  urgcrcnt  Plcbanum,  ut  tcnorc 


unguem  cogitarent,  amgi  curatunt,  ut  its 
nihil  proficerc  machinationibus  fuisam- 
plius  vaIcntcs,domo  parochiali  cedcrc  ite- 
rum  ncccire  habucrinr. 


Confllium  datum  Proceribus  .Po- 
lonix  ,  de  recuperanda  5  pojle- 
rum  flabilienda  Pace  Regni  Poloni^ 
per  IesvitarvM  ejetjbionem. 

QVamvis  tumtilrus  in  i?oIonia  aliquo 
raodo  fcdati  a  Rcgc  fuiffcnt ,  Icfui- 
tarum  irrcquictis  ingcnijs ,  artibusacftu- 
dijs  maxima  cx  parte  cxcitati,Anno  mille- 
fimo  fexcentcfimo  fcpiimo  promifllone  &C 
fpe  Nobilitati  deComitijs  inftituendis  fa- 
da,  quibus  delibcratio  raalis  hifec  tempe-- 
ftive  adhibcndo  fufciperctur ;  Nobihtas 
tamcn  cum  inani  ac  vana  fcfe  fpc  quafi  la- 


iontradus  obfcrvato,  ad  ftatum  priftinum  dari ,  &  promifla  Comitia  dc  die  m  dierai 
<!imnia  rcvocaret,  quo  &  jus;  patronatus  diffcrri  vidcrct,  magna  copia  denuo  An- 
civitati  intcgrum  ,  &  decrctum  Rcgium   no  codcm  ad  Ptoftovicum  civitatem,  qua- 


fartum  rcdumque  eonfctvaretur ,  coa£ii 
funt  tandcm  Icfuita:,  &clavium  rcftitu- 
tioncm  Plcbanofacerc,  &  minifteriodo- 
ccndi  tam  in  Ecclefia  quam  in  fchola  fefc 
abdicare,  atquc  ita  tandemdomo  paro- 
chiali  ccdcnres  difcipulis  fuis  valedixe- 
runr.  Accidlt  autcm  porro  nt  orator  qui- 
dam  Rcgius  adcivitatem  in  caufaquadam 


tuor  milliaribus  Cracovia  diftantcm  ,  ubi 
rcgia  qusedam  Guria  cft  Convcntibus  No« 
bilium  cclcbrandis  ja  olim  deftinata,  con- 
fl  jxit,  &  novo  Confilio  inftiiuto,  qua:  ma« 
lo  huic  mcdicina  adhibcnda  potifTimura 
clTcr ,  delibcratc  coepir.  Intcr  variasau- 
tcm  confultationcs  fcriptum  quoddam 
Proccribus  ibi  congrcgatis  Polonica  lingua 


ablegatus,CuImincnfcm  fccum  Epifcopura  cxhibitum  fuit,  in  quo  audor  palam  pro- 

adduccrcti  qui  in  aulam  parochialcrp  cum  fitctur  intcralia,  lcfuitarum  pradicas  & 

fuis,  quod  hofpitiura  amultis  annis  in  artes  raultivarias  &  cruentas ,  omnium  in 

utbem  vcnicns  habere  folitus  eft,  divertir.  Polonia  turbarum  ac  motuum  caufam  pri- 

Icfuiia;  igiturhane  fuis  rebus  occafioncm  mariam  clfe.    Simorbum,  inquit ,  ivfr£« 

eommodam  fore  putantes ,  fequenti  fta-  faticne  ^publicorum  RegmmHricaufa  interiu^ 

tim  dic  Coi)feifionarij<;  opcram  dare  &:  &foris  diligentius  perpendantur  .primamcer- 

concioncm  itcrura  h^ibcre  dic  Solis  aufi  /^,  &  omriitm  maxtme  frincipalem^lefuita- 


304  Fdcinorihui ,  c>t.  Iesvitarvm.  Liher  III. 

rum  ex^ttifitif^imas  artes ,  &  ajlutif-m^im  0-  fnit  infiituta  ,  (jrtantum  nimtrum  nd  aene- 

mmumfbi  fuhje6iorurfi  ad  conatus fuosfromo-  rjlem  conatum  attinet' :  O^iis  frofetio  t/)a- 

vendos  Dtjfcfitionem  facile  cordattu  cjuiff^  de-  gnum  ^  arduum  ,  cjuod  meljonbw  M^^nd:  tem- 

yrehendet  :  adeo  ^  ut  quiiqui  lufpiammalo-  poribus  feculidrl  fortunje  afftatuopu<  h.tbu'ffety 

7um  in  Republica  noflra  ^ritteritis  annis  acci-  qtwdque  ipfius  K^^lexandri  tJMagni  vttiorio- 

derit ,  magna  ex  partc  folis  illud  Jefuiticu  fim  genium  frangere  ^  defattgare  potuerit. 

artibui  imputandum  veniat.   Ad  hoc  autcm  Nunc  autem  pro  ratione  prafentis  Europ£ Jia- 

dcmonftrandum>  oftcndit  prirao,  quam  m)  tnfiaita  cor.atui  huic      longe  rubu^ifimtt 

inftitutum  lefuiticum  libcric  Rcipublica;  impedimmta  extra  ordinem  fuerunt  objc^a. 

inimicum  &  advcrlum  fit  :  Dcindcquam  c^ibus  tamen  non  obflantibus,  res  ab  ijs  ,qu  - 

pcriculose  ieda  hxc  ftatum   poHticum  bi*s  hocper pr^tdiBiConcilij  conclufionem  man- 

non  foliim  inPoIonia,  lcd  hinc  indc  pcr  datumerat^  fortiter ingenti  mxu  tentata 

univcrfam  Europam  turbarint& labcflida-  futt  :  fed  eo  ha6ienus  eventu  ,  ut  molimi- 

rint.    Ex  quibus  tandcmcollcgir,  pacem  naifla  turhas  qutdem  longe  maximas  ^  vd- 

nec  conftitui  ncc  ftabiliripoflc  in  Polonia,  d'e  horribiles  tthique  gentium  in  vutgus  pe- 

quandiu  leruita:  in  eamaneant,  proindc-  perrint  ,  ad  exitum^tamen  nufqu^^m  perduci 

quo  cos  indc  cxpcllendos,  nec  anriphus  pottterint. 

recipicndos ;  &  qua:  in  eontrariam  icn-        Rfgum  enimadunitio  partimperconnubia,  y^-g 

tentiam  pro  Icfuitis  obijciuntur,  rcfutat  fartim  per  confceJeraticnesy  pactfcationes  ^  Rcgum 

^  folide.    Quia  vero  Contilium  hoc  feu  fimilia  rnedta  tentari  cepit  ^  promoveri  :  ln*\-^l^°f^ 

Scnpium  fubiatum  eft ,  idcoquc  in  pauco-  tanta  tamen rsaxionum  Regnorumque  Europao-  e\ttsdZi- 

rum  manibus  vcrlarur,  totum  adfcribam  rum  dijcrepantia  fere  conjecutum  ejiy  ut  pro^^^fj^**' 

in  Ledoris  gratiam  ,  ut  inde  Icfuiiarum  ea  qii^  fperabatur  unitione  y  infinita  authori- 
artes,  dalos ,  impofturas,  frardes  ,  im-         difficultates  ^  fuhje^is  attiem  populis  va- 

pudcnuam,  audaciam,  ftudia  dcniquc  o-  ri<£  molefita  emerjerint.    citm  prdfertim  Re- 

rnnia  cognofcat  &  intelligat.    Vcrba  au-  gesipf^  qui  fe  mterdum  ad pradiciam  Exc- 

ihctris  \\xc  funt.  cutioncm  obtulerunt  y  negoctum  illudtam  fn- 

■Execu-      Prafentes  Polonici  Regni  turha  exejufdem  cere  nuncjuam  tra6iarent->  ut  fub  ejufdem  pra- 

tioCon.  ggneris  morhn  ^romanant ,  quo  haoienm  occi-  textu  non  fuh  privata  commoda  quaritarent. 

'^^l^ffl  dentalis  Europa  pertculose  laboravit.    Certum  Stcuti  non  ita  dudumin  Gali^s  licuit  perfpi- 

tafttalis  fji^  omnes  EuropA  tttmultus  &  inteflinas  paf  cere^  quando  Fhiltpptis  Hifpantis  partium  Ca-^-f"^ 

^71mniufi°"^^  ^hhifce  40.  ^  amptius  annis  per  Exe-  tholicorum  ( hunc  enim  cucullumfMto  illain-  P^^t^xttt 

lurbaru  luttonem  ConcilijTridentiniexcitatos  effe-,  ^  durat)  patrocinium  ^  defenftonemvifus  efl  fu-^fffff^ 

■Eurof&-       eadem  ortum  traxiffe.     Si  forte  helium  fcipere  :  ibi  inquam  vel  tandem  apparuit^  ^eligio. 

Balthicurn  quod  inter  Scardt^  Reges  ante  an-  eum  fuh  hoc  cbtentu  Gallia  Regnum  affeciare.  "„'^^^'^ 

nps      gefium  efi-,  &  nuperrirnum  Brunfuvi-  Cum  enim  animadverteret ,  plerofque  fa^io-  fudam- 

cenfittm  turnultnm  excipins.  nis  illim  proceres  ab  Imperio  Hifpanico  ahhor-  ^'■'fi"**'^ 

H£C  inqiMm  ejl  iila  pr^fentis  feculi  Pan-  rere ,  oblitus  perfona ,  quam  agendam  fufcepe-  tur. 

dora,  ex  cujus  fat  di  pyxide  omnes  Euro-  rat-,  manus  auxiliari  eos  retrahere  cepit  ^  ut 

pAorum  intejltnx  c  damttatef  haUentu  mthi  qtti  videret  ^  fe  fpe  fua  fufiratum.  idqued 

fcaturtrevidtntur ,  ita  tamenut  eas  non  tam  Stxttu  V.  tempepve  odoratus  ejl  y  illudque  e- 

ipfa  Condlq  exectitio ,  quam  executionis  mo-  gerrime  tulit. 

dm  pariat.  Tatia  atitem  plura  exempla  adduci  poffent 

Hoc  forte  ulterius  tibi  vis  decUrari  ?  ftc  ex  ijs  etiam ,  qu^e  nos  aliquanto  propius  tan- 

Exeat-  igitur  habeto ,  Executionis  modus  in  duabiH  gunt.     Ex  his  ergo  perfonatis  ^  male  fidis 

*Triden.  /'''«f',^»^  ^chi*s  ha^enus  fuit  repofittts.    Pri-  Regnum  molttionihus  in  unionis  iflitu  agro  per- 

tina.     mum  fedulo  annixi  funt  ^  quthtu  h^c  cura  petuarum  fimulatumcopiofifiimam  fegetemad- 

incttbuit ,  ut  illos  Reges  &  f/imiUas ,  quo  huc  fuccrefcere  vtdemut ,  per  quM  prAdt^A 

rum  in  Europa  hor  fecuto  pfAcipua  efl  autho-  executionis  negocium  ,  per  fe  haud facile  tur- 

rttfis  y  fecum  invnem  adunirent-,  ^  fic  adu-  hatur^  &  Nationes  ijs ,  de  quibtts  di^um  efi, 

nitos  ad  Concilrf  Triderttint  executioncm  tx-  difficultatihut  implicantur. 
flimuUrent.    Et  hinc  efi  lUa  famata  Catho-       Idem  fere  in  reliquorum  impedimentorum 

licorurn  unto.  remottone  accidit.    Cum  enim  Tridentinare- 

Deinde  ut  per  certos  ^  qualifcafos  homi-  formationi  non  folum  diverfus  Religionis  fen~ 

nes  impedin,enta->  quA  vel  in  politijs  politia-  fns ,  per  univerfam  iam  Europam  latijiime 

,   rumque  forrnis     legtl^m  ,  vtt  p:>pulo/um  mo-  fparftt^s fed  etiam  nationum ,  populorumque 

rihui  negocio  hutc  obstarcnt ,  tfuafi  e  via  re  privHegia ,  lihertates  ,  leges  ^  ntores  ohjla- 

moverentnr.  rent ,  illa  circa  tumultum  removeri  qutdem  , 

hlac  raiione  pr&diSia  Concilij  exectttio  potuerunt. 


Exeeu- 
tto  Con 


J)e  Facinonhus ,  e^r.  IesVITARVm»  Liber  1 1 L  305 

Tridtn-  ^^^^'^  umen  a  prafervidis  ingenijs,  tes  &  diffenfionu  ,  4//*  non  pauca  qmtidie  in- 

frfin".'  quibus  h&c  Provincia  non  citra  dele6lum  de-  tra  ^  extra  Regnum  tnciderent ,  (jua  hujuf- 

*J^' .  mandata  erat ,  non  foliim  mata ,  fed  acriter  modi  conjun6iLonem  Retpublica  n&firA  mtniu 

^p^l  commota  ^  vehementer perturbata  ejfe  conTiat.  commodam  ,  ipfis  etum  Ctvihm  formtdubtlem 

^gnis.  Hinc  ergo  turba ,  hinc  (imultates ,  htnc  odia^  efficereut.   Per  ejus  itaque  atientationem  nil 

hinc  diffidentia  cum  reitquis  fatalibus  Furijsy  ampliu4  effeBum  fuit ,  quam  ut  tnvetefata.  ftt- 

quibm  nojiro  tempore fiatus  politicus  i»fefiatury  fpiciones  pertculofi*4t  recrudefcerent. 
ceu  ex  Orcoproruperunt.  id  quodomnes  natio-      ^od  ipfum  etfi  ijs ,  qui  hdc  agttahant ,  noh 

nes ,  quA  h£C  pefiis  pervafit ,  fonora  voce  prsfi-  ignotum  effet ,  fe  timen  adeo  non  paft  funt  im- 

UHtur:  hanc    non  aliam  calamitatum  fuarum  pediri ,  publicamque  indignationem  tam  fecurl 

cauffam  omnes ,  qui  ciira  morbi  affe^tonem  ju-  contempferunt ,  ut  tanto  pottus  confidentim  in 

dicant ,  fummo  confenfu  allegant.  propofito  perrexerint ,  itludque  tandem  perfai 

Videamus  nunc  efgo  num  malorum  noftro-  ^  nefas  adexitum  conati fint perducere- 
rum  Polonicorumeadem  ratio  ftt ,      num  ei-       Bic  ergo  molttionum  jam  antea  fulpeiiarum 

dem  generali  cauffa  aifcribi  quxant.  id  quod  tam  importunw  frvor  eurn  tandem  evemurh 

multis  forte  dtffculter  perfuadebitur  Ego  ta  fortitus  efi  ut  offenfa  Nobtlitale  Regnum  faSiio- 

men  illud  confianter  afftro,  (^y  affmionu  med  nibu4  rnutuaque  diffdentia  impletum  ftt  ^ 

has  probattones  affero.  Rex  tpfemet  jubditis ,  (ub  Hfi  ve*o  Regi  iufpC' 

Certurn  efi,  Clerum  Polonid  non  minu4  ha-  6ii  effe  cepert  nt.  ^iam  noftt  proximam  (jr  com- 

fienus  laborare^  utConciltj  Trtdentini  decteta  pendiofifitm.im  tffe  ad  RetpubltcA  dtfmernbra- 

intra  Regnumexecutionimandeniur  eorundeq\  tionem  fr  int-  ^itum  viam.     Et  hac  ratjone 

obfervaitoniornnes  f'tb')ctantur,quamtnplerif~  prius  illud  txnutionis  Tridentiȣ  turb^que 

que  hacienus  Occtdetis  partibus  laboratum  fuit.  Europa  medtum  fatis  inter  nosy  ut  opinort  effi- 

1n  hitnc  enim     non  altum  fitern  mox  poft  caciter  operatum  e[l. 

ingreffummuderna  RegidMa^eJiaiisi'''  Regnum  ■      x^d  alterum  quod  attinet ,  Popularium  rr/Ve»- 

'ciLi]"    Synodus  illa  Petricovienfts  iclebratafuit:quam  nempe  ^  bltaculorum  remt-tionem  '  tu  non  ^f^i^f^e^ 

TrK/e«-       Filiam  Polonid  Medea  illa  Trtdeotina  pe-  ne^iabis  ,  opinor  ^  in  hoc  Regnomajora  &  robu-  cutioci- 

fuomo-  perit.    Ex  cuius  vuUu  prudentiores  jam  tum  ftiora  eis  obje^a  fuiffe  <^  adhuc  obqci ,  quam  in  f^^/j,/^ 

'^"'"^,'^  fecuturk  inRegno  adminiftritionis  omen  capie-  uUa  Europ&a  Nattone.    Concilium  enimTrt-  volonic'& 

fihZT  bant.    Cujtts  etiam  Becreta  plerifque  vel  eo  dentinum  inier  nos  ,   ut  quidem    nunc  res  f';*'^^»- 

Synoiitu  faltemnomine fufpeElafuerunt,  quodtantojlu-  funt    adejfe6ium^  quem  ipficupiunt  .perduci  perfid 

Vhnjh.  dio  occuttata  fuerunt  &  fuppreffa.  nuilo  modo  poteft  ,  nifi  aut  Hijpanica  Jnquifi- 

Sednec  iilud  cuiqu  im  dubtum  effe  poteft,  ab  iio ,  aut  quiddam  quod  Inquifitioni  illi  aqui- 

his  ipfis  prtmo  loco  diltgenter  curatum  futjfe^  ut  valeat ,  tn  Regnum  tntroducattir.     Per  quod 

Reges  Polont£  pr£di^£  i^n'oni  implicarent,  eof-  nempe  Polonia  ad  H tfpamfrni  diquam ftmilari- 

demque  cum  Domo  pracipue  AuflriAca  quam  tatem  redaBa  ,  prxdi^d  Execurioni  opportunA 

ar6iifiime  conjungerent.  Ex  qua  nimirum  con~  reddatut  :  Patria  vero  nofira  e*  corporum  4- 

iun^ione  maximum  ad  pradi6iA  Executionis  mmorumque  Itbertate  ha£ienus  utiiur qua* 

fromotionememolumentumfperabaiur:  Vtqua  lem  fortifitma  nattones  ^  generoffiimus  quif 

adfubditos  inutroque  Regno  magii  preterrendos  quefibt  ovtare  poterit.    J^is  ergo  non  videt^ 

^  in  ordinem  redtgendos  permultum  fMura  quam  durocoUiiu  hac  inier  fe  committi  oportue- 

videbatur quanrnmvis  conflijs  illis  lo^jgea-  nt  i  Pofiquam  f^primis  libertas  tiU  quatenus 

liud pallium  obduceretur.  animum  pr^cipue     confientias  concerntt,  noa 

Suecia       Harumvero  rerumpraxis  poft  infelicem  il-  ita  dudum  per  C  )nfceJcrationcm  rubii- 

lam  expeditionem  in  fpectem  quafi  renovata  cam  denuo  ^  quafi  extra  ordinem  confirmA- 

fuit ,  ubi  nonnuUorum  fiudia  v  dde  confptcua  taeftf  r 
extiierunt.     Eorum  vtdeltcet ,  quos  pr^ter       G^amvis  iiuiem  Hifpanicam  Inquipionem  Cmfii: 

jamdiBas  caufas  Sueci£  ami^A  imtdta  urge-  nemo  nobis  ha£ientis  aferte     ex  profffo  cona-  '^^^^"^ 

hats  qua  nempeordtmm  fuum prerni  fentiehant.  tus  fit  obtrudere  ,  quod  inteUig  rent ,  hoctitra  Txea^ 

G^i  propterea  omnem  lavidim  m'-verunt  ut  fericulum  vix  poffe  tentari  :  Via  tamen  ad 

novis  Regem  amicitijs  acceptiinfortuntjfenfiim  huiufmodi  aliquam  imperiofam  coercttionem  'tTni- 

nonthil  mttigarent.  variis  artibtu  paulatim  ^  quaft  pe^  cuniculos  fomicii^ 

jlu^         Verum  tamen  ut  inter  vic)na  Regna  fere fie-  parataeft-,fenfimque  muniri  cepit.  Eo  nimirum  '"^ff{^f_ 

firiaco  yl  confuevit  ^  Auftriacortim  ftudia  noftratibus  adhibito    artificio  ^  quorttm  citra  omnem  mtl  buinrtu 
^dil^Po  fernper  fufpe5ia  fuerunt ,  ideoque  prohacetiam    iattonis  fenfum  Pra6iicantes  iUi  fe  conjecutu-  ^JJJ.^"'^^ 
knisfu.  fuice  ad  i^genttum  illorum  corfilia  promo-    ros  fperabant.  Tam  caute  tamen  &  circumjpe- 
/JP^^"-   fven^a  tantum  noncontulerunt  .,quantum  fpe-    lieincederejjonpotuerunt.quodque agebant  tam 

ratum  fuerat^  Cum  praferttmprxter  vulgtres  prohe  nunquam  potuit  dtfitmulaji-,  ut  rerum  ^ 
iUa  Regum  Regnorumqne  vicinorum  fimulta-  diametro  pugnamium  tamque  afperarum  vet 

qq,  levii 


Pc  FdciytoYihHS,  e^c.  I £  s  V I T  A  K  v  M.'  Lihcr  II I. 

levis  AqttAtto  non  ir>ger,tem  flAmmam  veltan-  omnes  &  ftngulos  extendi  aporteat  ;  fed  eos 

dem  elicerei.    De  quo  ipfo  ,  proh  dobr  '.  oculo-  tanttim  qtii  prddic/i  ahujw  pracrpuam  culpam 

rumafpe^i^  hjdte  tejlatur.  fufiment. 

Hxc  A  me  omniaverij^ime  diciipfemet  opti-       Si  quaris ^utnam  illi  fint  i  Eefpondeo^  fi  n*;^ 

*»e  nofii,  cr  fatehuntur  hoc  lUi ,  cfui  rerum  no-  eorum ,  quos in  hifce  rehuspericulofa  experien- 

firattum  aliquam  faltem  notitiam  hahent ,  qui-  tia  longo  tempore  erud/^t,  confentiens  teflimo-  uxuitn. 

que  aCiiones  noflras  Comittales  ah  aliquot  an-  nium  admitteretur  ^  Sipraterea  ipjam  rerume-  rumco- 

nis  vel  e  longe  (pe^arunt.    Nec  dif/itentur  vide»tem  inter  nos  experientiam  in  confiUum  f^*"lr 

hocij  y  qui  in  partihui  adhuc  inter  nos  eatenu^  adhihere  volumu4  ^  lefuitas      Inflittttum  le-  omnium 

harent  :  ttt      Concilium  Tridentinum  ample-  fuiiicumpro  ^s  nohis  necejjario  efje  hahendos.  Tegnum 

iiantttr^  ejmque (lud  ofa  ,  per  legitima  tamen  Hi^  inquam  ,  ftcttti  in  fupradi^orum  cohfitio-  excejfuH 

media ,  executiom  faveant.  rum  executoriali  proxt  prtmas  (jhi  uhicjue  arro-  ^jf fj"*' 

^dhuc  ergoperfpicuumefl ,  ReipnhlicA  no-  gant:  Ita  alteram  ejus      quidim  odiofifitmam  caujfx. 
firA  mala  non  Joliim  ex  tjfdem  caufis ,  quthus       noflrarum  inprimis  rerum  rejpe6tu  perni- 

reltquorum  Europ^orum  Regnorum  tumultu^y  ciofifstmam  partemextra  ordinem  fihi  fu^que 

fed  etiam  ex  eodem  operationis  lUorum  modo  aciualitati  defumpjerunt.     In  qua  agitandA 

profictjci.  ita  hjiclenus  verfantur    ut  quodinhijcecon" 

In  hts  igitur  toUendis  ^  amovendis  opera  fiitjs  pefiimum  efl ,  pracipue  arripiant ,  ar" 

noflra  occupan  dehet ,  ftquidem  ordine  procede-  reptum  pejt^s  ef/icia/!t ,  &  vim  ejns  maliliO'- 

re  <J\latrique  noHr^  cum  aliquafpe  Jalutiso-  fam  per  Juhjecium  Reipublicx  corpus  quo  ju- 

pem  ferre  voluerimus.  re  qttave  injuria  quafi  tranfadigcre  ^  per 
Scio  tamen  qutd  tu  heic  dicere  pof?is  dr  haud  partes  applicare   conentur.     Vt  [ic  prorfut 

duhte  dt^urt^  fis  ,  Me  vtdeUcet  hdc  differendo  entiam   fi  uni  lefuttA  non  effent  ,  N§s 

Morhnm  fere  incur/ihilern  oflendere.cum  harum  aut  turbas  httjufmodi  nttUas  hahituros  ^  aut 

rerum  fludio  ,  Concilij  prafertim  eJf^uofA  fi  quA  fortCy  ut  ex  conjenju  reltqtiarum  par- 

Exectitioni  poitfitma  pars  Regni  impltcata fity  tium  EuropAarum  ,  ohortA  futffent ,  eas  mul- 

iit  curatio^  ipjo  rnorho  difftciltor^  (jr  pericuio-  to  factliiismtnoriquepericuloconfopinpotujjfe. 
fior  futura  videatttr.  Hoc  vero  cum  illud  ipfum fit,  de  quo  inter  nos  , 

j>lpn  efi  de  nihilo  qtiod  dicis  ,  novique  ego-  quam  maxime  controvertitttr,  iudicif  huius  ra-  f2onfiii] 

metmultos  prudcntes  Viros  ineo  tihi  confenti-  tiones  tthi  aliquanto  accuratiiis  erunt  demon-  hu\us 

re :  Exifiimo  autem  omnia  opinione  tuafaciUo-  firanda.^od  ita  faciam  ut  tihiprimum  adecu-  ^ffj^^^ 

ra  fore  ,fi  primum  inter  res  ipfas  earundem-  lum  denfofirem:  1  rfiituti  I efuitictfi per  fe  confl-  mojira- 

queahufum.,  deinde  inter  perfonas aquihpis  deretur.>eameff€  rationem.,  ut  liberx  Reip.valde  ^"'^" 

ilU  tra5iantury  accurate  dtflinguatur.  inimicum  ^  adverfum,  Ltbertati  vero  toLofiica  c^M^- 

jluflri-      Ad  res  quod  attinet ,  nec  Aufiriacs  Fami-  imprimisformidandum fit.Deindevtvis  aliquot 

acs.  fii .  litt  ^  i^ter  Euro^ita^  hauddubie  eminentifitm£^  exemplis  ofiendam,  quam  periculose  fe^ahxc 

^'^^!nUas  '^^^  quorumcunqtte  exterorum  Regum    Princi-  fiatttm  Polittctim  hinc  indc per  Europam  turhx- 

\uionix  pum  nofiris  Regtbus  legitima     fincera  conjun-  rit.  Tertto  ohie6iiones  nonnuUas  diluam  qua  5- 

Bio  per  fe  vel  Nos  vel  RempubUcam  nofiram  fententice  huic  a  contrarium  fentientibus  feri 

in  mintmo  Ididit  \  fed  eidern  potius  prApdio  &  opponuntur.  i;flituf 
ornamento  futura  effet,  fi  a  Praciicantihtis  lUis       QitA  tria  [lame  demonHratd  fuerint.,quartu  upntid 

ad flntflras  fttfpiciones  non  tam  denf-A  nofirati-  quod  principaUterintendOyfua  fponte  fequet/tr:  poUuA. 

hus  occafiones praherentur.  lis  nepe  qui  Rernp  refiitutam  faluamctipiuntt 

Eadem  fere  ratio  efi  ConciUj  Tridentini.Ab  pracipue  operam  dandae/Je,Vt  lcCuiti^icUfui- 

hujtts  emrn  executione  nihtl  turhanim  nohis  tifmus  cxcraRegnum  elimincntur,  quoftc 

ejfet  mettiendum ,  fl  modo  ita  inflitueretur ,  ut  remotis  hifce  curationis  interturhatorihus  certA 

tntra  legitimum  docendi  modum  conflfierety  aUquao-fifmapacisfiahiliedAratioiniriqtteat^ 
mifiijque  alijs  parttm  convenientihtts prMicis      A  d  p r  i  m u m  quod  attinet.,in  eo  tria  ccifldero: 

evcnttis  Deo  committerctur.    Non  igi'ur  res  Ipfara  Ordinis  poliiiam  :  Finemad  qucm 

z/laperfe,  fed  earum  ahufus  ^  perverfus  tra-  tendic :  Opcrationcs  fivc  praxin,pcr  qu^e 

clationis  modus  RcmptthUcam  l^dunt .,  rj'  has  liunc  fincm  conatur  afTctjui. 
in  pr^fentia  difficuUates  nohis  partunt.  Politiam  fipenitim  introfpiciemus  ^faten^ 

H<ec  itaque  in  rehtts  dtfitdentia  fl  ohfer-  dumnohis  erit  y  eam  in  hoc  generc  acttratc  dt* 

vetur.,  inter  ivfas  ettam  perfonas  mantje-  Jpofltam  ,  firmifiimam  (jr  ad  rcs  mag^.as gcren- 

fiam  nobts  dtfcrtmints  rationcm  oflendct  :  Vt  das  aptifiimam  efje  :  Vt  parti  cui  Je  appiica- 

^cmpe  non  omnes  eos  ,  qui  prxdiUis  rcbtu  ma-  verit  ,  permuLttim  prodiffe  queat.  Generalis 

nttrn  quocitnquc  rnodo  admovent ,  pro  verts  ca-  difpofitio  pnre  Monarchica  c(i,  forma  nimirum 

lamitatis  nofirx.  autorihtis  haheamus  ,  ut  cura-  polittx  ,  admovtndum  ^  agrn-ittmcommodifi 

iionts  j  de  qun  diciurtu  fum  ,  alium  ad  fiima  CMortarchtcA  difpofinoni  ,  nervi  in 

hifie 


perfe 


Ve  Faciyiorihs,  ^c.  Iesvitarvm.  Liber  III.  305 

hlfce  rehffs  co?jfiftt*»t :  Captte  primum  uno  re-  rehro  repletum  habeat ,  ad  cujus  nernfe  fcn- 

gitur,  deinde  hoc  ipfumc.tput  eturn  loco  ,  urbi  fum  relicjkum  corpm  movetur. 
mmirum  Romd  alligAtum  eU ,  ubi  perpetuo  re-        Hd  tgitur  ad  OMonarchicum  rohur  iterurk. 

ftdere  cogttur.     0»^  res  feci<thutc  inter  alia  per  cjuarn  rnultum  faciunt  y  incurfm  Jcfuiti- 

hoc  prafiatyUtuno  ccrto  &  untformi  aere  per-  ci  impetum  certipme  dirigunt ,      fecl^.  huic 

petuo  regatur-,  &  vegetetur liomani  nempe  ad  confiUorum  fuorum  executionem  iKViciath 

conftJioTij  affatu,  prout  nt  wpe  is  ab  ijs,  qui  Ro-  flane  &  penetrantem  conjlantiam  prabent. 
mA  omma  pcffunt ,  afficitur,    DtjctplinA  de-         Porro  huic  ipfi  Imperij   lefuttici  form£ 

nicfue  fcrmt  hrlitutum  hoc  longe  arcitjstma,  ^er  fuhordinatarum   dignttatum  difiinSios 

utitur ,  quia  cives  ejns  ad  c&carrt  ohedientiam  gradus  variafque  fpecies  egregie  contra  omnes 

((ic  ipfmet  Lqui  cenfueverunt )  ajiringuntur^  iM.onarchiA  incommoditates  &  vttia  profpe- 

tn  tantum ,  ut  minortbus  in  nulU  Majorum  6lum  efi  :  Vt  fi  ex  humano  fenfu  judicetur^ 

vel  abfurdtjiima  Imperia  inquirere  Uceat .  ne-  ei  neque  a,  tyrannica  opprej^ione ,  nec  fedttio- 

dutn  ut  aUquis  ea  detraciare  aufit.  obe-  fa  dtjiolutione  uUum  periculum  fit  extimefen- 

dieniiA  in  orbem  EuropAum  ha^entis  opimos  dum.    ^od  ipfum  etiam  pradicl^  SodaUta- 

Difci-    ^  pUne  defperat£  audacia  ficarios  progenuit:  ti  ad  res  gerendas  miram  corporis  agiUtatem 

tdeoqueOrdo  ideknonnuUtscumAffaJhnorum  conciUat. 
^*'"''    viptuto  comparatur quod  in  Afia  oUm  a  Sara-       c^arum  rerum  omnium  illuflre  documen- 

ceniscoatra  Chriftianos  fuit  introduBum,  lum  nohis  hifloria  profremi  rnof^  GaUisprA- 

Hac  ergo  formam  tUam  Monarchtcam  con-  bet ,  uhi  ,cornpcrttim  cfi  \  IniUa  defperatato- 

fiituunt,  conjlttutam  frmtjiime  conjlrtngunt^  tim  Regni  pe>turhatione  ^  ex  fdc  Jcfuitarum 

adeoque  faciunt  ut  aciiones  ejtn  efficacijstma  Ordine  2iern'nem  ,  ac  ne  unum  qitidtr-i  lefui- 

ftnt ,  ry  ceu  cuneus  quidam  penetrent.  ttcum  iHdtviduurn  fuijfe  ,  qui  ReipuhLicdi  par  j:<i3. 

lUa  vero  hanc  compa^ionis  foUditatem  ad-  tesfecuttis  ejfet.    citm  comra  ex  emnihus  s- 

1.   juvant ,  eandcmque  foUdiorem  efficiuntl^iod  lijs  CUricorumordinihu^  permuUi  Regias  Rei- 

pnwum  cornmunttatis  hujus  bafis  perfixam  ii-  quepuhUcapartes  ^dehier  tuerentur.  Hifpano  mus  cor 

lefZci.  lam  Generalu  fedem  Roman^  fedi  cr  conftjhrio,  autem  hi  tpfi  Jef  itAiam  pertinadtet  adh^-  Ifffj^ 

a.    ut  diciam  ejl ,  quaji  affingttur  ^impUntatur.  jerunt ,  haque  fervide  fiuauerunt ,  ut  fa^ioni  /f.anica 

Deindequod  eandem  Hifpanao  Imperto  fimi-  ejus  pro  antrna  aut  potiu^  pro  corde  fuertnt,  'fff^*\'. 

literinferunt  ^dumtnrer  fepiemGeneraUs.,qui  de  quo  vulgo  dicunt ,  quod  in  corporis  huma-  vfmnftu 

fihi  huc  vfque ,  /  rede  mernini ,  invkemfuc-  niJlruUura  fit prtmum  vivens  &  uUimum  mo-  fl'fj'f[ 

cejferunt ,  neminern  elegerunt ,  qui  non  .vel  na-  riens.    Prddi&a  fane  fa^ioprms  opprimi  non  pfX; 

\  5-     tione.vel  diiione  Hifpanu^  effet ,  quA  resnon  potuit  aut  eradicari.,  quam  lefuitx  Regnoexi-  ey?/«- 

caret  Myfi^.rto.  Tertio  quod  ex  tot  dtverfis  Cle-  gerentur.   ^uod  fidele  &  perdurans  robur  In-  ^ll'f 

ricorum  ordinihu*  foU  feie  lefuttA  ah  titriufque  Jiituto  huictn  tam  variegata  horninum  coUu-  r>&,  hV^ 

Fori  ordinaria  jurifdi6lione exempti  funt :  Vt  vie  nihUaliud  pr&fiat,  quamea  qu£ha£ienus  f^»*^ 

nuUurn  prorfus  in  Nattonibus  nifi  fui  corporis  de  PoUti£  forma  diximus.  gratio: 
Superiorem  agnofcant  ^  qui  pUrunque  Jtalus       Numvero  hac  taUafint  ,  a  quibus  fibi  Ref 

aut  Hifpanus  efl.     Vt  fic  Ordo  lefuUicus  ab  puhUca  PoUna  metuere  deheat.tihi  cogitandum 

^     omni  jurts,  coercitione  foUtus  inter  nos  Ither-  reUnquo.     Ego  interim  Faiiiomm  Jefuiticam 

rime  verfetur ,  futfque  moUtionihus  fecure  in-  inter  nos  non  aUter  ^flimo,  quam  agtiem  quen- 

cumbat.    j^xrto  quod  etiam  tn  fuhdelegatis  dam  ^  acutum  gUdium  ,cujus  lamina  quidem 

Irnperij  hattenus  diUgenter  cavent,  ne  inNa-  in  vaginam  PoUnicam  reconditafit,  fcd  Ua  ut  , 

tionibus  ProvinciaUs  unquam  ex  indigeniseU-  cipulum  Romana  AuU      Hijpanus  manihm 

gant ,  fed  vel  Hifpanis  vet  Jtalis  dtgnitates  il-  teneant ,  &  fic  eum  ad  nutum  fuum  vtbrent, 

las  conferunt ,  aut  faUemijs  qui  ex  K^ngUa^  id  quod  infiituti  hujut  pro^rius  ^nis  aliquan- 

GaUta ,  &c.  propter  factnora  aUqua  prefuge-  to  clariits  docebit. 
^olui-  runt,  &  propter  ntmiumHifpaniAfiudtumex       Hic  aurcm  (fr  ipf  quiddam  finguUre  ^  rmi; 

^''.'^"^''^  prddtciis  NationibiiSyprofcriptijunt.  Sentores  ab  omnibtis  alijs  Monachorum  ordtnihus  di-  ^ffflff^^^ 

Vx*am  vero  ■,  ReBores  &  his  fimiles  internosrarijstme  verfum  hahet.    Omnes  enim  aUorum ReUgio-  tid. 

lejuiin-      NohiUum  Ordine ,  fed  ex  pUbe  tanturn  a-  Jorum  Ordincs  in  hunc  Jinem  ut  plunmum  in-  . 

doptant,    ^iod  cur  fixt^  conjeciura  non  eU  venti      approhati  funt ,  &  eotendunt.utpo- 

parnm   jiJ^ciUs     Gcneroft  ncm^e  nobtlttatis  pccto-  puUris  devotioper  eos  augeatur  ReUgio  Rema- 

Snt  ra  erga  Patriam  ita  ajfecia  norunt^  ut  fuis  con-  no- CaihoUca  magis  fpUndeat  &  Ordinis  fpiri- 
itfuitif  fiilijs^  pra^itcu  eaminus  commoda{!!;  opporttt-    tuaUftm  pr.omceria  dtlatentur-,  drc. 
ZlTrit    nafiatuant.    Jnterim  his  rehus  fit ,  ut  cuni   '    JefuitAvero  ctft  hifce  rehus  q- ipfi  pro  viri- 
Hiffx-   lefuitifmiventer  nofras  fere  fit  quemvide-   li  fiudcant-,  fui  tamen  principaUs  finis  Unge 

tlnx    ^^^^f  ^P^^'-^  explere  &  fuprcire  ccgi-  fuhUy^norem  fcopum fihi  pr&fixum  hjhent.  jSjti 

todem    mur  ,  caput  tamcn  Hifp^imco  &  JtaUco  cere-   nmpe  efi ,  ut  RomnnA  EccUfix  five  Imperij 


^o6  FacinoYthus ,  C^c,  IesvitarvM.  Ltber  1 1  T. 

EcclejtitJHci  colUpfHin  aathorttgtem ,  non  fo-  num  rdegati  perhibea»tur. 
lum  recuferent  ^  in  quo  fludiorcliquos  Cleri-        Hoc  atttem  Je/uit£  non  aliam  ob  caujfum  ' 

cos  cotnmilitones  habent  :  fed  ut  fubjeclum  fecerunt ,  cjuam  cjuod  vtderent ,  je  jlante  ^ 

^racipue  Europa  Orbem  ita  corrigant  &  refor-  defenfa  Retpubi.  yenetst  libertate^  flanttbuf- 

pient  .  ut  hujufmodi  infultui  quos^  res  Romana  que  legibm  nec  fiare  nec  iJlttutt  jut  finein  oh- 

haclenns  ejl  perpeja  ,  in  longumprxcaveant:  tinere  pcffe.    ^uod  ipfum  fane  dffcrirnen  tl- 

fublatis  &  quaftobjlru^is  omntbas  occafionibttSy  lud  ^  quod  inter  lejuitaa  ^  quoj(un(jue  aiios 

per  quas  antehac  Hdreticis  ad  eandem  oppu-  Clericos  confHtutmfn  ,  jatis  evidentcr  pre- 

gnandam  aditus  prdditfts  fuit.  bat  &  confrmat.  T (t  ergo  nunc ,  mi  Fra- 

j^^l  i-  eccafiones  norunt  non  aliundc  denftus  ttr ,  cogita.>  qutd  de  Polonia  noflra futurum fity 

nlmll.  enterftjfe  ^  quam  ex  fubditorum  in  hifce  fe-  inter  eos  omma  tlla  removeri  debeant  ,ut  pro- 

fuiuca.  pentrionalibui  Regnts ,    ntrnia ,  ut  quidem  fe6lb  illa  remota  cupiunt ,  per  qua  injinis  tjiiui 

"hi^ctt^  Rom£  fmper  vija  efl ,  libertate ,  illifquebar-  adeptione  impedtuntur?  Adhuc  de  Ftne. 
gimilM  barts  iegtbus  ,  qutbtts  haclentis  ita  ^rmxtur  ut        Videarhu^  nunc  'JMedia  ftve  praxin ,  peo  fraxis 

^imfHT.  Ittqutfitionts  HifpanicA  intentatum  ]ugum  con-  qu.im  ad  fcopum  illum  perrumpere  conantur^  ufuiiU 
mtnta.  Jlanter  repellat.  hac  ex  ijs ,  qu^e  jam  dtcla  funt ,  factli  in-  ^*' 

Horum  igttur  remotio  ^  annihilatio  lefui-  telligunt.    Hoc  ntmirum  conjun^a  opera  fer- 

tis  fer  quartum  illud     fe&^  huic  propriitm  vidiftme  agunt    ut  pri?num  Reges  Eurcfaost 

voturn  extra  ordmcm  injuncia  ejt.     In  hunc  quotquot  pcjfunt  uni  cutdam  Faderi  illtgent'. 

finem  tot  exfrao^dtnarijs  privtiegijs ,  buUis  Cujui  Foederis  Princtpem  ^  Dire&orern  conjii^ 

(jr  Indultis  insiruBi  &  muntti  ftnt ,       non  tuunt  Hijpaniarum  Regem  ,  Auret  tjlim  velle- 

joliim  agendi  facultate  reliquo  clero  univerfo  ris  pofejforem  fjr  cujivdom.    Ad  cujm  videli- 

prApolleant  :  fed  j  tm  ipfis  Epifcopis  &  fupe-  cet  ntitum  reliqui  fe  aipltiare  ctgmtur^  jub 

rtorum  PrAlatorum  ordini  graves     formtda.  hac  conditi§nt  ■>  ut  qui  conattbui  eju:  quacun- 

biles  ejfe  incipiant.     Nec  ego  dubito  quin  que  ratione  intercedit  aut  qukm  minimum  ad- 

genslejuitica  altquando  RomanA  Ecclefix.  hor-  verfatur  y  de  hxrefi  jufp  ciu.'  fit  ,  ^  poahcli 

rendi  fchtfmatis  occaftonem prjebidra  ft.  In-  velleris  perifcelide  indtgnus  cenfeatur.  Sed 

lefuUif-  terea  in  his  ipfis  rebus  jpecijica  d'Jferentia  con-  Regnorum  Jeptentrionaiium  ea  fere  eji  ratio  ,  ut 

^fifus'  fjii^  I^ff^i^if^^it       ^««w  a  reliquoclero  dif-  adLegum  prAfcriptum^  non  autem  ad  abfolit- 

tnraaer.  cemitur   ejufdemque  quafitranjcendit.  tum  Regum  arbitriur»  regamur.  IdeoquerC" 

Ciimverohoc  ipf  conflanter  negare  conjue-  giarum  Perjonarum  ccfae^erano  parum  tllis 

verint ,  vivo  illnd  exemp/o  tibi  demonjlran-  prodejfe  poterit ,  nift  eiiam  fubjcha  Rf^ibus 

dumefl.    Inter  Venetos  ^  Pontificemhoc  ma-  Regina  ineandem  Vnionis  maffam  concludant. 

xime  tempore  controverfa  intercedit  fuper  con-  t^tqui  hoc  opu^  hic  labor  ejl ,  Cum  hetc  eis 

Jlitutionibus  qutbufdam  ,  quarttrn  renovanda-  infinita  ,  ut  jarn  di6lum  ejl  difficultates  vbtj- 

rum  occajionem  CMagiJlratut  Veneto  prAhue  ciantur quo circaetiam  opera  tlLorumheic pra- 

Ventto.  runt  lefuitarum  artes  teJlamentariA.    Punti-  ctpue  enitet     omnium  maxime  con(picua  esl. 

T*mii}cefi^  eas  in  fraudem  Ecclefa  faclas  Sic  auiemres  ju.ts  hoc  loco  dtjponunt.  j 

cmtro-  conqueritttr.  Primum  omntum  hoc  fedulo  curant  ■  ut  in 

'uerfiA.       Venett  hoc  nomine  a  Pontifce  compellati  Aulit  fe  infinuent.     Hunc  enim  nidum  hec  "^"'P'^- 

jure  fuo  cedere  nolunty  jed  pala/n  pra  je  fe-  genus  Acctpttrum  fthi  ttbique  prafiruere  inque  %,Uus 

runt  yfbiin  fua  dtttone fuvremam]urifdiclio'  ecdem  ova  fua  deponere  folct priufquam  ad 

fc  eti^mlegum  fhendarum  potejia-  venatum  evolent.    lejuita  etiam  ibi  peregri- 

tem  y  non  auHm  Ponti^.i  competere  ^  ^c.  nus  fibi  (jr  exul .,  imo  captte  diminutus  videre  f'"^** 

c^o  amrnadverfo  Pontijex  Excommunicationis  titr ,  ubi  ab  Aula  arceretttr.     Fixo  heic  pede,  "^f^ 

juimine  eos  territat.    Senatus  hoc  cogntto  uiterim  operam  dant^  ut  clavum  Reipublic^ 

Clerurn  fuum  convocat^  jus  ReipublicA  eidem  in  juam  poteflatem  redtgant  ^id  ejlutvel  Re-  z. 

exponit,  PontificiAque  Excommunicattonis  ini-  gi  Regmave  ex  fuo  corpcre  Conjejjarium  ^vel 

qifttatem  dernonjlrat ,  eos  denique  pro  authori-  Jaltem  Hdredi  Regio  PrAccptorem  dent.  Aut 

tate  hortatur,  ut  curato  ojftcio  Excommunica-  fi  hoc  non  femper  juccedtt  illis  dominentur^ 

tioncm  pro  nulla  habeant d^c     ^id  fit^.  quorum  in  Reipubltca  adminijlratione prxcipuA 

i^ntiquus  Clerus  unantmiconfenju  Reipuhli-  parta  junt      vires.     Vtque  horum  affeciits, 

CA  caufjamcontra  Pontificem  probat  &  de  fde  cupiditates  ^  defignatienes  pentti(iime  coqntta 

jua  proiixe  poLlicetur  :  Recentiores  vero  Rtli-  ^perfpecla  habeant  :  qua  vtdeiicet  ejca 

gioji ,  quoriim  nempe  ReguL<t  prafentis  tempo-  qtiifque  alLiciendut  ^  captus fit.    jd  hoc  au- 

rii  londttioni  accoTnmoddtA  funt Ductbus  lc-  tem  feticiu*  perfictendHm Romnna  ^uLa^ 

fuitts  ReipubLtCA  caufjarn  damntnt fationern-  qtncquid  atithorttate   quicqutd  optous  ,  quic- 

que  fuam  deferunt.    f^tiamuis  lefmtA  CMagi-  quid  artibus  &  confiLio  valet  ^  potejl ,  Cer  ti 

firaiu:  edtclo  nominatim  expulf  ^  (jr  in  ater-  hutc  Ltbtraltjiime  j  ut  jam  diflum  ejl  ^  indtd- 

<?et. 


f 


lefuiU 
rum  in 
AhUs 


3- 

leluit» 
rum  ue. 
nutus. 


De  Fadnorihus,  <&c.  Iesvitarvm.  Liher  IIL  iof 
^e.    Ade)>utUfmUrnmcommtndatior,esRo-   dtendarum  co»fefiokum  eperofipmo  fmul  fir 
j<d  confequend^  Dtgmtates  6'  Pr^hendas   cju^JluofiPmo  amfcio  pro  virtli  ftudera  Sua. 
flta  valeanty  qukm  fotenttftmorum  Regum   rum  artiim  effeau^  iterum  dupUx  eft  'ine 
tnterceftor,es.  ^em  emm  pnmariam,  ut  tlle  loqunur,  hac 

c^s  untca  res,  ftc^tera  aheffent ,  ad  cor-  rattone  pauUttm  fuam  faatm  ,  famontau^ 
rumperidas omnes,  OiA^tsdtco,  Euro^^ au-  vires  adijciunt.  Provtforihm  detnceps  au\ 
Las  abundefufljceretftcuteventtisprohdolorte-  Camer^  five  ^^rario  prafunt ,  viam  ubil,e 
ftatur  l  ^uamvts  hoc  ettam  tibi  advertendum  muniunt ,  ut  in  emnta  puhltca^j  privataho^ 
ejt^  Gento  lefuiticoextra  hoc  quandama.  na-   na  eis  patefat. 

tura  occultamvtm  inejfe  ,  qua  Ingen^s  aidtcis  Et  hetc  mihi  laiifmt  fermonis  valva  fe  '^f^'^^ 
imperat     dorntnatur.  ^P'''''' >  fi  tUortm ,  qutbt^  Wt  ho-^^^ 

^  Ft  autemdeoccultiorthu,  Gentts  huyus  artp-  '^'''''^^^"^^erculas  pr^ferttm  ,  circumveniunt 
kftsy  quas  tn  pr<tdt6lu  poUttarum  officints  exer-  explicarc  vdlem.  Cum  vero  ir.flitutt  dr  ol 
7oTi  ^^"^ '  ^^'"'^  '  -^^'  '^''^''^  pottjjimum  cupationum  mearum  ratto  mtht  habenda  fit^ 
,1 "  ^*"  P^cihntur ,  Prtmum  ut  ipforum  meUificatto  ex  tUud  faltem  pratertre  nolo  ,  in  quo  etiam  fe^ 
hac  Retpub.  Arce  nontmfedtatur.rtquedein.  hujti,  k  reltquts  ReUgtofortm  ordtnibm 
ceps  adverfartjs  fuis  nuiLum  eo  refu^um  ,a  dtffcremia  aUqua  perjptcttur.  Quhd  nemPe 
teat ,  tUorumque  quercla  fi  quas  eo  dcfennt  Ujtata  vulgarta  tUa  munufcula  f^ua  vulobm 
vel  prorju4  ncgUgantur  vel  qu.quomodo  e-  ReUg'ofos  trogari  confueverum ,  no»  curant, 
lud.ntur.  De  h^  duob'^  quamprtmum  lc-  nec  ea  captura  :  ^od  hoc  ets  foratdtm  ^ 
futta  cautum  est  tpfe  detnctps  ftbt  ad  reli-^  reliquoOrdtn^  fpUndort  mtnu.  convement  vi- 
quaperfictenda  fuffictt  deatur.     ^qutla  emm  currucam  non  captat: 

Conllruao&firmatohocntdo^pabulatoresfuos   Et  .'pfi  aUas ,  ut  exercttatt  PraBtct  benh  no-  r  . 
quaqtt^  verfum  emtttunt ,  juarnque  venatto-   runt ,  Pccnniam  in  loco  ncgi.g,     m^i  pSt. 
nem  hac  fere  ratione  tnftituunt :  Primtm  ope-    mucD  intcrdum  lucrum  rffc  Novtauee 
ramdant   ut  in  prtmartjs  Regni  aut  Provtn-  gorr.et  fimulattonemhanc  aUquando  eo  ulu^ 
ct^rrbtbusSemtnarta.CoUegta.Ttmplaquam   procefttjfe ,  ut  oblattm  50.  aureorum  f^Lari 
plurtmt ,  tanquim  tnftintti  Mefiufud  honea^    corum  p  recium  repudiannt. 
txflruant.     Per  h^c  atnem  duo  confequuntur,       Hominum  verh  opulentorum  tejlamentarik 
quM  ets  ad  finem  fuum ,  de  qtto  dtxtmt^ ,  val     legata  ,      cum  hts  inte^ra  pr^dia  adel  non  fa ' 
deproficua  exiftum  Regnum  prtr»um  untver^    fltdiunt ,  ut  eo  pottus  fraudum  exautftttfitL- 
fum  hts  ceu  ungutbu^  ap.rehendunt     r^r  tta    rum  arttficto  tUa  aucupentur ,  ut  Polonta  i^ 
conflrtngunt ,  ut  ad  fuum  nutum  tllud    quo-    hac  ettamptMtca  momm  corruntione^  vtx  duic- 
ttes  res  ttt  poHulat ,  ctim  finguLu  panthH.  ctr-    quam  fimtle  experta  fit.    Htnc  eroo  ifll  te 
tum.gere  queant   ^.od  ut  factUus  <ortfequan.    cunt^  negleaonht^ ,  qni  fuam  zratttam  ope^ 
tur  Semtnart.  ,  jua  tn  prMts  ujb.b'^.    tta    ram  „obts  tam  officiose  dcjert^nt ,  tUt  reoales 
plerunque  conlirttunt.utfuts  adtfictjs  tpfaur-    tnternos  Proventus  ,  quos  cum  reUauis  fuis 
btummoentacompUclantur.eUef^qtie  fibtno-    arcants  in  Majore  Polonia  CaUJiti,  in  <JMi 
au  dtuque  pervia  faciant.     Vt  tn  arctbt^,   nore  Cracovta ,  in  Ruftia  l  ubuJi    Vilna  in  ^"'^^" 
qua^  Cracovi^,  Vtln^  ,  CaU/tj Pofnania,    Ltthuanta  ,  Poltovtj  tn  Mafovta  Braur^C 
j       &c.habent,vtderelicet^  herg^  tn  Boruftta  depo.ere  &  c.ftodtre  dtcun- 

TcUno         Nec  ego  Gentu  noftra  fuptnam  negUgen-    tur.    Hac  inquam  impertj  Irfutttct  tn'erno 

';::nls  ''""^  Z-  '"'"'""'r  iT  ^'''i''''f^  Y"'''  ^'hmophylacta  .  att.  f, 

Uutns  ret  tndtgnttate  PJfictenter  detefiart  pcffum:  hoc  tempore  excuti  dtberent  ' Polo.tarn  hJd 

^^^.^f^-l-l^^^^^^  ^-^'^odefiattssfutquaUtatereatt.tnftrual 

U^tu  j^^jctatesfubftruatonesnoujolumconntvtmf^:  ra  eftent ,  qukm  tot  haeientss  tumuUuofa  fcru 

jed  ad  eafdem  matertem  reu  proprqs  mantbus  ttnia  praftare  potuBr»nt.     Et  hdtc  de  Pr  ' 

congej^imus.    ciim  fic  exiflimem  ,  fi  Rex  ali-  lefuittca. 

quts  talc  quidmach^.,ret',r,urnverja:n  Rernp.       Hm  ttaque  de  primo  defianationis  meack-^ 

eontraeumtn^urreciur.m.     Et  h.exterorum  pHe  .  depoUtta  nimtntm  trJttutt  lefutttct  pro 

Venatorum  tndaguoribus  tn  noftris  ntmorihu^  tua  inftrucTtone  fufficiant      Ttium  mnc  erit 

tantum  Ucet>  ,,^i,,,,  ^         ^  ^^^^^^^^^  ^  ^ 

Det.de  eadem  opera  luvcntutem  noj^ram  „u .  Reique  eortm  pttbUca  vehementer  for- 

jpempoflerttatts,  ad  juum  cercbrtm  .  dtfpofi-  midandos  &  fedufo  cavendos  cenfet     Be  Lr 

tts,  &  recoclts  anfrm ,  regjgnunt ,  &  Jic  tn~  rationis  autem  rne^  'verit^te  novittbtmelitis 

ternosNovt  ^  leftnttct  -JMurjdt  jtmentem  quam  mihi  ipficonftare 

factunt.    Dum  autem  tmra  Rcgm  urbes  hoc       Sttper  efi  nttnc ,  ut  ' qu^  in  ^enere  de  zen- 

y  agunt,  qutad  hac  do.ts  t<onets  funt  tn-  tis  .atura^-  rnortbr.  propofittfunt .  per  par^ 

ftruclt,  re.tqut  conctombtss  p.pulartbtss  c  ats-  ticttlaria  exempUcomprobcrltur' adeoq-derLn- 


^gS  De  Fadnorihus.e^c.  Iesvitarvm.  Liber  II. 

Tr^xis  jlfetnr  y  ^Uam  periculofA  harum  rerum praxis  abfolverc  poflir  ?  Ex  hac  oriebittur  altetA 

iTouU-  Ordtni  Politico  fuerit ,  quod  fecundum  erat  huic  admodum  affinis.    'Num  cuilibet  pri- 

propoftitonis  tneA  caput.    Hoc  ipfurn  vero  per  vato  liccat  Tyrannum  propria  aurhoritato 

^llffj"'' domeftica  Cr  noflrs  experientiA  documenta  fa-  occidere  ?   Inteltigts  ,  opi»or  ,  quantum  Re- 

f»i»lu  tis  copiosc  explicari  poffet  &  demonftrari :  fpero  gis ftatufcjue  Regij^  univerfe  Retpubl.  i»  ho- 

tamen  in  exterorumhiftoria  remmagis  confpi-  rurn  problematum  decifione  inttrfit.  Etquid 

cuam  fore  y  quod  tllorum  cafu^  extra  faBio-  putas  i^posiolos  di&ures  fuijfe  ^  quandoHie- 

num  afe^lus  pofiti,  &  fic  ad  inftruendum  a-  rofolymis  primum  Concilium  fub  prafidio  Spiri- 

ptiores  funt.    ideoque  exemplis  eorum  im-  tus  San£li  celebrabant ,  fi  Religiojus  aUquis 

.  morabor.  cttm  hujufmodi  quajlione  coram  eis  apparuif- 

jejJticd     Inter  plurima  vero  documenta^  vix  qutc-  fet>  Neque  tamenin  Gallijs  iontroverfiaift<t 

iiiufire  quam  ilLuflrius  efteo  ■,  quod  hiftoria  ultimitu-  novAerant.    Ad  priorem  entm  ventilandam 

^in  GaT-  multH*  G.ilLiA  ftippedit at  :  Ex  quo  nempepei-  Pontiftcum  oiim  cum  GaLLia  Regibta  perpetua 

t'i^-     ft/icitur,  quantum  lefuitifmigenius  contrafta-  litigia  perennem  materiam  fuppeditaverant. 

tum  regiurn adejufque  everfionem  poftit.    Res  Poflerior  vero  ante  annes  plus  minus  loo. 

fic  hahet  :  Regni  GaLLits.  ea  eft  conditie,  ut  a  poH  cadem  nempe  Ludovici  AureLiani  in  Sot-  ^^^*"' 

prudenti£ polittca ftudiofis  fere pro  optim& poLLi-  boniftarum  coLlegio  pubLice  agitata  (jr  folenni- 

ti£  norma  aLLegetur.     Et  quamvrs  in  eo  nobis  terdecifa  erat.    Vtraque  fem^er  conftantifti- 

cum  ipfis  non  per  omnia  conveniat ,  certum  m}  fuit  negata ,  adio  ut  pofiertoris  affertio 

tameri  efl ,  eam  firmifitmam  effe.    Siquidem  dr  affertor  lohann.  Pratm  ,  ni  falLor ,  in 

ad  abfotutA  Monarchitt  formam ,  quam  proxi-  Conctlio  etiam  Conftantienfi  ex  aquo  damnati 

me  accedit :  Contra  tyrannidem  tawen^  ^  fedi-  fuerint. 

tionem  ijs  Legibus ,  ea  ParLamentorum  autori-  Pro  hac  autem  vice  cAdem  qu/eftiones  Gal- 

taPe.,  iLla  demumfanguinis  regq  reverentiacor-  liamad  eum  modum  immutataminvenerunty 

roboratum  y  firmatum  efl,  ut  his  foLis  rebtts  ha-  ut  bona  pars  cLeri  ^  cum  his  totus  lefuitarum 

6ienu4  tnvtBnm  perfiiterit.  ordo  utriufque  affertionem  probauerint ,  revo^ 

Et  quantum  ad fangttinis  regij  obfervantiam  cata  ^  annihitata  Majorum  fuorum  perpetua. 

attinet,  GalU  vutgo  atiquid  pr£  atiquis  Na-  fententia  :  non  aLiter,  quam  finovtts  interea. 

tiontbu4  in  hoc  affeku  putantur  habere.    iLlo-  Mundus  fuccefiffet. 

rum  jane  regia  familia  vetuftior  eft  quam  tiL-  Hujus  vero  immutationis  lefuitas  pracipuos 

NB.     la  EuropAa.    Contra  hanc  tamen  firmifiimam,  authores  extitijfe  ipfa  Sorbona  poft  res  fedatas 

utHenricoIII.    hauddubievidebaturif^^r-  pubLice  profeffa  :  Et  lefuitA  idemnon  obfcurh 

cem-,  lefuiticA  imprefiionis  cunem  tantnmva'  agnofcunt.,  dum  inter  caujasy  propter  quas 

luit  j  ut  quod  in  GaLLijs  ha6ienus  inauditum  oLim  Ponti^cia  excommunicatio  contra  GaLLiA 

erat ,  Rege  in  erdinem  redaclo ,  FamiLix  re-  Reges  minus  efficax  fuerit ,  hanc  nominatim 

gt£authoritatemita  penitfis  prefiraverint  y  ut  exprimu^t  y  Quod  Gallorum  animi  tura 

^Perfonamregiamnecidediderint.,  &  infen-  non  fufficicntcr  difpofiti  fucrinr.  Hoc  eft, 

ftfiima  GaLLts  nationi  ad  invadendttm  Regnum  quod  tam  acres  feditionum  concitatores  non  ha- 
viam  Longe  Lateqtte  compLanaverint.  Et  nifi  bebant,  quaLes  hodie  lefuiticiconcionatores  funt 

pecuLiaris  dr  pene  miracuLoja  Dei  providentia  ^  Confcffarij. 

conatibut  eorum  tam  evidenter  objlitifjet,  rem  H£c  igitur  lefuitarum  decifio  ( non  tamen  j^y^;,^ 

eo  dedu6iuri  videbantur.,  ut  GaLLi  prodita  re-  abfque  Deo)  Henrico  necem  attuLit      contra,  rumm 

gia  famiLia,  qu£  inter  eos  per  annos  plus  quam  Parrtcidam  abfoLvit ,  eumqtte  Ehudo  ifti  ifrae-  '^jf^'"^^T 

boo.tam  aLtas  radices  egit,utomnes  ferePrtn-  litarum  liberatori  aquiparavit.^aLe  nihiL  in  misfe-' 

cipesfamilias  comptexafit,  GalLici  nominis  per-  Ckriftiani  Orbis  parte ,  inde  a  ReLigionis  in-  ''«''^'^ 

petuum  hoftem  &  ^muLum  fibi  Regem  afcivif-  cunabutis  auditum  ,  fcriptumveeft  aut  le6ium.  J^'^." 

fent.  Idque  fane  mutto  majori  Miracuto^  quhn  Fbi  tu  tamen ,  ut  rei  indignitatem  meLiut 

fi  nobii  antehac  Demetrium  Juum  LMofcoviti-  perfpictas  ,  notare  debes  ,  Seiiam  hancTyran- 

cum  obtrufiffent.  ni ,  ejus  nempe ,  quem  ab  uno  quoque  privato  ^nm^k 

Heic  autem  ut  magis  perfpicuumftat^quo-  impune  occidi  poffe  contendunt definitionem  Jecumtu 

modo  Inflttuti  ifiius  geniui  erga  fiatum  PoLiti-  fibi  fwtque  difcretioni  refervaffe.    Secundum  ^*^*""^* 

cum  fit  affe6im ,  e>c  tot  iltortim  motitiontbmt  quam  is  nobis  pro  hujufmodi  ma^iationis  pe- 

quibm  Henricum  iLLum  fubverterunt ,  unum  cude  habendm  cfl ,  qui  quacunque  ratione  in 

faltem ,  fed  vaLde  infigne  iUorum  firatagema  Romani  Pontificis  indignationem  inctdit ,  ^ 

§lui[lio-  heic  prodncam ,  ctijus  h^c  efl  ratio.  ex  lefuitarttm  fenfu    excommunicatur.    id  iffuUke 

"g^iTs             inttium  pradiHt  tumuLtus  ,  qudtftio  iL-  quod  ideo  heic  addendum  fuit ,  quod  in  alte- 

k  iriui  la  in  GaLLijs  agt/ari  carpit.  Num  Pont.  Rom.  rius  quafltonis  formatione  *b  ipfis  infitdiose  ad-  'n^ffti- 

/w,,;,    Qji],^.  populum,  a  fiJclitacis  juramento,  ditttr,  iu  calu  lucrcfcos  .  ut  hoc  nempe  faco  <^'*^- 

/4.       c]uo  Regi  fuo  obhgaiur  in  calu  ha:rcfeos  perfidiam  fuarn  i»  fupremum  Magifiratum  tn- 

crufient. 


Pe  Fdcinorihus  ^c.  IesviTARVM.  Liher  \\\,  3 1 1 

cmftent.  Cum  conftet  H.^reticos  illos  eftfe^  non  lonU  redeumem  Natio  h^c  eo  appiaufu  exci- 
qui  praVits  in  Relt(^ioKe  ofiniones  je^antur:  fiebat ,  ut  laudum  e)iu  praconio  exfatiari  ne- 
qui  lejuitarum  artes  quocitnfj.modeimpedmnti  quirenty  di^ttantes,  Hmc  uni  Individuo  o- 
aut  ipftsnon  peromnia  obfeifuuntur.  mnes  Conftaniinos  &  Carolps  Mjgnos; 

Sicut  vetex  Venetorum  exemplo  intelligere  omncs  Ludovicos,  &!;c.  inclufos  clTc.Hunc 
foffumus  ,  cjuos  hxc  fecla  per  univerfam  Ita-  forfifllmum  ,  fclicifrimum  ,  Chri(tiani/ri- 
l$am  pro  peHilentipmu  Hdreticis  proclamare  raum  ^  invi(fliffimum  Cluifti  arhlciam; 
dicitur  ^ideo  jaltem,quod  latis  ^feu  potifts  rc'  Ecclcfia:  Catholicjc  protc6t;oicm,Ha?rcti- 
nouatis  legtbfiS'Iej'uitarum  cupiditati  frentim  corum  mailcum  &:  pavorem  a  Dco  Gallijs 
ffjjecerufjt.  provifum.  £>^*id  vero  hac  omnia  eum  tandem 

Henri-  Henrico  vero  certum  eft,  eum.,  dum  vi-  juverunt^  Cum  hic  preji£i£  affentationis  affe- 

ctis  xity  nuUius  ujpiam  erroris  ab  ullo  Cathoitcorum  ciu^s  paulo po(i  ita prorfus  in  contrarium  muta- 
^*'"'-'""  infimulatumeffe.  Conflat  ettam  euminCatho-  tns  fit\  ut  eum  non  folum  occtdi  curaverint.^ 
Ulo  Romana  communione  ufque  ad  extremum  fed  occifi  cadaver-i  quantum  in  ipfts  fuityfepul- 
perftitiffe.  Furoris  autem  ,  quo  ettm  perfecuti  tura,  prohibuerint  :  Jpfumque  Farriciddm  tn 
funt  y  h^cvera  caufa  fait :  Qubd  (ccpivum  Divorum  Catalogum  retulerint. 
ff  gi  m  non  ci  tradcrc  voJcbat ,  quem  fi-  Sed  efio,  inter  nos  tale  nihil  metuendumfii 
bi  hi  Socij ,  tanquam  idoncum  molitio-  in  pr/efentia,quis  vero  noverit  •,  qualisinpO" 
num  fuatum  adminiftrum,  Gallia:  Rcgcm  fterum  Regum  retumque  nojlratium  ftatU4  fit 
dcftinavcrant.  futurm^  Noftr^ne  itaque  Matri  ita  confule- 

Tuergo  nunc  iterumvide.,  Annon  per  hoc   mus ut  tam  ambigua  fruci ficationis  jemen 
lefuitarumdecretum  omniuin  Europaorum  Re-  fcientes  intra  Reipubi.vtfcera  retineamtnt^tan'- 
gum  (j-  quoruncunque  Magftratuum  Politico-    ta  cura  foveamits  ^  ad  pfieros  propagamiul 
Migi  mors  rjr  vtta  ab  arbitrij  lefuitici  horofco-    ^ts^  inquam ,  fa^us  ncbis  fuadebit  utfortu- 

firaiuu  fo  fujj>endatur?  Vt  fic  illis  dextre  afcendat,    nas  noFiras  tam  ambiguieventm  aleAcommit- 
■^^»"*    ^Pfi  '^t.vnnt      vaieant ,  fin  minttf  .  pereani^.    tammi  Ft  nemfe  Refpubiica  non  diutius  fai~ 
^ua  de  rt  pradtcia  Venetorum  caLamitas^  Re-    va  fit ,  quam  qnoufque  Regi  Reive  publica  curn 
gu  Britannia.  per^etua  pericula  ,  ^  tllorumo-    lejuitis  probe  convenit  ?  Vt  tunc  demum  nohis 
mnium  metus^  qut  hunc  Ordincm  fiibitnfeftum  jecuris  ejfe  liceat ,  qunndo  nihil  inter  nos  efl, 
jentiunt ,  abunde  tefitmur.     Venetorum  ta-    quod  feciahuicojfejionis  caufampr/ebere  poj^it> 
tnen  excmpium  practpue  conjvicuumefi  y  cjuod       Dixi  quanta  vtsftt  acuiei  lejuiticicentra  Re-  jgj-^;^  f^ 
Rejpublica  illrt.ut  d  xi-,  Rornano  Cathoiicam   ges fiatumque  regium    quoties  huncmoiitioni-  mi  ge. 
Religionem  ha£ientis^tanc^uAm  Jmpetijfui  Pal-    biM  fuis  cbftare  inteiligunt.     Heic  autem  te  ^^^^ 
ladiam^accurate  obfervet  &  acerrime  tueatur.    mtare  veiim  ,  ejufdem  peftis  non  minorem  ef-  gih-Min. 

cyuA  exempla  quoties  expendo ,  tottrs  ex-  ftcactam  effc  in  opfugnanda  Republ.  atterendts  f'^"'- 
horrefco  ,  cum  "Jtsieam  quam  faciie  fub prafen-  legibm  ,  quoties  nempe  fentiunt ,  fe  ab  ijs  in- 
ti  rerum  ftatu  inter  nos  fimiie  quiddim  in  al^  ftttuta  fua  venatione  impediri.  Et  quod  ad 
ierutram  partem  accidere  pofiit ,  poftquam  in-  Leges  attinet,  hx  politicA  tinea  ilias pr^cipue 
primis  Gentis  lefuiticA  ad  hujufmodi  aliquem  arrodere  confueverunt  ^  exedere  .  quibus  jm 
effecium  tam  pertinaces  &  fervidi  conatus  ab  fuccefiionts  in  Regno  continetur ,  libertajque  & 
niiquot  jam  annis  inter  nos  deprehenduntur.     pax  pubttca  firmatur. 

Sed  heic  fortsfiis  dicere  voies  ,  Inter  nos       ^alcm  in  Gaiiijs  pracipue  invenerunt  ie-  jr^^^.^- 
nihtl  ab  hac  parte  ejfe pericuii.quod lejuitis  cum   gem  illam  Salicam  Matricuinm     fundamen-  Uca  in 
Rege  nofiro  probe  conveniat ,  <^c.  Maiiemte^    tumiliius  Regni:per  quamfitrpis  regi<s>  mafcu*  Gal^s, 
^^^'  <//ffrf  poffe ,  Regi  nesiro  cnm  Regni  ordinibu^   la proles ,  excluftsfameiiis,  ad  regnum foia  ad- 
qH&ab        his  cum  Regia  Majeftate  probe  convenire.    mittitur.     Cujus  iegis  vigore  juccefiio  Regni 
^det^  HiJf  /<«/»/fw<i/ii7«<a;7/tf  poft  interfecium  Henricum  III.  ad  Henricum 

gni  fgr.  (jj-  adfeciiritatem  nosiram  firrnius  ^  efficacius   IV.   Regem  tum  Navarra  devoivebatur. 
iuni  /e  gjftgi  isiunc  autem  hoc  abs  te  vere  dici  agnofce,  ^ted  ^pfum  ciim  fecia  lefiuitica  fiuum  in- 
a^eBui  neque  tamenhoc  ipfttm  foiiicitudinii  mcAcau-    teritum  interpretaretur tantum  efficere  pc^ 
ehncxia.  ft^m  toHtt ,  fi  candem  potius  auget.     Ecquis   tuit  ,  ut  Gailt  hoc  Reipubl.  fua  fundamentum 
enim  certo  dicere  potertt ,  qued  lioc  Regt  no-   ipfiimct  fubruere   conarentur ,  ajf  ita  contra, 
Jiro  perpetuum  fwurum  fit ,  ut  lefuitis  tam pro-    hanc  iegem  Philip^i  II.  Hifipaniarum  Rcgis 
pttff(  utatur>  ^id  Tt  u  aiiquan^o  deprehenfts  filia ,  quamex  Hcnricill.  Galliarum  Regtsfi- 
iliorum  Artibm  ^  a  quib'^  eum  hacienui  pitzrtq;  lia fufceperat  ^  in  Regni  fui  hdredem.  Operis 
nequtter  circumventurn  exisiimsnt ,  antmum  tottus  promotoribus  ^  tnternunttjs  lefuitis. 
muiet.^pottorem  Reip  refpe&ufn  habere  inci-  ^od  autem  Gallis  Lex  Saiica  pr£ftat,hoc 
piat^ecqutdiurn  eumlperr.te  ytb(bimus^ Annon    Poionidt  adhuc  Regum  juramenta  conjerunt, 
tempHf  fuit  inGaiiijs  quoHenricumlll.ex  Vo-  per  quA  hacicnta  Reipubi.  iibere  ele^ionis  ji^ 

tonfer^ 


312,  D.'  FacinoYihus  ^C^c,  Iesvitarvm.  Lihet  IIT. 

confervatur.  ^dm  ^ertculese  ven  hoc  etiam  Scc.  vbi  etiam  mnnihus  ccu  /?utii  ju^icavit-, 

libertatis  nojlrtx.  fuUimentum  ab  hifce  tineis  ar-  cfuid  fieri  vclit ,  SuiBmaiiiniitutn  papavcra 

rofum  jh  ^  egomet  dicere  nolo  ,  nec  pubiicum  demctienda  cffo. 

dedecus  ipfemet  divnlgabo.    Ejufdem  vtrtntis       Hnnc  igitur  T nbicinis  iflif<s  /luUci  tenorem 

illujhe  fpecimen  coram  octdis  noFtris  in  vici-  ft  relicjui  tribules  ita  ferfequerentnr ,  ut  adijlo- 

na  Hungaria-,  K^ujlria,  Styria  ^  Carinthiay  rum  co»fdiorum  executionem  operam  CT  vires 

Hcmi.   ^c.ediderunt.    Eo  nimirum  fuccejfu  ,  ut  ob-  fuas  Regi  alicfuandoin  auxiliumcjferant.eccfuid 

TJeTfe-  tritis  legibw  ,  ^uibns  pr^di^arum  Nationum  de  nobis  dequenoflra  illa  ha6lenus  iUib:.iali- 

dibus    ^  Provinciarum  libertas  nitebatur ,  partem  bertatefuturum  cenfes  ? 

^fjr!^'''  earum  penitus  opprejferint ,  partem  ad  extre-       Difputatur  hodieinter  nos  de  rnodopotejk^ 

qno.ih.  mam  dejperaiionem  adegertnt.     Hoc  cfuidem  tisregi/x..,  itemque  de  Reip.in  Rebus  ad  Rtgni 

JuJuJi  ^^^of  publicus  hacienus  conjlanter  afjirmat^  faiutem  fpe^tantibits  authorttate.    J)e  hac  au- 

nolirtt.   in  fr/zdiSiis  Provinctjs  alicnbi  iltujlribus  ^  tem  iontroverfia  quid  lefuit&  fentiant  non  ejl 

amicfuijsima  nobilitatis  familijs  pubiice  dtem  obfcuritm.  Regi  nempe  foftacfue  Majelt.  ifuan- 

di^um  ejfe    intra  cjuem  fe  aut  co/am  lejui  diuinconatibm  ipfrum  promovendts  lenjlan- 

tarum  tnbunalt  jijtant ,  aut  reti&is  patrijs  fe-  ter  pergit ,  tantum  ady6ium  cupient  quan- 

dibiis  aliomigrent  :  ^//-e  res  fcetori  ijii  male  tum  Henrico  11] .  oiirn       ejujdem  fncc( (fori 

vertat.  Henrtco  iF.propter  oppofitam  rationem  detraxt- 

Heic  ergo  jam ,  mi  frater ,  qu£rOy  ft  forte  runt.    c^omodo  vcro  vtce  verfa  t»  Remp.  ani- 

res  in  eum  cajum  deveniat  ^  ut  regiam  LMa-  matifint  P.  Scarga  jam  nosde/cutt,&  tunosad- 

jeftatem  lefuita  inter  nos  vet  nunc ,  vet  pojie-  huc  dormire  velles  ? 

ris  temporibm  ita  colant,  ut  eai^dcm  contra       Hac  tgitur  etfi  palam  inter  nos  praciicentur  lefuita- 

Rempubtic.im,  cc?2tra  leges.,  (jr  Itbertaies  nojiras  ita  ut  antmt  ajfecliu  ctirx  ruborem  ipfimet  in  ''«^ 

Vacem  i„cit€r,t :  Vt  cfuando  ha6lent46  coram  moderna  ptiblicum  prodant\  fmt  tamen  cfui  lejuitarum  JuHu. 

ms  ie-   RegiaCAlajcJiate ,  P.iccm  Religionis unicum  inter  nos  potroctnium  jnfcipiant ,      omnia  fe-  ^'^**^ 

fuiu  ut  jiif^^  furoris  lejuiticis  repagutumy  ita  tradu-  dulo  cor^qutrant  y  cjutbus  h^c  Jf^b  aticfuaprcba-  ff/Jf^^ 

\Tpl'iem  (^tint  ut  eam  Tartaricam  ^  tjltahometicam  bititatis  fpecie  vel  prorfm  negari*vel  fattem 

prc]eaii  perfdiam  nuncupent quam  RegJiaMajefias  ci  pailiari     excujari  quocunque  modo  pojfe  con- 

'denu'       Aterndi  falutis  fuA  ja^uram  nec  approbare  Jidunt.  Jk 
pofit,  nedum  ut  eandem  tuerid€beat.,(^c  quam       His  igitur  deinceps  nonnulla  refpondenda  *\ 

inquamy  turnihi  (pem  facies?  funt:  nam  hoc  tertium  nobis  deftgnationis  noJlrA 

Novi  tamen  quid  etiarn  heic  nonnulli  exci-  caput  conjiitutum  fuiffe  meminijii. 
fiant^  Ivon  effc  videiicet  ta?itopere  admiran-        c^i  itaque  lefuitas  omnium  fervidif^ime  cauft 

dum  ,  fi  Confcederatio  iita  fortaffiis  non  omni-  popugnant ,  primo  loco  Caihottcam  Retigionem  1'"^' 

bus  probetur ,  fnb  qtfa  nimirum  tot  abominan-  altegare  conjueverunt ,  a  cujus  interttu  (ibi  rne  kToTti^ 

d£  fe£i.e  quot  annis  tnter  nos  fttputtuienty  ^c.  tuunt ,  fi  in  Jefttitoi  gyaviH.s  aliquid  deberet  fi^-iff  de^ 

Age  itaque  ccdamm  eis  {quod  tamen  citra  Rei-  Jiatui.    Eflque  hic  defenfionis  lefuitic^t  tonge  ^"jf""' 

pubiicd  prajudicium  fiat)  hoc  jure  ,quid  vero  fptendidijiimtts  ^  maxime  piaufibUis  prstex- 

ad  iltud  mihi  rejpondebunt ,  quod  in  proximis  tus  ,  ad  quem  amplficandum  congernntur  Or- 

Comitijs  VerfavtA  Dominica  Mifericordias  Do-  dinis  iflitu  res  ge(i<x.  Barb.trorurn  nirnirum  if.fi- 

fnini  anno  miilefirno  fexcentefwio  fexto  ex  P,  deiiumfub  utroque  Mundi  axe  .  Jicut  ^  Ha-  inderum 

SeargAore  audivimus  ^  qttando  is  conuerfo  fer-  reticormnin  hjce  partibus  piitrirnorum  felicif-  ficojj^ 

p.  S'ar-  mone  ad  Regem  fic  ettm  ailoqucbatur  :  Ehcu  fima  conver(io.  £l»ibfts  hodie  inter  nos  addun-  nmcon 

^RnJJx.  Rcx ,  quorfum  jam  nobis  rts  tua  intempe-  tur  divintiltt  ^  Miracutofi gentis  iliius  fuecef  '"f^ff^„ 

foftHin-  ftiva  co.iniveniia  rccidcruiltj'  Rcges  olim  jtts  in  Mofcovia,     angnjia  fpes  ^  quiim  ex  ilto  f,o  k 

Poloniac  dc  Rcbus  ad  Rcmpublicam  fpc-  tra^atu  ^  nobis  ^  Romand  Ecctefia  ojien- 

dantibus  cum  r^lis  Scnatoribns  dchbcra-  tant  y  (^c.  jt^Jfta. 
bant  Nunciorum  iftorurn  tcrreftrium,quos       Jd  hac  igitur  quid  dicemta?  H^c  nem^e^  j^^^.  . 

vocant ,  nullae  in  hifcc  rcbus  partcs  crant,  Primo  heic  admirari  ccgor  ,  quibus  rationibns  JisKc- 

ut  qui  non  ita  dudum  inirodudi  finr.  Nunc  fibi  perfuaderipatiintur ,  Cathoticam  Reliiio  "^'^?' 

\  „  1        xf  ■  !■     11  n  ■  Catholi' 

vcrotua  &:qnorundam  Majorum  tuorum  nem.,  quatis  tila  nunc  ejt ,  patito  mtnu^  quam  c&can- 

focordia  res  c6,  proh  dolor,  dedu£Va  cft,  rniiie  annos  qitingentos per  Orbem dur.ije ^  an-  /f^'»"'» 

ut  quam  primum  fcrocujus  aliquis  Domi-  teqnam  Ignatius  Loyola  in  terris  natus  cfi:  Jta  ^agatif. 

ccllus>qui  fc  pto  Nuncio  forte  tcrreftri  gc-  videticet  ut  in  nofira  etiam  Polonia  tot  cente- 

rit ,  votum  fuum  proponit ,  omnes  ci  pro-  nos  annos  egregCe  fioruerit^  Deinde  duo ,  chri- 

ponit ,  omncs  ci  protinus  a(furf:^ere  cogan-  ftum  ^  Apojloios  inde  ab  initio  non  fotitm  Re- 

tur,  &c.  Tuum,  tuum  crat ,  6  Rcx  ,^hujuf-  ligionis prpp^gationi.,  jed etiam  ateYifa  ejM  con- 

modi  pcrvcrfas  qna:  contra  aniiquos  mo-  fervationi per (ttfficientia  media abunde  profpe- 

rcs  inolcvcrunt,  confuetcdincscohibcrc,  xiffe.    Vt  EcctefiA^quamdiutnveritatistra- 

mite 


De  Facmorihus ^  &'c.  Iesvitarvm.  Liher  111,  315 
QuipU'  jjlorum  vero  officiorum  aim  non  folurn  nomi-   vadunt.,  ut  incoU^  qui  ha^lenm  omisia  pe/tule-^ 
ligtl^i'     >      etiam  prjenA  inter nos  fuperjfnh  <jui-   rantjjos  vltimod  leluitarum  injurias perferre^ 
cttr*ie.  hiis  illorum  cura  demandata  ejl  ■>  quts  duhitety   neijuiverint^O'  ^xtremapotii^  remedia  arripue 
Teram  ^^^^      »  ^'*^^^^cdo  offcium  fjciant  ^  Religto-   rint :      d  cjuod  eos  haud dubievicinarum  Pro-  . 
confj-ie.  nem  recie  fint  curaturi ,  ut  maxime  lefuitd  in   vinciarum  perjpe^a  calamitas  animabat.  Nec 
remnx  pgigfjia  nulit  funi?  T ertio  ulterius  fic  dtco  ,  Re-   ego  dubito  ,  quin  inter  nos  etixm  rebm  turbatis 
dinanii  ligi^nU  curam  fj;  propagattonem  lefuilica  deft-^    Cathoitci  Religioni  magnum  diquod  infurtuniti 
cierum  gff^tionis  Tttinimam  parsrm  ejfe:  cjuam  ntmirum   eonflaturi  fmt ,  fiquidem  diunus  inter  nos  con- 
^gKx-jl  ipfi  amplius  non  curant,  (juhn  quatenus  pr&tc-   verfari  deb.cant.Cujus  rei  cum  inter  nos  tum  a~ 
urguSt.  jgii^j  iiiiti^      adprincipaliorem  Injlituti  futf^   libi  hM  abundantijiima  caufa  esi^quod  hic  Uvct 
^-Rdlgto.        J  '^^      di6ium  ejl ,  viam  mnnit.  id  quod   illa,  qux.  nobis  tantopere  commendatur.,  docendi 
nu  pr&.        Ijinc  apparet^  quod  inter  eos partes  doccndi  facultate non  contentm.machhjationib'M  fw pU" 
^frouiire  i^  Ecclefia  inferhribui  fere  cornrmttuntur  ,  ut   blicam  M^igiftratft^  auihoritatempratendit  G^ii 
utuntHr  frimiceiij  hujm  ordinU  &  qui  ingenio  pr.iftant^    res  vt  forte  plebecuUm  terrttat ,  ita  cordaHores 
iUisujuas  dixim^i-sfublimiorihtfs  artibiis  in  Au-    quofque  vehementer  oftcndit  j  siudia  eorum  fii^- 
lis  itberiut  vacare  queam.  Qj4arto,experien!ia  jfeciafacit.,     quod  iniqujsimum  ell.iMagiftra- 
teflatur^  quod  ettam  virorum  do^jsimorurny    tum.fi.ut  ^  ipfumClerunhpuhiico  odioexponit., 
quos  vel  lefuitai  ipfi  pro  Calholicis  coguntur       ejufjemq\  authoritatem  fabditis  contemptibilem 
gnofcerCi  calculo  ccnfirmatur ,  lefuiias  Religijni   reddtt  Hxc  igitur  CaihoLicd  Religionis  damna  fi 
Romano-Catholic^  intra  Europirn  magis  oijii-    cumprofe6i:bus  comparentur  ques  lefuita  intra 
tijfe-^quam  ut  ea^dcm  promovcrint.  Dt  quo  ali-    Europam  in  ejufdem  propagationefeceruntjjin- 
cjuot  inter  nos pr<s.ft .intifiimorum  virorum  ex  i-    tumfortafiis  vix  fuperfuturum  efiyVtgloriab^^n-* 
ffo  eti.im  Ecclefiaflico  Ordineyquerimonias  wc-»    dx  iliorumj^icljintiA  rejfondeat. 
mnfemel  auditememini.  Ferura.tmen  nt  hujm  etia?n  i/ifortunij  cul- 

Hoc  ipfum  vero  cum  multis  proyjm  in-  pam  ets  condonensus  f  d(.U:>inam  lejuiticam  pcf 
credibile  videatur.,   his  iltudrationibus  ulte-  fe    extrahos  ex<.cff:{6 nijlimfmM.in  cadt  nihili 
riu4  declaro:  Adexpericntiam  quodatttnet,  ne-.  quod  tanto  pracomo  dignum  fit.,  dcprchendelur. 
gari  nonpoteft  .,folim  lefuittcx  bilis  piafervid^   Religio  enim  vcl  -jlcc  ,  vcl  hmeJtA  viia  confer- 
^ftui  t/nputandum  effe.,  qnod Romano  Catholica    vatione ,  velf  riptis  propagatur  &  dcfnditur. 
Religio  hodie  i/t  ampltjumo  Britannidc  m.xjoris   Foi  is  minifteriu  Conciones  &  andtendarumcon-  ^^^flf^ 
Re-notanto  fludio  prernnur  ^  opprimitur ut  fejiionu  artificium  cotnprehendit.  In  concionibus  conc^o- 
nunc  ettam  poft  exaclos  lefuitas ^Sacerdotum  je-   lefuita  ut  plurimum Jubtiles,difert:,<^  in  conci- 
cuUrium  ufu  penitus  priventttr,     ^c  Regis  cle-    tandtsaffeclibu^  acres  ,  vekementes  (j  impetuofi 
mentijstmi  beneft  to gaudere  nequeant.Eandem   efte  conjueveruntwt  imhecilles     incautos  af-ji- 
caUmitAtem  Catholiciante  annos  non  adco  m/il-   mos  movere  &  percellere  poftint.  Hajce  auKm 
tos  in  Scotia  lefuitarum  culpa  perpcfti  funt.    qualefunqidotes.,  qux  in  fincer^  ptetatis  fihola 
Cum  enim  illorum  nonnulli  in  Regr,o  illo  Con-   non  ^erinde  dftimanda  junt.corrumpit  cr  corda- 
lurationts  cujufdam ,  qu<s  conira  Regtm  Scotix   tionibm  fttjpeilas  facit.,  primiim  Eloctuionis  five 
inHijptnia  a  P.Criechtonio  lefuita  inftituta    aciionis  {hanc  quidam  hjpocrijin  vocari  dicunt) 
erat ,  tabulas  hinc  inde  inter  Catholicos  clan"  geflicuUtoria  levitas.^  nimtumq,  fucandi  fermo- 
CaU-   culum  circamferrent,  quibus  tlli  fubjcrtbcre  de-   nis  fiudni ,    qui  fuh  hoc pralucet.,  ardentij^tmA 
^lthe   ^'if^tJt:  Re  prcdita.,  Ex  primana  Scot ijt  ncbilita-    amhitio>'is  affeci:t6 .^jtprum  utrunq,  nejcia  quid 
itcortim  te  complures^qtii  hacienti^  ceu  columnA  Religio-    non  Apofiolicurn  japit.Deinde  dcforrnat  eas  iftas 
^^lialm  fti  RomAno-Catholicit  in  pradicio  Regno  fuerati   inexhaujl^  caiurnntandi  f^  convitiandi  lihidoi 
medta.  extremum  vit£  fortunarum^ue  omnium  difcri»   qua  pUrunq,  in  adverfarios  debacchantur.  Idq\ 
mTe"         ^*^^^''**^-  Sedc^reliqui  Catholici  omnes   tantumut plehis  animos  incendant,(jexa(perci.' 
fuiu.   cum  ipja  ReLigione ,  cui  Rex  antehac  non  adrno-   Cuminterim  adverfarios.,quos  tucrari  dehcbint^ 
dumadverfarividebatur  i  in  juflij^ cmum  Regis    magisindurent.Me  quidcm  htec  itaoffendunt^ut 
odium  incurrerunt :  Ea  ratione,ut  in  hunc  ufque   vilijiimi  pagi  parochum  interditm  cencionantcm 
diem  mtferi  illifacinoris  lefuiticipcenas  luere^   audire  maltm.,quarn  qui  in  vniverfk  Polonia  in- 
cogantur.  Et  quid  aliud  H ungaros  ^  Trar^Jfyl-   veniri  queat.difertiftimum  lefuttarn. 
vanos  non  ita  dudum  ad  eum  modum  exacerha-        Ad  confeponarium  artificium  quod  atti-  jy^^-^,^^ 
vit,  ut  una  cum  1  efuitis  omnes  Catholicos  Sacer-   net  ^  non  inficiaseo  ,  hoc  venationts  lefutticA  Ucen. 
dotes.quosnancipotueruntsmaJietraciatosex fi-  pr£cipuum  inUrumenturn  ^  per quamcommo- 
ntbus  fuis  exputerint ,  quam  importunm  illele-   dum  rete  eff^LJ.  Neque  tamen  hocipfum  tam 
fuitarumfervor  r  Dnm  hifupremi  Magiftratus   caute  ha^enta  difponere  potuerunt  ,  uttUao. 
authorttate&  ftvore  freti  y  pr^di^iarum  Fro-   mnium  arcanorum  perfcrutatio  j  peccatorum- 
vinciarum  reltquas  lihertates  ta»tQ  impetu  in-   que  interdum  non  fatis  pudicum  examen ,  cum 

r  r  f^tif-'^ 


gujltt»t. 


Scriptio 
lefuit:- 


314  Tfe  Facmoribus,  &'c.  Iesvitarym.  Liher  III. 

fatufa&ionts  ilU  tnfxdiofa.mnUoties  etiam  ava-  lum  extramu in  illas  Regioms  ndjmttunt»  ldccq\ 

ra  imfofntone  non  flurimos  offenderit  cr  a  Ca-  his  nil  aliud  quam  vulgatum  i/iud  rejpondeo:!^  n 

tholica  communiene  ita  repulerit ,  ut  ab  eadem  Rhodiis  en  faltiis.-  De  H^reticoru  in  hi;  tcrris 

frofter  tpfos  prxcipue  lefuitas  penitfti  abhor-  converfione  rem  non  prerffn  nego^ut  de  qua  ocu- 

reant.  c^antum  ad  vitx  converfationem,  eam  lornm  ajpccltts  tenetur.Opus  tamen  ipfnmncn  ta 

quidem  tta  hafienus  inflituerunt->ut  nimis  con-  doilrina  lefuitica  extraordmarise  virtuti,  quam 

Jp'.cui  illa  vitiorum  ulcera^qutbt46  Clerus  ha~  argumentorum  aureorumcr  argenteoruviponde- 

6lentti  ad  ettm  modim  defonnattu ,  Laicifque^  ri  adfcrtbedum  cenfeOyqttibtu  utuntur.quorumq; 

cxofm  reddttus  futt.Jiudtose  vitarint.  Neque^  perennem  copiam  eis  Pontificis  Rcmani  favor 

tamen  in  hoc  etiam  profofttetam  conjiantes  aut  Aulaq\  PolonicajHcundfttcalorfufficit.-Inter qux 

circumJJ>ecft  fuerunt ,  ftt  non  in  oppofito  arboris  tamen  heic  iaternos  quandeque  vitrea  concur- 

fcitnttA  boni  cr  f^^U  frtt^t^  fe  in  tjjdem  prode-  rttnt  pro  quibus  aUbi  in  victnia ,  ferrea  fubJU- 

rent»  Ditm  enim  ab  itna parte  miraculofam  quan-  tttunt.  ^upd  genm  converfionis  Paultfs  A^ojlolm 

dam  vitd  continentiam  ,  angeUcam  caJUtatem-,  haud  dubie  everfionem  feu  potias  corrupiionem 

reUgiofaque pietatis  devotum Jludium  ojlentant:  dixiffct. 

ab  aUera  parte  profundts,  avaritia  tam  dita  lues       Ad  rerum  Mofcoviticarum  fuccejfm  quod  at- 

eircumveniendarum  nobiUum  FamiUarHm  tinet^tlli  revera  nobis  haclenm  non  citrafasium 

"jiduarumque  orphanorum  decipiendorttm  tam  oflentati  funt:quorum  etiam  prmcox  fpes  Gentem 

caUdum  artijicium  deprehenditur ,  ut  hoc  ipfum  lefuiticam  ad eum  modum  trifiavit^ut  omnia fibi 

prudentior.bm  in  hominibm  tam  reUgiofisJum-  deinceps  Ucere putaret.  ^aUa  vero  nunc  ex  tjs 

ma  admirationi  fuerint.   Vt  intertm  fuperio-  locis  per  repetitos  nuncios  conjlanter  afferantur^ 

rem  arttum  lefuitarum  chorum  heic  tnta£ium  tenonignorarecredo.Iefuitas  quidem  audionar- 

rcUquam.de  qnibiu  tam  mitUa  jam  dicendafue-  rationi  huic  acerrirne  contradicere ,  quod  ipfum 

runt.  indicio  efl.rem  ipforum  ubi  agi.ut  quicunq\  ejfe- 

Rejlat  fcriptio  lefuitica  ,  in  qtta  fere  fummtu  6im  ( utinam  bonm )  fecuturm  fity  non  alijs  eum 

InJUtitti  hujt^  excellentidi  gradm  confiituitur^  qttam  ipfis  imputarepofiimm.  Interim  tu  nojlriy 

nec  id prorfm  vanum  cenferi  debet. Negari  enim  quale  meum  ab  initio-,quam primurn  confdiorum 
non poteji  di^ionis  lefutticA  characierem per  fe  ijiorum  aUquid  in  vulgm  emanavit,  de  moUtio- 
terfum&  argutum.  Orationem  etiamft  arttji-  ntbmillisjudiciumfuerit.Ipfinempecaufainge- 
cium  fpecies  .^Jloridam fimuL  ^  nervofam  ejfe^.    nere  meUm  fundamentum  optabam. Deinde  rem 

^UA  fcriptionis  virtutes  ad  i/le^andam  &  ca-  per  fe  pericuU  pienam  ejfe  aperte  profitebar.  Me- 
ptendam  juventutem  non  exigUAmvim  habent^  miniJU  etiam  me  de  hifce  conattbus  Horatia- 
qu&  etiam  lefuitas  harupracipue  rerum  admira-   num  illud  ufurpare'. 


Iefuita~ 
rum  ailm 

argete* 


Mofco-  ^ 
T/Ji*  in- 
confultm 

culof» 
ttntati» 


Hone  fujpicere  &  fe6iari  foUt ^ivero  feriopie- 
tatis  (iudio  afficiuntur  ,  h^c  tanto  minm  curant^ 
quanto  in  hifce  rebm  nimia  lefuitarum  affecla- 
tio  evidentior  eJi:non  aUterquam fi  omnibm  ve- 
teribm  (jr  recentibm  Sophijiis  aut  ipfis  etiam  ra- 
bulis  paUnam  vellent prAripere.  Feritatis  autem 
fermo  ftmplex  efi  ^  ejfe  debet  :  Inprimis  vero 


lefuiti. 

CJ^ifri- 

ftio» 

niseffe. 

3m. 


 &arma 

Nondum  cxpiatis  uncla  cruorlbus, 
PcriGulofas  plenum  opus  alca: , 
Tradas ,  &  inccdis  pcr  ignes 
Suppofitos  cineri  dolofo. 

^eniqueficpramefempertuUyfitlefuitdne- 

Chrifitana  Religionis  traciatio  hujufmodifuca-'  gotio  huic  fe  immificerent.^  nullum  ejm  bonum  e- 

t£  ^colorata  orationis  lenocinia  averfiatttr  (jr  ventum  expe6iandumJ}os  enimomniA  tmbatu- 

rejjuit ,  tanquam  corruptarum prtirtenttum  au-  ros.  Et  fi  res  felicifiime  cadat.,  Imperium  illtid  ab 

rium  non  fatiscafium  delinimentum.  Pruden-  ipfisperturbatttm^  motibm  inteftinis  repletum 

tifimi  denique.quique  incorruptifiime  judicant^  iri,  qui  nobis  tempore fortafiis  non  aquifiimo  ne- 

ftc  fentiunt  ,  lefuitas  fuis  hahenm  argutijs  &  gocium  facejfere  pofifent-,  quemadmodum  in  Sue^ 

concitatis  fcriptis  eatenm  faUem  pfofeciffe ,  ut  cia  nebis  non  ita  dudum  accidit  c^am  verm  au- 

CathoUcos  fuos  in flammatos  concitaverint,par'  temi&  falftts  in  his  omnibus  fuerim^ipfum  tem- 

tem  vero  adverfariam  acuerint     objirmave-  pusrevelabit-,^tumnos  etiamde  lefuitarumi» 

rint:Vt fic  bellum  iUud  reiigiofiumjquo  ceu  Cau-  convertendis  barbaris Jiudio  te£iius  poterimus 

fonc  quodam  Europa  adhuc  ambttriturjtanto pe-  judicare. 

riculofim  exarferit. ^uemadmodttm  nojiris  ipfi-       Religion is  Confiervatrici propagationi  fub~ 

met  oculis  cernimm.  jungitur  iniiitucndcjuMcntittis  ncfcio  quod 

^edautem  de  barbarorum  in  utraque  In-  occultum  &  exoticum  artificium  ,  Propter 

dia  converfione  pro  lefuitis  adducitur ,  tllud ex  quod  ReJJubl.  ( Jt  utique  Ecclefia  ja^luram  hanc 

ijs  locis petitum  efi.yex  quibm  aUquis  non  folum  negUgere  pofifet  )  lefiuitarum  opera  carere_j 

verum  dicerefied  etiam  fecure  mentiripofiit.  I»  nuUo  modo  queat.  Et  hic  Pratextus  fuperiori- 

Polonta  prafertim     in  iUa  explorationis  diffi-  bus  aftimationis  pendere  non  muUum  cedit,cf*- 

ifdtate ,  foji^uam  CaHiUenfcs  &  Lufitani  rtul-  ^us  tamen  vanitatem  viri  in  omni  dificipUnarum 

genert 


Ufuit* 
ju-ven- 
ttttisin- 
fliltun. 
di.  arti. 
ficiofif.. 
ftmi 
Magi- 
firi. 


iasag- 
hnc  aitdax  efl 


De  Fdcmorihus ,  e^c.  I  E  s  v  J  T  A  R  v  Kf . .  Lther  1 11*  315 

ntneYe  cxfrptAtifmi,  qui  Romaao  Catholicam  nio.  Sedquidputabimuf  Auguflimmreli(^iio[cjue 

\eH^ionem  pnblice  profitentur  cr  defendunty  idorum  ter»porum  Patres  de  hmujmodi  aciuali^ 

ianMdum  Orbi  dem oniirarurit.  Rationibm  fir-  hm  M onachisfutfje  di^luros  ?  Aut  quis  etiam  tn 

mifsima  evidenter  oftendentes  :  lefuita^  fri-  fecularibu^  negotijs  tam  demefis  fuit^ut  infervy 

mum  ^lefttUarum  Infiitutum  bo/m  Uteru  &  necjuam  veterdtoriam  caltd/tatem  liudaru.aut 

earum  reflorefcenti  (plendori  pltu-  ofuiffe  quam  exploratoris  exteri  folertiarn  ita  commendarit^ 

eafdempromoverint.  OHendentes  infupcr,  Di-  m  eum  propterea  fibi  foveiidum  exiflimaffet^ 

fciplinamIefutticammeram  corruptela?ne(]k^  Te  igttur  heic  etiam  fcire  Velim  y  ingeniq  pr£- 

inoeniorum  :  cfuorum  videlicet  aciem  retundat ,  siante  cr  verfatili  mhil  pemiciofiM  effe  ,fi  vi- 

Aypyoeoi^uodtlialtberaliinflttutioneinf  rma-  res  fuas  ad  res  rnalas  appLicct.  idcoqne  hanc 

rej  &  exatare  debebat ,  quendam  pottits  ets  Ui*~  ipfam  lefuitarum  a^iualttatern  egomet  wur  j.s, 

porem  inducat.  HiJ^imas  metu^  noftri  caufas  refero  ,  iju^e  nobis 

c^ua  de  re  aUcjuot  inter  nos  prniflantif^imos  veternum  excutere  ,  nofjue  ad  feriam  rerurn 

non  {emel  conquerentes  audivi  ,  qui  hodie  in  npftratium  curam  ex  itare  deberet. 
fYAcipuis  Retpubl.  muneribu^  verfantur ,  cum       Uludautem  qnod  de  expediendi  dexteritate  i^fiiia-, 

dtcerent  ,  fe  coacios  effe  lefuiticA  infiitutionis  adijcitur  ,  teftimonio  dejiituttur.  ^id  enim 

vitta  aut  pcrenrtnando  corrigere  ,  aut  eadem  egregte  natio  h£c  inter  nos  prdfiitit ,  quidve  nirbxn- 

poHquam jam  ad  Remp.  animum  appltca  '-  erant,  tam  dextr}  expedivit  ,  aut  quod  potiia  bonkm  ^^""^[J^; 

ipforerumusu  dedtfcere.  ^orum  judtcio  Expe-  non  impedivit  ?  Nifi  forte  amiffnm  Sueciam^  disdUe. 

rtentia  /idfiipulatur.cum  conftet,  inter  ip  fos  Ha-  affli^am  Galliam ,  tentatnm  Scottam,  Anglicag  "^lfffff^' 

retic0s,quos  h^c  gens  nempe  protaiihM  traHari  conjpirattones    tot  nobilium  hominum  tragi-  dvxuri^ 

vult     haberiy  Viros  inventri  in  omni  difcipli-  cum  interitttm ,  Veneiianas  praciicas,  CMofco-  ''^- 

narum  '^pntre  c  Kercitatos.,qui  ad  ornnia  Reipub.  viticas  turbas-^perturbatam  Vngariarn  ,  opprej- 

munia  tUonei  ejfent ,  niji  invidia  eos  premeret:  fam  Styriam ,  Carinthtam  ,  Carnndam  &  qud 

etfi  lefuitica  inflitutioncnullo  unquamtempore  hatlenusinPolonia  ediderunt  aultex  progrn 

uflftnt.  C)»omodocu>iquetamenh£C  fehabeant  y  nafmata  ,  pro  lefuiticA  dexteritatts  oper- 

illudapud  mefixum  manet:  Si-,  quA  lejuitis  hac  nobis  fint  habenda  ?  Ad  res  quidem  ardua. 

in  parte  ab  aliquibtts  trtbu.tntur ,  o/nnia  veriffi-  grediendas  ^  invadendas  fatis  adhnc  auda 

ma  ejjent  ,  dripflin  Poloniam  ncflrarn  alteras  h^c  fe^ta.audaci^verotiiim  eventus  is  hacienHt 

Athenas  importaffent ,  illndtamen  nimis  vilc^j  ubique  fequitur,  ut  turba  maximdt  ah  illis  exci- 

pretium  ejfe  dfttmindumjpropatrialtbertat^  t  tentur:  tales  ntmirtim  y  qu£  citra  infiniti  fert 

quampro  hacoperalicitantur.Cumprafertime-  fanguinis  efjitflonem  adhtic  necfiflinec  fedari 

ruditAdocirinAfru6iu4  aliundenonminuscom-  potuerunt.    ^emigitur  hjtc  agendi  dexteri- 

mo^^quamale[uitts  habere poflimu^.  tas  delcBat  ^  is  videat  ^ provideat  y  ne  quid 

Histerttolocoanonnulltsfubjungitur,\c(ui-  Rejpublica  lefutttca  detrimentiin  Polonia  ca~ 

jefttiu  tas  camcn  homincscffe  adualcs,  quorum  ^iat. 

^ualt!     fe[-)ijsarduis  expediendis  magna  fit  dcx-       Nec  id  quod  de  illornm  eximia  fide  prx- 

teritaSjCXiraia  fidcs, tsrf.  Multu  hdc  inore  efly  dicatur ,  certioris  fidci  eji  :  ^od  ta?nen  tllis 

qui  pro  lefuttis  nituntur.quos  equtdem  adrnira-  forte  perfuaderi  poterit  ,  qui  vel  Jefuitarum 

ri  (oleo.  ^uod  ncmpe  aciualitatem  hanc  lejuitis  arcanas  deflgnationes prorfns  ignorant ,  vel q<{i- 

ita  tribuint ,  ut  propter  iilam  eos  laudent ,  eof*  btu  illios  aiia»  ita  oblinunt ,  nt  propter  certas 

demquepropterearetinendos  .,  &  fovendosfta-  caufas  ad  eorum  palatum  omnia  dkant  fi- 

tuant.  Ntmis  enimmtrahtle  mihihoc  in  Reli"  ctant.  ^odfl  tamen  aliquis  fidem  lefuiHcam      .  , 

gioforurn  tarn  reltgiofo  Ordtne epitheton  videtur^  verbis  extollere  velit.,  dico  eam,  quanta  quanta  ca  fjL 

cumhoc  potitis  Daui  alicuiu^  Terentiani  aitri-  elijotam  exteris quidemcitra  uUum  boni  ^oion-fi 

hutum  fit^quifuA  veteratoria  calliditate  ^  pa-  Polonici  refpe[iurn ,  addhBam  eflfe  rh"  arcitjiime      '  "* 

nurgia  omnia  turbat    involvit.Ego  itaque  Po-  obligatam.  Hujufmodi  inquam  exteris  ,  qui  etfl 

loni<£  Milites potifff  ^  Auticos./ntht  vero  Servi-  corpore  a  nobis  abftnt,  conftltjs  tamen  ^  occultis 

tores  aciualeSyEcclefiA  autem  Monachos  &  R^l^t-  machiriationibits.,nimittm tnterdumfamiliiriier 

giofospiosJo^ios.,^  devotos  opto.  Veruntamen  inter  nos  converfantur.  Cum  his  ergo  fi  forie  a- 

'  fi  quodres  esifateri  volumtfs  Tipitheton  hoc  le-  liqua  nobis  controverfl.t  incidatyecqtnd  illis  no- 

fuitis  nimis  vere  competit ,  de  quo  toCui  Orbisy  bis  de  le\utts^umfide  poUiceripoterunt?  Annon 

inprimis  tamen  E:tyopa.  adeo  luculenter  teftatur.  vero  in  Galltjs  ,  K^nglia ,  Scotia  ,  Vngariay 

Etmseiiamhacienus  a^iualitatem  illorum  ita  Venetijs  fatis  jarn  cenjpicua  jidelttatis  juA 

fumui  experti-,utjiinte/?iosadhunc  modum  documenta  in  publicum  ediderunt  ,  fl  ad  no- 

diupergere  debeant^de  illts  Comicumillud  re^e  siratia  utique  cacutimta  f  Et  quidin  re  mani- 

ufurpaturifimus.QijodC^  annitantur  cxunis  fefta  verbis  opu^  eli .,  cum  nuU^  hodie  Euro- 

nupciif^  gemitias  nob'<;  cfFc  ciuri  CwM.dupUca"  pa  C.hri/iiana  natio  flt ,  qua  non  de  lefuitarum 

to  nimirum ,  qutt  in  prafentiA  urgemur.infortu-  ferfidia  aut  jaUem  perfidia  fuggeflione  cr  ex-- 

rr    %  lufa" 


De  FdcmorthuSy  C^c.  Ies 
cujatiofie  cenqaeratur-fi  vnam  Hi^aniam  exci- 
fias. 

H''s denifie  a  KonnuUU  ddditur ,  Inconvc- 
nicns  cflc  ut  icfuitns  Poloni  cxpcllanc,ciim 
Galli  ,  qni  proprcr  longe  graviores  caufas 
eoscicccrunhcofdcm  rcvocavcrint,\bi  c- 
tiam  adhuc  citra  ullum  Reipublica:  incom- 
raodum  vivam,  c^f. 
G.t:ii<i  ^go  vero  novi  lefuitas  in  Galliam  rcverfos 
lefuifaf  ejfeyjed  (juod  a  Gallis  revocati  fuerint ,  ne^ 
recep.t.  quldem ,  (ju.imvis  muUa  dicant  ^facile  di- 
Huri  [unt.  intcrim  vero  artes  ,  ^uihm  fe  in 
Gallijs  denuo  infinuarunt ,  talesfunt,  ut  propter 
illas  ir>(as  ejc^ionem  eorum  intcr  nos  matu- 
rani.im  cxlHimtm.  Ex  illU  enim  liquidifi- 
me perfpicitur  ,  quanttim  hic  Genim  intrji  Eu- 
rop:irn  in  verfando  ctrcumagendo  rerum  car- 
dtne  poHeat.  Sic  enim  noffe  debes ,  lefuitas  in 
GallUm  Hon  fropter  aliquem  eorum  ufum ,  quo 
Regntim  illud  carere  non  pofftt ,  receptos  effc^ : 
fed.ad  vehementipmam  Romani  ?ontlficis  in- 
§iantiiim.  ^cm  videlicet  Rex  in  tam  infida 
cum  vicino  potentipmo  pace  offenfum  nolebat , 
Cui  tamen  ferinm  Catholicifmi  fludium  vtx 
prohaturifs  erat  ,  quamdiu  lefuitas  Regno  arce- 
ret.  Interea  ne  illud  quidem  duhium  efl.eos  qui 
Vontificiin  refiitutione  illa promovenda  operam 
fuam  apud  Regem prafiiterunt ,  majora pramia 
,  confecutos  effe.quam  omnes  quicunque  haclentis 
Reipuhlic&  vel  inter  nos  vel  alibi  milttarunt. 
^uamvis  non  defint ,  qui  exifiiment ,  Henricum 
^artum  hac  etiam  ratione  fecuritati  fua  con- 
fulere  voluiffe ,  quod  alias  a  lefuitarum  infidijs 
mnquam  tutus  effe.t  futuriis.  ^od  atttem 
jcfuiu  ha^entts  pacate  dicuntur  vivere  ,  id  fi  verum 
^^caUi»  ^fi '  admirationem  meretur :  quantitmvis  cau- 
fucati  fas  gravifiimas  haheat,  cur  fe  in  tam  recentc^ 
viv.ini.  antea^lorum  memoria  ad  tempus  cohiheantyfuh 
illius  prafertim  Regis  imperio ,  cuju*  authorita- 
tem ,  quamfihi  rehu^  gefiu  comparavit^non  im» 
5,  merito  verentur  ^ metutmt.  c^id autem fu- 
turum  fit^fi prafenti  reram  Gallicarurh  capiti  a- 
liquid  hnmani  accideret,  rcrumque  admintfira- 
iioy  ut  antehac  faCtum  memlnimus.,ad minoren- 
nes  h&redes  devolueretur^facile  erit  divinare_j. 
Ciim  verendum  ftt ,  Galliam  tum  demum  com- 
mifii  in  recipiendis  lefuitis  erroris  effe^ttm  fuo 
magno  malo  fenfuram.  Nos  vero  ha^enus  cau- 
fa  nulla ,  per  Dei  gratiam  urget  ,  ut  Gallorum 
ftmiles  fa6li ,  tam  amhigutja6lHs  aleam  fuhea- 
mu4. 

Hac  fere  pro  lefuitis  ah  ijs  afferuntur ,  qui 
perfuafi  funt ,  nec  Rempuhlicam,  nec  Ecclefiam 
gentis  ijlius  opera  commode  carere  po[fe.  Prater 
quosetiam  alij  funt  ,  qui  etfi  lefuitaruma^a 
ematttmmrnime  prohentyin  eofdemtamen  nil 
graviusfiatui  pttiuttur,  quod  hoc  citramaxi- 
rna  Reipubltc£  incommoda  ne  tentari  quidem 
Tolfe  Lxifiimcnt.ltane  ergo  Polonis  res  jam  eo  re- 


viTARVM.  Liher 

dierit,  utaut  lefuita^  lefiitifmtis  nchistoU'  ^n>*'"a- 
randi.,  omnefq>  tUorum  muhrnationes  cum  tam  i\rj,ft, ' 
prdfenti  Reipublica  periculo pcrpetienda fint.attt 
extrcmum  rertim  dtfcrimen  adeundumWbi  ergo  'fj^^a, 
tUnc  manehunt  illa  Ordinis  ifiim  elogia,  quibus 
ab  initio  nohis  commendati funi? ^:od  homines 
fint  innocentifiimi,pacifici ,  quod  JjAritualiht^s 
contemplationthus  toti  addicii,  in  quibtis  Pvloni 
hujufmodi prorftn  Clericos  hahituri fint.,  qu.tics 
jam  dudum  defiderave^'-!*  ?  Ah  hi»  ergo  talihiis 
ecquid  nobis  ttmendum  erit? 

Ege  tamen  jam  dudum  novi:,  Bllem  hanc  ci- 
tra  moifiiiim  ex  Reipublrc<x  corpore  nun^jtam 
cvacuatum  iri ,  pofiquam  jam  noflra  incuria  ad 
vifcera  tam  alte  penetravit ,  ipfafqcte  pr^cipue 
vitaLes  partes  tam  arcie  obfedit.Exi/itmo  tamen 
periculftm  aliquanto  minus  futurum ,  qttam ple- 
rique  fibiimaginentur. 

Qu£  enim  inconmiQd.i  nohis  narrant.qua  le-  .j„gg^^ 
fuitarumexptiiftonefnfectttura  fintl  Pontifex,  mod» 
inquiunt ,  &  Hijpanm  gravtfit?ne  cfendentur.  ^f^Jt' 
CMagna  profecVo  numina  ,  quorumque  ira  no-  expul- 
his  haud  leviter  xfiimanda  efi.  ^uid  enim  de^  fionem 
Polonia  futurum  exifiimahts  ,fi  Saturntim  ,  ^  ^fml'"'* 
lovem  Europ&um  tara  ma^e  difpofitos  habeat  f 
Ego  vero  heic  fervi  tllitts  Comici  expojltdatione 
utipoffem  ,  PoiTurnne  fGire  quot  mihi  hcic 
Domini  pciferendi  Gnt!' Ne  tamen nimis ali  Pomifi- 
cui  confidens  ^  fecurus  videar ,  de  utroqtte  ali-  'fjjfc, 
quid  dicendum  erit.  t^d  Pont  ficis  itaque  cf- 
fenfionem  qtiodattlnet  ,  de.  ea  qutAem  nullus 
dubito ,  qtiin  nimis  certo  fecutura  ftt  ,  agnofco 
etiam  eam  nchis  formidandam  efie.    ciim  ve- 
ro  a  lefuitis  longe  graviora  cogamur  metuerc^y 
exiflimo  hanc  indignationem  Poloms  nen  ni- 
mium  effe  pertimefcendam.    Spero  etiar»  ad 
eandem  avertendam  legitima  media  nchis  non 
elJe  defutttra.    Ponnfex  enim  atit  honus  efi 
talis ,  qui  memor  fui  officij  ,  Regi  PoloniA 
aque  ac  omnitim  alioritm  Chrffiiancrum  Regno' 
fum  optimum  flatum promotum  ^  confervaturn 
cupiat.    Cum  tali  itaque  Jperandum  effet  no- 
his  ficileconventurum  :ftnempe  mifits  legatis 
ei  ad  oculum  demonfiraverimus ,  Rem  Pvloni- 
cam^neccum  lefttitis^nec  cum  lefnttarum  ha&e- 
nus  ufttatis  artihtis  diutius  conffiere potuiJfLjy 
&:c  Nec  duhito  quin is  tempori  cc(furm  c-r  indi- 
gnationemfi  qu£  ohprtafiierityReipuhlic^  facile 
remi/furusftt. 

Aut  idem  malus  talifque  efl ,  quifuA  tantum 
lihidini,citra  ullum  Retpuhlicaaut  tequitatisre- 
Jpe^tim  indulgeat  fimniaque prius  furfum  deor  - 
fum ferri patiatur.quam  ut  quod maleccptnm  efi 
conigi  fufiineat-.Tum  vero  iram  ejus  ne  curan- 
damqutdem  exisiimo.Nequeentrn  uilavel  di- 
vinavel  humana  Lex  Polonos obltgat ut  aut 
fumrnum  ipfi  pcricuium  fibifcienies  accerfanty 
aut  Romant  P.  injusia  fibique  pr^judiciaii  vo- 
luntati  fe  per  omnia  conforment. 

^a 


De  Fdcmbrihus ,  c^c .  t  E ; 
j^a  in  re  fi  mtuvn  tibi  judicium  fujpeclttm 
efjcc ,  (Jl^ajarttm  exewples  te  patiam  efudtriy 
ut  ce^fUes.quid  ipfi  in  (imili  cajit  fecerint.  No- 
fnctcntm^tjUama.  animorumcontcnticne  Ro- 
rHaniPontificeselim  Crucigeros contra  Reqnum 
pdonia  dcfndcndos  fufceferint  ,  ijttkm  atrocta 
Re^ih^f  »t(lns  ple^unqticminitati  fint-Refqu^ 
tandemco  inocefsit^ut  circ/iannum  1+56.  fi^  - 
ncA  Syivif  Eptflolts  credimiii^  Romtz  Excommti- 
nicatiocontra  Rcgem,Reg»ttm(jue  Poloni^  decre- 
taftterit.Neque  tamenhfce  minis-,quintumvis 
ipfitis  etiam  Imperatoris  Friderici  I IJ.  ind:gna- 
tioeas  acueret-^ad  eum  modum  feverierrerip^i 
^i«T-/*^^  cjl/4;>^j  nojln,  ut  nonpotiorem  falmis 
/irii^if-  ReipuhLiL£,quam  indignattonis  Pontificia  rcjpe- 
^nlhil    ^^^^  hdtterint.  Qvtim  autcm  ovo  tam  fimtlc 
tinti-    Kuncjuam  e(fc  potuerit ,  quam  hene  lefuitarnm 
f*f'    Iriftiiutiirn  ,  mores     ^ciiones  curn  Crtnigero- 
Ziu!    rum  ordine  ^rehufcjuegcsiis  conveniunt.  N^m 
orttis  raiio  &  occafio  fe^yeadem  utrshiquefuit: 
ftrumiiui  u^ttutum  ad  utyurn  eundemque  fi- 
nem  per  dtneift  (ailem  media  fuit  direclum: 
Forma  polittca  exccptis pattcis  circttmHantijs  ea- 
d.em  fiiit :  ?'terefue  ordo progrrffut  longe  celerri- 
mfls  fecit ,  c  -hi£que  per  eos  Chrijlian<e  Religio- 
his  &  imperif  l-iudem  tutit :  Ftertjue  tandem  a 
cnut  fii^f'^     degeney&vtt  ,  ut  tjs ,  pro  qitorum  dc- 
f^erorum  fenfione  instituti  fuerant ,  graves  &  molejli  ef 
spurij.       ceperint.  Differtntia  faltem  in  eo  conftjie- 
hat  ,  cjued  Crucigeri  proffi  Cllilites  erant , 
remcfue  ipcrtis  armis  contra  LMajores  nojlros 
gererent^quoritrtt  lcgitima  remedia  Polonis  nun- 
quam  deerant :  Hoc  vero  malum  intra  vifce- 
ra  nosirahdtrens  ijs  artibus  nosoppt>g}7it.^qua' 
rum  PoLonia  antehic prorfus  impertta  fuit.^£ 
resfacit  ut  exijiimem ,  eos  nov&  i/litts  fecl&  in- 
fiitutum  omnium  reclipme  ^Jlimare  ,  cfui  le- 
fijicas  Crucicrcrorum  (purios  dicunt.  citrn 
iiaque  Mafribtn  noflris  oHm  Pontificis  nec  in- 
dignatio  nec  authort:.ts  obfliterit  ,  quo  mtntis 
Cvuctgerorum  infitri^  accerrime  vindicarent, 
Regnumque  tuerentur ,  cur  in  fimili  cafit  hujuf 
modi  fpeclris  nos  terrerivdtiamur>. 

Si»  tamen  hac  alicui  forte  nimis  antiqrta  vi- 
derentur ,  ilti  rccentiuiexemvliim  hahent ,  quod 
Avoram  memorii  accidit. 

Sigifmundfts  L  quem  i^ter  optimos  fuos  Re- 
ges  Polonia  non  immerito  recenjetj  quem  etiam 
Romana  fides  adhucprs gcntiino  ohedienti^fi 
fillerii       agnofcit  ^  pfddicat ,  ^iherttim  Brande- 
Xrartde-  hurgtcum  cum  ditione  Btrtt^taca  in  fidem  (jr 
Ixlfli.  dienteL^?:  fuam  recepit,tum  qu/{ndo  propter  ah- 
dicatum  Crucigerortim  ordincm^^  defertam  Re- 
Ligionem  Rc/nanam  yton  foiiim  x  Pontijice  ,  fed 
adhujus  injii/icium  ah  Imperio  Romano  fnh  po- 
teDtiJitmo  Imperatore  Cjrolo^tnto  Excommw 
nicatus  ^profcriptHs  erat.  t^ulata^nen  pf£- 
cipue  Romana  fremehat  /;  indgnahitur  quod 
toiA  Boruf^ia  hac  rauone  ab  LccLcfia  abaltena- 


VITARVM.  i/Z^H'  11  L  317 
retur.  N ec  Sigifmundo  parfitra  fuiffct ,  fi  Ex- 
c ommunicationts  aliqnem  votenrcm  exccutorcm 
potuiffet  habere.  Hic^eniin  defderabatur: 
quod  tamen  is  fufquc  deque  itdit.  Et  quid 
cgo  de  regibtts  nofiris  dico  ,  citm  nefira  hdic  a- 
tas  ejufdem  magnammitatts  &  ^gregix  fidei 
in  Remptibiicam  iHnJlre  excmpltim  in  ipjo  Re- 
gni  Primate  habuent  ?  Fmt  is  lacobtts  re- 
hamkt  ,  {^JrchiepiJropm  Gnef^enffSy  ctdclm 
Romayim  Pontifex  Excommunicationu  ttLti?it 
intentaret ,  qtfod animidvert^.ret ,  eum  incon- 
ftlus  ptfblicis  majoyem  fnUitis  Patria  ,  quam 
fedis  RomanA  rejft6i'tm  hr.bere  :  Is  fc  adeh 
non  paffus  efi  a  propofuo  dimoveri ,  nt  Ponti- 
fici  potitss  refcripfent  ,  fe  fi pergeret  ei  Reipu- 
blica  nomine  mo^esiiam  exhtbere  ,  intenta- 
tttm  ftilmen  in  ipfumfetorf^rum.  ^o  reffioH- 
fo  iSltif  Pontifex  i^rchiepifcopfim  wiffum  fe~ 
cit  ,  ut  qui  noffe'-  hoc  ei  in  Pilonia  f  cilitts 
faciu  Cfuam  di&ft  fn.ffe.  Cujttfmrdi  L  bcrta- 
tis  Jfiritum ,  Ji  cx  'iLlttis  ftcceffii^tis  hodie^y 
fuh  hacinquam  ieftitica  animorum  diffi^^fitio" 
ne  aliquis  fthi  tijurpare  prtefumeret ,  ccquid  tn 
de  €0  fnturum  putas  ?  \^nnoni':e  quanto  c 
cytu  ad  Patres  irc  cogeretur  ?  Hac  tgitur  ma- 
JcuU  viriutis  exentpLa  qttottes  in  Majorltts 
noftris  confidero  ,  toties  admirAri  cogor  ,  CjU£ 
res  hodie  nojlratittrn  Pralatorum  antmos  ittt 
immutarit  ,  ttt  in  multo  Levioribus  cafihi/s  tan- 
tas  fibi  difficultates  imaginentur.  Dvm  in" 
terdum  Pcntificis  nefcio  qu£  Regalia  aLLegant, 
quA  invioLata  retineri  v^Lunt  ,  Jed  Rtgetn 
ita  Loqui  docent  :  Non  aliter  quam  fi  PoLonin 
jnm  duos  Reges  haheret ,  unum  Cracovt^ ,  aite- 
rum  Rom<£.Dftm  etiam  exterortim  offenfiones  fdt- 
piu^s  ultra  modttmexagneranf  Reique  publica  fe 
tam  dtfficiles prabent.  ^emadmodum  ]am  aLi- 
qtioties  in  deLtberationthtis  de  Mcidavia ,  VVa- 
Lachia  ^  tandem  etiam  T ra^fiyhania  fieri  vi- 
dimus.  ideoque  fic  taniem  exijiimo ,  eos  qtti  a 
Pontfficis  cffenfione  fibi  tantopere  metuunt  ^  fi- 
quidem  lefuiia  paufo  durius  tra&nri  deherent-, 
eo  ipfo fatis  demonjirare  ,  qu\m figide  ergx 
RempubL.  ajfe5lt  fi/it ,  ^  fttjficionem  de  fe  nof% 
exiguam  pr^here ,  quod  prtvata  cotnmoda  illis 
Patrist  faLute poliora fint.  c^ales fi  M/ijores  no- 
firi  fttiffent ,BoruJ?ia  ncbis  hodie  caren^um./^  in 
hunc  ufque  diem  ctnn  Crucigeris  coLluBtndum 
ejfet,  Sed  hanc  fcrt/puLofam  in  hoc  ordrnc  con- 
fcientiamnuLli  altj  >ci  hodiCy  quam  Iefuitic£y  de 
qua  dicitim  eji^dijpofitioni  dehemus' 

Vht  tamen  mirari  cogor-^quid hi^arneis hdc  i» 
parte  eatenus  ajliptdantur ,  tit  Pontificem  nuLld 
in  re  offendi  patiantur,  pojleritati  aliquando  rc- 
Jfiondefi  velint ,  fi  nempe  iLLa  ex  nqfirorum  tem- 
parum  hifiori^  Tefcifcat.Rempuh,  Finetampro- 
pter  irnvrokatas  quafdam  non  maximi  mowen- 
ti  cons-itttttiones^pro  Libertatis fu£  defer)fioneJe- 
fuitas  ex  dominio  fuo  univerfo  cxpuliffe  >  &  in- 
II    5  tenta- 


, ,  8  fdcinorthus  ^r.  I E  s  v  i  t  A  R  v  M .  Liher  l  \  [. 

tentAtcmpropterea  Vontificis  excommunicAtio-  vincias  tam  dfiriter  afpxerunt .  quo  de  e^amet 

ncM,uf^fue  ad  aperti  belU  penculum  contempfif-  flane  fum  perf»af(i^;ReJne  ^tgna  ccnfhitur.prd- 

fc:  Cion  tnterim  ^fajores  fur  in  Pohnia  libert/t-  pter  cjuam  etiam  imonimodi  aliquid  patiarnur^ 

tis  aLufnna  tam  mettiulofi fuerint?  Si publicdilibertatf,  fi  Kcgno  nihil  perict/li  ejl,  ft 

^od  ft  tttam  in  hifce  rebi^^  nos  ad  eum  privatormn  corpora^  i^^  fortunain  tuto  funt  ^  ec- 

modurn  a  Pontificis  arbitrio  patiemur  ffpendi-,  cfuid  tumuUuamur  ?  €ur  exterorttm  infidias  ^ 

Polonjrum  conditio  multo  deteriur.  adde  &  fer-  confpirationes  metutmtu  ?  Sin  vero  hxc  otnnn 

viLior  fuiuraertt^qukmipforum  Moicorum.qui  ueh>s  ita  imminent  -^ut  lefuitas  eorum  ,  finon 

tn  confiHjs  de  RepubLic.  nu/ia  alia  quam  ipfiM  principales  autores ,  periculofos  faltem  acioreSy 

Principts  Reiqtte publica  Rcgal ia  reJpeBant aut  prontotor£s,&  internuncios  noverimm.ut  omncs 

attendant.  prxfeferunt.ecquid  amplim  ciinBabimurf 
^■r^,,i      Ad  Hifpanum  quod attinet  ,  ego  non  vi-       y^d  alios  veto  ,  EvangeLicorum  prxfcrtim  ^^^^^j^ 

e^frj"  deoy  qu£  ei  jujla  offenfonis  caufa  a  nohis  pra-  Mintf  -os  ,  quodattinet  ,  //     eadem  tutbaf^  ?acis 

mitant!   heatur  ^  fmosnosira  Reipubin^  prorerum  no-  pacis  ty  oppuonatspuUicA  Libertatis  cidpacum 

Tolnnti  ■'     .  ■      ■  n    j  r  i  r      ■    I  ,  ,  ^     ,       '  PertHT- 

inhoc   Jlrarum  extgcntia  pro  vtriLi  Jludeamus  conjule-  lefuttis  hxrent ,  mL eqmdem  cauf/t  dicdm  ,  quo  b^itori. 

<t-  re/ttra  uLlnm  e]Ui pr&]udiciurn  ?  Cur  etiam  Re-  mintif  &  i/li    quicunque  crimini  huic  qnocun-  »»• 

]it?nuda       i/iifyy^  potentifimum  magis  ojfendat ,  quod  que  modo  affines  deprehe/iduntur ,  cum  eis  ex-  ^fafaf 

ms  lefuitas  e^pe//imus,  quam  nos  haBenus  of-  peiiantur.  In  Jujpicione  enim  turbata  Reipub.  ^""^ 

fendit^quodipfeeos-iUt  fibicommodos  tamindul-  neminem  quodcunqiie  vit£  gemis  tmripotefi-^  Zmdu: 

geMer  fovet  ^-^id f  vero  Rex  Hijpania ,  Rex  aut  eidem patrocinart  dcbet. 
PoLontA  audire  vclLet,[quodequidem  quo  minus       Sed  nunquid  heic  res  cum  re  aut  caufn  cum 

adLibitum  confequatur per  lefititas  nonjiabit)  caufa  conferrt  poterit  ?  Ouemnam  Ponttficem 

numad  cavendam  ejm  indignationem  hoc  ei  aut  Hifpanurn  MiniHri  i//i  tntra  aut  extra  Re-  geiicorS. 

coNcedendurn  ejjet  ?  Si  denique  eo  nos  demiferi-  gnum  habent ,  eui  hunc  agrum  arent  aut  ferant,  '^"^Xj» 

mus  ut  domi  nobis  fjihii  agere  aut  tentare  Li-  aut  ad  quem  eis  ,  rehtts  heic  perditis,perfugium  aditio. 

ceat ,  niji  quod  aurei  ve/leri  probetur ,  ecqttam  pateat  f^taLes  ctiam  in  auLa  ^  circa  RetpuhLi- 

Rempub.  in  PoLonia  hahituri  furnus?  ca  cLavum  iLLorum  partes  funt ,  aut  in  Aternum 

Veritm  heic  nonnuLLiadhuc  pergunt  excipere^  effe  ^oterunt  -i  Aut  quA  prddia  hiin  dctrimen- 

Etiam  domi  &C  intia  paiictes  mulios  offcn-  tum  nobilitatis  coemerunt.  quafve  immunita'es 

fum  iri.  Cui  aLiqui  adjiciunt ,  ft  Icfuitac  cxtra  injraudem  Retp.confecuti  funtfEt  qu/e  etiam  tL^ 

Regnum  profcribi  dcbeanc  ,  ciiam  aiios  &  lorumviresfunt.propterquas  Reipub.formidt- 
illos  pra^cipue  Evangclicorum  Miniftros  u-  hiLes  aut  faLtem fujpecii  effe  debeant  ?  jQuorum 
na  cxtcrrainandos,^f.  divitta  fere  omnes  in  lacera  (jr  detritautpLu- 

s^ibtu  K^dpriu6  quod  attinet  de  multorum  intra.  rimum  Reverenda.ut  nofiratesLoquuntur,^  Bi- 
fere  le-  ^omefitcos  partetcs  offenftoue ,  ego  primum  ne-  hLiorum  adde  fi  res  Lauta  tjl,  Augufiini  codict^ , 
exlZfto  feio ,  qutnam  iLLi  muLti  futuri  ftnt ,  quorum  of-  nudaq\  numerofa  fohole  con{tfiit  ?  ipfi  deniq\ 
ommum  Jenftonem  nohis  tam pertcuLofam  imaginari  de-   Evangelicorum  Minifiriannon  uniuf\'ujufqu^ 

7iftm'i  heamitsfi  prdfertim  reliqui  CLeri  fecuritati  ca.  pagani  Prafe^i  luperioritatern  agnof  erc  eidem- 
ftt.       veretur  ?  Cum  enim  heic  niL  aLtudquam  f alus    que  fe  fifiere  coguntur  ?  Co/Utio  iiaque  hxcpror- 

ReipuhLica.  ejufque  i»  Longum  propagatio  quxra-  fui  tnepta  adde  &  ridicuLa  efi. 
tur-,  nemo  hinc  tumultuandi  occafionem  habere       Sunt  fortafiis  ^  aLia  qu£  pro  I^fuitis  ab  il- 
potuerit ,  nifi  forte  fortunas  fuas  cum  lefuitis  i-    lorumfautoribu^  nohis  ohqci  poffent  yfedea  vix 
ta  conjunxerit ,  ut  cadentibui  i//is  ipfe  fiart^    majoris  rnomenti  erunt^quam  qud  hacienus  aL~ 
nequeat.Et  hi  vere  i/ii  funt^qui  eis  omnium  mo-   lata  funt. 

litionum  cr  confiLiorum  ^forte  etiam  conira  Re-       Ex  his  ergo.,quA  ha6ienu4  demonjlrata  funt 

gnumfunt  confcij :  Et  quamvis  verendum  fit ,  firmiter  tandem  concludo:  lis  qui  hoc  tempor^ 
eorum pLures  effeiquhn  expediat.,ne horum  offen -  Rempuh. resiitutamfanatam  ^  in poHerum  faL- 
fto pertnde  nohis  Afiimanda  efi.Cum  nemo  duhi-  vam  cupiuntfi ordine procedere.,fi Lahorum  fuo- 
let^quin  honorum^qui RempuhL.faLvam  cupiunty    rumfruclum  aLiquem  fihipolLiceri  voLunt-,  ante 

Multo  majorpars  in  omnihus  Regni partibiu  fu-  omnia  operam  effe  dandam^ut  lefuita  extra  Re 

tura  fit.  gnum  abigantur.fed  ita  ut  aba5i9s  obdito peJfuLo 

Sed  efio ,  ut  ijeicforte  aLiquid  nahis  moLefiia  reditu  prohtheant. 
fufiinendum  effet\num  propterea  Medictnam  re-       ExpuLfa  autem  fjr  expurgata  hac  acri  (-y  ar  F-xpul- 
fpuemus  ?  ^uti  purgatio  agroto  unquam  tarn  fe-    rodente  bile  ,  A/orhis  nofiratis  paroxjfmus  in 

Ltciter  cefitt  ,  ut  non  altquidex  i/lttts  operatione  genere  O"  pautatim  Lenietur ,  reliqua  partes  af  rn  qu»- 

terminum  fenjerit?  G^iodflefuUATMmexpuLfio-  fcia  ^  CLerw  pracipue^  JanabiLes  tra6labi-  %f^'g. 
»e  t/iosfatdes  tumuLtM  avertere  ^vrACavere^    liores  reddentur ,  poterttque  quod  Luxatum  efi.,  ramitu. 

poffemuSi^m  hafienitspLeraque  Europaas  Pro-  perocium  ,  citra  graviorts  altcuius Jymptomatis  » 

metum 


De  FdcmorihuSy&^c.  Iesvitarvm.    Lih.Wl,  3?^ 
metum  cutari  d'  reliituL  Deinde  in  fpecie  tjs  qui  nocentifiimum  quinque 

^andiu  vero  hic  Incendij  fsbrilis  fomes  in^  ex  lefuttis  exterminandum  cenfent  refpondeo: 
ifx  Reipublicdt  vtfera  retinehttur ,  nulU  nobU  N ec  caufam  nec  culpam  earum  rerum ,  quarum 
fatuti^  ^fecuritatu  fies  relinquitur.  mpdcurt-  I efuit£  inftmuUntur,  ita  partirl  feparari  pof 
que  enim  machinahtmut ,  qutbufcunqtte  emplaf-  fe  ,  ut  alter  altero  \mitius  aut  du/itu  tra5iandus 
matU  vulnera  li^are  &  ohducere  Budeamu^  ,  <?-  ftt.  Sic  enim  jam  o/lenfum  ejl ,  feaam  hanc  tam 
peri  &  oleum  nobis  pmbunt ,  malumque  in  hac  arEle  ister  Je  compaaam  ejf ,  totum  corpm  ^ 
corporis  Polontci  Cacochymia  ad  leviftmaw  cumhocomnta  ejin  Indtvidua  membra,  inha,- 
' quamque  occafionem  recrt^defcet.  Neque  enim  rumpr£cipue  rerumpraxi,  de  quihiis  nobis  ferm» 
lefuitA  ,  ut  CAtera  omniafanentttr ,  ad  Regni  eji^in  unum  confpirent.O'  adunum  fcopum  men^ 
FolontA  legumque  Polontcarum  fimilaritatem  in   te  &  corpore  ferantur. 

dtemum  reducentur ,  ut  illa  fub  hoc ,  qui  adhuc  In  una  itaque  eademque  culpa  omnes  acftia- 
qualitercunque  durant.ptu  probent.  Hter  h^rent:  differentia fi  qua  eji ,  in  ingeniofa- 

^,ti        idtoque  neeos  quidemaudiendoscenfeo^qui   rum  virtumfaLtem  in  aquditate  confijiU  ,  ut 
luUrU  Mt  res  mtnus  odiofa  ftt ,  non  univerfalem  purga-   quod  unus  ,  attt  alter  fecit ,  omnes  faaari  fue- 
purgutio  ^  .^^^^^  ^^^^^^^  inptuendam  ,  fed  per  partes   rint , fi vires  aut  occ  fio  non  defuiffent.  Nec  cre- 
STy-r  tantum  hilts  tflius  detramonem  &  imminutio-    dote  aadiviffc  quod  I  efuita  aiiqujs  a  trihulihm 
cundum       faciendam putant.  Verhi  gratia ,  funt  qui  fuis^  ob  quodcunqus  ettam  deteHandam  fa:inm^ 
ZTr^^it  eos  tanttim  extra  Regnum  propellendos  exijit-  puhlice  damnatm  aut  etiam  reprehenfm  (it.  In 
iue^i.  j^^^f  ^  ^iff  ^gl  clandefttnarum  machinationum   hoc  enimgenere  no.  vercanf.dummodo facinoris 
contraRegnum  cooperatores  aut  faltem  confcq   perpetratio  in  iHumfinem  dirigatur ,  quem  le- 
fuiffe  deprehcnduntur  ^  vel  quorum  fedittofus  fuitis  infpecie  propofitnm  cffe  osiendimu^.^uod 
fervorpublict pacipracipue periculofu^  cenfetur.   autem  de  nonnuUorum  fedtttofofervore  affertury 
Sunt  qui  hanc  lefuitifmt  diminuttonem  a  locis   tllud perfe  fpeciofum  eft,  ego  tamen  fic  extfiimo, 
inciptendam  fuaknt.Vt  nempe  ex primxrqs  Re^   lllos  nondum pejiimos  aut  eitam  Reip.periculo- 
gni  Vrbth'M  aut  uhicunq»e  ab  eis  Retpuhlica infi-   fifimos  effe,qui  Cracovi^.Pofnama  ^c.  ades  e-  lefuiu, 
gne  aliquod  penculum  metuendum  effet ,  remo-   xurunt ,  Cotmiteria  invadunt  .fepultorum  cor-  ^"^^**-' 
veantur.  Sunt  der.t^ue.quiputent ,  puhLicdfe-  porarefoffaimmaniterviolant.  Contra  hanc  e-  ^^J^^ 
curttati  fuffictenter  vrofpeBum  irifi  latts  Legsbus   nim  rabiem ,  Licet  in  hunc  ufque  diem  impunitx  fiJpmtt. 
in  artiiofes  carcetes  redtgantur.  H£c  igitur  con-   tnanferit ,  veL  tandem  remedium  aLiquod inve- 
ftlupaucts  dtfcutiamm.  vietur.  Sed  iLLa^potiusvttLpeculas  nobis  ohfer- 

De  his  primum  in  genere fic  dico :  Cum  qua-   vandas  cenfeo,quiper  Sudetas  montes  ALptumq\ 
cunque  lefuttarum  ojfer, fioneftve  eos  in  univet-  juga  hinc  inde  cornmeantes ,  exoticarum  artittm 
fum  expeliamm ,  five  audaciam  iliorum  ad  cer-  fpiritum ferunt  &perferunt.  Deniq;  remedium 
tarticu-  tam  quotam  refiringamus.PontificiA  indignatio-   hoc/t  tam bene  caderet,  ut  nocentifiimi  quifunty 
nis  invtdtam  nobis  ex  aquo  metuendam  ejfc^  :   exterminaretur^nos  tamen  faLtem  ad  temptu  re- 
lionu    quam  tamen  pUrique  omnium  maxime  caven-  levaret,  dummodo  reLevaret :  tam  diu  nimirum 
incom.        cenfent.  Hocfaltem  difcriminis  ertt ,  ut  fi  donec  his  alii  feptttpLo  pejores  fuhmitterentur. 
partem  aiiquam  lefuitifmi  intra  vifcera  retinu-   Num  vero  hocfatisjujium  operapretium  cenferi 
ertmfu ,  tanto  plu4  nobis  pericuLo  ab  eodem  Pon^   dehehit  ?  iLLttis  inquam  opera^quam  Reiptth  tan- 
tifice  futurum fit.Cum  igititr  cum  particulari  of-   tis  fumptibm^tanta  Nobiiitatis  dtfatigationz^y 
fenfione  tantundem  difictdtatis  ftfbeundumjit,   nec  ftne  noHro pericuLo praHare  conamtirf 
quantum  cum  totali  expurgatione ,  cur  non  hanc       ^i  vero  eos  ex  AuLa  dr  primariis  Regni  rr- 
ut  uttLtftmam  ^  certifimam  praferemu^  ?  Imo  hihtfs  expeLLendos  fuadentMLi  qui<Lem  aL/quanto 
N  B.    hanc  ege  tibi  ceu  Maximam prAfcribo :  Icfuiras  fortitis  confuLere  videntur ,  fed non  muLto pLus 
facilius  ex  Regno  cxpulfum  ,  qu^mintra   quamprtoresprojiciunt.  Videntur  quidemcert£ 
Rcgnum  inordinem  rcdadum  iri.  Meipuk  partes  nonnihiLfubLevari ,  videnture- 

Dico  ampLif*t.,  eos  vehementer  errare.qui  jpe-  ttam  lefuitts  pr^cipua  nocendi  occafiones  eadem 
rant,  Biitm  hanc  Ha  caute  poffe  moveri ,  ut  non  tatione pr&cidi,Egoquejam  dudum  ita perfuafm 
protinus  ^xtrdefat  &  exafperetur ,  ut  non  g-  fum^  nullumgravius  in  Rempuh.peccatumano- 
mne s  vtndi6is.  occaficnes  fiudiofi/ime  conquifi-  his  commiffum  effe  ,  quam  qttod  lefuitis  in  hi  - 
turiftnt ,  quodcuriqneforte  ad  tempus ,  proptet  fce  Regni  artihus  ad  ex^ediendas  fuas  machi- 
prdfentem  necejsifatem  fimuLeni.^<e  occafiones  nas  tantttm  fpatii  concejiimus.  Id  quod  for- 
ingenijs  ifiis  intra  &  extra  Regnum  nitnquam  te  tum  demum  fenfuri  fumus  ,  fi  aiiqutdfor- 
itiuiti-  defutura  funt.  c^uod fi  ergo^refumptis  aiiquan-  tafis pericuLa  meridie  ^  oceidente  nobis  ingrue- 
rum  »-       animis     vinbus    dcnuo  aiiquid  6^  forte  ret. 

*^IZZ  periculoftui  quiddiimmolitintut  ,  quidtum  fa-       Heic  idmen  admirari  cogor  ,  quihtss  ratio-  Secundi 
fitlj^*.    ^0  0ftis  erit  ?  Tium  quotanms  in  lefuita-   nihtu  conftiii  huius  autores  ducantur^  quodin  "^jlj^* 
rttmgtatiamGenetaiemRoJeofch  ceifhtabtmt^l  KeipubLicx  cutatione  fotiottm  Vrhium  quam  diutes. 

equejiris 


3io  I>e  Facmorihm ,  ^^c.  I  E  s  v  i  T  a  R  v  m  .    Liher  1 1 1. 

eefuejlrii  Ordtnis  ,  ipfiufcjue  adeo  Cleri  refie-    dicis^  Ego^  fateor  h^c  ]ujld  ejfe  i»  ForepoUttca 
fium  hnbeant  ?  Eos  itaque  libe»ter  interroga-    coercendA  Ubidinis  media ,  quantumvis  ha6le- 
rern  ,  quid  ^utent  [ingularis  auxiltf  ad  liem-    nm  ferilla  non  pro  fpe  frfifecerimus. 
fubl.  rediturum  ,  fi  primaria  Regni  civitates       Veriim  heic  vlterim  qusrere  cogor  ,  Eccui  lejuUi- 
exonerentur  ,  <^  ptfiis  hac  interim  libere   hu)tumodi  legum  ^  confiitutionum ,  fi  qu&  fa-  -fl^fi' 
in  Nobilitatem  graffetur  ?  fiicque  peregrinif-   ^Ia  erunt  ,  executionem  commendaturi fiimm  l  a^^eps 
mo  butc  liceat  reliqui  Cleri  animos  cmtinen-    Ordujariis  iocorum  ,  refipondebis.Egovero  a- 
ter  foliicitare  ^  in  tranfiverfitm  agere  f  Ec-  gnofico  ad  ipfos  munm  hoc  ex  Regni  legibm  fpe-  atjlodU 
quam  illi  titm  rebm  nofirts  jpem  featritatisfa-    Bare  ;  fed  quid fi  iffi  tam  odiofam  Provmciam 
ciuntftii  ergoin  eo  periculose  fJluntur.,quod  e-    recipere  nolint ,  aut  excommunicationis  Ponti- 
xifiimant^7rtalumlefiuiticumintraVrhium  didi-  ficix  metu  non  aufint  ?  Veruntamen  fiive  reci- 
ficia,  itacontirieri,  ut  ibidem  tantumaut  faltem  fiant fiive  rcpudient ,  ne  fiic  quidem  Reipub  fie-^ 
potifiitmtim  ReipublicA  noceat  :  citm  hjcc  pri-   curitatiprofpicietur  :  Primum  enim  antiqua  il- 
mum  ipfiim  '^utd^  ut  ofienjum  efi ,  deinde  pu-   la  difciplina  feveritas  apud  nos  hodie  muUum 
bitca  animorum  pefiisfit ,  a  qua  Nobilitati  &    remtfit^qua  apud  Roman.  olim  parentes  deiibc- 
Clero  &  per  hos  demurn  Reip.prAcipue  metuen-   ris ,  fiforte  in  RempubL.peccaffent.,  Jupplicia  fiu- 
dum  fiit.  ■  mebant.  Verendumque  propterea  erit  neopti- 

^iin  immo  ,  dum  lefuitas  in  univerfium    mo  cuique  ex  hoc  ordine  ,  ^  qui  alias  in  Rem- 
extra  Regnum  propellendos  fiuadeo  ,  in  eo  Cle-  pub.  rc£le  affieiim  ejl^  illudin  hac  cufiodia  vel 
ri  Polonici  quam  maximum  rejjecium  habeo  y   imprudenti  accidat  ,  quod  Virille  Dei  Reg. 
cujm  exccffm  non  aliter^  quam  bilis  hujmfer-    20.  in  hifioria  Achabi  fiibi  evenifife  fingit ,  vt 
ventis  fiubtraciione  corrigi  poffe  exiftimo.  Ex    dum  ipfe  alqs  rebus  intentm  efi  ,  captivus, 
Clerum  his  ergo  itcrum  perjjicitur  ne  hujm  quidemcon-   cujus  cajiodtamjitfceperat  atifugent.Deindeex-  icMti. 
pr^cipui  jiiij  gi^^^  iffi^y  ^os  effiecium Jperandum  efje^  quo  perientia  tefiatur ,  Ordtnarios  Locorum  ha6ienus  ("r!v'r7 
%nt'ex.  ^tibis  ad  res  nofiras  componendas     firmandas   magis  lefuttis  parere    obnoxios  ejfie.qukrn  quod  iumum  ^ 
feUendi.  opui  cfi .  hitUoru  aucioritatem  aut  juri(di6iionem  muLcii  ^'^.f'^^'^' 

Rcftant  ij  qui  lejuitoi  non  fioLiim  ex  Au-   curent.  ^utnimmo  hipro  Epijcoporum p^dago^  ^  '  ' 
La  removendas  ^  ex  Vrbibus  expellendos  yjed  gis fe gerunt.quos  etiam.,vt  AuL£  Rom.CorycsiOs., 
etiam  Latis  Legibm  intra  Monachorum  ciauftra   metuere  ^  obfiervare  coguntur  ^atem  ergo  co- 
redigendos    Ordinariorum  jurifidi^iionijooc  e-   ercitionem  ab  ijs  expcBare poten/Mt$? 
ntm  a  nonntillis  additur.,fiubijciendos  conjulunt.  Tertio fiic  dtco.quodctinq^ de  his  omnibus  fiat^  ^lrlu^ 

Videntur  &  hi  aiiquanto  Longim  progredi,  Nos  tamen  contragcnte  hanc  Legtb.  nofiris  nihil  quam 
quibmego  advitandam  ma)orefn  invidtamo-  profie^uros.iinquome experietiatpfiajamerudiit.  ''ffj^'"* 
mnino parendum fiuaderem fii  uLLa fiaLtem confiiLio   Qutdenimf  Confcrdcratio  piiblica  anno  Lex  nu^aie.. 
j-g^ii^  huic Jpes  JuheJJet.  Sed  hanc  Jequentia  mihi  in  u-   ejt.annon  Consiitutie  eH.annon  Polonorti  ius  efi^ 
co%j:itj   niverfumpracidunt ,  Primum  lejuitas  ita  ani-  puhLicis  Regis  ^  Nobiiitatis  iuramentis  fancitu  "^"'^ 
lu^ e^s''  ^''■^o^  ^fif^  ^^'"'^  novi,  ut  omnia potim moturi.,  0-   (jr  confirmatu^.Sed quid perhanc eande hacienus 
a>ii Jpc-  mnia  turhaturi fimt.quam  ut JpLendoris  (jr  exifii-   contra  hanc pefiem  PoLittcam proficimus^  Annon 
randtif.  ^^f^onu  i/Hmy  qua  ipjorum  ordo  halienm  Jupra   rabies  ifia  per  hoc  efficacifitmu  {  fic  quidcm  Ma- 
reiiquos  ReLigiofiorum  ordinesyipjumque  CLerum  jortbus  nofirts  videbatur]remediitirritata potiiiS 
univerjum  eminet.vei  minimam  jaciuram  jub-   efi  quarn  cohibita^.^uam  petidanti  iinguafiiLoq\ 
eant.  Icfiuita  autem fi  ex  Aula  excLudattir  ^fit  in   Stjrico  Livor  ijie  hocJaLutare  inHituttim  incefiity 
verfiando  Reip.  cLavo  non  omnihm  aLijs  pr^poL-   deridet  ^  exjibiiat?  T tm  Laxii  &  motlt  captfirit 
leat.fii  a publico  ita  arceatur.ut  cLaufiro  inclufmy   Damon  tfie  tam  impatienterfert,  qua  igitur  ra- 
aiium  quam  proprium  miLiti/c  fiua  Ducem  fiupe-   ttone  arciius  duriiifive  quiddamfieret  ?  Cumque 
rtorem  agnoficere  cegaturfit  denique  omnium  ar-   hoc  ifii  confiitutioni  fiaciant ,  per  qua  lefiutifimus 
canorum  expLorandorum  occafiio  ei  adimatur ,  a,  proprte  non  laditur ,  ecquid  de  tllis fiet ,  quas  in 
fiummo  ad  injima  fibi  redaBm  videhitur.,  ut  qui  fiuarn  perniciem fiacias  recordahuntur. 
jam  «il  ampiim  quam  vutgarts  Monachm  Jutu-        Et  qutd  tandem  lefuitis  nos  proficriherc-j 
rni fiit.  G^uod  dedecm  Gens  tfia  non  mitiori  indi-   tentahimus ,  ciim  fiuis  ipfimet  conjlitutionibusy 
gnationts  afife^u  averfatur ,  quam  finobis  aLi-    qu£  contra  hanc ,  de  qua  conquerimur  ,  intcm- 
'  quts  Tiegntque  dtgnitarim  fubdito  in  abjecitfiii-  pertem  ad  Jpeciem  inter  ipjosmet  Lata fiunt.,  non 
ma pU  bis  cenfium  detrudatur.CoeLurn'  itaque po-  pareant?  Annon  enim  Juperioris  fecuLi  9  5.  lejai- 
tim  rtiere patienttir^quam  vt  hanc  in fie  ignomi-   tarum  Juperiores  ciirn  animaduerterint^Res  Gal- 
niamadmittant.  licas  Juorum  pottfitmttm  ficeLere  jam  ferme_j 

Eiio  tamcn  vt  heic  eos  patientiores  efifenda-  perdita^ ,  coaBo  Romm  gencrali  totius  Ordinis  statuti 
mm,quam  ego fperem.c^Aro  igitur fecundo loco,  cenventu fiatuto Janxerunt :  Patrcs  focictatis  conven' 
qtiibm  vinculis  eos  confiriciuri fiimm?Certis  Le-  lefu  ,  eum  omuibus  qui  ordini  illi  afcri-  ^^/Jj^ 
gibiit^inqities,pubLiiif(^  confitttttionibM.  Beni^  pti  funt,  a  caufis,  U  ncgotiis  fcculaiibus  in 

univcr- 


to  etum 


recidi 
'uetm 


De  Facmonhs ,  c!^c.  Iesvitarvm.  Lti?er  114  32- 1 

univerfum  abftincre  deberc  ,  &c.  Huic   C€ret&  obUteraretur. 

igitur  decreto  eccjuomodo  haclentts  inter  nos  Tertio  ft  qttid  fupercfl  ,  ut  omnino  fttper-  Miiui 
faruerunt^.  futitrumputo  ,  publica  ex  eo  Nofocomia  infii-  ^«'f"- 

Sic  igitur  tandem  contra  hos  etiam  con-   tuantur  in  eornm  ufum  ,  efui  in  bellis  fc  pro 
c/udo  ,  confultius  effe ,  »/  tam  fera  Besiiapror-    Repuh.flrenue  geffcrunt ,  &  vei  vtdnerihiu  de~  .mi». 
fus  abdiceiur^  qiLi.rn  ut  CavC/e  tntra  domum  in-   hilitatt  funt,  vd  per  Atatem  rmlitia  l.ibores  non 
clufa ,  cum perpetua folicttudmis  cruciatu  cufio-   amplim  perferre  pojfunt ,  d         hac  militaris 
Matur-  vinutis  tjuafi  (^fyla  conflituantur ,  ubi  bene- 

Morki       iffxi  autem,  lefuitof  non  folum  expellendos^   meritoritm  &  emeritorum  ilU  non  turpts  fene- 
i'a  tol-  fi'^ etiam  contra  rediturn  omnia  dtligenter pr£'  £lus  honejlc  &  liberaliter  fuflentetur.  Citjtu 
lendn    cavendaejfe.  Nequeentmexpulfiquiefcent,uf  fan^iprni  (h- utilipmi  lnfii'uti  exempla  in 
non  omnem  lapidem  moveant^  quo  ipfis  redirz.^  V rhthu^  Belgicis  me  vidcre.  mewini  ,  cujus  e- 
liceat ,  utfic  hanc  veJii  lefuitica  injeciamma-   tiam  Jpecimen  nohis  prAuit  laudatijitmx  me-^ 
culam  vtciftm  eluant.  De  quo  nos  Gallia  ad-   morix  R.  Stephanus ,  quando  VVarfavidi  hujuf- 
rnonere  debet  ,  in  cujtti  k^uU  lefuitarum,  modi pro  dchilitatis  militibus  Xenodochium  in- 
tiaittr.   ^f^utiftfn  praciiCA  tantum  potuerunt ,  ut  cum   Hituit  (jr  dotavit.  A  cuim  tamen praclata  ^pla- 
excttfi  Dentis  in  ore  regio  lacuna  refarciri   n^e  regiavoluntate  c;  intentione  nimis  cito  re- 
nunquam  poffet ,  lefuit^  tamen  ,  reclamanti-  ceffum. 

bi44ParUmentu(^obnitenteprudentifimequo-  Nec  ego  video  ,  quomodo  lefuitarumbo- 
que  non  folur»  reUitutifint  :  fcd  etiam  Pyramis  na  vel  fan^iitts  vel  uttlim  colloc^ri  queant : 
iUayperpetrAtifcelertSAiernaindexfueritdemo-  Ita  niminim  ut  qujt  femcl  fqs  ufihm  defiina' 
lita.  ta  funt ,  jjjdem  maneant.,(^  tpfias  interim  No- 

'jefuiti  autcm  inter  nos  hac  fortaf^is  ratione  0-   hilitatis  damnum quod  a  lefttitts  lefuitarurn- 

corum  mnium  re6iifiime  pracavehttur  :  Si  primum  que  artibus  je  accepiffe  queritur.aliquo  modo  re- 
jjj^en-  y^^j^  illorum  immohilia  in  alios  uftts  ad  pu-  jarciatur,^  fic  Reip.commodis  utrohique  optinie 
hltcam  Regni  ,  praciptie  tamen  nohilitatis  ,  cui  confulatur. 

major  illorum  pars  detracia  efi  ,  utilitatem       Fafia  ad  eum  modum  honortm  leftiitico  stAtmk 
convertantur.  ^od  fic  commodifime fiet :  Si   rum  diffenfatione  per  peculiare  fiatutum  fuh  "^-J^/g^ 
boait  literts  conjultum  cupitnus ,  quarum  vide-    infamia  aut  alia  aliqua  fevera  pcena  interdi-  revo- 
licet  inieritum  pUrtquefihi  per  lefuitarumex-   cipojfet:  Ne  quis  primumde  revocandis  attt '^'''^'^" 
pulftonem  tmaginantur  ,  detur  opera, ,  0/  ex  ijf-    ndmittendis  lejuitis  ullo  tempore  ptthltce  aut 
dem  Cracovienfi  \^cademi£  de  viris  boniSi  do-  privatim  mentionem  facere  aufit.Neve  deinceps 
ciis  fjy  in  omni  difciplinarum  genere  probe   uHaex  Regnojuventus,nobilispr£fertim-,acU' 
verfatis  extra  ordincm  projpiciatur  :  t^ut  ft  jusfalutari  inflitutione  PatriA  falus  pendet ,  ad 
ita  pUcet  ,  prdter  hanc  alia  intra  Regnum   lefuttas  extra  Regfium  fe  conferat ,  qfdemque^ 
K^cademia  inftituatur.    Deinde  alihi  in  Re-  fe  dijfonendam  committat.Ne  dumdomiin  ex- 
gno  fcholA  hinc  inde  aperiantur  >,  in  quihtts  purgando  lefuitarum  fermento  laboramus.iUud 
aon  foltim  eruditis  Prdceptorihm  honefia  fii-   ab  extra  nobis  nihil  taU  ftifilcantibus  ^bre- 
fendia  coniiituitntur  :  fed  etiam  pauperihus  pat. 

Scholaflicis ijs  nempe  qui  ingenijs  vaUnt,fed  Tandem  opi^for  diligenter provideri  oportere ,  Typo. 
propter  fortun&  tenuitatem  liierarum  fiudia  ne per  Ojficinas  Tjpographicas  talia  in  piwlicum 
commode  profequi  nequeunt  ,  de  viciu  &  fn-  jpargantur  ,  qu&prxjenti  Reiptth.  (iatui  (^Re-^f^^^^f^^ 
Hentationeprovidealur.  ldquetantoma\ori  cu-  gni  hujus  libertati  quocunque  rnodo  adverfan-  (^"^- 
ra,,  quod  ex  N^bilitate  etiam  ommbus  tempori^  tur.Qualia  njmirum  illa  ha£ienus  fuerunt ,  qtid. 
htti  inveniantur ^qui  hujufmodi  siudioru»*  ftth-  lefuita  adkuc  fub  modernte.  RegiA  CMajeftatis 
fidtjs  opui  habent.  Et  h^cego  disiriciuum  in  Re-  Regno^Cracovitx,  ^  alihi  conira  confoedcranonem 
gno  ceu  publica  Gjmnafta  ejje  veltem :  ^orum  puhlicam  in  vidgus  ediderunt.  T dia  inquam 
cura  ^infpcciiocertis  ex  Nobilitate  utnufque  qudperipforum  )ugulum  reditttra  fniffent  ,  ft 
ordinis  viris  q-  qudificatis  perfonis  commenda-  Legum  puhlicarum  is  vtgor  ,  ea  ohfervantta 
ri pojfet.  Hoc  fi  fieret,Iuventuti  nofir^y  qufiin  in  Polonia  effet ,  qualis  in  bene  confiitttta  Re- 
jpemhonorum  Cr  ad  Eeiptth.minifieria  educar  pt*b.  effe debet.  Vhitamen  vafricies  tfiahoc in- 
tur ,  cum ptetaie  &  hoxi^  literis  Patrix  Legum-  fuper  doU  utplurimam  ufa  efl->ut  hujufrnadi  pe- 
qu£  patrmum  ^  nvereniia  a  teneris  im-  fiiUntia  fcripta  fub  alienis ,  certorum  nimirum 
pUntaretur-iifs-P.eipuhl.de  viris  idoneis  ad  Prdatorum.nominibusemiferint  tVti^imirttfn 
eum  modum  profpiceretnr  ,  ut  eidem  ah  extero-  hac  ratione  univerfum  Clerum  in  invidid pu- 
rum  fa6iionibiis  r^f  -ij s .minti6 pe/icttli  effet.  hlictz  co»(ortiumpertraherent-i(^  difperfoin^U" 
lefuitarum  etiam  cxptilforum  deftderiHm  fi  resfactnore  ejus  vindicatianfim  Reipuhi.  dtfftci' 
quod  erit ,  intra  p^coi  annos  porftu  evanef-  lioremfacerent' 

ff  Oratici 


311  -Of  FdcinoYihus  :^(!^C.  Ie 

Oratio  Equitis  Poloni  contrA 
Iesvitas. 

„  T  Trr  ethm  referenda  ejl  okktio  Equi- 
„  JLi^^  PtiUni  ,  ^  qntdem  Ponitficu  Reli- 
j^gh»'^  ,  qtam  habuit  in  freejuentijsimoproce- 
Folonu  Conventit^  in  qua  [tmilitet  dete- 
^.guntttr  /j  narrantitr  lefuitartm  artes  ,  doli  , 
i^  frattdesMnpeflura^  ^  multa  nefarta  facinora, 
„  non  foltim  in  Volonia.fed ttiam  in  al^s  Regnis 
j,  ac  Provincijs  ab  ipftspatrata.  Inter  alia  fic  in- 
5,  cjutt:  Ego  Rom.  Ecclcfiar  propcmodum  a- 
„  lumnus ,  dico  hanc  unam  Monachorura 
„  fdmiliam  ,  c\mx  a  Icfii  Saivatorc  nomcn 
„  habcc ,  ad  pcrnicicm  multariim  Rcrum- 
„  publicarura  cfTc  inftitutam.  Magna  fpc 
-i,  ingrcdior  in  rcHquum  Orationis  mcac 
„  ciirfum ,  quia  jam  pcriculofinimum  iftum 
„  fcopulum  vobis  taecntibus  fum  praster 
„  vcdus.  Quid  igitur  caufae  cft  ?  ut  ita  fcn- 
„  tiamdc  iftis  hominibus,quorum  admira- 
„  bilis  piecasjfingularis  qu^daminomni  di- 
„  fciplinarum  gcncrc  fcientia,a  muhis  com- 
„  mendatur,  &  qui  primo  loco  ,  ordinc  & 
„  authoritate  digni  funt  habiti  ?  quafnam 
j,  rationcs  'adfcram  iftius  tanti  criminis? 
„  perarduum  mihi  crit  deraonftrarc.  Quo 
j,  mc  vertam  ?  atit  quos  teftcs  producam  ? 
„  Sunt  homincsEcclcfiafticiordinis  honc- 
„  ftiffimi,  atqucornatifT.  laniaamicitia  & 
„  tanta  neccflicudinc  cum  ifto  ordinc  Ic- 
„  ruicico  conjundijUt  eciam  boni  viri  non 
„  cffencplurimum  momcnci  camcn  habcrc 
„  dcbercc  illorum  Oracio  concra  Icfuicas,i- 
ca  auccm  boni  Catholici  fanc ,  ut  ctiamfi 
„  inimiciflimi  cffcnt  Iefuitis,carae  iiiis  crc- 
„  di  oporccrccQuid  igitur  ifti  dicunt?Sunt 
„haecvobis  nova  &  mopinata  Scnatores 
„  AmphflimiPnum primijm  iftaerimina  au- 
,,  rcs  vcftra:  aecipiuntf^Nonno  folctis  intcr- 
„  cffe  concionibus ,  in  quibus  aftirmare  fo- 
„  lcnt  coftantcr  &  graviccr,ca  vocc  &  mo- 
„  tu  corporisjca  gravitate  &  conftantia  viri 
„  dodiftirai  noftri  Theoiogi ,  Icfuitas  cara 
„  peftcmclTcquxanimadvcrti  non  polfit, 
„  antequara  totum  Rcipublica?  corpus  in- 
„  flammct:  corura  morcs,  geftus,  habitura, 
„  oculorum  conformationcm ,  oris  &  vul- 
„  tus  modcrationem,ad  rcs  a  majoribus  no- 
3,  ftris  bcne  invcntas ,  atquc  inftitutas  ad  il- 
„  las,  inquara,  rcs  omncs,  pcr  raanus  nobis 
„rraditas,  dcbilitandas,  atque  cvcrtcndas 
,,hunc  Monachorum  ordinem  corapara- 
„  tum  cffc.Novum  iftud  cft  Senatorcs.^^non 
„  his  vocibus,non  his  cxclamationibus  re- 
jjfonuitpriraariumTcrapIuraLublincnfc? 
„  n»  funimum  ctiam  tcmplum  Cracovion- 


;viTARVM.  Liher  II 1. 
„  fc  plcnum  arquc  rcfcrtum  his  lefuira- 
„  rura  ornamcntis  atquc  tcftimoniis  ,  ad 
„  perpctuara  &  loci ,  &  temporis ,  ho- 
„  miiiis  mcraoriam  ?  Non  fuit  hoc  ,  in- 
„  quam  ,  in  iftis  Tcrapiis  ^ccantatum  ? 
„Tcftes  funt  viri  Senatorii  :  ma^na  au- 
„  thoritate  ,  confilio  ,  prudentia  ornati, 
„  &  caitcris  ornamcntis  honoris ,  inirf^nn, 
„  induftria:clariflimi  ,  qui  hoc  affiimanr. 
,)  Q^id  dicam  dc  illuftri  Epifcopo  Craco- 
„  vicnfi  ?  qucra  honoris  &  amplitudinis 
„  caufa  nomino  .•  cujus  ca  cftxtas,  pru- 
„  dcntia  »  authoritas  ,  eruditio  ,  huma- 
„nitas  ,  judicium  ,  conftantia  ,  ingenii 
„  acumen  ,  uc  ad  ejus  orationem  jura- 
„  raentura  vcftrura  adhibcrc  poffitis.  Quid 
„igitur  isdicit  f  affirmavit  conftanter& 
„gravitcr  ;  vocc  &vu!tuad  rciindigni- 
„tatcra  compofito  ,  iftam  novam  non 
„  antc  multos  annos  invcncam  Monacho- 
„rum  familiam,  quse  lefu  Salvatoris  no- 
„minc  ornata  cft  ,  ad  Ecclcfia:  Roman. 
„dogmata  cvcrtcnda  comparatam  cfTc, 
„  &  ad  cxcitanda  feditionum  inccndia, 
„  ad  cvertcndos  Rcipub.  noftra:  bonos  & 
„omnium  comprobationc  inftitutos  mo- 
„  rcs.  lohannes  verv  ZomoifciM  Regni  Can-  ^o"*- 
„  celUrim  ,  ^  exercituum  fuinmue  impera- 
„  tor:  cujui  prudentiam  ,  rei  militarts  fcien- 
„  tiam  ,  virtuiem  ,  attthoritatem  ,  felicita- 
>,  tem  ,  fortitudtnem  omnis  femper  mirabi- 
„  tur  Atas  ,  affirmavit  vere  ^  fapienter , 
„  nt  omnia  f^pe  dicere  folet  ,  iriis  facerdoti- 
„  htu  in  Tem^tts  cjr  fttggejlis  locttm  aliquem 
„  comedendttm  cffe  ut  vero  ex  monaUer^s 
„  Templis  ad  Reipubl.  negotia  gerenda  ac- 
„  cedant  ,  hoc  nitllo  paBo  ferri  oportere^. 
„  Quid  cgo  nunc  producam  Doaorem  Pi- 
„  cum,  civem  Gracovicnfem  ,  &:  virum  Sc- 
„  natorium  :  qucm  vcre  Phiiofophum  fub- 
„  tiliflimum,&:  Mcdicum  cxorcitatilJjmum 
„  poflumus  appellarc  ,  incujus  vita  extat 
„  iraago  antiqua?  virtutis :  cujus  oratio  cx- 
„  eraplum  cfteopiofx  loqucntls  fapicntic^: 
„  isccrre  ita  dc  lefultis  judicat  ,  ut  fxpe 
„affirmct ,  peffime  cum  patria  noftra  a- 
„  dura  clTe ,  qua:  iftos  non  jara  dudum  c- 
„jcGcrit.  quid  cgo  vobis  nunc  adferam 
„voccs  fingulorum  hominura  ?  quid  pro- 
„  ducara  in  mcdiura  querimonias  carum 
„  viduarum  ,  qu;E  non  prius  iftorum  falva- 
„  torum  artes  dcprchenderc  potucrunt,an- 
„  tequam  doraos  fuas  fpoliatas  aniraadvcr- 
„  tcrcnt,  omnibus  vafis  argcntcis,  omnibos 
„  ornamentis  aurcs  ,  in  quibus  aliqua  ars, 
„  aut  prctium  itafingulare  exiftcrct,ut  pof- 
„  fct  corum  cgpiditatcm  inGcnderc.O  trm- 
„ pora,  6  morcs,  ha:c  jam  agitantur  in  foro, 
iadantur' 


De  Facinorihus 'i  c>'r.  Ie 
iadaatur  in  Palatiis ,  recitantur  in  omni- 
„  biis  locis,daranantur  in  Tcmplis,  in  con* 
„  Ipcau  Trinitatis  .•  ante  imaginem  Chii- 
„  rti,omnium  randarum  atquc  fandorum, 
„  hxc  dcclaroantur,ad  commovcndos  fan- 
„  dos  atque  fandas  ifta  fxpe  &  multiim  , 
„vchcmcnter  &  graviicr  ,  copiose  5£or- 
„nateab  illis  cxponuntur ,  qui  Religioni- 
„  bus  fandorum  atque  fandarum  prx- 
„  funt  ;  &:  a  vobis  ifta  ignorantur  ?  Vc- 
„  rum  utiliffimi  funt  proptcr  Scholasrmul- 
„  tos  jam  ludos  litcrarios  apcrucruni:  ma- 
„  gno  motu  fit  concurfus  juvcntutis ,  ma- 
„gna  nobilium  pars  ,  caquc  fere  prac- 
^  cipua  ,  ab  illis  erudiri  fuos  filios  cu- 
pit,  proptcr  magnam  dodrioa:  ,  fidci, 
„gfavitatis  ,  conftantia?  cxiftimationem, 
„&  propier  iingularcm  quandam  docen- 
„  di  rationcm  Eodcm  acccdit  ,  ut  nul- 
„Iis  pixraiis  laborum  propofitis  ,  magnos 
„ramen  laborcs  fuTcipiant  ,  &  fuftincant. 
„Hcu  me  miferum  :  cur  cgo  vos  ,  quos 
„  femper  laudavi  ,  cogor  rcprchcndcre  ? 
„Non  videiis ,  non  inteliigiiis  Scnatorcs  ? 
„  ha?c  omnia  ad  pertuibandam  quictcm 
„  pettinerc  ?  nonne  animadvertitis  pluri- 
„  mas  Scholas  ab  illis  jam  dillipatas  c(fc  ? 
„  unam  Scholam  ccjcberrimam  Cracx)- 
„  vienTcm,  viris  dodifTimis  in  omni  di- 
„  fciplmarum  gcncre  ornatiffimam  ,  jam 
„  fohtudinc  foedam  atque  fqualidam,nul- 
„  la  antiqua  ornamenta  reiincrc  ?  Habuic 
„  Polonia  antc  iftos  lefuiticos  Monachos , 
„habuit  viros  cruditiffimos ,  oratores  ve- 
„  hcmcntiffimoSjPhilofophos  acutiffimos, 
„  lurcconfultos  prudentilfimos  ,  Thco- 
„  logos  omni  dicendi  gravitate  ,  copia 
„  aiquc  ornaiu  mftrudifiimos ,  habuit  no- 
„  ftra  patria  Scholas ,  ex  quibus  ,  tanquam 
„cx  equo  Trojano  ,  prodicrunt  plurimi 
„dodiflimi  viri :  Vna  Academia  Craco- 
„  vicnfis  quatuor  millia  litteratorum  ju- 
„  vcnum  nu-merabat.  Prodibant  cx  illa 
„  Schola  illi  viri ,  quornm  ingcnium  ,  pru- 
„dcntiam,  authoritatcm  ifta  adhuc  mi- 
„  ratur  aeras.  lam  prope  vigcfimus  annus 
„  eft ,  uc  lcfuitas  iftos  in  Rcgno  noftro  vi- 
„dcmus  ,  qui  ita  Scholas  fuas  inftituunt , 
„  ut  omncm  induftna^ ,  diligentia:  laudem 
„  aliis  cripcrc  cupiant/  Sacpe  admodum  lu- 
„  dos  Comoediarum,  Tragcediarum,  omni 
„  fplcndorc,copia  &  ornatu  inftrudos,  cx- 
„  hibcnt:  in  quibus  ludis  fummam  laudcm 
„  &  uiilitatem  pofitam  efTc  cxiftiraant :  & 
„  hac  propcmodum  una  artc  multos  difei- 
„  pulosad  fc  pcrtrahunr:tamcn  nequc  intcr 
„  iftos  tam  prarclaros  Magiftros;ncqi  inter 
„difcipulosvidemusillos,qui  poffinc  aii- 


sviTARVM.  Liher  111.  3^5 

quo  gcncrc  cruditionis  cum  illis  antiquis 
noftr^Schola:  Magiftris  &  Dodoribus 
contedcrc.  Habuimus  illofccuto  Lucara 
concionatorcm,  cujus  ea  diccndi  vis  fuitj 
utquamcunqiin  paricm  voluiffetjanimos 
hominum  fledcrc  faciie  potuciir.  Crcdo 
adhue  vos  mcmoriam  rctincrc  illius  con- 
cionatoris,quem  Leopohram  noflifi  Polo- 
ni  appcllabat.-crat  illc  homo  ea  moru  clc- 
gantia,&:  humanitate,ut  femper  audiioiu 
fuorum  animis  arquc  auribus  noua  quan- 
dam  voluptatem  adferrct,co  ingcnii  acu- 
mincjca  dodrina,ut  ftmper  orationis  fug 
fubtiljtate  rcdderct  dodiores  fuos  audi- 
torcs.Quanta:,&  quam  multa;  laudes  dc- 
bentur  Hofio  Cardinali ,  Cromero  Var- 
mienfi  Epifcopo  Orichovio^Fncio.? 

Hic  mc  inccndit  qujcdam  cupiditas,  ut 
dc  iftis  viris  paulo  copiofius  diffcram.Scd 
mctuo  ,  nc  cx  comcmorationc  illoiii  vir- 
tutum  6i  cruditionis  rccrudcfcant  vcftra 
vulnera,qu^  pacria  noftra  cx  morte  iftoiii 
hominum  acecpir.  Erant  illi  viri  quaedam 
pulchcrrima  &clariffima  Ecclcfie  Roraa- 
njE  lumina.  Habctis,  ut  opinor,  in  animis 
vcftris  pra:clarum  iUud  Fiicii  volumcn  dc 
Republica.  Extanr  multi  l;bri  Hofii  Car- 
dinalis,  Cromeri,  Orichov.i  orationes 
adhucin  multorum  manibas  verfaniur.- 
&:  nuUa  unquam  futura  eft  artas ,  ut  opi- 
nor  ,  quar  illorum  mcmoriam  obfcurcc 
lam  fi  Bembi ,  Sadolcci,  Contarcni ,  Re- 
ginaldi  Poli  ,  &;  reliquotum  fummorum 
hominum  libros  cnumcrare  ^laudare, 
utarquumcft,  poflcm  ,  dics  mc  potius» 
quam  oratio  dcfiecrct.Quid  horum  fimi- 
lc  habcntIefuit^?Prodcun£  quoquc  qu^- 
dam  illorum  lucubrationcs.  Vtinam  il- 
lum  laborcm,qucm  in  fcribcdis  illis  libris 
fufceperunt ,  in  fuas  Tragoedias ,  vel  Co- 
mcrdias  potius  conruliffcnt:  ita  enim  il!a 
funt  refutata  ab  ha^rcticis  ,  ita  profligata, 
ut  luculentam  quoque  plagam  tota  Ec- 
clefia  noftra  Roman.  accepcrit.Provoca- 
runt  Lublini  fuperiorc  anno  Antitrini- 
tarios  &  Anabaptiftas  ad  difputandum: 
cancbanttriumphum  ante  vidoriara  :  in 
ca  difputatione  nihil  prartcr  rcdundan- 
tcm  quandam  vcrborum  volubilitatcm, 
&;tragicos  clamorcs  ,  quibus  in  clamo- 
ribus  omnes  lcfuiiica;  laudes  pofitaz funt, 
pra:ftiterunt  :  &  tanturamodo  plcbis , 
S)C  anicularum  &  colluforum  atquc  fuo- 
tum  compranforura  approbationcm  con 
fcquuti  funt:&  cum  rationum  vi  Anritri- 
nitarios  vinccie  dcbucrint,  &  cam  vido- 
riam.antcquara  certatum  cffct,litcrarum 
monumcniis  tradidcrint,  cum  cxituro  il- 
ff   X  lc 


Comj^f. 

ratio 

DoiiorS 


3^4 


Dc  Facinorihm ,  ^c.  IesviTARVM.  Lihcr  III. 


„  le  triumphus  ante  vidoriam  habuic ,  ut 
„  Ariani  minis ,  couvitiis,  tcrroribus,  cla- 
„  moribus  fuorint  cjcdi :  &  primarius  qui- 
„dara  iiioium  hominum  Nicmojcvius  c- 
,  tiam  vetbcra  renfcrir.   Dolcbamus ,  Sc- 


„  pauca&:  cxigua  ,  vcl  potius  nulla  folatia 
„  vcniunt  in  mcntcm.  Qaid  igitur  agimus 
„Senatores  ?  Volumufnc  icholas  cvertcrc? 
„  Egoverohanc  amcntiama  vobis  abcfTe 
„  cupio.  Placct  cnim     utilc  eft  revocarc 


„  naiorcs  Ampliflimi  ,  Ecclcfi;^  Roman.   „  vctcrcm  (iifciplinam,5£  patrium  morcm, 


Be  Pof. 

fevini 

Ltbro, 


„  dignitatcm  ab  iftis  horainibus  iia  dolu- 
„  di ,  ut  multi  cx  illo  loco  ,  Romana:  Ec- 
„  clcfia:  obfefvantiflimi  ,  animodubio&: 
„fljduantc  difcctferint.  Prodiit  libellus 
„  Poflcvini  Icaii ,  tanquam  fax  qua»dam  ad 
„  exeitandura  incendium:  illius  authorita- 
„tem  fi  vokiiflctis  fequi,  nonne  jam  dome- 
„  ftieo  diflidio  cverfam  RerapubHcam  a- 
„  fpiccremus?Qux  ifta  eft  ratio  Scnatorcs: 
„  virum  cruditiflimum  non  fux  cruditio- 
„  nis  arma  &:  dodrinas  inftrumcnta  ad  vin- 


„  pra:mia  Magiftris  &  Prjcceptoribus  pro- 
poni :  eos  gratitudinis  &  utilitatis  fpe  ,  ad 
fcholafticura  laborem  fufcipicndum  cx- 
„  citari.  Novam  iftam  ,  nortris  raayoribus 
„  incognitam,nobis  ac  juventuii  noftra:  in- 
„  utilem  ,  patrize  pcrniciofam  doccndi  ra-  - 
,,  lionem  rctineri  non  placct. 
„  Scd  Icfuicarum  opera  ,  ftudio  &dili- 
„  gcntia  efpedura  cft ,  ut  Africa  ,  Afia,  A- 
„  merica ,  Pcrfia  Romanac  Ecclefia:  infti- 
„  tuta  &  placita  amplcdatur.  Quinam 


„cendos  fuos  adverfarios  confcrrc?fcdad  „funtiili  viri  ?  qua:  eft  ifta  pietas  ?  quse 


„barbaricam  crudcHtatem  &  fericatem 
„  dccurrerc.  Medcri  volunt  patrise  noftrar.- 
„  honcfta  h*eG  oratio  cft.  Vcriim  fi  fcal- 
,^peilum  adhibeatur  ad  fanam  corporis 
„  partcm  ,  fi  viri  boni  ,  utiles  cives  patrias 
„  e  Rep.  cxtermincntur:  non  mcdicina,fcd 


„vita:  fandimonia  ?  ut  tantum  bonum 
„orbi  Ghriftiano  importaverit  ,  Afpici- 
„  tc  iftos  patrcs  noftrcs  Icfuitas,  ut  rede  do 
„  illis  Apoftolis  fratribus  eorum  poflins  ju- 
„  dicarc.Non  enim,Senatores  Apli(firai,fi- 
miafiraiamtambcne  refert,ncqucovum 


,,carnificina  cft.  Quamobrem  Concilium  ovo,nec  lac  lacli  tam  fimilc  cft,quara  Mo- 

„  non  convocatur  ?  Cur  publica  difputatio  „  nachus  iefuirse,  lefuita  Monacho.  Quid 

„  non  inftituitur.^Quamobfcm  ifta:  faculie  „  igiiur  ifti  habrnt  ?  vel  in  pteiate  ,  vcl  in 

„  ad  vim  excitandam  adhibcntur?  Non  cft  .,  moribuf,vclin  crudirionCiquo noftris  an- 

„  magnum  negotium  homini  erudito,  vin-  „  tcccllant? 


„  cerccum,  qui  litcrarura  cognitionc  non 
„  cft  excultus.-prxferiim  fi  c6  quoqueacce- 
„  dat  bonitas  caufa;.  Qui  ad  gladium,ad  i- 
„  gnem,ad  aquam,ad  ca:dcs,ad  vim  deear- 
„  rit,fateatur  fc  facilius  homincm  jugularc, 
xy  quam  ctudirc  pofle.animum  earnifiGis,& 
„  l^arbari  atque  crudclis  prardonis,  quam 
),  Theologi  meniera  erudicam  haberc. 


Sicnim  vultum  iftum  ad  dccipiendos 
„  homines  accomraodatura  :  fi  os  in  illis  Jefuit*^ 
„  latcbris  Icfuitis  compofitum  :  fi  oculos  JJ^rtftK. 
„  &  totius  eorporis  habitum  ,  atqiio  ipfam 
,,  orationem  ad  firaulandum  &  diffimulan- 
,)  dum  conformatam  mutes  atque  adiraas: 
,  nihil  habebunt  quod  pra:  cxteris  Mona- 
,chis  poffint  vendirarr,quibus  fc  ilH  ufquc 


luventutcm numerofam  habent  fuis  in  „  adeo  antefcrunc ,  ut  quilibet  Icfuita  cum 
,  fcholis    quibusartibus  eam  colligant  &   „  Icfu  in  cx\o  cfl"c  exiftimet  ,  propterca 


lefuiu 
Aiicipu- 
los  mul- 


fchoLts. 


retincant,  metao,  nc  fero  admodum  ani- 
„madvcrtamus  ,  tum  dcmum  velimus 
))  huic  malo  rcmedium  adhibcrc,  cura  jam 
„  non  poterimus  fi  ad  maturitatem  pcrvc- 
„  ncrit  illaimprobitaSjGujus  jam  magnaap- 
„  parent  &  cxtant  vcftigia,Putatifnc  Scna- 
„  torcs  Ampliflimi,  difciplina  Monacho- 
„  rum  juventutcm  Nobilium  rcde  ad  rcs 
})  bene  gcrcndas  crudiri  pofl^e?  Vtinam  tan- 
»)  dem  aliquando  perfpiccre  poflitis ,  Polo- 
}>  niam  de  ftatu  optimoad  eas  calamitates 
dcvolutam  efl^c ,  moribus  Gallicis ,  Itali- 
)»cis,HifpaniGis  in patriam  noftram  rece- 


„  quod  fandtipioniam  quandam  poffit  fi- 
„  mularc,&  eam,qu;e  mtus  inciufaeft,  im- 
„  pietatera  bcne  diffiraulcr.  lara  ut  totius 
„  corporis  motumatquc  vcftitum,ad  colli- 
„  gendam  hominum  gratiam,mira  quadam 
„cura  &  follicitudine  moderantur  :  ita 
„  quoquc  in  Tcmplis,  non  vctercm  illam  a 
„  maioribus  rcccptam  &:  approbatam  fim- 
„  pliccm,&  non  multum  cxquifitam  in  Dci 
„  cultu  ,  atquc  fandtorum  confuctudmcm 
„  retincnt :  fed  fuperbas ,  ftultas,  atque  im- 
„  pudicas  muliercs  imitantur,  qua:  (plcndi- 
„  dius  vcftiri  volunt  ,  quam  honcftar  ma- 


,  ptis.Si  majorum  noftrorum  tempora,qui-  „  tronar :  Qua:  fit  ut  etiam  oculos  fpcd.uo- 

^biis  illa:  Regioncs  non  fuerunt  cognitac,  „  rum  in  fc  convertant , &eorum  cupidita- 

3,  cum  hoG  feculo  eonfcratur  >  quasfum-  „  tem  inflamracnt.Quisautem  cft  ab  omni 

„  mumdolorcm  atquc  mctura  nobisadfc-  „  rationc  ita  alienus,  ut  non  pcrfpiciat  il- 

,» rant ,  pluriraa  occurrunt :  qu^  fpc  aliqua  „  lis  illocebris ,  iftis  ornaracntis ,  ifto  fub- 

„  racHorum  animum  crigant  ,  admodum  »  tili  fane &:  fuavi  vocum,&:  tibiarum  con- 

ccncu, 


„  ccntu ,  barbaram  gentcra,  incultos  atquc 
„  horridos  homincs  pofle  excitari?&ab  il!is 
„  fordibus  &:  fqualorc  ,  adiftum  fplcndo- 
„  rcm ,  &  cultum  ,  omnes  humanos  fcnfus 

convcrti  f  Hog  ccrte  cft  homini  a  natura 
„  rribuium)  ut  omnia  jucunda  foquatiir.  I- 

ftam  lcgcm  non  audivimus,lcgimusjdidi- 
„  cimus:icd  ex  natura  ipfa  arripuimus,hau- 
„  fimus ,  cxprcftimus  ( qucrnadmodum  in- 
„  quic  fummus  illeorator  )  ut  rem  jucun- 

dam,aliqiio  ienfu  pKrccpiam,homincs  co 
„  m->gisamplcdantur,qu6magisctiamfca- 

fibus  U  cupiditaiibus  obediant.  Currunt 
„  igitur  muiicrcuia^  Sc  juvcncs  in  xdcs  \c- 
„  fuiticas/andacBaibaijeircdgraves  viri  bC 
„  prudcnics  rctinent  vciercm  cuitum  Ma- 
„  riac ,  qui  fciiicct  novitatis  dulccdinc  non 

roovcntur. 
„  Gratulor  crgo  ,  viri  Ampliffimi ,  Afiar, 
„  Africic,  Amcricae,  Perfiae  iftam  mcntcm, 
„cum  vclint  Caiholica:  Eeclcfiar  nomen 
„  fmim  darc,  fcd  ut  vcrum  fir,quod  Icfuita? 
„  refcruni :  falfa  cnim  raulta  ab  iliis  jada- 
„  ri ,  jam  nonnuili  affir manr,  8i  rcs  ipfa  io- 
j,  quitur :  Scd  quemadmodum  dico ,  uc  vc- 
„  rum  fic  ,  nc  tamen  Icfuitx  lcrvituHs  lu- 
„gnm  npbis  iraponanc,  magnacautio  ad- 
„  hibcnda  cft.  lifdcm  cnira  artibus  &:  hoc 
„  Kchgtonis  nominc  ,  illas  Provincias  Hi- 
,,fpanoRegi  potcntilfimo  fubicccrunt,  a 
5,quoilli  crairfi,  utexploratores  eo  confi- 
«liaomniarctulcrunt,  ut  primum  domc- 
„  ftica  diffidia  cxcitaicnt,  deindc  Hifpani- 
„  eos  excrcitus  in  Regna  convulfa ,  &:  di ffi- 
i,  diis  dom;;fticis  dcbilitata  addnecreiu  : 
„Quodctim  alfequuti  funt,  omnia  cxdi- 
„  bus  &:  fanguine  ita  rcplent,  ut  non  foliim 
„confiliicapicndi,fedeiiam  nc  rcfpiran- 
„di  quidem  fpatium  relinquant  ,  illis,a 
„  quibus  amanter  &  humanitcr  fuerantcx- 
„cepti.  Legimus  m  facris  libris  ,  cxti- 
„  tiffc  quofdarn  Gaboonitas  aftutiffimos  ex- 
„ploratorcs,  quifimulaia  Legatione,  cxo- 
„lctos  faccos  afinis  impofuerunc  ,  utref- 
„quo  vinarios  obfoletor,  laceros  &:refar- 
„tos :  calccamcnt-a  vctcra  &  laccraca  pe- 
„dibus  inducrunt  ;  penulis  vctuftis  fc  te- 
„xerunt,omniquc  ,  in  commeatum  paofi 
„  mucido  fumpto  ,  ad  lofuam  fc  in  caftra 
„contulcrunt:  cique  6«!  Ifraeiitis  nuncia- 
„vcfunt,fc  vellc  cumeis  foedus  percute- 
„tc.  Icfuitae  Gabaoniix  funta  Rege  Hi- 
„fpaniaj  Caiholiciftimo  lcgati ,  pallip  mo- 
„  dcftijEconted?  ,  calccis  hypocrifeos  in^ 
„  duti  jfimulaiionc  paupertaiis ,  modefti^, 
„  pictaiis,  caftitaiis  ornati :  fc  a  Icfu  mifT^s 
„  cfTc  quafiad  novam  aliquam  falutem  ad- 
„fcrcndamhominibus  affirmant  ,  fcvigi- 
„  liis ,  labocibus ,  ftudiis  ilterarum  6^  picca- 


/'ITARVM.  Liher,  III.  32.5 
)« rts,nodw:nis  atquc  diurnis  precationibus 
„  cxhauftos  cffc  oftcndunr.  Mctucndum 
j,  autem  nobis  clTc  ,  nc  qmd  Andria  appoi;- 
>,  tet  mali,iam  indicat  ra:fc:  abilis  cafus<Q- 
j,  rum  hominum  ,  qui  funt  in  Africa ,  Afi^  ; 
j,  Pv-rfia,  Anierica.  Ncquc  illarum  Rcg49- 
„num  tcrminis  hoc  malum  incluiurn  cft  : 
>,  latius  diducitur,  &:  indies  longius  progre- 
>,  dituriftud  incendium.  Nam  ctiam  in 
j,  Gerraania  inferiori  cxcitati  jam  funt  ab 
» iftis  Gabaonitis  tanii  motus,  quibui  muj- 
>,t^ejam  urbcs  &  Provincia:  florentiffirn^, 
j,  quafi  uno  impctu  proftrat^  jaccnc  Noa 
„  podum  finc  lacrymis  Antvcrpia:  urbis  po- 
>j  tentiffimar  &:  amphrfimseluctuofam  &:fu- 
j>  ncftam  dircptionem  commemoraic>nul- 
»  lumquc  cfTc  exiftimo  homincm  tam  du- 
»  rum  ,  quem  non  movcat  tot  hominum 
j,  raors  accrbiffima  &crudcliifima,  bono- 
>,  rum  direptlo  ac  venditio.  Noloautera 
),  vosad  fummi  iftius  doloris  focictarcm 
j,pcrrraherc.  Eodcm  motuabift^s  Icfuiti- 
>,  cis  Gabaonitis  cxcitaco,  impulfacft  An- 
»g!ia  &:  Scofia:  qux  Regnacum  anieacx- 
>,  ternorum  hoftium  impctum  depulcrinc, 
>.  nunc  domcfticis  diffidiis  dcbiHiata,  &  ad 
ifitefitum  jam  iaciinata  funt,  Id  veio  io- 
>,  tum  acceptum  refcjedum  eft  iftis  fandif- 
),  fimisPatribus  GAbaonitis  kfuiticis.  Hos 
>,  ffuiflus ,  ifta  commoda  illi  dcpromunt  cx 
>,  ilhsfuisfaccuiis  obfoJetis.  VitaRcginjc 
),  Angiia:  vencnc»  &  infidiis  fe.pe  appetitjt 
jj  cft.  Scoti^  Regina  crudciiifiaio  &  indi- 
j,  gniffimo  morrisgcncrc  fublata  cft.  NuJ- 
,)  lum  locum  nommarc  poffum  ,  Senatores 
),  Amplilfimi,  in  quo  ifti  Gabaofiiie  pedem 
,,  pofucrinrjutctiminonin  todemrtiftif- 
n  fima  cxcmpla  crudclitatis  reliquerinr.  Ec 
„acciditjam  aliquories  ,•  Dcoica  pcrmir- 
„  tcntci  uc  iifdem  ruinis ,  quarum  auihorcs 
j,  extitcrint,  ipfi  foerint  oppreffi.  Nara  in 
„  Angiia  multi  ifti  Patrcs  Gabaonitici ,  ita 
))  ut  ^quum  fuit  fupplicioaffcdi  funt ,  q  os 
«ndftri  GAbaoniti^  in  numernm  Mar'.y- 
j,  rumrcfc  runc.  O  preclaros  Mariyres,qui 
„tancorum  fcelerum  convidi  fuerunt. 
„  Multapretcceo  ,  Senatpres  Ampliffimi, 
),  quge  in  Hclvrtia  ,  qu<^  in  Germaniafu- 
„pcriore  ab  iftis  Patiibus  funt  cxcitata. 
>>  Curric  enim  magnis  progrcffibus  ifta  Ic- 
,)  fuitarum  pcftis ,  &  omncs  uibcs ,  omnes 
,>  Provi  ncias,orania  Regna  obvia  cvcrcit  &r 
,)diffipaf. 

5)  Adca  mala,qua?yara  nos  tanguncpro- 
,)  pcrat  animus.  Non  ignoratis,  quas  tur- 
,)bas  attulcrit  nobis  in  Livonia  ifi.a  Ga- 
„  baonitica  5^  lefuitica  modeftia  :  jam  po- 
„tentiffimaurbs  Riga,  »d  pcitum  pofita 
„  ardebai  co  inecndio,  quod  fuic  cxcita- 
ff  3  tum 


32.(J  De  FacmoYihus ,  i^c.  I  E  s  ■ 

„  tum  ab  iftis  Gabaonitis.  Abrcptus  fuic 
„iifdcm  procelhs&fludlibus,  Stcphanus 
„  Rcx  fortifrimus  :  qui  nifi  ad  animi  fui 
„  magnitudincm  ,  confilium  &  modera- 
„  tioncm  adhibuiffct ,  jam  omnino  &  cum 
„  Riga  &  cum  RcgcSuciiar,autccrteRegc 
„  Dania:  bcUum  nobis  fuiflfct  fufccptura. 
„Vrbem  profcdo  &  totam  Provinciam 
„  muliis  labonbus,  magnis  fumptibus,  ma- 
„  gao  noftrorum  hommum  intcritu  ,  ad 
,,  Rcgni  noftri  impcrium  jam  diu  aggre- 
„  gatam :  multo  majorc  casdc ,  aut  majori- 

bus  impcnfis  atquc  fudoribus  ,  nunc  rc- 
„rcfticucrcmus.  Tota  Lithuania  &  Vilna 
„  urbs  primaria  nonnc  eodcm  fpiritu  lcfui- 
„tico  &  Gabaonkico  eftagitata  f  Nonne 
„civiumatquc  multorum  Nobihum  fuit 
„concuifus  ad  prarlium  committcndura  ? 
5,  undc  illa:  procclla:  pcrturbationum  pro- 
„  fcd^E  funt ,  nifi  a  lcfuitis  noftris  iftis  Ga- 
„  baonitis  ?  potcftifnc  dubitarcviri  Am- 
„piiflimi  ,  totam  Lithuaniam  ad  in- 
„  tcrifum  ab  iftis  Gabaonitis  ita  impul- 
„  fam  fuilTc  ,  ut  jam  nunc  tantummodo 
„  ruinas  illius  Provincia:  afpicerc  poiuiflTe- 
„  mus ,  nifi  ad  harc  mala  rcftinguenda  Rcx 
„  fapienti(fimus  autboritatcm  fuam  contu- 
„  hflet.  Coaftus  eft  illc  fortiifimus  Impcra- 
„  tor obfidioncm,  &  cxpugnationcm  urbis 

Plefcoviana:  inrermittcrc,  mc  iftis  cumul- 
„  tibus  a  lefuitis  excitatis  oceurrctet.O  mi- 
9,  fcram  pacriam  noftram ,  o  deplorandam 
,>  eonditionem ,  qui  iftaro  pcftem,  &ha;6 
„monftrain  vifceribusnoftris  alimus  ,  &c 
„  quicquid  inerepucrit,Iefuitas  jam  mecuo- 
„  re  cogimur  :  quos  ocium  &  cibus  alienus 
„  ita  feroGcs  rcddit ,  ut  etiam  authoritas  & 
„  fapientia  potentiffimi  Rcgis  eos  coercerc 
„  non  potuerif.  Vidiftis,Senatorcs  Amplif- 
„iimi  ,  Craccrviam  urbcm  celeberrimam, 
„  domicihum  atque  ornamentum  cotius 
„Rcgni  ,fcdcm  Majcft.  Regiac  ,  omnium 
„  ordinum  Ec«lefiaft.  &  fccularium,ut  vo- 
„  cant,  rcGcptaculum  :  praccipuum  Rcgni 
„  prxfidium,Mercatorum&rcIiquacpIcbis 
„  Emporium,  Matrem  ariiumatquc  difci- 
„  plinarum,itt  vcxatam  effc  ab  iftis  Gabao- 

nitis,uc  plurimi  boni  viri ,  uciles  cives  pa- 
,>  tria:  noftra:,homines  Catholici  affirracnt, 
1,  fe  malle  in  fylvis ,  inter  fcras  vitam  dcgc- 
„  re,  quam  in  ifta  immanitace  vcrfari.Con- 
n  fpirationc  cnim  fafta  ,  cujus  lefuita:  an- 
„  thorcs  atquc  duccs  extiterunt,  magna  vi 
„  atquc  impctuin  cam  domum  irruunt,qu^ 
„  una  intotaurbe  monumentum  anciqui- 
„  cacis  cxtat,  Lutheranis  conceffajRcgc  at- 
,)  qucScnatoribusapprobantibus.  Appare- 
I,  bant  cfFufa:  aliquot  diebus  flammac ,  qux 


viTkKyu,  Liher  IH. 
„  quar  per  multas  urbis  parccs  fufaf,  toti  urbi 
„  minabantur  interitum.  Audicbantur  vo- 
„  ces  fcclcratorum  hominum,  pra:das  cffe- 
„  rcntium:intcr  quos,u[  quidam  aftiimant, 
„  etiam  vcrfabantur  ifti  Patrcs,non  rcligio- 
„  fo  ifto  habitu  induti ,  fcdattritis  ruftico- 
„  rum  veftibus  cooperti.  Commodum  illis 
„  fuit,&  jucundum  cciam,  ut  opinor,  iftam 
„adorandam  pcrfonam  Icfuiticam  ad  ali- 
,»  quod  tcmpus  dcponcre.Tota urbs  in  fum- 
„  mo  pcriculo  vcrfabatur.  Ncquc  cgo  fum 
„  adco  amens,ut  ncgem,iftam  vim  ad  alios 
,,  qtioq;  Magiftros,  6£  Profcifores,  &  tocam 
„  Scholafticorum  turbam  pcrtincrc:quadc 
„  re  jam  primarii  Luthcrani  rctulcrunc  ad 
,,  Senatorcs.  Vei  um  fi  rcm  bcne  confiderc- 
„ti$,&  iftum  Gabaoniticum  &  Icfuiticum 
„  fpiritum  cognoveritis,  intclligctis  ab  ho« 
j>  Icfuitico  nominc  hacc  fulmina  profcda 
^cfTc.  Quis  cnimadco  rerum  ignarus,  uc 
,>  ncfeiatialia  perturbationis  confilia,plena 
„  fcelcris  ,ab  hisHifpanicis  lefuitis  agitari, 
„  &c  nulia  unquam  antc  advcntum  lcfuita- 
„  rum  talia  pericula  civibus  noftris  aeci- 
jj  difrr.''  Quid  multis  opuseft  ?Sunt  qui  af- 
,)  firment,  totnm  hoc  quicquid  eft  mali,Ic- 
fuitis  tribuendum  cflTc,  quibus  hoc  pro- 
„  pofitum  eft ,  ut  Evangelici  cura  Rcdorp 
„atquc  ProfcfToribus,  Sdtota  univcrfitatc 
„  Acadcraica  fignis  coilatis  congrcdiantur, 
„&  lefuitae  habcant  fuaviffimum  fpcaacu- 
„  lum,atquc  in  loeum  illius  partis,quar  fue- 
„  rit  fufa  atque  delcta,fuaGedant,&  amplif- 
>,  fi  ma  fpoHa ,  fuorum  confiliorum  pra:mia 
„  aufcrant. 

„  Hic  fortaifis  dicat  aliquis  Icfuita  :  Tu 
„  Luthcrana:  caufa:  patroeinium  fufcipis. 
„  Ego  vcro  Patres  fandi  Icfuit2e,non  mcam 
„  nunc  de  Luthcrana  Religione  fcntcntiam 
,,  cxplico ,  (ed  quid  mctuendum  fic  a  vobis 
„Reipublicac  noftrac  oftcndo  :  &  fupcrius 
„  teftatus  fum  mc  Catholicum  cffc.  Ncque 
,,vcr6  is  Ecclcfiam  Romanaraoppugnat, 
ncque  hacrocicos  defcndic,  qui  hbcre ,  ad 
„  Rcipublicje  utilitatcs  confcrvandas  ,  ca, 
j,  qux  fentit,dicit.  Quamobrem  jam  repc- 
„  to  id,quod  facpius  affirmavi>&  magna  vo- 
„  €C  procIamo.Taractfi  lefuita:  profcffione 
„  Catholici  fint,  pcftc  ra  tamcn  Reipublicx 
„  noftrac  ab  illis  mctuedam  c{!e.Erant  quo^ 
„  que  majores  noftri  Catholici,&tamen ar- 
„  ma  contra  illos  lefuitas  Crucifcros  fura- 
„  pferant ,  &  eos  omni  ratione  pcrfequcn- 
„  dos  cflc  cxiftimabanc,  fummo  Pontifice 
„  repugnantc&cjus  Lcgatis  rcfiftentibus. 
„  Arehicpifcopi  noftri  &  Epifcopi  capitali 
,,  odio  ab  illis  diffidcbant,&:  vi  atquc  armis 
„  opprimcndos  cffe  ftaiucbanc.Vosego ap- 
pcllo 


De  FacinorihHS ,  e^^r.  IesvitARVM.    Lihcr,  1 1 L  317 

\\  pello  Revercndiflimi  Domini  Epifcopi.-  „  his  cft  maforum  cxitus ,  qucm  bftcndunc 

5,  non  ignoro  ,  qua  obfcrvantia  ac  pictaie  „il!3:imagincs  ;  non  his  tcrminis  iflorum 

„fummum  Pontificcm  Golatis:  hortorta-  „fandorura  patrum  Rcligio  continetur. 

„  men  vosjuttranquillitatcm  patriae  noftra:  „  Nam  ad  torbandos  fepukorum  raanes 

vobis  Gommendatam  clTo  vcHtis.    Exi-  „  progrcditur  illorura  modeftia  &:  charitas: 

„guum  cnim  admodum  eft  difcriracn  in-  ^cfFodiunturoflfa,  d  fiuiuntur  cir^cres  ,  8C 

„  ter  Cruciferos  &  Icfuitas  ,  intcr  cruccm  quem  terramura  ,  ut  viia: ,  ita  mjferia- 

„  &  Icfura  ,  fi  intra  hujus  difputationis  no-  „  rum  natura  co^iftituit :  uitra  hunc  termi- 

„ftrjElimites  oratiocontincatur.  Crux  „  num  gralTatur  ifta  lefuitica  manfuctudo 

„  bc  Icfus  candem  propcraodura  vim  habct  &  charitas.  O  miieram  &l  lamentabUcra 

„  pictatis,  modcftiq,Reiigioms :  Crucifcri  „  illorum  horainura  conditioneni.  O  Rc- 

„  crucis  imaginc  crant  infigniti:Iefuit£e  le-  „  gem  crudelem.  O  Regaum  cito  periiu- 

„  fu  Salvatoris  nomine  funt  ornatl.  Quid  ,,  rura.  Cogitato  ctiam  acquc  etiara  ,  Scna- 

„modeftius  f  quid  raagis  piura  &religio-  „  torcs  AmpUrGmi,  num  tanto  furori  locus 

„fum  iliisCruciferis  illo  feculocxtiiii?qui  „  in  patria  noftra  concedi  debear,utfratri- 

,  vcrccundi  adraodum,  humani  ,humilcs,  „  bus  nofttis ,  propter  diverfas  in  Religio- 


„  abjeai,  patrcs  Cruciferi  jlpparcbant.  Ifti 
^quoquc  lefuitar ,  omnivirtutum  gencrc 
„  funt  larvatirdomi  enim tanta  folicitudine 
„&  diligentiageftusfuos  conforraant,  ut 
„nihil  divctfura  in  illis  apparcat  huic  pcr- 
,fonac,  quarafuftincnt.-  ctiara  capita  clc- 


nc  fcntentias,hoG  modo,  hac  crudelitatc 
„  &  imraanitate  lucis  hujus  ufura  enpiatut: 
„  &:  alii,quamuis  fint  Cathoiici,tamcn  pro- 
„  pter  opcs,vel  uxoris  vel  filiarum  formam, 
>,innuraerumh^reticorumref£rantur,quia 
iftorura  fandorum  patrum  Gupiditarcm, 


„gantcr  &:  modcrate  in  unam  partem  in-  „  maritorum  vel  parentum  vita  ii-p^cdit. 
„  clinaia  habent ,  ut  vidcantur  Icfu  firailes  „  Dicitc  igitur  aliquando  Parrcs  Sandi ,  fi 
„  clTcqui  pendcbatinCrucc.Cruccsetiam  „idera  in  Polonia  facere  poificis,  quid  fitis 
„  pidas  8dfGulptas  habcnt,  ctiam  in  valvis  „  faduri?Etiam  illud  dicite,Si  Hifpanorura 
„fuorum  collegiorum  ctuccs  pingunt.  In  „  Rex  Patronus  &:  propcmodum  Deusor- 
„  iftatam  pulchrahcrbalatcc  antiquus  illc  „  dinis  veftri,huc  in  Poloniam,vel  mari^vel 
5, fcrpcns, inimicus  &  accufatoi  fratrura,  „tcrra  cxercitus  fuos  cupiat  adducerc, 
„  Diabolus ,  authot  diffidiorura ,  perturba-  „  quid,  inquara,  fitis  faduri  patres  S.  lefui- 
„  tionum,  bcllorum  intcftinorum ,  c^dis  5i   „  tas?Vidco  cnim  vos  tantis  fumptibus  tara 

„  firma  palatia,pr5Efidia,&  propugnacula  c- 
„rigerc  ,  quos  vos  monafteria  appellatis. 


r&  CoU 
legtA.  sHa 
propu 


,t  rapinarum. 

„  Dicite  mihi  S.  Patrcs,  pro  vcftrapic- 
„tate  ,candorc ,  modcftia,  humanitate, 
„quamobrem  vos  apud  iftam  hominum 
„  multitudincm  ,  cujusbcncvolcntiam  ita 
„  vobis  collegiftis ,  ut  ctiam  multac  mulict- 
„  culx,  imb  vcrb  pr^clarac  muliercs  ,  orna- 
„  menta  aut ca  atquc  argcntca,quac  a  mar i- 
„  tis  fuis  amoiis  caufa  dantur , vobis  liben- 
,  ter ,  furto  propcmodum  ablaia ,  tradunt; 


„qu3E  fi  vere,  ut  funt ,  nominari  dcbeant, 
„domicilia  fcclerum  omnium  atquc  fla- 
„  gitiorum  receptacula  appellari  poffint. 
,,  Vidco  Pofnania:  arccm  munitiifimam 
„  lumrais  praefidiis  a  vobis  ardifieatam  cf- 
„  fe:&  Gum  intra  urbis  mcenia  contincatur, 
„aditura  ad  urbera  patefacere  poffct  o- 
„  ranibus,  eum  quibus  communis  cft  vobis 


„  &  libentiusjampeccatorumfuorumGau-  „cupidifas.RegispalatiuPofnanicnIenulla 

„  faad  vos  acccdant  proptcr  vcftram  hu-  „  partc  cum  ifto  veftro  propugnaculo  eft 

„ manitatem:  dicite,  quamobrem  Hifpani-  „  conferendum-  Icfus  locum,in  quo  capuc 

„  cam  Monarchiam  in  ccelum  laudibus  cf-  „  reponerct,non  habuii.in  campis,in  mon- 

„  fcrtis?  eam  commcndatis ,  6c  cxcmplum  „  tibus  vctfati  potius  quam  in  urbe  maluit. 

„  illius Monatchiac tanquam ad  imitandum  „  Icfuitse  in  commodiffimo  urbium  loco,ad 

„  proponitis  ?  Non  ignoratis,  ut  opinor ,  in  „  militcs  vel  depellendos,vcl  cxcipicndos, 

„  Hifpania  cives  non  malos  propter  lcvifli-  „  fi  vclint  urbcm  oppugnare,caftra  fua  ardi- 

„mamReligionisfufpicioncmjadarieon-  ficant.  Vidco  laroflavix,  ctiara  Lublini, 

„tumcliis ,  notari  ignorainia,  cxilio  puni-  „  atquc  in  aliis  civitatibus  cjufdcm  muni- 

„  ri,roortc  denique  accibiffima  muldari.  „  tionis ,  firraamcnti ,  tantorura  pra:fidio- 

„  Extanc ,  viri  clariffimi  ,  iftorum  patrura  „  rum  cxtrudas  arccs ,  ut  non  fcholafticos 

„haec  praeclara  facinora  in  tabulis  depi-  „docere,  aut  muliercularum  pcccataco- 

„da.-fortaffis  proptcrca  ,  utilludcxem-  „gnofGcrc,fedbclIuragcrcrevclle  videan-< 

„  plum  Hifpanicum  vos  imitari  vclitis.  Scd  „  tur.  Refpondetc  igitur  patres  fandi  at- 

„  non  admodum  commode  oculos  noftros  „  que  raodcfti,num  ctiam  illos  Hifpanicos 

„  illa  imagine  crudiunt,  nequc  fatis  r.  opio-  „  cxcrcitus  in  ifta  palaiia  vcftra  fitis  adraif- 

„  se,quid  ipfi,fit;itim,oftcndunt.N  Jrt  cnim  „  fuii  ?  iliius  nimiruni  Hifpanorora  Rcgis» 

cui 


3i8  De  Fdcmorilmsy  c^c.  Iesvitarvm.  Liber  III. 

„  Gui  vos  divinos  cultus  tribuitisiprxfcrtim  „  ro  admodu  majorcs  vcftri  intellexerut,8£ 

„  fi  eo  acccdat  ?a^x  authoritas ;  (i  quoque  „  magno  fuo  malo  cxpcrti  sucquid  raome- 

„  codv-m  vircs  fuas  confcrar,tot«  illa  in  fla-  „  ti  habcat  ad  decipiendos  homines  limii- 

„gitiis6£fcelciibascxcrcitata  iuvcatus,ilH  latapictas.Vosautcm,vos  Scnatorcs,  qui 

„  fciliccc  vcilri  grcgcs  alcatorum,in  quibus  „  in  loeum  Principu  Mazovix  fijcccflillis, 

„ctiam  adultcrijimpiiri,  atqucomncs  im-  „  cito  &  nimiumcit6  mcraoriain.iDorum 

„pudici  vcrfantur.Qui  ciim  fint  abfquere,  „  Huduum  dcpofuiftis  ,  quibus  Provincia 

„abfqut  fedcjfine  lpe,fine  forttmiSjper  ur-  „  hiuc  fuit  jadatajcxcirara  ilia  Caicjferoru 

,  bcs  pcxo  capillo  ,  nitidi  imbcibcs ,  aut  c-  „  icmpcftatc  :  Sz  bis  zd  eundcm  fcopulum 


„  tiam  baibati ,  volitant qui  toiam  indu- 
„  ftriam  fucm  in  nodurnis  infidiis  expcdo, 
„  quid  ficis  refponfuti.Monco  tamcn  vos  S. 
„  Patres ,  ur  exiftimetis  iftos  homincs  non 
„  adcc  ftupidos  efTe  ,  ut  non  intclligant, 
„  quo  rcfcrantur  omnia  vcftra  Gonfilia,qua: 
„  jam  ita  in  luccra  produda  funt,ut  orani- 
„  bus  appareant. 

„  Cogiratc  etiam  atquc  etiam,Scnatorcs 
„Arapiiflrimi  ,  ne  ciim  inter  abjedilliraos 
„  homines  lefuitarura  fraudes  fint  dcted<^, 
„  vobistaniiim  confiiium  &:  prudcntiade- 
„  fuiffe  vidcatur,ut  non  animadverterc  pof- 
„  fiiis,quam  horrendum  cxitium  vobis  im- 
„  mineat.Quodcnim  eo  turpiuscft,fi  obli- 
,,  vifcaraini,quibus  fludibus  jadata  Szqux 
„  naufragia  feccrit  noftraRefpub.  co  icra- 
„  pore,cunj  vi  &:  arrais  Cruciferorum  im- 


j,  dclati  cftis ,  quafi  confulto  5£  racditatc 
„naufragium  facere  veiitis. 
5,     Confcrte  cnim  Senatorcs  AmplilT.Ie-  ffj^, 
fuitas  cura  Crucifcris,  vos,  !nqu.im,  pri-  fu^^rii 
„  mtimin  vcftrum  patrocinium  lcfuitasre 
5,  ccpiftis.Rccordamini  Cruciferoru.quam 
„  cx  rcmotis  Regionibus  ad  vos  opprimen- 
„  dos  pra^fidia  habuerint ,  &  firaul  ad  iftos 
„  vcftros  Patres,  iftos  inquam  vcftros  Ga- 
„  baonitas  ,  oculos  convortite.  Cogitate 
„  etiam  atqae  ctiam  ,  uc  ab  omnibus  rcbus 
„  inopes  &  cgeni  fucrint,ciim  primum  huc 
„  vcniffcnt  ifti  noftri  Gabaonitar.  lam  vc- 
„r6  quantas  opes  polfideant ,  quibus  arti* 
„bus  colledas,  vidctis.  Si  vcro  rcm  totam 
„  bene  quemadmodura  debctisjcxarainarc 
„  vu!tis,cogitatc  etiara  atquc  ctiara,ut  non 
admodura  longo  intcrvallo  a  nobis  Hi~ 


„probitas  raultis  annis  non  potuic  rcpri-  „fpanorumRex  (itreraotus:aDantifcofcx 

„mi :  tanta  contcntionc  ,  tanta  fanguinis  „dicrum  itinerc  abeft  Antvetpia  ,  qux 

„profufionc  ,  multis  annorum  ccnturiis  „  urbs  domicihum  ,  &  fedes  poienti:^  Hi- 

„  bcllum  gctebatur ,  ut  ad  illius  tcmporis  „  fpanica:  cfTe  dicitur.Qu,id  agimus?  Sena- 

„  mcmoriam  animus  cxhorrcfcat.  Fucrunt  „  rorcs  Ampliftimi?  quid  agimus?  Non  nos 

„  cnim  om  nes  campi  majorum  veftrorum  „  commovcnt,nequc  commoncnt  aliorura 

„fanguine  cooperti.  Qo^is  fuitillo  fceulo  „  Regnotum  trirfiiHma  cxcmpla,  quod  ta- 


„tantoingenio,tanto  acuminc,  tantapru- 
„dcntia  prasditus  ,  utpcrfpiccrc  potucrit, 
talcm  exitum  ,  &  tam  triftcm  &  luduo- 
„  fum,ac  toli  orbi  Chriftiano  perieulofum, 
„  atquc  multis  Europac  partibus  pcrnicio- 
„  fum  cffc  cxpedandum,  atq;  metuendura 
„ab  illis  Crucifcris  ?  qui  in  locofando  in 
„  urbe  Hierofolyma,apud  fcpulchrum  Do- 
„  mini  vivebant.^fciliect  ftudio  comracrao- 
„  randa:  mortis  Ghrifti  crant  ilH  loco  ita 
„  affixi,ut  totum  vitas  fua:  currieuiura  in  co 
„  confuracre  ftatucrcnt,  &c  talem  ordincra 
„  omniura  adionum  fuarum  ampiedcrcn- 
„  tur,ut  ncmodubitarct,illis  horalnibusni- 
„  hil  propofitum  fuiffcprxtcr  ipfam  picta- 
„  lem.  Habcbant  Monafteria ,  ccrtis  fra- 
„trura  atquc  fororum  familiis,ut  illi  voca- 
,  bant,diftinda:ea difciplina,cjufmodi  mo- 


„  to  eft  magis  admirandum,  quia  ad  vefti  a 
„prudentiam  &  rcrum  ufum  accefticetia 
,>  cruditio.  Cur  non  evolvitis  alioruirx  Rc- 
„  gnorum  hiftorias.?  Cato  i!le,  cuiomnium 
„confcnfu  locus  intcr  fapientcs  primus 
„  conceditur,  cum  vcllct  Romanisea  pori- 
„cula  anic  oculos  poncie,quaj  illis  imrai- 
„  nebant  a  Carthagincnfibus  ficus  reccn- 
„  tes,qu2e  mari  a  vedoribus  adferebantut, 
„  Scnatum  adfcrcbat  cura  hae  orationc  : 
" ^^*^ P^^P^ w^ri  immici  ad patriam  na-  catonlt 
„  firam  fuiimperif  terminosforrexerint^videtis  ^'^^J'" 
„  Vatres  cofcripti.jftaru  e?jim ficuu fitccus ita  in- 
„  teger  in  itinere  retinetur ,  ut  nuUa  in  tlln  vi- 
„  deatur  effefaBa  mutatio ,  quemtdmodH  ifia 
„  uva  recentes  funtsdum  adferuntitr.ita  ^HOfjuf 
,,  exercitusCarthaginenfiumfirmi  fjy  robufli,pa- 
„  rati    ere5H,non  ittneris  moleliia  defip,  pof- 


„  ribusinformata,utnihilreperironthorai-  „  funt  advolare. Rccitivi  Catonis  vcrba  qui- 

nes,quod  in  illis  reprchcndc5rcnt:quas  au-  „  bus  animos  fuoru  excicarc  volunt  valde 

„  tcm  laudarcnt,&  qusc  admirationo  digna  „  aee6modata,ut  opinor,noftro  huic  tepo- 

„  judicarcnt,  ca piurima ,  vel  potius  oronia  „  ri.-  Quid  cnim  cft,  Scnatorcs  Ampliftimi, 

„  cxtab^t:quo  ficbat,  ut  Principes  certalim  „  qu6  rain'  idc  dc nobis  aliquis  Cato dicerc 

„  incosbencficiaconfcrrcnr.  Scdqu6  tata:  „  poffit?Adferutur  ad  nos  poma  Hifpanica, 

M  piciatis  &RcIigionis  fitnulatio  recidiC|fe-  illa  fuaviftima  U  pu!chcrrima,raa;onbus 

noftris 


De  Fadnoribus ,  (^c.  Iesvitarvm.  Liher  1 1 1, 


noftrisincognita,  in  quibus  colorcm,  o- 
„dorem,  faporcm ,  fuccum  ,  fi  confidc- 
„rcs,  nunc  primum  dc  arboribus  deccr- 
„  pta  cfTc  vidcntur.  Non  ignoramus.quan- 
„  tum  dctrimcntum  morum  &  virtutisim- 
porrcnc  in  patnam  noftram  illa:  dclicijc 
„  Hifpanica:  &:  Itaiicic ,  funt  multi  viri  pri- 
„marij,qui  intclligunt,  roagis  ac  magis 
„hoftibus  noftris  in  Rcgnum  noftrum  a- 
„dicum  patcficri:  &  tamcn  non  cogita- 
„  mus,quibus  arcibus  aliorum  Rcgna  cvcr- 
„  fa  funt ,  ijfdcm  Rcmp.  noftram  adco  dc- 
„  bilicatam  cfTc,  uc  rucre  incipiat.  Ec 
„in  his  nofttis  ^motibus  &  ruinis,  vos  Sc- 
„  natorcs  Ampliflimis  quibiis  cura  Rcipu- 
„  blicz  tradita  cft ,  vos  inquam,  in  ucram- 
quc  aurem  dormitis.    Aipicjtis  explora- 
„  tores  iftos  Gabaonitas ,  iltos  inquam  Ic- 
„fuitas  cxploratorcs  Hifpanicos  ,  qui  an- 
„  tca  fucrant  pallidi  &  fcqualidi.  pannis  & 
„pulvcrc  obfin,nunc  vcio  funt  nitidi  &: 
„  fplcndidi ,  poicntcs  &c  gratiofi.  Hos  non 
vidctis  in  Rcgno  noftroita  ycrfari,  ut  pro 
„  fuo  aibitrio  vcUnt  R-gem  cligerc,  &  il- 
„  lius  authoritatcm  toiam  &  Majcftatcm 
„  ad  iibidincm  fuam  convcrterc  ?  Non  vi- 
„dctis  quid  moliantur?  Propcravic  altcr 
„in  Succiam  plcnts  vclis  :  eoque  orrinium 
„ opinionc  cf  lcrms  pcrvciiir.    Altcr  60. 

milliana  tribus  dicbus  Vicnnam  Cifijs 
„pcrvolavit.  O  cclcritatcra  incrcdibi- 
„Iem.  O  nuncium  volucicm.  Qu*Ecau- 
„  fa  cft  tant^  cclcricans  ?  Vobilnc  Patres 
jjSaneli  Rcgni  adminiftrandi  cUia  icacom- 
vmiffa  cft,  ucfi  paululijm  .'cmircritis,pe- 
„riturum  cife  cxiftimctJS.*'  qua  Ipcaut  rc 
addudus  &  incitatus  cft  unus  veftcr 
„  Monachus  primarius,  vcftrorum  confi- 
„  liorum  Modcrator,  ac  Defenfor,  utmu- 
„nus  illud  pacis  conftitucndae  intcr  Stc- 
„phanura  Regem  &:  magnum  Ducem 
„  Mofcovi^  lufcipcrct?Qn8mobrcm  iftam 
„pacificationcm  fibi  non  cradicam  fumpfit? 
„Tancumnc  vobis  aathoricatis  patrcs  S. 
„tribuitis?  &  tanium  prudentiae  in  vobis 
„  effe  cxiftimatis  ,uc  crcdatis,  omncs  con- 
„  ditioncs  pacis  vos  animadvcrterc  &  con- 
„  ftitucre  pofie,  commodas  pairia^  noftra?: 
,,quamvisncfciatis,quibus  dc  caufis,quam 
symagnis  atquc  arduis  cam  longum  ,  tam 
„gravc  &  pcticulofum  bcllum  gcrerctui.<* 
«Multorum  vocibus,  &  diu  ufurpatum 
„eft  provcrbium  :  Quicquid  agic  Mun- 
„  dus,  Moiiaf  hus  vu!r  elTv;  fecui)dus,'quod 
„tara  pulchie  vobislefuiris,&:vcitro  huic 
jjPrincipi  convcnit,  quam  etiam  vobis 
„eonvenirct  Bsruatdinorum  ille  horribilis 
,jhabKus,.a  quo  vos  ka  abhorrctis ,  ut 
j,  cciam  mcntio  iiHus  fi^  vobis  valde  mole- 


^t9 

„ftafortaflis  proptcrca,nc  cam,  quam  ha- 
,j  bctis  gratiam  amittatis  ?  fi  hunc  nitorcm 
„&  hanc  clcganciam,  qua;  vobis  tnulco- 
„ramhominum  amorem  colligic,  cucullo 
„ contcgatis ,  atquc  ita  cbfcuram  reddatis. 
„Scd  qua:  cft  ifta  tcmcricas,  inccr  tan- 
„tos  Principcs  &  Monarchas  authoritatcm 
„  fuam  intcrponcrc  canquam  fi  anrea  nihil 
„fapienti^  m  omnib.Senatorib  fuiiTer.^Iam 
„  vcro  quam  fucrit  ftudiofus  pacis  gen- 
„tis  noftrjc  is  vcfter  Parcr;libclius,  qucm 
„poftcacdidic  abunde  indicac,plenus  con- 
j,cumcliarum  &:  malcdidorum  Hunc  fi  cx- 
„  tcrarumnationum  homincs  legcrint,qui- 
„  bus  nondum  morcs  noftri  func  cogniii,c- 
„xiftimabunt,  in  Polouia  nullam  cffe  pic- 
„  tatcm,  nullam  rationcm,  nullam  virtute, 
j,  nullum  ordinem.    Etiam  rcliqui  Icfuitaj 
j,  Monachi  hujusducis  cxcmplum  fcquun- 
„tur.Emittunt  fubindc  non  f  >lum  illos  fuos 
„juvencs  adomnia  iua  fa<  inura  cxcrcita- 
„  tos,  vcrijm  ciiam  &  libcllos ,  quibus  ca- 
„  lamitofam  famam,tanquam  flammam  & 
„inccndium,  in  noftra^Rcip.  cives  viros 
„  bonos,volunt  cxcitarc.  Hxcquamvis  ita 
,,  fint,tamcn  illi  vivunt  dclicate&  fuavitccj 
,inon  folijmnullas  poenas  fuorum  facino- 
„  rum  non  mctuunt,  fed  magos  ctiamho- 
„  nores  fibi  defcrri  deberc  eXiftimant.  Ma- 
„  gnifici  appcllari  cupiunt,  atqucadtaoti 
„  nominis&  dignitatis  fidcm  confirmanda 
„  omnibus  artibus  mulra  praidia  colliguni: 
,,  vel  potius  ab  ijs  hominibus,qui  fallaccra 
„  fpem  prccio  cmcre  non  dubitant,oppida 
„&  pracdia  exigunt.  Atqi  hoe  pa£to  nobi- 
„  Iitacem,qua;  cftornameium  in  pacc,  pra:- 
,,  fidium  &  robur  in  libcllo,quq  (anguincm 
„fuum  propatri^  falucc  cfFiindic,in  majorcs 
,,  anguftias  redignnt,  Surr  mulci  EquiceSa 
„  viri  fortiifimi  &  c  nftantifiimi ,  fingulari 
„  animi  aiq;  coiifilij  magr.itudinc  pr^diti, 
,,quorura  majorcs  in  bcUo  fortiflime  occu- 
„  bucrunt,  patrimonia  fua  patri^  falutc  cf- 
„  fudciuc,  ipfi  qnoque  magiia  vita:  fua^par- 
„  te  inAula  Regia  colIocarunt,hi  aliquot  fa- 
„mulos,quocidiani  miniftcrij  vix  alcrc  pof- 
„  func.Ifti  vciopatrcs  Gabaonitic  hocaflc- 
„  cuti  siir,pictatc  fimulata,ilIo  vultu  &  ha- 
„  bilU  ad  decipicndos  homincs  comparatd 
ut  multos  non  tantummodo  Equitcs,fcd 
„  etiam  Rcgni  Senatorcs  jam  opibus  fupc- 
„rcnt,cofqinoa  tantum  c6tcmnerc,vcriin1 
„  jamadca:dem  quofdam,  &  ariimo  &:  o- 
„cu!is  fuis  &;  libcllis  dcfignarc  incipianc- 
„  .  O  rempora  ,  6  morcs ,  6  magnam  ini- 
„ quuatcra  hominum,  Legibus  cautum  eft,> 
„  ne  homo  pcrcgrinu'.  ad  aliquam  dignita- 
„  tcm  Regni  cojunfta,  ncctiahfmio  plebe- 
„ius  aipiraic  velit.Vt  kgis  iftius  auihorira^ 
Ct         j,  conteiBl- 


T>e  facinonhus ,  c>"c.  I  ] 
„eontempta  jaccat,  quid  multis  opus 
„eft  dcra#nftrarc?  Iftud  cnim  multorum 
„vocibus,  imo  ver6  multorum  gravi  &c 
„aGerbaorationc  rcprchcnfum  cft  ?  Iftud 
3,  in  omnibus  comitijs  Rcgniomnium  pro 
„pe  Scnatorura  clamoribus  notatum  cft: 
„&  tamcn  non  animadvcrtimus,  Icfuitas, 
,,homincs  obfcuros,  percgrinos,  &  ple- 
5,  beios ,  tanta  boni  Rcgni  invadcrc  ?  imo 
5,vcr6jam  non  pauci  rcperiuntur  Nobiles 
5,  Rcgni  noftri,qui  fc  cum  illis  conjungunt, 
5,  &;  fua  nomina  m  iUum  ordincm  Mona- 
j,  chorum  refcrunr,  ad  pcrpctuam  familia; 
„fux  ignominiam  malunt  inter  Mona- 
„chos  ,  quam  inter  Nobiles  patritiosvi- 
„vere.    O  carcas  hominum  mentes,6  pc- 
5,  doraca;ca.    Non  vidcmus  Scnatorcs? 
„ltalos  atque  Hifpanos  elTe  ,  quos  illi 
„  jam  generale^  Patres  appella!  t:  vere  au- 
j,temduc/ts  fcditionumatquc  confpiraiio- 
„num  in  patria  noftra  nominari  pclTunt. 
5,Ifti  duces  jam  Terapla  Cracovfa:  occu- 
„  paverunt.  Sacerdotcs,  qui  in  iftis  Tem- 
j,  plis  facris  prxcrant,  noftros  prapceptores, 
„homines  a;tatc  &  motbo  confctftos,  fc- 
„dibus  fuis  cijciuntatquc  cxturbant.  A- 
5,  pud  Polokam  villas  Parochorum  cri- 
5,piunt,  velpotius  jam  juris  quadam  firau- 
5,  lationc  crupucrunt.    In  multis  Rcgio- 
5,  nibus  Rutcniae  omnes  illas  partes  opi- 
5,  mas&:  fcrtiles ,  ubcttate  agrorum,  va- 
5,rictatc  fru£tuum  magnitudine  paftionis, 
3,  &  multitudine  omnium  rcrum ,  quieex- 
„portantur,  pr^ftantiffimas  invadu^urfuo- 
„rum  agrorura  tcrminos  in  fi  gulos  mcn- 
5,  fes  cxtcndunt :  Nobiles,  &  reliquos  ho- 
5,  mines  utilcs  Rcip.  cxterminanr,  patrijs 
„  fcdibus  nudos  prorfus  cijciunt  multas  vi- 
„duas,  prarclaras  fcrminas  eo  deducunt, 
„ut  cogantur  fuis  filijs  bona  crepta.illorum 
„  finibus  adjungere  :  liberos  fuos  fpcm  pa- 
„rcntum  mcmoriam  nominis  fubfidium 
„gcnetis,  ha;redes  familia: ,  defignatos 
„Rcip.  cives,  patrlmonio  privare.  O 
„miferam  illorum  filiorum  conditiontm. 
„In  omnibus  convivijs  difputatur  quoti- 
die,  in  comitijs ,  in  omni  omnium  nobi- 
„lium  concurfu  ,  vim  dulcifiima:  patria: 
„noftrie  fieri.    Tcftantur  multi  prudcn- 
5>tos,  &  patrix  amantes  viri,  violari,pa- 
w  triam  ,  fi  illius  bona  in  cos  homincs  con- 
„fcrantur,  quorura  nulla  in  Rcmp.  mcrita 
„cxtcnt:  qui  tcmporc  pacis  &  bclli  in 
„  Rcip.falute  dcfendcnda     dignirate  am- 
„  plificanda ,  opcram  fuam  non  collocant: 
j,  qni  noii  uitam  fuam  pro  patri.T  falutc 
,,cfFundunt.    Qnid  vcro  Icfuitx  habent, 
„quodnon  fit  pcrniciofum  nobis  omni- 
>,busr'  Quid  habcnc  prartcr  admirabilcm 


B  S T  A  R  V  M .  Liher  1 1 1. 
„  pccunia:  mv»gnitudinem,Hifpanicis  arti- 
„bus,  hoccft,  fraudc  collcdam quain 
„  pccuniara,  Scnatorcs,  ut  vidcti^ad  ag^  o$ 
„  araplificandos,  ad  Palatia  fua  cxiruenda 
„  confcrunt :  reliquara  ad  nos  oppugnan- 
„dos&  jugulandos  confcrvant.  Habcrt 
„ubiquc  animi  rclaxandi  gratia ,  rura  a- 
„mGena  &  fuburbana,  piura  etiam  pra:- 
„dia  ncquc  tamcn  ullumnifi  prseclan  m 
„&  propinquum,  domos  refenas  vafis 
„Turcicis  &  Italicis.  Quid  prictereaau- 
„ri,  quid  argcnti  apud  illos  cflc  putati:.? 
„taniumfcilicet,  quantumc  multisfami- 
„  lijs  coacervari  Religionis  fimulationc  po- 
„  tuit.Farailiam  veto quantam  SZ quam  va- 
„  rijs  cum  artificijs  habcant,  quid  cgodi- 
„cam  ?  ut  cnim  omittam  coquos ,  p.ftorcs 
„&  alias  artes  vulgarcs*i  vid^^cis  ut  quoti- 
,,  diano  cantu  vocum  &c  ncrvorum&  ti- 
„biarum  tota  vicinitas  pcrfonct  illius  ur- 
„bis,  quara  fcmcl  oecupavciunt ,  etirm 
j,  ui  homincs  Saccrdotes  dcfpiciant,  ut  nc- 
„  minem  hominem  prac  fe  clTo  putcnt ,  ht 
„  fe  folos  fandos  ,  folos  dodtos  cxiftimcnt. 
„  Quid  futurum  cfTc  putatis ,  Senatorcs ,  fi 
„quis  apcrtiiis  ha^c  rcprchcndcrc  vcln.? 
„  Si  quo  fpcdcnt  ifti  tanti  quotidiani  fum- 
„  ptus  &  cfFufiones ,  multis  rationibus  dc* 
5,monftret<  fi  quis  ctiara  poftulct,  utca 
„bona,  qua:  turpiter  his  lcnocinijs  fuis 
„occupaverunt,  honcfte  dimittant  ?  5c 
„iftam  colligcndarum  opura  rationcm, 
„quam  humana  a?quitate  dcfendcrc  noa 
„  pofTunr,  divin.i  Rcligione  tueri  definant? 
5,  quos  tumultus  ,  quas  pcrturbationcs  fu- 
,,turas  cdc  cxiftimatis qucm  putatis  ab 
„ha:refcoscriminum  libcrum  forc?  nul- 
„lum  certe,  nifi  hunc,  qui  ad  illorum 
„  nutum  &:  voluntatcm  fit  accommodatus 
„futurus.  Siephanus  Rcx  adjuravit ,  fe 
„  omni  ratione  paccm  efTc  confcrvaturum, 
„inter  eos  ,quorum  in  Rcligionc  funt  di- 
„  fcrcpantcs  fcntcntiar.  Qaamobrem  igi- 
„tur  homincs  novi  &  pcregrini  in  Rc- 
,,gnum  noftrumfunt  recepti,qui  dum  fc- 
„  rant  fcmina  difcordiatura  ,  bellorum  ci- 
„viliura,  intcr  nos ,  &:  contra  nos  :  ita 
„  vivunt ,  ut  cuticulam  fuam  curcnt,  pecu- 
„  niam  colligant,  quicquid  cft  prcciofi  in 
,,  alicujus  Equitis  domo,  illudad  fepcrtra- 
„  hant  in  fraudc&cx  fraudc  vivant?  Cur 
„  non  retinetur  authoritas  Concilij  iilius 
„ampliflimi  &:  facratifiirai  Laterancnfis, 
„quod  vctuir ,  nc  in  poftcrum  nova  aliqua 
„  Monachoi  u  familia  a  quoquam  inftitua- 
5,tui ?Intelltxcrunthomincs  fapicntiffi- 
„  mi ,  quod  quanta  fiataccc  ffio  Monacho- 
„  rum  familias  tanta  efam  dctiahatur  fa- 
„  cultaiibus  NobiUum,Mcrcatoiu  Agrico- 
jjarum, 


De  Facmortbus ,  O^.  Iesvitarvm»  Liber  111. 


„  larflm  \  &  viduarum  &  rcliquorum  or- 
„  dinum ,  Voluerunt  igitur  illi  viri  fandi 
„orbi  Chriftiano  confulcre,  ncccrcfcentc 
„numcro  Monachorum  ,  tanquam  fundi 
calanaitatCjOpprimantur  boni&  prudcn- 
„  tcs  Civcs  pairiar>&:  Viduae.  Metucbant, 


35' 


„ habent  ncmincm. Vobis  fuas fortunas  c6* 
„mendant.  Vobis  cxiftimationcm  com- 
„  mittunt  ac  fpcm  vita:  rcliqusE.  Mifcrum 
„  cft  cxturbari  fortunis  omntbus ,  miferius 
„  cum  injurijs.Conftituitc  ctiam  vobis  an- 
,>tcoculos  reliquorum  hominum  nobilium 


,  nc  c6  rcs  dceidcrct,quod  jam  ficri  vidc-   „  &  agricolarum  miferam  lcncdutem,  qui 


„mns,  utcrefconcc  maia  hac  Icfuitarum 
„tanquam  vipcrarum  progcnic,  augean- 
„turcciam  illamala,  quar  mctuendafunc 
„ab  ilhs  hominibus,  qui  in  ocio  &  cibo 
„alicnonon  poffunt  nifiad  perniccm  pa- 
„tria:  vivcrc.    Videcis  enim  Scnatores, 


„ira  bonisfpoliati  funt,uc  cum  vidcant  lc- 
„  fuitas  in  fuis  bonis  paternis  dominari,ip£[ 
„  filios  atqifilias  fuas  juvarc  noh  poflint.Hi 
„  vos  orant  atque  obfccrant  judiccs ,  ut  ad 
„  illorum  dolorem  fublcvandum  vel  rccor- 
„dationc  parcntum  vcftrorum,  &  libero- 


„ quid  cfFcccrint  Crucifcri :  videtis  ctiara   „ rum  jucunditate  commovcamini,  &  pic- 


„  quid  faciant  lcfoitse. 
„  Scd  quorfum  hxG  omnis  fpcdatora- 
^jJ-fr„tio,  Scnatores  Ampliflimi.^  quid  enim 
««.  „fadurusfit  fummus  Pontifcx,  nondum 
„  fciraus  ,  qucm  ctiam  hoc  coofilium  ce- 
„piflecx  multis  intcHcximus,  ut  iftos  Ic- 
„fuiiascx  hoc  fplcndorc,  in  aridiorisSi 
„  horridiorisvitsccirculumrcducat,  uto- 
„mnibusfit  pctfpicuum,  illoseflcMona- 
„  chos.Hoc  fortafli^  bcatiflimi  patris  confi- 
„Iium,  ad  Ecclcfiac  tranquillitatem  habcc 
„aliquid  raomcnti :  fed  metuo,  nc  parum 
„admodum  aut  omninonihil  ad  has  pcr- 


„cati  atq;indulgenti£cnoftrar  ferviatis.O- 
„mncs  Ordincs  Rcgni  vos  orant  atqjob- 
„fccranc,  Scnatores  ampliflimi  ut  jftatrias 
j,falutem  ante  oculos  veftros  conftituatis. 
„  Libcrtas  cnim  agitur  noftra,  qu£e  x  ft  co- 
,,  mcndata  vobis  :  vita  &  fortuna  omnium 
„bonorum  agitur:  quo  cupiditatcrii  infini- 
),  tam  cum  immani  cupiditatc  intcndunC 
„  ifti  Hifpani  atquc  Itah  Icfuita: :  quorunl 
„potcntiam  cum  immani  cupiditate  con- 
„  jundam,nifircprcflciitis,  vidctcSenato- 
„  res  Ampliflimi.nc  hoc  tcmpore,quo  ma- 
„xime  Refpubl.  fapientiam,  5^  authorita- 
„  tcm  veftram  requirir,patriaj,&  vobisac- 
„que  vcftrisomnibus ,  qiiibus  omnia  pro^ 


De  Turbis  in  Mofcovia  i  Ie- 
sviTis  excitatis  fro 
Demetrio. 

IN  Mofcovia,aiiipliffimo  illoSeptcntrio^ 
nis  tradu  ,  ingentes  turbas  lefuita:  cx- 
citarunt.    Mortuo  cnim  Bafilidc ,  magnd 


„turbationes  mitigandas,  quasfunta  Ic- 
„fuitis  cxcitatae,confcrat,  5£  adiftaqiio 

„qucfncommoda  atquc  dctrimcnta,  c^u^  „pemodum  dcbccis,  dcfuiffc  vidcamini. 
„Reipubiica:  allata  funt,  compenfanda. 
„  Illi  cnim ,  ut  cft  Monachorum  ingt-nium, 
„pilum,  nonanimummutabunt.  Quara- 
„obrcmopportct  nos  fcmper  cflc  cxcita- 
„cos,crcdos,  &  propcmodum  animis 
„  ita  armatos  ,  nc  blanda  aut  fupplici  ora- 
„ cione ,  auc  cciam  pictatis  fimulationc  fal- 
„  lamur.  Satis  enim  jam ,  fatis  opprcfli  fu- 
„mus  multorura  Nobilium  domus  func 

„  cvcrfa:,  fortuna^  vcxata:,  difllpati  agtico-  Ducc  Mofcovia£,&:  alio  In  cjus  locutti  cic- 
„l3e  raprat(jconjugcs,multiNobiles,incrc-  do,Icfuirar  Dcmetrium  qucndam,qui  ipfis 
„dibili  pictate  &  amorc  in  patriam,  ma-  fupra  moduro  favcbat,  fubornarunt,  &  va- 
„  gnis  in  anguftijs  vcrfantur ,  &  propemo-  rijs  attibus,dolis  ac  fraudibustanquam  Ba- 
„dum  ad  pcdcs  iftorum  icfuitatum  ab-  filidu,  filium,adcoqilcgitimum  Rcgni  ha:- 
„jcdifunt:  multi  fubditi  Nobiiium  in  rcde  iniruderc  conati  (unt.HicDcmbtrius 
„  Lithuania  atquc  in  Mazovia  pcrtulerunc  apud  Rcgcm  Polonia:  diligcntcr  inftandoj 
„crudclitatem  iftoium  lefuitarum  ,  pulfi  lcfuitis  cum  ftrcnue  adjuvantibus,  tandeni 
„funtfcdibus ,  patrijs  focis,diftrafti  a  luis:  obtinuit,  ut  auxiliarcs  fibi  eopia?  advcrfui 
„  Vidcrc  liccc  multos  oculis  lachrymanti-  Mofcovia*  Duccm  dcccrncrcntui .  Mofcus 
„bus  fqualidos ,  farpc  ctiam  fordidatos  &:  fibi  non  parum  ab  illis  timcns  ,  infigni  ufus 
„'rcos.  Vidctis  quotidie  magnamaccef-  ftratagcmate,Rcgni  fuialiquam  paneDc- 
„fionemad  numerum  iftorum  Icfuirarum  mctriopoflidcndam  obtulitrcumq;  illc  oc~ 
„ficri.Videtis,  multos  exHtfpania  atquc  cupatum  illam  veniflct,  fado  pcr  infidias 
„Italla  advolarc.  Animadvcrtitis ,  ut  o-  in  cum  impctu,  ingentem  ftragcra  cdidir,  \ 
«pinor^alijs  Saccrdotibus  iniquiflimara  dcvidoqi  Deraetrio,coepitiIlum.Cuftodia 
„  vimficri:  viros  fcncs  Saccrdotesnoftros  autcm  hbcratus ,  coUcdo  novo  cxcrcitu, 
„ab  iftislcfuitis  mifcrc  jadatos,  U  rcpu-  copias  Magni  Ducisfudit,  &  aliquot  ar- 
„  diatos ,  pcricrritos,  &  fcdibus  fuig  cxtur-  ces  ccleritcr  occupavit,  ac  tandcm  Regnd 
„batosefrc.Hi,quem  pra:tcrYosappelient,  poiitus  eft.    Poft  aliquod  veio  tempus  ai 

tt  i  fubditls 


iefui- 
Trarj- 


-^i  ■  Ve  Tdcinoyihm  ,  c^c.  I 

(ubditis  fuis  tali  occafione  trucidatus  og- 
cubuir.  Subotta  crai  in  multorum  ani- 
mis  fufpicio,  quod  Icfuitis ,  ob  navatam 
fibi  &  prxftitam  fidclcra  opcram ,  vciic- 
mentcr  favcrct,  alijs  non  obrcuiis  mdi- 
cijs ,  cum  non  Bafilidis  filtum  cffe,  qucm 
fc  cx  inftinda  Icfuitarum  vcndiiavcrar, 
fcd  dolis ,  fraudibus  &  impofturis  lcfuita- 
rutn,  ac  vi  Dcmetrij  in  Rcgnum  intrufum 
ifl*c.  Hinccum,  lefuitis  cum  adhortan- 
tibus,  Rc)igioncm&  ccrcmonias  mutarc 
incipcret,&:  Polonis,  quos  magna  copia 
fccum  adduxcrat ,  plus ,  quam  Mofcovitis 
cxliibere  honoris  vidcrctur  ,  nccuti,con- 
fuctocjus  Icci  morc  ,  copulatio  matrimo- 
cialis ,  a  Patriarcha  rleret,  permitterct  vel- 
Ict,  fid  lcfintam  facra  &  folcnnitates  pcr- 
agerc  opc.rccrct,  tantam  in  fubditorum 
aaimis  commotioncm  cxcitavit ,  tantum- 
quc  in  fe  odium  provocavit ,  ut  cong  ga- 
ti  magno  numcro  captata  ocafione  ,  ciim 
finitis  noptijs  gcnio  Dux  mdulgercr, 
raultofquc  Polonos  &:  lefuitas  convi- 
vio  cxcepiffct,  irrupiionem  cx  improvi- 
fo  in  Palatiumejus  fecerint ,  cumqi  cum 
omnibus  Polonis  &  lefuitis  trucidarint. 
Hupc  rumorem  de  occifo  Dcmetrio ,  & 
eurbis  in  Mofcoviacxcitatis,  fadio  lefui- 
lit-a  aliquandiu  ftudiofinTime  comprcfljt,ne 
veritas  dcprehcnfa  Poionis  artcs  corum 
roAgi";  fufpcdas  rcddcrei :  qui  alias  pro- 
ptcrfadionis  Icfuitica:  in  aula  potentiam 
&  infolentiam  gravitcr  aliquandiu  tumui- 
Cuati  funt. 

Pf  Hungaricis  Motibus. 

TEftatur  ctiam  Conradus  Grazcrus 
Francus  in  fua  Plaga:  Rcgiac  hiftoria 
pag.  Icfuitas  fubbclli  Hupgarici  ul- 
timi  a:ftum  aliquot  nobihffimas  Provin- 
cias,  hadcnus  pacatas,  in  ipfo  lanizaro- 
rum  confpcdu,  fuis  artibus  tentaflr,  tur- 
bafle  ,  totamque  viciniamcum  ipfis  Chri- 
ftianorum  caftrls  ambiguo  motu  &  diffi- 
dejHia<rcpjevi(!c. 

l>e  Turbis  tn  Tranfylvania  d  Ie s  v  i- 
Tis  excitatis. 

HXranfylvani  etiam  otnnium  fuariim 
]L.  Ijnifcriarurn  &  icalamitatura  ,  quas  ha- 
ftcnus  pcrpcfTi  iunt,canfam  in  lcfuitas, 
corund^mquc  audaciITimas  molitionfcs  pu- 
bllca  vocc  conf  runt  &:  q;ias  adhuc  mctu- 
unt  non  aliundefibi  quam  f  x Icfuitaiu  arti 
bus  imgmantur:  ob  hanccaufam etiam  pu- 


ESVITARVM     Lihcr  Iil. 
blico  Ordinum  Dccrcto  ex  hac  Provin- 
cia  cjeaifunt  Anno  millcfimo  quingcn- 
tcfimo  nonogtCmo  fub  ir.cnfis  lanuarij 
initium. 

Non  tamcnccfTaruntfcditiGfi  homincs. 
Nara  poftcjedioncm  fuam,  aurhoics  fuc- 
runtclandcftinisfuisconfilijs,ut  Sigifmun- 
dus  Baihorius  Ttanfylvania:  Princc  p; ,  va- 
rios  motus  concirarct,  nullos  ad  pcmicicm 
pcrfcquerctur,  bclio  incxtricabili  fe  im- 
plicaret,  ac  dcniquc  mifcr  &  inglorius 
viverc  cogerctur. 

Eorum  opera  quoque  Stcphanus  Pot- 
fcaius,  Tranfylvania:  Princcps ,  crucnt:^ 
fcda;  huic  fc  animose  opponcns ,  tandem 
veneno  propinato  e  mcdio  fublatus  eft 
anno  raillefimo  fcxecntefimo  feptimo. 

Poft  aliquot  etiam  annos  dolis,  actan- 
dem  conjurationc  fanguinolenia  aditum 
fibirurfus  in  hanc  Provinciam  pararc  eo- 
nantur,ut  ex  literisCaroh  Zcrotini  Baronis 
intclligitur ,  qiiic  fic  habenr. 

Be  TrAnfjlvaniiz  mvii  mouhus  nefcio  cfuid 
advos  reUtumfn  :  ferturita.  rem  haberc^. 
Erat  ih  auld  Primi^ts  prAcipitA  nobilitani  vir^ 
Religinne  fonttfi  im ,  gente  ^  nomine  Balth*- 
furKornis.  Is permijfu  Principisy  cujics gratiam 
ahilatiene  (}:  olfequio fibi  conciliaverat ,  aleh^t 
in  familia  lefuttam  peculiari  privtlegio ,  lum 
nemini  id  pr&terea  cdncederetur ,  ex  lege  qua 
UVLonachi  ifli  aditu  Provtncia  prohibeniur. 
Erat  autem  annexa  concefioni  conditio  ,  ut  fa~ 
ira  tantum  curarety  Rcmp.  non  attingtret ,  ne- 
miiemex  reUquafocietateaUiceret^  javentu- 
ti  informandiZ  nuUa  operam  daret.c^ fitjuA  alia 
funt,  quibu^  genus  ifind  hominum  maximam 
crhis  partem  in  venerationem  ;y  admirationem 
fui  pridem  ptUexit ;  (^tvtr  bonm  ,  qui  aere 
faciUuf  caruiffety  quam  ab  inflltuto  fodxUtijfui 
recepffet ,  vel  tantiUum ,  Domimm  foUicite 
inpgare ,  ut  patribus  acceffum  in  Provinciam 
aperiret,  Principem  in  partesfuas  pertrahere^ 
ctdttim  Papillicurn  rejlitueret ,  ^a/  diUgentem 
£jaidem  ^  jeculam  operam  reinavabat  ffedcum 
nihilproficeret^rjthiique  impetr^ret^  adcfux  aiia 
Cunfilia  ,  impellcnte  haud  dnbie  lefntta.  conver- 
fus  efi.  Inde  iz-jfdia  Principi  feri  ceptd:  in  ca- 
put  ejffs  conjuratum ,  alij  magnA  authoritatv 
viri  ,  ^  intercos  CanccUariuf  Bendis ,  qtn  fugx 
pofira  faluternfibi  psperit ,  in  confortium  per. 
tra6it.,fed  ut  accirUre  flerumque  falet tnfeli- 
ti  eventu ;  deteBt  entm  con(pirjtii>  e^  f^hi 
ad  notitiam  Priiritijf  perve^^it  iUr  d'f'mula- 
reinitio  ubipertculum  ^'•geri ,  co^  fiUa  proce- 
derevid  t,  accttti  tjs .  ijuvrum  ^det  maxi^t.e 
je  permittebat ,  rem  aperrt^  n^tlitrm  cLm  ac- 
ciri  jr  i»  infidijs  coUoari  etctra  urhtm  i"het. 
Jnde  venaitonprrfi  tlcttur  .'fiipntui  forttfitmo-. 
fum  virorum  non  conttmnenda  mttnu ,  edttcit 
uni 


Kojpkio 


ad  Ba. 
qnenda.  I 


Ps  Facinorihus ^  CTC.  Iesvitarvm.  Lther  I  H.  3,3^ 
M»ico»jurdtos,  qui  ign.iri  qntd  Antmigertret^  ncm ,  quar  illis  fudes  crac  in  oculis,  cji 
rrimipem  comit&ntur,  ^  occafione  arrepay    tota  Styria  cijccrcnt. 

quU [uvertdres  jevt^ ihn^  e(fe aui  fares [dtem  Tandcm  igifJr,  ubi  dc  proccflu  quo- 
txifltmarent  ^aii^^rrcii  inftnuunt.  Nec  mora^  dam  aftutiflime  cxcogitato  dclibcraflenf, 
unw  ecornplic.lf/s  eduiie  acinace  re6la  illum  in  fccnam  crupcrunr,&:  Tragoediara,quam 
tetit^  at  i$  curru  ^  cjuo  infi^ixs  tegendas  've-  diu  fccum  privaiim  mcditati  crant ,  infti- 
hehtttr,  exiliens  ,  genero(ifi't'0  eqtio  confe-  tuerunt.  Mcnfc  cnim  Scptcmb.  anni  1598, 
Jfimcu>l  e  fo,  vim  repelUl.  Accurrunt  fa-  Parochus  Gr:eccn{is  M.  Laureniius  Son- 
tellites,  accurrit  ex  infidtfs  miles;  contprehen-  nabcntl,  qni  quondam  Prarceptor  junio- 
dun!urpr£cipui  excor/juratis,  (jr  necantur.  Re-  rum  Pr incipnm  fuit,  Filiorum  Caroli,  fcri- 
verfm  in  urbem  magnam  adverfartorurn  Jira-  ptum  aliquod  inftindu  lefuitarum  Mini- 
gem  edidtt.ficfecunrattfua  inpojlerum profpe-  ftro  GriECcnfi  mifit ,  quo  auihoritatc  ,  qua 
xit.  Sunt  cfui  hls  mylittonibtt^s  Cardinalem  tuncfc  pollcrc  jactuabat ,  eimandat,utab 
Torgizium  fratrem  Sigtfmundum  cum  altjs  omni  Religionis  Piotcftantitim  cxercitio 
quibufd  'm  irn.Hcare  volunt  ^  rnihi  tamen  nil  dcfiftat:  fibi  cnim  hanc  curam  dcman- 
de  i]s  Cdnilat  ,  lefuitas  vero  A  tthores  Tragoe-  datam  cfl"c,  &  ad  fuum  munus  id  fpcfta- 
dix  hH)t44  fuiffe  mintm):  amhtgo    dudum  jam     e  di- cbat. 

turoparn  ab  his  artihres  ceUhres,  Sed  hoc  fcripto  non  tcrriti  Miniftri, 

Sonnabendius  jliis  relidis,  DommosOc- 
dinarios  Styrix  (  fic  noramantur  Qjicum- 
Ve  Turbis  in  Styria  ,  CarintQia        viri ,  pcncs  quos  fumma  rerum  pt>tifta? 
Carniola  d  IesviTIS  eft^  aggrcditur,  Mmiftros  giaviterapud 

excitatis.  accufat,  &  ut  illi,  qucm  Magiftra-. 

tum  fuum  Ifgitimum  appellarcnt,  concio- 
rat  nibus  fuis  muncrc  publice  fungendi 

ANno  Domini  mill^ fimo  fexccntefi  potc-ftatem  interdicanr,  pctit.  Domini 
mo  quart.>  Francofurti  adMoenum  Ordinarij  mcmorcs  prlviltgiorum  fuorum» 
a  loan.  Regio  in  iuccm  cft  cdiiahift  uia  nitcntes  promiflis  Caroli  Patris  moderni 
facvifliro.T  &  immaiils  pcrfecutionis  in  no-  Prmcipis ,  non  'gnari  impudcntiflimoruni 
minatis  Provi  icjs  a  lefuitis  inftitutx,  cu-  Icfuitarum  poftularorum  &£  tcrhnarum, 
jus  hscc  fcre  fumma  cft.  Vt  lefuitae  in  quas  antehac  fa^pe  moliti  ctant^  filcntio 
omncs  Tcrras  &:  Provincias  longe  laceque  homincm  dmiittunt.  Ilie  vcio  filium 
fraude  dolifquc  irrcpfcrunt ,  ita  &  in  Sty-  Ariadncsjam  dudum  expeditum  fccucus^ 
riam  fuis  frfc  artibus,  cxiguo  quidcm  ab  Miniftcrium  Proceftantmm,  &  Domi- 
initio  numero,  at  mox  in  immenfum  fic  nos  Ordinarios  Styriac  Proccres  illuftres 
aufto,  ut  jam  vix  Siyria,  Carinthia  &  apud  Fcrdinandum  jam  Styrije  Archidu- 
Carniola  fimulillos  capcrc  poflit,  intrufe-  ccmaccufat,  &  ut  ispro  ca  ,  qua  mftru- 
runt.  Et  cum  id  gcnus  hominum  nil  nifi  £i:us  efl"ct  divinitus  authoritatc  ,  &:  amorc 
crudclitatcra  fub  hypocrifi  fpirec  ,  ibidem  erga  Romanam  Ecclcfiam  prseditus,  pc- 
candem  ,  prasfcrtim  Grajcij ,  quce  cftSiy-  t»tioni  fuas  fatisfaciat,  &  Concionatorcs 
rijc  Mctropolis ,  quam  alijs  in  locis  antc-  Protcftantes  coherceat,  nc  illi  abcone- 
liac  &  tcnfarunt&  cgcrunt  Trago^diam,  que  vocati  ncquc  ordinati  in  urbe,  inqua 
motatis  folummodo  perfonis,  rcnovarunt.  ipfc  Princcps  rcfidcat,  ipfo  invito  tes  fa- 
Et  ut  proprium  eorum  cfl^e  folct,  Caroli  cras  adminiftrcnt,  fcd  indcpotius  cxpcl- 
Archiducis  Auftrix  fupenoris  animum  lat  ctiam  atquc  ctiam  contcndit. 
adveifus  fubdttos  innocentcs  &:  fideles  Princcps  a  Icfuitis  Prarccptoribus  jam 
cxaccrbarunt ,  atque  c6  unacum  ijs  qui  antca  cdodus  pctitioni  Parochi  locuna 
ftant  ab  illorum  partibus  adduxcrunt,  ut  dat,  &  Dominis  Ordinarijs  Edidura  fc« 
pcrfccutioncm  graviflimam ,  temponbus  vcriflimum  mittit  mandatque  illis  ,  dent 
ijs ,  quar  alias  ob  Turcicarii.cxpeditionem,  opcram,  ut  Miniftri  Protcftantes  ab  offi- 
aliaquc  incommoda  pcnculofiflima  erant,  cioconcionandi  dcfiftant,  &:  intra  14.  dics 
advctfus  Prot^rftantes  inftitucrct.  Cujus  finibus  totius  Styrix:  cxpcllantur.  Adum 
fcmcl  atque  iterom  prseludiaquidcrp  in-  13.  Scpr.  Anno  1598. 
ccpra  &  pra:mifl"a  fucrunt,  nihil  tamcn,  Domini  Ordinarij  pcrlcdis  his  lircris 
qviod  alicujus  fuifl^et  momcnti ,  effrdum  fcripto  prolixo  rcfpondent  ,  partim  fefc 
cft,  Carolo  Archiducc  mortc  fublaro.  Ni-  cxcufantcs,  quod  raandalo  huicfinc  pta:- 
hilominus  lcfuitac  toti  in  hanc  curam  uni-  fcitu  reliquorum  Dominorum  Provincia- 
ce  incubucrunt  uc  prop' fi  um  fuum  i-- ef-  lium  raoTcm  gercre  non  poflinc,  partim 
ftcium  produccrcnt,  &^vcram  Rcligio-  pctcntcs  ut  ab  hoc  propofiio  hifco  ptri- 

c  t   5  culo 


354  Pe>  FacmorihuSi  Ies\ 

culoiiflimis  temporibus ,  quibus  Provincia 
alias  majoribus  conflidarcturincoramodis 
quam  ut  indc  cludari  poffic,  dcfiftat,  lefui- 
tas  animum  fuum  cxulcerarc  non  patiatur 
advcrfus  fubditos  innoccntcs ,  ut  contra 
juramcntum ,  quocx  privilcgijs  Provinciac 
obligatus  cffctjquicquam  committat,com- 
memorationc  fimul  incommodorum,quas: 
indc  fccura  cffct,  adjeda.  Scd  tantum 
abfuitut  fcriptoillo  gravifTirao  ab  inftitu- 
tofuo  avcrtcrcturFcrdinandus ,  utindics 
magis  magifquc ,  Icfuitis  faccm  fubmini- 
ftrantibus,  ad  pcrfcquutionem  acccndc- 
tctur.  Ac  proindez^.  Septcmb.  manda- 
tum  alterum,  non  qiiidcm  ut  antca  Do- 
ininis Ordinarijs,  fed  EcclcHx&c  Schola: 
Miniftris  mittit ,  quo  pra:cipit ,  ut  in  hoc 
ipfo  raomcnto,  fub  capitis  poena,  adoccn- 
di  Sd  concionandi  ofticio,  tam  in  Schola 
quam  m  Ecolefia  dcfiftant,  &  intra  odi- 
ddum  omnibus  fuis  finibus  cxcedanr. 

Hoc  mandatura  ubi  acccpiffcnt  Mini- 
ftri,  Dorainos  Pfovincialcs  adeunt  ipfifqj 
rcm  aperiunr.  Convocantur  &  Oidma- 
rij  &c  ProvinciaHura  quidam,  qui  tum 
Grarcij  crant ,  in  domura  Capitanci  Pro- 
vinciahs  ,  quo  &  Miniftri  acccrfuntur. 
Dchbcratio  inftituitur ,  an  illo  die(quic- 
rat  Vencris&  precibus  pubhcis  deftinatus, 
quo  ctiara  Euchariftia  ijs,  qui  die  prazcc- 
dentd  confcffi  erant ,  diftribucbaturj  con- 
eio  fic  intcrraittenda.  Mmiftri  ncgant,  Ca- 
pitaneus  periculura  iraminens  exponit, 
ut  cxeuntesde  hae  rc  dchberarent  monct. 
FyCvocati,  refpondcnt,  oroninofibi  in  fcn- 
tcntia  perfiftcndum  cfTe  videri ,  vcllcquc 
quzvis  pcricula  fubire  potiiis,  qara  doce- 
di  Provinciara  &:  concionandi  officium 
defcrere.  Difccderc  iterum  &c  cxpeda- 
re  refponfum jubcntur.  IntcrimdumH- 
belU  fupphccs  ad  Prmeipem  mittuntur,  &c 
a  Principe  refpondctur,  terapus,quod  con- 
eionibus  dcftinatum  erat  lefuitarum  con- 
cihocundando,  pr^eterlabitur, &  fic  con- 
cioncs  ab  iiio  dic  intermittcre  in  pofterum 
coguntur.  Ac  Hcct  odiduura  ipfis  pra^fcri- 
pfcrit  Princcps,  tamen  expedarc  illud  ut 
ciaberctur ,  pra:  fumrao  cxpcllcndi  cos  ar- 
dorc,  noluit,  fed  vigefimo  odavoScprcm- 
bris  poftrcmura  ilhs  mandatura  mittit,  & 
ut  illa  adhuc  die  urbe  cxeant,  fubcapi- 
tis  periculo  prxcipit. 

lUuftrcs  quidcm  Doraini  Ordinarij,  ncc 
non  Provinciahura  pars  raaxiraa  nihi!  non 
agit  fupphcibus  libcHis  &  lcriptis  gravifii- 
mis,quac  vel  cautcra  Marpefiara  cmoihrc 
potuiffcnt ,  ut  mancrc  Miniftris  fuis  hcc- 
rct.  Sed  Icfuitarum  inftigationcs  plus 
quara  totius  Piovinciac  illuftrifiima:  fupph- 


ITARVM.  Liher  III. 
cationcs  huraillimar  potcrant.  Et  ut  eo- 
natus  illc  fucccderci,  rem  ita  compara- 
rant.  Abijt  paul6  antc  Avchidux  ,  pau- 
cifiimis  illuro  comitantibus ,  in  Itaham, 
ut  fercbatur  ad  Pnncipem  Fcrraricnfcm: 
ca  vcio  occafiouc  Romara  quoque  profe- 
dus  cft  ad  Pontificcm,  qui,  ut  aicbanij 
mcnsa  cura  dignari  noluit ,  antcquam  ci 
Coena  Dorainica  ab  ipfo  rainiftraia  pro- 
raifilTct,  fc  Luiheranos  ex  Provincijs  fuis 
cxpulfurum.  Redcuntc  illo,  mox  advo- 
lant  Rcgis  Hifpaniarum,Pontificis  &  Prin- 
cipum  quorundam  Itaha?  Legati  mihtibus 
non  paucis  ftipati,  co  quidcm  nomine, 
ut  fororem  Archiduci  Rcgi  Hifpaniarum 
adduccrcnt,  ut  vcro  evenius  docoit,  ut 
Icfuitarum  voluntati  fatisfierct.  Ciim  c- 
nira  illicum  militibus  in  uibe  cffcntcon- 
gregati  perfecuiio  inftiruitur  ,  &  acerrim^ 
urgetur.  Archiducifta  fc  non  abituram 
in  Hifpaniam  proitftarur,  antcquamMi- 
niftros  in  cxilium  cjedos  cviderct.  Pro- 
ccres  tcrrentur,  Ordinanj  coguntur,  ci- 
ves  minis  &  vi  coherccnti  r  rcs  (  6  dcdu« 
citur,  ut  Miniftn  Ecclcfia:  &  Scliola;  o- 
mncs  uno  codemque  die  G  arcio  cijcc- 
rentur,qnorura  numcrus  novcndccim  crat 
perfona  ura  :  Fadura  18.  Stptemb.  Anni 
1598.  qui  profcftus  fuit  Michaelis  Archan- 
geli.  Atque  ita  cx  uibc  iha  elanfiima,  6C 
paulb  poft  cx  univerfaStyria  Evangciij  lux, 
quartanto  laborc,  magno  ftudio,  multis 
laboribus  cxhauftis  diu  propugnata  &:  dc- 
fcnfa  crat  ab  illuftribus  Styrias  Proceribus, 
tam  cito  lefuitatum  rabic  cxpulia  &  cjc- 
da  cft.  Nodc  hunc  dicra  proxin  e  pras- 
Gcdcntc  fulgura  &  tonitrua  tam  tcrribiiia 
cxaudita  funt ,  tcraporc  non  confucto ,  ut 
ncmonon  portcntofailia  cfTe  arbitrarctur. 
Ncque  dcfuerunt ,  qui  Miniftris  falutcm 
ca  attuliflc  &  ficas  Hifpanorura  ac  Italo- 
rum  a  ccrvicibuscoruraavertifr:-  pcihibc- 
rcnt.  Ab  hoc  ctiara  tcraporc  pluviapcr 
fcx  intcgras  lcptiraanas  continuofere  du- 
rabat,  ut  plurimum  damni  aquarum  clu- 
vioncs  dcderint,  &  annonac  caritas  ma- 
xima  fccuta  fit.  Doraini  Ordinarij  Co- 
mitijs  habitis  graviffirae  dc  lefiiitarura  te- 
chnis  conqucruntur  :  in  htctis  ctiam  cx 
Comitijs  ad  Principcm  miffis,  paeis  publi- 
cx  hoftes,  tedo  tamennorainc,  &  pcr- 
turbatorcs  Rcrurapublicarura  appellantur, 
cofqoc  accufant,qu6d  fubindc  hortentuc 
Principcra,  ut  privilcgia  fuis  Provincijs  da- 
ta,  conccftioncs  itcra,  conventioncs, con- 
ditloncs,  pacificationcs  ReIigionis&  pa- 
da  orania  quanturavis  figillis  &juraracn- 
tis  approbata  &c  confi» mata ,  infringar,  rc- 
fcindat  &c  irrita  reddat  -'  Miniftros  qud- 
que 


Dt Facmorihus,  &c.  Iesvttarvm.  L/her  itl  , , P 

que  in  intcgrum  rcftitui  a  Principc  fupph-  uh^ue  partim  arte^us ,  partim  pulvereior- 
citerflag.tant^rcdfruftra.  mentarmumjum  e^verja.    Pr^dicantes  ubtmc 

Finit.s  Comitijs  Provincialibus,  reliqu^   ex  Provinaa  expulfi,  uxores  putativa  &  L- 
ctiamcivitatcsmSiyriajubcncur,  utMi-  cuhina  ab  eotum  confmtoaha6ix  illifmere- 
niftros  fuos  dimittant :  cui  mandato  pluri-   ditus fuh pcena  profcrtptienis  in  omnihm  Pro-^ 
raxmorcm  gcrunr.    Incolx  vcro  Fcrn-  ^incrjs  tnterdiclus.  OmnesCatholtca  Ecctef^ 
fodinarumidfaccrcrccufanr.  Miiitesigi-  qua  erar.t  in  ktreticorumpottflate  funirecu- 
tur  c6  mittuntur,qui  civitatcm  cxpugnaot,  perata ,  Catholicis P.pribus  tmpofitts :  Omnes 
cives  mifcrrime  captivos  plcnis  plauftris   Civitates ,  omnia  Oppida  ,  omnes  Paotddi- 
G.a^ciummittuntibiqi  indjgniffimis  mo-  genter  reformati-.  pminaces h^retici ex  omni- 
dis  muiaantur.  Vibe  hac  cxpi  gr  ata  &  ca-    hus  fua  Celfit.    Provinctjs  profcripti.    Jn  o- 
pta,  Arccm  llluftrisacGcncrofiDommi  mmhHs  fere ,   maxime  vero  principaliorthus 
lohannis  Hoirmanniadeunt,&  Teraplum  locis  exhortationes  a  me   ad  popuium  i^ 
ilhvicinum,  in  quo  fepulchrum  hujusfa-   tertiam       cpuartam  vefper^  hora?n  habit<z. 
inilix  crat,  pulverc  tormcntario  fubjcdo   Communio  juh  utraque  fpecie  in  omnthtu  locis 
cvcrtunt,  ut  offa  hinc  indc  difpergcrcntur.  ^  viva  vece     per  patentes  literas  (authori- 
Non  diu  poftGraccij  Tcmplum,  in  quo   tate  ^pofloLtc^  a  Da.  Nuntio  ApofioUco  Epi- 
Evangchca!  conciones  habiia:  funt ,  mili-  fcopo  Adrienfi  mihi  conceffd)  d  me  fublaja, 
tibuscinaumoccopant,  altare  dcftruunt,  Infuper  liter^t  patentes  Archidtaconis  Gmun- 
corpus  Vuilhclmi  Zimmcrmanni  Thco-    tenfi,  Frtfacenfi ,  Curcenf? ,  Laventine^  ^ 
log,  cx  fcpuichro  rffoiTum  in  M  jnham   Aquitenfi nonnutlis  Prdatis  dat^  .  iabita- 
fluvium  urbcmailabentemproijcmnt.Ci-   na  conttnentes  remedia  ,  quihus  refrmatib 
vibus  graviflime  intcrdicunt,  ctiam  fub   maneatftMta,      ad  Ecctefiam  redu6luo- 
capitis  pcriculo,  ne  cxtra  utbem  facra  rnnis  occafio  ad  vomitum  redeundi  ftt  practfa 
fynaxi  utantur,  infantefquc  baptizari  &   Mutta  mtttia  Ithrorum  puhlicUn  varijs  locls 
inatrimonia  confirmari  fiaant  :  imo  nc   eombufta,  qudm  plunma  antmarum  ?nillia  ad 
quis  Plaimos  Gcrmanicos  faltem  domi  fu^   ovtte  Chriftt  dtvina  gratid  reduaa.    Et  fit  to- 
canat.  Qu  dam  M^giftcr  luris  advocatus,   ta  Carinthia  fpatiotrium  menfium  integra  re- 
qubdpaucula  qaardam  ut  politicns,  adpo-  f  rmata  ;  innumerabdtbtts  h^mtnihus  de  fuo 
puium  vctba  fcciflet,  in  carccrcm  conijci-    ad  Ecclefiam  reditu fmmet  ipfis  gratutamhus. 
tur.    Ahj  Icvibus  dc  caufis  puniuntur  &    Turha  rufticorum  ^  Vitlacenfes  funt  quidem 
grandtxrcmuldantur,  utnon  pauci  qui-   tumtdtuati,  attamen  illerum  furor  non  dit» 
bus  Rchgio  Gordi  crat ,  rciiais  fuis  bonis   duravtt.    Civttas  quoque  Clangenfurt  contra 
aho  Gomraigrarint,  ut  fuam  cx  tytannidc   nos  ftmper  fuittn  armts ,  deniquenosab  tn- 
Icfuitarum,  qui  his  omnibus  non  foliim  greffu  prohibuit  donectantumperTEK\<\jii- 
intcrfuerunt,  (ed  etiampra^fucrunt,  con-        mandatumcommutata  reformationi  fe  fub- 
feicntiam&vitamvindiearcnt.  jecerit.    Uaque  pridie  S.  rjMartintvextltum 

Quod  in  Styria ,  id  ctiam  in  Carinthia  500.  militum  ex  Ciangenfurtin  civitatem  Vol- 
factum  8£  perpetratum  cft,  quod  malo,  ckmarck  eft  transtatum,  eodemque  dte  omnes 
Icfuit.x,  quam  raeis  vcrbis  rtfcrrc.  Sic  feciarij  pradicantes  ex  eademcivitate  di(ccffe- 
igitur  Martinus  Epifcopus  Secovicnfis  ad  runt.  ^hus  omntbtupoftquam  Ciangenfur- 
magninominisvirum  Augufte  Vindelico-  tenfis  Ctvttas  ita  futt  evacuata,  nos  in  feJia 
rum  fcripfir.  Illtftrts  ac  Generofe  Domine  fan£li  Martini  cum  noftro  mititumvexitlo  in- 
N.N.  Dn.  charif^.me,  obfervande\  poH-  grefti  fumus ,  tota  in  armis  contra  pa£}umpO' 
quampridie  Nativitatis  B  Maridti^irgtnts  ad  fttdcivitate.  Sequenti  poftea  dte  ^  qua  erai 
vefiram  illuftrem  Dominationem  literas  dedi^  Domimca  in  Tempto  Parochiali  ad  populum^ 
qmhus  figntficavi  totam  Styriamcirca  Religio-  qui  erat  numerofifstmtis  ,  orationemtn  quar- 
nemDei  prapotentts  henefcioreformatam  effei  tam  ufque  horam  habui ,  (jr  poftmodum  hac 
fequenti  dieibidem  inTemplo  ParrochialtCa-  rebetti  ctvitate-,  more  folito;  tn  omnihusper 
rinthiaco  fecimus  initiumreformationis  Com^  triduum  reformata^  domum  quoque  dtfafti- 
THtfarijmihi  adjun^tfrant  Dn.  loannes  Co-  mus.  Heformationis  (^r  Carinthiaca  Styrta-^ 
mes  ab  Ortemburg,  Cannthia  Supremus  Ca-  ca  Aaaforfan  atiquando  puhiicts  typis  commit^ 
fitaneus  :  Hartmanus  Ztnget  eyifdem  Provin-  tentur.  Hac  quoque  commtfsto  ,  ^erqudmfe- 
ciaVicedomtnus\D  Angdm  Cofleda,  Serenift.  kctter  ^  prater  omnem  expeaaiienem  ( Deo 
Confiliartus\  &  lohan^es  Chrtfloph.  dPrarak  ftt  lat^s )  ftne  omnis  fangutnts  effufione  peruaa, 
Cuardi^  nofiraCapttanetts.  Eodemigttur  pta-  tta  noftro  Sereniftmo  ptacutt ,  ut  inde  piuri- 
tae  modo  fieut  &  Styria  ,  Carinthia  d  nobis  re-  mttm  ceperit  votuptatis.  Haretict  multa  dc 
formata  ,  inprimis  harettca  Tempta  cum  cce-  rapinis  noftrorum  mititum ,  de  tyranni^Je, 
rnetertjs,  jeclariorumque  Pr^dtcap7titm  adthm,   quam  nos  Commiffarij  in  populurn  cxercuiffe- 


53^  15 Facmorthus ^C^c.  Ie! 

musy  fparferuftt  ^fed  omnU  ea  quum  fun  fdfif- 
fma,  1  &  mendacia.  per  fe  evanefcere  foleant., 
nulla  pro  innoceritiA  nojlrd,  declaratiene  Apolo- 
^ia  optt-s  erit.  Hsc  Itber/ttus  ad  Ftjlram  lllu- 
fir.  Dominat.  fcrtpfi^  qtium  extftimem ,  hanc 
narrationem  faltem  ati(]uam  tUtus  doloris-, 
^uem  Veflra  lllujlr.  Dominatid  ob  Canifam, 
proh  duLor ,  turpiter  amtjfam  percipit^  mitiga- 
iionem  fore.    Rjptim  Grjecij  die  iz.Novemb. 

Ex  hacEpiftola  Lcdor  judicctdc  Kc- 
formationibus  Icfuitarum. 

Palam  ctiam  pra:  fc  tulcrunc  lefuita;, 
Nulla  re  hadcnus  inira  Europam  plus  pcc- 
caiumcflc,  quamnimia  Monacharum  in 
pcrfcqucndis  Hxrcticis  ,  cxequcndilque 
Pontificum  Romanorum  juflfibus  lcnitatc. 
Hocqucintcr  iliosadco  certumcft,  ut  nc 
Dux  quidem  Albanus,  quamvis  crudclif- 
fime  rxvicrit,  eis  pcr  omnia  faiisfccctit, 
vcl  ipfo  Albano  tcfte.  Ei  farailia  Auftria- 
ca  emincntiifima  ad  pcrfccutiones  prius 
pcrmovcri  non  potuit,  quam  unus  atquc 
alter  cjus  furculus  lefultis  formandus  & 
difponcndus  traditus  fuiiTct.  Philippum 
II.  quoquc  Hifpaniarum  Rcgcm  a  modc- 
ratis  confilijs,  in  qux  ab  iniiio  ptopen- 
dcbat,  ad  quac  ctiam  a  Maximiliano  Pa- 
truclc  &  A  ftinc  ,  miffo  ad  id  Catolo  fr atrc 
incitabatur,  lefuitac  inprimis  averterunt, 
&  obtinucrunt  ut  Inquifitioncm  Hifpani- 
cam  in  Belgio  &c  Tridcntini  Concilij  exc- 
quutionem  pervim  introduccrc  maluerit, 
quam  aviti  fui  Patrimonij  fucculentiffi- 
mam  pattcm  pecate  pofiidcrc. 

De  NefHrijs  Facinoribus  tn  Belgio 
Vicinis  Regionibus  patratis 

a  1  ES  VITIS. 

%  ^1^*^  priusctiam  acquievcruntlefuitac 

Furiarum  inftar,quam  Auriacus  Prin- 
ceps  Wilhclmus  tandem  mifcrabili  & 
dolcnda  morte ,  fclopcto ,  a  Balthafatc 
Gcrhardi  Burgundo,  proditorie  pctitus, 
intctficcretur  anno  1584.  lo.Iulij  Chron. 

Belg.  t.  i.p.45i- 

Idcm  ctiam  Mautitij  Principis  Auriaci 
filij  fortifiimi  jugulum  infidiose  pcr  Pc- 
trum  dc  Four  &  ficarios  plurcs  alios  pc- 
tijlTc  ,  &  mortem  illi  prarfcntiflimp.rn,  in- 
ftindu  prorfus  diabolico ,  intentalfc  anno 
inillcfimo  quingentcfimo  nonogclimo 
quarto  &  rurfus  anno  millcfimo  quingen- 
tcfimo  nonogcfimo  o<5lavo  Chron.  Bclg. 
tcftaiur  1. 1.  p.  719.  8d  t.  z.  p.  9}. 


;viTARVM.  Liher  III. 

De  occupato  luliaco  Artibus  ac 
Dolis  Iesvitarvm  ex  Literisma- 
gni  cujufdam  Nobilillirni  Viri 
Anno  160^.  AVG. 10, 

LEopoldus luliaeum  ipfum  nominc  C^- 
faris  tanquam  Impcrij  fcqucftcr  occu- 
pavit,  fcd  mira  artc  &:  Icfuitarum  Colo- 
nicnfium  opcapudquos  dies  aliquotdc- 
libcrandi  caufa  ,  antequaro  rcm  aggrcdc- 
rctur,  veftitu  lcfuitico  indutus  hseiit.  In- 
tcrccdebat  Icfuitis  illis  cum  Rufcnbuigio 
luliaci  prarfcdo  magna  &:  notitia  &  fami- 
liaritas ,  itaquc  Pnmanus  Paccr  illius  Col- 
lcgijreptcm  auc  o£to  alijs  frauibus ,  intcr 
quos  &  Archid  ix  Leopoldus,  ftipatus  vi- 
fcndi  piacfcdi  taufa  luliacum  exciirrit:(  6 
ubi  advcneiat,  petii  intiocundi  copiam, 
quam  obtinuit,  cuam  pro  comitibus  fuis, 
qui  ubi  pcrluftrando  m  prjecipuum  arcis 
conclave  a  Pia;fedo  dedtdi  effcntjpri- 
marius  iftc  Icfuita  illum  alloquitur  &:  qu^- 
rit,  fi  Imperator  iliipra^cipcret,  utcaftrutn 
illud  inmanus  altcrius  tradcret ,  an  ctiam 
parerct?iilc  tcftabatur,  fe  ordinibus  Pro- 
•vlnciarum  dc  novo  obftndum  ,  non  alijs 
quam  illis  reddcrc  dcberc ,  pofic  tamcn  il- 
lud  mandatura  talc  cffc,  quod  ipfiparete 
ncccirura  forcti  quid  ,  inquit  Icfuita,  fi 
Impcrator  alicui  cx  fuis  agnatis  aliquod 
mandatumdcdilTct,  ut  illudci  rcddcrcs, 
parcre'snc,  annon.''  fi  utrumque  vidc- 
rcm  ,  rcfpondit ,  dclibcrarem  i  at ,  in- 
quic  lefuita,  quid  fi  jam  in  arcc  cuna 
tali  roandato  cflct  annc  cum  itcrum  cx- 
pellerc  vcllcs  ?  adhacc  verba  attonirus 
rcfpondit,  minime,  immo  rccognofce- 
rem  in  co  Impcratorcm  &  parcrcm  :  fic 
lcfuira  oftcndit  Lcopoldum  ,  qui  ipfi 
mandatum  C^larcum  cxhibuit  ftatimj 
&  pauI5  poft  juramcntum  fidcliiatis  ab 
ipfo  cxcgit,  &  a  cxtcris  militibus  prx- 
fidiarijs  rccufantcs  autcra  arcc  cxegir. 
Quid  tibi  dc  hoo  Icfuitarum  ftratagc- 
matc  vidctur  ?  nifi  aftutum  &  vafrura 
hoG  hominum  gcnus  in  ordincm  rcdi- 
gatur,vcl  cxtra  orbcm  potius  in  abyf- 
fum  undc  illi  profiluorunt  ,  rcpollatur, 
hi  tandem  impcriura  otbis  raporc  co- 
nabuntur. 


Ifc  SVIT^ 


Ve  Fadnonhusj        I E  s  v  i  T  A  r  v  m.  LiUr  I J  [. 

Jlratulociifiiu^  fropeAntur^      qtu  CAufa  fii 
Ies  VIT^Et-.V  omnibllS  BeJgijPro-   ^^i-^entus  fui,  uhi  itern  hafpitium  fuum  hd- 
vinciis  unitis  fcu  confcederatis  oh  ^''^^' ^  ^P'^^^-^' -'^^^ 

,^       r   .    ■'^     .  .      ■     ^  ^^enfiurn  patto  Jaccre  teneantur,  or»nei 

multa  ne£iria  Facinora  privatim  6-  dul.perfon.^ciu.  ^a^antca  adVrovm- 
publice  atrentata,  excedere  jllbentur.    ctat  tfia^  veniunt ,  nec  fedefhtamentbicertarh 

habcaat,  Pr.ffats  ifla  omnta  fiMiter  confi^ 

IEfuitas  anno  Chrifti  1611.  gravis  in  Bcl-  gna.ntihu4(^  ad  fuperiorem  Magt/Iraturn  refe- 
gio  aiilixic  forcuna.  Ibi  cnim  Manda-  rentihtn  ne  fortequtd  ab  hujujrnodi  per/onif^ 
tum  ab  ordinibus  confcederacis  publica-  tjfuod  in  Provtnctarum  perniciern  cadat  ten- 
tum  eft,  quo  relatum  ad  fe  dicuvt  ,  mtdtos  tetur^  qutod  fi  vero  quis  nomen  fuum  jieh 
facri^ctdos  CMonachos  &  alios  id  genu^  Ec'  profeffus  deprehendatur is  ^o.  florenti  niul- 
clefi^fticos  ,  maxime  vero  lefuitas  tn  confaede  Batus  folum  vertere  cogatur ,  ita  ut  nunquarh 
ratas  Belgtj  Provinciai  quotidie  confluere.ihi-  ad  Provinctas  iflas  tinitds  fuh  profcriptidnis 
queexotertcasfuasdocirtnas  tnter  jubditos  def-  puhika  p<rna  redire  po/it.  Imperare  auiem 
femtr.are  contrartas  verbo  Dei  fuferflitiones  etiam  mandare  ommhus  (jr  ftngnlis,  apud 
hjminihus  infilUre,  ^  id  maxime  agere ,  ut  quosle/uita^  Monachi  altj  Clertci  Ecctefia- 
tyrannidem  ^  potefiatem  Pont.  Rom&niquam  fiicique  Rem.Rclrgtonts  homines dtverfurt  funt^ 
non  lofumin  fpiritualihui  fuper  omnia  Conci  ttt  diligenter  an  nominurn  fuorumprofefionem. 
lia.fedetiam  in  fecul^rtbu*  fu^er  omnes  RegeS)  fecerint  inquirant  ^  vel  tpfimet  ante  tertiarh 
frmcipes ,  &  Refpublic^ts  flatuttnt ,  affrm.m-  manfionis  eorurn  na6icm,  eam  apud  Prxfeaos 
tesi  eum  illis  omnihus  eortimque  Regnis  dr  &  Magiflratum  frth  pxna  \oo.  florenorum  fa~ 
Provincijs  imperare  y  (^r  fubditos  ab  obedien-  ciant  ^  excufaticne  omr/i  ^  qu^fl  perfoKas  ifias 
tia  eorum  abfolvere  ptffe ,  qttod  quidem  ad  fe  non  noverint ,  posihnbitafa  &  negLetia  .  exce- 
dittonem  in  popuio  excitandam  neccffarfo  com-  ptis  tamen  publicis  dtverfnijs,  ut  pote  de  quo- 
^iratum  flt  ,  midtifque  nefarijs  confultationi  rum  notttia  certi  aliqutd  affitmirt  non  pofsii-- 
btfs  0-  machi^ationibtis  occaflonem  praheaty  Prohthere  porro  (jj-  interdicere  ornnthtis  Provin- 
velut  e'x  GailiA  Britani&que  Rcgnis  .y  Z)«-  ciarurn  uKttaruni  incolisy  ne puhltcato  hcc  man~ 
catu  Veneto  defumpta  ejus  rei  exernplain  re-  dato  tn  ullumfeje  Colleginm  aut  Scholam  le- 
centi  adhtic  memoria  verfentur.  ^j^indo-  futtarum  conferant fub  p^/^a ,  qtfod perpetu^ 
quidern  igtttir  unitarum  Provinciatunt  Stati-  ternpore  inutilts  cenferi  debeant  ^  qtndadoffi^ 
hu4  neceffirittm  jam  ante  vifum  fuerit.,  ejttf-  cium  aliquod^  munus  publicum  m  Prcvincijs 
modi  Edtcia  puhlicare  ^  quibus  caveretur,  nS  admittantur ,  vel  canonicatu  cj;  henefictjs  ullis 
fuhditi  ifiarum  Provinciarum  venenatis  tflisy  fruantur  infuper  ex  juu  honis  y  \co  flore- 
(jr  tam  ver£  Chr.fliana  fdei ,  quam  honefiis  norum  m.uitam  fingulis  menfibtu  perfolvtreco- 
poltticis  conflitutionibus  adverfantihus  opi-  gantur^quarn  px>iumfuhire  etiam  teneanturom 
/lionihus  inflcerentur  ^  infecli  vero  ^  jureju-  rnnesyqut  ante pubticationem  hujus  mandali.ih 
rando  Pontiflciis  ifiis  errortbtts  adit^li  ad offi-  fcholas  Coitegia  lefuitarum  fecotulerint  neqi 
cia  munera  publica  nuita  admitterentur^  ad  intra  duorum  menfium  fpacium  egrefsi  fierint; 
prdcavenda  omnta  perniciofa  Reipublicd  con  J^tod flvero  atiqut  boha  nulia  h.ibeant^  a part- 
venticula  ,  ^  tacitas  eccidtafque  ccmributio-  tthus  vei tutorih.  eorummuitaifiaexigatur ,  ni- 
nes^  pecuntarumque  exaciiones  evitandas,  ne  -  fi forte prater  ^cotra  eorum  voiuntatem  infcho- 
teffnrium  vero  flt  ,  unice  id  curare  ,  ut  pax  ias  C^rCoitegia  iflafe  conl-ulerint.quocafu  Pare-^' 
^  concordia  inter  fubditos  Betgicarum  Provin-  tihus  Tutoribusq,  interdt^um  veitnt,  nepecu- 
ctarum  curn  victnts  Regionthus  confervetur,  nec  niam  ipfis ,  vel  aliudqutd  five  dirc^eflye  per 
qutd  contra  tihertatern  Provtnciarum  ,  (ub  ho-  indirefium  rnittant  afltntve  curent,  fub  modl^ 
nefla  confervationum  o-  cornmerctorum  fpecie  di6la  \oo  florenorummulfiaexpropriis fuis  bo- 
tetetur.,ed,6{a  fefe  omnia  tam  in  Provinctjs  iflis  nispr^fianda.Omnem  autem atienationcmbono- 
quam  vicinis  RegioKibus  condita  evolvtffe ,  .y  rum  fuorum  ah  iitis  qui  cotra  mandatum  hoc  ih 
deltherato  cum  Mauntio  Nafjovia  Comtte  con-  Schotts  ^  Coilegtis  lejutiis  manfurt  funt.  five 
filio ,  decrevtffe ,  decernere  ettam  ^  imperare^  per  damnationemflve  per  tefiamenta,  codictltti 
ut  omnes  facriflcuti ,  (JMonachi  lefuita  (jr  alij  aut  dif^ofitiones  alttsfa&am.nultam  ornntno  (^ 
idgenus  Eccleftaflici ,  Clerict  ^  Retigioni  Rom.  nuilius  effcacta  fefe  dectarare.  Ma/^dare  ettam 
addicii.,  cujufcunque  ordints  <y  digndatu  flnty  ut  ad  nutlum  officium  vet  munus  puhticum  ad- 
quos  duorum  menflum  k  publicatione  hujus  e-.  mittanturfiveindigenaftveadvena^  qut  poH 
dicii.,  ternpore  ^  ut  unitas  Belgij  Provinciai  duorum  mer.flum  a,puhticattone  mandati  deflit- 
ventre  contigerit ,  prirno  flatirn  adventus  fui  xum  gjradum  altqttcm  honoris  apud  eos  pr.iflttd 
loco  ,  (^  tacis  porro  ubt  vernoBare  voltierint  de  defendendis  Rom.  fuperjiitionibm  ]nramen- 
cmntbus  nomina  fua  coram  PtAfecio  ^  Magt-.   to^acceperint,  (jr  ftt  ttit ,  ^ui  po.H  frMam  annii 

VV  I376V 


338  Ve  fdcinoribus ,  (^c.  Iesvitarvm.    Lilpcr  1 1 1. 

i^yC.  f^cificttioKem  Gdnd^vi  ^jftramentum  il-  baptizari  fcy  vel  matrirnonio  ::ono  copuUri  cu- 

lud  frxjltterii/it  t  ^  ad  offictd  altcjtta  adhibiti  verint^  fr^ter  arbnrartam  CAiagyiratiis  pce- 

funt  fe iijtra  duorntn  merjfium  poj}  pttbltcatione  naw \co.  florenos  ^erjolvafJt  ^  cm»es  vero 

haficfpacium  a  jnr.memo  ifio  expediaut  &  jif-  alif  ,  c[iii  vel  baptijrno  vel  copulationi  ijli  ma,- 

iamcnto  fidelttatis  hifcpVrovtncijs  locijque  uhi  ritali  adfuerint ^o.  fiorenos  numerem.,  fa- 

habitaritft:  adjlring^^nt.nifi jarn  antea  jurame»'  crijiculus  vero  vel  Monachm.,  qat  id  fecerity 

tofidelttatispraflitojitpejlittambjfiisnunctum  fimtli  pce.':a  affictatur.    Qui  autem  conventi- 

remtferunt.,quam  renunciationem  &  juramenti  cula  eyifmodi  tr}Jiituere&  introducere  in  loco 

prAsiationem  ratam  habere  velint.    imperare  aliquo  conati  fuerint  yquadrui  lomajort  qudm 

porroomnibifs.quijubjuramentoPontiJiciogrA-  qui  ilUs  adfuerint.    Sed  ^  hoc  tandem  tm- 

durnaiiqucm  vel  adeptt  funt ,  velporro  ettam  perare  ,  ne  quis  vel  t»  Provincijs  habttanst 

adifiifccntur,     in  unit^r^m  Provtnciarum  lo-  velin  tllis  commcrcia  ftta  agitans-,ullamcon' 

co  aliqfto-,v€l  jam  habitent-iVeL  in  pojierumha-  tributionem  pecuntarum  fanaty  quA  ex  Pfo- 

i^itaturt  jtnt ,ut  rrimo  vel  pojl pubitcattonem  E-  vincijs  ad  loca  alta  transferantury  &  vel  ad 

4i^i  hu\m,vel  poji  advemum  juum  in  has  Pro  Templi  alicujus  extruendt ,  vel  Collegij  injli- 

•uincias  menfe  coram  loci ijliui  Magijiratt^  com-  tttendi  ujum  adhtbeatur ,  nec  quicquam  expen- 

pareant.c^  juramcntum  Jidclitatu pr&Jient.,  fub  dat  aut  contrihuat  fine  expreffo  C^f  agiUratus 

poena^ut  Provinctjs  ijiis  excedant.,  perjolutts  pofi  ? rovinct.tr um  confenftt  ,  conHituta  in  eos,  qui 

prtmfim  me/fem  ^o.poFi  alttrum  vere  ioo  jlo  vel  acltone.s  tjfat  facere ,  vtL  contributampecu- 

renis  ,  tertiovero  rnenfe^  nifi  difit  fferi/a  ,  pu-  mam  ex  1'ro  vinn^s  abducere  aufi  fuertnt.poe- 

bii  e  profcribantur.  Mandare  prxterea  omntbfts  na  capttaLi  ^  omnium  honorurn  i.onftfcatione\ 

unitttrfim  Provinc.  incolis  (jr  advenis.ut  in  t/uL-  1  n  eos  vtto  qut  con  ributioKem  al/quam  fece- 

h  Templo  vel  privato  leco  aLto  .Jtve  in  agrOy  rtnt ,  j.oe//a  Magijlratus  arbitrma  ,  &  mul£la, 

five  navibiis conventum  uLium fivevirorHm  fi-  quairupLt  fiatuta    quarum  muiBarum  tertia. 

ve  muLierum  infiitttant ,  Mtffas  celebrent.,  ju-  pars  PrafecJi  five  Magistratui ,  tertia  delato- 

perjlttiones  Paf  ijlicas  docendo ,  Legendo  6"  ^^-  ^tbus  cedere ,  tertia  item  i>>  ufum  ReipubL.  con^ 

moriendo  excrceant ,  aut  coNventictda  Rom.Re-  verti  debeat.,  nec  tamen  Jpecialibiu  interim  i» 

ligioni  addtciarum  perfonarumjoveant  etiarnji  hoc  negotio  pro  Provlnciis  promuLgatis  edi^ts 

nec  facnficuLu^-,  nec  Monachi^t  nec  Clericus  eu  quicquam  hoc  edi^o  derogetur. 

uLLm  adfit ,  qui  exercitia  ifia  peragebat ,  fub  CHandatum  hoc  17.  Martti  HagA  Comitis 

quocunq\etiampr£textu  idjiat five  id pubLice  pubLicatum.,  caufam  adverfaparti prabuiti  ut 

five  privatim  .fubpoenazoo.  JLorenerumy  quos  nuLLum  unitarurn  Provinciarum  incoLam  in 

perfoLvere  cognturu,  in  cujm  vel  domo.veL  a-  fuis  Ditiontbt^s  RegionibufquetfLtra  deeemvH 

gro^veL  navi  convemicula  ijla  habitafuerint:  ad  fummumia^.  dies ,  quicquid  etiam  negotii 

iLLi  vero^  qui  CMtffas  ceLebrarint ,  veL  exer-  expedtendum  ibihaberet,  nifi profefs^^onem  fa~ 

citiafuperfiitionisPontificixaLiaperegerifft.ex-  ciens  ad  MtffA  officium  ventffet  y  folerarevo- 

traneifint  perpetua profcriptionts,  &  ar^ttraria  Luerint. 

qnadam  aLia  infttper  pQsna ,  fi  indigena   per-  Hoc  tamcn  quantnmvis  fcvcriflimo  E- 

pie[u£  item  relegationu     ommum  beneficiorttm  dido  parum  lllijftrifllmi  Ordincs  obtmuc- 

privationis  poena  afficiantur^  nec  a,  quoquam  rnnt.    Nam  anno  millcfimo  fexwenrcfi-  /e/^;V^. 

hojpitto  excipiantur  ymulcia  hjjpiti  loo.  JLn-  mo  dccimo  fcxro  in  luccm  cditus  cft  li-  '» 

renorttm,  pro  prima  vice,  zoo.  pro  fecunday  bclius  hoc  titulo  :  lefuitica  perunitas  Belgii 

300.  cnm  perpetua  profcriptione  pro  tertitt  Vrovincias  Negotiatio.    In  co  contincntur 

vice  irrogata,  iLLi  vero  qui  Mifif£  ^  aLiarum  fcripta  qoiCi-iam  lefuitica,  rcpcrta  intcr 

fttperflitionum  Papifiicarum  exercitio  fuerint,  chartas  cujufdam  Patris  &  facrificuli  Ic- 

benefictjs  fuis  omnibus  priventur  y  ^  x^.  fij-  fulticiE  Socictatis.  In  fcripiis  ac  literisiftis 

renfs  pro  fingulis  vtcibt4s-,qriotiefcunque  idfe-  vidcrc  hcct,  qu)bus  artibus,  quantoq;  ftu- 

ctffe  vei  deprehendantur  y  veL  convincantur-,  dio  fuam,  quam  vocanr> 'iV£gtf//d//V;ff'/w  in 

perfoLvant ,  qttam  muLBam  ornnes  etiamaLtj.,  unitis  Provincijs  Icfuita;;cxcrccant,&Pon- 

qui  in  conventictiLis  ifits  deprehenfi  fuerinty  tificiam  Religioncm,  cum  Dominationo 

unl  ctim  optirni  fui  vefitmenti  amif^ione  pr^  Icfuitica  in  Ecclcfix&  Rcip.  Rcformat^ 

fiare  teneantur .,  habita  confideratione qitod  pcrnicicm  propagatc  concntur.  Adfcri- 

fi  qtiis  dailrinarn  aiiqnam-,  poLitic^  Provin-  bam  Indiccm  quorundam  faltcm ,  quas  in 

ciarurnQuhernationirepugnantemt^  ohedtentiA  his  fcriptis  notaiu  digna  rcpcriunrur. 

fttbditorum  comrariam  attuLerit capitis  fup-  i.    CompLtires  lefuttas  in  Prfivincias  BfU 

pLiciOytanquam  pacis  &  tranqutUitatis  pttbLic^  gicas  Joederatas  a  Superioribtu  emitti. 

turbator  ajficiendtis fit.    ConHituereporro ,  &  1.    ISfon  tantitmut  vete  e^  PonttficioscoH- 

decernere^ut  quifub  fpecie  qtiifi  Rom  Religioni  firment  ■,  fed  etiamy  ut  omntbuf  modii  nov&s 

addtCti  effentt  a  facrificttLo  ant  Monacho,veL  re-  iucrificiant. 

3.  Atque 


Pe  FacinorilfUSi  Ie: 
5.    ^tcftse  Adeo  ut  integras  Provincias  ad 
confenjiim  in  Religione  Pjpipcaferducant. 

4.  iLUid  ut  ejfettum  dcnt  ^  non  folhm 
flcbem  eos  feducerc  ,  fe  jed  vel  in  primis  ad 
0'Jram  dare ,  ut  eos ,  ejui  authoritate  vaient 

rerum  potwntur^  innalfam  ptam  per  tra- 
htnty  qMorum  o^era  lefuiticam  negotiaiionem 
pertotam  Proviniiam  frn6iuofius  cxerccant. 

5.  Talibus  €9s permittere ,  ut  fiant  Sc crc- 
th  Catholici ,  (juod  ainnty  rnodo  je  totos  ad  ntt- 
tum  y  confilia  lefuitarum  accommodent. 

6.  etiam  cum  talihtts  eos  difpenfare 
in  audiendts  Reformatorum  conciombu^  car- 
nium  efu ,  ut  eo  tutitis  lateant ,  &  res  Pai  ifli- 
cas  cor/imodius  juvent. 

7.  Ptrmiittre  etiam  iUis ,  ttt  Senatiti  Re- 
formatorum  tmerfint-^  in  deprehenfionem  ^ 
difiipationem  conventuum  Pontificiortim  unl 
cttm  caieris  confentiant^  modo  gcnuinifint  Pa- 
fijla  eoq\idf'tciant  Jine,  ut  ie  occultent.fj  co^ft- 
Ita,  qu£  adverfus  Papi(l4s  habentur.impediant, 
eofdem  urgente  necefttate  prdimoueant ,  omniq\ 
ficcafione  Papiflicam  Reltgionem  propagent. 

8.  Omni  tos  arte  &  Jludio  Belgtcam  jtt- 
ventutem  tentare.  ^ 

9.  Eos  invigilare  fuper  externis  (jr  in- 
ternis ;  ^  verfart  i»  utroqtie  homine  ^  tttro- 
que  feculo. 

10.  T>umq\  if}h£c  omnia  jujfu  Sttperiorum 
gnaviter  e.y^eqiitfntur  nolle  tamen  cenferi  in  eo- 
rumnumero-»  qui  je  rebusjlatuum  immijceant. 

11.  Diftribuifcederatum  Belgiim  in  Pfovin- 
tiis.&unicuiq-.emtjfario  lefuitico  ajfignari  cer- 
tum  ^  fxum  locum  reftienfne ,  e  quo  fe  move- 
re  ipfinon  liceat  abfque  Supertorum  confenfu. 

II.  Excurftones  etiam  advicina  loca  fm-' 
pllts  imperari. 

Habere  eos  in  Provincijs  unitisSupe- 
riorem  mijuonis,  quem  vocant^  ad  quem  tenen- 
tur  occurrere  incidentibui  difficultatibt^^ 

14.  lefttitas  numerum  Pontlficioium  in 
finguits  urbibus ,  ^  decreta  ab  ijs  in  rem 
PoTttificiam  facla  referre  in  libros  ufui  isli  de- 
Jlinatos. 

1 5.  Pecunias  quoque  eorum  direBione  col- 
ligiy  a  ^djloribus  in  ufa^  communes  rei 
Pontificia  affervari. 

•  16.  EmiffosS  in  Belgio  refdentes  lefuitas 
teneri  fapifitme  adSuperiores  fcribere  de  omni- 
hus  tam  poHtkis-.quam  Ecclefi^fiicis.ut  omntum 
locorum  conditio  illis  pleni(?ime  innotefcat . 

ly.  In  hunc  frnem  certa  ccipita  illis  vrxfcri- 
pta  effe ,  qu£  in  literti  fcrtbendis  fequantur. 

18.  H^bere  eos  fiylurnipfs  folis  (non  ex- 
ternis  (cognitum ,  &  plerumque  de  rehiis  fuis , 
fcrihrre  tanquam  de  jeculari  Mercatura  ,  five 
negotiatione-t  item  rattonibus  compnto.,  de- 
hiti  foluti. 

19.  Cum  tabellarijs  Uteras  perfcreadas 


;viTARVM.  Libcr  Uh  339 

committunt  ,  non  exprimere  in  tnfcriptio>?e 
nemen  lefmt^  ad  quern  pertinent ,  fed  no- 
men  alicuiw  Civis  aut  Mercatorts  Poniifcij, 
qui  fciat ,  ad  quemfnt  c/irandx  litera>  ex  dua- 
bits  prioribus  literis  nomtnis  lejiiitA  injcriptio. 
nt  jubjeBis. 

zo.  Superiores  de  ijs ,  qu^ab  emifiisle- 
futtis  perfribunttfr.flafuere,  &  fi  pofiulet  ne- 
cej^ttas^  confuiere  Provincialem  aut  Gentralem 
Rorn.t  refidentemy  ut pro  re  nata  Rotn&  Bru- 
xellis  irnpetrentaut  dijponant,  qu£  ad  cornmo- 
dum  lefuitts.  Negotiationis  fpeElare  pofsint. 

zi.  Non  fufficerc,  ut  fape  ^  diUgenter  de 
omnihus  fcnbant  emiffarij fed  requiri  infu- 
per ,  ut  aliquottes  ( mmirum  jemel  in  anno )  ad 
Superioresexcurrant  de  omnihus  quamac- 
curatifitme  eos  certiores  fuiant  ,  eaque ,  qu£ 
literis  commitii  non  expedit ,  corarn  audiant 
dr  videant. 

22.  Pr^eter  ordinarie  irt  his  partihiis  re- 
fidentes^ettam  emittiextraordtnarios.  quiRe- 
gionem  maxime  ades  Nobilium  q-  potentiorur» 
perambulent. 

25.  lefuitas  ut  plurimutn  commoda  vete- 
rtbus  facrficnlisprAnpere^  i]fque  expulfis  longe 
&  laie  dominaripropter  authorttatem  qua  poU 
lent  Bruxellts  &  potifiimtim  Romdi. 

24.  Extat  etiam  in  his  jcriptis  Epifiold 
lefuita  ctijufl.im,  in  qua  ad  lUufiiifiimum 
qutndamfcribit ,  Poniificios  paccm  cuni 
rcformatis  faceie  |non  pofTc  ,  nifi  fianc 
Pontificij :  Vnde  potefi  intelUgi,  quidEvan- 
gelici  fibi  de  pace  Pontificia  jecundiim  lefui- 
tas  fibipolliceridebeant ,  fi  Paf  ijmum  ample&i 
nolint. 

Qutd  Artibus  Jliis  Ncfaiijs  Iesvit^ 
Aquifgrani  tentarint  atqne 
ctiam  obtinuerint. 

ANno        civcs  Aquifgranenfes  m-txMer 
tcr  alia  raulta  Scnaiui  qu^ercntcs  gra-  ''*^''> 
varainadc  Icfuitarum  in  uibcm  admiffio.  j^/^^' 
ncjdixcruntcoscontra  dccrctuma  Scna- 
tuanno  millefimo  quadringctci5mo  quin-  cf/'; 
quagefimo  fcxto  fadum  ,  quo  cautum  ef-  «^if 
fct,  nc  privata:  ardes  bonis  Ecclcfiafticis 
impofterum  acccnfcrentur ,  ardc  s  fuas  in- 
fcijs&  invitis  tribubus ,  acquifiviffc,  in- 
ftitutifq;  pcriculofis  Sandar  Mana:&alijs 
Socictanbus ,  apud  primarios  quofquc  Sc- 
natores&alios,  ut  &  ipfi  in  Sana^Ma- 
ria:  Societatcm  admiffi ,  certis  dicbus  pcc- 
cata  fua  confefTuros  fo,  &;  quid  vcl  in  Se- 
natu  vt  l  alibi  gcfturn  nofTcnt,  manifcftu- 
ros  obtinuiffci  Infuper  ctiara  ut  nulia:  de 
rebus  arduis  confuJtationcs  ipfis  lufcijs  in- 
ftituantur,  nuilaque  nifi  ab ipfij  profrita 
vv  1  confiH* 


540 


confilia  approbcntur^  iitquc  ingcns  if  iis 
pccunix  fiimraa  cx  xiarjo  publico  in- 
kijs  civibus  quctannis  numcrciur  cftc- 
cilVc. 

I E  s  V I T  A  R  V  M  Conatus  cy*  Facinora 
i«  Vaicfici  Hclvcriorum 
Piovincia 

Dlximus  fupra,  Icfuitas  in  Valcfia 
Hclvciiorum  non  ignobili  Provm- 
cia,  fcdcs  cuam  fuas  figcrc  tcncalTc.  Huic 
autcm  illorum  conatui  vchcmcntcr  rcfti- 
tit ,  ob  caufas  fupra  cnumcraias,  Bariho- 
lomxus  Alcttus ,  Lcuccnfis ,  vir  nobilis  & 
magna:  m  hac  Provmcia  authoritatis  6c 
cxiitimationis.  Hunc  illic  mcdiot'>l'c- 
rc  vcncno,  ciim  alijs  artibiis  &  mcdijs  .-lon 
polTcnt ,  conati  funt.  Facmus  hoc  illo- 
rum  ipfiulmct  DN.  Alctti  vcibisrcfcram 
cx  litcris  cjus  ad  araieum  fuum  C.  V.  fcri- 
ptis.  Ea  autcm  fic  habcnt.  Anno  1611. 
J^at  c&  ficf);,u(\ctra<^eii  auft  '^oann$  ta^ 
im  ^JlNUUcr/  Dafj  ctlic^ejicrmtcv  von  (5iDcr6 
nurrcinntc»!  fmDam  nior.^cn«i  mcini?auf;/ 

fiabcn  mui>  faluticrt,  x>nt)  nur  Ctlld?C  (ctipca  prq- 

fcnticrt,  vnt)  ^anDcngef?cUct/trc(fbcicl)i^ort 
iftncncmpfan(^cn/  unD  mDcnXifcb  gc^aftcn. 
^intin&cr  hab  ich  ihncn  aucf>  <5ctt>icfcn  cincn 

Extraft,  foauf;  Pctro  Martyre  copicrr,  ncmblicf) 
dc  Pa;nirciitia&  vcraConfcflionc.  2[uff  fofcl>C6 

^ab  icf)  une  cm  !^ut  3)for^c)tbrot^uru(?cn  (af^ 
fin/iumUfymmt  mitcmanDcrcn  3cfc(Tcn/cm 


viT AR VM.  Liher  III. 
frbd  J^n  Xruncf  gct^an/  ^'iiD  nutgutCin  -mU 
lcn  unDcr  vum»  it.tajiDcr  ^cicbcpDcn/.\.; .  . 
<^cni:ct  ^agcv'  twr  &mb|uivj/  bi,:  jVi' ^v\t 
ticmnv  DurcbDK  ^cfuifcn  ^clicffcrte  Sctipra, 
aloiclj  liocb  nuff>tcr/'>3cfc|fCn/iri.'cK^tc  jtMf 
tcr  ^cf:bCi5a!i«^,cncn  0}?orDt6am  .N\d:n>,c  -.f* 
fcf^ulDicicn  tbun.  C?lff>  icl)  nun  ^icfc  Sctipra 
r.urf^ta*  ^cUfcn  '  ift  nur  cm  bdfcr  (r^taiib/  c:?cr 
(^crucf>  in  mcmct^^afcn  fommcn/  inmafc/;::fj 
rcrincmct/ cf^  woltc  nnr  mcmc  ^u^^cn  xmn 
.^opffauf?f^o|Tcn  /la  mcmcn^opfigar^^-rl  r;^ 
cbcn.  xjnnDt5icn?ciliff>btcrumbcinfn  (?arrbVit 
'^ri^wohn  roiDcr  Dtc^cfuitcn^cfafTcf/fvbi  f> 
mtcb  fiarcf  ;u  rtcnmticrcn  o^cr  ncuflm  bcn^c* 
i^ct:  .>;.»crauff  <^arbri  iK-^utcn  QBaflcr  ac;j 
tvuncFcn/  vnv fo((^  .  j  vX)fncDiffl)cnlJ^pn.ul-cs 
<5cno|Tcn.  ^l^nDule  tcfj  vcrmcinct  aUcs  bd  cn 
cntlcri>3ct  fcp.i/  ift  mif  Doc^  cttrae  im  naf^ 
vnuD  m  Dcr  .*«ldf.l:n  v.rbficbcn/  iiimafTcii  C3 
mir^cn  appctit  (i  in.ic<T Cv-^nommcn/  oi.n^nur 
rorab  t^ao  Jlcifuj  (jTcn  ^ar  crlci^Dct/  ir.it  bni 
abat  tL^rrcf/  t>;mt)  ^u  ^n^.  ^arin  i>ae  ^cthqc^» 
lcgct/  aifoDaf;  icDcrntan  t?crmaii.t/tff>  n?aDc 
Dcn  (^xijt  an^iTc bcn  miifTcn :  '\c^o(l)  ? fr  ce  vou 
Dcn  (3naDcrt  C^Ottcr-  bcffcr  worDcn/  uMf iro( 
icl>  i:rittK;fb3j^»'  ^-''^ci  ^u  tl;  w:^c^abt.vQo> 
gfnDC'  hab  v^cmcftc  Scripta  cijicm  j^umt 
e5rcu...^u  titcnvcr(^dnnct/Dcr  mcmutta/fof? 
cf>fr  <?taub  aDcr  (^cruc^  n?crc  Daraui?  a,at 
rcrrocf)cn  oDcr  vcrfof^rcn  /  fo  ifl  Docb  qc^ 
mcIDtcm  $rcw]Dt  auc^  trtDcrfahrcn  /  ba^ 
cr  ab  Dcin  fcfcn  Dicfcr  ©c^nfttcn  acl^t  Xa^ 
iii  francF  gcfc^^cn  /  (?r  hat  mir  aucf?  (oh 
cfjce  t)crit)Ctf}lic(j  tjor  ^rocpm  J^crrcn  fiir^c* 
TOcrffcrt/  a(6  ob  icfe  Oae  ftudioic  gct^art 
haU/  :c. 


EPILOGVS 


De  Facmoribus ,  &c.  Iesvitarvm.  Liher  III.  341 

EPILOGVS    LIBRI  III. 

STVDIIS  lESVITARVM 

A  B  ST  R  V  S  I  O  R  I  BV  S,    DOLIS  ETIAM, 

Fraudibus;»   Impofluris        Confilijs   eorum  Sanguinarijs ,  Re- 
ccnlione  Iohan.  Cambiltoni, 
Grceccniis  olim  lEsviTy£ 

/"^Fod  LMdrcus  Cato  olim  di)(it :  Mirum  UfuitA^  mirabiles  exercent  tmpofluras.  2<[unc 
^^^^ui  Aruffex  Arufpicem  videns  aonrideAt:  enim  militart  habitu  conjpicm  ffr  flateas  & 
idem  ijuis  non  tncommode  de  lejuitis  pronun-    compita  vagantur-,  ^  tn  pubiicis  lupanaribtis 

ciet  y  CMirum  ft  icjutta  leluitarn  intuenSi  ri-  fcortantur^  belluantur.     Nunc  civicamve  ^J^"^. 

fum  cohibeat.  Jlem  indutty  (ecjue  Lutheranos  aut  Calvtnijioi  do  dt- 
Loejuor  autem  non  de  ftmplicibus  lefiitis,    frofep  ,  expLorant  in  dtverlorys  ,  i»  foro  ,  in  ^^^^'Jjf 
^uibus  vetob  ingenij  debilicatem  ,  veL  Religto     trthubui  ,  ^utd  vulgo  de [e(e  dicatur  yqu^con-  vienntu 

71  ts  opintonem ,  veL  temporis  brevitatem  ab-  ftlia  volvantur  ,y  tne^ntitr. 
flrufiores  lefuitarum  techn£  ignot^funt      Ht        Nunc  diCiorio  hahitu  c/ari,  ^  annulura- 
jiamijue  tanta  difctpltn<t  feventate  coercentur,    diantes  ,  ^  ex  profeffo  (e  Vonttficios  afferen- 
Tiemo  iUorum  ,  ntft  (agactf^imm  ,  fahodorari    tes  ,  ubt  fciunt  lacupletiores  e  pl-be ,  (^tnbtts 

fof?tt  .,quidmonflrt  jubft.  Sermo  rnihi  ejl  de  Junt  fiLij  eos  tanqu:)m  aliudejutd  lajcitatu- 
ipjis  le/uitarchts  y  Kegenttbu4  ^  Fatribm.,  l'ro-  ri  adeunt ,  tn  eorum  familiaritatcm  Je  tnfi- 
i/incialtbut ,  GeneraLtbui.  c^orum  tantaejl  nuant  mirismodis.  Hortantnr  adextrernumy 
cum  omniutfi  flagittorumJum  maxime  fcortatto-  ut  flttos  fiios  lejuitarum  difctpltna  cornmtttant. 
num,proditio»um^(j^  Mngicarum  artium  corn  Nam  ^  fe  aiunt  ^  ipfs  Magifiris  ufos  , 
munto  atque  focietas  :  ut  omntno  mirumvide-  non  pcenitendos  feciffe  progrefjtis.  Nuncnobi- 
ridebeat,  (i  quis  alicui  reierAe  fiatoi)  vium,    iem  tnduti  ^  conduclo  foris  vtredo^VriHcipum 

flatimqite  quafi  quoddam  exemptar  mtueatur  autas  frequentant  causa  offlcij.     Nunc  etcu- 

fui^non  extemplorideat effuftftrne.  Lem  pr^  fe  ferunt  ^  fibicjue  juh  veniri  petunty 

Pidcet  ergo  hoc  toco  nonnulla  recenfere.qua  prdtjertim  a  TheologU  Protejlantibm  ^  Caivi- 

tnaximam  partem  ipfemet  vidi ,  parttm  a  Jejut  niants,  ut  explorent ,  quid cohtra  fe  [criptitent.  , 

tifdudtvi ,  quos  nominare  pojfum^  &  certe  no-  Et  tates  omnino puto  fuifje  eoSyejut  vos  heilenuSy^ 

minabo  t  fi  contra  h^cvethifCere  aufint.  viri  Reverendi  ^  tammifere  deceperiint.  bed 

Omnia  autem  nuncbreviter  (^rudt  ejuadam  quo  rnagis  hujujmodi  exptoratores  in  poflcrum 

delineatione.at  fuo  tempore  Deo  vo'tnte  fiifut  caveaiis  ,  dtc  im  vobis  pcjleay  qnidccnjiltj  mo- 

O" prolixius.^  aftgnatis  omntbut  circumsttntijs.  doy  modo  inqunm  ceperi/.t  hfutia 

Frincipio  j  ft  tngrederis  CoLtegtnm  aliquod         lam  vero  qfiorjum  UMultebres  ille  ve- 

lefuiticum-,  pracipue  tn  urbe  aliquaampLa  (^  fles  ?   \.^udtte.     Nullm  Terentianus  Leno 

fopuLofa  conflrucium  ,  At  quiddico  pr^cipuef  tam  fubdu^a  ratione  ad  concitiandos  rnere- 

quum  nuLLum  fit  Coltegium  in  hoc  Loco  hnmtli  tricios  amores  fnit ,  quam  funt  hodie  lefuita. 

atque  obfcuro.     Si  inquamtaLe  aliejuod  Cotle-  k^c  pr&(crtjm  u quem  dixi  lanttor.  Nam 

gium  ingrederis ,  jmt prirnum  ab  tnitio^  intuere  quod  atij  in  penetratthw  (j  adytis  T emptorum 

ditigenterlanitorem^alterum.Charontem  aut  per  auricularemconfcftonem^confcqitineque- 

pottus  Cerberum.  Is  eji plerumquefenio  co/fe-  unt  .-  Hic  htanditijs  ^  mtris  altt&.mentisfa- 

clus  ,  aut  fl  junior ,  certe  ey.pLoratifimA  fidei  cite  impeirat ,  maxime  apuei  pauvericres  vi- 

(jr  tacitumititis.  Hic  fi  qnijqnam  aiius,  ornnia  duas  (^  muiiercutas,  qii^  flias  eo  rnittunt,  ac- 

myjleria  lefiiiticACahattt  novtty  etpud  h  /ncre-  quirend&  causa  ctleemojyn^.    Et  adde  norni- 

pofiia  funt  cmnis  gcneris  &  Jlitus  virUia  (^  na  tnix-,ut  Lotrix^  Netrtx.  Has  ubiin  nnffani 

rnutiehrtavefimenta.  Hifce  va^ifs  modis  tjuam  dttraxtt  impurifimtts  leinitor^  etfi  ill^  taceris 

quijqncptrfonam  agere fc  pofe  confldit  t  tnduti  (jr  detntis  fquatent  vejlibtts  ,  tahttei  a/ijs^ 

VV   3  qu^ 


J)c  FddnoYihus^e^c.  Iesvitarvm.  Lihcr  lU. 
ijuas  habet  in  fromttu  ,  fplendide  ipfts  exor-  vc  diripiendi/y  py£daiidi  cdusaconfluAnt  alie- 
nat  y  enffjne  per  varics  anfra6ii4i  (jr  mcatus  ad  Reliqiorns  affecldt ,  ut  fupcrne  telis  t^r  Upi- 
Ve/ierabiles  Dcminos  Patres  deducit.  iHhac  dihns  obrui  queaHt.  l^Y»  vero  non  hoc  ejl 
AUtem  non  ftint  interdiu  ,  fed  (ub  ferum  cre-  ex  Domo  orationis  facere  fpeluncam  latronum? 
pu(ctili(m.  Inde  totamnoilem  heiiuationihus  Sed  audite  ■>  qu<t  m.igU  mirernint  ^  detefte- 
C>  tripudijsextgunt:  lunioribits  hdc  non  dni-  mini.  lS(am  hac  Junt  aurea,  (jr  cburnea  prx 
madverientibus.  Habent  enim  adremredu-  illis  qu&  fequuntur.  Subter  pavimentum 
Ua ,-  concernamenta ,  aut  etiam  fubterra'  TcmpU ,  Gr£ctj  &  alibiy  qu£.  cavtrna,  &  carce- 
nea  loca cr  laquearia,  ut  illi  y  quiolimRo-  res  fubterranei ,  ad  quos  fuperne  defcenditur 
m.e  reneri  inittah.mtur.  Qiiprum  tam  bel-  percochlceas.  Huc  conferunt  ,  ut  FirgilianHs 
lutna  fuit  adcarnis  lajciviam projeciio,  ut  iram  tUe  Cacus ,  raptnas  &  thefatnos  fuos  fftipant- 
JDeorttm  verittis  SenatHf Lu^anar  iUudfundi-  que  cavernis  ingens  argentum.  Et  fic  non 
tffs  evcrterit  jficut  Liviiu  teftatur.  rnodo  fttmmo  cum  voluntatis  confenfu  ,  fed  e- 

Hsc  de  lamtore  lefuiticd.  <^ibtts  ^  hoc  tiam  incredibili  eum  voluptate  fant  pauperes^ 
'  addo  ,fi  qui  forte  talem  tantum  apparatum  if(amquepaupertatem  admtrabili  patientia  fuf- 
veflirnentorum  confpiciunt ,  miranturque  qutd  ferunt ,  in  voluntarios  atttem  panperes  ut  in- 
pbi  veUt  his  ref^ndeUir ifthac  omniacom~  dignos  tam  beaia  cruce ,  diris  devoventes. 
parari  agendarum  comcediarum gratia.  Sedhic  Divitias  autem  (uas  ita  plerunque  condunty 
eft  finis  minus  principalis.  ut  direBe  & perptndiculariter  fubjaceant  Alta- 

larn  porro  Templum  ubi  es  ingreffus ,  ne  du-  ri  tnajori  cj  eminentidri.  Atquc fic  cum  Mif- 
hita,  quin  fub  ferreocoelo  ambules ,  Marsti-  farn  cudunt  y  fupra  Ui  farti  ^  infra  Mam- 
hi  imminet  cruentta ,  non  Vrinceps  iUe  pacis.  mona  facra  faciunt.  In  carceribus  vero  fub- 
Suhter  te  luridum  inferni  barathrttm  cr  offici-  terraneis  miram  videas  BihUothecam  :  Funes, 
na  carnificttm.  Referarn  htc  •  hona  pde  qua  Fidictdas ,  gladios ,  fecures ,  fordpes  ,  cippos, 
ipfe  vidi.  Pragje  fupra  Templt  laqtiearia,  a-  numeUas  ,  jcaias quihtn  iUigati  miferi ,  ar- 
liqtiot  miUia  ferrearum  ceftuum  ftageUorum  tuatim  diftrahuntur ,  fi  qui  deveniunt  in  ifto- 
invenies:  ut  Bohemis  ferre  mos  eft.  rttmMezentiortirn  Phalaridummanus.Nof$ 

lateradtfpofita  funt  tormenta  heUica,  ^  mu-  defunt  tragic^  veftes  carntficum,  piletts  pyra- 
fquetta  quHm  plurirna  interpofttis  lanceis  ^  midalis  atris  plumis  ornatus ,  thorax  fimbria- 
hipennibus.  In  medio  abi  coeant  arcus  la-  tus  &  diffe^lus.,  caliga  hydropicA^  feUican- 
quearittm^pragrandium  miftiUum  lapidum  ag-  tes  ad  talos  ufque  demifja,  ut  vel  intuenti 
geres  confpicies  quamplurimos.  SimiUm  appa-  horrorem  incutiant.  In  quem  fintm,  malum^ 
ratum  defrehendes  etiam  CracovtA.  De  re^  hac  officina  parata  efl ,  a  viris  ReUgtofts , 
liquis  CoUcgijs  non  dubito.  in  quem  ft-    mitiftimi  Sdvatoris  noslri  amuUs  ?  Audi. 

nem  qu&ritis  obfecro  ?  Fateor  miht  rem  ah  iftiufwodi  inftrumentis  inteUe6lttm  difcipulo- 
initio  mirabiUm  ^  prodigtofam  vifam.  Sed  ritm  fuorum  captivum  dttcunt  y  fub  obfequium 
res  fic  habet.  Sctunt  lefuita  ,  fe  in  omnium  lefuiticum.  Si  quem  enim  non  dnraturum 
prope  hominum  etiam  faniorum  papiflartim  e-  captivnm  ducttnt ,  fuh  obfequittm  lefuiticum. 
dio  verfari ,  propter  rcs  turbttlenter  xtefa-  Si  quem  enim  non  dlTraturum  fufptcantur  in 
rte  a  fe  geftas.  Neminem  enim  curant ,  ne  propofito ,  aut  eru^turum ,  ^  arcana  lefuitica 
confortes  quidem  Retigionis ,  dummodo  Ponti-  proditurttm  metuunt  :  hunc  cippo  incUtfum  , 
ftct  gratifcentttr ,  eti  im  cum  totius  orhiscon-  diuque  fame  ^  inediarnaceratum^tandem  ex- 
fufione ,  (j-  Patritx.  ^roditione.  c^tia  ergo  in  quitifsimis  iormentis  enecant.  Nihil  tpfis  af- 
perpetuis  animiconfiemationibus  harent  ^  ma-  fingo ,  fcriho  quod  res  eft. 
ture  cautttm  fibi  volunt  ejufmodi  apparattt  Fuit  GrAcij  antehiennium,Iacohus  qttidam 
heUico.  Mctuunt  enim  ut  egomct  ab  ipfis  aU-  Cluff<£tis ,  pntftantis  tngenij  adolefcens  :  hunc 
qttoties  audivi,  ne  fibi  accidat  idem ,  quod  T em-  virgts  ^  loris  ob  rem  levtculam^  mijerrime  con- 
plarijs,  qui  iicct  impense  Pontificij  effent,ta-  cifum,  cim  fe  profugiturum.,^  quApr&tercain 
men  propter  nimiam  ambltionem  ^  avaritiam  fe  fiagitiose  cornmififfent ,  paiarn  conqueftarum 
intoUrahiks  ejfecii,  de  confenfu  vmnium  Chri-  affirmaret ,  ejufrnodi  carceri  manciparunt ,  ex 
ftianorum  Principum ,  &  ipfita  quoque  Ponti'  quo  poftea  nunquam  emerftffe  vifus.  NuUi 
ficis  approbatione ,  uno  prope  mvmento  pcr  u-  juntornm  duhitabamus ,  qutn  diris  cruciatthus 
nivcrfum  munditm ,  c  medio  fuhlati  atque  ex-  exfpirajfet.  Hoc  inaudtta  Tyrannidis  exem^ 
tin^ifucrunt.  idem  accidit  (^  Pythagoricis  plum  juo  ternpore  confignatis  omnihus  circum* 
Ethnicorum  lefuitis  in  ItaUa.  Veriim  in  ftanti^s  ,  quod ipfe  mifer  CluffAus  faSiurti-i  trat, 
TempUs  potijurnumrepofita  fua  volunt  prd:fi-  ego  divulgabt,^  ^in  .^"  aUui  hutc  non  difti- 
dia  ^  arcana^  idqtie  propterea  :  Sive  enim  mile  facinus ,  in  CMartinum  qttendam  (cujtts  Eratno- 
exorto  iurnitUu  conctirfu^  fiat  a  Papiftts ,  au-  parentcs  opinor  adhuc  vivunt  MiUenberga  aut  c'^y^ig, 
xiUandi  gratid,  ut  fubUb  armari  poftint ,  fi-    Milberg£)fceieratolatrocinio  a  FuldenJib.Iejui-  Ums^ 

tis 


Dc  Facinorilpus,  zf'c.  I E  s 
iuAdmi(fum  ^  OTnnium  homwum  oculis  fub^- 
ciam.  E:  qtiot  extjlimatis  ijitusmodibdyathro 
denoratas  .y  ahfurntas  fsmi»as  ?  quot  inter- 
tmtos  tnfantulos?  cjnot  luculenti^  ampUpa- 
trtmenij  fuhlatos  adolefcentes  ?  Ego  quidem 
non  exiftimo ,  fed  hoc  ipfum  firmijnme  Jlatuo. 
J^ties  fub  nociem  awiiti  Novitijs  nobi^  ejuta- 
tuf^  vagitm  ,  ftjpiria  ,y  larnenta  longemijer- 
timx  ?  getid'ftmum  exigente  metu  pcr  corpt^ 
fudorem  ,  (jr  p^^^  horrore  regenttbus.  Cre- 
didcrunt  fimpliciores  e(fe  animas  recens  defun- 
6iorum.  Ego  credtdt  recens  natorum  q-  occi- 
forum. 

Cstcriim  ,  ne  quid  lefuHis  ad  extremam 
Diabolicam  m^litiam  defit ,  foknt  illi  no»- 
nunquam  in  ef''\modi  fubterraneis  locis  Dta- 
hflo  jucundurrt  prdbere  fpt^actdum  .>aum  ter- 
rificas  induti  larvas ,  A  ovti^s  ad  hanc  T>  agae- 
d  am  evocatis ,  horrendo  cum  boatu  oc  urrunt., 
txploratttfi  eorum  confiantiam  &  prdfentiam 
animi.  Nam  qui  fracio  rj-  dejecio  junt  cor- 
de  ,  eos  ceu  degcneres  ,  ad  Magicarum  a^tiiim 
fenetralta  no  -t  admiiiunt ,  fed  ad  infertorum 
artium  vesiibttU  abijriunt  AudiCiores  dili- 
genternotant  t  ^  fertjs  Jiudijs  rejerv  ,nt:Jed 
res  fdpenumero  cadtt  infelicitcr .  ut  mno  i6oi. 
menfe  Septewbri  Prag^g,  contiott,  du  »  (fuinque 
lefuitis  prtrnarijs  ,  fub  Diaholicu  larvu  ju~ 
ventuti  oblitdentitus  immifcuitfe  fexiffs,(^ 
is  quidem  haud  dubie  vertts  Diaboltu  ,  qui 
UHum  cx  quinqueficiii  Diabolis  meiium  com- 
flexus  fic prefitt ,  ut  triduo  pofi  moreretur.  Fa- 
Uum  td  lippis  ^  tonforibi^s  notum  e(i  Prag£. 
Nec  tamen  tragicoilioexitu  detcrriti ,  in  fa- 
crtlegoCMagi^  fiudio  objlinate  pergunt,  Intcr 
omnes  autem  lefuitas ,  UHagicarum  ariiurn 
peritia  eminet  Pere  Cotton  Gallus  quem  Rex 
ipfe  tanti  facit ,  ut  RegiA  menfa  adhtbeat-,  ^ 
familiares  cum  eo  mifceat  fermn^es.  De  quo 
fpft  ja^ant  Iefuit£-,  quod fpeculum  habeat  con- 
jfiellatum,  quo  quicquid  Rex  fcire  aveat  per- 
fpicue  ipfi  reprAfentet.  Nec  ejfe  quid  tarn 
ab/irufum ,  aut  geri  ^  confultari  in  reliquo- 
fum  Monarcharum  intimis  conclavibusy  quod 
illitts  confieUati ,  vel  potitis  condiabolati  fpe- 
culi  benefcio ,  non  in  lucem  proferre  pofiit. 
£t  qutdem  hujtis  lefuitdi-,  potenttfitmum  qutn- 
dam  Imperij  Princtpem.,  eumque  Evangeli 
cum ,  in  partes  fuas  pertrahere ,  quandoqui- 
dem  is  Magico  fiudtA  mtrifice  deleiiatus  futjfe 
dicebatur. 

Giuos  vero  inter  fefe  Novitios  huic  artifi- 
cio perdifcendo  deputarunt ,  ijs  explicant  non- 
ger.tas  tlLas  prcpifitiones  ,  quas  'JAitr^ndu- 
iantu  ille  Come  r  Rowa  affixit.  Item  .  loan- 
nu  Trittemij  lihrum  de  Secundeis.  Item,  Cor- 
neitj  \^grtpp£  traciattirn  de  occulta  Philofo- 
phia  Item ,  Theophrasium  de  Confiell.ztiont, 
(j;  ftgtUts  Planetarim.    Itemy  nefito  cu^is  Ab . 


\y\r  KKYU.Liher  III.  343 

hatis  Steganographir.m.  Item ,  artem  Pauli 
ad  conciltandas  rei^eiationes:  Vli  Divum  d  - 
ium  Paulum  mteUigunt ,  qucm  dicunt  artt^ 
quadam  Magica  tnfirutium ,  tantas  pcfeptffe 
divinitHs  revelationes.  Eandemque  caliiiiffe 
dicunt  ^  loannem,  imo  Chrijium  ipjum  omni- 
hiM  iiumeris  abfolutifiimum  futjfe  Magnum  non 
dtibitant.  Vt  egomet  ab  tpfis  noh  femd  au- 
divi,  &  nominare  poffiim  d  quibtis.  Et  ha- 
ciehtts  dc  Templo  lejuttico quihpi4  addo  fub- 
terratyeas  lilas  iatebras ,  Cyrcea  antra ftth- 
ejfe  plerumqtie  choro  ,  aut  pertfiylto ,  non  uhi 
fopulus  confifiit. 

Nunc  tthi  te  contuleris  ex  Templo  in  Mu- 
feum  ( de  triclinto  entm  ,  cubictdis  ^  Area  re- 
creatoria  :  Item  de  difciplina  N ovtticrum^  qui 
jam  fe  votis  afirtnxerunt ,  (jr  de  convi^u  ca- 
terorum  difctpuiorum,  qui  hjuttafitm  cura  funt 
commtfii ;  Item  de  Methodo  ,y  ordtne  fiuaio- 
rttm  ,  nihti  nttnc  quidern  dicam  ,  fed  in  aittid 
temptis  dijferam ,  &  ff*^t  pleracjue  aliunde  no- 
ta)  ubiinquamtnCMufmm  te  contuiens,  .id 
dextram  iatas  te  converte  \  vi4ebisthi  le^if- 
fimam&  conquifitifiimam  Bthitot  hecam  ornnis 
generis  auBortim-^itbri  omnes  inpeUci  aut  mem' 
hranas  niditifiimas  compaBi  auro  &  argentd 
radtant.  ^uorum  tijtis  cfi  quottdtantM ,  iUi 
phipitts  difpofiji  in  prdofiga  tahula  ^  cate- 
nulis  funt  aUigati.  Ad  interiorem  Bibiothe- 
cam  folis  ingredi  iicet  Patribus ,  ^y-  Ithros  tn- 
de  mutuari  quos  volunt ,  lunioribus  profiani 
iUi  quotidiant ,  nec  fine  venia  Regentis  e  re- 
liquis  vel  afpicem  excerpere  Itcet. 

Cdterum  in  hac  Btblioiheia  nnHi  funt  iibri 
Hareticorum  ,  jed  prohattf?imorum  auciorum 
&  Catholiciomnes  Indtgnos  enjm  jvdicantj, 
ut  inter  reltquos  iocum  altquem  obtineant ,  ^ 
fiorte  metuunt .  ne  pefitfieya  contagione  cAteros 
inficiant.  ^aye  ad  finifiram  tu  refpice ,  tbi 
cernes  miferos  H^reticorum  libros.  inlu^u^ 
fiqualore  coafittutos ,  ^  quidem  atris  pellihtsSy 
atris  membranis  ligatos  rj;  atro  colore  de  fuper 
tin£ios  omnes.  Ex  his  ne  Patnhtts  qutdem 
eximere  fas  efi  ■>  quos  defiderant  ftm  pr&fcittt 
Regentis  lunioribtu  autem  ne  petere  quidem 
licet  y  nifi  carmtne  pritts ,  aut  aiio  fcripto^  hunc 
ipfum  Au6iorem  cujtts  fcripta  cog^ofcere  cu- 
fiunt ,  omni  genere  convitiorum  'jrofciderint. 
Inter  hajce  Bibltothecas  medium  occupat  Mu- 
fdumy  niultis  celluUs  ^  cdtruieo  velo  ab  invi- 
cem  feparatis  difiinSium.  Dexttum  lattts  ob'- 
fident  Patres  finfirum  luniores  ,  qut  jam  or^ 
dines  aliquot  fujceperunt.  ReL^jui  Novinj 
commu/ithus  convi£ioribtis  funt  tmmtxti-,  ut 
ipfos  cbfervent  y  eifqtte  lefuttici  ordinis  fwivi- 
fatem  ,y  excellentiam  contintiis  vicihtis  deprA^ 
dicent ,  maxime  iocupletiorihtis  .y  Haycdihuo 
patrir^/ontorum  fuorum  ttnicis. 

De  fiudijs.  lejtntarum  hic  mhil  ftihijciam: 
Scd 


I 


-^^  ^  De  Fjj  inorihui  :>  tS^c.  \ 
Se  i  dcfcrih:imbrevitcr exfmen  Provificialis^ 
cjuod  nufpittfn  extve  arbitror.  ~  P^nufcjstifqtte 
L'rovincialis  ab  ca  Provi^cia ,  artt  Regno  po- 
Ji/iSy  ^juod  infpt^ioni  cr  fit^^ommf- 
(itrn  hahet ,  detJominAiur.  f  yts  officinm  -eH^ 
ivvifere  CcHcgia ,  eorumfjue  /uppH/are  redi- 
tus  {j;  cen/us  infur^er  atjnotare  diligenter , 
quinam  ex  Magn.itibm  Uberos  in  Colleg^s 
erudiri  cttre^Jt  ■>  &  ^^ot  illorum  ftnt  numerof 
Ntim  quotannis  ali^r/a  fiat  accefio  difcipu- 
lorum ,  C7  a/nplificatio  fortunarum  opum? 
lium  (fni  fmt ,  6^  ^7*^^  Lutheranijmo 
converji  ?  Si  nulli,  aut  etiam  fa6ia  aliqaa, 
PontificiA  Religionis  imminutiOy  ^  jaclura 
honorum  :  exprobrai  negl'gentiam  ^  fcor- 
diim ,  mandatqtie  feveriter  ,  ut  acceptum 
damnum  refarctat.  ^od  fi  gefferunt  (eegre- 
gie  ,  viult&s  convcrterunt ,  multurn  comparfe- 
rtint  (orraferunt .,  om^A  laude  cumulat  & 
ceelo  refcrt.  Infuper  fcifcitatur,  qu<enam  fit 
vicinorum  Hxreticorum  de  ipfts  optnio,  cfua- 
»im  confilia  Magnatum  ?  cfuales  habcant 
conventus ,  &  quot  q-  ubi  ?  cjuid  decernant^ 
quid  volutent  ?  Item^  an  Hareticorttm  Prtn- 
cipescrebrius  fmt  domi^  an  nlibi?  ad  cjuof- 
nam  proficifcantur frecjuentiiu  ?  ^tali  quifque 
fit  ingenio?  cfuibm  rebns  ut  flurimicm  dete- 
aietur  ?  curam  ali^jUim  jufcipiat  Rei- 

publicA?  o^»  amore  &  Jludto  aUefuo  tenea- 
tur  Religionis  ?  <^n  potius  vino ,  veneri  & 
venatui  i;;dulgeat  ?  l-^»  quos  habeat  in  au- 
la  Catholtcos  ?  ^inam  ftnt  populares.  rn- 
mores  de  fuis  Principibui  ?  Num  Ecclefi£  ad- 
verfariorum  ferveant  ?  Num  Pafiores  Eccle- 
furum  fint  viri  do6ii  &  diligentes  ,  an  vc~ 
re  fornnolentiS  illiterati?  Num  Theologica 
facultas  in  vicina  ^cademia  H<£reticorum 
fioreat  ?  Num  crebiores  habeant  Thcologi 
difputationes  ?  ^  contra  cjuos  maxime  ?  cjuos 
itbros  &  de  cfua  materia  in  luccm  ediderint 
nuperrirne?  ^d  h.tc  &  alta  fi  refpcndeat 
Rfgens  Reliqui  Patres  appofte  :■  mirifice 
prxdicat  tnduh'rijm  &  vigiiintiam.  Sinmi- 
nits .  eofque  adeo  rerum  ifiarum  nefcios  de- 
prehendtt  y  acerbe  vituperat.  ^uid  agitts, 
inpuit ,  vos  folemnt  defides  ?  Cur  perdi- 
tum  itis  Rom.inam  Ecclcfiarn  ?  ^ommodo 
fummo  Pontifci  hanc  inertiam  vefirarn  pro- 
bibitis  ?  Cur  non  infinuatis  vos  agendis  re- 
bus  i  Cur  metuis  ?  cur  non  intfepide  rern  ag- 
gredimint?  Dudnm  h<tc  gcfit^  dudum  perfe- 
^a  opportuit  ?  Fidete  diligcritiam  Harettco- 
rum  incredihilcm  ?  Et  vos  fitrtitis  ?  His  ^ 
fimilibiii  vefbis  it^fos  increpat  {-r  exacnit?  Tan- 
demquArit  de  dtfcipulis  ,  con  vtclortbus  ,  No- 
vittjs  (jr  reliquif  :  ^iot  eorum  fint  numeroy 
quantus  cujuffue  profecim  ?  ad  quod  quifjuc 
ftudium  incUnet  ?  num  quis  inter  eoi-  fpinofior 
Cr  fcrffpulofior :  Talem  entm  a  Theehgicofiit- 


ES  V IT  A  R  V  M.  Lilnr  I n. 
dioprorfi/s  rcmovendum  ex  fiimant  \  nifi  fcho- 
Ufltcis  difputationibus  probc  exercitatum  ,  5- 
opintone  Rtligionis  imhutum.  (^^rit  pr^tercky 
num  cfuem  habeant  in  grege.qui  vro  ^mplifcan- 
da  Romana  Ecclefia  ,  laudabili  altquo  f^crriore 
fe  obfiringere  c;  vitam  denique profundere  non 
duhttet ,  fi  quidem  necejsitas  aliquando  fl^gi- 
tare  videatur. 

Ad  exiremum  omnia  ifih^c  conftgnata  Ge- 
nerali  tranfmittit  Romam perquem  immediate 
fignificantur  Pontifict.  Atque  fiic  per  totum 
Chrtflianum  orbem  nihil geritur  aut  coniulta- 
tur,  qmdnon  per  hos  Imperijproditores  Papa. 
innotefcat.  Per  Provincialem  etiam  le'u]tA 
ab  uno  Collegioin  aliud  transfertmur^tdque 
fere  trtennio  quolibet. 

Addam  pcflremo  corollarij  bco  miras  le- 
fuitarum  technas ,  quas  nuper  admodum  com- 
rmniconfiltofabricatas,  adjttbvtrtendum  Ec- 
clefix  y  Reipublicaflatum  in  hnperio  Romano 
in  ejfecium  traducere  conati  fiini  ,  (}■  conan- 
tur  etiam  num  hedie.  Etenimhic  eorumfi- 
nis  unicvts  ,  quo  pa6io  comm;J?ts  inter  fe  im- 
perij  Principiht^s ,  (j  fuhlatis  e  pracipuis  Ec- 
clefict  docloribtii  .  Hifpanicam  Tyrannidem, 
Primjtum  Pont/ficis  in  Germanf.m  ftibii  fe • 
rant.  De  qua  reipfum  Provincialem  Del  Rie 
verba  facientem  commernini.  Confilia  (jr  ma" 
chin£  fere  funt  ejufmodi ,  ut  fequitur. 

Prtnctpio  vtdendum  (jr  elaborandum ,  quo- 
rnodo  Potentifi.mi  Jmperij  Princtpes  a  ft  invi- 
cem  ahaltenentur.  Hic  finis  efl.  Mediitm.,  ut 
ah.ilienentur  efl  ipfa  Religionis  inter  ipfos  di- 
verfitas.  Cafar  ita  declaret.,  Religionis  ii  - 
bertatem  locnm  non  habere ,  nifi  prtu-s  ablata 
rcfiituantur ,  pofi  Patavienfem  tranfaiiior.cm. 
Hoc  ilti  ccrto  renuent  &  excutient.  Mittat 
ergo  Princtves  ,  &  idem  flagitet  a  civttatihm 
Imperij :  ilU  aut  obedtent  aut  non  obedient: 
Si  priuf  ,  falva  res  efl  :  fi  pofierius ,  profcri- 
bit  eas  ^  victnis  Principibus ,  ^  femper  uni 
Calviano  ,  altefi  Lutherano  diripiendas  tra- 
dat.  2^on  enim  putarunt  Pontificij  ,  tam 
prudentes  fore  Principes  Proteftantes  tn  caufa 
TonnaVFerdenfi,  quin  fe  vel  ad  minimum 
Palattnus  attt  yvirtcnbergtcus  oppofiturus  effet 
Bavaro.  c^o  f^^io  profripti  fuiffent  e^  tpfi 
,y  omnis  Ctinfctfia  pacificandi  ratio  ,  non  modo 
ex  Pontificijs  y  (ed  etiam  Calvinianis.  jQui* 
vero  confiderantius  egtrunt ,  quiim  exifiima- 
tum  futt  ->  Ad  has(e  converterunt  fraudes  le- 
fuitx  ;  Nam  profcriptis  una  atque  altera  ci~ 
vitattbtii  /mperif  ,  nuilus  fiht  temperafurus 
efl  Principum  ,  quin  m.ilit  fibi  potii*s  ,  quam 
alieri  Arnulo  ex  communi  pr&da  con(ultum. 
Hoc  in  genere.  Jn  (pecte  autem  adnitten- 
dumeffe,  ut  commij^is  intcr fele  Saxonicn  Prin- 
cipibu^ ,  pctentiatorumfrangitur.  idauicrn 
fieripoffe  cemrnodtflifAe. 

Primoy 


I)e  fdcmorilms  j  6^c.  Il 
rrimo,Slipnmatus  Magdeburgictu,  quinunc 
vacat,  ElectoriColonie^jji  Bavaro  decernatur  ad- 
mimHrandat ,  id  neque  BrandehurgKm ,  ncfjue 
Saxo  facife  concejferint. 

Secunde.ld fi  non  fuccedat  fro  votis ,  alicjuid 
caufAobtendendum.quare  videatur ,  aut  videri 
filtem  debeat  ah  ELeclorali  dignitate  removen- 
du6  Saxo  Si  enim  I.^.per:^  proceres  SN emeflaum 
A  Cdfareo  culmine  de]ecerunt,(^uia  ipfs  uukha- 
tur  ignaviQr.hibere  etiam poffe  Caf.trem  jujUm 
eaufam,  cjuare  Saxonem  isium ,  quotidie  ehrium 
ab  elecioralt  dignitate  removeat.  Tradat  igitur 
Cr  rejittuat  hanc  dtgdtatem  famtlix  Wirna^ 
rienfi:  quix  Principes  'Uii  adhuc  minorcyjnesy 
admtnijhationem  Eieciur&  committat  Henrtco 
Brunfvicenfi  Principi  literat0&  vigiUmi.  Hac 
resftnedHhio  incrgdihiles  excitabit  turboi  per 
tetam  Saxoniam :  Ita  mutuisfe  conficient  at- 
terent  vinbus  ,  ut  communi  mox  fnperventuro 
bofli  refflerenequeant.  Brandenhuyguum  a-  Po- 
meranos  ijuodattintt.dandam  operam^ut  Affnis 
Cafaris  Rex  Pelont^  cum  patruo  fuo  Rege  Sueci^ 
Carolo ,  fic pacifcatur,  ut  Prup^im  communi  te- 
ciionifubjiciant,  &  in  capita  dividznt.  C ontra 
quodfe  Brandehurgicns  totis  virihus  opponet. 
Hap,£  vero  Landgraviumadyingendum.utcum 
patruo  Ludovice  dividat  Aquahdiier  Haredita- 
tem.a-Hersfeldenfemadminillrationem  refignet 
Epifopo  Herbipolenfi.Sin  minu6,utprofribatur^ 
Cr  Ludovicoditioneseju^  afignentur.  ^Nirteji- 
bergicum  porro  ducem  ^  hle^orem  Palatinurrt, 
factle  committipoffe  inter  fefefiadresiitutionem 
Ceenohiortim  altquot  Dux  adigatur ,     /  nolit 


sT'  I T  A'R  V  M .  Lih.  1 1 1  345 
profcnbatur  ,  apgnstis  Electori  vicinh  alicjuot 
Monajleriis-,^  intcrea^compritrns  unoyquodpri- 
dem  defiderajfe  dicttttr. 

H(£c  funtfun,ejl.t  conftlia  lefuitarum.,  quA  ex 
orc  ipfbram  audivijumnio  (urnjlupore  admi~ 
ratione.  Snntcjae  quhnplurima  alia  quA  non  o- 
mnia  mihi  cccurrunt :  cr  tn  hunc  finem /pe£lat 
pax  BelgicA  &  Turtica.Sed  DEFM  credo ficrem 
iirexijfe  in  Ecclefi.c  filutem ,  ut  quas  illi  inimi- 
citiastnter  Cermanix  proceres  ferere  nituntur^ 
e.isjam  conjpiciant ,  fagrare  inter  C difarem 
fratrem  ejus  Matthljm  ,  Pontifici  addi6iifiimos 
(j;  tharijsimos  ftlios. 

J)nin  cr  hoc  deliheratum  0-  confultatum  efi  a 
lejunis ,  itt  emiffis  aliqnot  audacifitmis  ftcariisp 
prAcl^u^e  Evar2gclic&  CalvinianA  Ecclefa 
Doajres,  veneno  toUant.,  tanta  intoxicandi  pe» 
ritiainfiruiJiSiUt  patinasjativa^malluvia^  Le- 
betesydr  qu£  reliqua  adufum  quotidianum  de- 
fiinata funt  ,fic  irficere  valeant ,  ut  licet  decies 
extergantUr^  tamen  atrocifiimi  pr^fentifitrni 
veneni  vim  retineant.  £^apropter pios  0-  fince- 
ros  Ecclefia  Antifiites  hortor^  ut  in  posrerum  fibi 
caveri-velint  ^nec  cuiqu.imfacilefidem  adjun- 
gant,  ntfipriusprohe  exploraverint. 

Hac  in  mentem  mihi  nunquam  venirepotuif- 
fent.nitnquametiam  veniffent ,  nifi aprimariis 
lejuitic£  colluvtei  fociis  hxcfwgula.,  ^  multo  a- 
lia  plura  accep:ffcm,qu£  in  Patridi  ^  Ecclefix  fa- 
lutem.in  apricumproducere  dehui^nunc  quidem 
folum  deiineando ,  at  fuo  tempore ,  Deo  volente^ 
cmnibus  colorihus  circumfiantiistloci,  tempe" 
ris  0  perfonarttm  exprimendo. 


FINIS     LIBRI  TERTIL 


XX         DE  DO- 


DE  DOCTRINA 

lES  VIT  ARVM. 

LIBER  ^FARTFS. 

In  hoc  Libro  eam  tantum  Doctrinam  Iesvitarvm  referami 
quam  ipfi  &  alii  Pontificii  parricidia  Regum  ac  Principum :  item ,  prodi- 
tiones,  feditiones,  perjuria,  Ligas  &  conjurationes  Subditorum  adverfus 
Regcs ,  aliofque  legitimos  &  a  Deo  ordinatos  Magiftratus  ,  Amphibo- 
logias  quoque  feu  ^quivocationes ,  ac  fimiUa  multa  approbant,  &ho- 
rum  fcelerum  patrocinium  fufcipiunt. 

C  x\  P  V  T    P  R  I  M  V  M. 
De  Parricidiis  ei?*  Abdicationibus  Regum  ac  Principum,  c^rr. 


R I M  O  5  docent ,  pro  in- 
njalidis     pLne  nullis  ha- 
here  Imfcratorum  ,  Ke- 
gum  5  Principum  ,  alio- 
rumque  Ordmum  Confli- 
tutiones ,  paHa ,  conventa ,  capitulattones , 
fraternitates ,  concejjiones ,  quihus  alta  Re- 
ligio  ,  qu^m  moderna  Romano  -  Catholi- 
ca  indulgetur  :  Etiamfi  juramento  conpr- 
mata ,  non  autem  d  Romano  Pontijice  ap- 
prohata  fmt: 

lacobus  Simancha  Epifcopus  Pacenfis 
dc  Caihol  Inftitut.  cap.  46.  Vbi  poftquam 
num.i5,dixit,  Se  Lutheramrum  ?jomineetiam 
SACTAmentArios  intelligere ,  poft  alia  numcro 
'»'•  15.  docct ;  Ad  hAreticorum  iftorum  (  Luthc- 
tznoTMm  )  pcenam  ^  oMum  etiam  pertinere  ^ 
£luodfides  tllis  data  fervanda  non  fit  (  vt  in 
Concilio  Conftanticnfii  fadum)  non  obftan- 
te  jurament o.ltcm.  Curn  hjereticis  nullum  com- 
mercium,  nec  pxcem  ullam  ejfe  poffie  i  ideoque  fi- 


In  Tra- 
Tnm. 


dem  illis  datam  ,  etiam  juramento  firmatamy 
nullo  modo [ervandam  effe.  S^pe  (addit)  id  a 
nobis  dicium.neceffe  eft  tamen  incefjabiliter  ite- 
rari.,^  tamdiu  non  tacere ,  quamdiu pacis  illud 
nomen  obtenditur. 

Cunradus  Brunus  qui  etiam  cx  Sehola  ^,^^^^ 
lefuitica  cmctfif,dc  Hxrcticis  nb.3.  eap.15.  Tcm. 
ponic  quacftionem  dc  tah  pacc  Rcligionis,  ^^  M' 
qualis  cft  in  Impcrio  cx  convcntionibus  ' 
Anniij^z.  &  1555.  An  rata  fmt  &  valcant 
pada,  convcntioncs  ,  lcgcs  &  rcferipta, 
quibus  hxrctiei  paccm  &  fccuriiatcm  im- 
pctrant,uc  qui  cos  offcnderit,fra»Sa2  pacis 
tcncatur  ?  Itcm, Quibus  pcrmittiiur,ut  Ec- 
clefias ,  Epifcopos ,  Saecrdotes  &:  Clcrieos 
habcant,Ecclcfias  rcformarc,  Ecclcfiaium 
bona  poflidcrc,  adrainiftrarc  8«:  difpcnfare 
poflinr,utquc  Ecclcfinftica  jurifdidio  con- 
tra  ipfos  fufpcndatur  ?  Etrcfpondct,  non 
valere ;  cum  tareticis  Catholico  nullam  pacem 
e/fe  pojfe.  Et  ejfe  conditionem  iniqut  &  blafphe- 
?nam  ,  qua  hdreticis permittitnr ,  vt  DoqrnatA 
fuadoceant.  Ecinfinccjus  d.  capit.  Hodie 
nulla  pax  rata  effe  potell ,  qudi  cum  h^reticis  e(L 
lege  contrahitur ,  ut  offendt  nonpofiint^Horren^ 
dm  Q- abominandam  effe  facem  ekconditione 
initam^ 


De  Voclma  Iesvit 
imUmy  ttt  qui  eos  ojfenderint ,  fra^A  facis  cert- 
demnentftr.  Econtra  omnia  diviaa  humana 
fura  illos  exjiin^os  vellc. 

Pccrus  Ribadcncira  lefuita  de  Principo 
libro  primo  poftquam  capicc  16.  pagina 
104.  cditionisMoguntinx  de  Anno  1^05. 
Protcftantcs  Principcs  injuriose'  rebcllcs 

fumme  impios  appcllavit  C  ut  fociiis 
iilius  lacobus  Sylvanus  alias  lacobus  Kcl- 
icr  Icfuita  Ratifboncnfis  in  nupcr  edita 
Phiiippica  cofdcm  Piincipcs  Perduellium 
appcllatione  diffamare  non  crubuit^Tub- 
jicjc  capite  17.  &  18.  Pacem  hanc  Religioms, 
quam  Politici  nojlri  invexerant  ,  cjuamque^ 
Cermani  LutUranA  fa^ionis  affecU  fant  am- 
fiexatt^  0-tn  Belgio  nonnuUi  fibi  concedif»- 
(iulant  ,  non  indulgend^m  ne^ue  ferendam. 
Jdcm  afferic  ciiara  Andra:as  Erftenbcrgcr 
fivc  Francircus  Buchardus  in  Anacomia 
( laudata  a  leiuica  Ribadencira  j  parc.j.cap. 
13.pag.306. 

Martinus  B  canus  Icluira  Moguntmus 
in  difpata.  de  Fido  ha:rcticis  lcrvar.da,nu- 
per  Anno  1670.  MogUiUiac  impreffa  cap. 
10.  pag  88.  &:  lcqq.  aircrit ,  Libertatem five 
faUtonem  ilUm  ReligionU  ,  qid  liberum  per- 
mittiturt  ejfe  Catholicum,  vel  Lutheranumy 
vel  Calvinisir.m  ,  omnino  elje  illicttam  , 
divino  prdcepto  repugnantem  ■>  nec  altter  cfuam 
atiquo  tempore ,  majoru  damni  vitandi  causd^ 
tolerari  fojfe.Imo  hac  libertas  ^otius  (  aic  pagi- 
na  94. )  a  Catholicts  omnibtis  modis  ,  quantum 
commode  fieri  fotefi ,  impediri  dr  profiigari  de- 
bet.  NuUui  fit  ifiis  minifieriorum  Igcm  t  Sciani 
omnes ,  ettamfi  qutd Jpecialt  refcripto  vel  pacio 
ah  hujufmodi  hominum  geners  impetratum  fit, 
nan  valete. 

Sic  Iulianus  CardinaHs  S.Angeli  Ladis- 
)ao  Rcg»  Hungarix  bc  Polonix  poft  pacis 
convcniionem  cum  Arauraihe  initara  ,  5£ 
juramcnto  ad  hoftiam  facramentalera  iii- 
matam,  perruafit  fidei  data^  violationcm: 
Inania ,  inquic  lulianus  .,fidei  ac  fcsderU  no^ 
mina ,  verba  quadam  inconfulta  .  per  fpern^ 
metumquc  mutuo  jaclata  efie  ,  qud  foedsrts  no- 
men  fan6litatemque  non  ohtintant.  luramen- 
tum  interpofitum  ,  ceremoniam  tantum  teme- 
re  ja6iatam  fuijfe.  Eorundem  Principum  alio- 
rum  confenfu  hellum  intermitti  oportuijfe^quo- 
rum  ope  ,  aujpictffque  geri  fufceptum  oportuit. 
Et  mdumfoedns  cum  hu\ufmodi  hominumge- 
nere  tnire  licuiffe  ,  fed  (jr  initum  noa  tener^^ 
in  jujfu  Poat  ficii  mAyAmi.  Ac  poftquam  dc 
potcftatc  Ponoficis  r\iulta  prxmiuiretjtan- 
dcm  fubjccit  i  Vontificis  maximi  au£ioritate 
fe  id  foedtu ,  qualecufjque  effet ,  refcindere  & 
abrogare ,  Regemque  c£teros  ,  querum  ia- 
tererat ,  a  juramento  ^  refponfione  quam  Tur- 
ciifecerant ,  ahfolvere.   Philippus  Callima- 


ARVM.  Lilen  VL  34.7 
chus  Flotcntinus  (  qui  RGmano-CathoIicx 
Reiigionis  fuic )  hiftoriarumdc  rcbus  gc- 
ftis  Ladiflai  Rcgis  Vngarix,  Iibro  tcrtio. 
Ec  ^neas  Sylvius  (  qui  idcra  poft  Pap» 
PiHS  I J. )  Epiftola  81. Ec  iiotandum,  Quod 
licec  lefuita  Pctrus  Ribadencira ,  Dc  Pnr.- 
cipe  iibro  fccundo  capite  vigcfimo  dcci- 
mo  ,  hanc  pcrfidiam  improbet ,  &  caufam 
maximiecladis  fuific  fdtcacur,illum  camen 
fu|jpre(f]0e  ,  qubd  C  jrdinalis  lulianus  au- 
dor  jIUus  pcifidia:  &  perjurii  fuic.  Alter 
vcro  Icfuita  Marrmus  Bccanus  in  Difputa  - 
tionc  dc  Fidc  PJajreticis  fcrvanda  capiic 
fcptimo  pagina  fexagefima  fcxta  falso  allc- 
gat,  ^  nonnullis  Prwcipihtis chrtjiUnU  Ladi- 
fiaum  ad  violanJam  fidem  (^  bellum  redinte- 
gr/indum,[olUcitatum  ftijfe. 

Sic  iohanncm  Stngonienfcm  Archic- 
pilcopum,  &c  lohanncm  Epifeopum  Quin- 
que  Ecclef.  Erga  Matthiara  Regem  fuura 
ujgratifliimos  Fridcrico  II J.  Irapcratori , 
authorcs  confilii  dc  violanda  fide  &:iurc- 
jura  ido  fiiilT^  ,  tradic  Ranzanus  in  Epito- 
me  rerum  Hun^.Ideoquc  Marihiam  inftru- 
do  cxcrcicu  Germaiiix  fincs  ingreirara, 
qulcq  lid  locorum  occur rit  ,  diflpuifTc,  va- 
ftaffe ,  inccridilTci  Auftriam  dcniquc,  Sci- 
nam,Charinihiam  occup^iTe. 

At  non  taiitiiai  illis  ,  quos  hixrcticos 
fingit  Pootifex  Roman.  fidcm  ipfcm;c  noii 
fcrvac>docctque  non  fcrvandam,fed  6i  do- 
racfticis  fidei  fu^e.  Nc  longe  excmpla  pc- 
tancur:  Exftant  intcr  ada  5£  recclfus  Impc- 
rii  duo  Maximiliani  I.programmata,  qui- 
bus  conquciitur ,  lulium  1 1:  Pontificem  Ro* 
man.cum  ipfo  ImperatorCy  ne<  non  Regihus  Gal- 
ii&rum  />  x^drragonio.  de  conjurgendts  arrnis 
lontra  Venetos  paclum  fuiife  ,  ne  cuiquam 
cum  VenetiS  ablq\  communi  confenfu  pacem  ini- 
re  liceretydonecfua  prorfus  recepiffint.  Sed  Pon- 
tifcem fidem  violajfe  ,  curn  Venetis  ad  paritm 
tranfegiffe.  Et  hanc  violationem  infignem  perfi- 
diam  &  dclum  vocat. 

Rcde  itaquc  Scnator  Venctus  Domini- 
cus  Trevifanus  ciim  Lco  X.  a  padione  Ca- 
meraccnii  refilirec ,  &c  Vcnetis  padioncm 
ofFcrrct ,  in  Senatu  dixic ,  ut  cft  apud  Guic- 
ciarcinum  lib.S.hiftor.Itai.  pag.264.5'//Aj/'tfr 
Pontifce  Sacerdotalis fides  vcn  Lonjlantioryqukm 
ferh  femperin  alijs  fuerat ,  exifteret  \  fe  minime 
cernere ,  qu£  cautio  haberi pojfett  Pontifcem  A- 
rimio  ^  Faventia.  adeptis  ,  ncn  etiam  Cer- 
viam  ^  Ravennam  repetiturum  ejfe ,  ni  dat£ 
fidei  mnjorem  rationem  haberet ,  quam  Ponti- 
ficum  mos  ejfety^uiut  huncmorem  fuum  tuean- 
tur ,  legihi^  fanxerunt ,  Ecclefiam  fuorum  An^i 
tiHiturn  promifiis  ^  contra€lihfU  contraveni- 
re  poffe. 

Anno  15x7.  cdit^cft  Moguntias  cum 
XX    X  piivi' 


DcDoflrma  Iesvit 
privilegio  CxC  padio  Caroli  V.  Impera- 
toris  cum  Clcmcntc  VII.  eoniraFranci- 
fcura  Regcm  Gailise  inita,  cum  Rcfponfo 
fivc  Querclacjufcicm  Impcrarorisi  ^od 
CUmens  Papa  fdcm  non  fervaffet  ,  fed  ejuf 
'vtoUtionem  prstexttt  ad  petatem  compcfito 
tegere  comtm  fu^Jfet.  \<icoqoc  Carolum  linp. 
dix-.ffc,  vocem  ejjc  Jacobi ,  mani^^  autem  Efau. 
Ec  i^A^xdx^CiTotiesfibi  violatam  fidem  rupta- 
quefoedevA.  hem^  Contra  jus  &£qititatem  da- 
tam  fdem^prjiftitumcjue  iuramentum  violatum 
effe.Cumhujufmodt  hominihu^  deinde  tute  con- 
trahi  non  pejfe. 

HoGus  Cardinalis  Epiftola  195.  zoi.  iio. 
Heniicura  Polonia:  Rcgcm  hortatur,  cum 
nulio  mpdo  debcre  fidcm  datamEvangeli- 
cis  Polonis  fjrvarc.  Nunquam  ait, patiaris 
u//a  te  ratione  ad  ea^qua  proniififii.fervanda  te- 
neri-.cjuia  luramentum  non  debeteffe  vinculum 
i/iiquitatis.  tt  hanc  adraonitionem  poftca 
nd  Rcgcm  Polonia:  Stephanum  Antonius 
PofTcvinus  lefuita  rcpciiit. 

Scntcntia  crgo  lefuitarum  aliorumque 
Papiftarura  hsEC  cft  ,  Hujufraodi  pacifica- 
tioncscx  ipfoium  partc  non  clTe  obligato- 
rias,nifi  cum  auihoritate  &  confenfu  Pon- 
Cificis  Rom.  initae  fint ,  fcd  nullas  &  irritas 
cfle.Scd  cifi  validsc  cffcnt,  tamcn  ad  Papas 
nutum  rcfcindi  accaffari,  &juraracntum 
intcrpofitum  ,  Pontificiis  rclaxari ,  irao  & 
poft  pcr  jurium  admiffum  abfolutioncm  fa- 
cile  impctrari  pofTc. 

In  candcm  fcntentiam  docent  porrb  cx 
pfiorc  axiomate,p4fdw  Religionis  intet ordi- 
nes  Germanici  Imperij  conveHtam.,utiper  vim 
exteriam^non  effe  obligatoriam^  Imo  (^.  ad  tem- 
fm  tantum  conceffam.,  di/ationem.,  moratorium 
(y  tolerantiamfuiffe.  Ntmpe  ufqucad  Con- 
cilii  Tridentini  pubUcationcm,  qu£C  Anno 
I564.fccuta  cft. 

lohannes  Paulus  Windcc  k  in  dchberat. 
dc  hajrefibus  cxftlrpandis ,  imprclTa  Colo- 
nix  cum  gratia  &  privilcgio  Cacf  Majefta- 
tis  A.5.  in  rcfponf  ad  4-  ob;ed.pagin.  514. 
^od  hac pacls  formula  Cafar  Protejldntibm  ca- 
vttyfumma  necef?ttate  adaciiufecif.nam  irruen- 
te  tum  in  Auflriam  Turca ,  neceffe  erat,  omnes 
undecuncjue  vires  contrahere. 

Ibidcm  Windcck  ,  Conjlat  ex  eo  edi- 
clo  ,  Ci&farem  pacem  Protcflantibtts  tantumad 
uf^ue  Conciltf  tempus  ,  qttod  dijitdium  hocfa- 
nari  poffet  ,  concepfje.  idempagina^iG.  ubi 
fubficit.  Protejlanttbus  tantum  moratoriumy 
diUtioncm ,  tolerantiam  conccjsifje  ufcjwL.j 
ad  judicium  Concilij  T ridentini.  ^amobrem 
mirari  Animum  fubit  vecordiam  feliariorum., 
qui  pro  Reltgione  tuenda  toties  Comitiorum  de- 
ereta  contra  nos  flultiprne  detonare  (jr  debUte- 
^are  folent. 


ARVM.  Lihev  IV. 

Idcm  Windcck  pagini  ^ld ncX' 
ftunejuam  Catholici  cum  fcclariU  tranfegcru>ity 
eofinefecerunt ,  tit  interea  reliquis  negotiis  ex- 
pediti ,  fojiea  unum  hoc  betlum  conira  Sc~ 
c/arios  adrninijlrarent  ,  omnemque  ejus  mo- 
lem  in  ipfos  converterent.  Idcm  doccc  ctiam 
Af.dieasEtftenbcrgalias  Fr.  Burckhardus 
dc  Anatomia  hbro  5.  cap.  15.  pag.  305.  & 
fcq.  Et.  .2lufta?Cffcr  Dcr  ^ciiTruljcjj  cap.  5.  foi. 
66.  &  70. 

Mclchior  Clcfclius  qucque  quondam 
Archicpifcopus  Vicnnenfis  ,  ejufdera  fa- 
rinx  cenfuram  confcripGc  anno  1606.  ad 
Matthiam  tonc  Archiduccm  Auftri*e  di- 
rcdam. 

Et  poffcvinus  aliifque  Icfuita:  Hcnri- 
co  Gallo  &  Stcphano  Baihorio  Polonijc 
Rcgibusauihorcs  fucrunt,  ut  dc  ha:reticis 
( Evangcllcis)  cxtirpandis  ferio  cogitarent. 
Nullo  enim  modo  fidcm  ,  Evangclicis  Po- 
lonis  datam  ,  fcrvandam  ciTe  :  quiajura- 
mcntum  non  debcat  effc  vinculum  iniqui- 
tatis. 

I  r. 

Secvndo  5  docent  etiam  ,  hoc 
tem^ore  adlahorandum  Pontijicijs  uhique^ 
Ht  omnes  h^ereticos  ,  inprimts  Luthcranos 
O"  Calvintanos ,  tllorumque  fautores ,  po- 
liticos  illos  Catholicos  ,  qui  potius  pacem 
Jer^vare,  quam  auxilia  adh^rettcorum  op- 
prejjionem  confcrre  malunt ,  igne ,  ferro  y 
'veneno ,  pulvere  tormentario ,  hellis  a- 
liis  machinattonihus  opprimant.  Nififortt 
majus  mcommodum  Fontificij  metuant,ji 
id  jam  tentent^tunc  cnim  tempori  frvien- 
dum  :  alijs  contra  fcntientihus  ^  non  amplius 
temponfandum. 

Paulus  Chirlandusdc  harrct.qnxft.^.nu. 
i.Simancha  Inftit.Catho.cap.  46.  num.45. 
&  fcq.  Adio  Hcnrici  Garncti  lcfuit^  ,  pcr 
totum. 

lefuita  Crcfvvel  fub  nomine  Andrea: 
Philopatris  contra  edidum  Regina:  An- 
gliic  fcd.  z.  num.  157.  Vbi  tradit.  fr/^^ri- 
pem^  ijui  a  Catholica  Religione  dejlt  xiti  cxcide- 
re  Jlatim  omni  potejlate ,  argumento  ejm  ejuod 
Paulus  I.  Cor.  7.  dicify  Si  infidelis  difecht., 
difcedat ;  in  hujufmodi  entm  cafu  non  lig/itur 
frater  aut  foror.  Idcm  pau'6  poft  numcro 
i6c.  Ernnium  Catholicorum  fententiam  efffLJy 
obligatos  effe  fubditos  ad  Princtpes  h.treticos  de  - 
peilendos  ,cjuifidei  CatholicA  injunofi  funt  fi 
modo  vires  ad  hoc  habeanttdoncas.  Ec  ibidcm 
num.i6i.  Subditi  hujufmodi  Prtncipes  fuos  non 
tan- 


De  VoFirma,  lEsviTARVMi  Lihcr  1,V.  349 
tantum  legiume  fo^unt  ^eturbare.fed  etiam  ab  gentia  pedibus  centufidit  (jr  cowfrimii. 
hoc prAcep)o  divino  ,  &  co?jfcienti£  vinculo  ar-  Sic  ctiam  Cardinalis  moy  imui  Polus  Ic- 
^tfHmo,  ac  extremo  dnimarum  fuarurn  fericulo  fuiiarum  fautor ,  tuba  fcdicfcnis  cla/Ticiim 
te.ientHr.\^cm  in  prctdicVo  Rcfp.pag.109.  Si  cancns,  ad  arma  Carolnm  V.  vocat ,  hanc 
Imperator  vel  Rex  hareticum  favoreprofequa-  lucm  ab  Ecclcfia  Chrifti  avertat ,  malnm- 
tur,ipfofa^o  Regnum  amtttet.  quc  domcfticum  corgrLa  ftvcritate  rcfcin- 

Cirdinaio  Rcginaldus  Polus  in  Orat.  dat,nc  univerfum  Chriftiar  a:  RcipLb.cor- 
ad  CavoiumV.  Impcrat.  ReliBo  be//oTur-  pus  ad  cxtrcmum  inficiatur.  Cladium  c- 
cicoycontra  hdreticosbellum  movendum.  His  e-  nim  juftitia:  divinitus  illi ,  ad  Ecclefiie  dc- 
ftim  compofitis  (  ait  )  minori  negotio  reltqua  ag-  fcnfionem  &  vindidam  malcfadorum  tra- 
gredt  ac  perfcere poteris.A  Tttrcaminttspericu-  ditum  effc.Accingatur  itaque  ,  fubjurgit  ,^/4- 
/;  tmmimt.  f"^  fuperfemnr^potentijiirmfs  Imperatorjja- 

Cunradus  Btunus  dc  Ha&rct.  hbro  ^.cap.   rettcos    Chrijliani  nomuns  hofiesperniciof^i- 
>    mos  fiib  iugum  mittat.    Et  urilcra  hanc  forc 

BulIaPapaHs,  quam  vocznz  Ca?M£  Domi.  fanguinis  profufioncm  profirctur:  ^ttde- 
niS\c  habet  .•  Excommunicamm  &  anathema-  »/w,air,  pejliferum  membrum  in  corfore  ?  ^tid 
ti^^amus  exparte  Dei  ^  nojlra  quofcunque  Lu-  homo  defperatus  t»  Republica? ^ttd  urjm  in  vi- 
theranos  tpforum  receptatores  aut  fautores,^  nea ?qutd  lupus  in  oviliiquid  proditor  in  cajlris^ 
generaliter  quofltbet  iUerum  defenfores.  qutd  feduiojti^  tn  civttate^  6^  c.  ite m,  Quidpa- 

S«aplctonus  in  Oratione  conrra  PoHti-  rMfquid cogitas^  Annon^,  unde  maius periculuni 
Gos  Dujici  habita,  qua:  primum  in  infcrio-  Reipubl.  nojim  imminet,<j;  ttbi prafens  iamma- 
ri  Gcrmafi.a  ly  pi^  ■  nigjca  cft,  tales  Politicos  lum,  novus  hosiis  muUo  periculofior  ^  trfe- 
Hinfeticis  &  Turcts  detenores  effe  dtcit  ,  ^ia  Jlior.cjuam  prior  Turca,  iam  urgef.copotius  cur- 
armcs  bellis  Catholicifmum  propagare  recu-  fum  ,y  armate  convertere  epor/et  ?  Horumfe- 
faMt.Eos  etiam  ut  novos  Diagoras  ^  Pratagoras  men  ,  feu  Evangelium  Turcico  detentts  eH ,  ^c. 
ex  omntbi^  civitatibm peLlt  dtbere  utveteres  Ad  eiindem  fcre  m'idum  Anronius  Poflc- 
iUos  expuierunt  Athenienfes  ,  propofita  etiam  vinus  lcribit ,  in  libcilo  cui  ticnium  fecic  in 
mercede  ei^tfui  tllos  interficeret.ln  edit.l^j.v2iT  Italica  Hi^gua  Li  Soldato  Chriftiano  :  ciiin 
rica  quq  nupct  Monach:o  ptodiit,  hxa  in-  Papa  Pius  V.  Corolo  9.  Gallo!  um  Rcgi  mi- 
vcniuniur  pag.  15. &  14.  litcs  mittcret.  Sicenim  inrercjetera  ;  Nijit 

Batonius  Cardinalis  in  Epiftola  contra  inquitjmtlites omnes  Chrijitanos feu  Proteflan- 
Vzntlo^jDttptex  ejl,i\t,  Beate  Pater  minifie-  tes occidant.,eos patriam,vxoresJiberos ,  omnern 
rium  Petri  ,  Pafcere  &  occidere  ,  juxta  il-  fnbj^antiam,  atque  adeo  etia?n  fidem  ^  falutem 
lud  ,  Pafce  oves  meas ,  ^  )uxta  illud.Occi-  amiffuros  :  &  vocat  illos  :  qui  verbum  Dci 
de  dr  manduca.G^ando entm  Pontifici  negotium  tucntur  ,  fceleratos  miniHros,  qui  nihil  aliud 
efiumrefra[ia/i}s  ^  adverfmtthu^  [^uales  qua!ranr,quam  corporis  &:  anirrja*  proditio- 
Junt  Feneti  J  tum  jubetur  Petrus  eos  maiiare  ^   n  c  m . 

occiderey  atque invifcera  fua  recondere.  idcm  H  ifcnmullcrus  pag.ii6.  teftatur,fc  aMcIi- 
infuaParcntfiad  Vcnctos  pag.  9.  Reftatpa-  viiTe  l.andfpcTgas  Gcorgium  B^idcrnm,  Ic- 
ter  [Papa]  ut  exeratis  in  maleficos gladium  Pe-  fuitammper  Bavariam  Provincialc  m,3^  la- 
tri.quem  afdhoc conjlituit  fuper  Regna  ^ gentes  cobum  Crufium^Novitiornm  leruifiLVronl 
Chrijlm.  Rcdorem  ,  aliofque  fiEpe  dicentcs  :  NuHa 

Rofcphus  SteVanus  Valcntinus  Dodor  nobu pax  nulla  tutarerumpofff^io  ent  in  Ger- 
ThcologuSjin  hbro  dc  ofcuiatione  pedum  mnnia  :  (j>/andiunon  curavenmits  Az/gufUijam 
Romani  Pontificis ,  ad  Gregorium  X  1 1 1.  Confejitonem  deleri  &  Proteftantes  eius  dffen- 
cdito  Colonix  ,  Anno  1580,  eapicc  4.  pag.  fores  trucidari  comburi.  lliud  enim  hommun^ 
35.  Oportet  y  ait  Paulus  1.  Corinth.  i*^.  Chri-  genus  nonaliaratione^cjuhnignisardore  emoiti- 
Jlum  regnare,donecponat  inimicos  fubpedthus  ri  dtffotvipotejl.  Quibus  fubjunxit  Pardr 
eiusf  oc.Ciim hic  locus Pauli  Ecclef.t potejlatem  Pctrus  kalus  rcrum  Spiritualium  M^a i ftcr: 
exprtmaty  merito  reluctanies  t  ontumaces  ho-  Vttnam^  i  n  q  u  i  t ,  noftris  etiam  effet  animtts  & 
fles  pedibus  trahet,comminuet,proteret,atcju^  Jpiritus.qudemhabuere  ti.qui  Evangelicds  Gd- 
fud  poteftate  fubditas  nationes  coercebit ,  donec  lid  expulerunt.  Nifi  confimitis  in  Germanos  infti- 
veneraturi,pro  eius  dominatione  ^  dignitatc^,  tuatur  Itniena ,  noHra  Societas  mter  ipfos  tutd 
/nanus  protendant ,  ^  vefligiis  ofcuta  iaciant.  effe  non poterit.  Patcr  veto  lacobus  Lurzius 
c^os  omnes fu^ aucloritate confringit  (^conte-  Landfpcrgar  concionator  addv.bat  .• 
rit  Ecclefta  :  quta  primo  pradicatori  di^lum  eft:  efl ,  quod  noftri ,  i^ugufta, ,  tantd  feveritate , 
Occide  (jr  manduca.  T ftnc  mnclat  Petrt/4 ,  ciim  iuffu  Poniificis  Romani ,  novum  Cderidarium 
mpiorumreprimit  conatiis^&  cotla  furore  tur-   urgent -y  Si  potius  curarent ,  milites  confcribi, 

XX     5  COH-^ 


3^0  De  VoHrim  Iesvitarvm.  Liher  IV. 

Confepenifldi  tmiddri  ^  Lufher/i»a  pradica-  tam  Apologiam  ,  &  vcrbiscxprcflimis  o- 
bilu  f^rbe  eifci ,  Textorum  dmos  cr  hona  con-  ftcndcrc  adnixus  cffec ,  Hxrclin  omni  infi- 
jifcAri ,  tunc,&:  Calcndarium  tuto  rccipi,&  dclitatc  dctcriorcm  cffe  ,  tandem  ad  arma 
noftri  ibi  quiete  vivcrc  poiTcnf.  Pcrti-  conelamat,  ad  Rcgcm  Henricum  ,  tan- 
naccs  cnim  Luthcrani ,  nonnifi  morte  c-  quam  hxrcticum  &  ha^rcncorum  fauto- 
mcndantur.  Hace  6i  fimilia  intcr  fc  agita-  rcra  ,  Hifpano  cun£tarum  gcntium  pio  pa- 
bant  Icfuita:.  rcnte  agmcn  duccnic,  communibus  armis 

Cura  ctiam  ad  Icfuitas  Landfpcrgcnfcs  dcicndum.  Vcrba  cjus  fidehrcr  cx  Galli- 
pcr  Nonbcrgenfcm  qucndam  hypocritara  coLatina  fada  ,  fic  habent: /«^^^w,  inquir, 
fcribcrctur,  IUuftriffimam  Principcm  ac  rem  arma  fimt  ytfla.tmo  jujliora  iqukmcontra 
Dominam  ,  D.  Vrfulam  Dorotheam ,  ^c.  omnes  alios  infiddes.  {  Loquitur  dc  h^icti- 
Illuftri(r.  Principis  ac  Domini  ,  Domini  corura  cxtirpationc  )  ficutihArefis  etiam  pe- 
Ludovici  ,  Ducis  Wirtcmbergici,  con-  ')or  efl  ,  omni  infidelitate  fecundum  verbum 
jugcm  picntifliraam  dcfundam  cffo  :  &:  Dei  ^  qui  permittens  populo  fuo  inire  pacem  ^ 
fpcm  ctiam  cfic  ,  ipfum  quoque  Princi-  faduf  cum  civitatibtu  Gentilium ,  longe  abil- 
pcm  ob  nimium  dolorcm  fii  ludura,quem  lo  dij?itis  ,  fed  fninime  cum  propincjuioribfM: 
ex  Gonjungis  carifiima:  raorte  cotiGCpcrit,  tjuas  Dett*  citn  illius  exceptionem fundttuiex- 
mox  eam  fubfecuturum  ,  Chriftophorus  tirpatas  volebat  ,  docet  noshanc  Theologiam\ 
Zicglcrus  Stutgardianus,  ingratus  crga  pa-  cum  infidelis^quieslpropinquus.nihtl  aliudftty 
triamcueulusjdicebat:  Si  hocfieret.omnia  quamy  quifub  nomine  ChrifiLxnifeminat  fuas 
nofira  confilia  ^  omnes  vires  conytngere  vel-  impietates  blafphemiasficuti  fAcit  omnis  h.t- 
Itmtfs ,  ut  ditione  ifia ,  Dux  Ferdtnandm  Oeni-  rettcus  (nominatim  autcm  lcfuitse  ^fedfi  jit~ 
pontanus  potiretur.  c^ia  autem  id  ftne  gladio  fium  bellum  contra  hareticos  ,  quanto  jttfiiits 
(jr  fanguine fieri  nonpotefiy  fuafor  effem^ut  Cle-  contracaput  hareticorum  ?  (  de  Henrico  IV. 
rici  Q-  Devoti ,  omnes  'JMonachi  cr  Canonici ,  Gailiarum  Rcge  agit)  inqmi. jufiam efi adex^ 
^quicunque pervires  poffent  .,concurrerent  tirpandos  Reges  h/treticos  ,  ex om>tibus  Regnis 
uno  impetu  Vutrtebergam  invadtrent ,  rcfifien-  C hri/iiasis,qHato,\ti(\^it->  jufiiiu  ex  regno  Chri- 
tes  contrucidarent  ,  ftc  illorum  Templa  e^  ///^/y/yf/w^^fHucufquc  Vcronus. 
Scholas  nofiri  inbabitarent.       ,  inquit ,  R.badcncira  libro  i.cap.i8./«  p^^/V/^j^^yi^ 

ratione  ipfos  vinci  ,  ad  obedientiam  redigi  fcribit  etiam,  Conctlij  T oletani  decretum  e(fe_j^ 
non  poffe.  Nam  Wirtebergenfes  in  fua  Reli-  Bellum  gerendum  adverfus  Hareticos  :idquc^ 
gione  funt  rigidiores  pertinaciores  ,  quam  ut  etiam  Principibus  '^lagiftratibtn  Catholico 
fromifiis.,vel  minis  vel  muneribut ,  vel  fcriptis^  Romanis  prdceptum^  illofque  ad  hoc  jurejurando 
vel  conftlijs ad RomajtA  Ecclefitdi  fubje^ionem  ^  adfiringendos  effe^i  codcm  lib.cap.z+.dicit, 
obfequium  pertrahi  pofiint.  lacobus  Crufius  Explicarif^cite  non  pojfe,  quanto  odio  Catholici 
quoquc  Rcdor  Landfpcrgcnfis ,  pro  publi-  in  hareticos  ferri  debeant. 
ca  concioncaliquoricsdixiCjHafcnmullcro  lohan.  Paulus  Windcck  de  cxftirpan- 
le^t.  Nonpotifiimumob  huncfinem  inGerma-  dis  hqrcf  Antidoto  10,  pag.  404.  &  Anti- 
niam  mifii  fumusyUt  Do^ores,Concionatores  ^  doto  11. p.  480.  fcribit ,  Lurheranos bellis per- 
Praceptores  in  fcholis  ^  T emplis  agamut  ifed  fequendos,^  nan  foliim  armis  terrendosfiedetit 
ut  operam  demus^  ne  Lutherani  feu  Evangelici  delendos ,  excindendos ,  toUendos,  extirpandos: 
protefiantes  majora  incrementa  fumaht.  Si  id  Nec  curandum  fi  Catholict  numero  pauciores, 
nofirates  ab  ortu  Ltttheri feciffent ,  jam  Ecclefia  citm  multo pluribus  h^reticis  confitgeredebeant. 
Rom  itt pace  viveret.  Veriimcausanondum  ceci-  Et  cxcmplis  oftcnderc  conatur,;><«n/4«>  Pa» 
dtmus\  conjugamus  mutuas  operas ,  vires  dr  ar-  pifiarum  manum ,  contra  numerofiifiimum  hare- 
ma  ,  tunc  facile  poterimus  illos  exfiirpare.  Ad  ticorum  exercitum  fape  vi^ricem  ex/iiti(fc_j. 
hunc  finem  niftomnia  nofira  confilia  e^  a^io-  Idcm  Wicdck  ibid.p.4U.&  Tcqq.  AdSefla- 
nes  direxerimus ,  periculum  efi ,  ne  nobis  idem  rios  profitgandos  Catholicontm  Prtncip.  Liga  ^ 
quod intendimus.,faciant ,  infoveam  ,  quam  confociatio  requiritur :  &  leUiita  Crcfvvcl  p, 
p*ramus  hareticts ,  ipfi nofira  negligentia  inci-  l^i.  dicit,  Ligam  cffe  ncccfTariam ,  &:cx  o- 
damns.  bligatione  i  Windcck  pag.i^^.Far^/w fiive^ 

Ftancifcus  Vcronus  Conftantinus  Ic-  untonemin  Galluinitam.fy  Anno\^%'j.pulli' 
fuita  Gillus,  in  Apologia  fua  Gallica,  pro  catam^  quamSacram  Ligamvocant ,  falutare 
lohannc  Caftcllo  Parificnfi,  Hcnrici  IV.  confilium  )  Jl.Dein  [pcigiiWiadcck  )  nec 
Galliarum  &  Navarra:  Rcgis  parricida,  ntgUgenda  efl  occafw  ,  ^andovidelicet  Pro- 
conira  ArrcftumParlamentiParifienfisad-  tefiantes  pecunijs  exhaufli  funt.  Vtque  faci- 
vcrfus  cuadcm  pronunciatum i^.Dcccmb.  lius  Catholici  ScHxrios  opprtmere  pofitnt  ,  va- 
1594-iraprcffa  Anno  1595.  in  quintxpartis  rijs  ohduUis  caufis  O" arttbm  aliosab aliis  ut  di- 
cap.15.  curo  muliifquc  locis  pcr  to-  velUnt ,  Qccafiiones  captandx\ldque  a  Carolo  V, 

Imperau 


Ve  Vofima  Ies VIT AR VM.   'Lil;er  IV.  ^ft 

Imperdt.  ohfefVAtum  wagno  (uo  emolumen-  proiiibitifuntjconfpirarunttandemtres  Ic- 

to.  Sed  (jr  externa  auxilta  Catholici  fibi  ad-  ifuitx  Hcnricus  Garnetus  Provincialis  Of- 

jungant  ad  fuhjugaKdos  Seclxrios.  Econtra  ne  vvaldus  Tcfmond     loh.Gcrard  ,  cum  ali- 

hi  exterorum  fuffetias  fibt  adfcijcant  ,  cave-  quot  Nobilibus  fjasf,  dionis  hominibus  ad 

bunt.  pcrdcndum&difplodendumunomomen- 

Excadcm  hac  Icfuitarurli  dodrina  ,  U  to  ipfura  Regem  &:  omncs  Regni  ordincs 

fpcdoris  Pontifieii  fcrinio  manavic  prodi-  in  Comitiis  Londinenfibu'?  fuppofira  &  in- 

toria  illa  &  immanis  lanicna  Panficnfis  ccnfa  pulvaris  cormcntarii  copia  j  utappa- 

contra  pacificaiioncmfide  Rcgis firmdtam  rci cx  Actis  publicis  Hcn rici Gaincti nupcr 

in  qua  fupra  ^oooo.innoccntiura  hominum  Londini  cditis,  U  cx  if-fiiifraet  Rcgis  Britaii 

omnis  ordinis  ,Scxus ,  aecatis ,  intcr  paucos  niarum  cdiclo  promulgaco  ijjlanuar. Anno 

dics  in  domiciliis  fuis,  vcl  ab  iifde  cxtrat5li  i^o5,in  quibus  cxpicffum,  ttes  iftos  lefuiias 

fcediflime  trucidati  funt :  Quo  fpcdaculo  auclores  &invcnxorcs  illius  proditori^  ma-. 

cum  tcmpore  Icfuitac  oculos    animos  fuos  chin3tionis:Item  pr^cipuos  praclicantes  fi- 

rccrearuotildque  PapaRom.in  fuo  palatio,  ve  machinatorcs  fuifTj.Pi .-rmonucruntctia 

ut&:fu6rmct,&  Cardinahum  oculospafcc-  jamdudum  lefuifc  Sjpubliceconteftatisiir, 

rct  dcpingcndum  curruit.  lacobus  Auguft.  fe  ob  /jujufmodi  deic^M  funitafqm  froditiones 

Thuanus  Prsefcs  Rcgius  Hiftoriarum  fui  apropoj}topi0nondefituros,velimfciat:s[z\\^ut 

temporis  in  hiftoria  Anni  1571.  Icfuitu  Campianus  &  c/us  (ocn  in  conccr- 

Hinc  ctiam  manarunt  confpiratio  Gui-  taHonc  Ecclcfe  Cathoiice  Anno  i^Sj.Trc- 

fianorum  &  fociorum  anno  1567.  in  Gallia  vcris  cxcufa  pag.  zi.  j  quod  ad focietatem no- 

publicata,  &:  qua:  cam  fccuta  funt  bclla ,  &  siram  attinet ,  omnes  nos ,  qni  pertotum  orbeni 

Rcgum  ac  Pr incipum  parricidia,ac  a  lefui-  tongeLneijue  diffufifumus ,  quorum  eficontinm 

tis  tum  tcmporis  magno  zclo  rcpciitus  hze-  fuccepio  d- magnm  numerm  ,  Sancium  Fcedus 

rcticus  lohan.  Pacvi  Parificnfis ,  damnatus  inijffe,  nec  quandlu  vel  tmm  noHrum fufererit-, 

jamdudum  in  Conftanlienfi  conciUo,  de  fiudium     confilia  nofira  de  falute  vefira{  hoc 

neeandis  &  loco  movendis  Rcgibus  Sc  efi.d'  ReligiotJts  &  RegniveJlrievsrfione)inter^ 

Principibus,quos  Theologi,  viri  fcilicet  c-  miffuros.  lampride?n  laita  ratio  efl ,  y  inchoa-^ 

ruditi  &gravcs  ,  pro  Tyrannis  habcnt ;  dc  tum certamen  nullavis^nullus  Anglorumimpe- 

quibus  exftant  6.Tomi  Meraor.Ligas;  Idco-  tU4  fuperabit. 

quc  lohan.  Matiaaa  Icfuita  Tolctanus  De  Excipiuiit  tamen  quidam  Icfuitarum ,  fi 

Regc  lib.i.  C.6.  id  dccretum  Coaftanticnle  Pfntificij  metuerent  ne  eonatm  ipforum  irhtus 

non  probat  i  ^ia  non  inveniat  probatum  a  futuru^s  ejjet.  Hocenimcafa  &dtempHs  Aliquid 

Marting  r.aut  Eugenio  Pontificibmyy  quia  tri-  indulgendfrm ,    commodiorem  opportumtAtertt 

ctpiti  Pontificmn  dij^tdio  concilium  illud  celebra  -  expeiiandam . 

tum fit.  Meraor.Ligcc  Tora.(?.pag.i62.&J  feq.  le- 

HincctiarafluxitConfiUum  illud  &co-  fuit^  habentbreve  Apoflolicum  ^  in  quoperdi- 

natus  invadcndi,  5c  fubjugum  Pontifieis  ac  j^eafdtionem  ipfispermittitur^vt  Serviam  tem- 

Hifpani  mitccndi  Rcgnum  AngUae  ,  ad  pori:ltem,difimulandum,i^-Regtobedienium 

quem  pcrficicndum  claftis  Hifpanica  anno  ad  tempm per difiimulationem. 

1588.  jamf^ireadliitora  &  portus  Anglica-  Pcttus  Ribadencira  de  PrincipeUbro  i. 

nospervcncrat  :  quocvcntu,  nocum  cft,  cap.  26.  pag.  178,  Chrifiianaprudentia  docett 

quodquc  cx  158.  navibus  optime  inftru^lis  difitmuUtione  vtendum  ^fi  magnapericula  ti- 

vix4o.  inHifpaniam  redierunt.  Etfatctur  mentur. 

lefuita  Grefvvcl,  ahas  Andrcas  Philopaccr,  Marcinus  Bccanus  lefuita  Magunt.dc  fi- 

in  Rcfponfo  ad  cdidum  Rcgina:  Anglias  de  hxret.  fervan.cap.io.pag.Scj.^fZaifW^^;/^ 

pag.  139.  Dei  voluntate adverfum  illum  belli  Religio  commode  impediri ^ profiigari  non  po- 

fucceffum  eveniffe :  caufa4  etiamfuiffe  illi^  cla-  teBy  nifi  cum  majori  damno  Reipub.  tunc  aliquo 

dis-,a'eris  inckmentiam.incogniti  maris  inexpe-  tentpore  tolerari potefi. Er  pag.  i  o  z.  Magifiraim 

rientiamfortapsetiam^nonnullorumhominum  Catholitus  oninibm  ,  omnibm  modis  irnpedire 

negligentiam  vel infcitiam.  Et  fo/te Deum  vo-  debetlibertatem  Religionis  Lutheran£,Si  tamen 

luiffe  arbor^m  Ar>glijt  infru5luofam  adhuc  di-  id facere non potefi fwe gravioriincommodoboni 

mittere  ad  tertiurn  annum  Evangelicum,  vt  vi-  publici.potefi  eam  toLerare  ad evitandum  majus 
deat^  num  adfrugs?n  melitrem  reducipofiiti  an- .  malum. 

tequamfuccid.iiur^  lohanncs  Paulus  Windeck  in  deiib.  oo 

Etquia  ab illotcmpore  ufque  ad  fccun-  hacrcf  excirpan. pag.  555.  Tiihil in Reiigionis 

dam  Regis  modcr-ni  annum  Icfuita:  in  An-  negoitjs  oportet  connivere  aut  indulgere.nifivbi 
gliafpcratos  fiudus  coUigere  non  potuc-  ttberias publicaauthoritate i<jr  vatidis  viribue 
nincfcd  cjufdcm  Dei  Opt.  Max.voluncate  nitim, 

Andfcas 


,^2.  J^s  VoBma  Iesvit 

AndreasPWilopatcr,alias  Crcfvvcl  Icfui- 
taAdcdia.Rcgin£E  Angliac  pag.151.  ^ix^/y/ 
Catholicidd  hoc  htbeat  idoneas  inquit. 

SiG  Hcnricus  Garnctus  Icfuita  Provin- 
cialis  Anglix  fcripto  tcftatus,&:  coram  tri- 
bunali  confclTus  cft  i  ?ium  V.  dst  Gtegorium 
XIV.  monitos.^wd  tpforum  SulU  contra  Re- 
ginam  2UfahethcLm  mtgnas  caiamitates  Ponti- 
ficijs  confiarent ,  ecfdem  hac  indulta  venia  de- 
mulferunt  \  Licere  omnihtu  Catholicis  exter- 
nam  ohedientiam  pra  fe  ferre  ad  vexationem 
redimendam^  his  tamen  cautelis  ^  cancellis  cir- 
cumfcriptam,Primo,Rtbiii  fic  ftantibus.Secundo, 
Donec  publica  BulU  executio/eripotejl.ln  adis 
Garncti.  pag.  68. 

Nonnulli  verb  Icfuitarum  doccnt,  7^- 
mis  tributum  tempori  i  Nunc  itaqueomnes  Lu- 
theranos  q-  Caivinianos  pajsim  exterminandoSy 
opprimendosfunditm  radicitus  delendss  ,  ne 
ullum  ejufmodi  femen  renafcatur. 

Crcfvvcl  lcfuita  in  cod.lib.de  quo  fu- 
pra,pagin.  8.  Satis  jam  cejjatum  eslabinno- 
centum  defenfione  ,  ad placandum  hoftem ,  fi 
feri  potuiffet  \  Satis  datum  tempori,  fatis,fatis 
tributum  jpei.  ^idni  obfiflamtu  tam  fcelerat£ 
tjrannidt? 

Petrus  Ribadcneira  Dc  Principc,lib.i.c. 
ij.pagin.^o.ac  feqq.  ubi  politicam  prudcn- 
tiam  iliam  RegmasScotiaj  &  Rcgum  Gal- 
li^e  ac  Cor.filiariorum  graviter  acGurat,^i 
putirunt  ,ferviendum  tempori,utiliufque  eff^ 
conniventia  quadam  dr  lenitate  fervare ,  quhn 
fevera,  animadverfione  totum  Regnum  evertere. 
Et  pag.  94.  addit ;  Nullum  Regem  ,  nullum 
Principem  effe ,  cui  hac  politia  ratiopotiorvifa 
e^,  qui  nonftultitiA  (jr  temeritatis  gravij^imas 
pcenas  dederit. 

SicIcfuitaRatisboncniSs  in  publicacon- 
cionc,  nupcr  prima  Dominica  poft  Advcn- 
tum  in  prxlcntia  Commiffarii  Cacfarcae 
Majcftatis  habita ,  claflicum  hoc  modo  cc- 
cinit  i  Nunc  tempws  effeJjAreticorum  iftorum, 
quos  prius  cy,^ic{{ct2iK,oppreJsioMem6'  deletio- 
nem  maturare-.CathoUcis  nec  nervum  pecuniam 
nec  militem.nec  confilia  deeffe. 

Sic  5c  in  commoncfadionc  ab  Epifco- 
pis  quibufdam  Anno  i^o^.Ratisbona:  cxhi- 
l)ita  Matthiac  Atchiduci  Auftiiari  iNTtf;?  am- 
plius  temportfandum  ,fed  vitam ,  fanguinem  (jr 
omnes  fortunas  ad  hoc  exponendas ,  ut  cogan^ 
tur  Imperij  Ordines  in  ipforum  territortjs  fita 
monnfieria  Abbatibm  (jr  Monachis  reHituerc^. 
Et  in  huncpiemCathclicorum  majoremconjun- 
Uionem  omnino  neceffariameffe\extremaomnia. 
tentanda,  antmos  non  dejpondedos.  Cum  (jr  par- 
vaCatholicorum  mattiii  fiicWindccK  in  dc- 
lib.dch(jre.cxtirp.ArnJotoii.pag.4io.j  fd- 
fe  ing^nfes  h^reticorum  copias  trucidaverint  ^ 
tnternecione  ddevennt. 


ARVM.  Liher  IV. 

Ex  codcm  fcrinio  pcctoris  nupcr  fub 
dato  rz.  Oclobris  Anni  1607.  prodiit  Epi- 
ftola  fivc  cxhortatio  Epifcopahs  ad  aliquoc 
Pontificia:  Reiiglonis  Praclatos  ,  quoe  (ic 
habcti  Maximopere  dolendum  cft,  quod  in- 
ter  politicos  noflros  reperiantur  ,  qtii  Cafarea 
Majeftati  ,  Ele^ortbtt^  ^  Principibt44  perfua- 
dere  conantur ,  Ob  horum  temporum  difficulta- 
tem  aliquid  connivendum  &  temporifandum 
effe.ld  enim  dum  a  politicis  ijlis  ft,  Proteftantes 
commodafua  in  Rom.  ReligionU  detrimentum 
promovent. 

Ha:6  qua:  hucufquc  fub  numero  prima 
&iccundo  capitis  hujus  diximus, qu^quo 
in  fcqucntibus  ctiam  refcrcmus  ,  confir- 
matapeitis  vcrbis  Thuanus  libro  47.  pa- 
gin.  877.  &  fcq.  inqucns  ,  Ratas  novortim 
Theologorum  ,  qui  fe  Jefuitas  appeUent ,  effe^ 
fententias ,  pacem  cum  feBarijs  (  Evangeltcis  ) 
necferi  debere  neccoire  poffeftde  eis  data  nemi- 
nem  obligari:  rem piam  ac  falutarem  effe,  in  im- 
puros  homines  mintis  violentas  injicere  :  Chri- 
ftianos  ornnes  adverfus  pefttm  eam  armari  debe- 
re:ac  prater  Decretum  Synodi  Cenftantienfis,  dc 
fide  h^reticii  mn fervanda.depromereeos  exem- 
pla  ex  facris  literis  deprompta.de  iis,qui  a  Levi- 
tis  6  Mofis  mandatu  occfifint:  de  iispraterea^ 
qui  vitulum  aureum  adorannt  i  ac  denique  de 
lehu.qui  re  alidfimulatdfacerdotes  Baali  inciu' 
fos  interfecerit. 

Idcm  hb.(^5.  pag.  152.  chm,  inquif,mi«  Se- 
natu  Sebaftiani  Regis  Ltifitania  de  hello  in  Afri- 
ca  contra  Mauros  gerendo  agitaretur ,  ii  qui  le- 
fuitarum  partes fovebant ,  ut  Regem  a  pertculofo 
confilio  dtmoverentfic  cenfebmt.Principi  Chri- 
ftianinominis  prspagandi  defiderio  ftagrantipo- 
tius  adverfiu  fe6larios  [EvangeLicos)  qitam  eosy 
qui  Chrtjli  r.omen  omnine  nefciant^  bellum  fuf- 
cipiendum  e(fe:quippe  cumplus  pericuU  ab  illis 
( Evangelicis)quam  ab  his  impendeat,^  quo fa- 
ciliuffeSiarium  malttm  inter  Chriftianos  ferpit, 
eo  majorihus  odiis  vere  ChrijHanos  fe^ario  vem 
neno  infe5los  deteftari,  vitare.atque  ad interne- 
cionem  perfequt,  quam  tnfdeles  Mahometanos, 
debere. 

Rurfus  idcmhb.^^.p.ipo.fcribit,  lefuita" 
rum  fententiam  e(feMlla.qu£  communi  confen- 
fu  Chriftianorum  contra  Mahometanos  geran- 
tur ,  utilit4s  ad  Deigloriam  contra  [e£larios  [  £- 
vangelicos  ]  qui  inter  no.f  ftnt ,  emijiis  T urcis 
„verti  debere.Wbi  rc3:c  addit  Thuanns.-f/oc  ^ 
„  quam  pie  (jr  juxta  manfuetudinem  Chriftix-  ««f" 
„  nam  dicatur,tpfi,qui  confcientias  aitorummo- 
derantur,confcientiam  fuam  rogent. 

III. 

Tertio  doccnt  ctiam  ,  2«Wo 
fulpditt  Romano  -  Catbolici  Im^eratorcmy 
Regem:, 


De  DoBrma  lESvn 
Regem  ,  five  Prmcipem  fuum  pro  Ty- 
ramo  habendum  in  ConcilijS  njel  conven- 
tthus  fms  fiatueruHt  ,  tum  illum  ahdica- 
re ,  feipfi^  ohligationis  nexu  fol- 
'vere  poffe.  Si  'vero  Comitia  haherepro- 
hiheantur  ,  tum  cm-vis  fuhdito  ^modo  le- 
fuitarum  ,  atu  aliorum  huiufmodt  Theo- 
logcrum  ufm  fit  confiho  ,  permifjum  :  i- 
mo  laude  dignum  meritorum  futu- 
rum  ,  huiufmodi  Regem  vel  Principem 
occidere.  Promdeque  reBe  fecifje  Mo- 
nachumlacohum  Clcmentem,  quodHen- 
ricum  III.  %?gem  Galli£  cultro  vene- 
nato  interfecitj  Re8e  etiam  fBurum,  qui 
tlUiis  fccceporem  Henricum  I  V.  m- 
terimat, 

lohan.  Mariana  Icruiia  Tolctan.De  Rc- 
gelib  i.c.6  -^.  Mogunt.cdic.p.^y.^/?^'/^/»/^  //- 
vefubditis  vc::u.  l-i4,R.;iev.  ''  i/icipatu  JpoUa- 
ri  poffe.  Et  ah  omm  mtrHfna  ai  m.tgna  laudc^ 
fuijfe  ,  quicuncjue  Tyrannos  opprimere  aggrep 
funt.  Et  oftcndit  rationcm  abdicandi  cjuf- 
modiPrincipcm  :  Expedita  ^-maximetuta. 
via  €li,\{\f\m\  fi publici  Conventu^  facultas  de- 
turut  communiconfeafu  flatuatur,  quidfixum 
fatumque  effe  debeat;  Et fi  monitU  Frinceps  non 
obediat ,  confUia  explicanda,  arma  expediufida, 
pecunias  i»  belU  fumptu*  fubditis  imperandas^ 
Principemetiam  privata  au^oritate  ferro  peri- 
mendum.Et  p.Go.SipubliciCenventus  facultof 
fublata  erit,tum  etiam  qui  votupuUicis  favens 
Regem  five  Principemperimere  tentarit  ,  haud 
quaquam  inique  eum  fecijfe  exiftimabo.  Ac  nifi 
publica  vox populi  adfitj  qux  Regem  pro  tyranno 
habeatiadhibeados  efie  i»  confilium  viros  erudi- 
10S  & gravesSnh']\z\i  Manana,Pr^f/^yf,  prd- 
clare  cum  rebm  humanis  agereturfi  multi  homi- 
nesfortt  peclore  invenirentur ,  pro  Itbertate  pa 
tria  vit£  contemptores  ^falutis :  &  doletyquod 
plerofque  incolumitatis  cupiditas  retineat  itna- 
gnis  fape  conatibus  adverfa. 

Talcs  etiam  libri  ^  lcfuita  Guignardo 
fcriptiLutctix  in  Collegio  Icfuitarum  poft 
tentatum  a  Caftellio  patiicidium  Hcnrici 
I V.  Rcgis  Galliae  invenci  funt ;  ut  cx  adis 
Parlamenti  Parificnfis  refertur  in  Mcmor. 
Liga:Tom.6  pag.i56.&:  fcq. 

lefuitd  Crr  fvv  cl,alias  Philopater,adver- 
fus  edida  Rr^gin?  pag.i45-  Potefiatem  regiam 
€(fe  juriscivUiSiErgo  in  arbitrio  populiejfe-j  Rex 
quis fity  an  ndn. 

Dcfsofio  lefuitarum  in  Tom.  6.  Mc- 
mor.  Lig^  paj;.  xSi.  ubi  (  ut  &:a  Mariana 
Do  Rcge  pag.59j  allegatur  ad  hoc  cxcm- 
flum  Aiod.Iudic.3.Aaduiiti!c  c;i Ponii- 


'ARVM.  Liher.  VL  353 
ficii  Dodorcs,Caic^Dom.Soto.Thom.A- 
quinas,Syivcrtet  Fumus. 

Cardinalis  Pclvix  confilium  intcrce- 
ptum  a  Vivonajo  Maichioce  Pifano  Rc- 
gisCali.  Lcgato  in  Hifpania  ;  'JM.oieKdos 
Guifitnarum partium  Sacerdotes^  ut  dtim  pecca- 
ta  confitemes,&  ad (e  aaedentcs  confultores  au- 
dirent^monerent  illos.fkvendum  Lotharingis 
Gufianis  a  Carolo  Magno  oriundis.,a  quibus  jfe- 
randum  Romana  Religtonis  labefcentis  refiaura- 
tionem:  Hcnricum  T ertium  Rcgno  deijctendumy 
In  Vindic.  fec.hb.pag.r5. 

Totus  Icfuitarum  jibcr  De  abdicationc 
Henrici  III.  Regis  GaHi^e  cditus ,  du- 
rante  adhuc  Icfuitarura  rebelhone  anno 
1591.  Lugduni  apud  lohanncm  Pillchot, 
S.  L'gie  ieu  Vnionis  Galiicanse  Bibliopo- 
Jam,cx  pr^ccpto  Supcriorum  &  cum  in- 
fignibus  lcfuirarura  ,  hoc  ipfum  quoque 
docer.  Accufarur  in  eo  Henricus  I  1 1. 
quod  fit  impius  &  impuru'?  Tyrancus ,  & 
prarciare  adum  iri ,  li  is,  cum  fui  fimilibus 
Rcgibus  &;  Principibus ,  61.  inccrficcrctur 
ab  uno  vel  pluribus  vafaMis  auc  fubditis  i 
non  expcdata  fpcciah  aliqua  cxcoramu- 
nicationc  vcl  mandato,  &  qui  tale  faci- 
nus  patrcnt,  co  ipfomagaam  gloriam  & 
vitam  t^tcrnam  confcquutucos  ,  atquc  e- 
tiam  Rcipub!.  commodum  &  utilitatcra 
promoiuros  cflc.  Non  defimus etiamy\nQmty 
auxilia  media  quarere ,  quibus  Rex  Jfie.cftr^ 
omnibus  ei  adharentibus  ,  opprimi  ^  interfci 
pofiit.  Curaquc  cditio  libri  ad  fincm  fcre 
pcrdudla  &  fimui  Rcx  a  laeobo  Clemente 
intcrfc£Vu$,  Henricus  Quartus  autcmin  c- 
jus  iocura  Rcx  creatus  cifct ,  in  prsefationc 
&  fine  libclh  additum  fuit,ur,nulla  parrici- 
6n  Hcnrici  1 1 1.  rationc  habita,  huyofmodi 
libcUi ,  &:  dodiina  ha:c  in  vulgus  fpargan- 
tur,  quo  fciatur ,  jurd  merito  Henricum 
1 1 1.  abdicatum&mtctfcclum  eifc  i  inde- 
quc  intelltgatur ,  cjus  fucccflorem  quoquc 
Henricum  IV.  eodem  modo  jufie  abdica- 
ri ,  &:  opprimi  polTc  :  urquc  ei  adh^erentcs, 
cxemploHcnriciIII.moniti,fapcrcdircant, 
nc  in  exitium  pi  ecipitcniur,  quod  poft  ne~ 
cem  Hcnrici  IV.  ipfis  paratum  fit :  tempus 
cnim  jam  adcifc  ,  quo  Rcgnum  Gaiii^e  dc 
gcntc  in  Gcntcm  (  a  Gallis  ad  Hifpanos^ 
transfcrendum  fit.) 

Idem  etiam  docct  libcr  fub  nomine 
Fran^ois  dc  Veronc  Conftantini  in  luccm 
cditus ,  \\oct\tM\oyL.yipologie pour leanCha- 
Jlell.  Parifien.  ^  pour  Ifs  peres  de  la  Societt-  dt 
Jefui  :  id  eft ,  Apologia pro  lohanneCafiellio & 
lefuitis.  Hunchbellum  Icfuita:  poft  cjecSlio- 
ncm  fuam  cx  Gallia  fcripfcrunt  &c  cdidc- 
runtinBelgio  :  in  co  a  principjo  ad  fincm 
ufque  difcipuli  fui  lohannis  CaftcUii  pio- 
yy  pofilum> 


Doclrina  Iesvit 
pofitumi  quoHcnncum  1  V.pcrimcreco- 
natus  cft  ,  taraquam  hcroicum  &  juftum, 
laudant  &c  approbant  ,  uc  ctiam  Hcnrici 
I  i  I.  parnc-.dium,  &:  Caftclhum  igctito  in 
nuracium  Martyrum  rclatum  fuiffc  affir- 
miinc. 

Ey  ifdem  argumcnti  cft  quoquc  Icfuita: 
Rcinaldi  libcr,  dc  lufta  Rcipub.  Chriftia- 
nx  in  Rcgcs  impios  &:  hajrciicos  authori- 
tatc,  juftilTimaquc  Catholicorum  confa:- 
dcrationc,ad  rcpcllcndum  Henricum  Na- 
varrxum  a  Rcgno  ;  cditus  fub  Guilclmi 
RofTaci  nominc. 

P  >ft  tentatum  ctiam  a  Caftellio  Hcnri- 
ci  I  V.  pariicidium,dccrcvic  Parlamcntura 
Parificnfc,ut  omnia  in  Collcgio  lefuitarum 
diligcntcr  invcftigarcntur:  &  cognovcrunt 
inquifitores  ,  Caftellii  prsEGcptorcm  loan- 
ncm  Gucrct  Icfuitam  ,  hoc  iplum  difcipu- 
los  fuos  pnbhce  ac  privatim  doeuilTc  ,  ob 
camq  jc  caufam  pcrpctuo  cxillo  muldatus 
eft.Eademque  p(xna  tum  etiam  affedus  cft 
ahus  Icfuica  Alcxandcr  Hajus  ob  fimilcm 
culpam.  Rcpcrti  quoque  funtlibrl  Icfuita: 
Guignardi,  inquibus  parrieidiura  Hcnrici 
111.  valde  commcndat,hortarurq'JC  fubdi- 
tos,nc  Hcnricum  IV.  fcrant  ,  fcdcodcm 
modo  eum  intcrficiant.  Docet  ibidcm,in 
lanicna  Parifina  anno  i^yi.pcccatumclTea 
rcgiis  ,  quodnon  una  cum  rehquis  etiam 
Hcnricum  Navarracum  jugularint. 

IV. 

QvARTO  doceat,  SifuhditiLu- 
theramm  five  Calvinianum  haheant  Re- 
gem  aut  Principem ,  qm  ipfos  in  h^refm 
inducere  conmr  (  ut  fit  m  Anglia  )  tum 
illos  fuhditos  ah  omni  homagto  ohliga- 
tione  folmos  effe :  iffifciue  liherum  ac  per- 
mijfum  huiujmodi  Kegem  vel  Princtpem 
ahdicare ,  exterminare  opprimere :  licet 
nihil  tale  in  prima  Chrifti  Ecclefia 
fa6lum  fit. 

Sic  in  aclis  Hcnrici  Garncti  lefuit?  pag. 
68.  Anno  i6.Regni  EHfabetbc  vcnit  in  An- 
gliamParriaCardinah  dc  Como  pcrfua- 
fus,Rcginam,ut  ex  Ecclefia  cjcdam ,  occi- 
dcrc,  &  hoc  jure  optimo  liccrc  diccbat. 

Sic  didus  Hcnric.  Garnct  ,  Ofvvaidus 
Tcfmondjlohan.  Gcrard  Icfuiia?,cum  aliis 
compUcibus  nupcr  Anno  1605.  in  Anglia 
Rcgcni  &ordincs  Rcgniin  Connitils  pul- 
verc  tomcntario  difplodcrc  &  pcrdcrcco- 
fpirarunt.ut  cx  adis  Hcnrici Garncti  Lon- 
dini  a  Rcgio  Typographo  cditis  apparci,u- 


ARVM.  Liher  IV. 
bi  ctiam  v^g.eGAicnm.Hamfroiitiontm  Jg- 
fuiticam propne  appellari.ttti  hfni:as  ex  ccn- 
grtio  0-  condigm JJje^antm-.Hi  ci  im  archife- 
di  &  machmatoics  cxftiieruriiEt  in  hujuf- 
modi  criminibus  plus  pcccarc  aiidtovcm, 
quam  adorcro.  Idquc  confirmaiur  cdido 
Regis  Britannia-  publicato  ^5.  lan.  Anno  3. 
Rcgis  moderni. 

Bcllarminus  dc  Roro.Pontifice  lib.j.c.y. 
pag.1073  &Paulus  Windcck  in  Delibcr.do 
Hxrcf  cxtirp.  Antidoto  10.  pag.  407.  aHas 
rationcs  habct ,  T//«r,  air,  n)u!.ti  fdelcs  cuni 
gentlhtu  converfiabantur^  ^uibus  Eiclefu  man!-» 
fuetudinem  commendari  fxpediehat ;  ideoijut^ 
Chrijltani  fuis  infip^imis  hoftihm  parcebant. 
Altera  hujw  manfuetudinis  caufa.^odmetue- 
bant  Chnftiani  Epifcopi^  ne  morte  h&rcticorum 
patientia  Catholicorum  obfcuraretur. 

Conradus  Brunus  de  Hxreticis  libro  5. 
cap.  ult.  num.  15.  pag.  309.  Nfn  obftat  quod 
ChriHtis  non  coegit  difcipulos  recedentes  ,  ut  re- 
dirent'-  nam  tunc  Ecclcfia  in novcllo ger- 
mine  pullulantc,  nequc  Chrlftus,  ncquc 
Apoftoliomni  potcftateuti  voIebantiC^ia 
nondum  complcta  fucrat  prophetia  \  Et  a- 
dorabunt  cum  omncs  Reges  terra:i  omncs 
gcntes  Pfalm.^i.  lamimpletaeft  illaprophe- 
tia  :  merito  igitur  Ecclefia  jam  pleniftima  uti- 
tur  potefiate,  ut  etiam  hareticos  redire  nclente^ 
dr  invitps  cogat.  luxta  illud  Luc.  i^.Compellt 
intrare. 

Alanus  in  Apofogia  Stanlciana?  prodi- 
tionis  ,  quam  ctiam  publicavit,  hoc  dcfcri- 
^xX.  ^  ^andocfuidem  Elifahetha  AngVtA  Regins 
haretica  excommunicata  effet.quod  nonmo- 
do  liceret  jam  ejm  fubditis ,  verum  etiam  ctn- 
fcientia  nexu  tenerentur.nudare  earn  omni  qas 
poffent  prxfidio ,  cr five  exercitm ,  five  arces  & 
propugnacula  ejus  obtinerent,  Kegi  Hijpano  tra- 
dere  ,  ut  Reginanihil  ampliui  haberetproprium 
attt  fuuin. 

Gretfcherus  contra  Stcniiim  fic  argu- 
mentatur  :  Omnis  ille  ,  quiloquitur  qus.  Deus 
.non  prAcedit.,  jure  interficitur.  Omnii  hAreticu4 
loquitur  quA  Deus  non  prAcepit.  Ergo.  V  ides 
quid  mancat  orihodoxos  non  loqucntes 
qua:  PapajPapiftarum  Dcus,  nqn  pia?cepif, 
VidcStcniumin  Apologia  cotra  Grctfchc- 
rum  Triumphatumpag.z^i.  192..  Velfivc- 
rum  Dcum  intclligat,tum  lefuit^  cum  fuis 
crunt  ha^rctici  6i  intcrficiendi  ,  quia  |u- 
quuntur  ac  doccnt,qua:  Dcus  nuquam  prq- 
ccnif. 

Francifcus  Suarcz  in  Dcfcnfionc  fidci 
CathoHca:  advcrfus  Anglicana:  fcft^  crro- 
rcs,lib.6.c.4.num.5.pag.8i4.&  fcq.  qu«ftio- 
ne  fafla  (  Liccatne  in  dcfcnfionem  prDprias 
virc  Principcm  occidcrc  )  ficair,  5/  defenfio 
fit propriA  vitAi  quam  Rex  violenter  aufirre  ag' 
grt- 


Dc  DoBrina  IesvitARVM.  Ltl?er  IV.  3 
gyeditur^  tum  quidem  ordinme  licehit  fuhdi-  gitima  RegelocfHitur.  Imo  ('inquit  )JiRex  talis 
to  feipfum  defendere ,  ettamfi  inde  mors  Prin-  fofl  depofttionem  legitimam  in  fna  peninacia 
cipis  fequatur  ,  quia  jtn  tuenddt  vit£  ejl  ma-  ferfeverans  Regnum  per  vim  retineat  ,  incipit 
ximum^^  tunc  Princeps  non  efi  in  necej^ita-  ejfe  Tyrannus  in  titulo  :  (juia  non  eji  legnimus 
te ,  qu£  ohliget  fuhditum  ad  vitam  pro  illo  per-  Rex,  nec  jujlo  titulo  Regnum  popdet.  DecLaratur 
dendam.fed  ipfe  voluntarie  &  iniejuc  in  ilb  hoc  amplim  in  Rege  haretico.  Nam  Hattmper 
difcrimine  fe  conjlituit.  Dcindc  pagina  cen-  hctrefim  ipfo fa5io  privatur  aiiquo  modo  Domi- 
tcfima  qumta  numcro  fcptimo  oftcndir,  nto^rjproprietate  fui  Regni  ^  quiavel  confifca- 
Tyrannum  in  titulo ,  td  ejl  ,  eum  ,  quivi&  tummanet  ,  velad  lcgitimumfuccefforem  Ca- 
injujie  Regnum  occf4pavit,  poffe  a  privato  licite  thoiicum  ipfo  jure  tra/^yfit  <5f  nihiloimnm  nort 
occidi.  Tum  pag.  817.  numero  dccimo  cicac  potefifiatim  Regnoprtvari  yfedjujlc  iliudpojsi- 
authorcs ,  qui  altter  fcnfcrunt ,  &  inaxime  det  (^-  adminifirat  donec  per  fententiam faltem 
D.Augaftinura,quiabfoluredicir-/i;?^/'A'^//-  declaratoriam  crtminis  condemnetur  :  iuxtac. 
ca  adminijirattone  non  licere  altquem  occidere:  cum  fec.  leges  de  H&r  in  S.  At  vero  pofi fenten- 
&  num.fcq.  adhunc  modum  rcfpondct.  Ad  tiam  latam  omnino privatur  Regno  ,  ita  ut  non 
Augttjiinum  (mc\\i\t)reJpondeojiiumprivatum  pojstt  jttjio  titulo  iliud  poJMere.  Ergo  ex  tunc 
hominem.qui  hujufmodi  Tyrannum  occidit  non  poterit  tanquam  omnino  Tyranntts  tra6iari ,  ^ 
id facere  fine  publica  adminiUratione ,  qtiia  vel  confcquenter  a  quocunque  privato  poterit  oc- 
id  facit  autheritate  Reipuh.facile  confentientis,  cidi. 

velfacit authoritate Dei  .quipernaturale legem  A  quo  autcm  pojfrit  fieri  tahs  fententia, 
dedit  unicuique  potefiatem  defendendi  fe  ,  ^  Irad:acnum.i5.pacr.8i9.&  air,P<?/^<«;mtef 
Remp.fuam  a  vi.quam fimilu  Tjrannus  facit.      deponendi  Regemcffe poffe  vel  in  ipfa  Rep.vel  in 

Eodem  cap.  pagma  8i8.numero  decimo  S.Pontifice  diver(o  tamenmodo.Nam  in  Repuh. 
tertio,  fic  Goncludit,;;^?»  per  modum  vindicia  (inquii) {otiim per  ?nodum  defenjionis  neceffarid 
aut  punitionis  ,  fed  licere  privAt£  perjons  hunc  ad  confervationem  Juam.  ideoque  fi  Rex  lcgiti- 
Tyrannum  occidere,&L  addit,//? hoc  vero  ejl  ma-  mttstyrannice gubernet ,  R'gno  nuilum  aiiud 
gnadtfferentia  inter  hunc  ^  Regempravum:  fubftt  remedium  adfe  defcndendum  nift  Regem 
Nam  Rex  licet  tyrannice guhernet-^quandiu  non  expeiiere  ac  deponere ,  tum  ex  vi  juris  naturalis 
movet  aciuale  hcllum  injujlum  contra  Rempub.  poterit  ReJpuhLica  tota puhLico  (jr  communi  con- 
fihi  fubditamynon  infert  iili  aBuaLem  vim:^  i-  fiLio  Civitatum  ^  Procerum.Regem  deponer^^ 
deo  rejpeciu  iiiitts  non  habet  locum  defenfioy  neq\  tum  ex  vijuris  naturalis,qu&  iicet  vim  vi  repel" 
uilus  fubditus  poteji  hoc  titulo  iiium  aggredi  aut  lere^tum  quiafemper  hic  cafus  ad propriam  Reip. 
heilum  contra  ipfum  movere.  At  vero  proprius  confervattonem  necejfaritis  inteiitgitur  exce^tus 
Tyrannm  quamdiu  Regnttm  injujle  detinet-,  ^  in prime  iiiofoedere~quo  ReJpuh.poteUatem  Juam 
pervim  dominaturjemper  a5iu  infert  vim  Rei-  in  Regem  traJiulit.&c.At  vero  (  mquit  n.i6.)  in 
pub.  ^  ita  ipfa  femper gerit  cum  iiio  aciuale  feu  S.Pontifice^efi  h^c potefias  tanquam  in  fuperiori 
virtttalehellum.nonvindicativum^tit  fic  dicam^  hahente  jurifdtctionem  ad  corripiendum  Reges 
fed  defenfivum.  Et  quandiu  conPrarium  non  de-  etiam  fupremos  tanquam  fibi  fubditos.  Vnde  fi 
clarat  ,femper  cenfetur  veile  defenAi  a  quoithet  crimina  fint  inmateria  fpintuali ,  ut  efi  crimen 
fuorum  civium ,  imo  etiam  a  quoLihet  extraneo:  h^refis ,  poteft  dire^e  iiia  punire  in  Rege  ,  etiim 
Ideoque fi  altter  defendi  non potefi->  nifi  interficie-  ufquead  depofitionem  a  Regnofi periinacia  Regis 
do  Tyrannum ,  cutlibet  de  popuLo  Ltcet  ulium  in-  (jr providentta  communis  boni  Ecclejix  ita  pejiu- 
terficere.  Vnde  etiam  in  rigore  verum  eft  id  non  lent.  Si  vero  vitia  fint  in  materia  tempvrali: 
fieri  tunc  authoritate  privata ,  fedpubiica  ,  vel  quatenus peccata  funt^etiam  poteft  iiia  ccrripert 
potiui  Regni  voLentis  a  quolihet  Cive  tanquam  fer  direciam poteflatem\quat(nus  vcrotempora- 
a  memhro  ^  organ»  fuo  defendi,  vei  Dei  autho-  liter  nociva  ReipuhlicA  Chrifiiana  ,  indireUe 
ris  naturji  dantis  cuicunque  homini  potefiatem  faltem  poterit  e$  puntre ,  quatemss  tyranmcum 
defendendi  innocentem.  Vnde  etiam  in  hoc  non  regimen  temporaLis  Prtncipts  femper  etiam  eft 
eft  difcrimen  interutrumqueTyrannum.  NeU'  faLuti  ammarum  perniciofum. 
terenimpoteftoccidiauthoritateprivatdfedne-  Poftha2c.pag.810.nu. 17.  &  18.  fic  ait  Sua- 
cejfaria  femper  eft  potesias  puhiica.  Bifferentia  tcz.Vnde  in  hiftorijs  legimus  fere  femper  Regna 
vero  eft.quod  hac poteflas  cenfetur  commiffa  cui-  in  hujufmodi  cafihus  Pontifices  cortfuLutffe-,veL  e- 
Ubet  particulari  perfona  contra  proprium  Ty-  tiam  ab  eopetiviffe  ..ut  Regem  ineptum  veLTy- 
rannum  ,  non  yero  contra  proprium  Dominum  rannum  deponeret^  ut  de  Chiidcrico  Rtge  Gaiiia, 
propter  difcrimen  declaratum.  tempore Zacharia  Papat  C.aLius  i^.q.6. 

IndcSuarez  numcro  decimo  quarto,in-  Et  aUquanto  f>o{\:Secundopendet  Regnttm 
fetZyRegemipoJlquam  Legitime  depofitu*  eft  ypro  chriftianum  a  Pmtifice  in  Im ,  ut  pofiit  Ponti- 
tfero  (^r  proprio  Tyranno  haberi^  confequenter.  fex  non  folkm  cenfuLere ,  autconfentire  ut  Re- 
ntrt  foffe  in     fuhfiftm  Affertionm^quA  de  le-  gnum  Regem  ftbi permciofum  deponatjed  etiam 

yy  2,  pr£' 


35(J  De  VoBrina,  Iesvitarvm.   Liher  IV. 

fucipere  ^  cogere  ,  ut  id  faciat ,  qitando  [aluti  fediret.cencurrentibuf  circumftantils,fliuxadta. 

Jpirituali  Regni^^^^fertim  tid viiandas  h^re-  lem  obligationem  neceffari&  effe  folent.  ^uando 

fes  vel  fchifmata ,  neceffirium  effe  judicaverit:  vero  contra  perfonam  talis  Rcgis  juxta  tenorem 

quia  tunc  maxime  habet  locum  ufm  potejlatis  jujlx  fententiaprocederetur  ^non  excedendo  li- 

indire6lA  circa  temporalia propter Jpiritualem fi-  mites  potejlatis  d  legitimo  judice  concejfA  ,  tunc 

nem:^  cjuia  potefi per  fe  immediaie  Regem  de-  ceffaret  amnis  oUtgatie  detegendt  fecretum  qt/ta, 

ponere  in  tali  cafu.-Ergo potejf  cogere  Regnum  ut  jam  ilU  non  effent  infidia  iniquA,  fed  ejfct  ju-* 

id  exequatur  fi  neceffarium fit  :  Alias  effet  ejm  Jltm  bellum. 

poteJlM  non  folum  inefficax  ,  fedetiam  infuffi-       Eodcm  lib.6  0.844.0.8  Propofuio  hac  ( in- 

cienSjScc.  f\^''^)Papapotefiatemhaheret,addeponendos  Re- 

Hoc  ergo  fuppofito  fundamento  dicendum  eji  ges  h^reticos  dr  pertinaces ,  fuo  ve  Regno  in  re- 

[  inquic  buarcz  ]  pefi fenteniiam  condemnato-  bm  ad  falutem  anims.  pertinentibui  pernicio- 

riam  Regis  de  Regniprivatione  latamperlegiti-  fos ,  inter  Dogmata  fidei  tenenda  (jr  credendx, 

foam potefiatem.vel  ( quod  permde  efi)  pofi  fen-  efi.  Nam  continetur  in  verbts  Chrisii^Vetrefm' 

tentiam  declaratoriam  criminis  habentis  talem  gulariter  ^  peculisri  ratione  di6iis :  ^odcunq; 

pcenam  ipfo  jure  impofitam  ,  poffe  quidem  eum^  ligaveris ,  ^  quodcunque  folveris ,    pajce  oves 

qui  fententiam  tulit ,  vel  cui  ipfe  commiferity  meas.Vrout  Catholica  Ecclefia-,  quA efi coluna  ^ 

Regem  privare  Regno^etiam  illum  interficiendoy  firmamemu  veritatis^illa  intellexit-,^  apertijii- 

fi  aliternon  potuerit.,  vel  fi  jufia  fententia  ad  medeclaravit  Bonifacius  %.in  ExtravaganteV' 

hanc  etiampoenam  extendatur  t  &c.  Dcinde  nam  fan5iam  de  majoritate    ohedientia  co»- 

paulo  poft  addit://4  ergo  quando  Rejpub.  jufie  cludens efife  veritatem  hac  de  necefiitatefalutu, 
potefi  Regem  deponere^  re6lef(iciunt  MiniUri  e- 

jm  Regem  cogendo  vel interficiendefi  fit  neceffe^  V. 
quia  jam  non potefiate  privatd ,  fed pubUca,  ope-        Q\  I N  T  O  docent ,  Venmo  ImperO' 

rantur.  Sicquc  rcde  dixit  Soto  lib.5.  dc  in-  tores,  Reoes ,  Principes  dfubditis  njelMini- 

^M.Q.i.^n.x.Licet  Rexinfolo Re^imineTyran'  /?v,v /7/,.  «z,^^,^,' #,^/7«  r     J^-ri    1    •  r 

iL.  \  ^    I.  P^i^Ji^tsnecari  pok,  imodoTheolozt.Ie' 

nus nonpofstt  aquoltbet  tnterfict  ilataverolen'  f  .  ^  ;  •  n  ^ 

tentiaquifq.(lc^^xK)potentnfiituiexequutio--  '^^^^  ^^^^^^'     graues lilosproTy- 

nis  Mintfier.Eodemq,  modofi  Papa  Regem  depo-  rannis      excommHnicatts  habeant ;  Ita  ta- 

nat ,  ah  illis  tantiim  poterit  expellt  vel  interjiciy  men.,ut  is^qutferimendus  eft,  nihil  admnjet, 

quibus  ipfeid commiferit.c^odfinuUi  executio-  ^ec fihiipfi  mortem  confcifcat, 
nem  imperet,  pertinebit  ad  legitimum  in  Regno 

fuccefforem:  velfinulltu  inve6if4s  fuerit.,  ad  Re-      lohan.Mariana  Icfuita  Tolctanus  de  Rc- 

^»»w?/>/»Wj^f^^^//.Quodquidcmapcrtius  gc  lib.i.c.7.p.65.&  fcq.  cujus  cap.dtulus  cft, 

ctiam  dcclarat  in  pag.feq.nu.19.ubi  ira  con-  Anliceat  Regem  veneno  0£cidere?hc  poftca,--^/» 

c\nA\V.ldeo  ut  dicebam  (inquitj  foltes  legttimus  facultas  fitficut  armisfic  (jr  venenofherbifque^ 

fucceffor ejus fi  Catholicus fit ,  habet  tunc  illam  Ut halibus  Tyrannum  occidere? i n q u i x.c^td  irh- 

facultatem  ,  vel fi  ipfe  negligat  ,  vel  nulltu fit.,  terefi .ferro.an  veneno  perimas?  venene  quodfity 

communitas  Regni  in  illojure  fuccedet,  dummo-  minori  periculo  ,  ^  majori Jpe  impunitatis  fit. 

do fit  Catholica  Ipfa  vero petente  auxilium  ab  a-  Hoc  tamen  temperamento ,  me  auSlore ,  veneno 

liis  Principibnt  illam pr/ifiare poterunt.ut  per  fe  ftti  licebit ;  Si  non  ipfe.quiperimitur ,  venenum 

confiat,  Si  autem  Pontifex(quod f<£pit4s feciffe  ex-  haurire  cogitur ,  quo  concepto  pereat ,  fed  exte-> 

emplis  ofienfum  efi  in  lib.  5. )  aliis  Regibm  pote-  nus  ab  alio  adhiheatur ,  nihil  adjuvante  eo,  qui 

Tiatem  trtbuat  invadendi  tale  Regnumjum  ju^  perimendu^  efi :  nimirum  ciim  veneni  tanta  vts 

fie fieripoteH-,  quia  neque  deefi  jufia  caufa  ,  nec  efi^utlella,  eo.aut  vefie  delibHtajVtm  interficien- 

potefias.  di  habeat.Et  in  finecjufdcra  c-p.68.  coijclu- 

Ex  cpd.Iib  6.pag.834.num. 12..  Si  Rex  ( in-  dit :  Inejus  vitamgrajfari  quacunque  arte  con- 

quit )  per  jufiam  fapa  fententiam  ipfo  fa^o  fit  ceffum ,  ne  cogatur  tantitm  fciens  aut  imprudens 

depofitus.eo  ipfo^qui  antea  erant  illifubditiy  de-  fbi  mortem  confcifcere. 
ftnunt  effe  fubditi.  Nam  Rex  ipfejamnon ejfet      Et  cx  hae  Marian^ dodrina  fluxit,Qu6d 

Rex,necfuperior,ideoqi  nequejampojfent proprie  Icfuija  Richardus  Waipot  fbcius  Mtriansc 

diciproditiones,fiquACon]urationesc9ntraipsu,  antc  annos  u.  Anglum  Eduardum  Squir- 

fierent,  neque  Cives  tenerentur faltem  titulo fi-  rc  Vcncno  inftruxit, quod  Re^insc  Angi>ac 

delitatis  aut fubjcSiionui/las  revelare.Etnvim.  &  Eircxio  non  cdendum  aut  bibcndura 

fcq.addit  :  Si poft  Regem  depofitum  aliquiper  prarbcrct ,  fcd  quq  fcliam  tantum  ita  inun- 

privatas  infidias^non accepta  a  legttimo  judice_j  gcrct ,  ut  cx  cjus  Gontadu  ut^rquo  morcrc- 

poteftate^  illi  mortem machinarentur.,  qui  extra  tur.  Mcmoriai.  Ligac  Tora.  4.  pagina  1 5.  & 

confef^tonemillarumeffet  confcitts.fibligaripoffet  fcqucnr.  Mcmorial.  Lig^Tom.  6.  pagma 

€x  charitate  (Oi detegeretUt malHtn proximi m-  xji-  2.52..  156. 7^1.  U  Tooj.  x. pagina  13.  &  i6. 

Caic* 


De  VoBrma  Iesvitarvm.  Likr  IV,  357 

Catcchif.  lefuit.  pag.  zzz.  MarianadcRc-  cxcommunicaciQnis  vinculo  innodalws  £c 

ge  pagina  54.  C/efo  Rege  ingem  fihi  nomenfe^  abdicams  ad  finum  Ecclcfi^  rcdcat  ,  ite- 

cit.  Ec  pagina  57.  Ah  omni  memorin  conftde-  rumnc  Rcgnum  rccupcrabit  ?  Rejpondet  rur- 

rAmfts ,  in  mAgnA  Uudefttijje.quicunqiie  T yran-  ftu.  Si  Reges  mt  alii  Vrimipes  fncli  fmt  hareti^ 

nos  ofprimere  aggrep  funt.  Ec  pagina  74..  Si  ci.protinus  fubieai  q-  vifnll^  ab  corum  domin  f 

hujufmodi  tofi  deftgnatum  facinm  evaferint ,  liherantur,necitishocrecuperabu»t,quamvisp-. 

injlar  heroum  ia  omni  vita Jufcipiuntur.Si» fe-  Jlea  reconcilientm  Ecclefia.  Mater  tamcn  Eg- 

cu6  accidaty  Grata  fuperis ,  grata  hominihut  ho-  clefi?  nunquam  claudit  gremium  rcdcun- 

ftii  cadunt ,  nohili  conatu  ad  emnempojieritatis  ti-  Hoc  vcrum  agnofcuncadhibita  tamcn 

memQriamiUuJlrati.  Et  fic  in  cjuldem  hbri  ^i&m^ionc^qugad aaimamjverum  qttoad Re^ 

liminc  prxfcratur  Magifter  Provinciahs  gnum  hoc  non  recuperahit  ,  quia  conjunais 

Petrus  dc  Onna.-Si^i  hanc  prafcriptamfor-  fontcntiis  hoc  omnes  icntm.modo nonfit  ad 

rnam  aSfiones  ^  confilia  referantur ,  ne  ma-  damnum  Ecclejj^.  Concedatur  autcm  cjuf- 

fnttm  atque incredihtle  operapretium  exiftet,  In  modi  abdicatum  Pfincipcm  rcHnqucre  fi- 

lib.  ctr^m4.  dc;ufta  Hcnrici  III.  Regis  lium  lcgicimum     ccrtuui  hxrcdem,qui 

GaUia:  abdicaiionc  ,  &  in  Guii.  Koffxi  dc  patcrni  criminis  labc  non  fic  inquinatus,  il- 

juftaRcip.  Chriftiana:  in  Rcgcs  impios  &  lenc  in  Rcgia  dignicate  (uccedcc  ?  ncuri- 

hsercticos auihoritacc,(^^.  probarc  conan-  quara:  peiTundccur ,  Ha^rcfis  cnim  cft  lcpra 

tur  Omnesh^reticos  (^politicos  feu pacis  aman-  &:  motbus  h^reditarius ,     cx  lcprofis  pa- 

tts  Vapiftoi  quoqueoccidendos  ,  atque  ipfumin-  rcntibus  lcprofi  generantur  filii:ica  affcrit 

frimis  Henricum  IV.  Regem  GalIU:^t  in  hunc  Symmaneha, proptcr  hsrefim  Regis^non  folpim 

fincm  in  prefationc  prioris  hbri  didus  Rcx  Rex  RegnoprivAtur.fedd' eiusfilii  aregnifuc* 

vocatur  Irnpiui.H^reticm.Rehpfiis.ryranntu,  ccponepelluntur. 

Sicrileg'^.sJmpurtisJnceftuofuSiHomiciday  Ex-  CrclwcUus  in  Philopatrc  ,  fcu  Refpor- 

communtcstm.  Et  LudGvicus  Aurcll.  vocat  fionc  ad  cdidum  El;zabcthac  Reginat  Sedt. 

cum  culi»arem  canem  i  Pogonatumy  lulianumi  x.n.ir^i.  pftg.  155.  Certe^  z\i  ,non  tantum licety 

Bipedum  nequi(^tmumy  ApcftatamJoetidum^Sa-  fed  fumml  etiam  iuris  divini  neceftitate  u  pr£- 

tans.  siercia.  Scquicur  in  dido  l»bro  dc  jufta  €epto ,  imb  etiam  conJcientiA  arBtJ^lmo  vinculo, 

Henr.  iV.  abdic.  Admonere  itaque  noncejfe-  ^  extremo  etiam  animarum  fuarum  periculo 

mi4i ,  omnes  omnium  vires  in  execrandum  iftud  ac  difcrimine  Chriftixnis  omnihus  hoc  Jolum  in- 

caput  ejufqueajfertores  colUgantur ,  utque  omni  cumbit^  ob  h^rejts  manifeftum  crimen  Frincspes 

ratiene fiat ,  ut  anathemata  ifta  e  mcdto  ahigan-  deturhare^vel  obfiften  ne  admittantur.fi pr^fia- 

tur,  repojfunt. 

VI.  FranciCcus  VctooaConftaatinus  in  fua 

_            1           r-r      •            /2  Apoloffia  pro  lohinnc  CaftcHo  part.  z.c.x, 

S'e.yi'T o  aoctnt  Hdreticosmaqtltra-  ,    1  ^  f    ^     ^  ^  »       in  .  j 

ocAiv^  plurrbus  docet  ,  ^odnon  obftante  decreto 

tusM  efl,Evangeltcos,  pro  excommuntca-  concilii  ConHantuiKjts  pri-vam  ^(mgulu  lici' 

tis  htbcndoSifi non  de faBe^tamen  de  jnrcj,  tum fitMeges  &  Primipes  hdrejeos  &  tyrami- 

ideyqueprofcrihendoS:,ahdicandos^&eme-  dis  danrnaiosoccid^re.  ■ 

dio  tolUndos  cRe  Treshamus  in  hbro  de  officio  Priacipis 

^  Chriftiani  a^.'^.  Si  Princeps^\ni\\iiuh.treti- 

Symmancha  dc  Excommunicaiionc  ti-  cus  fit,    ahftinate  & pertinnciter  iniolerahilisy 

lul.  ij.  fed.  I.  I^ag.  116.  b.  Haretici ,  inquit,  Jummi  Paftoris  divinapoteftatf  depoaatur^  a- 

omnes ,  ipfo  iurt  funt  excommfmcati^  ^  a  com-  Uud  caput  conftituaturiCuiJuhditi  fe  iungant,  ^ 

munione fidelium  diris  profcnptionibfss  [eparati,  legttimo  ordine  ^  authoritate  tjrannidem  amo- 

^  quotannis  in  Coena  Domini  excommuntcan-'  veant. 

turaPapa.    Fac  autem  Rcgcm  vcl  alium  Henricus  Garnctus  ctiam  >  Ofvvaldus 

Principcm  non  clTe  harrcticum  profcflum,  Tcfmond     lohann-  Gerard  aUjqMC  Icfui- 

fedanimi  fcnfafibijpfi  occultacc,  quo  lo-  tacThorax  Wintcro  ,  Guidoni  Fauukcs, 

co  illc  tune  habendu$?Symmancha  ibidcm  Thom^e  Batcfio,ncc  non  Rob.Caccsbcyo, 

tcfyoadcc.^dri  autem  foletian  hareticfss  oV'-  Thomse  Percio,  lohan.  &  Chriftophoro 

cultus  excomfnunicatus  fit  ipfo  iure ,  ^  in  alias  Vuright,  aliifquc  pctfuaferunt,  Angliaj  Re- 

etiampoenas  incidat  contra  hareticosftatutas?  gcta,  omnefquc  Rcgai  iUius  Proccrcs  SC 

Cui  quxftionijtmpliciter  iurijperiti  rej^ondent^  prxfulcs :  cfle  ha:rctieos  cxcommunicatosi 

quod  etfihdrefts ociuita fity  nihilominii6  hdreti-  idcoquc  Ucitum  raeritoriumque  cfTc,  cos 

cu6  0ccultus  inciditin  illaspoenas.  Sivcigitur  fimul  omncs  e  mcdio  quaaunquc  ratlone 

illo  fit  manifcitus  five  occultus  hacreticus,  tollorc,  ut  tcftantur.  Ada  Henrici  Garncii 

nil  plane  intcreft,in  utrumque  cnim  ccnfu-  ^  aliorum. 

ris  8£  diris  eifuLminant.  5cd  fi  Piinccps  iu  Sic  etiam  VrbaDUS  U.  Papa  decre viceos 

yy    3  noa 


35?  De  Dofirina  I E  s  v  i  T . 

non  habendos  pro  horaicidis  ,  quos  ad- 
vcrfus  cxcommunicatos  zclo  Caihohcac 
Matris  Ecclcfia:  ardcntcs ,  ahquos  corum 
trucidaffo  contigcrit.  G.  cxcommunicato- 
rum.  ij.  q.  5. 

VII. 

S  E  p  T I M  o  docent  ,  Prmcipes  Chriy 
jlianos  k  ^omana  Reltgwne  deficientes,  ab- 
dicandos. 

Crcfvvcllus  Icfuita  in  fuo  hbro  cui  Phi- 
lopater  tituium  fccit  pa-g.io9.fGribiti^«fw- 
cunque  Principem  Chrijliamm  ^fi  a  ReligioniLJ 
patholicA  manifcHe  deflexerit ;  <^  alios  avocart 
voluerit  y  excidere  ftatim  omnipoteflate  ac  di- 
gmtate  ,  ex  ipfa  vi  juris  tum  humxni  ,  tum 
divini ,  hocejue  ante  di6iam  fententiam  fupre- 
tni  Paflorts  ac  judicis  contra  ipfum  prolatam , 
f^fuhditos  quofcunque  liheros  effe  ahomniju- 
ramenti  ohligatione ,  ijuod  de  ohedientia  tan- 
quam  Principi  legitimo praflitiffent :  po(fequz^ 
debere  fi  vires  haheant.isiiufmodi  hominemy 
ianquamapoflatanhhxreticum  Chrifti  Domi- 
nidefertorem  y  ^  ReipuhlicA  fuA  inimicum  ho- 
ftemque  ex  hominum  Chriftianorum  dominatu 
eijcere:  ^tque  ha»c  ejfe  certam  ^defnitam 
dr  induhitatam  virorum  do5lifiimorum  fenten- 
tiam. 

Rurfus :  Regnandi,  inquit  yjusamittitj  qtti 
religionem  Romanam  deferity 

Mariana  hb.i.de  Rcgc  cap.6.doGct,C7««ii 
talihui^quifacra  Patria  (  Romanam  Rehgio- 
ncm  )  ahjiciunt ,  tanquam  ctim  canihus  rahidis 
agendum.  Et  pag.58.  Mogunt.  cdit.  Laudan- 
dum  eum  dicit ,  qui  vitx  fuA  fericulo  puhltcam 
utilitatern  redimat  •  ^  hujufmodi  Regemomniu 
telis  exagitandum,quafi  c/udele  monftrum  terra 
jncubans. 

VIII. 

Oc T  A  V  o  docent ,  Principes  Chri- 
flianosy  h^reticisfanjcntes  dcponendas. 

Trcshamus  in  Iibro  dc  ofHcio  Principis 
Chriftiani ,  manifcfte  dcfinit  &  eoncluditi 
Si  quis  Rex  hareticum  favore  profequatur ,  ipfo 
faEio  Regnum  amittit.  Et  c  a  p .  5 .  Princeps  in  - 
dulgendo  hareticis  ^  non  folum  De  v  m.  often- 
dit ,  fedperdit  Regnum  ^gentem.  Talcs  Sta- 
plctonus  in  Orationc  contra  Pohticos 
Duaci  habita  B.  10.  hdtret^cis  a^Turcis  dete- 
riores  dtcit. 

Icfuita:  in  libro  quarto  cap.  3.  dc  juHa 
Hcnrici  Tortii  abdicat.  citant  &  probant 
Concilii  Latcrancnfis  Conftitut.  3.  quxfic 
habcf  :mi  Principes  terram  fuamnonahhd- 
refi  furgaverint  ,  ab  eorum  pdeUtate  fgluti 


^RVM.    Liher  I V. 
yafa/ii  denuncientur ,  &  c^iera  aliis  poftiden- 
da  dentur. 

IX. 

NoNO  docent,  Vthaereticus  (  E- 
vangelicLis  feu  Orthodoxus  )  flt  mfa- 
mis  tpfo  jure  ,  nec  ad  puhltca  ofjicia ,  feu 
C onfllia ,  nec  ad  chgendos  aiiquos ,  nequz^ 
ad  teflimomum  admittatur  :  utque  nuUus  ei 

fuper  quocunque  negotio  ^fedipfe  alijs  re- 
sfondere  cogatur-.a^,  fl  judex  exshtertty 

fcntentia  eius  nullam  obtineat  flrmuatem. 
Sic  Simmancha  de  Heret.  q.  ^6.num. 
58.1mprimis  Cunradus  Brunusde  H^- 
ret.hb.5.  cap.7.  &  feqq.  Vide  etiam  c. 
excommunicamus  de  H^ret. 

X. 

Decimo  docent  lefuita: ,  H^re- 
ticis  (  Evangelicis )  fldem  prorfus  nullam 
hahendam  effe. 

Simancha  Inftit.  cath.tit.  46.  Art.  51.  Ad 

poenam  quoque^w^c^mx,  pertinet  f^j-  hareticorum 
odiurn  ,  quod fides  illis  data  fervanda  non  flt. 
Rationcm  hanc  addit:^/  enimTyrannis ,  Pi- 
ratis  ^  cateris  Pradonihus ,  fides  fervanda  non 
esl  ,  qui  corpta  occidunt\  longe  minfti  hareticis 
pertinacihus ,  quioccidunt  animas ,  Et  mox  : 
Cum  httreticis  nullum  commercium  5  nuUa  pax 
Catholicts  e(fe  dehet ^amohrem  fides  Ulis  data^ 
etiam  juramento firmata  ,  contra  puhiicum  ho- 
ntim ,  contra  falutem  animarum  ,  contra  jura 
divina     humana  ,nvllo  modo  sek- 

VANDA  £ST.. 

Approbatio  Dodrina:  Ies  vita- 
RVM  iie interficiendis  Regibus. 

APprobavit  ctiam  pra:tcr  fupcriorcs 
hanc  do£lrinam  Icfuitarum  de  in- 
tcrficicndis  Rcgibus  ,  ^c.  Centfura  Hbcl- 
li  Mariana;  de  Rcgc  &:  Rcgis  inftitutio- 
nc  ,  regia  authoritatc  a  Fr.  Petro  dc  On- 
naMagiftro  Provinciah  fafta  ,  qua?  fic  dc 
vcrbo  ad  vcrbum  habct  .•  Difertum  plane 
&  eruditum  virum  lohannem  Marianam  ef 
fe  (  utaiia  dcfintj  tres  lihri  fatis  indicanty 
quos  de  Rege  Regis  inftituttone  confecit  e- 
legantes  ^  graves.  Eos  regia  authoritatz^ 
diligenter  ^  attente  perlegi  ,  i/erum  (jr  tertio 
fa&urus  ,fi per  tempu^  ^  otium  licwffet.  Itafe- 
mel  leiii  placuerunt.  In  fimili  argumento  au- 
6iores  non  pauci  Regni  f^-  Reip.  Hatum  com- 
ponunt.Nofter  Regfm  aprimis  annis  fufceptumi 
ifs  prAceptis  inftruit ,  qu£  eo  loco  digna  funt. 


De  DoBrina  IesvitARVM.'  Liaer  I V,  3^5? 

Ouippe  in  Deumconje&ii  oculis ,  ut  fapiens  ar-  dcmnarunt ,  non  Marianam  ,  fcd  Icfuicasj 

Thtteeiti^  ,  xdeam  Regidam  tn/iitut^  fahric^  imo  non  Icfuicas ,  fed  ipn^m  Iesv  Chrifti 

findameniis  tHolem  untvcrfam  tmponit.  v/E-  fandilfimum  nomcn  odiirc.  Vcfbaaudi)- 

q  »um  proinde  judica,  ut  hor  typn^  typts  mxnda-  ris  funt  hasc  /  lUi  funt  tnimic^fan6H  mminis 

tum,ut  luce  c  hommum  manibm  verfetur-,eo-  Ie  s  v  ,  ^ui  condemnArunt  M&rimam propter 

rum  pr^ferttm.qinad  Hetp.guhernacuUfedent.  talem  do6lrinam.  lin  Ledor  unius  Icfuitx, 

^tp  adprafcrtptamiu  eo  formam  a^ienes  auc  e  raagnis  Icfuicarum  pacronis  uniusj 

confilta  retulerint.nA  magnum  itque  incredihile  fcd  non  folius ,  judicium  ,  dc  prudcntifli- 

oper^pretiumexiflet.  Daium  tnuoftro -i.^J^ia-  mis  Parlamcnti   Parificniis  SenatoribuSi 

fi/t  de  mercede  redemptioni-s  captivorum  Cx-  qui  iliam  infticuiionem  MailaniE  flammis 

/tohioydMadrindie  jo.iJl^enfis  Decemb.  An-  mcritiflime  addixcrunt.  Hincigitiir  sppa- 

no  1598.  r^c»  paucos  c(Te  hodie ,  qui  Mariana;  iilam 

Facultas  autem  imprimcndi  hos  libros  diri/Iimamdiacribamdcteftentur.Eiquare, 

barc  cft  :  Stepbanus  Hoieda  Viftator  Societat^  obfecro ,  parricidarum  Magiftrum  cxrrra- 

Jefu  in  Provimia  Toletana,  poteftate  Jpeciati  rcntur ,  quibus  pavrscid*  piacent,  parririd<e 

facta.  k  N.  fatre  Gene^ali  Claudio  Aquaviva^  laudantur ,  &  bcati^udine  Maityrura  d>g{5i 

dofuultatem  ut  imprimantHr  Ubritres  de  Rege  ccnfcntUT?plane  ejufdem  hommis  eft,Ma- 

^  Regis  inflituiione  ,  quos  fcripfit  &  compo/uti  rianse  probate  judiei.um  ,      proditores  ac 

J*.  ioha»*jes  Marianaejufdem  Societatis  quippe  parricidas  conlccratione  fcu  Canonizatio- 

approhatos  prtHiivirts  gravihtis  (jr  duclis  ,  ex  nc  dignos  judic^^re. 

eo^emnoftroOrdine.Incujus  retjidem  has  lite-       Approbavjc  eandcm  do£trinam  d-;  in- 

ras  dedimeo  nomine fuh(criptas,& meiefficij fi-  tcrficiendis  Reg.bus  ]ohai\i>.  Alvarus  Pio- 

gillomunitas  MadritiinCollegio  nojiro.quarto  vincialis  Conimbrica;  in-Hifpania,  com- 

Non.  Decemh.Annoi')^^.  mendationc  iibri  Frane.  Sucrcz  ,  cui  ti- 

Aliarus  cft  q'K>que  ad  Regem  Anglia:  tuiiis  cft  ,  Defenfio  fidei  Catholic^  &  ^po- 

hbcr ,  ut  Cafaubonus  in  Epiftola  ad  Fron-  Jiolica  adverftis  .^nglicana  fct&  errores,  ^c. 

tonem  Ducacum  Icfuitam  psg.  26.  rcfcrt,  Sic  enimilla  hibct  .•  Fgo  lohann.  K^lva- 

fcriptus,  ut  vidciur  in  I{aii-i,atque  etiam  i-  rus ,  Societatis  lefu  i»  Lufitania  Provinciari- 

bidcm  exGufus     cujuslibeili  dnae  partcs  fitator  fimitl  ac  Provincialis  ,  e  facultate  ad 

funt.  Prior  Epiftolam  eontinefP.  Cotto-  id  mihi  facia  a.  Reverendo  admnditm  P.  noftro 

nis  lcfuii^  dcwlaratoriam  ad  Rcgmam  Gal-  Generali  Claudio  Aquaviva  ,  facuitatem  con- 

Arf  in  fcrmoncm  Ai.glicum  ver(am:  Pcftc-  cedo ut  hoc  opus  de  fchifmate  Anglicano  a 

lior  difTcrraiioncm  advcrfus  eos  ,  qui  poft  Patre  Francifi.  Suarez  Societatis  ncflra  ,  Sa- 

Hcnrici  M:«gni  c^dcra,  dodrinara  lcfuiti-  craque  Theologia  DoBore  ^  in  Conimbricenfi 

cam  accusarunt  tanquam  c<^dis  iHius  pre-  -  Academia  primario  Profeffore  compofttum  ,  ^ 

cipuaro  caufara.  In  hac  parte  ,  ubi  prima  ejufdem  Societatis gravium  doclorumque  homi- 

dodrmam  dc  occidcndis  Prmcipibus  Ic-  num]udicio  afprohatum.typismandctur.ln  quo^ 

fuitis  non  probari  teftatus  cft:  moxad  Ma-  rum  fidem  has  literas  mann  noftra fubfcriptas^ 

rianjc  feriam  dcfcnfionem  Anonymus  iile  figilloque  nofiro  munitas  dedimus  Conimhm^ 

feriptor  fcaCGingil:pr^fatusida  feproptcr-  5.  April.  anno  i6{z. 
ea  ficri ,  qnbd  Patct  Cotton  in  EpiftoU  fua 

Marianam  rehqucritindcfenfum,  vcllc fe      Damnatur   IesviTarvm  Do- 
quodEpifto]arilUdcrit,fjpplcre.  Affirmat  ^^^^-^^  interficiendis 

igitur,Marianam  toia  iHa  difputationc  non  Recribus 
dc  Rcg'bus  loquijfeddc  xyrannis.-guoda-  ^    i?  * 

pertiflimum  mendaGium  cft.  xyrannusc-  "IpxEbcbant  vcrb  lefuira:  meminiffe  de- 

nim  in  Schole  Sorbon^  &a!iis  antiqu^  fim-  t  Jcr-ti  Vrbani  Pap:^ , quod  exftatc.i^. 

plieitatis  lcgitimo  Principi  opponitur,  6i  ({.y<\\xo(2nc\x.\3x ^od talia docentes.cenfulen- 

cum  fignificat,qui  Impcriiim  non  fuum,  pcr  tesaut  defendemes.,  h>7g}  damnabiliores  ftnt  di- 

vim  aut  malas  artcs  invadit :  Marianaau-  centtbus  aut  facientibusi  Ec  qnod  Scn^ca  ad 

tcm  dc  Hcnric^o  III.  Regelegitimo,  non  Aicxandrcm  dixic ,  ^tdiniereji^leoni Ljft- 

dc  aliquo  invaforc  loquitur,  Icfuitis  autcm  macaum  objicias.an  ipfe dentibus  laceresfTttum 

Tytannus  appcllatur,omnis  lcgttiraus  Rcx,  illud os  eft.tua  illa  feritas  :  0  quam  cuperes  tibi 

qui  a  Pontifiee  cft  oxGommunicatus.  Tura  potiu^s ungues  effe  i  ttbi riBum  edendorum  homi- 

addit  libclius ,  traftati  a  Mariana  quxftio-  ttum  capacem. 

nem  a  plurimis agitataro:  quos  oroncs  ciim      Damnarunt  ctiam  hanc  lefuitarum  do- 

modcratione  fuperavcrit  Mariana,  fatis  ex  ftrinam  aliquot  Toletana  Coneilia ,  nem- 

Co  pofTe  iBtcIligijillos,  qui  Marianar  librum  pc,quartum,quintum,fcxram  &  dccimum. 

cjufniodi  doftrina:  pra:tcxtu  Lutctix  con-;  In  his  Cocijiis  cxtat  Canon,  in  quo  Hifpa- 

ni  ip(i 


Voflrina  Iesvitarvm.  Lther  I V. 
ni  ipfi  fenccntiam  contra  lcinitas  pronun-   (jr  1416.  habitis. 

ciamnt.  CanoncnimilIclichabct:^;V«»^  Damnavit  candem  dodnnam  Facul- 
qiie  noflrum  ,  aut  ^opnlornm  totitti  Hi^atiu  tasTheologica  Parificnfis  iri  Ccnfura  con- 
conjuratione^aut  niaclnnattone  vtolavexit  ju-  tra  impios  &:  cxccrabiics  RcgumacPrin- 
ramentumdattim  confervando  Regi:  autetiam  cipum  pariicidas  ,  poft  ca^dcm  Hcnrici 
Regeminterfecerti.aut  Regaofuo  prtvarit ,  au6  1  V.  Galliarum  Regis  a  Francifco  Kavail- 
prdfumptione  tyrannica  ujurpaverit  poteHatem  lac  parratam.cdita.Ea  fic  dc  vcrbo  ad  ver- 
tegiamM  excommunicator.tn  conjpetiu  Angelo-   bum  Ic  habet. 

rumachominumy{fpeUaturexEcclefta,(^jocie-  ^NNO  BOMINl  \C\o.  ciim  fa- 
latechrijiianorum  ,  cum  omnthta  Juis  ajfecles,  cr£  TheologiafaciUtas  ,  ob  fejta  PentecoHes 
cum  ratione  cfuaniocfuidem  conjun&um  eft.ean-  Comitia  'privata  intet  viros  fele£ios  Ordinis 
dem poenam  fequi  iUos.qui  ejufdem  crimints  rei.  Theologici  in  prffenti  negotio  agitata  ,  fttos 
Vcrba  hxc  alta  voce  &:  icr  repctita  fucrunt  Jlatos  cr  ordinirios  Conventus prima,  aut  fecun- 
in  Gonciho  coram  toto  coeiu ,  &  pctitum ,  da  dielunij  habere  non potuijfet ,  ill(><  .v,  item 
ut  quilibet  ca  approbaret.Tunc  igitur  a  to-  quartum  luntf  tranfluLit ,  atqv.e  omnes  Magi- 
to  Clcro  &;  populo  rcfponfum  ^\i\X\  Quicun-  Jlros  TheologiA^in  vim  -^hedientia ,  efuam  emiffo 
que  adverfatui  fuerit  {an^ltz  veJlfAConf  itutio-  facramentofacultati Jfoponderunt.in  Ccllcgium 
ni ,  is  excommunicator  excommunicatione  o-  Sorbonicumconvocavitiubipojl  Miffamde  San-r 
mnium  maxirnx  pericuUfiJsima ,  Anathema  ilo  Spiritu  more  folito  celebratam  delihcrarunt 
edo  maranathA  &  exterminator ftne  remifitone  fuper  exequutione  Senatus  Confultiycujus  fum- 
in perpetuum  ,  ufque  ad  adventum  Domini ,  ^   ma  hac  efl. 

partem po^ideat  cum  luda  Scariothe ,  ipfe  ^  fo-  Curia  FarUmenti^decurijs  majore,rerum  ca- 
cij  ejusj  Amen.  Habsnt  hic  lefuita  quod  dilige»'  pitalium,atque  Edicfi  una  congregatis  proceden- 
ter  perpendant.  do  ad  judicium  ^  litem  capitalem  ac  extraordi- 

Damnavit  hanc  dodrinam  quoq;  Con-  nariam.,  Cognitoris  generalis  Regis pojlulatione 
ciHum  Meldenfo  anno  840.  cclcbratuin  inJiruBam adverfus  nefandtjsimum  crude- 
cap.  14.  lipmum  &  execratijsimumparricidium,infa- 

Damnavit  etiam  hanc  dodrinam  tan-  cratamperfonamHenricil F.  Reojs  patratum, 
quam  irapiam,  hxrcticam  &  omnibus  mo*  audito  Cognitore  generali  regio,  decrevit  atqut 
dis  pcrniciofam  ante  annos  ducentos  Con-  decernityUt  diiigentid  (jr procuratione  Decani  ^ 
ftanticnfc  Concihura  Seffiono  15.  eujus  Syndici  Facultatis  Theologiayeadem  Facultas 
vcrba  in  fcqucnti  Sorbona:  Cenfura  refe-  quam  primum  convocetur  ad  deliberandum  fu^ 
remus.  lohanncs  Mariana  quidcm  capite  fer  confrmatione  decrett  prddi^A  Facultatisy 
fcxto  libro  primo  in  finc  dicit  ;  Hoc  de-  quod  die  ij.  Decembr.  Anno  i^fj.  a  centum 
cretum  Romano  Pontifici  Martino  V.  probatum  quadraginta  ^  uno  Theologis  ejuf  iem  Faculta- 
non  invenio  :  non  Bugenio  aut  fuccefjoribus.  tis  conjiitutum  ,  dehinc  vero  Concilij  Conjlan- 
Rurfus :  Conciltum  ijiud  non  ftne  Ecclejia  mo-  tienfis  aucioritate  roboratumfuit :  quo  decreto 
tu  y  tricipiti  Pontificum  diJ?idio  »  celebratum  dffinitur.-ta.Mi^^licitumejjequacunqueocca- 
futffe  fcimus.  Scd  ncc  improbatum  a  Pon-  fione.causaautprdtextu  qudfito.facrofan^iis  Re- 
tificibus  iftis  dccrctum  hoc  fuiflc  Mariana  gum  craliorum  Principurn  fuprenwrum perfonis 
invcniet.  Approbarunt  ctiam  hoc  Conci-  vim  inferre-.Deinde^ut  Decretum,  quodin  ejuf- 
Hum  rchqui  Pontificii  Scriptorcs  &  multi  demFacultatisComitijsJiatuetttr^omnium  Do- 
quoquc  cx  Icfuitis.  £iorum  ,  qfti  Comitijs  ^ deliberationi  interfue- 

lohanncs  Gcrfon  quoque  ,  qui  huic  rint.nec non etiamomnium Baccalaureorum.qui 
Coneiho  intcrfuit  ,  hanc  doBrinam  viola-  curfumTheologicum  decurrttnt fyngraphis  rnit- 
tionem  omnium  legum ,  divinA ,  naturalis  &  matur;  quo  tum  demum^  audito  fuper  ea  re  Co- 
humanA  vocat.  Idcm  ait  :  Do^rina  hac  pa-  gnitore generaii  regio,Curia  decernat  quod  ju- 
tenter  hjtreticalis ,  imo  facriiega  ejl ,  quA  e-  Jlum  ^  rationi  conforme  erit.  Datum  in  Par^ 
tiam  fecularibus  illiteratis^  nedum  Chrifiianis ,  iamento  17.  Maij ,  Anno  Dom.  1610.  Signatum 
fed  ^  ludait  6"  Paganis     Barbaris  debet  effe  Vojfin. 

nottiiima.  \icn\: ^od  nec  Rexpoffet.fine  juris  Itaque  eadem  facra  Facultas  ,  ut  man- 
ordine  non  vocatum,  ^  non  convtHuminterfi-  dato  amplifiimi  Ordinis  y  tarn  jujia  &  necef- 
cere.-quanto  minits  alitts. hcm:  j^aies oro  den-  faria  prdtcipientis  ,  obtemperaret ,  primum pri- 
fioresyfugibilioreshorribiiiorefquetenebr/e.quam  vata  ,  deinde  pubiica  habuit  Comitia.  Conft- 
errorum  hArefium  circa  prtma  prdceptorum  derans  autem  fibi  ex  officio  incumbere  ,  ut 
rnoraliaprincipta  ,ut  fu^if.nonpejerabis^non  oc-  fuam  Cenfuram  ludicium  do^nnaie^  ^ 
ciAes^non  inftdiaberisi  uteji  vtdere  in  operibus  cundis  illud  pofcentihiu  deciaret ,  atque  Pari- 
Gfrfonis  Tom.  i.  in  Orationibus  ^  Propofitio-  fienfem  Acadcmiam  aprimisfuis  incunabulisy 
mbtts  mam  concilio  ^  commiffarijs  Anntti^l^,  pnrentem  &  alum^Am  optim^  ac  falubi^rrirndt 

doHti* 


Ve  DoBrma  Iesvitarvm.  Lii?er  IV;  3<fi 
JoSfri»£^perpstuo  extiiijfe,  h»um     tranquil-   Vrincipis.ltem^  dat  viam  (jr  licefitiam  ad  flurk 
iitatem  Reipub.  ab  erdme,  ordinem porro  & pa-    alia  maU.6'  adfraudes,  ^  adviohtiones  fidei^ 
cem  ,  [ecundum  Deum  Opt.  CM ax.  a  Regum  ^    &  iuramemi  & proditiones.dj-  generaliter  ado- 
Principum falute pendere  ;  ac  folitu  e(fe  Princi^   ntnem  inobediemiam  fubjeeH  ad  Domimfuum 
pisdr  potefiatis  politicA gladio  uti.Rem.  i^.in-    &  ad  omnem  injidelitatem  ^  dtffidentiam  u- 
fuper paucis  ab  binc  annis,  nonnulla  ^eregrina-,    ntus  ad  alterum,^con\equent€r  adaternam  da- 
[editioja  utque  impia  dogmata  invalutffe  qui-   mnationem.lte  quiaffirmat  cbpnate  talem  er- 
bus  plenque privati  hommes  dementati,  facro-   rorem^^  alios  qui  inde  fequttntm.efi  h^reticttr 
fan6ios  Reges  Q- Principes ,  execranda  appelia-   &  tanquam  hxretictu  debet  puniri.eitam  poh 
tione  T Y  i<  A  N  N I  contaminare  \  hocque  nefa-  fuam  mortem  Notetur  in  decretis  i.yq.  y(jrc.  A- 
rtopratexttt-,  necnon  Religionis  y  pietatis.aut   ^i^y^n.i^i^.die  A^ercurq  i^.Decemb.QuqCcn- 
bontpublui  juvandtvelpromoveudi fpecicy  in    futa  facultacis  Par  ficnfis  in  Syoodu  Con- 
facrofaneia  Regurn  dr  Principum  capita  conjpi-    ftanticnfi  Scff.i^.Au.Hij.prid.Non.Iulij  his 
rare,  fuafque  manm  parrtcidas  facro  illorum    conccptis  vcf  bis  comprobata  i^xi.Prdicipuk 
fanginne  cruentare  \  ac  conttauo  potemifstmam  foUtcitudme  volens  hac facrofanUa  Synodm 
fenesirAm  apertre  non  horrent  ^  ad  ^erfidum,    extirpattonem  erroritm  -r  h<£refium  tn  diverjts 
adf  audes,  infidias^proditionesy populornm  in     Mundi partibtis  tnvalefcentium  provtdere  ficut 
terneciones  ,  Frbium  Provtntiarum  ac  Regno-    tenetur  ^  adhoc  collecta  efl^  nuper  accepit.quod 
rum  fiorentifiimorum  exctdia.,  (jj-  ad  alia  tn-    nonnulU  afferttones  erronea  in  fidey  0-  benis 
nu}herabilia  nequitiA  ger.era ,  qtis,  civilia  aut    moribm  ,  ac  muittpLiciter  fcandalof^Sy  tottufque 
externabeilaconccmitari  folent.  Demitmtam    Reip.jlatum^  ordihen,  jubvertere  mdtentes^ 
pefiifera  ^  dtaboiica  Dogmata  hodteincaufa    dogmatizatafunt.tnier  quas  hxcnffertio  delata. 
ejfe  ,  ut  qui  decefsionem  ab  tcciefia  Cathoiicd.    efi:Qy  i  l  i  b  e  t  Tyrannn^.  potefi  cr  '^(bet  itci- 
Romana  fecerunt ,  in  Juo  errore  vbdurefcant.,    te  &  meritorte  occtdi  per  quemcunq;  vafaUum 
virofque  reiig'ofos  ,  Do^ores  ^  Prdatos  Ca-   fuum  vei  fubditum ,  ectam  per  cUncuLares  infi' 
thoLicos ,  quarjquam  infontes ,  quafi  taiia  do'    dtas,     fubtties  bianditias.vei  a^ulattones  non 
cerent  vei  au6lorare»t ,  fugiant  ac  detefientur.    obfiante  quorumcu»q\  pr^ftito  juramento  fet^ 
Eadern  inquam  T acuLtas  hxc  rj- fimiiiacon-    confeed.  ratione  faeiis  cum  eo  •>  non  expe^ata. 
Jiderare  perpendens ,  magnd  antmorum  confen-   fententii  Judicis  cn^ufcunq.k  d  v  £  r  s  v  s  hunc 
fione  ^  aLacntare,  tfta  pereghna  (^  feditiofa   errorem  fatagens  hdc  San^a  Sjnodns  infurgere» 
Dogmata,  veiut  impia.,  h&retti. a,  focietatt  civilti       ipfum  funditiu  toliere.pra^abitadeliberatio^ 
paci tranquiiiitatt  puhiic^ ,  ac  Reit^mni  Ca-    ne  matura,  decijirat,  decernit  atque  diffinit  hu- 
thoiicA  penitmcontraria  execratur^  aiquecon-   jufmodi  do6irinam  erroneam  effeinfide^  i^ 
demnat.,in  cuji4s  rei^dem     tefiimontun:  de-    moribus,  ipfamque  tanquamhareticamfcandx- 
cretum  antiquum  fibi  de  integro  renovandum    iofam,  &  adfraudesy  deceptiones,  ^  mendaciai 
effe  duxit ,  quod  ducentts  ab  htnc  annis     a    prod^tiones,perjuria,vias  dantem^reprobat  (^ 
centum  quadraginta  antiquam fibi  renovandum    condemnat.  Deciarat  infuperjecemit  &diffiniti 
ejfe  duxit ,   quod  ducentts  ab  hinc  annis ,  a,    qudd  pertinaciter  doHrinam  hxnc  permciofifiL 
centum  quadraginta  O  u^o  Theologis  fancitum    mam  afferentes Junt  h£retici,f;  tanquam  taiea 
fuit ,  in  condemnatione  hujm  execrabtiisPro-   juxta  canonicas  fan^iiores  puniendi. 
pofitionis  :  f^iiibet  Tyrannus  potefl  (^  debet       SacraigtturFacuitas  jancit  ^  Jin^e  accura- 
licite  (fr  meritorie  occidt  a  quocunque  fuo  vajal-    tecfue  expLoratis  omnium  ^  fingulorum  DoBo- 
lo  aut  Jubdito,  (jr  per  quemcunque  modum,  rumfuJfrag^SjprimoajitiquamiLlamCenjurarn 
Tuaxime  per  infidias  ^  per  aduiattones ,  non    Facuitatis  ,  Sjnodi  Canjianttenfis  fan6lioni 
chftante  quocunque  juramento  aut  confoedera-  firmatam,  non  modo :  iterari,  verurn  ctiarn  o- 
tione  faiid.  apud  eum  >  non  exptciando  fenten-    mmum  hominum  anirnis  inculcari  debere.  Se- 
tiamaut  mandatum  ludicis  cu]ujcunque.  Sc-    cundo  cenfet .  feditiofum^  impium  hareti^ 
quitur  vcro  Cenfura  Facultatis.  cum  effe  ,  quocunque  quafito  coiore  ,  a  quocun- 

Hac  ajfertio  generaltterpofitay  ^  fecundum  que  fubdito  ,  vtfdio ,  aut  extraneo ,  Jacrii  Re-i 
acceptionem  hujus  vocabuLi  Tyrannvs  ,  efi  gum  ,y  Principum  perfoms  vim  irferre.  Ter- 
error  in  nofirafide-,  &  doBrinabonorum  mo-  tto  flatuit ,  utomnes  Ootiores  cr  Baccaiauree 
rum  esi  contra  praceptum  Det  N o  N  o  c  c  i-  Theoiogia  ,  qrto  die  in flatuta  (7  arttcuios  Fa- 
DEs,  (^/tf/^propria  audoritsrc  :  (^  contra  cultatis  jurare confueverunt  ^  in  hoc  ftmiiiter 
hoc  quod  dictt  Dominus  nofler^  O  m  n  e  s  o^.i  decretum  jurent ,  ac  fyngrapha:  fu£  appofitione 
Gladivm  acceperint,  Gioffa  piO-  obteflentut,  fe  iiiii^s  veritatem  docendo  ^ 
pria  aus9:oritatc  :  Gladio  pek.ibvnt.  concionando  diiigenter  expHcaturos.  Quario^ 
Item  ,  hac  affertto  vergtt  tn  ftibverfionem  ut  h^c  ABa  tumLatincy  tum  Galiich' tjpU 
totius  ReipubiicA  ^  tiniuscujufque  Regis  aut   mandentur  Ac  vttigeniur. 


De  Dofima  Iesvitarvm.  Liher  IV. 


■DeMandatc  Demhi  Decdm  dr  Sacratijf: 
Facultatis  Theologica. 

Dc  la  Court  cum  fyngrapha. 

Ccnfura  &  fcntcntia  hac  Facultatis 
Theologlcic  Parificnfis  Parlamcnti  ibidcm 
cxhibita ,  cam  8.  lun.  approbavit  &  eon- 
firmavit.  Dccrevit  infupcr  frimoy  ut  harc 
Ccnfura  intcr  Ada  publica  Parlamcnti  rc- 
fcratur  &:  fcribatur.  Secundo  ad  inftan- 
tiam  Procuratoris regi j  pra£cipit,ut  in  Gon- 
vcntu  Facultatis  hujus  quotannis  4.  lunij, 
&  proxima  inde  Dominica  in  omnibus  pa- 
rochialibus  Tcmphs  atquc  eriam  fuburbijs 
Lutctise  populo  pubUce  prailcgatur.  Ter- 
fiifj  ut  lohannis  Marianac  hbcr,  in  quo 
ha:G  do<arina  dc  parrieidijs  Rcgum  ac 
Principum  manifcfte  approbatur  &c  dcfcn- 
ditur,  in  area  ante  fummum  ac  prima- 
riumTcmplum  Lutctia^  in  igncm  conij- 
ciatur  &  comburatur ,  in  scccrnam  rci  mc- 
moriam,  quod  dodrina  ha::c  in  co  contcn- 
ta,  fit  ha^retica,  impia,  pcrniciofaSi  cr- 
ronca.  Qjtarthj  prohibuir,  nc  quis,  cujuf- 
cunquc  fit  ftatus,  conditionis  vciordinis, 
hanc  dodrinam  vel  viva  voce ,  vci  cditis 
libris  fpargat  atquc  dcfcndat. 

Redeautcm  illc  &  prudcntcr,  quifquis 
fit,  Gallos  fic  monuit : 
Galli ,  fi  fapitis ,  tjuid  lihrum  traditis  igni^. 

Authorcs  veUris  ^ellite  limitihm. 
In  cineres  ahijt  liher  unt^i  mille  reli^ii., 

Horum  turba  loquax  ,  mutusat  ille  furit. 
Hortos  qui  euf  tunt  penitus  purgtre  venenOy 

Radices  properant  njellere^  nonfolia. 

Improbavit  eadcm  Ludovicus  Richco- 
mus  Icfuita  in  Expoftular.  Apologix  pro 
Socict.  Icfu  Latinacap.  zi.pag,  178.  &c. 
28.  pag.  zi8.  Bo^rina,  inquit,  ifia  deTy- 
ranno  occidendo ,  efl  exitialis ,  ^  ab  univerfa 
Ecclefia  improhata ,  ^  in  Conflantienfi  Conci- 
liodamnata.  itcm  :  llla  docirinaefl  Anaha- 
piflarum,&  tn  Oecumenico  Confiantienfi  Con- 
ctlio  damnata.  Itcm  ;  Alterum  ,  inquit,  il' 
lud  ejfe  Tjrannorum  gemn ,  qui  mote  ac  legi- 
htii  ad  Regni  adminifirationem  acciti\  morc^ 
tyrannico  tamen  imperant ,  quos  attingere  ac 
iadere  nemo  privatus  dehety  ant  fubditus.  hinc 
tfi  quod  DavicL  Saulo  Rcgi  nunquam  efi  au  ftis 
manum  inferre.  Simultamcn  conccditRi-- 
chcomus,  illud  gcnus  Tyrannorum,  qui 
ditioncs  non  fuas  vi  occupant,  privatis  oc- 
cidcrc  fas  cffc.  Condcranavit  dcnuo 
Parlamcntum  Parificnfc  hanc  Icfuiiarum 
dodrinam  Dccrero  fuo,  quo  igni  adjudi- 
cavit  Francifci  Snarcz  hbrum ,  in  quo  do- 
clrina  hxc  confiimatur.  Dccrctum  fic  dc 
vcrbo  ad  vcrbum.  habct. 


DecretLim  Parlameiiti  Parifienfis 
latum  &  executioni  mandatum 
17.  lun.  1614. 

Comra,  librum,  cxcufum  Colonii€i  Anno 
eodem  cumhoc  timto 

Francisci  Sv  arez  3  Grana- 
tenfis,  e  Societate  lefu,  Dodoris 
Theologi ,  Defenfio  fidei  Catholi- 
ce  &:  Apoftolic^  adverfus  Anglica- 
n^  fedlx  errorcs  j  &c. 

Qui  contmct  maximas  c^*  Propojttio- 
nes  contrarias  poteBati  fuprem^  Regumy 
ordinata  fiabilita  a  Deo  ,  ad  fecurtta- 
tem  perfonarum  ,  quieti  tranqmllitatl 
flatut  ipforum. 

Extradum  e  Regiftris  Parlamenti. 

Vlfo  a  Curiay  magnu  Cameris.,  Turnelli  ^ 
Edi£ii  congregatis  lihro  imprejfo  Colonix 
anno  prafente  ctimhoc  titttlo  Francifci Sua- 
rcz,Granatcnfis,eSocictate  Icfu  Dodoris 
Thcologi,  dcfcnfio  Fidci  Caiholicac  & 
Apoftohca:,  advcrfus  Anglicana:  fcda:  cr- 
rores,  &:c.  coniinente  iihro  tertioy  c.  ^^-p.^j^. 

75). 80. Sz.f.ZS?./'.^!©.!!. 12. 15. 14. 15.17. 18. 19. 20. 

c.  6. />.o34.r.8./>.844.  (jr  alihi  multaspropofitio- 
nescontrarias  potefiati  fuprema  Regttrn^ordina- 
torum  &  Stahilttorum  a  Deo^  adquietem  & 
tranquillitatcm  fiatuum  ipforum  ,  &c.  quod iim 
citttm  fit  fuhditis  tpforum  &  peregrinis  ferfonas 
ipjorum  invadere  :fa6la  conclufione  per  Procu- 
ratorem  generalern  (jr  omnibus  confidcratis  Cu- 
rta  pradifia  declaravit ,  ^  declaraty  propofim 
tiones  ^  maximas.,in  diiio  lihro  contentaifcan- 
dalofas  fjr  feditiofas  effe-,  tendtreq\ad fiihverfio- 
nem flatuum,^  adpermovendos  fuhditosRegum 
cjr  Principumfupremorumj(^  aliorum  ntviolf»- 
ias  manus  facratif^imis  ipforum  perfonis  infe- 
rant :  (ententias  iiem  \  quA  mentionem  faciunt 
Regum  Ludovici  ^  Philip.Pulcfjri.falfas  ca- 
lumniofas  rffe.  c^apropter  decrevit  ^  decernitt 
ut  pradiciiu  tiber  Suarezi  in  Curia  Palatij ,  per 
r/tini/irum  fuprema  jufiiti£  cornburatur.  Simili- 
ter  intcrdicitbihltopolis  &  Typographis,  tmpri- 
mere^vendere,  aut  mutuo  fumere,(^  quiinfcun' 
qtie  conditionu  (j-  qualitatis^  habere-,  fcribere.,^ 
tenercsfive  docere  trt  fiholis^aut  aiibi.ut  etiam 
difptttarey  pradicias  maximas  (jr  propDfttiones. 
Prxterea  decemit,  jaxtadccretttm  dtei  8.  liin. 
1610.  ut  Decretum  ficultatts  Theologia  cha  4. 

lun. 


De  VoFlrina  Ies  VI 
JM.  ejftidem  dniii ,  fuper  remvationecenfuTA 
dcEirindts  t^Hidem  Facultatis  annoi^o^.co»- 
firmat£  ^tcenciliHmConjlantienfe  ^  una  cum 
frajentt  Decretff^^  tllorum  1578.  ^  9^.  reci~ 
tentur fiagulis  annis  Ar.Jun.  tam  in  praid  ilafa- 
tultate.fuam  im  CoUegijs  Sacerdotum :  Schs- 
lajlicarum  Collegq  Claromontani ,  quatuor 
Mendiccustium  ^  (^tttad  inHantiam  trocura- 
toris  Cen.erdis  Regts  indituatuf  informatio 
■ttansqre^ianam  nomtnatt  EdiQt ,  &  frohtbi- 
tio  de  eytfmodi  Itbris  frtbendis  fervandis. 

A(flLim  M  P^rlarncritbi  die  r6.  [utt. 
161 4.  (ubfcripfit. 

Voyfn. 

PRAtcvea  decretum  eji,  ut  Patres,  Ignatius 
xjirmanius-,  ReBor  tn  hac  ctvitare ,  Cot- 
ton  y  Frenton^  Sirmun^us^  proxtma  die  in 
Curiam  vocentur->  etfqt^e  dt  rnofjfiretur.  cjuod 
contra  Declarationem  &  decrefttm  ipferum  Gi- 
jteralis  t  annt  i6io.  liber  tjte  Suarcz.i  ^  tm- 
prefpts  ,  ,5-  in  hanc  ctvitatem  tUatus fit.  cen- 
tra  authorttatem  Regts^  ^ufcfi  fecuritatem  Per- 
forta  &  fiatus  :  cjuibus  ettam  infnq^etur.  ut  Ge- 
fteralt  fuo  fgnficent,  eum  p^£\ii[lum  decreturn 
^  renevare  CT pubU  are  debcre  :  cuj  *f  cfttidem 
tet  aclum  tnflituent  tntr  ^  fpatium  emifire.,  & 
frovtdebu7it.,ut  ejuffriodt  :i,'ri  tn  pofitrum  %ec 
mittantur  in  tmem  a  Societate  jua  contt.tfentes 
propofitioves  tam  damnahiles  pernictcfas. 
Inji^ngetur  ^uin  etiarn  etStUt  exhortenturpo- 
fulum  in  conciontbus  fuis  ,  ad  do5irinam  fu 
pra  commemor/ttis  propofitionihuf  contrariam. 
Alioquin  Curia  procedet  contra  tranfgrefferes, 
itt  reos  Ufe  Majtfiatisdr  perturbatores  quietts 
pubiic£. 

Decretumpradfiium ,  f}-  quod  infuper  con- 
clufum  futt  ,  prtbUcata funt  prafentituf  Patri 
btM  Jgnacio  Jrmando-,  Caroiode  Lurre  .  (jui 
loco  Cottonis  ahfe'  tis  comparuerat ,  Frontone 
Ducao^  lacoho  Sirmundo.  Et  decretum  exe- 
cutionimandatum  efi  ante  gradus  rnajores  Pa~ 
latif  t  zj.  lun.  l6it^. 

Libro  Suarczij  Ictuirjea  Parlamcnto  Pa- 
rificnfific  condemnaio  &  pcr  carnificcm 
publicc  cremato,fequenrc  anno  tcrt»j  quo- 
que  in  GaUia  Starus  de  dodrina  harc  dc- 
claratio  inhanc  rcntcntiam  pubiicata  eft: 
Exorta,  inquiunt,  fuperioribus  annis,^  fe- 
ditiofis  Ubrt4  pTOpagata  doSlrina  impia ,  auA  fu- 
fremi  Magtfiratus  potejlaii  infidiatur^  ctim  de 
indubitato  Ktgt*  jure  fatis  omnibus  conjlet^,  ro- 
gaium  eum  fubmiffe  velit ,  ut  cjuemadmodum 
fro  eo  Cfui  jupremampGtefiatemab  ipfo  Deo  im- 
mediate  accepent ,  ab  ommbHs  agnofcatur  ^ 
habeaiur,  fic  non  permittat ,  ttt  tdU  aUqua 


TARVM.  Liher  IV.  3^5 
p4>tefia6 ,  (tve  EccUfiafiica  five  poUtica  tantum 
fibi  ytrU  jumnt  ^  ut  ^retendere  aUquidtn  Re- 
giam  juam  OHajejlatem ,  (}  jubditos  ah  obe- 
dienttaipfidebita  i  oh  quAmcuncjue  caufam  ah- 
Jolvere  fofitt.  Hanc  enim  memorabium 
verbo  Mvino  congrue»Hm^  conjtrvAn^Aqut  ja- 
luti  pubUcA  maxtrne  convententem  Re^tdam^ 
ah  omnihust  cujufiunque:fiatui  condtticnUi 
fuaditis  pro  fan^a  &  inviolabiU  kge  habejg- 
dam  ,  ^  officiartjs  LMmiHrifque  omnibtti  & 
fingults  antequam  vel  beneficiorum  participes 
fi<int  ^wl  ad  officia  fua  admitt antur jureju- 
rando  acceptandam  ^  fubfcriptione figtUoquz^ 
froprto  confrmandam  ejfe :  Contrariam  verOf 
tam  potifitmttm ,  qu£  Ucere  Reges  veftnierfi- 
cere ,  veL  exau^orare  >  &  obed:ent.A  tpfor 
rum  fe  fubtrahere  flatutt ,  imptam  ^  verttati 
utiUtatique  pubiica  contrariam.  omnesy  quthtte 
id  perfcriptum  repertatur .,  Ubro>  nnquamje- 
dittofos ,  execrandos  damnandos  ■  (3-  au^Io- 
res  quofcuKque  taUa  firibtntes  in  pttbitcum 
edentes  ,  exieros  qu:dert,  pro  jutatis  Regix  Ma- 
jefiatis  hojitbtts  indig&nas  ve>o  cu^ufcun- 
que Jlattls  y  condittom.<,  fitit.pro  fedttiofis.,  >e- 
beUtbus ,  legtim  violator  bf.s  ,  ($•  cnrnints  Ixfx. 
Majefiatis  rets  hahendos  effe.  -1  m^erandum 
igttur  ommhfis  parentibm  >  ut  Uberis  ;  pt£ce- 
ptoribm  ,  ut  difcipuUi  i  profefjonbus  ut  jludio- 
fis ,  (jy  concionatoribus ,  ut  attditoribus  juts 
Regtdam  hanc diUgenter  in  ttUent.  ^od  fi 
edtto  ab  exteris  EccUfix  MimfirU  D.d  Ubel- 
lo.,  aUquid  vel  dire^evel  ohUque  advcrftu  Re- 
guUm  hanc  prolatum  fuerit ,  necefittatem  Ec^ 
clefiafiicis  ejufdem  ordinis  ,  illud  ,  fine  omni 
perfonarum  refpeclu  ,  refutandt ,  /it  cnmen 
Ui£  Majejiatis  incurrereveUnt.tmponendar)^ 
ejj^. 

Icfiiifx  quoqiie,  ut  a  fc  avertercnt  o- 
dia  Reg  imac  Pnncipum ,  ncc  non  ctiam 
omnium  homjnum,  q  x  ui  ipfos  &  Or-» 
dincm  nnivcrfijm  *  oocitabantur  cx  Ma- 
nana;  ahorumquc  libris,  in  qi  ibusparri- 
cidia  Regt>m  clcfendui»cur  ,  m  Convcntu 
provmcijii,  qiv  m  *  arifi»s  habucrunt,  cum 
rclatum  edci  dc  dido  Mariana:  hbro,  hoc 
ci,  quera  Pmcuratorcm  ad  propofitum 
Gcncralcm  Socictatiii  Provinciie  nomino 
deftir-aruniiAgcrct  cnm  Gcncrah,  ut  cora- 
pcfccrct  eos  qui  libros  hos  cdunt,  e 
quibus  Regis  ,  totiufquc  Rcgni  GalHci 
ofFcnfio  &  odia  jure  iimcrcniur,  ncvc 
cos,  qui  jam  cmilli  elTent  ,  recudi  pate- 
tctur. 

Damnavit  dcnique  hos  A  fr..finos  &r  rar- 
ricidas,  corumquc  do£irini»m  n(  bi!  /f  mus 
&  amplifljmus  vir  Iac(  bus  A«  g'»(hi>Thua- 
nusConfiliariu«:  R.  gius ,  &:C  )r  foprc- 
mxParifierfis  Pra:ics  hac  cl  gaDtilfinia 
Elcgia  in  panicidas. 

2;  Z    -L  Rurfu 


^(j^  Doclrirja  Iesvi' 

EftrfM  ah  immiti  Futia  bacchantur  Averno, 

f^ipereafcfue  rotat  torva  Meg&ra  comas: 
Rurfui  T rinacrijs  puerahla^atus  in  antris 

Sacrilega  flringit  tela  cruenta  manu 
Notus  tantum  Affaf  inm  in  axe  \ 

Pro  pudor.tn  noUto  vtfitur  orbe  frequens. 
Scilicet  hasarteis  nuper  Gens gnara  nocendi, 

Exitio  invexit^  Gallia ,  nata  tug^ 
Hefferia  fufcis  gcns  emtffaria  ah  oris^ 

Fucum  flffeclata.  qua  gravitate  tegit, 
Nata  Magtfiratum  convellere ,  nata  Miniflris 

Suhtrahere  obfecjuium  frafulibhfqtte  fuum: 
GerjonA  cfUA  dum  flaceat  faveatcjue  trifauci, 

Terrarum  relicfuos  non  facit  afis  heros. 
Bt  cAlofacinus  dtgnum  putat ,  omnia  f£vi 

In  Regis  long^s  tradere  fceptra  manus. 
difciplinarn  morum ,  qnA  Gallica  venity 

Exuto ,  legum  folvere  jura,  metu, 
Et  vileis  regnantum  antmas,tp\o(que  necandos 

Horrenda  Reges  prodtttone  docet , 
Scrvandamquc  fidcra  ncgat  ,  argutifque 
caviUts 

Ditorquet  magni  juffa  fevera  Det. 
Sttnt  tarnen ,  &  cur  funt  ?  qui  nunc  quoque 
crimine  in  iflo 

Obtendant  caufam  Religionis  agi. 
Accufentqut  benos  ultro,  excufantque  nocenteis 

Et  pairocinto  conftUoque  juvent. 
Hofne  fuperflitio  rnale  fanos  excttet  AUtiSy 

^tque  atrd  vexat pe£iora  bile  furor, 
An  pietas  fimulata ,  mea  nil  quArere  refert, 

Damnandum  in  magnis  cim  fit  utrumm 
que  viris : 

^uos  magtcis  aureis  claudentis  cantihm  angitis 

Effe  inliar  cautospagina  facrajubet, 
Candoremque  fimul  mttis  fervare  columbA, 

Fallereque     faUigrandc  ptttare  nefas. 
Nos  patimur  feznes,  lentiquefedemus  adiram, 

Et  pietas  tpjd  Reltgione  perit 
Si  modo  ReUigio  eH.aUre  intra  vifcera  tetram, 

G)u&  iamfe  corpus  fundit  in  omne ,  luem: 
Si  modo  ReUigio  esi.patrijs.fne  murmure^fulcis 

Accipere  hoflili  femina  ia^a  manu. 
Semtna  corruptifucci^  lenttque  veneniy 

Noxia  doCirinA  femina  pefiiferA 
Concipit  inde  malum  quippe  inconfulta  iu- 
ventftSy 

Mox  concepto  alios  inficit  i^fa  malo  : 
Jamque  fere  totu-s  facer  ordo^  fj-GalLica  puhes, 

Plehfque  avido  virus  combtbit  ore  nocens. 
lam  turgent  venA,  cor  palpitat,  tlia  tendunty 

NuHaque  pars  toto  corpore fana  rnanet. 
Atque  utinam  nunquam  tibi  crux  dux  Loyola 
fe^A , 

Icijfet  Uvd  miffa  fgitta  manu. 
Cailia  Cantabrico  citm  quondam     iberia  hello 

Pro  patrqs  facerent  prAlia  aperta  fecis. 
c^xrn  bello  ptu4  pace  noces ,  dj-  ad  otia  verfns 

Crudelis  animum  veriis  ad  infdias. 


'AKYM.  Lther  IV. 

GaUia  &  in  media  confcripto  miltie  regndf^ 

Dtraque  fraterno  nomine  helLageris. 
Nempe  tua  d  beLlo  cunBorum  fonte  malorum 

Se^afata  efi :  heLLtim  htnc  nunc  ^  adttltd 
ferit. 

Afpice  Carrafam  .  placidA  qui  tempora  vita 
Impendit  fiudtjs^  fe&a  profana.,  tnis  : 

Mox  jeptem  tmpofttas  infedit  coLLibus  arces , 
Cornua  terrificis  intonuere  minis. 

Tjmpanaque  ItaLiam  confedim   audita  per 
omnem , 

Vrhu  (jr  ad  portas  Hannihai  alter  adefi. 
Nofque  ieves  adeo  ^  nos  ,  crtdula  pe^ora^ 
Gain 

Ad  heUum  infaufid  folLicitamur  ave. 
Protinpis  induciA  vioLantur  patre ^trttum 

Audiore ,     Martis  nuncius  urhe  venit. 
Pignora  iarn  helli  rutiLant ,  micat  igneas  enfts : 

Ltvta  adhuc firidens  d  Phiegethontis  aqua. 
Hac  tnfeLicis  Gallit  primordia  he/it, 

fluod  nos  exitio  nofiraque  poene  dedit. 
Htti  ergo  animos  y  terrAqui  fceptra  tenetis: 

Nunc  velo  moto  cernere  vera  iicet. 
Caufa  heic  vefira  agitur ,  nam  credtte,  veHra 
potentis 

In  vita  H  E  N  R I  c  1  vertitur  ecce  falus. 
Ille  quidem  petitur ,  fed  per  latus  iUitsi  emnea 

Credite^  vos  Reges.,  mens  nifi  iAva^  peti. 
Nullui  iam  miferis  toto  patet  orhe  receptus^ 

PrAfentem  oHentant  ohvia  cttnElanecem. 
Nil  fecurum  ufquam  eH^fiimuLis  furiaLibus 
a^fss 

Percu(fory  quoquo  vertitu  eraylatet. 
Nam  quibus  excuhijs  CMajeflas  Regia  poH  hacl 

Aut  quo  flipatu  vtvere  tuta  queat : 
Si  pueri  difcunt  his  vitam  odtjfe  Magifiris^ 

Extrema  ^  mortis  temnere  fuppLtcta^ 
Si  tormenta  pati  pofunt ,  ntLqtte  inde fateriy 

H acque poLum  fperant fcandere  poffe  vtd^ 
In  vitam  aLtertus  ntL  non  permittitur  iliiy 

Cttipropria  eH  odio  negLigiturve  faLus> 
Mentihus  hinc  teneris  glijcit  prApoflerm  ardor, 

Et  CACos  iuuenes  in  fceiu4  omne  rapit. 
Heu  faptmus  fero,fapimus  tamen  atq; potenti 

Effe  Deo  curA  Galltca  fceptra  patet : 
f)ui  nos  admonitos  ,  taBd  tam  lentter  aure^ 

De  propria  memoresefie  faluteiuhet. 
Vos  Veneti  vidit prudentia  cana  Senatusy 

P"idity      efi  noHris  reddita  cauta  malis' 
Dum  timidA  fecreta  his  credere  mentis  ephebos 

VuLpihus,  atque  animi  pondere  vota  vetat : 
Ditmq,  fuh  his  operam fiudiis  navare  Magifiris^ 

Et  feritiA  prohibet  fuppefuiffe  manum. 
Vos  quoquCy  quos  caeLi  Re6lor  diadtmate  cinxitt 

Hoc  fapere  exempLo  dtfcite,  noxa  prope  efi: 
N^c  temere  errones  in  Regna  admittere  vejfiray 

Hofiis  f  qitis  erit ,  prabeat  l}oJpittitm. 
Sentiet  ii  praflo  damnumy  reBequemomenti 

Fiehityat  heu  ferv,non  hahuiffe  Jidem. 

Mitior 


Pe  Docirina  lESVn 
Mitior  hfameis  extfcuit  ita.  vclucresi 

ciuoi  Vhineimenfis  imuhu  ffeferunt. 
Uem^e  ferhosf*Bum,divinA  ut  vocis  a^udnos 

Ejfet  uhiquefAmts  ,  effet  ubique fiiis. 
C)ujs  Deui  alipedesAr6ioo  ex  axegemellos 

Miftt.dr  ^theria  monftra  fugavtt  ope  ? 
FercuU  nunc  nullo  fcetentia  jumere  ta5iUy 

Nunc  licet  e  fure  fonte  levare  fttim. 
Reddita  libertoi  nunc  friflina^  reddita  Regno 

UifAjeJias  -.jacris  nuncquocftie  conflat  honos-, 
Dicere  nunc  verum  licet,  atque  audire  vicifimy 

Inque  Dei  Templonunc  bonaverbafonant: 
NuUaque  mendaci  ponet  jam  pramta  lingu£t 

VenaLeUve  animoi  Jlatof  ibert**  emet. 
Turba  inimica  vale^  non  exarfiffe  furore 

Cantauros  tanto  fabula  prijca  referty 
Marte  Pelethonijs  aufosconfiigere  iniquo 

Conviv£  rapid  conjuge  Pirithoi : 
OuosprtHS  Alcides  cajum  indsznatus  amici 

LerncA  fixos  grandine firavit  humi. 
c^iidloquor?  Aktddi  efl  inflicia  injuria  noHro, 

Nec  tamen  AlcidA  efluliio  fa^a  manu : 
Nempe  quod  hicGrajogenerofiorHerculeGallu4, 

Turba  Ixionto  pepr  ut  ifli  grege  efl: 
^UA  gremio  fponfm  conata  revellerc  noHro 

Hacrainter rAenfdbellA  cruenta  movety 
Monflforumq^  dolo  domitorem  ^ggreff^a  nefando 

Nunc  pafim  noflro  crimine  monflra  facit. 
Non  mihtvaticino  pecltu  quod  turgeat  ceflro 

Glorior^aut  intus  numen  habere  puto: 
Sed  fl  prdfagA  non  me  prudentia  mentis 

Decipitfhdc  alios  deinde  pericta  manent. 
Tuq\  adeo  noflris  nimis  heu  conterminus  oris , 

Grande  domi  fratrumqui  miferagmen  aiu: 
Si  fapisa  magno  tibimtffa  hac  Regeputatp 

Frafldia,  haud  arces  vijubitura  tuas: 
Sed  quit  compedibm  mentes  antmofq-,  tuorum, 

Et  duris  flrtngant  nextbm  ingenia. 
Mutatoqueprocul  coget  abire  jolo. 

Cum  voiet  ille  perhos  te  finib^  exiget  hofleis^ 
Et  nifl jponte  feras,nigrum  damnabit  ad  Orcum: 

Namque  ettam  in  Stjgios  ius  habet  tlle 
Lacus. 

Tu  quoque  Vindeluos ,  qui ,  GaLlica,  nomin* , 
Bo\oSi 

c^i  trans  Danubium  Norica  Regna  tenes. 
^odque  iuves  Patres ,  veflem  queis  Ftbuia 
ne&it, 

Bffundis  totas  luxuriofu^  opes : 
Sumpttbus  immodicts  accepta  u$  damna  do- 
lebit, 

In  gentem  ingratam  qui  periere,  nepos: 
Beiio  internecino  cum  duicia  pacis  avitd 

Otia  mutabit  feditiofa  cohors, 
Bt  tua  Regna  dabit  placito  rapienda  TyrannO) 

J^ippe  ftbi  id  proprio  iure  Licere  putat. 
^tn  procui  ad  fufcos  gens  dtra  remtttitur  In- 
dos ! 

I/iic  mira  canunt  edere  facla  Patre  . 


ARVM.  Liber  rV, 
1/Iic  Relligioper  fola  fiLentia  crefcit, 

Nec  res  verbo  agttur ,  iupt  ut  ille ,  Del 
Confita  fedgranis  m  facra  rofaria  ramos 

Fundtt,  5-  in  ramis  multa  flgiLLa  gerit. 
His,quibtsf  internos  perit  artibus,  incipit  i/iic 

ReLLigio  tn  cunis  mox  peritura  fuis: 
Etnova  cun&a  pLacent ,  quoniamnovftiorbis 
&iLLe  efiy 

Ex  frifca  fuperefl  &  pietate  nihit. 
AtprocuL  Harpyia  hinc^procuL  hinc  Ixione  nati 

Semiferiy  gravida  nubts  inanegenus 
Ejie  noviprocuL  hine,  hominum  deLiria  cuLttis, 

Et  qua  jponte  fibi  numina  quifque  facit. 
Gaiiti  ( nam  decorat  Gailos  hac  Laude  vetuflas ) 

Non  aLit  in  gremiotalia  rnonfra  juo, 
N os  iuvat  antiquo  vitam producere  ritu, 

Nosjavat  inprifca flmpLicitate  mori. 

Claudius  igitur  dc  Aquaviva  Prsrpofi- 
tus  Grncralis  Icfuitarom,  cumhsecPro- 
catator  ad  cum  rctulifTct,  fimulquc  intel- 
IcxifTctjMarianas  librnm  in  Galliadamna- 
turo  hanc  dodrinam  haud  ubfcuie  ctiam 
imptc  bavit,  fcriouc  an  dolo,  &  ut  fucum 
faccrct  Regibus,  alij  judicenr  :  RrfpondtC 
cnim.  Pnmumcollaud.ucfe  Itudiomqua 
Provinciac  ;  dcinde  agen  ime  tulifrc  ,  qt  6d 
libri  ij  antc  cm /fi  effcnt ,  qu^m  ejus  ici 
quicquam  ad  fc  dcfcrrctur.  C^e  rrum, 
&:ubi  primura  rcm  acccpiffot,  m^rdafTe 
uticorrigcntur  ,  &  fcdulo  daiUium  opc- 
ram,  nc  quid  cjufmodi  in  poftcrumacci- 
dcret.  Ncquc  co  contcntus,  dccrcturri 
ctiam  addidit  vchemcns  &  gravc,  no 
quis  pofthaccx  Icfuitis  aut  publicequic- 
quam  fcribcrct,  &  doccrct :  aut  pnvarim 
confilium  cuiquam  darct ,  quod  in  Rc- 
gnnm  &  Principum  casdcm,  pcrniciemqi 
uUa  rationc  vcrgerct.Vcrba  cjus  h^cc  funt: 
Qy ANDoQ^iDEM  Societatts jcriptori- 
bus  .ac  Theologu  ,  qui  docent ,  cAtertfque  omni- 
bus  operartjs  haud  fatts  ejl  id  foLum  provtdere, 
quod  tn  altorum  fcrtptorum  Libris  reperitur  ,fed 
i/iud  etiam  apprtme  confiderandum,  flntne  opi^ 
niones  vaitdis  nixa  fundamentis .  tuta.  proba- 
ta,fcandaLis,  autaLijs  tncommodis  minimeob- 
noxia :  ideo  fane  tufltfimas  ob  caufas,  qua  ad 
hoc  confiLij  nos  impeiluot^.  prAjenti  decreto pra.< 
cipimus  in  virtute  faniia  ohedientia ,  jab  poem 
naexcommunicationis ,  &  inhabilitatis  adqu£- 
vts  officia ,  fufpenflonis  a  Dtvinis  &  aLtts  arbi- 
trto  noflro  refervatis  ,  ne  quts  deincips  noflrx 
Soctetatis  ReLtgiofus pubLice ,  aut  prtvatim  pra- 
legendofeu  confuLendo,  muLtoettamminus  Li^ 
bros  confcrtbendo  af^rmare  prajumat,  licituni 
effe  cutcunq;  perfona,  quocunq\ pratextit  tyran- 
nidis,  Regcs  aut  Principes  occtdere ,  (eu  morteni 
eu  machtnari.  Ne  vidtLtcet  ifto  prxtexiu  adt 
permiem  Principum  aperintur  via  atque^ 
zz  3  ad 


Ve  Doflrma  Iesvitarvm.'    Liher  IV. 

ad  turhandam  fscem  ,  eorumque  fecurit*tem  datum  formidabilius.rcddi^lerunt  horren- 

in  duhium  vocAndamy  quos potius  ex  divtno  das  pcenae,  quas  Deus  iplc  fumfic  dc  i)s, 

ma»dato  revereriiAC  obfervAre  oporteatytan-  qui  illud  non  obfcrvarunt.  Excmplum 

i^uam  perfonas  facras  a  Domino  Deo  pro  felici  habemus  in  Aaronc  &  Maria ,  quum  con- 

populorum  ^nhernatione  in  eogradn  conjlitu-  traMolcm  murmuratTcnt  ob  ifithiopiffani 

tas.    Provfnciaks  autem^  (fui  altquid  ho-  focrainam.    Hocfimphci  murmurc  irit»- 

7um  refciverint  ^  nec  emendaverint  y  aut  nan  tus  Deus  ab  ijs  abijr,  &  Maria  lcprofa 

prAvenirent  hujufmodi  incommoda  efficiendOy  fa£ta  cft,    Ex  his  coHigicur,  SiltgcDci 

ut  hoc  decretum  fa»lte  obfervetur  ^  volumm  puniuncur ,  qui  Prlncipi  fuo  malcdieunt, 

eos  non  modo  pradtdas  pcenas  incurrere ,fed  quid  ijs  fict,  qui  Rcgcs  fu os  &  Prineipcs 

etiamofficioprivari.    Ft ftcomnesintelliganty  adoriuncur  ac  inccrficiunt?   David  ctfi 


Saul  cfTet  Tyrannus ,  injuftequc  illum  per- 
fcqucrctur ,  Si  magnum  Saecrdotum  nu- 
racrum  crudch/Tirae  intcrficcrct ;  porfo- 
nam  tamen  cjus  adoriri  noluit ,  quancum- 
vis  commoditate  opcima  ad  id  inftrudus 
cffec:  imo  fcrvum ,  qui  mortcmcjus  aa- 
ccleravcrac,  licec  ab  hcro  follicicacus ,  h 
medio  toliendttm  curavir.  Excommuni- 
cantur  ctiam  talcs  &c  Satanx  traduntur 
Conciiijs  ahquot  »  ut  paul5  antc  indica- 
vimus. 


quis  ftt  ea  de  re  Societatis  fenfus  ,  neque  pri- 
vati  unius  error  (ufpe^lim  reddat  focietatem 
univerfam ,  quum  apud  dcjuos  rerum  aflima- 
torescertum  ftt ,  partis  uniffs,  autmeMbrt  cul- 
pam  toti  corpori  retiquo  attribui  ftre  »on  debe- 
re.  VoltimtM  prMerea ut  fyuvimides  de 
hoc  accepto  decreto  ceriiores  nos  faciantjdemq\ 
per  fuam  qui(qi4e  Provtr/Ciam  curent  promul- 
gandum,  (jr  tn  fngulis  domtbus  &  Collegijs  re- 
ferendum  in  libros  ordinationum  ad perpetuam 
ejus  rnemoriam. 

Eft  &  hoc  fuperioribus  addenduro,qubd 
tyrannis  &  excommunicatio  non  tolht  ju- 
ra  policica  &  ciuilis  focictatis,  quemad- 
modum  nec  ipfa  infidehtas  vcl  apoftafia 
apcrta  a  Deo  toUit  ea.  Nam  infidelis  fic 
apoftata  Impcrator,  qualis  lulianus  olim, 
manec  imperator,  &:  Magiftratus ,  &  pro 
taii  a  Chriftianis  agnituscft.  Ergo  falfa 
cft  Icfuitarum  &  Scholafticorum  fcn- 
tentia,  qui  volunt,  non  clTc  parendum 

PrincipibusTyrannis  &  cxcommunicatis:   TEfuitas  cubili?^  habent  myftica  &  cxor- 
&  contra  fcntirc  videtur  Thomas  Aqui-   jLcizata  in  qua:  ij,  quos  ad  facinus  patran-  ^^^^- 
nasin  z.fccundac  quxft.  lo.  S.gebcrtus  c-      dum  deftinavcrunt,  bcncdiecndi,  hn- dMo. 
liam  Monachus  fcribit  in  Odonc  pagina   »3:ificandi,  &  in  beatorum  ac  coelitum  ci- 

vitatcm  adfcribendi  introdu 


Myfterium  Iesvitarvm  quo 
mitiare  folent  cum ,  quem  ad  Prin- 
cipis  alicujus  Parricidium  induxe- 
runt ;  ubtO^de  Medirationum  eorum 
Camera  Origine  Dodlrinx  Ie- 
sviTARVM  Parricidijs. 


loi.  hanc  dodrinam  &  novam  &i  hxrc 
tieam  e(Te,  quac  jubet,  nc  hypocritis  Prin- 
cipibus ,  id  cft  cxcommunicatis  pareamus, 
quam  Hildcbrandus,qui  &  Gregorius  VII. 
Papa  primus  promulgiftc  vidctur,  quum 
vetercs  Chriftiani  luliano  Apoftaijc  pa- 
ruerint:  Ambrofius  Thcodofio  a  fc  ex- 
communicato  :  Apoftoli  eciam  infidcli- 
bus  8C  pcrfcquutoribus  Ecclcfia^  Principi- 
bus,  qualis  Ncro,  Domitianus,  &c.  pa- 
ruerunt. 

Anno  ctiam  i6u.  edita  eft  in  luccm 
cum  Icfuita  Sicario  Apodixis ,  qu^  mul- 
tis  gravilfimis  argumcntis  ac  rationibus 
probatur,  Non  hcitum  effcSubdito  ma- 
ledieere  Regi  vel  Ptincipifuo:  multoque 
minus  perfonara  ejus  adoriri,  obtrunca- 
re  &  intcrfiecre.  Ex  mulcis  pauca  re- 
foraro. 

Quod  ad  Maledicenciam  actinet  ea  ift 
Sancia  Scriptura  cxprcfse  prohibecur.  In 
Exodo  dicicur ,  Deos  ne  exfecrator :  ^  Prin- 
cipi  inpopulo  tuo  nemaledicito.  Hocman- 


lucuncur.  Ex- 
ftac  Proceflus  intcger  Delphis  apud  loan- 
ncm  Andrea:  blbliopolam  cxcufus ,  qucm 
quianon  ingratum  Lcdori  futurum  con- 
fido,  totura  hoG  loco  adponendum  ccn- 
fui.Habctautem  in  hunc  modum. 

Is  cui  cxdcm  Domini ,  aut  Prineipis 
fui  fufeipiendam  lcfuitse  perfuaferunt,  in~ 
felix  homo  in  mcditatorium  fcu  orato- 
rium  fecrcto  introduei  folct.    Ibi  eulter 
linteolo  involutus  6c  eburna  cireumquo 
circa  charaderibus  variegata  ciftula ,  cum 
agno  Dei  inclufus  proferctur.  Quem, 
dum  c  vagina  cducitur,  aquatbenediax 
guttis  ftillatim  irrorant,  &  globulos  coral- 
linos  confecraros  roanubrio  •ppendunt,in- 
dulgencia  fada,  ut  quot  idiibus  necandunii 
Prineipem  pctiturus  cflet,  totidcm  ani- 
masex  purgatorio  educcret.    Tum  cul- 
trum  parricidarin  manum  prjcbcnt,  hifce 
verbis  commendantes :  Elede  fili  Dci,  ac- 
cipe  gladium  lephte ,  gladium  Samfonis, 
gladium  Davidis,  quoGoIiathocaput  prz- 
Gidif, 


De  DoBrina  Iesvitarvm.  Liher  IV 
cidit,  gladiutn  Gcdeonis,  gladium  ludi-  aut  tcrriaulamontisno<aurnis,"  monftro- 
iha:,  gladium  Maccabscorum,  gladium  Pa-  rumquc  occurfaculis  ad  votum  ,  quodc- 
pseluiij  fccundi ,  quo  fc  a  Principum  ma-  jufmodi  concipicndum  adigunt,  aut  per 
iubus,  plurimo  civitatum  fanguine  fufo,  fubornatas  Divaj  Marijc;  Virginis,  vcl  a- 
liberavit.  Vade  &  cfto  prudcntcr  ani-  liorum  coelitum,  nec  non  ipfius  a!iquan« 
ipofus.  Dcus  brachiumtuum  confortct.  do  Ignatij  ac  fociorum  cjus  pcrfonas 
Quofadlo  omnesin  gcnua  procidunt,  SC  apparcntcs  adfacinus  animant,^^ 

pximariuscxcistalemrccitatcxorisifmum.   inducunt.    Ira  fcelerati  ifti  &  parricidia- 
Adcfte  Cherubim ,  adcftc  Scraphim ,  vos   lcs  Magiftri,  nunc  formidinc  pcrn^ ,  nune 
Throni,  vos  potcftatcs ,  adcftc  vos  fan-   adumbratx  virtutis  amore  incautos  ado- 
angcli  ,  &  repicto  beatum  hoe  vas  lcfccntcs  miferis,  &  6  vindicandis cxcm- 
pcrpctua  gloria,  &:  quotidie  illi  ofFcrtc  plis  circumfcribunt ,  &  in  animx  paritcr 
coronam  Bcare  Mane  Virginis  Sandorum  corporifquc  difcrimina  prxcipitanti 
Patriarcharum  &  Martyrum.    Non  am-      Gcnus  hominum  in  Oricntc  fuifTc  mc-   ir  ir 
plius  noftri  cft,  fed  vcftri  confortij  par-  morant,  quos  plerique  Hjftoricorum  Af-  qui. 
ticipcs.    Et  tu  Dcus ,  qui  tcrnbilis  &  vin-  faflinos  ,  Pius  Papa    Nicolaus  Gillius  Ar- 
cibiiiscs,  quiveei  in  medrtatorio,  ac  ora-  facidas,  Nicctas  Chafios  nominarunt.  Hi 
torio  fuo,  ut  TyfannuHi ,  ac  Hajrctieum  Mahumetan^  difciplin^  ad  iidi  novam 
cxftingucrc,  &  coronam  cjus  in  Cacholi-  fibi  fcdam  inftiiucrunt,  cujus  Prsefcdo 
cumRrgemconfsrrc vcllet,rcvclaftijcor-  Gencrali  fcdcm  Mulct^,  qui  locus  fan- 
robora  qu^fumus  hujus ,  qucmadidopus  dus  habtbatur  ordinaverc.  Audor  fcdse 
confccravimus ,  mcmbra  adaugc  cjus  vi-   ac  Princcps  Alaodim  quidim  fuiflc 
res,  ut  volunra^cm  fuam  perfiGcrc  pofTit:   pcrhibctur,  milcs  vctcranus  ,  vulg6  Se« 
da  ei  loricam  di vini  potentem,  qua  ci»m-  ncx  dc  Montanis ,  ^  fuis  Pater  &  Prophe- 
prehcridcntiiim  manus  clf  jgiac  :  da  cis   ta  didus.    Ifte  fub  fe  &;  Redores  alios 
alas,  quibus  fanda  ejus  membra  Barba-   habuit ,  qui  Palatia  raunita,  fplendida,  6£ 
rorum  proditorum  conatus  vitabunda  cva-  admodum  quam  clcgantia  amoena  horto- 
dant :  eft^ande  in  cjus  an^mam  lartificantes   rum  colcbant.    Rano  &  difciplinic  infti- 
tuos  radios,  quibus  corpus  omni  mctu   tuium  in  tuenda  abfoluta  Prophet^  ac 
dcpofiro,  in  mcdijs  periculis  &  cruciati-   Principis  fui  authoritatc  fupcr  univerfas 
bus  gaudio  &  cxfultacionc  pcrfufura  ani-   gentcs  vcrtebatur.    In  cam  rcm  jDfaPa.* 
mctur.    Hoc  pcrado  cxorcifmo  ducitur  latiafivc  Collcgia  inftituta,  ut  ftudiofatri 
parrieida  anccaltare,  in  cujus  pinaccdc-   juvcntutcm  ad  Mahumcti  Iegem,A  cora- 
pida  cfthiftorla  lacobi  Clcmentis,  Mo-   rano Gomprehenfam, conformarcnt,&  de- 
nachi  Dorainicani,  cum  iraaginibus  An-   lcdu  ingeniorum  habito ,  juvcncs  auda-»- 
gclorum  cum  prot-  gentium  adcoelumque   cioresac  fcroeiori  animo  prjeditos  obfer- 
duccntium.    Hanc  ci  Icfuitae  oftcndunt,   varcnt,  fcccrncrcnt , fcgrcgarentquc. 
&  fimul  prxfcntant  cosleftcm  coronam       Dogmata  ncfaria:  hujusdifcipIinichieG 
diccntes,  Dominc,  rcfpicc  hic  brachium   cumpnmis  rcfcruntur.  z><»^z^i- 
tuum  &  cxfccutoi:cm  juftiiiac  tua;.  Omncs       i.    Mahumetum  clTc  Dei  Prophetam,  ^"'^^'^ 
fandi  afrurgant,&  huic  locum  fedant.Qui-  rcpararorcm  gcneris  humani ,  bonorum 
bus  omnibus  copletis,  qnatuor  tantum  lc-    ac  malorum  rctxibutorera. 
fuitae  dcputati  funi,  qui  foli  cum  parricidia       2.    Ejus  vicariam  Prophctam,  ac  Prin- 
col!oquantur.Hiintcrfermoncsf<^pe  dicc-   cipem  Muletanum  cfTc  in  tcrris  eonftiru- 
rc  folcnt,divinam  quandam  in  eo  claritafc   tum  fupcr  omncs  gentcs,  unicum  divini 
appatcfc,   cujus  radijs  pcrmovcantur  ad   5^  humani  juris  a  Mahumcto  ttaditi  i«tcr- 
manus  cjus  &  pedes  ofculandos :  ncc  am-  prctem. 

pliusfibi  cum  horaincm  vidcri,  fcd  jam  3.  lus  fafquc  cftc  Principes  cjus  d  do 
in  divis  repofitum.  Scfc  etiam  afiimu-  non  audicntesoccidcrc^  vi,  fraudc,  do-* 
lant,  quafi  tantam  ei  gioriam&  bcatitu-  lo,  pro  re  oara  & oblaia  occafione. 
dincm,  ad  quam  jam  nunc  provedjs ,  fic  4.  Nfc  difcipulos  c}us  Principi  alfcri 
invidcar  t,  ingcmendo  dicev.tcs  Quod  cuiquam  obftrid  ^s  ac  obnoxios  cffcs ,  li- 
utinam  Deus  rae  tuo  loeo  ckgilTct , '  Sc  cct  fidcm  fimulaiara  faeraracnto  jurannf. 
hac  rationc  confirtrartet ,  ut  liberatps  i  "  5.  Aniraara  efle  immortalcm,  ciquo 
poenis  purgatorij ,  reda  via  in  paradifum  poft  hanc  vitam  imminerc  pr^roia  auc 
pcrducerct.  pcenas  pro  didorum  fadorumque  com* 

Quod  fi  vcro  is  ,  qucm  idoneum  efle  mcricis. 
rcntur  parricidio  pcrpetrando,  tergiver-        6.    Paradifiim  eiTe,  horrum  Indr  & 
fctur  &  perfuafionibus  rccalcitrct,  tum  mclie  afflucatem ,  6^  omni dcliiiaruraa©" 


T>c  Dofirma  T  E  s  V  i 
voluptaium  generc  abundantcm,  inquo 
bcatorum  animx  praeraia,  qvx  ad  totius 
corporis  voluptatcm  faciunt ,  pro  virtuto 
rccipianr, 

7.  Primam  ac  fummam  virtutem  Dco- 
<^uc  omnium  gratilfjmam  cffc  obedicn- 
tiam,  camvc  in  co  confilterc,  uc  Pracpo- 
fitosfuos  vcrcantur,  ac  obfcrvcnt,  &  in 
julfis  corum  cxfcqucndis  promptos  fcfc, 
paraios  &c  alacrcs  prxftcni ,  hoc  cft,  ut 
Paulus  ait,  uc  animi  fui  fciliccc  Pro- 
phet:r )  dctcftabile  exequantur  propo- 
fitum. 

8.  Qii  pro  Icgis  Mahuraetana:  a:mu- 
lationc,  auc  bcllo  occurabat,  aut  inca:- 
dchoftis  comprchenfus  intcrficiatur,  ani- 
mam  fuam  rcfta  &:  cum  ipfo  extrcmo  o- 
ris  halituad  giudia  illa  Paradifiaca  tranf- 
mittcre.  Qui  verodomi  dcfides&  lcdo 
immorientcs  pcteant,  fummis  prius  cru- 
ciatibus ,  pcr  multa  annorura  curricula 
purgari,  quam  ad  Paradifum  qucant  pc- 
nctrarc;  ubi  tamcnncc  folidjs  gaudijs  &c 
minus  pcifcdlis,  quam  illi  audaccs  bel- 
latorcs,  pcrfruituri  fint. 

9.  Qji  autem  Principem  aliquem 
Lcgls  advcrfarium  intcremcrit,  proxi- 
mum  a  Mahumcco  locum  in  Paradifo 
cum  Sandis  Prophctis  adcpturum  cffc. 

10  Dcniquc  clTc  in  poteftatc  Prophc- 
ta:,qucm  uti  d.dum,  Patrcm  fivc  fcncm 
indigetabant ,  fibi  a  Mahumcto  data  atqi 
concefTa,  Paradifi  gaudia  diftribuerc,  co- 
rumquc  guftum  aHquera,etiam  in  hoc 
corporc  conftirutis  modo  incomprehenfi- 
biii  cxhibcrc. 

Adharc  pcftifera,&  horrenda  Dogma- 
tain  Scholis  ac  C  >iit"g.js  fuis  adoleiccn- 
tum  animis  ad  audaciara  ituris  viam  fa- 
cicbant,  ut  co  obfcqucntiorcs  fibi  teddc- 
rcnt,&  ad  omnc  vit£E  pcricuium  intrcpi- 
dos,  quorum  primarium  Mulctse  frmina- 
rium  fuit.  Hcic  dclcdi  juvencs  ad  cam 
quam  dixi  inftitutioncm  dodi  &  cdudi, 
potu  foporifero  haufto  ,  in  viridariumPa- 
iatio  icu  Gollcgio  contiguum  portabantur, 
ubi  fomno  cxpcrrcdi  illarum  voluptatum 
cxpcrimcntum  capcrcnt.  R^ivuli  varij, 
«qi'a,  mellc,  vino  &C  lade  flucntcs  va- 
ria:  Muficas  artis  inftrumcnta,  mcIodi.T, 
chorca: ,  tripudia  ,  paiajftra:,  vcftcs  prc- 
tiofa: ,  &  mirus  apparatus  omnium  dcleda- 
bilium  rcrum  ,  quibus  pro  votofrucban- 
rur  juvcncs  inira  viridarium  pofiti,  qui 
aliud  nihil  facicbanc ,  qvum  quod  vitam 
bcatam  vivcbant,  triftitiar  nullum  dantcs 
locum.  Prrfto  cranr,  &:  puella:  formofa: 
vanarum  libic^inum  fpmthriccs  &:  pucri 
calamiftrati  ad  nutura  minifttantcs. 


TAK  VM.  Liher  IV. 

TAntaguUu  voluptatis  imbihito  Jterum  in 
Soforem  dati  ad  Collegium  a-  habttacuU  fux 
reducebantur.  Tunc  illi  redeuntes  [verbs 
funt  Pauli  Veneti )  ^  remintjcente^ ,  ^uibus 
(jr  quantis  ad  modicum  temfus  potiti  fuipnt 
gaudtjs,  fupra  modum  doLebant ,  cr  trijles  ef^ 
fictebantur ,  quod  delitijs  tllis  ferpetuo frui  non 
concefjum  fit ,  mortem  libenterjubituri ,  modo 
hac  vtta  tam  modtce  degujlata.  femper  vivant. 
Tunc  Tjranntu  ille ;  qui  Dei  Prophctamfeeffe 
mentiebatur ,  aiebat  illis ,  fi  parati  ejlis,  ut pro 
mea  obedientia  mortem  intrepide  y  ubi  illatd 
ftterit ,  fubeatis  ,  participes  vos  pronuntie  fu- 
turos  illorum  gtudiorum  ^  quA  ad  horam  vi< 
diflis.  At  miferi  iUi  mortem  lucrum  putan^ 
tes,  nihtl  tam  difiicile  aiunt,  tnjtfngendumt 
quod  pro  ilU  beata  vita  confeq-ienda  non  li- 
benter  Jubeant.  Abutitcr  igjtur  Tyranmu  ille 
his  pr^fraaishominibti^  ad  tnnumera  homici' 
dia  ,  quippe  qui  corporalem  vitam  frofiituen- 
tes  t  contemnebant  etiammortem  ipfam,  ^c. 
Ha:cPaulus  :  CuiN;cera>  Chomaces  con- 
fonans;  Et  ad  eos  mifi^  infit ,  quos  eorum 
Principes  occijos  volunt ,  ut  hofpttes  /j^  amici 
adeunt^  &  aut  fe  habere.  q/iod  sis  dictnt^  aut 
Legatos  vcntre  Jimulantes  ,  f^pe  Dominorum 
fiiorum  adverfartos  pugionibus  occidunt ,  nulU 
dtfficultatis  &  explorattfupplicijrationehabiiJiy 
etiamfi  alterum  non  occiderint.  Et  pcrgit 
Paulus;  Vt  omnibus  homimbta  ejfent  formi* 
dini ,  ^€mo  infaniA  illorum  refijiere  aude- 
ret :  Sicque  fiebat ,  ut  mulla  Rcgiones:  po- 
tentes  viri  Tyranno  illi  tr,butartjfierent do- 
nec  tandem  a  Tartaris  PfeudoPrifpheta  illc_j 
opprc[J'us  >^  cum  omnibus  AffaJ^inis  fuis  ex- 
tinHns  fuit  ctrca  Annum  C.  N.  M.  CCLXII. 

Ad  cundem  prorfus  modum  Icfuiire  ju- 
vcntutcm  in  Scholis&:  Coilcgijs  fnisinfor- 
manr,  6£  crudiunt :  propofitaque  prarftan- 
tifiimi  gaudij  ccdcftis  mercede  ,  &  divi- 
na:  venerationis  honore  ,  ad  quodvis  par» 
ricidialc  facinus  pcrpctrandum  inflam- 
mant  tSd  propellunt. 

De  ./Equivocationibus  Iesvi- 
T  ary  M. 

XI. 

Vndecimo  docent  Iesvit^, 

Amphibologjjs  feu  JEquivocationilpttSy  hoc 
eH ,  menticndt  O*  pejerandi  artc ,  h^erc- 
ticos^  quojnjis  atios  decipere  y  fallereO* 
eludere  permijfum  ejfe. 

DOccnt  ctiam  Icfuifar ,  fibi  alijfque  Cap 
Papiftis,  praifcrtim  Clcncis  &  Ec-l]. 

cicfiaftiois 


I 

De  Docinna  IesvitARVM.  Likr  IV.  3(79 
elcfiaftiGislibrum  permilTijmq;  cfTe,  ,quan-  iitur  ;  mc  vane  ufurpat  fjonten  Dei ,  fiquldm 
doab  hjercticis  M 'giftratibuscxaminatur,   adfe-t  vel fuatuendum^  idfacit. 
jcquivocationum  dcccptionibus ,  itcmquc       Andiaeas  quoquc  Eudaimon  loannesin 
mcntitisnomin!bus,&:  vcftibusuti,  &  vc-   Antieotoni  confatationc  docct ,  ciim  iu- 
ritatcm  fupprimcrc,  nimirum,  ut  coramo-  dexrite,  ac  fervato  juris  ordine  rcum  in- 
dius  fc  infinuarc,  &  conatus  fuos  promo-   tcrrogct,  tcncri  qut  mcunquc  finc  tcrgi- 
vcrcpofiint.    Hoc  cft,  licerc  libi  &  alijs   verfaiione  ulla  ad  mcntcm  judicis  ciiym 
Pontificijs,  nontantum  fi«npliciter  mani-   cum  capitis  (ui  pcriculo  lelponderci  quodf 
fcftam  vcritatcm  cclarc,  aui  dcncgarc,fcd   fi  vero  Magiftratus  prjeicr  jus  &  fas ,  fino 
pie&  rciigiose  aflcrcrejperquem  falutem    uUis  indiciji  ad  quacftioncra  aliqiicm  la- 
asccrnam  proteftari ,  imo  liquido  jurarcj  in    piat,  tum  tcrgivcr(ationi  locum  tfT  .'  Ver- 
illa  qua:  ecrtiflinrie  cognolcunt  faifiir^ma   hji  c]m\\xc  iunt:  Cum  (juii^rdu/In  iujiu  indi- 
effcirctincndo  tantiim  proprium  qut  nvj.  m  ^ifs  m  iusvoeatur  ^  quia  nemo  tene  ar  jeipfum 
&  rcconditura  anim  >  fcn(um,  qno  a  Pa-    Mag  firatui  prodere,  idque  lex  iffa  natur^i  fd- 
ttibus  fuis  pcrfuafi  funt,  fc  luio  5<:  jufte   tis  docet :  aperte  ^  liherefi/ie  omni  tergiverla- 
quaeftioncm  q -amvis  cluderc  pi  iTa     Eft   tione  negare potejl ,  id  cuius  graiia  aaerfv.ttn 
h^:cCommun(5  icfnitarum  omnuim  fcn-   qt*iA  jemper  claufuU  illa  tntdligitur  ^  ita  ut 
tcntia,  fcd  t:<mrn  cum  cxctpfioHe  quo-    tenear  dicere. 

rtindam.  H.s  artibu^  i.ifttMufuuf  a  lcluitis  Maiiir.us  Navarrus  Azpilcuc^ain  d.  6. 
ij  ,  qu.>>  ad  R.vg-'m  &  P  incipum  cxi-  hum  » >  as  aurc<;.  2.2..  q  5.  png  3^8.  pcftAn- 
tiura  mcitani,  at  fj.cinoris  conicKi'"  &:par-  gcium  de  Pcrufi;- &  l-  a  .  ab  A.  ,)gc»ia  ro- 
ticipcs  piodiAfiuti  rcm  iplam  apcne  nc-  fcit  ^xch-M  z^qwvecationem  S  Pran- 
geut,  conditionrm  aliquam  mcnic  rcti-  ciici^  qui  imerrogaius  al  £lo)ihus  J)6m:ci4am 
ncant.  Acq''e  hccc  dcmum  c  uifa  cft,  cur  ('»efuita  .Syivanos  m  Phil  ppica  dia  p  -gi- 
parricidx  tam  conftanti  animo  a  ludicibus  na  qumta  pro  h  mictda  fcifrn  fii(.'po».it^ 
intcrrogati,  quib-is  f -cijs  audoubus  fcc-  perfequemibti-s  ^  An  illhac  ^  ub  Fa  .  1  cus 
lus  tantum  aggtefii  fint  ,  ncgant  &;  pcjc-  e.'>2Li-,t<ilis  homtcida  tra/?HjjJet  ?  tmmijsts  ma- 
rant,  qood  letiiitarum  ambus  indij(3:i  fibi  nihm  intramanicas.,r€j}oridet  ^H.ic  nontrans- 
pcrfuadcnt  ,  dura  c-Miditionem  aliqnam  ;  fubmicihgeiido  (acue  conr.  a  cim- 
mentc ccgant ,  nuUam  in  pcrjutio  noxam  muncm  mtriligt  utiam  :  Non  tra>.sijffe  per 
cfTc.  illas  manicas.     Er  addit  Azj  i  c uctj: 

Sic  Tolctus  lefuita  &  Cardinahs  dc  Tn-  do6irinaw  de  t/Equivocatiomhiis  fundxri  in  il- 
ftrud.  Saccrd.  lib.  4.  cap.  vigrfimu  piimo.  lo  infigmfa^o  m/igni  tUiu4  Patriarcha  Frami- 
Stqitis  inquir,  a  fuperiore  inttrroge*ur  jura-  fct.  Cm  fimilis  cft  illa,  quam  h.ib  i  Glof^ 
/«/,  tum  (i  iufie  interrogetur  inrAtus  te-  fa  in  c.  Nc;  quis.c.i  q.i.fi  quis  vtdclicet  in- 
7>etur  rtjp')nderf:  abfqw  a  1  iiv«  atione.  Stvero  tcrrogctur,  an  hic  vc!  ilic  hi  fir,&  rcfpon- 
iniufie.tumpoteftutiaifuivuatio.^ie,^  refpon-  dcat  non,  fubinteIIigendo,ut  hiccomedati 
dere  non  fecundum  iud  cis  menttm,  fed  jecun  quam  folennem  ■■^  receptam  Azplcucta  dicitj 
d^impropriam^  Et  fi  cnmen  omntno  occuitum  ^  uti  iu^nm  refponfionim\2.\\AAX.. 
ejlt  de  quo  qais  interrogitur  ^  tum  ^equivoca  Ibidcm  Na  arrus  cx  TiT'ma  ,  rtf- 
ttone  uti  poterit^  refponden  \  Nefcto  inteiltge»-  us  mterrogatus  de  crimine  a  iudice  non  pro- 
dotamentntrafe^l^tdicnmtiht:velrefponden-  cedente  iundice  no»  tencjtur  fateri  venta- 
do^Non  feci^  intelligendo  >ntra  (e  ,  Nuncnon  tem  ,  fe"^  pojsit  un  i^qnivocatio/  e  luhin^ 
feci^vel  aLiquidfim  le.rt  fic  tnterrogatum^  An  teHigendo  Aitauid  altud  quarn  vetht  fo- 
extalictvita'€  veniat  (de  qua  nempe  commu-  nani.  Imo  ^  qui  relpundct  ludiii ,  fvc^ 
nU  famaeU.qtfodpefle  infectafit)utut  juh  iura-  fuperiori ,  vet  fme  f'h  nramcmo  ,  potefi  uti 
tnento  interrogatm  (it  ^  pojfe  tarnen  rejponderei  (^mphiho'ogiay  ftve  ilia  contingat  ex  di- 
^odnon-^  licet  indeventat :  quia  ntmpe  tAci-  verfa  verbt  figmficanene five  ex  diverfa 
tumintelleclumin  (uarnentehahet,quodctvi-  intentione  interrogtntis  (jr  refponde?itis  ,  ^ 
las tUa  nonftt  tnfc6ia:aut  quod nonfit  lofeBtiSy  licet  falfum  fit  ,  fecundurn  meutem  luterro- 
luet  civttasir.feci%fit.    ^ujn  nemHnonfacii  gantts. 

contrt  pra:ipuam  inteniionem  cuflodum.  Idem  Navarrus  png.        etiarh  Magifira- 

S  miha  doeet  G  ecrorius  d^;  Valcntia  tui,  vel  judici  injufie  interroganti  vel  a-.'ju- 
Tom.5.  Difput.  5  q.  15.  Dc  rco  pun.  x.  pag»  ranti  non  tenetur  quu  fecundum fuamintentio- 
1350.  &  Ceoq. ^andocunque  (  ait)  iniqua  in-  nemrefpondere.Sxc  6c  itftem  inftruii  N  iv-ar- 
terrog/ttio  fit  y  etiamfi  turamentum  aaefferity  tuSytit  dicat,Se  nihil  firei  fubsntcliigendo  intrd 
9ittl:um  tamencomm/  tetur penririr^m  qtisrnvis  fe,Nihif  quoddicere  teneatur  ibidcm  crianl 
iurarmnto  iffirm^t  aittim  aliquefnfenfum  ve-  inftruit  litigantcs  ,  qiii  jobjfnrur  jurare  de 
run$  Alienum  ab interrogitione :  taLtsnonmen    calumnia  ,  veritaie ,  5^c.  Vt  fuion  ordinat^^ 

aaa  vei 


370  f>e  Dofhina  Iesvitarvm.   Lilper  IV. 

veljnflt-i^  ludicf  jubeaf?tur ,  fop.Kt  negare  af-  nctus ,  ?quid  dc  hac  Tresbammi  retrai^a- 
frmare,  fecuNdumpropriammeKtem,  »o»cn-  tionc  kntirct  ,  Hoc  unicum  rcfpoiidit, 
rando  deillaquam  judex  habct.  Et  port  alia  Iffttm  ^quivocare  %/oluiffe  credo. 
p3g.  35:,.  n.i6.  docentctiam,  Licitepojfe  a-  Garnctus  ctiam  dc  toto  hoc  argumen- 
liqtur»  occultare  ^  SiH/^^f'^  Catholicus.  Rurfus  lo  &  natura  cTquivocationis  quid  lcntiret 
cap.  humii^ia;  aurcs  zi.  q.  5.  inquit :  iV.  cxpiicarc  julfus ,  hoc  zo.dicMartij  anni 
clam  fine  teHibus  abfentibus ,  cuidam  foeminA  1606.  rcfponrum  dedit.  Ve  <equivocatio- 
di\'it,Accipio  te  i»  uxorem  meam :  fed firje  ani-  ne  ita  cenfeo.  In  rebta  moralihus  (jr  commum 
rm  eam  dncendi.  Fojiea  judtci  eum  adjuran-  ttfu  vitj ,  quando  veritas  inter  amicos  requiri* 
tii  &  interroga?;ti ,  an  ea  vcrba  dixiffet?  Re-  tur,  uti  aquivocatione  haudlicet :  idcnim  fo- 
Jfondit  fe  ilUnondixiffe  ;  fubintefhgcndo ,  in  cietati  hominum  magno  male  cederet.  ^are 
mentefuay  quodillanon  dixerit  animo  tllam  hutc  rernedio  tn  iftis  nullus  loctis.  ^oties 
ducendi.  Et  adiit  Azpiicuera,  hoc  nonejfe  vero  de  neccffaria  defeftftone  agitur  y  dequ^ 
mendaciumi  fed  <£quivocatione?nprudentcm^  injuria  aliqua  evttanda^  aut  darnno ,  aut  de 
honefjam.  confequendo  aliquo  hono  non  parvi  momtnti 

Tolctus  ut  fupra,  fcribitj^/rfr^/;//  yW/t/,  fine  ullo  cujufquam periculo ,  tum  licita  ejl  a- 
fcciftine  ii/ud  ?  rejfondcat  i  inielligendo  intra  quivocatio. 
^  fe\  utdicam  tibi ,  vel  hoc  (empore,  velquid ft-       Idem  Garnetus  quoquc  has  Icfuitarum 
7  mile :  Et  fi  vir  uxorem petat ,  an fit  adultera^   fraudulcntas  acquivocaiioncs ,  quum  Lon-  injiais 
illa  poteH  dicere  ■,  non  (tirn quarnvisverum    dini  pro  tribunali  ftarct,  hoc  mcndacio  «^«'««^" 
fuerit ,  intelligendo  ^  ut  tibi  revelem.  ^iicqui    dcfcndcrc  &  cxcufarc  conatus  cft  :  lefui-  ^'^'^^' 
cogitur  jurare  altcramin  Jf«nfam  accepturum^    larum  Ordo inquit,  mendacium  quodcunque 
intclligendo.  fi pesiea  placucrit :  ^  alatronibm    improbat ,  prafertim  vero  in  caufis fidet  ^ Re- 
comprehenfus  juraveritje  pojlea  daturum  cen-    ligionis ,  cifm  fit  illud  genus  mendacij  crnmum 
tum  aureos  t  ut  liberetur ^  aquivoce  juransy   perniciofifiirnum,  (f  a  D.  Jugus/ino  in  Prijcii- 
intra  fe  dicens.,  fi  pofea  libereiur  tuncnon  te-    liani(lts  condemnatum.    Imu  vero  quacunque 
netur  folvere  :  fic  a  cufiode  iniuriose  detemust    in  caufa  mentiri .,  ^  malum  ^  pcccatum  eH-, 
ut  dimittaturyiurans  je  redditurnmfojiea  ,p)o-    uicmque  inter  cflo  gradus  ,  quos  Auguftinm  i 
tefiuti  aquivocatione      nontenetur  reddere.  facit.,  ilU  revera  gradtu  tnfimti*  hahcatur ita. 

Jnterrogatus  alitts,&  jure\urando  cbflriBus  mentiri .,  ut  uni  in  commodum  cedat ,  quodfi- 
utverum  dicat ,  talemne  viderit  hodie  hac  ne  cuiufvisfit  incornmodo.  llla  igitur^quam 
aquivocationis  artc  illud  plane  denegat ,  prU'  nos  difendimus  ^quivocatio,  legitimum  qua- 
dens  licet.fcienfq;  illum  viderit  lUe  vero  hunc  rundam propofitionum  ufum defendit ,  mendA' 
fcnfumfibi  refervavit.,  Non  vidi  illum-,  fciliceti  cijs  neutiquam  patrecinatur.  fieri  enim  po- 
ut  Magfiratui  hoc  dicerem.vci  non  vifiione  bea-  tcH  ,  ut  quis  ah  homine ,  penes  quem  nulla fit 
tifica  ,  vet  non  Fcnetijs  ,  (j;c.  illum  vidi.  inquirendi  authoritas ,  intcrregetur ,  aut  de  re 

Francifco  Treshamo  in  arce  Londi-  aliquacxaminetur .,  cuius  cognitio  ad  interro^ 
ncnfi  morti  proximout  uxoripfum  in  fo-  '  gantem  minime  pertineat  ivcrhi  caufa,  Ouid 
latium  mvifcrcc  pcrmifTum  cft.  lllavcio  atiquis  cogitct^.  Quo  tcmpore  igitur  oportet 
h.iud  ignara  maritum  fuum  conjurationis  veritatem  dicere ,  xquivocare non  ticet-,  qu&d 
Hifpanica:  dirc«5le  &  vcre  Garnctum  in-  fifecusfit ticet ,  c/c.  Actornatus  aurem 
fimulaftc  ,  fcd  vcrita  nc  maritus  finc  mor-  Gencralis  AngMa:  ad  hoc  fic  rcfpcndit:  ^^''^. 
fu  eonfcientia:  aliquid  dc  Garncco  dctc-  Ferum  quidemcH fpecietenuf  mendaciumf^  (07. 
xiftct.  cum  jam  extrenios  fpiritus  cxhala-  periunum  condemnarevidentur-,quodfiifecus 
let,  co  adcgit,  uc  cum  ipfc  fcriberc  non  fecerint ,  ipforum  fitlcra  ejfent  inmedio  pofi- 
poftct ,  famulum  fcnbcrc  juffcrit,  qua:  ipfc  /«,  ommbufque cxofiejfent.  Verum  qu£  cort- 
didaret.  In  quo  fcripto  fcipium  jurcju-  demnant  mendaciaperiuriaque  aperta  funt  & 
rando  obftrinxit ,  atquc  m  anima:  iuic  fa-  hiantia:  mendacia  autcm  fecreta ,  ferturia 
lutem  tcftatus  cft,  fcdccimannis  totis  jam  ctanctdarta fatfa  teHimonta quamaxime  de- 
tranfa£lis  Garnctum  nc  vidiffe  quidrm,  tcjianda.,  qu/tque  neque  defenfionem .,  ncque 
camquc  ob  caufam  ,  piiorcm  fuam  confcf-  exemplum  habent,  approbarevidentur.  j^uod 
fioncm  irritam  h.ibcri  obtc  ftaiur,  Pe-  ft  tnatfjs  ut  pturimum  non  probent ,  at  in  fe- 
tit  dcniquc  ut  pra^fcns  ifta  rctradtio  pro  mettpfis  ftii  fimilibtu  ^  atque  couiurationum 
vcrahabeatur.  Ciim  tamen  Garnctus  ip(c  focfjs  ,  probant  (^  defendunt  ,  prxfeftim  curn 
confclTus  fit ,  fe  Hifpanicic  conjurationis  ad  conatus  ffios  perficicndos  iltis  ufut  0- admi' 
confcium  failTc ,  (cquc  cum  Trcshamo  ix-    nicuto  efft pofiit. 

piftlmc  proximis  annis  loquucum  dc  his  Wxc  quoquc  Garncti  protcflatio  f  ft 
rcbus  cftc.  cortrariahio  ipfius  fa»iio.Cum  cnim  a  Ma- 

inicrrogatus  tandcm  pro  tribunaU  Gar-   giftraiu  intcnogatus  maxime^pcrncgailcf, 

fc 


De  VoBrina  Iesvi 
fc  confcium  machinationis  cum  pulvcre 
tormcntario  fuiiTe  ,  ac  procjus  fclici  fuc- 
ccffu  prcccs  habuifTc;  mcndacij  dcinde 
convidus  rcfpondit  pag.  loi.  Se  quidemde 
frofpero  magrtA  illius  aBionis  eventu  preces 
abtulijje ;  iUudtarnen  eo  animo  [enfuque fecif- 
fi^  ejuod  feveriores  quafdam  leges  tum  fuhveri- 
4us  futffet.  Rurfus  intcrrogatus  a  judicc; 
An  lefuttam  Hallum ,  Alia.s  Oldcornum  non 
eonveniffet^  monitufquc  ,  ut  fine  arquivo- 
cationc  in  vcritatc  rcfpondcrct ;  pcitina- 
citcr  &  animz  falutcm  tcftatus  rcfpondit, 
Se  cum  illo  non  fuiffe :  idque  horrcndiscxe- 
crationibus  repciijt.  Poftca  vcro  quum 
Hailus  contrarium  falTus  fuerat,  inmcn- 
dacio  apcrto  dcprehcnfus  Garnctus,  cru- 
buit,  &;  mifcricordiara  imploravit ,  agno- 
vitqucfc  dclcq^nfle,  Nifi  ipfum  t^quivo- 
catio  tueretur.  Hinc  intcliigit  Lcdor  men- 
titum  fuilfc  Gainctum  ^quivocationum 
Icfuiticarum  defcnfione.  Nam&intcr- 
rogatus  a  dclatis  Regijs ,  pencs  quos  fuic 
intcrrogindi  authoritas  &:  potcftas :  &  a 
judicc  ipfo  monitus  fjit  ut  finc  «quivoca- 
tionc  &  dolo  aliquo  tcfpondcrei:  &  cogrii- 
tiorei,dequa  examinatusfuit,  ad  Intcr- 
rogantcs  maxime  pcrtinuit,  &  tamcn  x- 
quivocavit,  id  cft,  mentitus  cft. 

Eadcm  fraude  illufii  Garnctus  Icfuita 
Illuftriftimo  Comiti  Sahsburgicnfi,  pc^en- 
ti ,  ut  finc  iequivocafionc  profcrrct,  quid 
dc  cxcommunicaiionc  Regis  fcnttret ,  di- 
ccns,  Rcgcm  lacobnm  nondum  cxcom- 
munieatum  cflc.  Nam  lacobum  Stuar- 
dum  cxcommunicatum  animo  fcntiebat 
V'de  c)us  a6ta  pag.  107. 

Eadcra  fraudc  utuntur  Icfuit2c,ciim  ipfi> 
vcl  corum  difcipuli  Rcges  &  Principes 
Evangelicosimo  &  Pontificios  corum  fau- 
torcs,  &  fedi  Roroan.  minus  obcdientcs, 
occidunt.  Ncgant  cnim  fe  Rcgcs  aut  Prin- 
cipcs  oc6idi(rc.Qu^arc?quia  non  ut  Rcges  &: 
PrincipcSjfcd  ut  hxrcticosJiaErciicoiumq; 
fautorcs  &  excommunicatos ,  atque  Ty- 
jrannoseos  occidunt:2V^»  enimineodemfuh- 
je^o  effe plfe,^\i,Regnum.,h(trefin^7yrannide. 

Hac  arte  Richcomusin  fua  Expcftula- 
tionc  Apolog  tica  pro  IcfuitarumSocicta- 
^cHenricoJV.  Rcgi  Gaiiia:  illufit ,  dum 
jcquivocand^  impudeorer  afti  mavic  :  Se 
7iun(juam' audiviffe  %  foflremo  defunUum  Hen- 
ricum  Re^em ,  a.  (juocfuam  fuorum  homtnum 
Tyrannutn  effe  nominatum.  ISlon  enim  po 
firemo  defun6lum  Henricum  Regem ,  fed  hene 
pojlremo  occifum  HenncurnValefmmHenricum 
Tyrannum  ^  cjuidem  f^tpif^ime  audivit  nomi- 
vari  \  qi  umhoc6£  pro  concinc  ubiquc  in- 
ter  Ls^  ftas  /&  quam  plurimislibclhs  cdi- 
tis  fadtiutum  fir. 


•ARVM.  LihiY  IV.  371 
Simiii  arquivocandi  arte  utitur  Tortnc- 
fus  Bcliarminus,  dumnegat  Sixtum  ^in- 
tttm  Papam  imperajfe  eundem  Henricum  Regem 
interficere.,  uccft  vidcrc  in  Rcfponfionc  ad 
Apologiam  pro  jutamcnto  fidclitatis  pag. 
85.  Non  cnim  Papa:  impcrant  occidcrc 
Rcgcs,  fcdTyrannos  tantum  ,  idcft,cos, 
qui  dido  fup  minus  funt  audicntcs.  Hod 
cnim  decrctum  Paparum  axioraa  mdubi- 
tatumclTc,  illc  ipfc  Tortuofus  muUis  locis 
tradit.  Conftitutum  etiam  apud  cofdcm 
cft,  Omnes  Rcges  ac  Principcs  Evangcli- 
eos,  imo  &  quofdam  Pontificios ,  minus 
dido  Paparum  parcntcs ,  ncc  Reges  fie 
Principcs,  fcd  Tyrannos  cfTc. 

Doccnc  prasterea  Icfuiia: ,  ^ofvis  non 
teneri  privatis  quocjue  Catholicis  ad  mentem 
rejpondere ,  fed  Aquivocare  ^  interrogantes 
decipere  poffe,  Navatrus  ubi  iupia  pag-^^l. 
Per  hanc  dc^rinam  ^  inquit ,  aquivocationis 
innumera  mendacia  ^  peccata  evitari  poffunty 
fi  femper  refpondeaiur  cum  aliqua  fuh  intelle-  ^ 
fiione:  utfiinterrogemur-.quovadimm^uan- 
tam  pecuniitm  hahemus  ?  matuavimus  f  quid 
fcripftmm  ?  quid  nohis  ille  vel  itle  dixit  ?  (^c. 
omnthut  ilUs  ahfquepeccato  rtfpondere  non  pof- 
fefuhintelltgenda  aliqua.  Vt  fi  quis  petente  pe- 
cuniam,  Iihrum,  &c.  refpondeat ,  Non  haheoi 
licet  haheat  .,fuhintelltgendo.,  Ita  non  haheo.,  ut 
tenear  pr^fiare ,  vel^  ut  tenear  iibi  dicerej  da- 
ret  manifeflare ,  ^c. 

Icfuita  iacobus  Sylvanus,  alia;  Kcller, 
in  Philippica  contra  Anonymum  Pra:di- 
cantcm ,  pag-  5.  ait  :  <!^quivocatione  uti 
liceti  quando  qut  interrogat ,  non  ejl  fuperior^ 
Aut  judex.  Anney  ai?  ,  ego  obligatus  Jttm 
cuique  ex  rure  vel  plaujlro  roganti  reffonde- 
re  ad mentem?quis  me  omnium  debitorern  fecit?  ^^^^^^ 

Quod  vero  ad  iFquivocaiionis  hojus  -'.ocatio. 
origintm  &  antiquitacem  attinct,  videti  r  f.  ^^* 
illa  primo  rcfcrri  pofTc  ad  Prifcillianifti-s  or'!go% 
hiereticos,  qui  docacruntymemiacia  per- 
jttria  Religionis  fu£  cdtlendA  gratia  fi^rt  bona 
confctentia  poffe ,  quod  etiam  Audiani  fenfe- 
runt:V[idc  illud  eft  coria,/*^,  pejura  fecre- 
tum proderenoli.  Vidc  Hieron.  n  Epift.  ad 
Ctcfiphont.de  Pclag.Auguft.inEnchirid.5c 
lib.de  mcndacio,  Bcrnaid.  ferm.65.  in  Ca- 
ntic.  Sixtum  Scncnftm  Iib.3.  B.bliothccar, 
^quivoeatio ctiam  talis  lcfuitica ab  Ar- 
riohasrcficoufurpata  fuit.  Isenimciima 
Niccno  Coc.damnatus  e(ret,6£  a  Conftan- 
tino  Imp.in  cxiliu  ejcdus,ad  humillima  e- 
juspctitioncjfidc  prius  datafe  Niccno  C6- 
cilio,  fubfcriptuiu,  abcode  Imperat.  icvo- 
eatus  fuit.IUe  vcro  domii  rcvcrfus,fua  ipfius 
opinioncm  a«  fcntcntiam  in  charta  clam 
confignavit,  camq;in  finu  geftavif .  Cum  in 
confpcdu  Impcratoris  Nicenam  fide  fibi 
aaa  x  piopo- 


3yi  De  VbBrim  Iesvitarvm.    Liher  IV. 

prapofitam  videret ,  inrcrrogatus ,  utrum  quivoGatiodis  cxcmplum  Covcntricnfc: 
Concilij  Niccni  dccrctis  vcre  confcntiat,  (ctmonibus  multorura  in  Anglia  jada- 
&  in  futurum  conftanfcr  adhxrerc  velit?  tum  ,  &:  fic  narracur  ac  dcfcnduur  :  Graf- 
lUc,  manu  ad  finum  admora,  ubi  charta  fante  in  '^Hgiia.  peHilentia  ^  pr^/crtim  Lon- 
occuiiabatur ,  fincroora,  alacri  prompto-  dini  ^  quidavi  inde  Cortnentriam  lenit.  Ai 
que  animocoram  Imperarore  fubfcripfit,  prtsim  urhts  occurrunt  dejiinatia  Magifirdtu, 
cum  tamcn  ca  qux  in  Concilio  dc  Fidc  quideLatoy.treyirando  euminterroo:int-,v€mAt 
decifa  crant ,  aftutc  &:  ieqaivoce  cludcret.  nec ne  LondinoUlle  negat fireatte^  ,y  di6ils  ju^ 
Cogitavitcnim  apudfctacite  a^quivocc,  rejurando  fidem  facit.  Hic  guclor  lihelti  ne- 
fe  fcripturumifti  fidci,  quam  in  finugc-  gat eum  feccalJe.  Caufam  h.tnc  ajfert :  Frin- 
ftavit,  non  ci  quic  fibiablmpcraiorc  pro-  cifali.,  inquit,  ^  fnali  propofita  qnafttoni 
pofita  fuit.  fcopo'-,  fcilicet ,  an  fic  venerit  ut  civitari peftem 

Noftra  autcm  mcmoria  i^quivocandi  adferret    refpo^fum  dedit  ^  licet  immcdiatus 
hanc  fcicntiam  ab  infcris  refufcitatam  ,   qu^^flionis  fenfus  fuerit fcire  utrum  Londino 
multos  lefuitaru  magna  cura  &:  explicuif-    ^roftclusfit  nec  ne.  De  hoc  hoKa.  confcicntia ju- 
fc  &:  afrcrnilTe  cx  ijs  tcftimonijs,qu:E  paulo    fare  ut  poffct ,  perfuafw  praflittt  ,  aut  (cientiA 
antc  cxillorura  fciiptis  adduximus,  con-   certa  \  quam  jttrans  habun  ,  vel  pcflem  jam 
ftat ,  ut  non  immcrito  auihores  &  invcn-   non  effe  Londini ,  veL  aerern  non  ' ejfe  ibi  in- 
torcs  cjus  cfTc  vulgo  dicantur.    Prarcipuc  fe6lum  ,  neque  pr&tcr  cuntes  infcere :  veL f^ 
aqtcm  cam  cxcolucrunt  Anglia:  Rcgnilc-  equovehentem  citatocurfuahfque  noxatranf- 
iuiix.    Extant  enim  IcfuitasPcrfonij  An-    i^ffe.    Hacc  ei]:  decifioilliusTradatus  au- 
gli,  qui  Roma!  vixit  ibiquc  mortuus  cft,   ttoris :  &  ut  illoftrct  novam  hancdodri- 
difputatlones  ejus  argumenti  proIix^E  in   nam,  admlrabilcm  profcrt  Thcoriam,do 
quibus  ^quivocandi,  fcu  racnticndi  &:   difFcrcmia  propofitionis  vcrbalis,  &:  refcr- 
pejcrandi  artcm  acritcr  defcndere  cona-   yationis  fivc  rctentionis  mcntalis:  itcm  dc 
cur:funt  autcm  a  Thoma  Mortono  foli-   propofiticnc  fcripta  vel  mixta,  qua;  par- 
difiime  confutata:.    Libcr  quoque  pau]6   timvocis  proiationc  partim  filcntiocon- 
ante  raortem  Elifabctha:  Reginae  cditus    ftat:  quando  animi  fcnfum  partim  verbis 
eft  hoc  tiiulo  ,  ^quivocationis  tra^atus   cxprimimus  ,  partim  filcntio  prcmimus  & 
a  Garneto  lefuitarum  in  Anglia  Provin-   in  mcntc  refervamus. 
ciali&:  Blackvvello  Anglia:  Archiprcsby-       Extat  in  ccdcm  Traftatu  aliud  exem- 
tcro  no  foliira  vifus,fcdetiamapprobatus.    ^Axim-.^uidampoft  contra6iafponfatiaperver- 
In  principio  autcm  Garnetus  fua  ipfius  ma-    ha  de  prafenti  mox  ad ali.is  nuptias  convoLans^ 
nu  vcrbum  hoc  lituli  ty^quivocationisy  de-  fidem  fttam.alterijponftefimiliter  per  verba  de 
lcvitjik:  hc  mm2i\\t .,  Traciatus  contra  £-  prafenti  cbligat.     Focatur  in  jus ,  per  jureju- 
quivocationes     falfts  dipmulationes  ,  cim    rando  verum  dicere  jubetur :  deinde  interrega- 
rem  ipfam  pro  virili  tueatur.     In  fine  e-    tus ,  annon  priori  Jponf<£  perverba  de  tempore 
tiam  Blackvvcllus  librum  hunc  approba-  pr/zfentifefe  obflrinxerit?  negat  ille ^pcmega^t. 
vit  &  commcndavit  his  verbis :  Tra6fatus    Audor  dicli  Tradatus  ncgat  in  hoc  pecca- 
ijle  vere  docliis  (jr  'vere  pius  ^  Catholicw    lumefTe  :  Nam  judicis inquit,  quifjliceo 
efl  :  ccrte  Sacrarum  Scripturartm Patrum,   tendtbatyUt  jujlumne  effct  prins  matrimonium 
J>o[iorum  ,  SchoLafticorum  ,  Canoniftarum,  ^    cognoferet :  quum  igitur  reos  id  matrimonium 
opiimarum  rationum  pr&fidqs  pLenifime  fir-  pro  irrito    iLLegitimo  haberet ,  nuLLo  confcien- 
mxt  Aquitatem  <i^quivocationis  i  ideoqwe  di-   tiie  periculo ,  jurare  poteft  non  feciffe  quod  fe- 
gnijiimus  qut  typis  propagetur  ad  confolatio-    cerat cum  hac  utique  retentione  mentali  ^  Eo 
nem  afftiHorum  Catholicortm ,  q-  omnium  pio-    antmo  ut  id  -effet  Legitimum  matrtmonium. 
rum  inftruciioncm.     Et  tamen  Apologifta       Magni  fcilicec  preiij  ha^c  ^quivocatio- 
quidam  in  fccunda  Apologia  fua  ncgat,   nis  Qodr!na'cft,quac  tam  facile  omnia  pcG- 
ullum  unquamejufmodiTraftatum  in  rc-   cata  &  fcelcra  cxcufarc  potcft.Illud  quoqj 
rum  naturafui(re,&  qui  cjus  memincrunt   fatcantur  omnes  ncccfrecft,pcr  hanc  no- 
impoftorcs  vocar.    Sunt  autcm  inAnglia   vam  dov5lrinam ,  ad  orania  quamvis  cxc- 
plurimi,  qui  partim  vidcrunt  Icgcruntqirc    cranda  piacula  ,  latam  patcficii,  non  di- 
«um  librum,  partim  ctiam  hodic  eum  fcr-   co  fenrftram  ,  fcdjaBuam&:  portam;  ut 
vant:  Si  ctiara  Andrca:  Euda:moniohan-   mcritofadur!  fint horainc^  facinorofi  ,  & 
nisApologiam  c.  2.  infpcxerir,  lcvitatcm   adomnem  impictatcm  projcdi ,  fi  patro- 
&:  imprudcntiam  fuam  agnofccrc  cogc-   nos  &  afferrorcs /£quivocationis  probcne 
^ur  Apolbgifta  iftc.  •         dc  fc  mcriris  h&beanr. 

^,,  In  hocTraulatu  citatur  abauthore  i€-       Eft  hc  fcitora  cjufdcm  dffciplinx,  ab 


De  VoBrma  lEsyiTARVM.  Lil?er  IV. 
audoredidliTradatus  dcfcD fuyLicerecri-  ne  ufos  :  Petrum,  quum  fc  fubduccrct 
?»i»is alicujus reo  pejerare ,  &  ommbu^ modis  menfa ,  fupcrvenicntibus  lud^is ,  Paulum^ 
fa^nrnnegare;  ft  ab  eointerrogetur ,  qut  au-  quum  illumin  os  acriter  objur<rarcr,utpcr 
6ioritAtem  legitimam  non  hAbet\etiam  apudle  cam  alios  dctcrrcrct ;)  Augulf  in  e'  ift  ad 
gitimum  judicem  licere :  non  tamen  indefini-  Hieron.  quar  cxftat  inter  Epift  Hieronvm' 
te,  [edcumexhacexcepttone,  Tantifperdnm  tom^.  p.  150.  b.  ipfum  hac dc  rc  diligentcr 
frobattonesdeficiunt.  admonct,  ncgatquc  hoc  hccre  Rurfus 

Hjec  omnia  cum  ita  fint :  Tamen  atjui-  Jfidorus  hb.  x.  fentent.  cap.  31.  Quacunquo 
vocationes  has  utilem  artem  &  bonampruden-  inquir ,  arte  verborum  quifquej^rret  Dcus 
iiam  effedicunt.  Ideoquc  Navarrus  fibijpfi  tamcn  qui  confcicnti^e  tcftis  cft  iia  hLc  ac 
graiulatur,  &jaaat,  fc  maximo  cumpri-  cipit ,  ficut  ille,  cai  juratur,  intclligit  Du- 
misPrinctpiufuminius  Apophihrgmatis,  plieitcr  autcm  rcus  fiti  quia  &  Dci  no° 
qmnefcitdi(^imuUrene(cit  regnare.cov^mtvi-  mcn  afTumit ,  &  proximum  dolo  capit  iz' 
dafTc,  &  iftam  dodrinam  Pcincipi  illi  pro-  q,  5.  c.  Q..acunque.  Ibid.c.  Qui  pejcrarc 
fuifrc.ldcm  Navarrusind.  c.  humanarc  .54.  add.tur,  Dcus  duplicitatis  afpcTiiator,  fim- 
hancfimulandi  &  diftimulandi  artem  ex  plicircr  intentioncm  utriufqj,  intcrrogan- 
-Wvoi^Aprudentiam  ac  appcUavit,  tis  &  rcfpondcntisconfidcrat  i  verborum 

&  quieautanturlaudandoseffe.HTi^^c  Nwar-    artcm  afpernatur&odit. 


ri  dodnnam  Gregorius \ytar.qu,m fa,Mam,  Et  qu^  non  tantiira  ccrta  verborum  Ic- 
'veram^inconcujfam  approbavit^ScommerM  fuitieorum  fidcs,  fcd  quid  certus  adc5 
vit.  Et  Gregor.us  dc  Valeniia  lcfu.t.  m.  poter.t  effc  fcnfus,fi  vcrba  cxtrmfccus  pro- 
.  IZ'    "^*  ^^'  ^'''^  P'"'^'"^''^  def..fionem  lata,liccatad  hunc  modum  intcotionenon 

«^^prcf^a,  aut  arquivoeationibus  cludere, 
etiam  in  fanaiflima  juramcnti  Rcligione, 
Hoc  cft  njmirura  quod  aicbat  iftc,  Lin-^ 
gttamiuratam ,  mentem  iniuratam  habeo. 

Idc6nclcfuiia:quidemomaes  &:  Ponti- 
ficij  hanc  dudrinam  probanr.  Nam  loan» 
Maldonatus  Icfuita  Comment.  in  24.  cap. 
Luc.  V.  56.  c^ifquk,  mc^nn,  fi^aendo  altum 


vocavtt. 

Convellitur autcm  ha:c mcntiendi dodri- 
na  lefuitarura,  aperto Scriptursc  teftimo- 
nio.  Nam  Vi^h^ex.  cap.  6.  dicitu  ,  O- 
mnis  controverfiA  finis  'jt^sjurandum  eH  ad 
tonfirmationem  adhthitum,  Hoc  autemve- 
rum  non  cft,  fi  leiuitarum  doctrina  vcra 
eft :  nam  illorurb  juramento  c(^ncrovcr- 

fixnon  finiuntur,  nec  rcs dnb-^ decidun-  ftllere conatu^eUamfipmereTalfq^^^^ 
tur  ,  fedpcrplexx  magls  redduntnr.    Et   r^^^^t^^/^^Od  eft,^quivocationc  uti) 


Ephcf  4.  c.  Bepoft*o  mendacio  loquimini 
veritatem  quifque  proximo  fuo.  Et  Eia.iS. 
Pofuimus  falUctam  Jpem  nojlram-^  ^  in  menda- 
cio  abfcondimuf  nosy  (jrc 

Longc  ctiam  aliier  de  hoc  mcnticn- 


bfementitur,  aliequi  nullitm  effc  mendacium, 
quod  non  defendi  pojiit. 

Sicctiam  Sacerdotcs  Vuisbyccnfcs  inE- 
piftolaquamadGencrofumPapiftam  nu- 
-     .  „  ,rj        •  P^'^^''P^"""f'^'"-'C/^>'nq''Hint,;;./r.r««a 

di  gcncrc  docucrunt  Patrcs.    Ifidorus  in    lefmtarum  ut  in  iuramentis  fuis  ^JMaatJlrati^ 

Synonimls  cap.  To.  Ow^f,  inquirj^^-»*/ ^..>.-.        -^r  .  „      .  . 

dacij  [ummopere  fuge:  ne  cafft,  nec  (ludio  lo- 
ijuaris falfum  y  nec  utprdjles  y  mentiri  Jiudeas: 
nec  qualibet  fa/lacia,  vitam  alicujui  defendas. 
Cave  mendacium  in  omnibtu.  Kefcrtur 
etiam  cap.  Omne.  caufa  zi.  q.  2.  Et  Au- 
guft.  in  Hb.  de  Mendacio  cap.  6.  Si  quu^ 
inquit,  ad  te  confugiat  qui menda-to  tuo pof- 
fet  X  morte  liberari,  non  es  mentiturus.    Os  e- 


qifxritur,  Efne  Sacerdos?  tum  Sacerdoti, 
inquiunt,//Vf^/>  rejpondere  ,  Non  fum,  fed 
addita  hac  intentioncy  intm  in  animo  conceptJi^ 
nonoreproUtay  talis  nimirum,  qualem  me  effe 
cupitis,  autnarrem  vohis,  aut  aliquid  fimtle, 
Ethnici  quoqucdamr.aiunt  d-  drinam 
hanc.  Cicero  cnim  hb  3.  Oftic.  ^od 
if.qtur,  affirmate,  quafi  Deotrfley  promiferis. 
id  tenendum  ejl.  Et  qut  hoc  ftbi  fumunt.  Nul- 
mm  quod  mentitur  y  occtdit  animam.  Et  Um  effe  fidem ,  qu^  trjfidelt  data  ftt  yvideanf 
moy. :  Ciimerqo  mrnttendovita  £terna  amit-  nequaratur  Utebra perturio.  ' 
nunqtum  pro  cHju[quam  vita  tempo-       Homcrus  ctiam,  quer 


falimentiendHm  ejl.  ir.  q.  2.c.  omne.Cum- 
quc  Ongrnes  ex  fentcntia  Piatonis  pcr- 
mittcrct  fapfrnti  bonoqf>c  viro  menda- 
cium ,  modo  falutare  is  eftet,  quorunt 
gratjaficrcci  fct  H.^ronym.non  careret 
omnind  fufpicionc  Origenioi  Dogmatis, 
fNam  hujus  fcntcnfjam  in  commentarijs 
in  Epift.  ad  GaUt.  fcrinferat',  utrofque, 
Peirum  &  Paulum,  pro  tcmporc  fimulatio- 


quem  omnium  a»tt- 
tumfapientcs  demiiari  funt,  fub  Achillis 


pcrfona  gravifijme  dctcftatur  cum,  qui 
ahudin  mcntc  cclac,  aliud  lingua  loqui- 
turj  inquicfts  : 


Haud  minits  ille  mihi  exofus  quam  janua 
Ditisy 

CMens  aliud  cui  teaA.tegit  quiim' lingud 
• .     lffquatttr..ij  .  •r^-^  c  , ... 

aaa  j  Turc^ 


3-74  VoBrim  lEsvr 

Turc^  quoque  hodie  improbarcnc ,  lac 
fcio  ,  fi  quis  inccr  ipfos ,  lalia  mcndacia ,  U 
mcnticndi,  Magiftracusque  dccipicndiar- 
tcs  populo  difccndas  proponcrcc  ,  uc  Icfu- 
\\x  faciunt. 

Conantur  quidcm  Icfuit^  hoc  fuum  me- 
dacij  genus ,  &:  mcnticndi  artesdefcndcre 
;>nw^cxcmplis  Patriareharum  ^/»»/,  in- 
quiunt,  Abrahamui  q-  ifaacus  A^uivocatione^ 
quum  negarunt  Snram  Rebeccam  fuas  uxo- 
res  e[Jt.  Gcn.  iz.io.  &  z6.  lacobus  ctiam 
Patri  lacobo  dixit,  aut  fimulavit  Efauum 
fc  cffc. 

Rcfpondct  autem  cis  Auguftin.  contra 
Crefc.  c.  9.  &  15. //-«f,  inquit,  quando  tn 
Scripturis  legimi^  ,  non  ideequia  faSia  credi- 
rntu ,  etiam  facienda  credamus  :  ne  violemus 
pr^cepta  dum  pafiim  fe^amur  exempla.  Et 
conHaty  quod  non  omniaquA  a  fan^lis  viris 
legimus  fa^a  ,  transferre  deheamm  in  mores. 
Et  c^^.ix.Teflimoniailla-,  quibm fanHos li- 
hros  mendactjs  fuos  Patronos  adhibere  molmn^ 
tur,  partim  non  effemendaciay  partimetiamy 
0U£  funt ,  non  imitanda  effe ,  docet . 

^ff«W^,  blafphcme  dicunc,  ipfurnquo- 
quc  Chiiftum  asquivocationibus  ufum 
cffc,  quum  dixic  Marci  15.  Dedie  ilio  ^ 
horanemo  fcity  ne  Angeli  (fuid^tn  tfui  inccelo 
funt  :  nec  ipfe  FiliuSi  (ed  folm  Pater.  His 
verbisy  aiunc,  fimulavit  fe  nefcire  fecundum 
humanam  naturam  novifiimum  diem  i  cum  t  a- 
men  fciverit  illum.  Ec  Bellarminus  hb.  4. 
dc  Chrirto,  c.  i.  Suarcz  com.  i.  inThom. 
quxft.io.artic.  11.  difpuc.  i.  Grcgor.  dc  Va- 
lcnc.  com.,4  difp  i.q.15.  parc.i.&  Armandus 
Icfuica  in  Epift.ad  Charaicrum,dicunr,  Er- 
rare  omnes  fere  hujus  temporis  h^reticos,  (jrpro- 
tejlantes  pracipuos  ,  ficut  oltm  Agnitas  h^reti- 
cos  ,  (fuia  dicant ,  Chrifli  animam  humanam 
ali^futd  ignorajjc.  Maldonaius  aucem  in 
Matth.  14.  c.  cxDamafccnofcribic,/f^^tfi- 
t^ts  ftmpliciter  Chrtsio  igmrantiam  tnbuiffe. 
EcAlphonf  de  Caftro  advcrfus  h.Tieftit. 
Dcus.  indicat,  Agnoitas  ignorantiAm  fimplict- 
ter  im^cgiffe  Deo  ex  his  verbis ,  de  dtc  illo  ne- 
mo  fcit.  Idcm  Maldonacus  fcnbit  contra 
Bellarminum  &  focios,  Athanafmmy  Am- 
brofium ,  Gregorium  Naz.ianz..  Theodoretumi 
Cyillum,  (jrc.  aperte  docuijfe  y  Chriflumqua- 
tenm  hominem,  diem  )udicij  ignor.ilf<-j. 

Cap.      Mirccllanca  de  Iesvitis  eo- 
\\\  rHmque  Dod:rina. 

D»yt.  Iefuit^quumalijsDo£^oribusPon- 
notr  V  tificijs,  tL.m  ciiam  in  multis  Socijs 
howwis  fuis  contradicant  aiiquot  faltcm  dcmon- 
'^''Jf  fttabo  cxcmpHs.   McndaGiacnina  ccttius 


ARVM.  Liher  IV. 
dignofci  non  poflunt,  nifi  quando  fibi- 
mctipfis  contraria  funt:  A  Dco  cnim  ita 
ordinatum  eft,  ut  impij  fcmpcr  fcipfos 
confundant ,  &  mendacia  non  confoncnt, 
fcd  contra  fcmctipfa  fcmpcr  tcfteniur. 

Bcllarmin.  dc  Notis  Ecelcfia:  Hb.  4.  c.  9. 
^.Nunc ;  feribit ;  Docuerunt  Bunomiani,  ne- 
mini  peccatanocere,  modojidem  habeat.  idem 
Proteflantes. 

Bcllarminumautem  lefuitamhaud  ob- 
fcure  mendaeij  infimulat  Toletus  Icfuita 
Com.  in  loan.  15.  Affirmavit ,  inquit ,  Eu- 
nomius ,  fidem  fufficere  ad  falutem ,  quamvis 
mala  opera  adef^ent.  Protefiantes  dicunt  qui- 
dem  ad  falutem  fnfficere,  negant  tame»  fi- 
dem  illam  ftne  operibus  effe  pofjfe.  Agoofcit 
igitur  Toletus,  Eunomianos  fidem  mor- 
tuam,  Proteftantcs  vivam  profitcri. 

Rurfus  Bcllarminushb.  i.  de  luftif.  cap.  ^«M'-- 
u.  Nos ,  inquit,  So\.Kfide  jupfcari  coram  'sotZ' 
Deo  ,  eji  opinio  paradoxa.  Ec  Maldonatus 
Commcnt.  in  Matth.  \9.H0c  ,  inquit,  <?- 
mnium  h&refiurn  feminarium  ejl :  EtFcuar- 
dcnr.  Comraent.  in  lac.  lujlitia Ji6iitia  ^ 
imaginaria  ejl. 

Ccntradieunt  autem  ahjs  Pontificijs  do- 
diflimis.  Colonienfes  Canonici  quin 
ctiam  authorcs  cfrc  iibclh  oblaii  a  Cjefa- 
rc  Collocutoribus  Protcftantibus  in  Co- 
mitijs  Ratisbon.  dicunt :  Tantumperimpu^ 
tatienem  ju^itia  chrifli  quatenus  fides  nofirA 
apprehendit  mifericordtam  atq\  jujlitiam  Chri- 
Jlitpropter  meritum  Chrijli  nos  juJHJicari  coram 
Deo.  Pra?tcrco  CalTandrum,  Stapulenfcm, 
Pcraldum ,  Ferum  &  alios,  qui  hujus  fcn- 
tenti:E  fuerunt.  Stapletonus  ctiam  lib.  7. 
dejuftificat.  cap.  9.  Catholici,  ait  aliqui 
Cquos  Vcga  hbro  15.  de  luftificat.  capito 
xo.  pag.  jiz.  viros  dodos  &  pios  vocar)rc- 
nebant ,  nullum  alium  effe  juftitia:  conici- 
vandac  modum,quamfi  juftitia  Chtiftino- 
bis  imputciur. 

Bcliarminu.s  lib.  4.  dc  Notis  Ecclef.ca- 
pitc  9-  CaLvini  do^rinam fidem  veram^fe-  vertfi. 
rnel  habitam ,  amitti  non  pojfe,  inter  loviniani 
harejes  numerat.  Campianus  contra.rar. 
10.  2^ifi,  inquit,  Divi  e  coelo  deturbentur.,  ca- 
dere  ego  nunquam  potero.  Catharinus  quo- 
que  ipfo  Bcllarmino  tefte  lib.  3.  de  luftifi- 
cat.  cap.  9.  doGuit  cx  hls  verbis  ,  Accepi- 
ftis  Spiritum  adoptionis,  Fideles  inperfua- 
fione  de  fua  falute  non  pojfe  falli.  Contradi- 
citctiam  Auguftinus  dc  Correpc  & 
Grat.  capitc  feptimo,  fides inquit, 

quA  per  dileBionem  operatur ,  aut  omnino 
non  de^cit ,  aut  reparatnr  priufquam  hdc  vitA 
Jiniatur. 

Azoria  lefiiira  inftirut.  libro  9-  capi-  imagi^ 
te  7.  ^ppellat^  inquic,  Calvinus  trnaaines  "fjf*j^ 
San^o-  vofArU 


Vc  Voclnna  Iesvitarvm.  Likr  IV.  375 
Sanciomm  ,  UoU,  cr  fimuUchra^  quafi  a,  gines  ChriHi  effe  colendas  adoratione  iatrix. 
facris  au^oribM  frornijcue  ufurpcnturi  fd-  Eandemque  opinio/jem  fuijje  Thom^.  Azo- 
fum.  rius  etiam  Inftitut.  lib.  9  cap.  6.     T  )ia 

Valcntianus  autcm  lib.  3.  dc  Idol.  ^'^XiV.  Confians  /m(\n\ty  ejl  ihtologorum  fen- 
capit.  8.  Quod  autem,  hocipfum  fa-  tentia ,  imaginem  eodem  honore  &  cuUn  coUy 
cic,  quod  damnat  in  Calvino  Azorius.  quo  colitur  td  cuius  efl  im.tgo  £t  Bellarm. 
idolum-t  irquit ,  GrMe imaginem^t  fivefimu-  Iib.  i.  de  Imagtnib.c.  iz.  -.c^antum  'ad~ 
ULhrumfigmficat.  Hxc  ncmina  ulquc  a-  modum  bcfuendi  pr^fertim  i»  contione  .  ad po- 
deo  contai  dic  Valcntianus ,  ut  non  vcrca-  pulum ,  non  esi  dicendum,  imigines  uHm  ado- 
tur  fimulachtorumcultum  in  huncmodum  rari  dehere  Utriay  jed  e  contrario  non  deheri 
cx  Scripturis  dv^fcDdere./^w^zV,  inquit  5^4-  fic  adorari. 

tui  Petrus  alicfuem  ejfejlmulachrorum  cr  Idolo-  B  -  llarminus  lib.  2.  de  Monar  hi<;  cap.  1  ^ 
r«wf«//«/»//a/«w.ibidcm,Catdinalis  ctum  Promifonemy  inquic,  in  Bapttjmo  noneff^  ^romif. 
Pia:otus  l.b.  i.dcfacris  U  prophanis  Imag.  votum  proprie  ac  vere  diilitm  ejl  commu^^jis  ^^^^.^f^ 
cap.  3.  idolum  ^  imiginem  fimulachrum  Theologorum  fententia  cr  qui^^em  verifima.  mofitne 
fro  eodim  accipi  tejlatur.  S.  Hieronymus,  Azotius  aiitem  iib,  11.  cap.  14  Tcrtio  ^fff^. 
inquit ,  fcrihit ,  uhi  in  facris literis  idola  po-  quicntur,  Bipnfma ,  inquit  effe  votum  pro^rie  ^  "^"  ° 
fitum  e(i,  AcjuiUm  Jiguras  vel  imagwes  in-  ac  vcre  di6ium.,veteres  TheoLogi cum  Magijlro 
terpretatum  efje.  Et  apui  Ciceronem  legimu^y  fentire  videntur. 

Imagines cfua,  idoU  nemtnantur.  El  Plato,  Rurfus  Bcliarm.  ibid.  cap.  16.  D/V^,  inquif, 
ldot1tvocamt44  Imagines ,  (!U£  ^  in  aqttis  ,  ^  votumde  pr&cepta  ,  non  efje proprie  vo*um,  ni- 
in  jpecfilis  funt ,  &  qit^  picla  funt ,  qu£  ty-  fi  (juater^us  res  iLU praiipttur :  ut  non prstcepta. 
pis  jeu  figuris  cxprefifa.,  atque  aiia  h  tjufmdi  Contradicit  autc  m  Az  rtus  luft  ru..  .ib.n. 
Ita  fimuiachrinomen  quod  Latine  dicttur  ,pro  cap.  14.  ^  SrXi  O  qujentnr.  c^ui  vovet, 
eo  acceperunt  quodesi  idolum  apudGrdicos^ctim  inqvit,  rem  indiffercntem^  ejw  fotum  ,  ex 
in  Latina  tnterpretitione  ubi  dicitur  in  Plal-  communi onmium  fententia  ejl  inane.  ;d  m 
IDO  :  Simu/a  hra  gcntium  ,  argentum  ^  au-  ibid.  NthiL  impedtt,  n\c^\.\\x,  oinomiivus  cjuis 
Tum,  GrAce  d  cuntur  1%  &'iStu>/  !>  r  ]^vai..Ad-  fe  denuo  voii  Reitgione  chfiringat ad  cjuod a- 
dit  ibidcm  :  Imaginis  nomen  ,  fi vocisproprie-  Itoqui  faciendurn  lege ,  ^  prxcepto  compeUitur. 
iatem  injficiamui  i  impiA  diahoLics.  frma  Bem  enim  nosfihi  juis  Leghus  devinxit ,  (^r  nos 
convenit.  ipjos  ei  pariter  voti  nexu ,  vincuioque  obLi- 

4.        B.-llarminus  dc  Eccl<  fia  triumph.  cap.   gamus  y  drc 
Velt"  Ergn  \n(\  ux^CaLvinus  ait  nefas  effe  Deo       Bcllaiminus  lib.  5  de  Chrifto  cap.  9.  in 

cor^orea  i^^vtfihili     i^corporeoyimaginemcorpoream  (^    princip,  H^c.     Conveniunt,  \v,(\W\t., 

forma    vifihtiem  colLocarc :  nos  CathoLici  contra.  Mox    inter  fe  Theologi  omnes  ,  ^  ujf/o  confenfu  do-  chti- 
^X^'^' autcm  ,  qujfi  verborum  fuorum  oblitus,    cent  y  Chrtfium  ,  prn:ter  ca  hona.,  cjtf^  fuis  La-'''*^''^^ 
dicit  :  Opinio  illa  CaLvininon  licere  pingcre    horibus  peperit  nohis,  merwjje  etiam  Jihi  corpe-  '!Ltiu 
imagtnem  Dei  in  forma  hominis  y  efi  ettjm    ris  g!ori.<im .     nominii  exaLtationeWj  i^- omnia 
A  L  1      o  T  Catholicorum  ut  AhnLenfis  Du-    qua  accepit  pofl paffio^t  i  m 
randi ,  Perestj ,  qui  dtcunt,  hac  non  re^e fieri.      C o n r  r  a  V  c  ga  1  n  O  ^> u  fc  d  e  M c  r  i  t is  q  1  ^  fl:. 
y-        Bellarminus  in  Prxfar.  hbri  de  Bcar.  6.Chrifiu4.>\nc^\.m.,totamfuimgratiam.tto- 
^^^'Jf/J.  Sand.  ^//ir,  \n^:\u'\i,  CathoLicorum  unquam    tamque gloriameffentiaiem        e  meritisha- 
uinum.  divinum  honorem  imaginibtis  detuLtt?  At  hoc    hitit ,  in  primo  fuo  hum-initatii  inflanti  E/ 
ficri  in  Papatu  tcftaiur  P.-lyd.  Vcgil.  dc   Scotus  d.ft.  18.  AVf ,  nifi  indtreae  meruit 
Invcat.  rcr.  capit,  37.  Georgiu^  Caffandcr   glortam  corporis. 

in  Confult.art.  zi.  &  loannes  Getfon  quac-  Bcllarmmus  citato  loco  fentcntiam  fuam 
ftionc  dc  neglig.  Prxlat.  capit.  7.  Scd  dcfcnderc  conatur  cx  Scr  ptura  facra. 
quia  hos  faftidiunt,  audiatur  Bcllarminus  Hehir.  4.  inquit,  fic  Legttur  :  Videmus  lefum 
ftbijpfi  concradiccns.  Namlib.  z.  dc  Ec-  V ».OTfT^K  paj^ionernmortis gLoriicoronattim 
clcf  iriumph.  capit  21.  m  princip.  Sjt,  PhiLip.  z.  HumtLiautt  feipfum ,  facius  ohedtens 
inquit,  propofitio  :  Imagines  Chrisiidr  San-  ufque  adcrucern.,  Propter  quodexaLtavit  . 
iiorumveneranda  funt non  loLitm  per  acci-  eum  Detis  &  dedit  ei  nomen fupra  omne 
dens veL  improprie  verhm  ettam  proprie  :  ita  nomen  ^  (^c.  Addit ,  Eefpondet  CaLvinus, 
ut  terminetur adoratio  trj  imagine ,  non  foLum  has  voces ,  Qv  a  P  r  o  p  t  £  r  (jr  P r o  p  t  e  r, 
ut  vtcemgertt  exernpLaris.  Vafquez  autom  noncaufam  exaLtattonis  figntficari .  Jedconje- 
libro  fccund  >  dc  Ad^rat.  difput.  8.  capir.  quentiam.  Suarcz  autcm  dicit  Tora.  i.  in 
3.&:8.  StuLtttm  hoc  efi,  \n  (]u\t ,  ^  fuperfli'  Thom.  diffur.  41.  fed.  a  Catvino  hoc  dici 
tiofum:  idqueaccurate  prohii,  Doccc  ibl-  Haretice-  Ec  Isfuita:  Adglo-Rhetn.  in  Phil. 
dcra,  Feteres  Schoiafiicos  ahfoLute  dixiffsjma*   z.  cap.  Scripturas  impudenter  detorquet. 

Contra 


37  <f  VoBrina  Iesyttarvm.  Lil^er  IV. 

Contra  vero  Ribera  lefuita  Corn.  in  inquit ,  Pap..m,ut  P^pam  hiemicum  effe  pnjfe 
Heb.  X.  capit.  ad  vcrbaverl.  9.  Dilcxifti  DoElores  Parifunfis  temuru^t.  Vidc  Vm- 
juftitiam,  &:  odiili  iniquitarcm,  proptc-  takervuai  dc  Poatifice  Kom.ino  pag.  757. 
rcaun\ic  tc  Deus  ,  &:c.  Sandas,  inquir,  HAnovien.  cditionis  ,  itcmi  pag.  765). 
Thomas  .?ffiim.u,  ciimdicituf,  Pv.op  r  E  Bcilarminus  lib.  2.  de  Ponntlcr  Roma- 
RE/v,  non  mcritum  indicari,  Icd  fiucmi  no  cap.  z6  Pontifex inquit,  Romi,;Hi  nou 
uc  fit  fenfus,  Ad  hoc  tc  unxic  Deus,-  uc  ptejl  ah  ullo  Prm:ipeChri(ltAm  ^  ftvc  jccuUri 
haberes  hxa  omnia,  quod  (atis  probabi-  five  Ecclefiafitco  jnd.c.tri  tn  terris ,  neque  ab  ^alpft 
Jircr  dicitur.  Suarez  quo  iupra  dirput.io.  omnihnsfimiil  in  ConfiliQ  congrsgitis.  »iu 
contra.  Pcr  un<!tioncm,in-  iohaunes  Fcius  aijtimin  A6i:,  11.  cap.  ^JicJ^i' 
quic,  inrelligunt  muid  Pacrcs  ipfam  ia-'  Cur  cum  inciicumcifis  comedifti,  &:c. 
<:arnanoncm,&  unionem  ad  vctbum,  Au-  Petrus  ,  inquic,  rcfpGndcbr.t  y  ^  cmnla  nAt- 
guftinus,  Anshelmus,  Bcda  £^  Cyrillus  rahat.  Potejl  igiturEcclefida 'JM.intfitis  non 
Alcxafidrinus :  atquc  inta  particu! a  Pko-  modo  exigererationem ,  fed  etiam  deponere  ^ 
Pter.  non  de  caufamentoria ,  fcd  dcfi-  repudiare  potefi.  Impij  autem  nofiri  Pontifim 
nali  intclligcnda  cft.  ht  dilpur.  lcd.  ces\  qucfi  Dominifint ,  non  Minifiri,  ab  Ec- 
x.^f.  Dico  primo  Atharjafius ,  inquit  il-  ctefia  qu:dcm  arg;d  O'  inordincm  rogi  nolunt, 
lum  iocum  cxponitde  gratia  animae  habi-  Sic  rcfert  Beilaiminus  iib.4.  dt.  Rom.  Pcn- 
cuali.  Ec  dirpur.  40.  icd:.  i.ljf.  Nihiiomi-  tifice  cap.  9.  cel.  brainm  fjiffc  Conciiium 
nus.  Communis ,  ait ,  cft  Theoiogorum  Sniucfranum  anno  Dnmini  ipj.  in  caufa 
lentcntia  Chnftum  non  mcruifTe  graiiam  Ponrifi.  n  Marcelli,  ad  curn  '1'poncudum, 
animae  habitualcm  ,  fed  cam  abinftantia  fi  hicfcdcu.».  irsvcri.crur  :  &  Ecclcfi  rn 
incarnationis  fux  h:ibuiffc.  Ergo  cOiUra  R.-^ra.  <*x  fii{picii^nc  h;i^rereo'.  Libeno  Pa- 
Bciiarminura  ipfis  Icfuitis  teftibas ,  vox  p£e  aimo  Chrifti  5^1.  Pontificafm  abro- 
Propterea,  non  caufam  raeriroriam,  gaflL  :  CoaiUntiLOf  olitanara  quoque  Sy- 
fcd  confcquentiam  finaicrn  fignificat.  nodun.  6.  7.  dcpofuifrc  lu!ii  m. 

Greg.  d.2  Vaicntia  An^iiyf  lib.  8.  cap.z.       Bcliai  ininvs  hb.  5.  dc  Pv-^n  .  Poiififice 
aIvx  ^^^^  '  i'^qnit  >      PapA.,  id  efi  ,  quoad  p'<hU-    cap.  9.  Non  pugn.it  y  inqu;r,  cum  verbo  Deiy  ^»»^ 
papoi    cam perfonam,  hxreticus  efje  nequit.     Bel  .ar-    ut  unui  homo  fit  Princeps  Eccleftafiicus    poli-  ^J!fpof 
fuhs..   minusetiam  lib.  4.  dc  Pontificc  Romdr.    ticm  ftmul  ^  cr  ut  pojitt  unus  homo  regere  I"i 
eife"^  Gap.      Probahile  y  inc\mty  cik-,  pieque  credi   Eptfc^patum     Pnncipatum.     Et  mox  :  Et  ^^jj^^^^ 
«rrart.  potcfl ,  fummum  Pontifcem  ,  ut  Pont  ficemy  fi  ahfoUte  forte  pr<efiAret ,  Pontifices  tra6iare  & polu- 
folum  errare  non  poffe,  fed  etiam  ut  particula-  folum  fpiritualia^Regestemporalia,tamenpro'^  '"^* 
rem  perfonamh&reticumeffe  non  poffe^  falfum  pter  malitiam  temporis  experientia  clam  nnti- 
aliquid  contra  fidem  perttnaciter  credendo.    liter  temporales  aliquos  Principatus  Pontifici 
Papam  etiam  non  poffe  ullo  -modo  effe  h^reti-    donatos  cfje. 

cum ,  nec  hxrefm  publice  djcere^  etiamfi  fo-  Contraver6Epifc.Efpcnfa2usini.T1m. 
Itu  rem  aliquiim  definint.,  Piggius  acerti-  lib.  ^.C2i^.<)^No5  ^  \r.c^mi.,proh  dnlor,  cx pa- 
me  d:.fcndiE  iib.  4.  Ecc!:.  fiaft.  Hicrarch.  ctficis  in litigiofos  dcgsneramus  ^  eaque  efi  hc- 
capite  8.  dicrna  EccUf.-e  praxis^  ut  qu£ri  ferio  fole-i^ 

Caiharinus  aiucm  C.)mm^nr.  in  Galat.  ihcologfifne ,  an  Canonifia  fit  ai  Epifcopum 
z.  cap.  Falfum,'\x\<\K\\iy  hoc  efi.etiarpiji  novi-  apttor'?  (jc  Dicunt  quidam  prifisTfuidem 
tij  Scriptores  aufi  junt  oppofnum  defendere^.  Epifcopis  Theologiam  magis  conven.ffe ,  ct>)us 
PrAterea  ,  Legimas  miiltj)s  Pontifices  apofiataf-  gLadio  Cafholicis  co^stra  hxreticos  procedcre  0- 
fe  k  fide  :  Honortnm  in  Coictlijs  duobus  vel  pm  fit. -i^odi^e  vero  contra  y  jurifperitiamma- 
trihns  Papam  d.tmmtum ;  Coslefiinum  quoque  gis  congruere  ,  quii  plures  accidunt  qusfiicnes 
(}alios.  Vcrna  funt  Lyta  m  Matrh.  16.  ad jus.^qwim  ad  fidem  fpeciantes.  Sed  loyge 
Cani  m  Loc.  Tiicolog,  lib.  6.  cap.  S.  Al-  ahcrrAnt;  qnia  Epifiopt  non  ?ninm  hodie  quam 
phonfi  dc  Caftro  lib.i.  iK-ercf  cap.  \.  p  g.^.  antea prddtcare  tenentur.quihus non minm niict 
Pontificem  etiimut  Pontificem^  po(fe  effe  h.t-  quam  tunc  in  confecratione  pr^dicandi  officium 
reticum  ,  ft  ahjque  generdi  Concilio  dcfimaty  imponitur ;  pr^dicfttionis  autem  materia  ejl  di- 
tuctur  Nilus  m  lib.  adverfus  prim.uuiTi  vina  Scriptura.hanc  igttur docere  magis  tcncittr 
PapiCi  G;rfon&:  Almainin  Iibris  de  po-  quam  Canones  ^  quos  non  immcdtate  Oorninusy 
teft.  EcGlcfi.?;,&  Adrianu*;  VI.  Papa  in  fitd  fanHi  Dci  homine.^ediderftnt  .'Et  c.\o.  .v/ul^ 
quxft.  no  Cofifi  mationc  :  qui  omncs  non  ta  qiudem  tempu*  jcci(m  affert  (^'immutat  uti^ 
in  Pontificc,  (cdin  Eccifia  fivc  in  Cou-  nam  inmelitts.hx.cw.^iim  mne.stpediret  ho- 
cilio  frencrali  tantiim,  conrtinuioc  in-  mines  EpifcoposCanceUariatufungtf^^inuciic. 
fiillibilitatcm  judicij  dc  rcbtis  fidcj.  Ec  ^cV)Qi.K'Ac'Oi.{-.c\i\xci\\.\.Regtmine,wc\un, 
Bciiarnn.  hb.  4.  dc  Pontificc  Rom-  c.»p.  z.    ^nimartm  cfi  ars  artium,  ergo  nun  potefi  ur,us 


De  Doflrina  Iesvjtarvm.  Lil?er-  IV. 
^  idem  utrumcjuemtwus  implere,  admi»ijiran~   habcc  raalum  Pontificem  ,  ut  pprpctuo  ha- 
aif  cuLarem  y  EcclejiaJi.potefiatemSs^mtion   bcr,capuc  non  vivum  haber. 
Iciuita  ir-id.iS.in  pHrabolam hominis divi-       Collcgium  Anglo-Rhcm.  Aftnor.  in  E- 
tis  Luc.i8.num.i.r<fw/><7r^,  mquit,  AuguHimy   phcf  5.  Si  mquiunr,  Protcjiantes  ullumin  fc^  'e^- 
\       uc  ipfc  docct  hb.de  opere  Monach.  cap.  2.9.   Theologid fenfum  haberent ,  nunquAm  dicerent  fit^^^t 
Tom.yEpi/copilitthusChrifiianorumvacarc^   EccltfiampoJfeafide4eficere,ideJiyaChriJlo  fi''^e 
folehant ,  non  ita  tamen litihu*  vacahant  dtfcer-  JJonjo  divoriiurn  '^att.  Bcl !arm.  vero  hb.  3.  dc 
nendis  ,  ut  iaterima  pr^dicattone  cr  Epifopi   Milit.Ecdef.c.-^.Notandum  efi,inquit,multos 
munere  vacarent:  Qnodnunc  Bpifopi  caufts  in-   ex  nojlris  tempus  terere ,  dum  prohant  ahfolute 
cumhunt  civilihus ,  confuetudine  EcclefiA  intro  •   Eccleftam  non poffe  a fide  dtjicerc-nam  Protejlan- 
du6lum     &  G .  tes  id  conceduntfed dtctmt .  id  intelligi  de  Ecde- 

Papam  cfle  Monarcham  fcuDominum  /^i^v;)?^///,  Ita  Bci!?.rm.S£ap]eionus  igiuir 
■pa^»rr^  totius  orbis  Chnftiani  ncgat  BcUarminus  &:  Valentianus  Icfuita  opciam  multam  iu- 
"Lfr-  l»bro  qumto  de  Poniif.  Roman.  cap.  3.  &  dunt ,  qui  hoccciara  prolixe  fatis  ftrcnuc'q; 
ch»m.    dicic  ,  Si  res  ita  fe  haberet  y  deheret  idcon-   probarc  conantur. 

Jlare  ex  Scripturis,  aut  faltem  ex  traditione  A-       Bciiarm.lib.^.c.z^.dc  Pontif.Roman.  fie  14. 
ffiftolica.  fc n  b i  t :  Si  Pontifices  non  concionantur ,  tamen  ^ffflf^ 

Cootrarium  autcm  affirmat ,  Icfuita  Al-    multos  alios  Pajloraies  a6lm exercentyligantfol-  ova " 
varcz,Hoftienlis,  Sylvefter  &  alii  muiti,  ut   vunt.controverftas  judicant.Epifcopo^creant^  ^  Jt^pa^ 
Bcllarminus  fatctnr  ibid.ci.  ejuodperfe  concionandononfaciitntjfaciuntperdt-mu 

Malos  &  impios  non  efTc  qnidcm  mem-  alios. 
jmiij    bra  vcra,nec  fimpiicitcr  corporis  Ecclcfias,       Contra  Maldonatus  Summula  q.io.  arr. 
mn  Jmt  fcd  tamcn  fccundiim  quid  &:  arquivocci   3.5.6.  Notarunt  ,inc\uiXyH ieron  i^jc.  4.. adE- 
membr*  lohanncs  de  Turrccrcmara  Cardinalis  Ii-  phef     Aug^pifi.  sy-  propterea  Paulum  non 
Ecciefii.  bro  quinto  cap.  57.  probat  ex  Alexandro   diHinxiffe  Pajloreso'  Doci.qutaomnis  Pajlorde- 
dc  Alcs ,  Hugone  &:  Thoma  :  idem  ctiam   bct  docere:  y  nomen  PaJIoris  Jignificat  aciionem 
docent  Pctrus  a  Soto  ,  Mclchior  Canus ,  perfonale.ficut  nomen  Medtci.li^ique  ficut  nemo 
&  alii.  Ac  licec  dicant  ,  malos  non  cffc   potejl per  alium  curare,tta  nemo poteji  fuas  oves 
'        mcmbra  vcra  ,  dicunt  nihilominus  vcre  per  aliumpafcere.Nec  quicquamvalet  rejjonfio 
cffc  in  Ecclcfia ,  fivc  in  corporc  Ecclcfiac ,   cornmunis-.Satis  effe per  ^icarium  Uhorare,  quia. 
&  cflc  fimplicicer  fidclcs  ,  fcu  Chriftia-  fecunditm  eandem  Rcgulamfatis  efifet  manduca- 
nos.  Tieque  enim,  inquiunt,  fola  membra  funt   re perFicarium\quia  friptum  efi,^i  non  lahom 
in  corpore ,  fed  etiam  humores ,  dentes^pili ,  &   rat.non  manducet.  De  divino  jure  muita  funt 
alia  qu£  non  fttnt  memhra  :  neque  fideles  aut   tefitmonia  in facrts  literis,  ut  n.12..  Excubate  in 
Chrifliani  dicuntur  tales  a  charitate^  fed  afide-t   cujlodia  Tahernaculi.  Nemo  autem potejl  excu- 
five  a  fidei profefiione. Sic  cciam  docct  Coftc-    bare ,  nifi prafens.  Chrifiw  etiam  dejcribit  no- 
rus  Icfuita  Apolog.part.^.c.u.      Et  Hugo.   bis  P/iJlorem  notis  fuis  inter  alias  ^  ut  gves  fuas 
Vt  Jlegma,  inquit,  pitaita ,  (anies  ^faliva ,  fan-   cognofat,^  ille  audiant  vocem  i/lins.  At  nec  ille 
guis  abundans  viventis  hominis  neque  memhra   eas  cognofcere ,  ntfi  prtefcns ,  nec  iPut.nifipnsfen- 
funtyneque ^artes^^  tamen  non  funt  extra  cor-   tem.audirepoffunt.  Valentianus  I?(uira  quo- 
pus:  Ita  impij  ad fuperfluos  humores  referuntur^   quc  Tom  4-  difput.  i^.q.punct.^  Chrijius,  in- 
qui  fuo  tempore^  uhi  maturifuerintt  cum Jierco-   quit ,  Domintts  Matth.  28.  Apofldis  ^  eorum 
rihus  egeruntu*.  fuccefforthus  Epifcopis  mand^t^  Ite,  rj  doc£te_j. 

Concra  ve:6  Bcllarminus  libro  ccrcio  de  Paulus  i.  Cor.  1.  Mifit  me  Dominus  Evangeli- 
militancc  Ecelefia  cap.  9.  f-^dulcimum,  z.are,nonbapti:^re,id eji.prxcipue memifit  ad 
Si  itaefiyivquitifequituriPontificemmalum  pradicandumy  noa  autem  ad adminifiranda  Sa- 
non  effe  caput  Ecclefia :  dr  alios  Epifcopos  ftmali  cramenta. 

fnt.non  effscapitafuarum  Ecclefiarum.  Caput       BcHarminus  lib.^.cap.S.dc  Notis  Ecclc-^  if. 
enim  non  efi  humor,  aut  pilusyjed  memhrum  ,    fia?  inquic ,  Succef?ione  in  Rom-  Ecclefia  ab  A-  "^^[fp. 
^  quidem pracipuum :  At  hoc  eft  contra  Conci-  pojiolts  dedu6ia  ufque  ad  nos  ,  veteres  tanau^m  nota. 
lium  Confiantienfejn  quo  Seff.i^^.damnatur  er-   argumento  evidentifimo  upfunt  ad  veramEc-  "f^J^l" 
rorxz.  lohan.  H nf.  quo  afferehat ,  Pajiorem  ma-  clejiam. 

lumejfe  aquivoce  Pajiorem;  (jr^rror^yo  quoaf-  Scaplctonus  auccm  libro  13.  dc  dod. 
feritttfyPralatum  maltm  non e(je Pr^tatum.BcU  princi p.  cap.  6.  Perfonalem  inquic ,  fucafto- 
larminusigirur,necogacurfaccri,Eccicfiam  nem  nihil  moramur  ^  modo  do^rinam  nofiram 
Romanam  non  habcre  capuc  ,  fi  malum  confentientem  Scripturis  ojiendette  popmm. 
Poncificera  habec,  ibidem  doccc,OT4/w»<7;?  Bellarminus  quoque  Iib.  dc  Ecclcf.  milit. 
effemomhra  v  i  v  a  corperis  EcclefiA.  Scd  non  c.  8.  Succef  io  vera  non  eji^quam  harejis  inter* 
dlabi^ut  -i  nam  hoa  modo  Eocicfia  Rom.  fi  rumpit. 

bbb  Bcl^ 


fotcfta,- 


3y8  Doclvim  Iesvitarvm.'  Liher  IV. 

Bellarrainiislib.5.cap.i.&6.  dc  Pontificc  trum  in  recondepido gUdio  imitarrntur. 
Rom.  dicic ,  PafAm  non  hnbere  fummam  ali-       Oito  Friiingcnlis  quoquc  in  iuo  Chron . 

quam  ^otejlitem  temforalem  jure  divino ,  nec  lib.6.c.55.Zf_g<7,inquit,  ac  relego  Regum  Jm- 

^ojfe  ullo  modo  imperare  ( tcmporalitcrj  Prin-  feratorum  resgejlas^    nufquam  tnvenio  quen- 

cifibus  fecularibus  nedum  eos  Regno  ^  Princi'  quam  eorum.ante  huKc  Henrtcum  Impcr^toremt 

fitufrivare^etiamftilliprivari  altocjui  merean^  (juem  Hildebrandpts  depofuit ,  a  fummo  Pomtjice 

tur  \fed  tamen  habere  eum  hanc  poteUaiem  in-  Regno  privatum. 

direcTe  in  ordme  adbonum  fpirituale.  Et  hoc       Bcllarnninus  feribit  lib  i.  dc  Ecckfia  tri- 

modo  poteft  Reges  dcponere ,  Regna  transferrc-jy  umphiuttylr^vocationcm  San£iorum  defunclo 

uniauferre,al.tenconferreitanquam  fummu4  rumuniverfa  antiquitas  docuit.    Eilib.  i.  de 

Pontifex  fpiritualis.YLt  hsec  cft  hodie  lefuita-  Bcat.Sand.cap.io.f  Argumentum  fcxtum. 

rum  omi.ium  iiovifTima  &  peftilcniifrima  Dicunt  Proteflantes,  inquit,  nuUum  extare  ia 

fentcntia.  Scripturis  exernplum,nullumpractptum.,nullam 

Tolofanus  autera  hb  z^.  dc  ^cpub.  c.  7.  promij^ionem  de  Invocatione  Sanclorum.  Nos 

\o.A  chriftoy  inquit ,  pa^o  per  intervallum  vero  exemplU  probavimus  Invocationem  San^ 

ducentorum  annorum ,  nufquam  legitur  Chri-  iiorurn  ex  utrequeTeftamento. 

ftianos  contra  Imperatores  ,  jam  f^vientes  in       Contra  veio  Bellarm.  ibid.  c.  6.  fcribit, 

eos ,  ^  plurimos  necantes  ,  (j-  contra  Rempub.  San6ios  veteris  Tcftamenti  invocare  populus 

ejfe  quidquam  molitos.  Bcllarminus  lib.^.dc  nonfolebaty  Et  EcKimin  Enchirid.fub  finem 

Rom.Pontif  C.7.      Quad  ^x:hocfa6ium  di-  loci  de  venerat.Ss^nd.  Nec  hoc  licuit.inquUiin 

ciuquia  defuerint  vires  temporales  Chriftianis.  primordio  Ecdefta  in  Novo  Teftam.  ne  Geriti- 

Rcfpondet  vcro  Tolofanus,^^i^w  cum  chri-  les  recens  converfi  ,  fe  iterum  ad  tdoloUtri^m 

ftianipares  viribm  &  numero  fuerint ,  fefe  ta-  induci  paterentur.  Salmeron  ctiam  in  1.  Ti- 

men  eis  non  oppofu^ffe :  im^o  duxiffe.  in  hoc  Reli-  moth.z.difput.S.f.ult.docet^iV^'/?  ejfeexpref- 

gionem  fuam  antefrri  alij<  omnibui ,  feque  ab  fum  in  Novo  Ttftamento  de  Invocatione  San- 

€0  Chnfiianos  appel/ari ,  cujus  fit  hoc  pijftimum  6iorum  :  quia  durum  effet  idludAtspr&ciper^: 

Dogrna  ,  ut  'JMag  ftratibtis  pareat.    Ejpenf<&us  Gentibm  vero  pericttlofum. 
Eptfcopui  Comm  tnTitum  ^.digref.  10.  Apofto-       Bellarminus  lib.  i.  de  Purgatorio ,  Ora^ 

lus,  inqrtity  docet-,credentes  omnes  Mundi  Pote-  tionem ,  inquit ,  pro  defun^is  omnis  antiqui- 

ftatibas  debere  e(fe  fubje^ios  Sedturbulenti  qai-  tasprobavit:  Ibidem  cap.  15.  Sufifragia  vi- 

dam  motd  inter  Regnum  &  S  icerdotium  contro-  vorum  profunt  defunCiis ,  qui  funt  in  Purgato- 

verfidymirum  eft.quot,  quantafque  turbas  dede-  rio. 

nnt.TotyaniihancCamerinamannorumcentU'        Gcorgius  Caflander  vcrb  in  Confult. 

r^s  Chrjfoftomus  nthil  tale  unquam  futurum fu-  ar tic.  de  Miffi^ffque  ad  hodiernum  diem^  in- 

jpicans  ,  ex  Apoftolo  (  omnis  anima poteftatthu^  quit ,  nufquam  in  Ecclefia  fiatutum  fuit ,  quo- 

fubje^a  fit )  Omnisy  inquit ,  five  Apofiolus five  rnodo  noflr^prcces  deJunSlorurn  antmis prodeffe 

Prophetaftve  Evangelifia  ,five  Eptjcopus  fubje-  pofitnt :  fed  fuiffe  merum  teftimomum  charitatis 

6iu4ftt.  S^quuntur  Chryfoftomum  Thco-  nosirdtergadefunBos.,^  articuliimmortalitatis 

dorctus  Occumenius,  &  Gra^ci  omncs.  I-  anim£  ^ej-corporumrefurre&ionisfutura.  Hu- 

dcm  Gregorius  M.  ingcnue  agnofccbat,  jus etiamluculentum  teUimenium  effepoteH  il- 

Nam  Epift.4i.  inquit,  Imperatoribus concef-  lud AuguftiniConJeJ?.  lib.^.c.i^.orantis prorna' 

fumeffeSacerdottbus  dominari.  Et  Bcrnardus  tre  fua  defur26ia:CredOi\nc\\x\t,quod  iarnfcceris 

ad  Archicpifc.  Scnonenfem  idcm  colligit:  qua  rogo.,fedvoluntAria  oris  mei  approba  Domi- 

Si  omnis  anima.inqmtjum  veftra,quis  vos  ex-  nc^. 

cipit  ex univerfitate>. p  quistentat  excipere,  ten-       Lyrcncnfis  inqult ,  Catholicus  eft.,  quiverA 

tat  decipere.   Pontificcs  quoquc  ipfi  in  fuis  fidei  non  prstpontt  cuiufquam  authoritatem» 

dccfctis  farcntur ,  fc  Impcratoribus  fubic-  Contra  Bellarm.lib.^.dc  Ecclcf  MiUt.  c.  1. 

ftos  cffe.  Rurfus  idcm  Efpcnfacus  Com.  *^i^o^x2L.CatholicuseHi'3i\X.yquieftunapaHori 

in  Timoih.  libro  r.  digreflf.  &  pagina  275.  PapAfubditus. 

Gregoriui  7.  inquit,  Pontifex^  cui  nomen  erat       Bcliarminus  libro  tcrtio  de  Rom.  Pon- 

Hifdebrandusy  exemplo fuo    o  \ o.,    omnibi-  tifice  dicit/  Roma  non  crit  Scdcs  Anti- 

bliothecA  veteris  invento  novello  fchifmate  Re-  chrifti. 


Anfan. 

mor~ 


1%. 

An  fro 
ijsqui 
Junt  in 
furgx- 
torio  fit 
orandU, 


catholi- 


gnum  (j-  facerdotium  fcindens  ,  primus  Sacerdo- 
talem  laniern  contra  Imperij  Diadema  elevanst 
fe  yfuoque  exemplo  Pontifices  altoscontra  Prin- 
cipes  ^  exconimunicatosyglndio  accinxit ,  hello- 
que.qna  hAredttarioJnfurrexityUt  juxta  prophe- 
tiim  Mich.z.  Der/tihus  mordentes pacempradi- 


Rlbera  lefuita  vero  Comment.  in  A- 
pocal.  14.  inquit  ,  Rorna  dicitur  Babylon.^ 
quia  adfinern  feculi  futura  efl  offtcina  omnis 
idololatrix.  Adhuc  clarius  Collrgium  An- 
glo  -  Rhcm.Annot.in  h^c>ca.\.\'y<).Roma  in- 
quit ,  erttfedts  AntichriHi.  Er  Vcga  lefuita 


carent.Vtinam  Petrum  in  feriendo  imitati.  Pe-  in  Apocalyp.  i8.Com. 1.5.4.  llludetiam  nebi$ 

dicen- 


De  Doflrma  Iesvitarvm.    Likr,   l\\  . 
dtcendum  videtur  ex  Aretha,PrimjftOyA?tsber-       BcUarminus  dicic  iib.i.  de  San([}.bcat.c.  25. 
t9y  HAnnono,  Ambrofio,  (4  alijs  hoc  Loco  idoloU-    4.  C alvinijla  noUnt  S.  Martyres  e  mundo profi 
triam  vrbis  Romindc  fignificari ,  defe5iuramqut   cifcentes.-read,  ad  Deum  ire  Jed adtnfernttm.aut  Tiumri 
e(fe  Romam  afde  :  atcjue  adeo  futuram  efjeL^   alium  locum  cxtra  ccnlum.  .    ^^-^  '» 

habitationem  dkmoniorum,  y  omntsJpirttt*s im-       Contra  Valcniianus  hbro  dc  purgat.  c.8.  Tecifi^. 
mundiyobflagittay  &  idoloUtriam,  quA  tunc   &  Icfuii^  AngloRiiemen.in  nocal.annot. 
IJB.  temporis  in  Romana  civitate,  Romanoque  tmpe-   c.14.15.  objiaunt  nobk,  inq  liuot  ypro..j7untes 
rio  Ute  graffabitur.  Uca  Scripturarum  ^  Patruw,  in  quibi*s  duplex 

10.  Bcliarmmus  lib.4.  deChrifto  cap.7.  di-  sUtmeorum  quimoriuntur^fignifitatur.Impio- 
cit :  EB  fententia  Calvini ,  Chriftum  pertu-  rum  in  fupplicium  <tternu)n  ,  lufiorum  in  vitam 
ftusftr.  liffepoenas  animarum  damnatarum  ,  6«:c.  I-  aternam;& deinde  hujufmodi  Scripturarum  te- 
tuierit  j^^^  Gal vino  fcribit  Gcorg.  de  Valenr.  Himonia proferttnt  & urgent^cjuibus  determina- 
d»mni.  Tom.  4-  in  Thom.  difp.  quacft.  4-  pund.  3.  te fignifican  vid€tur,cos,  qtn  cx  vita  difcedunt, 
t»rum^  ^ Qui nt6  ccrtum.  inJlatugr.itUftatim recipi  adbeatitudmem De~ 

JS"       ContraCoUeg.  Anglo-Rhem.Annor.in   ntq\  objtciunt  ex  Auguftmo  ,nuUum  locumme- 
Macth.iy.  47-  Calvinus  dicit ,  Chrifium  has   dium  effe poft  hanc  vitamt pr^ter Regnum coelo- 
tamdiraipoenaitantiimincrucepertuliffe-.^^^t^  rum,^  inferntim  damnatorum. 
igitur  in  infcrno,  ut  Bcllarminus  aii  6£  Va-       Bcliarmints  libio  tcrno  dc  pcrnir.  cap. 
lcntianus.  I«  fcribit ,     udianos  h&reticos  docuiffe ,  Con- 

Dcindc quod  aftingunt  Bcllarminus,Va-  feftionem  auncuUrem  non  effe  neceffariam  idem  {«f -.7- 
lcntianus  &  alii  icfuitac  Calvino,  in  coquc   etiam  Lutheranosdocere^\  m^x  ^^f^improba-  ^^ri'  " 
daranant,  iilorura  ipforum  Magiftri  do-   bimu^dejure  dtvtno  e[fe  antiquifttntam\  6"  a, 
ccnc  :  Nam vt  BelUrminus  rcferc  libro   Chrisio  jaUbriier  inftitutam. 
quarto  dc  Chrifto  cap.  I9.  ^  Dubium.  A-       Maldonatus  autcm  de  S  im.  q.  18.  ^irt.^. 
quinas  dicityChriftum  voUifte  tn  inferno effe.ut  fcribitji»»? etiam  inter  Catholicos,  quiputani^ 
^oenas  noftras  in  fe  fufciperet.Et  Mcdma  dicir,  nulUm  ejfe pr&ceptum  divinum  de  Confe(^ieney 
ucicllatnr  Si)arez  inThom.par.^.q.^i.art.S.   vt  omnes  decreiorum tnterpretes  ,  O'  inter  Scho- 
difp.43.  ^  1.  aliquos  catholicorum  rcnfiflc,  Ufttcos Scotus.  Erafmjsm  Epift.  dc  .^mabili 
Chrtftum  paftum  effe  aliqua^  extrinfecus  poenas  Ecelcfia:  Concord.TVtfW/»/»,  inquir,pcrfua- 
damnatorumininfernOinontameneo  modo^quo  fum  eft  hominibus  horum  tcmporum  fa- 
damnati.  cramcntalcm  Confellioncm  fuiifc  a  Chri- 

ai.       Bcllarminus  lib.4.deChrifto  cap.i^.  in   ftoipfo  infticutara.Gloftator  apudGratian. 
Chri-    P*"'"^*  ^-^"       dicit,  Opinio  catholica  hacefty  dc  posnitcnt.dift.^.c.In  pcenitcntia.il^^//^,' 
fiusfere  chriBumvefe  ,  fecundum  effentiamininferno  mquit.dicitur  ab  Eccltfta tr4ditione,quam  novi 
w£'  fi*'ff^'  ^ ftamenti  authorttate inftiiutamfuiffe.qua  no^ 
Tit.'*^       Durandus  contrain  5.  d.ix.  q.3.  docct,    efl apudGracos neceffaria.adquos  nonmanavit. 
Chrifti  antmam  defcendiffe  ad  inferos ,  non  fe-   Gtaiianus  ipfc  ibidera pUres,\nqiiit^Reiigioft 
cundum  effentiam  fedper  efficaciam  :  &  cxUti-   etiam  Confe/tonem  fecretarn  non  neceffariam 
mavit,  non  credendum  e(fe  neceffario.chrifti  a*  effe  cenfueruntyAmbrofiuSy  Auguftinus^  Chryfo- 
nimam  reipsafecundum  e(jentiam  defcendtffe^  UomHsjhecphyUBiis  ^  alijpatres ,  B.  Rhcna- 
4^i/V;y^m.Hancfcntcntiam  Bellarminus  in  nusin  Argumentoad  f  crtulliani  lib.  i.  de 
Durando  tanquam  crroncam  ,  in  Calvino   i^cctiii.Publicayxr^Q^nii  ..exomoUg^fi ufifunt  an- 
autcm  ut  hasrcticam  damnat.Fcvardcntius  tiquimult is  fecults priujquam  ifia  lecreta  nafce- 
ctiam  inTheomach.Ub.^.ci.  fcribit;  Non  retur,  de  qua  TertuUiani^  nihiL habet  ^qua  pe- 
defcendit  c«/.y^;  if^feros  damnatorum  nipusid  temports  ignorabatur.E^ndem,ut  Va- 

fedadUcum,quieftfini44  Ab/aha,veUommuni-  lcntianus  rcfert  hb.i.  dc  Miffa  cap.^.  Pa- 
terlimbtupatrumdicitur.  notmittinus  &cGcrfon  non  necejfariam  eff:_j 

Bcllarminus  lib.4.de  Chrifto  c.i6.dicit,  contenderunt.  Maldonatus  ctiam  Icfuua  iri 
chriftus  defcendit  adinferos.vtinde animas  de-   Summula  quarft.  zo.  art- 1.  Cor^fftto.  xn^mty 
tfl^a-i  /^/?<^tfy«/»P4/n4rf^4f i/^/m  Z^^/w^^/^;  Ungotempore  in  Ecclefia  prifca  eft  olim  fa^a 
dnfero'  fidcltum,  ex  limbo,feu  carcere  inferni  educeretf  publica. 

i^rh  ut  ejus adventumcontinebantur.  Bellarminusinprarfar.adlib.de  Ecclcf  ^v. 

ani^JL     Grcgorius  Valcntianus  autcmTomo4.  triumph.  &  lib.  i.  cap.  16.  f- qninto ,  ibi- J,"";^!! 

ex  lim-  inThom.difput.i.q.i^.pund.  4.  f.  Sccundo   dcm  fic  fcribir  :  Papi/la  ,  inquit  Luthcrus,  r^'tone 

raret'  {cquitur.&:  difp.6.q.li.  pund.i.     At  tatib.  B.  CMariam  Deum  cotsftituunt,  ornnipotentiam  f-f*' 
Omnes  Chriftus  s  i  M  i  l  i  t  e  k  redemitfive  an-  ei  tribuunt ,  omnes  fe  ad  eam  conferunt  ,  ^ 
te  Chrifti  adventumjive  pofl  vixerunt ,  quique  flus  gratia  ab  ea  expeBant  quam  i  Chri- 
aliquandofuturi  erant-.quamobrem  Apoc.\ydi-  fto  lefu.    Horrenda  cft  hscc  cjus  impoo 
utur  Agnui  occifu4  ab  origine  mundi.  ituia.    Qjiis  Caiholicoruin  unquam  uni 

bbb    z  Dco 


380 


De  Vofhina  IesvitarVM.  LiUr  IV. 


Dco  B.  Mariam  aequavit? 

Ncgat  iiis  vcrbis  Icfuita  hanc  idolola- 
wiam  a  Papiftis  admitti,  quod  tamcn  mul- 
li  corumultro  fatcntur,  multi  ctiamfcri- 
ptis  fuis  Bcllarminum  mcndacii  convin- 
cunt  ,  Efpenfacus  Epifcopus  Pontificius 
Comra.in  i.Tira.^.c.  Multi  fu»t,  inquit,  qui 
non  rniniisfidttnt  ac  trihuunt  Divis,  cjuam  Deo: 
quia  hunc  quam  illos  minui  placabilem  putant 
(^exorahilem.C^iff^ndcr  in  Confult.  atr.  xi. 
Eb  ventum  ejiy  inquit,  ut  Chrijius  etiam  iam  in 
ccelo  regnam  Natrifuhjiciatur.Qmnimo  mul- 
ti  Pontificiorum  &  lefuitarum  in  feriptis  a 
fe  cditis  B.  Mariam  Salvatori  lefu  Chtifto 
nominc,  authoritatc  ,  gratia  ,  dignitatcque 
non  adicquant  modo,  fcd  intcrdum  etiam 
antcponunt. 

Vcga  IcfuitaGommcnt.in  Apoc.u.fcd. 
i.num.^.dc  nomine  cjus  fic  fcribit  •  Teta- 
grammaton  ( (\\iod  cft  Dco  proprium  apud 
Hcbrscos  ,  ut  SixtusScncn.  in  Bibliotheca 


creaturam,&  quicunque  fefu  c«rvatgenUi  Ma- 
tri  quoque  prenus  fupplicat :  ^  filtj  glortam  cum 
Matre  non tam  commvnem  juAico  qukm 
I AN  D  EM.Oforius  Homil.tom.4  Conc.dc 
Dcvotionc  Mari^  inquit  .•  SincMariadc- 
crcvit  Dcus  nihll  darc,  Caput  cft  Chriftus, 
Mariacollumrquia  omnis  iofluxus  a  capitc 
pcr  coUum  dcrivatur.Turfcilinus  Icfuita  in 
Pra:fat.hiftor.  Laurctanq:  feribii :  Vtomnes 
intelligant ,  fe ,  quicquid  ah  Atemo  illo  itugujlo 
honorum  omnium  fonte  in  terras  prof/tatjume- 
re  per  Mariam. 

Dc  Mcrito  B.  Maria?  Dclrius  Icfuita 
Commcnr.  in  Cant.  cap.  i.  fcd.  i.  fic  feri- 
bit :  Ohedientia  CMaria  fimilis  fSa  ejl  obe- 
dienti£  Chrijli^  magna  ergo  in  hoc  taus  Maria^ 
magnaejus gtoria.qnod imitatio ejus glorix  e  x- 
^  A  T  V  K  ohedienttA  Chrijli ,  quam  imita  - 
tur  tUa. 

Demajcftate  cjus  Turfcllinus  in  Epift. 
dcdie.  hift.  Laurctana:  h^c  fcrjbit :  Matrem  DeMa. 


De  me~ 
rito  B.  i 
Mnrite. 


rcfert)  ejlnomcn  facerrim£  virgtnis  \nec  hoc  fuam  pr^potens  ille  Deus  divina  majefiatispo  ^f^l. 


folum  ,fed  etiam  fuo  modo  ineJfahUe^  non  folum 
hominihus.verum  &  ipfis  angelts.Et  Scd.z.nu. 
6.1tcm  Scd.io.  Nec pr£termittendum,efiy  in- 
quit,/7/«i^  do^ifimi  idioth(j  cncomium.-D^- 
dit  tihi  Maria  totaTrinitas  nomen ,  quod ,  pji 
nomen fil^ tui.efi  fupra  omnt  nomen-.ut  in  nomi 


teflatifque  s  o  c  1  a  m  ,  quatenus  licuit,  afcivit. 
Itcm  .•  Huicolim  ccelefiium  mortaliumque  prin- 
cipatum  detulit:  ad  hujus  arhitrium,  quoad  ho» 
minum  tutela  pojlulat,  tefras^  mare,  coelnm,  na- 
turamque  totam  moderatur :  hac  annuente ,  & 
per  hanc  divinos  thefauros  mortalihus,  &  coele- 


netuofle^iatur  omne  genu^  cxlefiium.,  terre-  fiia  dona  largitur.   Oforius  Icfuita  torn.  5. 

firtum  &  infernorum,nomentant£  virtutis,ut  Conc.  in  afTumpt.  S.  Bairholom.  fl".  quid 

ad  ejm  invocationem  coelum  ^deat ,  infernus  crgo.Duhitanty  inquit,  aliqui,  anCMaria  adea 

conturhetur ,  ejl  illa Jpiraculum  hominis ,  quia  bona  mater  Chrifli  dici  deheat^ac  honus  ejl  ater- 


U  The 

fauro 

frsco- 

niorum 

Mftrit. 

£.51. 


fublato  eius  patrocinio ,  peccatorvivere  diutita 
non  potefi. 

Quod  ad  gratiara  &  authoritatem  B. 
Marixattinct  Caffandcr  in  Coufult.art.21. 
fic  [cnhw.Nondefuerunt  viri  celehres,quidi- 
xeruntyDeum  Regni  fui  ( quodex  juftitia  mi- 
fericordia  conjiat )  dimidium  hoc  ejl ,  mifericor- 
diam,in  Mariam  tranfiuliJfe.Ho\cotus  Thcol. 
Cora.in  hb.Sap.lcd.56.cd1t.vct.  Si  quis,  in- 
quit,<«  filio,qui ad dexteram  patris  fedet  terreA- 
tur,quia  iudex  efi,  matrtm  adeat.quin  medkina 
eft.  Et  juxta  quofiiara  ritualcs  libros  fic  ca- 
mi\ix:Iube filio  felix puerpera  lure  mtittis  impt" 
ra  Redemptori. 

Vega  in  Apocal.  u.  fcd.i.  num.^.dc  au- 
thoritatc  B.Maria:ficfcribit:DoMiN  a  di- 
Ba  ed  ,  cuju4  typus  eam  ob  caufam  fuit  Sarah: 
qua  cfim  antea  diceretur  Sarai  ,  id  efi,  Domina 
Cr  Princeps  mea  ,  pofiea ,  Deo  juhente ,  di^a  efi 
Sarah,  <juod  nomen  fonat  Principem  five  Domi- 
nam  ahfotute:  eft  enim  virgo  Domina  per  excel- 
lentiam,^  Princeps  omnium  creaturarum,ut  e- 
gregie  expendtt  Arnoldm  Carm  fic fcrthensiMa- 
ria  Lingua  Sjriaca  Domina  dicitur,  Chriftus  Do- 
mtnui  i     licet  ipfa  fe  frofiteatur  ChriHi  ancil- 


nus pater.  Itcm:  Certe  diverfa  efi admodumge" 
neratio  quia  diverfa  natura.hac  in  re  cxcedit  a- 
ternus  Pater  matrem  Mariam  At  vero  fi  dunta- 
xatfilium  ah  vtroque genitum  attendamus  fm 
mhilo  Vaterexcedit  matrem,idem  enim filius  eft 
ah  utroque  genitus ,  &  hac  ratione  Mater  adeo 
bona  Mana  esiync  Aternu4 pater.  Idcm  tom.5. 
Dominic.  4.  Epiph.  Voluitautcm:  fic 
fcribit  :  Cui  igitur  B.  CMariam  comparabi- 
mut  ?  Non  Ev£  ,  quia  &c.  non  Sar£iC\\.\\z 
&c.  nec  Racheli ,  nec  Heftera ,  nec  Luna  ,  nec 
Soli :  cui  igitur  ?plane  Deo  ,  bona  omnia 
continenti. 

Bellarminus  libro  6  de  libcro  arbitrlo 
cap.  12.  rcpr.Thcndit  Calvinum,  quod  di-  ro  Ar^ 
cit  ,  ChryfoHomuminhu  quafiione  repudian- 
dumejfe.  Et  lib.  5.  cap  z6.  itcmquc  Cani- 
fiusin  Pra:fat.ad  librum  Vcg^  ,  cxagitant 
ilUid  ,  quod  Calvinus  dixit ,  Fifus  efi rnihi 
Chrjfoftomus  nimius  in  Itberi  arbitrif  vjrihus 
pradicandis  :  fimilitcr  Campianus  Pctrum 
Martyrcm  ,  qui  dixa.chrjfoHomum  liberiar" 
bitrij  immodicum  affertorem  fuiffe-  Canifius 
dicit ,  Calvinui  hic  fitam  infcitiam prodit :  Sc 
Caropianus ,  ifiis  hanticis  nihil  non  immodi- 


lam.hocfervitutisgenusomni  Regno  fuhlimius   cum  videtur. 

tffe  intcUigit :  CoHituta  quippe  eft  fuper omntm     Contra  vcro  Sixtus  Scncnfis  in  Biblioth. 

lib. 


De  VoBrma  Iesvitarvm.  Ltkr  IV,  38^ 
hb.^.  in  pracfat.  Chryfoftomus ,  inquit, impem  f .  Alterumeft,  {zt\\y\x.,0^era,eitt4ienmexfidz^,  ntoo^i. 
dicendi  cum  MnnichAis ,  qui  Fati  necefitatem  CT  Adjutorio  divinoproficifcumur,  divina  eff^j 
defendcbant,  Tiatur^  vires  p  l  v  s  ^  Q.V  o  at-  opera  ^  fuo  rnado  mereri ,  hoc  e!i, impetrare pec- 
to/Iit.  Maldonatus  Cota.  in  lohan. cap.  6.  catorumremiftionefnAb\dim.^.^o{iicm\iin, 
fcribir,  Etiam  rheo^hyla6im ,  Euthimlm ,  Ar~  fcribir,  Operihus.qua  a  jHfHficatg  jam  hominz^^ 
mhuu  ita  loquuniur ,  ac fi  horno ,  antequam  fer  fiunt.meritum  a  Papifii^  tr.  bm. 
gratiamadgiatiamtrahatuf^oftugratiamrne'  Vegaautem  in  Opuiw.  de  Mcritis  q.  4. 
rm.Ei  Tollctu^Com.  in  lozn •  6. c.Chrjfofto-  pag.ySi.fic  fcribit.Th^mas  Waldcnfis  h^s 
w/,  inqtiit,  docirina  hac  eft\  hominemfer  Lihe-  fcribit.liie  cft  fcnior  Thjolog.j$,/^^//Vy  C4- 
rum  arbitriumfeipfnm  dignum  fceregratiaea-  tholicm ,  facris  Scripturis  magis  confentiens^ 
dem  eft  do^rina  Cjnllr.nec  iUorum  tantum,  fed  qui  merita  (impliciter  abmgat ,  ^  cum  moafi' 
aliorum  Dociorum.,m!txime  Graco^um.  Msildo-  catione  AfrftoLi  (jr  Scriptur.trum  agnofcit  qned 
nac  js  autcm  dido  loco  inquii:/7.cr  doolrina  fimpiiternemo  meretur  liegnum  coeLorhm\fed ex 
eorum  nimis  affinis  eft  Velagianorum  errori  :  ca  -  gratia,  Dei ,  voLuntate  Largitoris.  Loquitur 
veat  Lecior.fi  Chryfoftomum  in  hunc  Locum  le-  aLdenfis.,\?,Q^^\i  Vcga,^?  openbm  jufti^cato- 
gat^neirt  Pe/agianorum  h^reftn  incidat.EzTo-  rum. 

leius  lefuita  Gom.in  {ozn.6.Atigufttinu4,  \v\-       Bsiiarminus  libro  i.  cap.  8.  de  Clcricis  ^'^^ 
K\ys\t.,mtdt$  aliter  quamifli.  Docetenimk  Deo    ^occi  .,  Ccrlibatum  perpetuum  ^  exinflitutio-  hkfftt' 
nDbii  dari  nonmodogtatiam  ^  nt  credere  pofi-    ne  Apoftoiorum  ,  omnibm  Clericis  &  verbi  ■ 
mm^vef  um  etiant  ut  velimta-.In  hoc  igitur prtz-    Minifttris  necejfrto  fervandum  effe  :  fun^io- 
di^i  Do^jrcs  non  probantur.idcmComm.  m    nern  enim  illorum  cum  ufu  con^ugij  pLancpu- 
Rom.9.  A  nnor.19.  Eorum  inquam  docirinam  g^i^e  fivt  ante  tfive  post  ordinationem  idcon- 
in  hac  parie no» probo.  Et  Percrius  ie(uira  in  trahani, 

Roro.9.num.5?.Fr^'/^'(f?6',  inquit,  ilia  do^rlna  Idcm  ibid.c.ij.doccf,  Digtmos  qui fuccef- 
contraria  videiur  ifs^qua  in  hoc  Loco  dift:ttat  A -  fve  duas  vei pLures  vxores  hahuennt  e.idem  A~ 
poHoltis.  Sententia  Auguftini  eft  docirinA  Paidi  posioLica  consiitutione  ab  EccLeftafiicis  officijs 
convenientior.  artend<ji  effcy. 

19-         Bcllarminus  fcribit  :  Docet  C&Lvifnti  fi.       Curtcius  in  Enchirid.c.dc  Ccelibaru  pro- 
^«^^T  iium  fubjefium  Patri  ratione  dtviriitatis  ,  O'    f^oi.^.dicit^Sacerdosfifornieetur.aut  domicon"^ 
ieawsfit  quia  veteres  omties  contrarium  docent ,  iffe  ait    cubinam  fov^t,  tametfigravi [acriLegiofefe  ob- 
omnes  erraffe.  Uringat.gravius  tamenpeccatfiicontrahat  ma- 

Tolccus  autem  &:Maldona£usmq'Uunt:  trimonium. 
c^uidam  cenfent ,  Patrem  majorem  effejiiio  ra-  Bellaim.Hb.i.dc  Glcricis  c.i^.h^c  habct.- 
ttene  divinitatis ,  non  quoad  fubfiantiam  nttu-  Votum  CteiibalHs  knnexum  eft  Ordinibpn  jure^ 
rafied  refpeciu  originis.quiafiLim  a  Patre\(]uam  ontiquifsimoiita  ut  nec  Fxorcs  ducere  nec  duHis 
expofitionemDofioresiiiuFiresfequunturyinter  tttiiiceat  :  Ethocquidcm  lure  dtvino  ,  u£ 
quos  Athanjfi:^y  vbi  alius  Vndccim  rc-  loanncs  M.ijor  rcfcrt  dirtind.  2..^..  CaiTin- 
fcrt  nominatim.  dcr  in  Confu^c.  arr.  13.  fic  fcnbit :  Theologm 

3».  Bellarminus  hbro  4.  dc  Chrillocap,  11.  quidam{  intclhgit  Turfianti  Idfuiiam  lib.i. 
A^^Te  in  princip.  Luc.  16.  inquit  ,  Dives  iritnfcr-  dcdogmaticis  chara6ietibus,  ut  cfl:  in  mar- 
no  cum  effet ,  vidit  a  Long}  anirnam  Lazari  in  gine  apud  Tiifrandrum  )  cceHbatum  facris  or- 
finu  Abr^ha  ^  ^  audivit  inter  Loca  ipforum  dinibusiaiceS^a^Cihocefi^fiibsiantiditer^Lege 
rnignum  yJ.<xiJ^tx  feu  hiaium  e(fe  interiecium.  divina  adjunclumeffe  coniendit.^nec  cffe  inpo- 
Animdt  piorum  in  hoc  finu  Abraha  fuerunt.  teftate  EccLefia, ,  ut  conjugij  ufum  m.igis  ,  qu.im 
Siaplcconus  in  prompt.in  fcria  5.  hcbdom.  latrccimj  .^  Sacerdotion^  permittat.  Eadcm  cft 
2.  &Coftcrus  in  Enchirid.  cap.  11.  Probo  ^  fentcntia  Mcdin^.  Clichtona.Ms  etiam  1:K 
inquit,  contra  impium  CaLvinum.Sinum  Abra-  dc  Continentia  c.^.doccc,^?'^'  jure  divino  effe, 
h£  non  in  caLo,fed  in  loco  fubterraneo  &  i^feris  ut  qui  eft  facris  ordinibr^  inittat^^  ,  non  pojsit 
effe^.  ttxorem  ducere ,  ?ieque  in  hoc  uiiarn  dtf^enfatio- 

Contia  ver6  Maldonat.  Commcnr.  in  nemcaderepoffe. 
Luc.  16.  cap.  Hac ,  inquit,  pars  de  EpuLone^  Aquinas  autcm  2.2.  q.  88.  arr.  i.  FfHs^  in- 
non  hiBoyia,fed  parahola  videtur  :  quta  qui  qint  ^conjugaLts  interdiciturSacerdotibus  tan- 
in  inferno  funt  ,  nondum  corporibu^s  puniun-  tum  jure  humano ac  proinde  difpenfabiLe  eH. 
tun  at  hk fit  digiti  EpuLonis  lingtiamentio.  Idem  docct  Caictanus  in  Opulc.  trad:.  17.  v 
Vbifinm  AvrahAeffet  Augufiin.prudenter  dubi-  lom.i.Si  Socus  lib.y.dc  Iuftit.q*6  art.i.  Bcl 
tat:^  exhocquod  diciturmagnumyciauatVal-  larm.  ctiam  docct  probat  lib.  i.  de  Clc- 
de  fufpicor^per  Sinum  Abrahdt  fummum  coeium  f  ic.  c.\%.non  jure  diuino.tfed hurnano  duntaxat 
defignari.  prohihitnm  ejfe  coniugiumSacerdotibu^s.,^- pr»- 

^m-     Bcllarm.Ub.3.  dcPontffice Komaa.  €.13.  inde in hoc difptnfm poffe.  Concilium  cHam 

bbb    5  Tt> 


Ve  VoByuu  Iesvit 
Tridcntinum/^^^/«  Ecclefaflicam  haficfrohi 
bttionem  vocat. 

Bellatminus  ut  fupra  c.  19  probat.  Cali- 
baturnjure  hmnno  (juiderrtfid  tamen  J.pojioli' 
co  facru  ordinibm  annexurn  ejfe.  Et  Valcntia- 
nus  leluita  iib.de  C<x\\h.c.)AiC\Ky  Lege  pla- 
nc  yipojlolica.  hoc  fa&um. 

Colterus  auicm  in  Enchir.tracl.  dc  Cce- 
libatu,/^;?/;^«i/f;w//,  inquit,  Ecclefu  ternpori- 
bfis  viventibtu  adhuc  Apo[lolU-,  ^  pofi  Aposio- 
los  aliquot  adhuc  annos  t  admijsi  adhuc  fuerunt 
ad  facros  ordines  viri  conjugati ,  non  cjuidem 
prowifcue  yfcd  elecii ,  qui  umcam  tantum  du- 
xiffent  uxorem ,  eamque  virgtnem.  Epifcopus 
Elpcnfcus  Commcnr.inTit.  cap.  i.  Multis, 
inquir,  annorum  centurijs  pofl  Apofiolos  Eccle- 
fia  Primitiva ,  defeclu  ccelibHm ,  Sacerdotes  ha- 
buit  maritos. 

*  Addit  autcm  Valcntianus  quo  fupra,^^^- 

ritos  illos  Sacerdotes  non  ufos  effe  copula  matri- 
monij  poH  ordinationem. 

Et  Coftcrus  quo  rupra,Nunquam,ait,  li- 
cuit  Sacerdotiyam  faeris  Ordinibus  initia- 
to  uxorem  ducerc,ncque  ullus  cft  antiquo- 
rura  Patrum  qui  alitcr  fcripfiirc  vcl  fenfifTc 
lcgitur.  Bcllarminus  quoque  ut  fupra,  Nul- 
Ium,inquit,probati  viri  cxcmplum  profctre 
poflunt. 

LicuifTe  autcm  maritis  uti  uxoribus  fuis, 
quas  ante  ordinationem  duxifTont:  Licuif- 
fc  itcm  Sacerdotibus  ctiam  poft  ordinatio- 
nemuxores  dueerc,  probatur  Pontificio- 
rum  tcftimoniis.  Georgius  Caflandcr  quo 
fupra,  maritisy  inquit,4<a^  Ecclefid  minilie- 
rium  eligendls  non  tantopere  quidam  relu^an- 
turychm  ea  res  exemplum  habeat  prifcA  Ecclefia, 
^  ab  Orientalibus  omnibus  EcclefiU  hucufquz^ 
fervetur.ciim  res  in plerifque  ita  comparata finty 
ut  conjugum  piarum  anfortidy  non  modo  ad  fuu- 
Siiones  Eccleftasiicas  tton  impediantur  ,  fed  e- 
tiam  ad  earumprocurationem  adjuventurab  ijsy 
quemadmodum  depatre  fuoGregorio  ,  (jfma- 
tre  Nomina  Gregorius  Na^l^ianzeni^  tefia- 
tur.  De  Hilario  Epifcepo  fic  cecinit  Mantua- 

Non  nocuit  tibi progenies.,  nonobfiitit  uxor 
.   Legitimo  conjun^ia  thoro ,  fiic.  idem  dz^ 

Na:^ianzeno : 
Pr£fulepatrefatu4  ;  nam  tunc  idjura  fme- 

bant 

Pajlorale  pedum  gept  pojl  funera,  patrls. 
Paulo  poft.- 

Non  horruit  illi 
Tempefiate  Deus  thalamos-^  cunabula ,  tedas» 

Gonsludic : 
'Tutiui  ejfe  volunt ,  qua  lex  divina  finebat-, 
Ijfe  vidyveierumque  fequi  vefiigia patrum. 
oy£neas  Sylvtus  de  Gesiis  Conciltj  BafiL  Fue- 
f«»/,inquit  j  txnoHris  Pontificibus  aliqtti  in 


ARVM.  Lih.lY. 
matrimonio.  GratianM  MH.  16.  Can.  Sors.  Co- 
pula,  mquit,  Sacerdotalis  nec  l{g.ili,  nec  Evan- 
geltca.,nec  ApoHolicd  authoritate  prohiietur.  i- 
dem  diH.  18.  c.  de  Syracits.  loquetjs  de  Pelagij 
Pontificis  decretOi  Ec(c,\nquh,hacautfjcr/taie^ 
elc&us  in  Epifcopum  non  prohibcittr  habcre  V- 
xorem  fiLios. Difi. s^.can. Ctnoman.Sacerhti - 
hus,  inquif,  anteprohibitionem  uhique  Itcita  t- 
ranty^  in  Orientali  Ecclefia  ufque  hudielicerz^ 
probatur.Leo  Papa  Epidola  87.  Is,  inquit ,  Epi- 
fcopus  ordmetur.quem  unius  uxoris  vitum  ejjk^ 
conHiterit.Piiulb  poft:  virgmem  uxorem  ac- 
cipiat  alterius  thorum  nejciat  conjugis ,  qu£ 
futura  (fiuxor  Pontificii.  Cajetanui  Lihro  i.  0- 
fufc.  tra^.  \j.  teHe  l^aicmiano  tom.  ^.dijp.^.q, 
yLicuit,  inquix,  in  Ecclefia  orientaltmatrimo- 
niumpoH  ordinationem  contrahere.  Caffander 
art.  z^.MatrimofifjAnQun,  contra&iopoH  ordi* 
nationemfolo  Hatutoprohibitafuit ,  ^  exempla 
prifcaextant,  quxteHantur  hujufmodi  Hatuta 
non  tam  anxie  obfervata  fuiffe.quin  ob  Ecclefix 
ntcefiitatem  aliquando  relaxata  fuerint.  Ept- 
phanius  ait  etiamfua  ^tate  ( anno  ^9o.)quibuf 
dam  in  Locis prAsbyteros  matrimonio  uti^  ^  libe- 
rosgignere-,  quamvis  idfiat  cor.tr a  Canones  Ec- 
clefiaHicos,  Balf/simon  etiam  in  Can.  Apofi.  5.  te- 
Hatur.Ante  fextam  Synodum  quAfuit  in  Tru/ioy 
licuiffe  Epifcopis  habere  uxores ,  etiam  poHEpi- 
fcopaLem  dignitatem  ,  quemadmodum  qui  pojl 
matrimonium  ordinentur  Sacerdotes. 

Gcorgius  dc  Vaientia  dc  numero  Sa- 
cram.cap.7.pag.543.probarc  vuk  Matrimo-  moniu 
nium  cffc  Sacramentum  proprie  didura 
cx.  c.  5.  h}f>hcl.Matrtmomumyinqu\t  iefiefi-  tum. 
gaumreifacrx,  ^  proinde  MyHerium  quodd.irn 
^  Sacramentum.probamus  ex  cap.'^.  EpiHola  ad 
Ephef  SAcramentum  hoc  magnum  eH  :  ego  dico 
de  ChriHo  ^  EccLefia. 

Contra  vcro  Pereiius  Icfuita  Commcnr. 
in  Gcn.i.e.  cvincit,  Myftcriumhoc  &  fa- 
craraentum  non  dcbcrc  proprie  ad  novam 
Icgcm  rcftringi ,  quia  ailcgoria  Apoftolica 
maxime  de  matrimonio  Adami  &  Evjc, 
non  ctiamde  aliorumeonjugijs  inftituatur; 
inquit  cn\m,^emadmodum,ut  SchoiaHici  de- 
finiunt.,  ex  Adamidormientis  laterejormata  esl 
Eva :  ita  ex  latere  Chrifii  morientisprofiuxit 
fanguis  aqua^  unde  condita  efi  EccLefia.  ideo 
voLuit  Deus  muLierem  ex  viro  etiam  propter 
figuram.  Etenim  conjugio  t^darni  (jr  Eva  con- 
tinehat  Sacramenturn  illud  magnum  ,  de  quo 
Paulus  dicit  EphefyEgo  dico  de  ChriHo  &  Ec- 
clefia. 

Concihum  Tridcntinum  Scfr.14.de  Vn-  3+- 
cllonc  cxtrcma  fic  dcctevit:  Si  quis  dixerity  ^gj^" 
Extremam  un^ionem  non  e(fe  proprie  Sacra- 
mentum ,  tum  a  ChriHo  inHitutum ,  ^  a  lacobo 
promuLgatum  ,  anathemafit.  Suarcz  lcfuita 
toin.4..difp.3p.fcwt.i.num.z.&  fcd.i.num.z. 

Dicen* 


De  DoBrind  Iesvitarvm^  Likr  IV»  3^^ 
Dkendum  ^ ,  inquit  ,  Extremam  ufi^iionem  luerunt ,  qukm  ficut  Epifcopfff  AurelieMfis  olim^ 
ejfe  Sacramentum  a  chrifio  inflitutum  imme-  F/iiverfitatem  Parifienfem ,  cui  tamen  non  erat 
diate  unumque  ex  feptemnovA  legis^^ffertio  aliqua  jurifdifiione  fubj(6ia.  i£ncas  Syivius 
ejldefide.  de  Concilio  Baiil.  Ante  Concilium  i\nc\mty 

Idcm  tamen  '\h'\^cmjnter  Catholicos,  in-  Nicanum  non  magnmad  Eeclcfiam  Rom  rejfe- 
c\mt,nonnu//i  negarunt  Chrtflum  Dominumin-  clu4  habebatur.  in  tomis  Concil.  quoque  lc- 
jiituiffe  hoc  Sacramentum :  ex  quo  confequaba-  gitur,  Im  appe/lationK  Concilij  Africani  Patres 
tur^  non  effe  verum  Sacramentum.  Rom  Pontifici  denegdffi. 

Maldonatus  Icfuita  Comment.  in  Mar-       Bellarminus  lib.i.c.  15.  de  Conciliis,£/?,  j^. 
cum,  Lutherust  inquii,  ^  Calvinui  docent  in   inquit  ,  propritim  Pontificis  muni44  Concilium  ^ff^' 
loco  Marci  6.  [ungcbant  multos  oleo    fanahan-   generale  convocare  \     hoc  cfl  Chrisii  nomin<L^  generuU 
tur)  non  agi  de  Sacramento  extrem^  unciionis;   congregari.  Canus  in  Locls  Tlieol-.  Sine  Pon-  r*" 
^iuo  nunc  Ecclefia  uiitur.neque  ut  jam  eleum  ad  tificts  Rornani  confenfu,  Concilium  non  efl  fed  YelTat. 
fanandos  animos  adhtbitum  fuiffe.  Vbi  crgo  efl fi  conciliabulum. 

ftc  non  efl  ?  Cuianus  autcra  lib.i.dc  Concord.Ecclef. 

Bcllarminus  autcm  lib.  i.  dc  Vndionc  cz^.  Ex illo  tempore,  inquit,  quo  impevettores 
cxtreraa  cap.3.&  Suarcz  tom.^-difp.^^-^ed.  Chriliiani  effe  ceepcrunt^ex  iLlorum  nutupende- 
I.num.4.ita  ^txh-.Ulud  oleum  apud  Mar.6  non  re  vifa  funt  negotia  Ecclefidt ,  atque  adeo rnaxi- 
erat  hoc  Sacramentum  extrema  un^iionu  :  quia  ma  Concilia  ex  eorum  fentemia  convocabantury 
Apofloli  utebantur  illa  unciione  s  o  l  v  m  ,  aut  ut  ex  Eufebio  ,  Socrate  ,  Soxomeno ,  Nicephoro 
prdcipue  ad curationem  morbi  corporalh.Et  Ca-  patet.)^\.n(xy^:  05io prirna  Concilia geaeralia  ab 
jetantts  in  Comment.Iacob.yc.  Ex  hoc  loco-,  nec  1  mperatoribus  erant  colle^a,  ^  Pentifex  Rom. 
ex  verbis  ,  nec  ex  affeciibus  colligitur  extrema  ad  inflar  aliorum  Patriarcharum  divales  fa- 
unBio.fedunciio  illamiraculofa.quam  Chnfltis  cras  jufiiones  pro  veniendo  aut  mittendo  ad 
inflituerat  fanandis  Agrotis  i)i  inttio  Evan^eltj.  Concilia  ,  recepit.  Canus  in  L^^cis  Thcol. 
Nam  textuspromittit  aUevationem  infirmi  ^  lib.^.c  5.  Conciltum ,  inq uit  ,  Conflantienfe  ^ 
de  remtpone peccatorum  non  nift  conditionaltter  Milevitanum  a  nullo  Rom.  Pontifice  congregata 
loquttur.  At  unciio  exi  rema.non  nifi  tn  extremo  erant ,  ^  tamen  il/ud  M^trtinu^  Cr  Calefltnusy 
mortis articulo  ^  adhibetur,  y  dtre^e  tendit  ad  hoc  Innocentius  approbant.  Ffancifcus  de 
remtfiionem peccatorum.  llla  multos  prcsbyteros  V  id.Relrd.+.Pr op.z}.  Poffe  quoque ,  inquit, 
vexabat  ,  quod  ea  ab  extrema  unBione  aliena.  congregari  Concilium  contra  voUtntatem  Papa 
Sequitur  enim  in  textu  ( confitemini  invicem  )  exprefle  tenef.  Cardtnalis  Turrecremata  >  Sjl- 
at  qued  in  extrema  unBionefit  ,  nonfit  invi-   vesier,^  elivera  fententia. 

cem fed  tantum  a  SarerdotibiM.  ht  Maldo-       Bcllarminus  lib.i.c.4,  dicit,0;^?f/7/«/w /f-  %i. 
natus  quo  fapi  a  ,  idern  ,  •  nquit ,  quod  Calvi-  gitimnm  non  eli ,  in  quo  non prafidet  Pontifex.,  /X  cs* 
ntM ,  nonnulli  (  mitto  vetufliores-,  quos  prohibet   aut  alim  ejfts  nomine.  cilma. 
reverentia  nominare  )  nuper  Caiholici  docue-       Capire  autcm  ^  Bellarminus,  In  fecundo^ 
runt.  inquir,  Concilio generali  non  omnino  interfnit 

5f.  Bcllarm.dc  Pontificc  Rom.  Ptf«///^Af ,  in-  Ponttfex,  nec ptrfeynec per  alium.EtCaxdin. 
^f^ff^  quit,^tfw.  inomnes  Paflorespoteflatem  fupre-  Turrccreraata  hb.j.dc  Ecclcr.cap.ii./;?^'^;?^?, 
nom.     mam  habet.  i  n  q u  1 1 ,  Concilijs  prioribt^  Papa  suUus  prafmt. 

Vontifi-  CuianusautcmCardinalis  lib.2.dc  Con-  Ei  Bellarm.lib.^  dc  ConGil.c.i5)./-^^/7»//<y^,ait, 
corH.Ecclef.c.ij.&d  \\.^ia:,\<[\c[mx->ab  i//tpo-  Concilijs  OrientaUbw  interfuit  Papa.  Et  hb.  2. 
teflate  Itgandi  (jr folvendt,  qua  eli  immediate  a  de  Rora.Pontif.  c.  17.  In  chaUedonenfl neper 
Chrifio-,  eli  divindt  jurisdtHionis  potefla^  ,  patet  legatos  quidem. 

omnes  Epifcopost  ^  forte  etiam  omnes prebyte-       Bcllarminus  &  Stapletonus  de  Concil*  JS- 
ros^aqttalis poteflatts  quo  ad jurifdMionem.effe.   dicunt  ,  In  Concilijs  foli  Epifcopi  soccm  /^^-ff^' 
Et  ^Aird^iyi^  tom. i.C2p  iC^.  Ffque  adtempora   dccifiv/am  habcnt.  // 
Conflantini  nemo  Epifcoporum  in aUes  jurisdi-       Card.  Arelat.vcro,  ut  refcrt  ^Sncas  Syl-  ff^^'^^ 
ciidnem  exercuit.  vius  de  gcftis  Concilij  BaC\\. ^id prohihet,  cHijs 

Bellarmi^us  libro  1.  dc  Rom  Pontificc,   inq^ut^exemplum  ApoIteUcftm  imttartUnCon- 
&  hb.  dc  Notis  Ecclcfiae  cap.  10.  Adpote^   cilioNicAnoi.Athanafim  velfolttsargumenta-  ' 
flatem  Papa:  inquil ,  omnes  veteres  Patres  con-  tiones  Arianorum  diflurbabat  ,  ^  in  Conflan- 
fugiebant.  •  tienfi  Concilio  vidi  presbyteros  ad  decifio/jem 

Cufanus  autem  quo  fupra  c.iy.Ex Epilio-   rerurn  admitti  arduarurn  :  idemobfervariin  Pi- 
U  Auguflini,\n(\vi\t^ad Gloriam^f^  ex  amiquo-  fano    Lateranefinemini  dubium  r/?.Ec  Ca rd.  ^  j  . 
rttm  Pontificum  Confefiionibpu  contrarium  0-   T^^txccxtm.  InprAteritisMUtemporibtfs  aUter  f>afit  ' 
lienditur.Et  M^rfilius  quo  fupra  c.  16.  Non  a»  fa^itatum  vidimus.  ^qoI^ 
liter)  inquit ,  Romanam  fedem ift  dubijs  confu-^      Bollatm.Ub.i.  dc  Concil.  cap.  17.  Ponti-  Uttrnf 

fcx, 


'■Jiene 
Biblio- 


384  Ve  Voftrira  Iesvitarvm.    Lihr  IV. 

fc%y\nquityEjIal?fcltttcfnpraConcili(4m.EtVa.-       Bcllarminus  camcn  codcm  loco, &Pc- 

lentianus  Analyi.8.cyp.7^«j  laquii^coana-  rerius  lib.i6.Comiii.  m  Danieiciii,  p^g.741. 

rinm  [entiunt  ,  fugmnt  tevera  cumprimatu  Catholiciy  m<\m\ii\\^ulti  Ubres  hos  apocrr[bos 

Pi7/;//^V*f.  Ec  I^d/xExpi:rg.pag.i65.  Hi^c-jair,  effeccnfuerunt. 

minirnetolerandum  cenfuimm.  Bcllarminus  lib.i  dc  Vcrbo  Dci  cap.  10. 

Caidinalis  Cufanus  vcro  de  Concord.  ProteH2nteSi\n<\mi.>;:egam  vulgAtar/t  Latinam  'DevuL 

Cath.lib.i.c.i7,i8.  &  28.  Papamy  inquic ,  ncH  tran(iationem  habendam  ejfs  pro  aKthenttca.  ^'^"l 

(Jffupra  Ecclcfum  ex  AuguHino  ,  Cypriano  &  ibid.c.  z.  Igitur omnes omnta  ad texlum Gr^e-  7  *^' 

Gregorio  P.ipay  etiam  ex  Ambrofio  dr  Confej^io-  cum  ^  Hebrxum  examinari  volunt.  i  bid  c.  i  o.  ' 

ne  Pontificum  conJlat.  EcBellarm.  lib.  i.  dc  multis  Contendir ,  W^4/<zw3Z<«//;y4OT ^^r/?/?- 

Concil.  C.14.  Pafam,  inquit,  effe  infra  Conci-  nem  in  emntbui  le&ionibus  ^  d^Jptttationibus 

lium^Cardtnalu  Cameracenfis.Aimain^  Gerfeny  pro  authenttca  habendam  ejfe  :  ita  ut  nemini  li- 

Islj.col.  Campinws  ,  Panormitanu*  C&rdinaliSi  ceat  abeay  quamvis  fanBifiimAcaufAprAtextUi 

FlorentinHs       Patres  Concilif  Bajil.  cenJuC"  provocare. 

riint  \  Et  i\T\c\\ntjiy£neas  Sylvius  deGeJl.Cen-       Maldonatus  aiucm  lefuita  Commcnt. 

ciitf  Bafil.  qm  Papa  authoritatem  authoritati  in  Matth.  ExiHimo  ,  inquit ,  Latinam  no- 

Concilif  anteponeretthxreticumejfejlatuerunt.  jlram  vulgatam  ejfe  in  hoc  leco  ex  GrAcis  eor- 

\f,cm,Tempore anticjuorum  ConciiiorumPonti-  rigendam.  Caj-taaus,  iJy?,  inquit,  vulgata 

fices  Conciiiorum  a^ia^tanquam  divina  oracula  multis  vitij s cenjpttrcata.  Francifcus  Lue^  in 

objefvabant  fjr  Papa  Damafus  negabat  fui  mu-  Annot.  ad  Biblia,  Ridicuium  eH  ^  ait  ,  hoc 

nerii  effe  tn  caufis  a  Conciiie  dejinitis  manum  cfuorundam  rcjjonjum ,  vuigatam  Lati;^am  au- 

Juam  apponere.V^anciku s  de  V 1  d.  Relcd.  4.  thenticam  effe,  nec  ejfe  ex  Hebrais  ^  GrAcu  cor- 

Si  bene ,  inquir  ,  revoivnntur  hifioriA  tempera  rigendam. 

antt(juorumCo»ciiioru7»  .reperiemHsPontifiLes        Beliarminus  libro  quarto  cap.  3.  Do- 

fimiies  fiiffe  Conciiiorum  Patribui  ,  nec  pra^  cent  ^  \c\c^\i  .^protefiantesi  omnes  omniaadfa-  J^efujp- 

Jumpfijfe  decreta  Concilterum  tamfaciie  di^en  -  lutem  ncceffarta  in  Scripturis  exprcfie  contineri.  T^sTri. 

fare  fjed  tanquam  divina  oracula  obfervare^.  Coftcrus  in  Enchirid.  p2g  45.  affirmatfiacras  pnrA. 

lam  vero  nec  maia  noFira  ,  nec  remedia  ferre^  literas  non  omnia  continere  Reiigionis  Myfieria 

poffumt44.  expiicite  i  &^c.Ec  pag.^^.  Inmembranis ,  ia- 

4c.       Omnium  Pentificum  decreta  ,  etiam  in  0-  ({^ititamveteris quam  NoviTeHamentimul- 

To»tifi'  f^^ibus  degmattbus ,  interfe  conveniunt.,  licet  ta defiderantur. 

cum  de.  ^dita  fint  a  diverfis  homimbut ,  divetfis  tempo-       Idem  tamcn  Coftcrus  ibid.  c.i.  Non ,  in- 

cnth.    rihuf-.quod efl  apertum  ftgnum-.untui  ^  e  ']ufdem  g^m  -iinficiamurprAcipua  ilUfdei  dogmataad 

Spiritusfan^i  ,  hanc  Ecclefiam  gubernantis  :  faiutem  emnibus  necejfaria  perjpicue  Jatiscom- 

Bellacminus  lib.4.  dsEcclef.  Miht.  cap.io.  prehendi in Scripturis.E^tim  m  Occon.bibl. 

f .  lam  cx  hoc.  hb.  i.  pag.  44  c^acunque  non funt  neceffaria^ 

Contra  Erafraus  A  nnot.  in  i.  Cor.  7.  Vt  ea  confuitb  funt  omiffa :  quA  adfalutem  neceffa- 

taceam  Formojumyinquiu  nenne  Papa  loannes  ria funt ,  ea  procuidiibio pr^firipta  funt  omnix. 

Nicoiaut  decretts  totiinter  Je  pugnant.id-  Stapietonus  prasfat.in  Evang. Scriptura  fufif. 

que  in  his  quA  videntur  ad  fidei  negotium  per-  cit  ad  vitam ,  qua  unica  vita  aterna  Regtda  e H: 

tintre  ?  Innocentius  3.     Cdefitnm prorfus pu-  cAtera,quibus  non  adlucet  verbum  Dei,  tamnen 

gnantia  de  Matrimonio  definiverunt  :  quer/tm  funt  necejfaria.qttam  fuperfiua.KiuCus,  ibidera. 

hic  Decret.^T tt.de  Divortijs  alteriparti  ju^  fa-  Vtinam  credendi  forma  a primava  peteretur  Ec- 

cit  iterandi  matrimenium ,  fipars  altera  fuerit  cieftayquatot  Martyres  Chrifio  confecravit,  quA 

in  hdrefin  proiapfa  :  Innocentiu^  autem  negat^  nullam  Reguiam  prater  Evangeltum  novit.,nut- 

non  dtfitmuians  quendam  prAdeceJforem  fuum  lum  fiepttm  prater  chrifium ,  nullum  cttitum  , 

aliterfiatuijfe  i  indicansCoeieHifiumiUt  gioffe-  praterquamTrino  Dee  impcndit.  Alphonfus 

m<i  aperit.  Pelagius  Papa  conftttuerat^ut  Sub-  Iib.  dc  Ha:ref  tit.  Scripinra :  Scriptura ,  in- 

dtaceni  ab  uxorihus  fuis  abHinerent.quoi  antc^  quit ,  eft  myflica  turris  David.ex  qua  omnis  ar^ 

erdinationem  legitime  duxeranty  ut  efi  viderc^'  rnatura  forti/tm  (jr  cathoiicerum  virorum  pen^- 

dift.^i.c.Ante  tnenntum.ld  vere  decretumy  tan-  det :  tdeo  haretici  conantur  facra  Scriptur*  de- 

quam  intquum^  (j-  Evangelio  repugnans-,  Grego-  trahere. 

riun  l.  ahrogavit.  lacobus  Ctetfeiu;  contra  Sim.  Stcnium,  Deter^ 

41.        Bellarnainus  Hb.i.  de  YctboDeicap.  10.  Non  inju.ria,  inquic  ^prohibetur    arcetttr pe-  fio»e  & 

^fybhi'  ^'"^^^  '  inouit  ,  proteHantes  fex  illos  li-  pulusaleHioneScriptiirji\quidenimritdivulqo^lf^'^^l_ 

Ithrti.    ^rosy  quos  \^pocryphos  vocant  y  ut  ThobiAy  cum Scr/ptttra^El  HoHus  dcyciboDciy  Lai-  in 

ludithy  SapientiA  ,  Ecclefiaflici  &  Machahixo-  cist\\\c\w\\Je^ionem  Scripturarftmpermittere^y  ^af^ 

rum  negant  pro  Scripturis  Canenicis  habendos  efi  Sandum  dare  canibus  y     margaritas ame^  gu». 

^Jj^'  porcesprojicere. 

Efpcn- 


De  VoBma  Iesvitarvm.  Liher,  IV.  38^ 
Efpenfcus  EpiTcopus  autcra  Coram.  in  na  in  Vita  Alcxand.^/a-W^;- i.inquir, 
Tit.  cap.  2.  &  i.  Timoth.  cap.  5.  Aliquiy  in-  HitHtt.utaquam  quAm  Sa/.eiam  appel/amu^  in- 
quit ,  exiftimartt  Scnpturas  difficilieres  ef^,  terpofitisfacru ora'ionihiisfale admixtoM^  Tem- 
(^nkmutAehe  .ntLauerummanihfMConterufed  plis  atque  cubiculis  adfugandos  clamones  reti- 
nltter  vtfum  efi  Patrihus  ueteris  dr  ^^^^  2"^^^'  «^''^^^- 

menti.  Anglo  Rhemenfc  Collegium  lefuit.  in  4» 

4T.       Bellarniinus  lib.i.  dc  Purgatorio.  e.  6.  in-    i.  Cor.  14.  pagira  461.  inquir.  Popuifti  chrim 
!'»>'-  quit -^ep^Patres  Graci  ^  Latiniafftruerunt.  flianui  antiqua  fu£  confuetudini  parcre  de-  LinouA 
gntono.  j^-j^  j^j^^jj^  Panoph.hbro  4  pag  5H-  Purgato-   bet ,  ^  Latinis  precihu^  uti ,  potim  ^ulm  vjtl- 
rium ,  inquit , effe-,  veteres  Patres  uno  ore  Ua-  gatis.  Ambrof.Compla,  ut  rcfcrt  Sixrus  Se^ 
tuunt.  ncn fi ^..Do^irina,  inquit,  Lutheri^  qua  linguam 

RofFc nfis  Epifcopus  autcm  articig  con-   ccgnitam  inprecihfis  exigtt^  diaholi  calLiduatem 
traLutherura  Legat,'\n(\mx,quivelitGr£co^  fapit. 

rum  Patrum  Commentarios ,  &  »ullim,  qua»-  Bcllarminus  vrro  lib.i.de  Verbo  Dei  c. 
tum  opinor  ,  ant  rarijsimam  Furgatorif  mentio-    16  Tempere,  inquit ,  jdpofolorum  omnes  Chri- 

'  neminventet  :  fed neque  Latinifimul  omnes  fliani  fimJil pfalUhant  in  divims  offi.  ijs,  ^  pre- 
huiusrei  verttatem  conceperunt: neqne  tamne-  ces  inte///gehint. Lviitnusin  i.C^>f.\^.Omnia, 
■  cejfarta  fuit  primativ£  Ecdefi^  purgatoTij  fides-,  inquit,  in  Ecclefaprimitiva  lingua  vulgarifie- 
Atqtie  nunceH\eK  qnafendet  omnislndtdgen-  hant.  BeIlarra3nuf,quo  (upra  Id.m  c- 
tittrumexijiirmtio:  hu  enim  .>ft  nullum  fuerit  tiam.  Lo^go inquit,  tempore  pejl  in  Occi- 
Purgat^r/um^  nthil  indfgebimtis.  Contcmplantes  dcnte  (jr  i^  Oriente ,  ut  ex  Chryfofiomo  ^  Cj- 
igttur  aiiquandiu  Pnrgatorium  incognitumfuif-  priano  conflat ,  popttlus  in  divinis  refpondebat^ 

■  :  deinde  quthufdam pedetentim  .partimex  re-  Amen  Et  Era(mus  i.Cor.i4.//^f  in  re,M\^mi- 
velationthi44.partim  ex  Scripttiris  creditum  fuif-  rum  eff  quomodo  nnttati  efi^  EcchfiA  confuetudo. 
fe  tam  fero  cognitum  ^  receptum  Ecclefi<z  u-  £rg(7,  ioquit  Defenfor  hbelli  conira  Calvi- 
niverftn ,  ^c.  n  i'.  m.,optandum  c(fet,utjitxta  ApoHolorum  man- 

4^.  Corteius  in  Enchirid.dc  Imag.^.Quod  datum  ^prifium  EccleftAmoreminlingttavui- 
^«^:    ad.  inquit  :  ad  veterem  Ecclefiam per-  gari preces  peragerentur.  Et  Vuahanu'^  Papa 

tinet  ,  cerium  esi  imagines  ChrtUi  ^  San-  circa  annos  Domini  666.  primus  jnxra  P!a- 
Clorum  non  fine  cultu  &  veneratione  in  ufu  t\f\2m  ^  omnia  Latinofermone  in  Ecclefitfieri 
futjfc^.  mandavit. 

Caffander  vero  in  Confult.art.  zi.  de  I-       Suarcz  lefuita  in Thomnra  part.3.  ^,.27.  ^9. 
maginibiis,C?y/«wtfi?,  \^Q\\\\K.,initioprAdica-  arr.i.iSi:  z.Eft  hoc-\^Q^\x\i,privilegium  B  ■  Vifgi-  cs- 
ti  Evangeltf  &  a^tquanto  temporepofi  \  Imagi-   nts  fpecide,inprima  fua  conceptione  immunem  '^s.m^V 
num  ufum  nonfwfie ,  ut  ex  Clemente  Aiexan-    ^  peccato  fniffe.  Artiqtd  Pattes pauca  de  hocpri^  rk. 
drinod'  Arnobio patet.Et2i(m\isi  n  Catcch.li-    viiegio bqnuiifunt ,  tum  quia fpititus  fanf}us 
bro  2.  Ffque  ad  tempora  Hierenymi ,  inquit,   Bcclefiimpaulatim  infiruit ,  tum etiam  quia  illi 
probau  Religionis  virifuerunt ,  qui  nullamfa-   in  alijs  gyavioribus  myfierijs  explicandis  difii. 
ciebant  imtginem  ,  ne  ipfius  quidem  chriHi.   nchmtur.  Posiquamvero  aKite  1^00.  annos  veri- 
Rui  fus  Caffandcr  quo  (upra  : ^ufuerit,\\\-    tas  hacccepit  clariits  doceri,ita  incendit  fidelium 
qu  1 1,  Romana  Ecclef^  tempore  Gregorij  mens.ex  animos.cre  vttque paulatim  e-u< fdes,  ut  jam  fe- 
eiusfcriptis  colligitur,  haberi  nimirum piciuras,   re  omnturn  conjenfu  recepta fit ,  ^  pr^frtir»  ab 
non  ut  colerentur.,  fed  ut  par  eas  impenti  rerum  hincducentis  annis  EcclefixHici  Oo^ores  om^esy 
gesiarum  admonerentur.  A g:ippa  dc  Va nir,   ^  univerfa  Academia,  huic fententt^ fubfcrtpfe- 
Scienc.  cap.  57.  luddi  yirqnit ,  qui  erant  Dei  rint.&ic. 

pupulus  ,  nihilmagis  horrehant ,  inquit ,  lofc-  Mekhior  Danus  autcra  in  Loc.  Theol. 
phus.quamftmislachra.lpfi  Ethnicictim  adChri-  lib.^.cap.i.^  yirginem^\aqu\t  ftifie  a peccatit 
fii  Religionem  converfi  erant ,  in  Ecclefiam  no-  iiheram->  f  facns  literis  ,  juxt  t  germanum  lnera 
Tiram  ftmuUchra^  ^  m»l^^ fieriles  ceremonias  fenfum^nttfquarn  hahetur:  quin  imo  lex genera- 
introducehant ,  quarum  omnino  nthil  efi  apud  lis  in  ijs  tra  ittur ,  qui  ex  Ada  carmit prop  .fta- 
primos  iiios,^  ve/e  Chrifiianos.  Et  Poi y  dorus  tione  creitos ,  fine  u/ix  exceptione  corKplehitttr, . 
Virgil.hb  ^.Invenr.c.ij.Oww,  inquir,  vete-  Nec  vero  d<ci  potefi  ^posiolorum  tempore  in 
res  PatreSi  tefie  HieronymOjfimulachrorum  cul-  Ecclffiam  defcendiffe ,  n  .'w  conUat  prifcos  S  ri- 
tum  dam  ^i  ibant.  •  ptores  non  id  a  maforibus  fhis  accepifie.  Imo  fan- 

^^J'       Bcliaiminus  hb.^.de  Verbo  Dci  c.  ^.  A-    £iiomnes  qui tnhuyi^  rei memoriam inciderunt^ 
lu  qui,  inqMir,  lusiraiis.qua  populo  benedicimtti,  uno  ore  afeverarunt  B.Firgtnemin peccato  Ori- 

^*''*^''   merito  dkitur  Apofiolicatraditio.  ginaiiconcept  imfuijfe. 

Francifcus  d:;  V  cV.anrf-rn  Kf'ed  ii.q.i.       Collcgium  iefuiticum  Anglo-  Rhem.  j^llf 
inquit  >  Efi  tMtum  ex  jure pofttivo.  tt  Piaci-  Annoi.in  Act.  1. 24.  B.  Maria,  mquir,  corpus  siiptien, 

c  c  c  ajfum- 


38^  J^ofirma  Iesvitarvm.    Ltl?er  IV. 

torborii  ajfumftum  fm([e  in  cceltim  ex  antiqua  hipria  ctiam  Vcga  lib.  9.dc  luftific.c.^^.Idcm  Ca- 

MdriA^  ri^gyifjimum  ejfe  consiat:  lharinus,tcftc  Bcllarmjno  lib.  3.  dc  luftific. 

tnccc.u.  Scnen.  autcm  in  Biblioth.libro  2.  Vniverfi^  \ti(\Vi\iifatr€shancc€rtitudinemcon- 

TitM9ii:\x  ttAnCitio. Nihily2it,hujufmedi(in-  tejiantur. 

quit  Auguflinm  )  invenitur  afud  Latinos  ?a-       Grcgorius  de  Valcntia  lcfuita  in  hb.  c!c 

tres.Ejl  hocapocryphum  dogma^inqutt  Hieronj-  Pr^dcft.c.S.tf.Et  ^\xtcxcd^.Reprobationis\n'  De  Re. 

mu4,^  iflam  hisioriam  Beda  refe/lityUt  Evange-  quir,  certitudinem  Vuiclefus    Calvinm  expli-  ^f'^^*' 

lifi£  contradicentem.  care  nonpoffuntyejuifmeprdfcientiapeccatorum 

Beilarm.lib.i.do  Pontificc  Rom.  cap.23.  Deum  reprobare hominem  ajferunt. 
De      dicityNifi  Petrm  alios  Aposiolosvelperfe,vel       Percrius  autcm  Icfuita  Comm.  ad  Ro- 

EcdeJ^*  ffr  alios  Epifcopos  erdinajfet,nu/ia  ratio  eft.cur  man.^.cap.  numcro  trigcfirao  jptimo.Deumy 

anjlt     Romam  Ecclefiarum  omniumMatremeJfe  dica^  inquit  ,  aliquos  reprobate  ,  ^  excludere  a 

7eTua  "^'^^  aterna  ,  non  quidem  propter  eorum  pra- 

7uT^o-      Francifcus  autcm  de  Vid.Rclcd.2.q.2.  vifa  opera  ,  fed  quia  ipje  non  vult  dare^ 

mitm.    Vtrum,inc[mt,Petr(aeosordinaJfet,eBincer-  illis  vitam  £ternam  ,  efi  [^uguflini  fenten' 

/«w,  Grcg.dc  Valcnt.  lefuita  lib.  7.  Analyf.  tia.  Efl  etiam  hdc  fententia  Thoma  ,  quam 

cap.2.pagina  52.  Sententia,  inc\wxt,qu£  negat  alij  quoque  complures  Theologi  confequuntur.  pf,ei^. 

Vetrumalios  ordinaffe,  m^ig/seflcommunis.  I-  Ibidcm  Pcrcrius  numcro  fcxagcfimo.  5i, 

dcm  hb.2.  de  Eucharift.  pag.  2.  ApoftoU,  in-  inquit  ,  Deut  hominem  in  puris  naturalibus, 

quit.a  Ghrifio  lefu  in  tempore  Caind  Sacerdo-  fine  peccato  confideratum  ,  reprobaret,  nolens 

taUmpoteflatem  acceperunt.  (  Ex  his  tahs  Syl-  ei  dare  vitam  mrnam  ,  non  faceret  illi  inju- 

logifmus  formari  potcft:  Si  Peirus  non  aUos  riam. 

Apoftolos  &  Epifcoposordinavit,tum  Ro-        Gent iles  y  mqmt  Maldonatus  Icfuitt.  54. 

mana  Ecclcfia  reliquatum  dici  non  dcbet  Comm.in  Matih.  11. 21.  Poterantfervata  le-  ^« 

Matcr.  Major  ha:ccft  Bellarra.  Sequitur  ge  natura  ,omnium  Confepone  falvi  efife  ^Lex^Hl^Ji' 

Minor  Francifci  dc  WiQc.&c  Valcntiani:  Sc-  autem  natura  fatis  iilis  erat  ab  ipfanatura pra- 

cundum  communcm  fentcntiam  Petrus  dicata, 

nonordinavit  Apoftolos  &  Epifcopos.  Er-        Acofta  autcm  Icfuit^  libro  quinto  de 

go  Roman.  Ecclcfia  Matris  praerogativam  procuranda  Indorum  falutc  capitc  tcrtia, 

non  habct.  )  Fix ,  inquit  yfatis  mirari  pojfum  ,  quid  Pra" 

Bcliarminus  lib.4.  de  Ecclefia  milit.cap.  ceptonbus  quibufdam  Schotafiicis  noflri  fecu- 

Decer.  ^.Sc^arif ,  iaquity  noflri  temporis  docent  homi-  li  in  mentem  venerit ,  ut  nunc  quoque  tem- 

^sHftu        juflificari  fola  fide  Jpeciali ,  qu^  quifqu^  poris ,  pofl  tamdiu  revelatum  Chriflum,fin<^ 

certa  credit,  fe  propter  chriflum  coram  Deo  efft  chrifli  notitia  falutem  cuiquam  aternam  con- 

juHum  :  quod  cumquolibetparadoxocomparari  ttngere  pojfe  confirment  :  indigna  Theologo 

^<;/^//.Ec  lib.^.dc  iuftific.  eap.i.  &  2.  iV<>/in-  fententia  ,  qu£  {  ut  libere  duarn  )  nihtl  in 

(\mt,tantumcertitudinemconje5luralemdefen-  facris  literis  ,  nihil  in  fan5/is  Patribmfirmi- 

dimm.  tudmis  habet  ,  tantum  humana  quadam  fu- 

Bellarm.  vero  ibidemc.2.>4%«/,ait,  C/«-  Jpicione  introdu^a  y  propter  infinitam  eorum 

tholici  docent  quidem  eam  certitudmem  ,  qu£.  muUitudinem  ,  qui  in  hoc  nosiro  orbe  tam 

nuUam  habeat  de  fua  falute  formidinem.  Pcrc-  longa  atate  Evangelij  luce  caruere  ,  quibtu  a- 

rius  lcf  Com.adRora.8.n.27.  Cfm/»^/ww,  ditti4  in  ccelum  omnis  prAcludi  videtur  ^  fi ad 

iti(\\jLityCathoticieamdocent  .cuifubefifefatfum  falutem  ftierit  Chrifli  notttia  neceffaria.  Ri- 

nonpofiit.YQg^  lib.^.de  InccrtitudincOrat.  gidum  efl  ,  inquiunt ,  ^    Z)f;  ,  qui  omnes 

c.^G.  ^idamiin(\\iit-,  Catholicus  tanto  afife^u  vutt  faivos  fieri  ,  charitate  alienum  ,  utea 

fidem  conje^uralem  oppugnabat^ut  eam  Luthe-  exigat  ,  qu£  nec  ipfe  dat  ,  nec  homines  per 

rana  opinione  deteftabitiorem  diceret ,  quia ,  in-  fe  praHare  poffunt.    Vnde  conctudunt ,  fim^ 

c^xtyCumLuiheranimuttumfideitrihuantJjAC  fide  per  naturalem  tantum  cognitionem  ipfos 

opinioderogat.lbidemcip-^6.Gui//anduscerti-  faiutem  confequi  poffc-j.     ^orum  fenten- 

tudinem  Gratia  defindit  prorfus  ut  Lutherani.  tia  ,  tametfi  ipfi  Cathotici  fint ,  efl  aperte  hd- 

Voi^.Q.j .Talem  certitudinem  confequentem  fi-  retica  ,  ut  nihil  magis  repugnet  fidei  i  quafl 

dem^multiCathotici  ante  decretumConcitij  Tri^-  vero  fides  nb  Apostotts  neceffaria  definiatur  ad 

dent'probabiiem  effe  cenfebant,^ eam  compturi-  percipienda  ea  qua  a  creatura  cognofici  pof- 

hui  argumcniis  fuadere  conabantur.  Pcrcrius  funt ,  ^  non  potius  ad  ea  quA  in  cor  hominis 

IofuitaCotnra.adRom.c.8.num.27.  C4/^4-  non  afcenderum  ,  nobis  vero  revetavit  Deus 

rinusyitic\\iityinterTheotogos  huju4  temports  mi'  perjpiritum\  revocat  nos  iitud  ,  quod  ad  Pa- 

nime  incelehris ,  docuity  certitudinem fideiy  qua  trem  nemo  venit  nifiper  Chriflum  \  nulla  atix 

certo  ftatuunt  fihi  peccata  ejfc  remijfa  :  rcfcrc  via  qua  eafur>nultum  atiud  oflfum  quo  intretur 

ad  vitam. 


ractilts. 


Vc  DoBrma  Iesvitarvm.  Likr  I  V.  587 

advium.    Ac  re quidem  vera ,  fi  potesi  [ine  gis  valent^juam  c9gmu.  Cofterus  inquit  Co/^^ 

Chrifit  ffotitia  jaliis  ejfe    aut  juftitia,  ergo  jolationernflurimumad^uvant. 

gratis  Chrifttis  pr^dicatur ,  frufira  Afofloli  Aquinas  autcm  Ccm.  in  1.C0M4 

mittunturinorhem :  tam  expreffe  docet  hoc  A-  tum ,  inqaic  ,  ad  fruCium  devotionts  pn-vatur 

foflolus  adRom.  10.  Finii  legis  eft  Chriflas  ad  is.quinon  in  fpeciali  intelltgit  cjUA  orat,Et  Ca- 

fdutem  omnicredenti.  2^jn  hicagitur  utrum  iccan.Com.  in  i.  Cor  cap.14.  Melius esJ.^iitj 

durum  fj-  feverum  fic  hoc ,  an  hemgnum  ^  li-  orare  in  mente  diflin^e  intelligente  ta  cju»  oraty 

heraleyfedtttrumvetunecne.i^ugufiinusdocety  ^uam confuse. Lytaifi.in  cum  locun  ^tdpro- 

nemtai  ex  ijs  y  qui  ex  Gentibus  ante  tempu4  ficit,\Tic\[i\{,populusndn  intelligensea  quaorat> 

^^'c*'  Evangelij  fervatt funt ,  Chrifli  (duteynconti-  Tclctus  Icfuita  iib. 4.  Inttrud.  Ci^.H^?-  ^g. 

vit.c.  gifje ,  ahlqut  revelatione  unius  Mediatoris  Dei  moteneturfuh  mortali  peccato  ad  fanciifican'  A^- 

^^*          hominum  lefn  Chrifli.    Toicius  Icfuiia  dMmfeflum.fednonteneturadbene  fanei  fican-^^-f^^^-^ 

cjuoque  Commcnt.  ad  Rom.  Hoc,  inquit,  dii.  tc  c.  25.  Ltcet  iterfa.ere  audito  facrop-iti4y  ei  fiV, 

nonefl  cathoLicum  afftrtum.  &  venarii  Licet  fludere  fuper  lites  propttrpe- 

5y.       Tollctus  lcfuiia  i.b.  I.  Inftru<5t.  Saccrd.  cumam.  licet  carnes  vendere  ^animaliaoccide* 

J^^o»;-  c^L^^.^^  sty  inQi^mi.coffeTreturOrdoetiaman-  re  advi£ium propter  pecuniam:  licet  in  fo- 

„2^*'"'  te  ujum  ratior.is ,  0)do  teneret.,  ^  chiracier  lenmtatihus  cofiruere  locapro  fp^&aculis.quan- 

imprtmeyeiur :  etiam  presbyteratum  p^fje  con-  do  nonpofjunt fieri  nijiin  ffflo\de»iq\  Pontific^ 

ferritnfantibni  nondum  rationis  ujurn  haben-  aut  Eptjcoptlicentia  licet  tn  fjiooperari. 

tibus  ejl  communis  doeinna  Theologerum  &  <  ai  cch.fmus  autcm  Tnclcnt.Cijnc.i^tfC 

Canonijlarum.  Si  ad  annum  difcretionis ,  ni  pracepte  ,  inquit ,  pohthemur,  ut  quacunque 

mirum  feptennium  .  puer  fufcepit  ordines &  diuirjum  cultumimredire  poffunt  ^  omnu.o  vt^ 

tunc  erat  voti  capax ,  nec  contradtxit  votg  co»  temus :  factie  en  m perfpici piarefl  >  omntjt  rvi- 

tinentid,  ordo  ttnet.    Francifcus  d  V  ct.  Itsoperu  genus  proh/beri. 

Rclc(5t.  2.. N ullus ,  inq^^it  ■>  alius  de  numero  Coitcrus  in  Apo  rg.  r-ar.  3  c.  ^.Hacelf,  S9. 

Chrifiianorum  ,  prater  fcemtnas ,  dtvtno  jure  inquir,  perpetua  nota  Ecclefa,  nulLum  jecu- 

txcludittir  a  potejiite  EccLtfiaflica ,  jive  OrJi-  lum^nuUa  atas  hominurn  MiraruHs  caruit  Bcl- 

/lis ,  jiue  funfdicltoms ,  non  puer  nonamens,  .Jajm.  lib.  4.  d:  Ecclciia  mil.f  .  4.  ^.V  ^tde- 

^uia  pctefl  pervenire  ad  eum  jlatum  ut  corn  cimo  (cciilc-.iV«»f,  inquir,  mfiram  EccLefiatn 

mode  exerceat :  nec  video  ,  cur  non  puer  pof^it  demorflrabimus  ejje  Dei  veram  Ecclejtam  ex 

in  Epifcopum  confecrari.  Mira,  uUs ,  qua  jtngulu  xtatihui  plunma  le- 

EpifcopujEfpcnfacus  autem  Commenr.  flutpma  fuerunt,  ufqite  adhoc mHrumjecu- 

ini.Tim.  4.  d'gfcfl".  libro  fccundocap  11.  lumin  quo,  (^c. 

In  Concilijs,  inqait,  cautum  esi ,  ne  quis  ad  E^penfieus  Epifcopus  autcm  Com.  in  x„ 

Minijleriumneopbjlus  ordtnetar.  ti  S^imt-  Tira.  3.  rx  Aog.  de  civit.  f>ri  lib.       »  ap„ 

ron  lcfuica  Tiait.  ioi.  in  P  nab.  A  prnmo-  ^  f^bt  ^     quit ,  huiiits  el?  ir^fdelu ,  factendo- 

vendis,  \r)(\^\t,  pue*^is  maxime  ahHinere  de  rumMiraculorumftitHaejinecef^ras.V  -.^  c  K^L. 

hent  Ecclefiarum  Re^ores:  nam  pueri  nef  iunt  i  on^  u  Luc.  c.Ij  Crede^  mq    \.  E  vangelio^ 

regere  fetpfos,  nedum  alios:  nec  jatis  tH  di  quodfuit  Mtracul^Uo^jirmatum.Sed dices^m"^ 

eere,  q'<od efinebilii  (^illufirisfamtli^  ■  quia  »e  rationtcor>jer.tantum  tU,  uc  /mnc  q^oque 

fropter  Eccleftam  ejl  Minificr  ,  non  propter  de*  cor.^r./ietut  M  ir^ics^l.s  norr.n-m  nurtc  queqi 

Mintflrum  Ecclefia.  damnum  potius  aferrcnty  quarn  C!>mmodum,  e- 

Colicgium  Ai  glo-Rli-m.A  u  or.in  Lu-  tiamf  tnprincipio n^.fcentts  EcclepAfuerira ne- 

j*.    feam  II.  idiota  ^  inv^juit,  Ca-holicu^  itr^pro  feffjria  Puer enim  cum  aihbutare nequit^Adjtt" 

tribunnli  fecuiarifieierit ,  dc  cau'a  fi  et  exa'  varur  vchiculu ,  quod  hornini  adulto  eFi  irnpe' 

minandus,  eft  tantum  retpondtrit  fe  tjfevi  dt/nento.  bf  Greg-^rius  Magnus  h  mjl.  19. 

in^ie.  ff^fn  Catholicum,  ^  Ecdefiam qnam  p*ofi  in  E''3ng.    Nun^fuid,  '\f\c\mx  ifratres  mei, 

tetur,pofje  filei  rationem  rediere ,  ne  quic-  quii  isii  ftgnanon  ficitis,non  creditis  i  fed 

quam  prAterel  altud  refponderit,  jatis  viri  hac  neiejfarta  in  exordio  EaUfa  fueiUfJt  ■  *f 

Catholici  muneri  fanet.  fnultitudo  adfdem  crefce>et :  qu:a  o  ms,  cum 

Efpenfaeus  antcm  Commcnt.  in  1.  Tim,  arbufiavtfntamus ,  tamdtii  ets  aquam  infun- 

3.  An  fufficit.,  inqun  .^decantatahodie  perCa-  dimus puoulque  ea  in  terra  coaluijfe  vtdea^ 

tholicosCarbonart^fiiesU^^^terrcg  tfus  (Uttdcrt  mus  ;  ^  ft  \  mel  radtcem  fxerint ,  irrigati& 

deret^refpondit,  fe  creiereqnod  E'  C'eflicredit.  cejfbit.    Awolta  df  ptocuranda /ndoium 

nlple.        BcUarmmus  lib.  de  Vcrbo  Dc-i  cap.  fa^itc  hbro  fccundo,  capire  nono,  i» 

cibui     \C.Precibu4  y  mi\nv  ,  tgnotis  EaL<fit  uti  jure  hoc  ^  inquic,  fignorum  argumento expli^ando 

*grinT  ptefi.    Ad  adficationem  \\.i.i  y  L.iMk:pum  Chryfofiomus   mirifice  verfatur.      Si  enim 

lingu».  A  glo  Rht-m.  A>in.      'n  i-  Cor.  I4' pa-»  tJMtracuia  in  inino  Evangilic£  pradicatio^ 

giaA  ^61,  nonmtnttSi  addevettonem  j^epe  ma*  nis  fatrata  creduntur ,  eenum  esl  ^  inqmrj 

ccc  2,  dMrtnarri^ 


^Sj^  Vt  Vofirma  Iesv 

iocirinsmy  cui  confirmAn.^jx  aJhibebantHr^  di- 
"jviitus  e(fe  prcfr6iam.  Sin  amernveritati  hi- 
ftoris  jam  minus  Gentdts  credat  ^  at  longe 
ornnibm  [ignis  majus  ejl,  homines  illosfaticosy 
ifjnobiles ,  lUiteratos »  omnibus  morialibw  exo- 
fos  i  toti  orbiperfuaf  fle :  Non  ergofides  jam  fa- 
tis  firmata,  'J^iiracnlis  novif  indiget  confrma- 
n ,  cjttin  fottns  utiliui  ejfe  ^Jferit  yjignis  nunc 
carere ,  quoniam  majorts  meritis  fit  fine  tliu 
credere.  Epilcopus  Rotfcnfis  de  Captivir. 
Babylon.  cap.  lo.  part.  4-  Prj>mifit ,  inquit, 
Chrifitis  y  ut  difcipuLi  damonia  eijcerent ,  cjuam 
pomifitonem  ntillum  his  ditbus  effcBum  forti- 
ri  dilucide  eernimus.  Nemo  enim  eji  qui  nunc 
corporaliter  d.tmonia  etfcit ,  aut  morbos  fanaty 
^  tamen  rninime  ambigtmm ,  quin  plurimi 
jint ,  qui  fidem  eandem  ,  aque  magnam  cum 
frtfcis  fdelibiis  habeant ;  nectamen  tnanisillx 
prorntpto  futt ,  quam  noluit  efficaciam  habere 
■perpetuamy  fed  pro  tempore  nafcentisy^  ado- 
iefcentis  Ecdefi^e.  Auguftinus  dc  Civit.Dci 
libro  iz.  cap.8.  C^Itraculay  in qmt y  neeejfa- 
ria  erant  ut  crederet  Mfindui :  fed  nunc  qui 
quxrifJMiractdum  y  pojlquam  fJMiindti^  cre- 
didit  y  maximum  efl  tpfum  prodigjum. 

Bcllaiminus  lib.  4.  dc  Ecclcfia  milir. 
■Deijfde  cap.  14.  Verumy  inquit,  Miraculum  Jufficiens 
tft  tejkmonium  ver/e.  EccUfia ,  ex  quo  funda- 
mento  probamus  eam  effe  apudnos. 

Maldonatut  auiem  Comment.  in  Mat. 
cap.  7.  Chrjfojlomus ,  inquit,  Hieronymu4^ 
Ettthemius ,  Theophyta^t^s ,  probant  exemplisy 
etiam  per  alios  ,  quam  Catholicos ,  vera  Mi- 
tacuU  fieri.  Et  hoc  ipfo  loco  Matthai  fepti- 
mo'  (JMulti  dicent  in  illo  die  y  in  nomine 
/«i?ejccimus,  &g.  Facile  colligitur,  falfos 
illos  Prophctas  ,  dc  quibus  Chiiftus  loqui- 
tur  vera  Miraculafecifle ,  vcre  prophciaf- 
fc  ,  vere  D^emonia  cjccifre  :  nec  cnim  re- 
fpondet  Chriftus  mentiri  cos ,  fcd,  fe  eos, 
quamvis  ifta  feccrint ,  non  noflc  :  ncc  ma- 
gnum  cft  .  Si  monerct  nos ,  nc  falfa  Mira- 
cula  facicntibus  non  crcdcrcmus ;  fcd 
magnum  admirabileeft  omnino,qu6d 
monct  nc  falfis  Prophetis  crcdamus ,  vcra 
ctiam  Miracula  facientibus.  Nullum  er- 
go,dicet  aliquis ,  ad  probandam  vcram 
dodrinam  argumcntum  hinc  fumi  potcft? 
Non  fcquitur  omnino,  Nullum;fcdnon 
Bcccffarium  fumi  potcft.  Scimus  cnim 
Chriftum  ad  confirniandam  dodrinam 
fuam ,  potcftaccm  faciendi  Miracula  A- 
poftolis  fuistradidilTc  ;  fcimus  vi  Miracu- 
lorumtotum  pcne  orbcm  ad  fidcm  fuifTo 
pcrtradum;  quod  qui  ncgant,  utdifputat 
Auguftinus ,  majus  ipfi  Miraculum  ,  Mi- 
rac  jia  tollcndo  fflciunt.  Incredibiliiis  c- 
nim  rot  Philofophos ,  lot  fapicntcs  viros, 
lam  pau«is  Apoftolis,  lam  impcritis.tam- 


TT  ARVM.  hiher  IV. 
quc  incrcdibilia  hiimar..r  ratione  prxdi- 
cantibus,  finc  ullis  Mirarujis  crcdidiffo, 
quam  il!aip(a  Miracula,  qra:  ab  iUis  fa- 
da  narrantur.  Probabile  igitur  fdei  argu- 
mentum  eji,  quod  ex  Mtracults  fumitur ,  quia. 
per  fi^ern  fdipe  firie  fide  vero  raro  fieri  folent. 
Necneceffario  demonfirant  Ecclefiarn  y  ntfi,  ubi 
potejlas  Miracula  faciendi  ordinarta  contingit. 
Bcllarminus  alTcrir  ,  verum  Miraeulum 
cfTe  fufticicns  tcftimonium  EcclefiarrMal- 
donatus  Icfuita  cx  fcripiuris  &:  Pairibus 
contrarium  dcmonftrat.  Hicronymus  ia 
Comment.  ad  Galat.  lib.  3.  Obfervandam 
ejly  inquit,  quod  operarivirtutes  dicuntur  ij 
qui  non  tenent  Evangeltf  veritatem.  Hoc 
dico  adverfum  hxreticos ,  qui  probatio- 
ncm  cffc  fidci  fua:  in  co  fignum  aliquod 
fcccriut,  atbitrantur.  Auguftinus  contra 
Epift.  Fund.  cap.  4.  ^od  fi  talia  in  Ca- 
tholica  Ecclefia  fiunt ,  non  ideo  ipfa  manife- 
(latur  Catheltca ,  quia  h^c  in  ea  fiant ,  fed 
ideo  approbanda  funt  y  quia  inCatheUcafiant. 
Chryfoftomus  homil  49.  in  Manh.  Mira- 
culorum  y  inquir,  operatio  magis  apud  eos  in- 
venitur  quifunt  falfi Chrifiiani.  Tertul.  praj- 
fcript.  cap.  44.  ^aft  hocnon  fit  fcriptum, 
venturos  effe  qui  maximas  vtrtutes  edent  ad 
corrurnpendam  veritatem.  Auguftinus  lib. 
quo  fupra  cap. \6.  DominuSy\i\qmt,adver- 
fus  hos  MirabiUrios  cautos  nos  fecit ,  dicendo^ 
Cavete.  Et  Theodoret.  in  Deut.  13.  Jn^ 
Jiruimur  non  credere ,  quande ,  qui  talia  edih 
contraria  pietati  docet. 

Colkgium  Anglo-Rhcm.  in  Annot.ad  d1\o 
Apocal.  ry.  9.  Proteflantes y  inquir, fx/rtf-  ma.yih. 
ma  malttia  excAcati  adverftis  Rom.  Ecclefiam  'fjj'^'* 
ufque  adeo  infaniunt ,  ut  feptem  montes  litera- 
liter  tnterpretentury  ut  inde  fimplicibfu  perjua- 
deant.RomAm  efje  fedem  AntichriJliyCum  tame 
Angelm  feipfum exponat  verf.-j.feptem  montes 
idemeffe  quod  feptem  capita  5-  feptemRcges. 
BcUarminus  etiam  lib.  3.  dc  Rom.  Poniif. 
cap.13.  ^.Nunc.  Rejpondeoy  inquity  cum ali/Sy 
per  Aferetricem ,  qua  fedet  fuper  feptem  mon- 
tes  non  intelligi  Romam  fed  univerfam  diaboli 
civitatemy  qua  vocatur  ftpe  Rabylon,  0-  oppo- 
nitur  civitati  Dei  qu£  dicitur  Hierufaien^. 
Per  feptem  montes  intelligi  univerfitatem  fu' 
perborum ,  ^  pucipue  Regum  terr^. 

Ribcra  autcm  in  Apocal.  i^.num.  30. 

Babylonern,  inquit  ,  effe  Romam  ,  ex  tcxtu 
confirmatur  ,  quia  nulli  alij  convcnire  potefiy 
quod  dicitur  feptem  montes  funt :  Conjiat  au- 
Jlat  autem  Rornam  fuper  fcptcm  montes  fun- 
diitam  effe.,  de  qmbtu  f^ergd.  '^neid.  6.  Vtga 
quoquc  cap-  13.  fc£t.  z.  Apofiolus  y  inquit, 
eam  [Romarn)figni^cat ,  ut  manifejium  eji  e^t 
cap.  17.^^18. 

Bellar- 


Ve  Dofirma  l-ESYiTAKVM.    Lihcr  lY.  389 
,0.        Bcllarminus  Iib.3.  dc  Ponf  ficc  Romano   centtfed  ex  trihu  Dan.  oriundits  fedehit  Hie- 
cap.  15.  4([.Deniquc.  Jnquitj/tf^^*-   rofolyrnis.     Bc)larmuu-s  !ib.  5   dc  l\)i:nf. 

"f[\,^  Tiesde  Rornaj  qux  ebria  ertt  fanguine  Martj-  Rom.  caf),  13.  At  /iih;lominiis.  An- 
ri4m^  quod  certenofi  habehit  iccum^/jift  in  ea.  tichrilli  ,  mqmt  ^  pde/n  fore  Hierujalem,  no;^ 
Roma ,  quA  ,  regnantihus  Nerone  /r  Domitid'  Romam ,  verijHma  eji  fntentta. 
noy  Martyres,  trucidahat.  Collcgium  Aii-  Collcgiuin  Angio  Rhcm.  autemin  A- 
glo-Rhcm.  Annot.  in  Apocal.  17.5.  ?a-  pocal.  i-j.Rorna.,  mquit  ante  finem  Mtindi 
tres-i  inquit,/'^^  BabybnefH  Rormm  fartim  futura  eji  fedes  Antichnfii.  Ribcra  in  Apo- 
terrentm  interpretantur fed ut  erat  cum  j.tm  cal.  14.  O/y^^ir///^,  liiquit,  efi ornnisidololatrix. 
fcripferat  loannes  y  ^  ctm  Pagnni  Chrifiianos  Vega  in  Apocal.  18.  C^^mmcnt.  i.  4- 
ferfeqnchantur  :  tant.-im  igitur  de  Rom.  di-  Habitatio ,  xno^^wK. eriP  dJifnGniorum ,  a  fde 
cium  e(l ,  ut  erat  fedes  Jmperij ,   quod  nunc   Chrifli  defeSlura. 

»d  Cathedram  Petri  accommodare  fumma  efi       Addidum  Auguftini :  Ego  Evangclico 
impudentia.  non  ercdercm  ,  niii,  &c.  Iib.  eontra  Epi-  ncdiao 

Ribcra  aurem  Icfuita  in  Apocal,  cap.  ftolam  fundi,  cap.  5.  Staplctonus  lib.  z.  de -^''^«/ 
14-  Nam.  15.  fcnbic  :  Cecidit  Bahylon  y  id  audorit.  Scripr.  cap.  iil^Wi?/,  inquit.  FriJ-  Sl"? 
efi  j  pr£teritum  pro  futuro:  &ri  usyctM,urhs   teBantes,  hoc  Augufiinum  dixiffe^  cumadhuc  Evan- 
iila  magfja  eiregic  in  Romam  convenit.    Ec  n.   erat  Manichdius ,  nimirum  eum  EccLefid  autho-  %cxor.^ 
40.54.  55.  56.    Roma^  \t\<\n\Xiin  fne  fecuii  ritatetunc  fuijfecommotumy  utEvangeliocre-  f^t^'- 
futura  eft  Bahylon.     Ibidcm  :  Divinare  me   deret ,  ut  ejjet  Catholicm,     Ac  tam  abeff<LJ  '^JJ^^^-^ 
d'cet  quifiiam  :  fed  hunc  ego  oro  ut  prajudi-   eidem  Augujiino  )am  fa&o  Cathclico  ,  ut  Scri-  tl£. 
cium  deponat ,  rem  totam  maturo  iudicio  exa-  pturis  non  crederet ,  ut  potitts  Ecclefi/im  de- 
mifiet  ^  nec  plus  mihi  credat,  cjuam  ratio  aut  fereret qu\m  Evangelio  non  crederet  :  ergo 
^eritas  permiferit.     Erat  mater  ahominatio"  majoris  apud  AuguHinnmmoment^  fuije  Scri- 
num.,  cum  fdvie^tte  Nerone   uno  die  Petrum  pturarum  quam  hcciejia  authorjtatem.  Fai- 

Pauium  occiderat.  Ec  cap.dccimo  fcpti-  fum  autem  omnino  :  nam  f?{  io.';  cfl:,^^^^ 
ino.  Osiendam  tihidamnationem  meretricis  adme  attinet  ^  ntft  me  jam  Cathoiicte  Eccief^ 
tnagnA  :  Hac ,  inquit ,  qui  iegit ,  de  i//isdifia  authoritas  commoverec ,  nec  nunc  quidem  E~ 
futet ,  (jui  loannis  tempore  vixerunt  :  ^  efi  vangelio  crederem.  Itacjue  frigida  efi  omnino 
quidem  verum  hoc ,  fed  de  i//u  quocjue  dicun-  ifih^c  Protedantium  foLutio ,  qui  hunc  ftnlum 
tur ,  qui  extremo  CMundi  tempore  vivent:ubi  ponunt  de  frnterito ,  Ego  nurtc  non  efjem  Chri* 
Jtcitur ,  Cum  meretrice  fornicabitntur.  Et  fiianus  ■>  nif  me  commovifjent  fu^  perjuafiord- 
Vega  lefgitacap.  17.  Commcnr.  i.  fcd.  2.  hu«  chrifitani,  quia  de  frdtfenti  omnino  agit 
&  5.  &  cap.  18.  Comment.  1.  fcct.  4.  loan-  Auguftintu.  Hoc  ctiam  rcfpondent  Iclui- 
^es  y  inc\mt non  Loquitur  de  impiorum  mni-  tae  Pofnanicnfes,  Cofteras  ,  TurrianuSs' 
titudine  fuh  typo  muLieris  (jr  Babylonis ,  quta  Valcntianus  ,  Gret(crus  &  alij. 
ea  pecuLiarihus  fuis  fignis  difiinguit ,  ut  cap.  Melchior  Canusautemin  Loc.  ThcoK 
17.  (ir  18  manifefium  eft  Appei/atur  enim  lib.  z.  cap.  8.  Augufiino,  inquit,  negotiun^ 
Babylon  magnd  tlLa  civitas ,  mentio  fit  fe-  erat  ctim  CHanichteis ,  qui  ahfque  controver- 
ftem  montium  :  deinde  everfio  ejus  prdtdicitur.  fia  fuo  cuidam  EvangeLio  credi  voLehant.  Ro  - 
Mercatoresy  qui  in  impiorum  muLtitudine  com-  gat  Auguftintis ,  ecquid  fa6iuri  fmt ,  fi  in  ho- 
prehenduntur  ,  lugebunt  propter  tormenta  ejus\  minem  incidant ,  qui  ne  quidem  Evangelia 
quodnecefje  efi  ad  extrema  tempora  ante  Mun-  credat^  quogenere  perfuafionis  fint  eum  in Jttarn 
di  finern  referre.  j^are  expofitionem  commtt-  fententiam  addu^uri  ?  Certe  fe  affirmat ,  nori 
nem  deferere  cogimur.,  ^  aliam  cogitare  tex-  altter  potuijfe  (praterito  tempore)  adduciquarh 
tui  magis  congruentem\  nimirum.  urhem  Rom.  Ecciefia  authoritate  vi^um.  Non  itdque  do- 
inte/ligi ,  non  foLi^m  eam  ,  quA  erat  tempore^  cet,in  EccLefia  authoritate  funddtam  ejfe  Evan-^ 
lohannis  y  fed  qu£  futura  eft  tempore  Anti-  geLiffidem.  Agit  enim  Augufitntts  •>  quomodd 
chrifti  \  ut  ex  fequenii  capite  conftat.  Rur-  infideles  adcredendum  adducantur^  EtDric^ 
fusadhjsc  verba  ,  exitc cx  illa  ;  C/^w,  in-  dode  varijsdogmat. lib.  4cap.4.  Zi>^«//«r, 
quit ,  prareptum  e(l  fideLihus  ,  ut  ex  i//a  exe-  inquit ,  Auguftinus  de  EccLefia  iLLd,  qu£  fuif 
ant.,ne  fifntd  io  ejus  caLtmitate  invoLvantur^  ah  initiofidei  Chrifitana  :  (  Ergo  nbn  dc  fo« 
profe£io  ofiendttttr non  de  Roma  ilLa  anttqua^  laRomana,  fed  ctiam  do  primitiva.  Gcr- 
citm  Mulltadhuc  fideLcs  erant fed  deiLia,quA  fon  dc  vira  animac,  t^ugufiinus ^  inquir, 
florehit  in  extrerno  <JM undi  tempore.  Ecclefiam  ibi  fumit  pro  Ecc/efia  primitiva  fide- 

Coftcrus  in  Apolog  part.  3.  cap.  2.  pag.   Lium.,  qui  chrifium  viderunt ,  audierun/,' 
zg.     Erras^  v  qn\Ty  /jArgtice  :  AntichriBHS       eitts  tefies  extiterunt. 

K0ff<*  ,^1/-       /-  /7  .       ^      ,  ' 

Anii-   neque  de  Ecclef.a  Juturns  eji^  neque  tn  Eccle- 

fi*>  ^^•i'*^      Tempiii  noftris  ^  ut  Patres  dg-  ics  3  Muks 


390 


Dofirim  Iesvitar 


Defa 


Delu- 
fi.fic. 


Muld  I  E  s  V I T  A  R  V  M  fibiipfis 
in  Scriptis   fuis  fjc^c 
contradicunt. 

COfterusinEnchiridio  pag.  45.  <?ocet, 
N0»  omniA ,  qu&  ad fidem  fertint/it ,  ex- 
plicite  facris  Uterts  exprejfa  ejje ,  qȣ  noti  vh  id 
datA  fint ,  ut  formuUm  exaclam  fidei pr<ejcrt 
bant.  pag.  49.  autcnci  contradicit ,  Ffdcpt,.. 
itU  fidei  capita  ,  ^ua  omnihus  chrijlianis  co- 
gntiu  necejjaria  [int-,  ■perfipicue  jolis  Apojioliiis 
Itteris  comprehenfa  effe. 

Iccm  pag.  44.  vocavir  Sacram  Scriptu- 
ram  membrr.nAm  &  chartaceamy  ac  litera?n 
moytuam:  p3g.  47.  fie  autcm  extollrt ,  ut 
nalljm  iota,  apiccm  nnilum  tn  illisagno- 
f"cat,cui  non  infii  fjurn  pondus  &  cffica- 
citai  :  unde  tanquam  d  vwia  cl'^quia  mcn- 
tcm  hominis,  admirabih  dulcedinc  &  fua- 
vitare  afficiant. 

Bcl!arminu<;  in  libris  de  luftificationc 
affi  mat,  q'tod  propterincertitudinemproprU 
lu^if  im  ,  ^  periculum  inanis^Jorix^  tttiifiimum 
,  fit  fiduciam  totam  in  foU  Dei  rnifericordia  ^ 
benignitatc  reponere.  Hxc  autcm  cjus  af- 
fcrtio  e  rcgionc  contraria  tft  toti  tradtatio- 
ni ,  &  quinque  iliorum  dc  luftificatione \\- 
brorum  inftituro  •*  in  quibus  tamcnhbris 
iccicata  vcrba  reperiantur. 

Cofterus  in  Enchindlo  pag.  x6o.  fic 
fcribit :  Nulia  omnino  creatura  opera ,  nulln 
poenitemiA.nulU  Martyria  ^nulU  poenA^nul- 
U  virtus  potefl  merericuicjuampeccatori-.  re- 
mij^tonem  feccatorum  fuorum.  Pecr  :tumenim, 
quod  ex  infintta  Majeliate  Dei  ojfenftinfinitam 
malitiam  contraxit ,  non  nifi pe^  infinitum  me- 
ritum  potejl  deleri ,  quod  infinitum  mentum  tn 
foUs  Chrifii  operihus  &  pe^pefiionihus  oh  infi- 
nitam  diviiix  perfon^  dignitatem  Lernitar,  non 
autem  in  uiU  aClione  ant  merito  cre:itur&. 
Quod  hic  foh  Chtiftt- tiibuit  Icfuica  ,  o- 
mnibus  crcaturis  cxclofis ,  nobis  qu  )quc 
noftrifq;  opctibus  corumquc  mcritopau- 
io  •anictrib!'ciar.  Siccnim  pag.  ic^. 
titur  cfuoque  Deifs  insirt*mentis  y  qua  adeffi- 
cientem  caufarn  aliquo  vwdo  revocantur ficut 
eiiam  merita  ,  Qv  i  b  v  s  ut  aiiqidd  conceda- 
tur  vel fiat  promerem ur.  1  n  h i s  m a n ifr  ii  1  (fi- 
ma  contradidio  cll  :  nuUa  mcrita  ,  cxcc- 
pto  Chnfti  mciito ,  juftlficaui:  Et,  qi.x- 
dammctica,  quibus  ahquidpromcrcmur, 
juftificanc. 

BcHarmlnus  lib.i.  dc  Sarclorum  hcat.c. 
1.&  lo.  fic  fcnbit.  Hunc  errorem  Cilvinw 
pertinacitfr  defehdit ,  neqnns  animas  Safi^io- 
rum  reda,  ad  Otum  ire  ^  fed  ad  ir^feros ,  vcl 
aliurn  locum  extra  costum. 


VM.    Libcr  IV. 

Concra  vcio  Bcllarminus  lib.^.de  Chri- 
ftocap.  iS.^.TerCio  CalvinuSjinqi.ic:  Locat 
Calvini4s  San^orufn  animas  in  cceio  antc  Chri- 
Jli  adventum.  Si  ar  cc  Chrifti  adv.;i.cum, 
cii?=m  anto  Chrifti  refurrcdioncm.  Siin 
cocio,  cigo  non  cxcra  cocljm.  Si  loGat 
Siindorura  animas  m  cttlo ,  eigo  nou  fpc, 
lcd  icip  a. 

Bcllarminuj  in  roto  hbro  primo  dc  Pont. 
Rom.  pro  Pccri  priraaiu  acnrcr  pugnat 
ciumquc  omnibus  dcfcnderc  modis  co- 

4..UU.. 

C. ;     9.  autrm  col  658.  apcrtiffimc  di- 

cu  ,  Suihmam  potcfiatem  omnihia  Apojlolis  li- 
hertatemque  daiameffe.  Hoc  vero  cum  unius 
Piincipatu  pugoar.Sicnim  omnesApoftLli 
fumma  .:)Olcftacc  crant  P- ^poljii,.r,ihii  Pc- 
trus  fup  ircliquos  Apoftoios  h^bcre  po- 
tiiir,ni{ifummofupcriu*forfan  aliq'>  dfue- 
rii:i£t  fummum  non  c;1 ,  fupra  qui  d  pofi- 
tnra  quicqvam  ^rit.  Etinfummj  seoinhta- 
te  pnmaius  duHjs  coujrari  poicft.Pvcfpon- 
det  Cv^dem  Xoc^YiC^^XixmxTs^s^Mr^imf.mhanc 
potejlatem  datam  effe  Petro  ^  ordinario  Piflori 
alifsvero  AVosIgIu  ut  de-egatis:K\.c^,\Ya.c  'icva 
diftuiCtionc  frc-usj&i  futTL.mos  oroncsApo- 
It^.io.  fuifTc.&i  Petrum  t'  men  aiiqnd  fLpe- 
nus  rehqiMs  habu!flc  afhrmat :  ff  d  8d  hoc 
arerre  pugnat  cum  co ,  quod  omnibus  da- 
i.imeffe  fumm.^m  potcftatem  di:Kii:c  ftquo' 
tn  hoc  rcip<Mil.>  manifcfta  coiu  sdidio. 
N,*m  inter  Apoftolo.-i  fumma  pcrcftas fuif, 
noi.  igltui  Pccii  delegati  rchqui  fucruni: 
quia  potcftas  non  poccft  clTe  Ci>nta  pcr  o- 
mpia,  quantarjuseft  qui  dclcga  vic.  Bcl- 
larm.  au»em  fccic  poteftateni  omnibus  pa- 
rcm  ,  idcit,  fummam  :  delegata  potc- 
ftas  h^mma  nui.q  am  <*,ft. 

Bc  larminvvs  hb  4.  dePontifise  Roma-  p 
Aocapir.  2.  exphcandoftaruquxftionis  fLrr^L 
hujus,  di  i  C  f^icit,  in  quibus  non  \\x-  ^^t°'r  '*^' 
rctici  modc  -  ^  Carholici  omncsconvc- 
niant,  Priirh-  poffe  Pontifi^em.,  etiamut  Pon- 
tficem^^  cu.  r  fuo  coetu  confiiiafi.-rum,  vel 
cttm  Generai:  c^milto  crrare  in  controverfijs  fi- 
der  particfiiarihw  ,  qvA  sx  i^^formatione  telii- 
monijscjiie  hominu  '/>  ptaripue  i  endent.  Secun- 
dum ,  Papam  po/fcy  ui  pnvafum  Do^lorem^ 
erraie ,  etiam  qudtfiiomhm  juri^  u.iiverfa- 
I  bu^,  tarn  fidti^  quarn  mortnn.  H  'c  vci6 
Bcljarminus  codcm  'ibro  capitc  6.  tolii, 
propolicionc  4.  quar  fic  habct:  Prohdhix^ 
cjl  pieqne  credi  potefl .  fummmn  Pont  ficemy 
non  folitm  ut  Pontifcem  errare  non  poffe  ,  fal- 
fum  aiiquid  c$ntra  fidem  pertinactter  cre-  Qtfid 

Taliseft  Hcllarminus  in  alijs  quoqMcdo-  Beii»r. 
Q:>h\x  cap;t:bus.  Nam  dc  Amillionc  gra- 
iix  &c  itiiiu  pcccaii  hbfo  lceundo,  cap.  ij.  r««/. 

dicjt 


De  DoBrtm  IesviTARVm:  Liher  IV. 


55/ i 


^iaiV.Deiu  mn  iftclinat  hemimm  admdum^ne- 

qm  phyficCineque  moralitcr.Mo\  autcm  fui  o- 

blitus  eontrarium  affirmat  ibldcm  paulu 

poftinquicns  :  Deu^s  i»cli»a/  Gjuidemadmx- 
lnm^noHfhyficei  fed  tamen  moraliter. 

In  lib.i.dc'eicricis  c^i^.  inquit,  Epifcopos 
ApoIiolisfuccedere,Presbyteros  autem  70.  difci- 
fttlis.  Contrarium  autcm  affirmat  lib.4.  do 
Pontif.Rom.c.i^.diccns,^/'//?^'/'/  non  froprie 
fuccedunt  A^oflolis. 

Lib.i.dc  Pontif  c.lz.inquitj/«^<^^  fjoncre- 
^/i^//,Contradicit  autcm  dc  luftific.  lib.  3. 
cap.  i4.inquicns:  ludas  juHta fuityd' certe  bo- 
nm. 

Alio  in  loco  ^\c\l:Obfervatto  Legis  fubflan- 
tiam  opefis  requirit.ut fic  pr£ceptum  cbfervetur^ 
ut  peccatum  non  committatur ,  &  »on  fat  hcmo 
reu*  ob  prAceptum  non  impletumAc  Gratia  5£ 
libcroarbitrio  lib.^.cap.^.Contra  vero  ibid. 
cap.9.  Sciendur/tefii^k,  non  effe  omnino  idem-, 
facere  bonum  moraUyj;  obfervare  pr^ceptum /<?- 
cundum  fubflantiam  operis  :potefl  enim  fervari 
praceptum  fecundum  fubflantiam  oferis^  etiam 
cum  peccato. 

De  Pontifice  Romano  libro  4.  capit.  3. 
dicit  >  Petru4  non  amifit  eam  fidem  ,  qua  cor- 
de creditur ad juftitiam-.Dc  Iuft)ficationc  au- 
tcm  libro  3.  cap.  14.  ait,  Petri  peccatum  fuit 
lethate. 

Dc  Roman.  Pontifiee  libro  3.  capit.  14. 
K^ntichrifius  j  Inqmt ,  Magus  futurus  ejl , 
more  aliorum  Magorum  occulte  Diabolum  ipfum 
Adoratums.  At  contra  cx  fcntcntia  Hip- 
polyti  &Gyrilli,  &  cap.  u.  cjufdem  libri, 
Abhorrebit ,  inquit,  ab  idololatria^  execrabitur 

oppugnabit  idola^denique  T emplum  denuo  &- 
dificabit' 

Rurfus  Bcllarminus  dc  Miffalibro  pri« 
mo  ,capit.  2.7.  Ferbis  confecrationis  vera  ^ 
folemnis  oblatio  celebratur.  ContradeMKTa 
libroz.  cap.  n.  Sacrificij  oblatio  magis  in  re^^ 
quam  in  verbis  confiflit ,  &  illa  a6iio,quacor- 
pus  Domini  fuper  aitare  ponitur,  vera  realis 
ebtatio  efl. 

In  Iibro  de  Chtifti  anima  4>  cap.  5.  air, 
CMundi finis  non  potejl  fciri.  Contra  dc  Ro- 
man.  Pontif  lib.  3.  a.ij.PoJl  hnttchrifli  mor» 
temnonfuturifuntnifi  ^'^.  dies  ufque  ad  finem 
wundi. 

Libro  3.de  Pontifice  Romano  cap.  13. 
liecem  Reges  comburent  purpuream  meretricem. 
CoDtra  ibidcm, Antichriftus  Romam  odio 

habebit ,  &  pugnabit  contra  cam ,  6i  com-  fimifatridtque parricidio ,  obviam  itum eH  :  ^ 


teri  non  fint  Epifcepi,  fedFicarij  tantum  it- 
lim ,  qui  dicitur  rniverfalis  lipifcopm'.  quo  fen^ 
fu  Papa  NON  esiFniverfatis  Epifcopus.  Con- 
tia  de  Pontif.  Roman.lib.  4.  cap.14.  Omnis 
ordin/triajurifdi^iio  Epifcoporum  defcendit  im- 
mediate  a  Papa^(^ejlin  eo^cjrab  eo  in  alios  de^ 
rivatur. 

Etquodpcculiariter  ad  Bellarminum,c-  R«r/«# 
jufquc  confuctudincm  attinct  ,  hoc  in  le- ^^^^^:; 
dionc  fcriptorum  cjus  ,  cum  multis  aliis 
obfcrvavi,cum,quaticfcunque  graviori  aji- 
quaobjedione  premitur,  qu^e  ipfum  vclli- 
cet&pungar,  nihil  morarj,ncc  mc minifTe, 
utrum  argumenti  folutip,dcdrin(^  {u(^  alibi 
tradit^e  fit  contraria,dummod6  ei  pro  tem- 
porc  inferviatj&cftugio  cfTe  po,frit,qu6  pr^-' 
fcntcm  procellam  dccliner. 

De  Calumniis  I e  s  v  i  t  a  r  ^  U^feu  In- 
fontium  Malitiofa  ac  Men- 
daci  Infamatione, 

IN  bello  civili  ulfimo  Regni  Gallia:,  la- 
fuit£e  fparfcrunt  rumorcm  ,  Huguenot- 
tos  ,  quos  fic  in  Gallia  vocant ,  in  ncceni 
Caroli  IX.  Rfgis,  duorum  cjusfratrum  ac 
Rcgin.T  raatris  conrpitafTc,  &:  hanc  verifli- 
mam  lanicn^  Parifienfis  anno  1572,.  occa- 
fioncm  &  caufara  fuilTe:  maluifie  cnim  cos 
pr^vcnirc  quam  prevcniri.  Sic  cnimCrc- 
fuucllus  in  fuo  Philopatre  contra  Edidum 
Elifabetha:  Regine,pag.ii9.  Regifia,  inquir, 
Angli£Conf(iafuit  illiui  conjurntion^.qua  anno 
71.  innuptijs  Regislsl^varrti  executioniman- 
dari  debebat  :  de  qua  jcribit  Genebrardn^  his 
verbis:Regis  Nauarr^e  nuptias  excepit  dies  Rar- 
tholomxanu^,  ob  quandam  in  Cathotices  Princi- 
pes  conjurationem. 

Fraacifeus  Cofterus  lefuita  ,  de  co- 
dcm  in  Sica  Tragica  capit.  7.  pagina  60, 
fic  fcribit  :  Anno  71.  Cathotici  tuultos  irt. 
GaHia  Calviniffas  ,  jUffu  Reg  s ,  quos  ilte  cd- 
gnoverat  de  fua  c^terorumque  Catholicoruw  c^- 
de  cogilaffe  ,  idque  certo  die ,  quam  prafijiieraty 
necdrunt.idcm  Coftcrus  in  Sica  cap.  n.  pag. 
107.  Confcivit  Rex ,  inquit,  Anno  i^^ji  confce- 
leratoconfitio  conclufum  fuiffe  ab  Elugucnotis^ 
ut  condicio  die  ,  tempore  quarundtm  nuptia- 
rum ,  fe  cum  tota  prcgenie  ,  omnibm  Cathoti- 
cis^  internecione  confatali  deterentMuic  Calvi- 
niamrum  horrendofceteri-.&Regis  Chrifiianif. 


burct. 

DcPontifiee  Romano  libro  fecundo  ca- 


qui  ferrum  alteri  acuerant^fuis  illudjugulis  ex- 
cepere  Httc  funt  teflatifiima,  ^  in  luce  omnium 


pit.  31.  Duobtn  modis  intelitgi  poteft  nomen  u-  -gentium. 
jtiverfalis  Epifcopi :  unomodo ut  ille  qui  di"  Caufa  autem  lanienae  hujus  omnibus 
£itur  univerfatis ,  intelligatur  ef^e  fotus  Epifco-  tara  nota  eft ,  ut  omncs  Pontificios  talia  do 
f w  mnium  mbium ChriHiartarHmy  ita ut  ca^  fidelibiis Gallis,pr?ccr  folosIefuitas,fctibo- 

rc,h2i" 


35?!  Vc  Voclrina  IesvI' 

re,ha£bcnus  pnduetit.  Ribadcncira  ccrte, 
ctfi  lib.i.dc  Principc  cap.iy.  mulra  menda- 
citcr  fcripfcrit  dc  infidiis  ab  Huguenotis  vi- 
tx  Caiholicorum  ftrudiSjhuius  tamen  con- 
jiicaiionis  nc  uno  quidcm  vcrbo  meminit. 
Et  lacobus  Aug.  Thuanus  m  fua  Hiftoria, 
Tomo  1.  parr.z.pagina  S^i.prajfcrtini  pag. 
846,  aliam,  U  quidcm  vcram  hujus  Ir.audi- 
ta:  lanicnx  caufam  commcmorat ,  videli- 
ccr,  n  fuh Jpecie  ar^ioris  amicitU-,  ^quidem 
m^tiArum  Huguenoti  Lutetiam^tanquam  aves 
incijfes  fellicerentur  ^  fmulomnes  oj^prime- 
rentur. 

Cum  ctiam  Icfuitac  intclligcrcnt,fe  fub 
Regina  Elizabciha,fuamque  dodtrinam  dc 
Rcgicidiis,  omnibus  bonis  in  Angliacxo- 
fos  ciTc,  Apologiam  cdidcruntjin  qua  intcr 
alia  probarc  conantur  ,  Regicidium  &c  Rc- 
gnicidium  non  a  fua  dodrina  placitifque 
promanarcjfcd  figmcntum  &technam  fo- 
lummod6  cflc  politije  noftra: ;  ut  ficPapif- 
mus  contemptui  bc  dcfpicatui  foret.  Hoc 
eciara  tcftantur  AdaHcnrici  Garneti  & 
Sociorum  ejus  p3g.64. 

Supra  ctiam  iadicavimus  quibus  quan- 
tifque  mcndaciis  &:  calumniis  Screnifii- 
mam  Anglias  Rcginam  obrucrint  &  lacc- 
rarint  Icfuita;. 

Fulminalis  quoquc  pulvcris  molitioncs 
contra  Rcgcm  Angliac  &  regiam  ftirpcm, 
Regniquc  totius  proccrcs  ,  lefuita:  Colo- 
nienfcsaCalvinianis,  necab  ullo  Catholi* 
co  cxcogitata  cfle  ,  impudcntiffime  calu- 
mniati  funt. 

Anno  i597.ruraorem  fparferunt  Icfuita?, 
quifercpcr  totam  Europam  pervafic  ,  de 
Clariffimi  viri  Thcodori  Bczac  ,  Paftoris 
Genevenfis  Ecclcfia?,  mortc,  &:  conftantcr 
affirmarunt  ,  quod  paulo  antc  mortcm  o- 
mncm  dodrinam  fuam  recantarit,  &  con- 
feffusfii  ,  fc  Romanx  Ecclcfiacdodrinam 
pro  vera  agnofecre,  atquc  in  ea  mori  vellc. 
Audor  hujjs  commenti  fercbatur  CIc- 
mens  Putcanus,  lefuita  Parifienfis.Menda- 
cium  autera  illud  impudentiflimumPafto- 
rcs  Gencvcnfes  refutarunt ,  editis  nominc 
fuo  publicis  duobus  fcriptis,  altcro  Latine 
(  cui  Beza  Rcdivivus  nomen  fcccrunt )  al- 
tcro  Gallice.  Beza  quoquc  ipfc  Epiftola  ad 
Guiliclmum  Stuckium  Theologum  Tigu- 
rinum  vanitatcm  illam  redarguit. 

Anno  Domini  1605.  cditse  funt  Thefes 
a  Icfuitis  Monaftericnfibus  hoG  titulo 
CredoCdvinifeqiurum^  plcna^  prodigiofa- 
rura  Caluraniarum  ac  mendaciorum  dc 
Calvinianis.  Thcfi  odava  hoc  Corolla- 
riumplaneblafphcmum  &:  abominandum 
affcrunt  :  Articulum  primum  Galviniani 
fymboli  hunc  cflc :  Credg  in  diabolitm,  Car- 


rARVXf.  LiklY. 
nificem  ,  Orctpotentem ,  Corruttort>n  ccsli  ^ 
terra.  Ibidcm  afTcrunt,  Cahinianosfmpli- 
citer  ^  generatim  docere  ,  Kon  fatiemin 
permijsionejedpotemd  dr  operatione  Dei  ^pcc^ 
cata  peri. 

Thefi  9.  dieunf ,  Calvinianos  prohihere^ 
caput  aperire ;  autgenua  flcciere  ad  memiovem 
mminis  lefu,  adeoque  honorem  etiam  politicum 
ei  derogare. 

Thcfi  14.  dicunt  ,  Calvlnigenas  in  An- 
glia  ,  &:c.  negare  Chriflum  verum  effe  Deim : 
fed  tanthn  nndum  hominem  cr  PhjUJophum, 
datum  humam  gcneri,  ut  fl.treaum  vivendi 
exemplum. 

Thcfi  i^-affcTuntyCahinianos  docere.Chri- 
Jium  natum  ex  Maria  non  Virgine. 

Thcfi  I7.aiunr,r«rf^  de  tertio  aniculo  Fi- 
dei  C hriflianx ,  mnlto  flanius  fentire  quam  Cal- 
mnifllas. 

Icfuira:  Colonienfcs  in  Ccnfura  fua  pa- 
ginai7(J.  audadcr affirmant,privatum  ac 
publice  corarn  populo  ,  Evangtlicos  BocU- 
resflud  docirindfrena  ad  omnem  impietatem  la- 
xare ,  (jr  facultatem flagitioflis  hominibt^s  flaceret 
quAvisetiamflcelera{quo  plnres  in  fuamfen  - 
temiampertrahant)  committendi.AA  hanc  ca- 
lumniam  dico  ,  quod  Ciccro  pro  Clucntio 
dixit  ,  CMagnum(^impudenseflhocmenda- 
cium.  Quamferio  cnim  in  noftris  EgcIc- 
fiis  urgcantur  ad  vere  bona  opcra,  quoti- 
dianas  conciones  coram  toto  Mundo  tc- 
ftantur. 

Thomas  Bozius  Eugi:binus  lib.  12.  de  fi- 
gnis  Ecclcf  c.  iz.  pcrfcjramam  calumniara 
Evangelicis  Dodoribus  bonarum  aruum 
ignorantiam  objicerc  audct  .•  alii  dicunt, 
non  cfTc  incer  Prisdicantcs  ,  qui  folir^a  im- 
butifintartium  &  fcicntiarum  dodrina^ut 
eos  apud  Pr  incipes,nobiIcs  in  contcmptum 
adducant;  E  contra  folis  Icfuitis  attribuunt 
literarum  cognitionem ,  linguarum  multi- 
plicium  ftudia  humaniorum  difciplina- 
rum  profclfioncm ,  &  Scholarum  frequcn- 
tiam. 

Imocriminati  funt&  calumniisobrue- 
runtfuar  quoque  Rcligionis  focios  &  Do- 
dorcs ,  utpotc  quorum  dodrina  venalis cf- 
fctjquorura  Scholg  nullifinc  mcrcedc  pa- 
iercnt,&  interdumdodrina  pcrcgrina  per- 
fonarenr.  Mirumquantumh(^ccriminatio 
&  ealumnia  valuerit ,  quantafque  Papic  &: 
lofuitis  utilitates  attulcrir. 

Etut  fummatim  dicam  ,  Icfuitar  in  fuis 
fcripiis  &:  concionibus  nihil  fere  aliud  a- 
agunt,  quam  utomnis  gcneris  calumniis 
&  crafiifiimis  mendaciis  Evangclicos  pr^- 
gravcnt  ,  eofque  haircfcos  ,  fcditionis, 
rebcllionis  ,  confpirationis  ,  &  aliorum 
ncfariorum  fcclcrum  infiraulcnt ,  ficque 
ilios, 


Dt'  DoHrtna  lEsvii 
i!Ios ,  ut  Phatifaci  Ghriftum,  in  odium  ma- 
gnatum  adducant. 

lEsviT.t  multa  m  Evangelich 
reprehenduns,  que  ipfmict  fiiciunte:?^ 
m  Principibus  CathoUcis  hiudant. 

CRcfuueilus  in  fuo  Philopatre  contra 
Ed-aam  Eurabcthae  Rcginx  Anghac 
pag-na  74.  rcribit  ,  Imquififimam  ejjc^ 
ReguUm  ,  qu£  in  K^nglm  mvendi  locum 
Jejuttu  neget  :  cum  tamen  ipfis  fuh  Turcest 
fuk  C^tauru  ,  fub  Perfisjub  *y£thiofibifs  vi- 
vendi  locuf  permittatur  Ec  in  Apologia  A- 
lani  contra  duo  Edida  Elizabcthae  Rcgi- 
rscpagina  xi.  &  xi.  In  Regnis  \n(\ny\xtiX,  & 
Frovincifs  Tarco  Perfaque  fubje^isy  CatboU- 
ci  Ubere  fua  ReUgione  uti  permittunttir,  Sed 
^  in  Germania ,  Helvetia  ,  Suecia ,  Poloniay 
Boemia.  nuUm  CathoUcorum  compellitur  ad  al- 
teriits  Reiigionis  profefionem,  at  foUs  Cathe- 
Ucis  in  ■^nglia  negatur  ReUgionis  Uberta». 
Dicas  autera  Alanc  ,  quac  iiberras  Evan- 
gcUcis  in  Stiria  ,  Carinihia,  Carniola,  a- 
Ihfque  Provtnciis  &  urbibus  conccdatur, 
in  quibjs  Icfuirac  dominantur.  Nulla  pror- 
fus,  fed  in  exilium  crudeliflime  peliuntur. 
Et  hoc  Aterno  encomio  dignum  effe  dicit ,  la- 
cobus  Sylvanus  in  fua  Phihppiea.  Item , 
Secepfiisa.  nohis  in  fide:  dr  cur  non  ettam  a  no- 
bu  abiretis  in  terras  ^thiopum  Sole  caUntes 
Ribadcneira  quoque  de  Rcgc  lib  i.  cap.  18. 
pag.  117.  Principibu4,2i'\x. ,  &  Magiflratibm  fuh 
gravi  poenaprdceptum  effe  in  ConciUo  Latera- 
nenfi  fub  Innocentio  III.  Ft  finibu^  f»is  hare^ 
ticos  exturbarent:  idque  jurejurando  fa^nros 
fe  promitterent.  Sic  etiamolim  in  Hifpania 
lcgc  cautum  fuilTc,  Symmancha  dicit  dc 
Caihohc.  Inftiiut.  cap.46.num.55. 

lEsviTiE  Temporibus  fefb  ac- 
commodant.  .^cncfmlJm 
C^antcl  naclj  t)cm  ^mt)* 

POffuraus  hoc  loco  eommodifllme  uti 
verbis  Coftcri  lefuiiae  cx  Sica  Tragi- 
ca  capice  ultimo,  pagina  centcfima  deci- 
ma ,  &  diccrc  ;  Ita  norunt  lefuitA  vela  obU- 
qua  in  ventos,  ^  vndecunque  fe  profper  aUquis 
flattis  ofienderit ,  captare  vel  Euros^vel  Zephy- 
ros.Nam  factle  pinabantur  hac  verha,  jam  in 
Gallia  non  placerc.  Et  Ribadencira  de  Pnn- 
cipc  lib.i.c.i^.pag.iyS.C^r^/^ww^jait,;'/»^/?^^- 
tia  docet  DifitmuUtiotie  utendum^  quando  mA- 
gnapericttUtimentur:  Qui  tamen  ancca  pag. 
90.  pohticatn  iliam  prudentiam  Regma: 
3aotiac     Rcgum  GaUiae  accufavic  >  quod 


ARVM.  Liher,  IV.  353 
putarunt ,  ferviendum  tempori ,  ntiUufquc  e^e 
conniventia  quadam  dr  teniiate  fervare  ,  quam 
feverA  animadverfione  totum  Regmim  everte- 
re.  Et  pag  ^^^'^dir;  NuUam  Rrgem,  nullum 
Principem  ejje  cui  h£CPoiiti,t  ratio  petior  vtfat 
qui  non  siuUitia(^tcmeritatts gravifiimas  pcc- 
nas  dederit: 

In  adis  Henrici  Garncci  Scciorura 
pagina  68.  hxc  Irgunnir.  cim  vidtrent 
Pontifictj  ,  hanc  caUmit  item  (  nempe  pcenaUa 
Regina  Edicia  ) fibt  a  £ul/a  Pij  V.  confi.nnmy 
hac  induUa  venia,  demulferttp/t  eos  Pttii  F.  ^ 
Gregoritts  XI II.  Ucere  cmmbut  CathoUciSy 
EXTERNAM  €rga  Regtnam  obedientiam  pr^ 
fe  ferre ,  ad  reditnendam  vexationem  :  hts  ta- 
tamen  cavtelis  (3^  CanceUis  circtmfcri- 
ptamw.Rebtts fi.cfiantibus;  i.donei  phb  ic^  Bttt- 
Ia  exccutio  fieri poffet.Omnia  hx.c  fcripto  trjl  aus 
efi  leftiita  Garnetus.^(^  nunc  etiampro  tnbuna- 
U  confejftst  efi. 

In  excrad.  Parlamcnti  Parifienfis  Tomo 
fexto  Mcmorial.  Ligxhjec  verba  cxftant: 
Lcs  Icfuites  avoyenc  un  bref  de  fa  faindc- 
te ,  qui  ics  difpenfoit ,  d'obcir  au  temps.  Id 
cft ,  lefuitse  habebant  Papalcs  htcras  &  di- 
fpcnfationes,qu6d  fefc  tcmpori  adeommo- 
darc  poflent.Rurfus  in  eodcm  Extradu  pa- 
gina2(3i.  Alcxandcr  Hay-js  Icfuito  avoic 
cnfcigne  publiqucmcnt,qu'ii  falloic  diffia 
muict&obcir  au  Roy  pour  un  tcmps  par 
feintife  difant  forc  fouuent  ces  raots  Icfui- 
tacft  omnis  homo. 

Alcxandcr  Hajus  lefuitapublice,  &  (x- 
pe  docuic ,  ad  tetrtpus  extern^  aliud fiimulan- 
dumy  quam  intu^  in  corde  fentias:  ^ fic  adtem- 
put  fimtitandumy  ac fi  Regi  obedire  vetis.  Sxp^ 
ctiam  dicerc  folcbat;  Tefuita  efiomnis  homo. 
Icfuitam  inftar  Protci  fc  in  orancs  figuras 
transforraare  poflc. 

Simihter  Icfuitac  in  Angha  docent  ,y»^-  • 
dote  agere  ^  loqut  licere.  In  i^ngUa  non 
vox ,  non  Religio ,  non  internus  de  Deo  ,  re- 
hufque  divinis  fenfut  Cathottcis  liber  ^  integer 
reUnquitut  (  ut  fcribitur  in  EpiftoJa  Icfui- 
tica  in  iib.  dc  Gonccrtat.  Ecclefise )  toquen- 
dum  ttbi  e(l  cum  at^s,  affirmandum  jttratnentOy 
quod  Cdteri  affirmant ,  etiamft  animo  tonge  ati» 
ter  opinerisy  etiamfi  in  confcientia  plane  contra-i 
rium  fenferis. 

Ante  annos non  ita  multos  lefuitSe  Diia- 
cenfcs  in  Belgio  ftatucrunt,  Piumyimbme- 
ritorium  effe  y  hxreticis  fe(e  in  fpeciem  ddjun- 
gere  ,  hterefes  profteri ,  (acris  eorumomnibus 
communtcare  ,  atque  adeo  nihit  non  agere^^ 
dummodo  id  fludio  promovenda  rei  Catholicd 
fat  ,  ut  teftaiur  DanielPlanciuc  B^Hga  'fi 
difp.  cum  lefuica  Antvcrpicnfi  oefide  h&re- 
ticisnonfervanda-ipag.i^. 

ddd  Iesvh 


Doclrina  IesVITARVM."    Liher  \  V. 

lcgio  rcpcrtis,&:  a  loannc  Guigrardo  Icfui- 
IesVIT>£  multa  a  fe       aliji  Vomi-  tafciiptis  ,  iric.-rmultaaluquoqocdocef, 

.        ,  ^       t  fertisctiam  vcrbxiHenncumHl.  TTiCAN- 

impudemer  neganr.  ^vMnoramar. 

in  libro  quoquc  tcto  de  rienrici  I T  T. 

Rlchcomus  Icfuira  in  fua  Expoftuiatio-  abdicationc  :  Rex  tllc  diciturfuiffe  crudei-^i' 
nc  Apologctica  pro  Societatc  Icfu  an-  mus  Tjra?jnus  ,  inprifjju  Uhrofecundo.  pcr  ali- 
no  1605.  c(^m^Nunc]i4am^  ait ,  ego  audivi,  quot  capita  nominatur  perjuri^s  ,  parucidu 
foHremo  defunclurn  Henricum  kquoquam  no-  affafinm  ^  homicida  ^  qttidem  Ecdef.isiicA- 
sirorum  hominum  Tyrannum  effe  nominatum,  rum peffonarum:  hAreticus  (^-  hdreticorum  ami- 
^tamencum  illis  famtliarius  alicjtianto  ftm,  cuidrfautor,Schifmati:its,simoniacus,  facf  tle- 
quam  ifle  (  adverla.  ius )  verfatus.  Ncgai  hoe  gm,  nigromanticus;  &rc.  Proindeqtte permiffum 
quoquc  laccbus  Sylvanus ,  alia.  Kellcr ,  in  faj^e fubditis  eji*i  yatque  altjs  ipjum  occidere^. 
fua  Phiiippica  contra  Admonitioncm  ad  Giatularttur  ctiam  fibi  Itluit^  tam  in  prooe- 
omncs  Rcgcs  ac  Principes  dc  nefaiiis  &:  mio.quam  lib.4  c.i^.  de  necc  &  intcritu  e- 
cxitiahbus  P.ip(^  lefuitarum  conatibus  &:  jus.  Eccc  inquijni ,  dtim  fcrihimus , dum  va- 
pradicis.  rijs  diJlraBi  in  concione  in  concilio  &  militia 

Ncgat  idcm  Sylvanus  ibidcm  ,  Icfuitas  negoiijs ,  optu ,  ut licet  ^maturamus :  dum  capta. 
doeere  ,  Eodem  modo  reliquos  etiam  Principes  Pontifara.occupatoque  Clodeafdiponte  flaret  ad 
dr  Reges  ,faT heologU ,  viris eruditis  gravi-  ponte omnihus  fuis copijs au6im Hannihal,^ po- 
hut  pro  Tyrannts  habeantur^  interfici pojfe:  ideo-  ftis  fecundo  ab  urbe  miltart  caJins.,Vrbem  ac  Re^ 
que  reSie  feciffe  lacobum  Clementem  Mona-  gnum  terroribus  replcxijfet ,  atqt^e  cor.Jpe6i.i  ut^ 
ihum^qtiod  Henricum  III.  Regem  Gallia  inter^  befC^des^incendia  ac  favguinem  Jpifans,  in  eam 
fecerit :  Re^^  etiamfaBuru7H,qui  illim fuccejfc-  jamia,  /itfbi videbatur,devoraturui  t y  k  a  n- 
rem  Henricum  IF.opprefferit.  n  v  s  infremeret^mirabilis  ^  fimut  terrihilis  die 

Negst  idem ,  lcfuitas  docere  ,  Tyrannos  primd  Augujli  mmcius  venit ,  Henricum  in  me- 
( excommunicatos  c;-  Bvangelicos)  veneno  a, fuh-  dio  exercitu  gregarij  cujufdam  ^  contempti  fra* 
ditis  vel  minijlris  necari poffe.  terculi  manu  effe  interfeclum.uti  Eglonem  Moa- 

lohanncs  Mariana  autcm  in  Hb.i.dc  Rc-  hitam  ab  Aiod.Et  confilium  ille pridie^  quam  irt 
gis  inftitut.  c.  6.  hinc  quasftioncm  tradlans,  cnjlra  abierat.nonnttiiis  revelaverat:  idque  in- 
An  Tjrannum  opprimerefas fit?  aftirmanccm  credibilibonorttm  omnium gaudio  ^  exultatio- 
fcntcntiam  probat  ,  ^  inter  alia  meminit  nefaiium  efi. 

Henrici  IIJ.Regis.ut  Tjranni,^  mertto propter-  Et  fubjiciunt  :  Nihiljam  ut  ftt ,  quodJtt- 
eaoccifi.  Quod  utique  inconvenicDS  fuiftcr,  dith^  Holofrnem  Davidts  Goliathumoh- 
fi  eum  non  pro  Tyianno  habuifTct.  Ibidcm  truncantis,  (jr  Samfonis  in  maxilla  afni  mille^ 
ctiara  caufas  indicat ,  cur  illum  pro  Tyran-  viros  interfi:ientts.,hiftorias  admirernur.Dexte- 
no  habjerint.- vidcliccc  ,  proptcr  impios  il-  ra  Dominifecit  'virtutem-.Dextera  Dominiex- 
lius  aufur.  altavit  nos  ',  (^c.  \^  Domino  fa6lum  ejl  //- 

Addidit  ibidem  Mariana  ,  lacobum  ludy  ejl  mirahile  in  oculis  nojlris.  Difcite^ 
Clcmentcm  prxmcdiate  &:  dc  confilio  ergo  ,  qui  alterius  Henrici  anathematis  reli- 
Thcologorum  hoc  facinus  perpetralTc,  qui  quias  f£iamini,  dtfcite,  quid fit  i//ud:  CMale- 
cum  docucrint  ,  in  coque  confirmarint,  diBus  qui  confidit  in  horntne.  Ft  quid enim  a- 
talcm  Regcm  ,  veluii  Tyrannum ,  jufte  oc-  nathema  alterum  feiiantes ,  hoc  ter/ibtli edo^i 
cidi  pofic.  Cognitio ,  inquir,  a  Theologis.,  quos  cxemplo  ,  in  vuluntarium  excidium  ruitis  ?  Et 
erat  fcifcitatus  ,  Tjranntim  jnre  interfici  pof-  relapfum  hxreticum  ,  tot  fcelcribiis  ac  crttdelita- 
fe_j ,  &c.  tihm  inftgnem  fufiinetis  ?  Et firiHum  in  vosgla- 

Scd  &:  Pctrus  Ribadencira  de  Princi-  dium  ,  qui  terribtliter  caputvefirum  demejfuit, 
pc  libroprimo,  capit.  15.  quajft.  91.  fcri-  nonfimetts? 

bit,  ^od  HenricusTertiits  ex  pernitiofo  htt-  Sic  &  in  Prarfationc  cjufdcm  libri:  Non 
mana  prudentidconfilio^G'  nefariaPaliticorum  w/w,aiunt,  id  agtrnm  tandem  ut  Henri- 
calliditateyH enricum  Guifite  Ducem^^  Ludovi-  cttm  Tertium  ahdicemus  ;  quodf^^um  nuper  ^ 
eum  Cardinalem  ejus  fratrem  ^fortiJ?tmos  Prin-  prohatum  divinitus  ,  ctiam  gratulamur.  Sed 
cipesy  in  BUfenfibus  Comitys  crndeliter  fufiule-  omnino,  ut  impios  c^tyrannos  ii  nohis  ex- 
ritifed necdum  decttrfo  annoy  <equijsimus  fceleris  cludamus  ;  ut  Ga/iorum.^  imh  omnium  anifnos 
vindex.Deuf ,  a  cadts  authore  meritifitmas  poe-  ad  fe^em  hanc  excutiendam  excitemus :  Vt  in 
nas  exegerit.  Hxc  ccrte  cft  luculcnta  6d  vi-  prototypo  nequitia  Henrico  ,  quidin  Prtnctpe^ 
va  Tyranni  dcfcriptio.  -  execrari  .^qui^i  fugere opo^teattdocenmus.  Pror- 

In  libris  etiam  Patifiis  in  Icfuitarum  Coi-  Jus  y  ut  ,  citm  h^c  communis  altertus  Henrici, 

parita 


De  VoBrinct  Iesvi 
fariter  impif.h/tretici ,  relap^i,  t  y  r  a  n  n  i 
crtlegi  imfuri^incefluofi  homicidA  mque  excom- 
mumcath&-,  ut  nunc  audimuiy  etiam  hyfocritx, 
caufa fttrprffpterea fiat.ut^cum  depriore  jufteab- 
dicato  dixertmtfs,  de  hoc  quoque  excludendo  ac 
perdendo  dixtffe  viden  cupiamm.Nam  hic  ope- 
rci  hujtis  fructui  ent.-qut  utt^tam  non  tamta  ef 
fei^atcfue  tn  eo flatu  res  joret  ut,  extinBo  ctiam 
posieriore  Hennco ,  hoc  confeSiumnegotium  lati- 
dare  tantiim  ,  non  etiamjuturum fuadere  opor- 
teret.  Sedquiatd  nohts  ab  omntpotente  Deo 
posiulandum  rjl,  ut ,  qui  nohis  priora  ocia  fecitj 
tniferatus  aliquando  ab  altero  quoque. ,  nec  mi- 
nus  impuro.eripiat.  Interim  dumgrxtiam  hanc 
expe£iamus  ,  admonere  certe  non  ceffemus  ;  «/, 
qttta  Dfivs  facientes  juvat  ,  omnes emnium 
vires  in  execrandum  tjiud  caput  ,  ejufqtiz^ 
affertores  colUgantur.Deniqueomni  ratione  fiat, 
nt  anathemata  ijla  e  medio  nofiri^  imo  Ecclefij> 
iiniverf^  abigantur.  ^uodfi,  miferante  D  e  o, 
facium  aliquando  ent  tum  nos praclarum  ,  non 
cperis  hujus  tantiim  ,  fed  vitdt  etiam  ac  mortis 
fruclum  videbimur  ccnfecuti.  Ucm-,rt,quodfa- 
cium  a  nobis  efi  in  eqiciendo  Henrico/dfi  quid 
taleoccurrertt ,  Optimt  quique  £mulemur.,utque 
Henricones  illi  ,  qui  id  f^iium  ,  improbare  non 
definunt .  tmo  uUtonem  muttre  non  verentur., 
confufi  ^  elingues  reddantur-tfi  quidfrontts  ha- 
bent.y  tacere  compeUantur  :  utque  etiamalter 
Henricus  toUatur  ,  & fic  Eccleft£  hojies  penitus 
conterantur-^Regnum  a gente  ingentem  ( e  Gal- 
lia  in  H  fpaniam)  transferatur  ,  &utilis  Re' 
€ior  in  tempore  fufcitetur. 

Bccanus  lefuita  Moguntienfis  contra 
ChnCVianum  Batavum  negat  cum  fodalitio 
([io-,Romano-CathoUcos  docere-i&  in  trihtts  Con- 
cilqs.Literanenfi  fub  lulio  II .  (jLeoneX.  ce- 
lebraio  ,  Tridentino  item  &  Conflantienftde- 
cretum  effe ,  Hxreticis  jiiem  non  effe  fervan- 
dam» 

lacobus  Simmancha  autem  Epifcopus 
Pacenfis  in  Inftitutionc  fua  Cathol.  tit.  46. 
artic.52.ha:c  fcribit :  Adh&reticorum  poenarn 
ijf odiumpertinet  ,   q^o d  fides  illis 

DATA    S£RVANDA    NON  fit    tn  ConCt- 

lio  ConflantienfifaEium,  non  obflantejuramen- 
•/ff.Et  mox  rationcm  addit:  ,  inquir, 

iyranm,piratis ,  &  cateris  pr^dontbus  jides  fer- 
vandi  non  fit,qui  corpus  occidunt ,  longe  minus 
hdreticis  pertinacibus  qui  occtdunt  animas.  Ru  r- 
f  us;  Cum  haretictsy  a  i  t,nuUum  commercium^nul- 
U  Pax  CathcUcisejfe  debet ^amobremfides  il- 
lis  data^  etiam  junmento  firmata,  contrapubli- 
cttm  honum,  con^ra  fxltitem  animarum  ,  contra 
jura  divtna  ^  humana ,  nulio  modo  fervanda 
tfl.  Allegatetiam  jbidcm  hujus  fentcntijc 
fuac  adftipulatorcs  ,  Marium  Salmonium, 
lcg.i.  ^.db  cxa6t.de  or-ginejbris  ,  Mcno- 
chimn  &:  aliok  >  nc  folus  fis  fentire  vidsa"- 


FARVM.  Liher  IV,  59 j 

tur.  Gitat  ctiamThomam  fecunda  fecun- 
6x  qu1cft.70  art.1ubi  v\i\t,HAretictim  indo- 
cilem  proaendurn  ejfe  judicibttsy  non  ebfiante fi- 
de  ^  juramento. 

Siramanchas'  alTcntit  ctiam  Crefuucl 
Icfuita  in  fuo  Philopatre  pagina  centefima 
n o nz.^erncunqne, i n  q u  1 1 , Vnncipcm  C.hriflia- 
num,  fiaReUgione  CathoUca  manifeflo  deflexci- 
rit  aUos  avocare  voluerit  ^  cxcidere  flatim 
omni  potesiate  ac  digniiate,ex  ipfa  vi  juris  tum 
humanitumdivini,  hocque  ante  di£iam  fenten- 
tiam  fuprerni  Pafloris  ac  jHdicis  comra  ipfum 
protatam ,  ^  fiibditos  qmfcunque  Uberos  efle  ab 
omni  jtiramenti  obUgatione,  quod  de  obedientia.t 
tamqunm  PrincipiUgUimo  prxflitiffent^poffeque 
&  debere,fi  vires  haheant,ifiiufmodi  hominem^ 
tamquam  Apoflatam,ac  Chrijii  Domini  deferto- 
rem.,  ^  ReipubUcA  fuaimmtcum  ^  hofiem ex 
hominum  Chriflianorum  Dorninatu  eijcercnc^ 
alios  inflciat.vel  fuo  exemplo  imperia  a  fide^ 
avertat.Atque  h£c  certa^^deflnita.,  (jr  indubttata 
virorum  do^iflimorum  {Jefuitarum )  efl  fenten- 
/M.Ettamcn  adhucncgare  andcnt,  fc  &:  a- 
lios  Pontificios  docere  ,  Fidcm  hicrctieis 
fervandam  non  cffe. 

Hocetiamgencralc  Papiftarum  Dogma 
'cffc,  Tortuofus  Bellarminus  in  Rcfponiio- 
-ne  ad  Apologiam  pro  juramento  lidclita- 
tis  his  vcrbis  teftatur:  lam  fupra  inquir,  do- 
tuimus ,  fupyemum  univerfa  EccleftA  Reciorem 
id]uris  habete,  ut fi  Princeps  ab  EcclefiA^niPkfe 
per  harefin  vel  fchtfma  deficiat  <,poJ?it  eum  ex- 
cemmttnicare,vele>ccommtinicaturndeclarit^tj^ 

ET  SVBDltoS  EIVS  a  TIDE  ET  O- 
BEDIENTIA    LIBERARE.      Neque  h*nc 

tffe  novam  do6lrinam  .,fedin  Concilio  l  a  t  E- 
K  A  N  E  N  s  I  omnium  miximo  CT  celeherrimo 
approbatam  ,  atque  ufu  Chrifiiani  poputi  per 
multa  fecula  receptam.  ^ii  enim  non  ttment'oe- 
cidefe ,  numquid  timebunt  jurejurando  Religio- 
nemviolare^^Ei  adhuGaudenc  negarc  fc  hoc 
doccrc. 

Hofius  quoquc  Cardinalis  Epiftolaccn- 
tcfima  notvagcfiraa  tcrtia  ,  &:  ducentcfi^nAa 
fecurida,&  ducentcfima  vigcfima.  Henri^ 
ctm  Polonidt  Regem  rnonet ,  ettm  nuilo  modo  de- 
bere  jidern  datam  EvangeUci^  Polonis  fervM- 
re.  Nunquam,  zitypattaris  uUa  tt  ratione^ 
adea  qmzpromiftfli.praflanda  tentn^^^ia  jura^ 
Tnentum  nondebet  effe  vinculum  iniquitatis.  I- 
dtm  repetijt  Stephano  Regi  Amoniits  Foffevintii 
lefutta. 

'  Moianus  item  libro  tcrtib,  c.17.  objcd. 
1.&  6.exprcf^e  docct,  Regulam  Fontffictfs ge- 
■neralem  effe  ^Fidem  hizyeticis  vel  non  dmdath 
vel  non  effe  fervandam  .fiilhs  data fit  fuper  ^ 
hero  ReUgionis  fu£  exercitio:  (f;in  jfecie  de^Fit- 
deratis  Belgis.quoi  dum  Hijpani^  Regi  vih  in- 
fnUffe  tradit,  Merentur,mqyiit,t4t  eis  promiffum 
d  d  d    %  mrt 


De  Voflrina  Iesvitarvm.  Lihcr  IV. 
non fervetur^t  c^^.j.\\h.\-^^^^vNAm  <juot-  rimi  tam  Grxciquara  Latini.  Nilus  Archi- 
quotcontra  Catholicam  Majefiatem  PhiUppi  ar-  cpifcopus  Thcffaloniccnfis  in  Hbro  dc  pii- 
ma  in  Belgio  fumunt^quia  potita  rehelles ,  quam  matu  Papar,  Tharafius  Epifcopus  Conftan- 
hofies  dicendtfunt  ,  ufitate pr^dones  dicuntur.  tinop.  in  Epiftola  ad  Pacriarchas  que  cxtac 
Atque  fi  iliis  alicjuid  promijfum  ftt  ,  claram  in  Synodoy.Adione  tcrtia,  ThcodorusE- 
(^indubitatameffe  refolutionemy  ijs  nihilde-  pifcopus  Hicrofol.  in  Epiftola  Synodica, 
beri.  quac  ibidcm  habctur:Epiphanius  D\aconus 

Bcllarminus  hbro  quarto  dc  Pontificc  Caiholicus  in  difputationc  cum  Grcgorio 
Romanocap.  lo.fcribit,  Calvinum  impu-  ha^retico,  qux  cxtat  in  Synodo  7.  Adione 
dcntcr  menriri ,  qu5d  fcnbat  libro  quarto  fcxta.  Itcm ,  Pfelius  in  carminc  dc  feptcm 
lnf^it.c2ip.it.^.t^.Siriciumin  EptfiotaadHi-  Synodis,Bcdadc  fcx  etatibus  in  vitaCon- 
Jpanos  conjugium  Sactrdotumvocdffeimmundi-  ftantini  quarti.Imper.  &  Libcr  PontificaHs 
ciem  fo/lutionem.  Legatur  autemEpiftoia  in  Vita  Lconis  1.  His  addcndi  funt  Mcl- 
ilia.  Prohibct  inca  prcsbytcris  matrimo-  chior  Canus  Hbro  fcxto  Commcnt.G.  ult. 
nium,quia  Dominus  praccepit.Sandi  cfto-  Sandcrus  libro  fcptimo  de  vifib.Monarch. 
tcquia  &:cgo  fandus  fum.Si  rcde  difputct  Alphonfus  dc  Caftro  libro  quarto  dc  hae- 
Siricius  ,  ccrte  ctiam  conjugium  vcrum  &  rct.pun.Torrcnfis  dc  6.7.  &  S.Synod.  Har- 
legitimum  impururacft,&:  non  prcsbytcris  dlngus  concra  lucllum  ,  Gcncbrardus  in 
tantiira,fcd  omnibus  ctiam  hominibus  iUi-  Chron.in  Honorio  l.qui  omncs  hjeretiGum 
citum  ihoGcnimDeus  non  a  folis  Lcvitis,  eumfuiffetcftantur.-folus  Bcilarminus  cum 
fed  a  cun£to  populo  cxigit,  ut  fandi  fint,  paucis  ncgat.Et  quamvis  fatcatur  Hb.4.  dc 
qucmadmodum  &  ipfc  landus  eft.Siricius  Pontificc,c. 1 4 .  loanncm  zz.  Papatti  tcvera 
jgitur  exiftimavit  ,  Conjugium  in  fc  im-  fcnfiffcjanimas  non  vifuras  Dcum,nifi  poft: 
mundum  cfTe;  rcfurrcdioncm  dcmum,hoc  tamen  pccca- 

Eodem  loco  negat  BcHarminus  Libc-  tum  quantum  potcft  cxtcnuat  &  cxcufat: 
rium  Papam  fuiffc  Arianum  &  Arij  dodri-  ut  impudentifTimum  Coftcrum  Icfuitam 
vtx  fubfcripfiftcraffirmat  autem  Athanafius  cflTc  oportcat,  qui  in  fuo  Enchirid.  aperie 
in  Epiftola  ad  folit.  vic  agcntes.  Negat  c-  afferit,  in  tanto  Pontifcum  numero  ,  qui  Beato 
tiam  Fcliccm  Arianum  fuiffc.-affirmatHic-  Petro  fuccefferunt ,  ne  unum  quidem  inventum 
ronymus  in  Catal.in  Acacio,ubi  ait,  Acacij  effe ,  cjui  (  harrjin  )  docuerit,  aut  in  errorem  U- 
opera  FcHcem  Arianum  Roma:  Epifcopum  pfui  jlt. 

conftitutum  effc.  Ncgat  CcEleftinum  Pa-  Amphithcatrum  Honoris  Anno  1606. 
pam  Ncftorianum  fuiffcraffirmatLaurcnt.  cxcufum  ,  Clari  Bonarfcii  nomine  ,  cujus 
Valla  in  librodc  Donat.Gonftantini.  Nc-  proprium  nomcn  Carolus  Scnbanius  crat, 
gat  Vigilium  fuifle  Monophyfitam,&Epi-  antchac  Antv«rpianl  CoUegii  Rcdoris, 
ftolam  Lihcratijin  qua  hoc  difcrteaffirma-  Cotton  Icfuica  dixit,ncquaquam  a  fux  So- 
tur,  ab  hacreticis  vcl  corruptam,  vcl  totam  cictatis  hominibusemana(Tc,  fed  Gcncva:, 
confidam  &C  fctiptam  fulflc  :  fed  non  pro-  adconflandum  lefuitis  odium  ,  fidum  ab 
bat.  Ncgat  capitc  undccimo  Honoriam  harrcticis  fuiflc  .•  qui  tamcn  poftca  ,Ionge 
Papam  hacrcticum  fuiffe;  At  funt  duac  Epi-  alitcr,  quid  fentirec  cxprclTit,  laudato  Scii- 
ftolas  Honorij  in  Synodo  6.Adio.  ii.  &c  15.  banii  opcrc  ,  &  diftribucis  raultis  cxcrapla- 
in  quibus  dodrinam  Sergij  Principis  Mo-  ribus. 

nothelitarum  approbavit.  IncadcmSyno-  Ncgare  quoquc  audcnt  Icfuita:  tam  im-  t. 
do  Adio.dccimatcrtia  Honoriusnoraina-  prudcntcr,  quam  confidcntcr  ,  corrafis  & 
tim  damnatur,  & cjus  Epiftola:  comburcn-  coadis  ad  hoc  undiquc  aiguraentis,Hifto-  i'io7o- 
dx  judicantur  ,  Schxc  damnatio  rcpctitur  riam  dc  loh.PapifTa  Rom.  cjufquc  pucrpc-  ■«""^^* 
in  omnibus  adionibus  fcqucntibus  plus  rio  ;  dc  cujus  tamcn  vcritatc  a  plcrifquc 
quam  vigcfics.  In  Synodo  fcptimactiam  pcr  800.  jam  fcre  annos,  in  ipfomct  Ponti- 
damnatur  Honorius  tanquam  Monoihcli-  ficioRcgno  ,  nunquam  dubitatum  aut  di- 
ta.ln  Synodo  S.gcnerali  Adio.  fcptima  af-  fputatum  cft.  Nunc  dcmura  in  dubiura  vo- 
fcritur,Honorium  fuific  a  SynodoS.  gcne-  catur  aPontificum  adulatoribus ,  inprimis 
rali  Adio.  7.  afleritur ,  Honorium  fuilTe  a  Bcllarmino  &  Baronio,  hanc  hiftoriam  fa~ 
Synodo  6.poft  mortcm daranatura.  Agatho  bulam  clTe  contcndunt :  coquc  plcrofquc , 
Papa  in  Epiftola  ad  Conftantinum  Impcra-  intcgros,  gravcfquc  fcriptorcs,  in  quorum 
torcm,  qux  habcturAd.  4-  Synodi  6.ana-  confcnticntiura  monumentis  cxprcfTa  &: 
ihcma  dicit  Honoriotanquara  Monothc-  contcftata  Icgitur  ,  vanitatis  &  mcndacij 
iitartidcm  ctiam  facit  Lco  z.  in  Epiftola  ad  non  minus  arrogantcr,quam  inverecundc, 
cundcmlmpcratorcra,  quac  habctur  in  Sy-  arguunt  ••  idquc  non  adfcrcrd.r  vcritatis 
dodo  6.ia  finc.  His  acocdunt  auchorcs  plu-  cauf«}quan),ubicunquc  cis  advcrfatur,aduU 

tcian 


De  DoBrina  Ies  Vit ATi.VM^    Liher  IV.  397 
tctant  &  fupprimunc  ;  fcdut  probrofana  ftrina  Sificlc dignifTimi.  i.  Otto Epifeopus 
hanc  pucrperii  Papaiis  labcm  diluant»  hoc   Frifiingcnlisjqui  antc  annos  400,  ciaruit :  z. 
eura  primis  temporc  plurimum  jadatam  in   Annalcs  Auguftani  antiqui:  3.  Vuilhclmus 
dcfpcdum  &  jgnominiamHierarchixRo-   Occamiis  c.  114.  opcris  90.  dierum.-4.Ra- 
man^,cujus  fundamcntum  in  pcrpctua  in-   phael  Volatcranus  in  Comm.  fuis  luHo  i  I. 
de  ufquc  a  Pctro  fucccffionc  (  fi  mcdo  Pe-   dicacis:  5.  Piatina ,  qui  fait  Sixto  IV.  a  Sc- 
trus  unquam  Rom£c  fuit  )  fitum  praedi-   crctis.-6.Sabclhcus  Enncad  sj.ljb.i.  lacobus 
cant  .•  quam  eatcnam  ab  hac  mulicre  Fhilippus  BcrgoiHcnfis :  7.  Tiiihcmius  m 
interruptam  dolcntcr  fcrunt  ,  &  omni-   Chronicis:8.Ichanncs  Stclla:  5».  Nauclcrus; 
bos  modis  fcpultaof  cffc  cupiunt.    Ra-  10.  Albertus  Krantzius  .•  11.  Falciculustcm- 
nolphus  autcm  Flaviaccnfis  Monachus  Bc-   porura,CcEHus  RhodigiDus ,  ac  plurcs  alii. 
ncdiclinus  ,  hane  hiftoriam  Pontificalis   Horum  tantor-am  viroium  tcftimonio  &: 
puerpcni  primus  coramcrooravit:  &  ab  a-   affirmationi  plus  crcdendurn  cft  ,  quam  le- 
iiis  proptcr  deformitatcm  faili  omilfam  a-   fuitaium  ncgationi  ,  qui  id  folura  dtcunt, 
perie  faffus  eft.    Vixit  juxta  Tnihemium   quod  Pontificis  fui  majtftatcm  &  auihori- 
anno        ut  Papalc  hoc  puerpcrium  ab  iis   latcm  ftabiliat ,  contrariura  fimplicitcr  vel 
accipcre  potucrit,qui  illud  vidcrunt.  Hunc   ncganr,vel  faltcm  cludunt. 
fcquuiuscftMarianusScocus  Anno  Domi-       RcfLitaruntctiam  foHdiftime  lefuitarum 
ni,  inquit  854.  anno  Lotharij  14.  fucccfiic   mcndacia  &  rxccptiones,  quibus  hanc  hi- 
Leoni  lohanna  mulicr,  Natus  fuit  Anno   ftoriara   fufpcdam  &  falfam  cfle  pro- 
loiS.ut  hanc  huloriam  vcl  cx  fcniorura  re-   bare  vohinc  ,  &:  veriratern  fijus  alTriue- 
Jaiioncjvcl  ex  fupenorura  fcriptorura  rth-   tunr,  Vuijaiccrus  iri  fuo  libro  dc  Pontifice 
6tis  monumcntis  cugnitam  habucrit.Tcr-   Roraan.pag.7i9.&  ^io.Ocinde  Francifcus 
tius  cft  tcftis  vcritatis  hujus  hiftoria:  Sigc-    lunjus  in  Animadvcifionib'-s  ad  Contro- 
bsrtus  Gallus  Gemblaccnfis  Abbas ,  Fama   verfiam  3.  gcneialcm  Bcllarmini  dc  Ponti- 
efi->\nQmi,lohannem  feeminamfaijfe     unt  foli   fice  Rora.lib.3.c.24.pag-439,&:  fcqq.  Inpri- 
familiari cognitam^qui  hmc eam comfLexm ejl:   mis  autem  Conradas  Dcc  Kherus  Prsccc- 
Gravida  facia peperit  Papa  exislens.^are  eam   ptor  in  Sapicntia  Heydelbergen.jn  libro  de 
inter  Pontifices  non  numerant  quidam^  Grauz^   Papa  Rom.&:  PapifTa  Roraana. 
de  eo  extat  judicium  apudTrithemiumin  libre        Ncgant  infupcr  lcfuira:  Conjuraiioni 
de  Script.Ecclef  pulvcrarije  m  Anglia,  qea  majus  aut  horri- 

Supcrfjnt  alia  quoque  de  cod.fado  ac  biliusfcelus  poft  hominesnatos  nunquam 
fcclere  tcftiraonia.i.  Primum  cft  Martini  fufccpium  fuit,  qucnquam  lefuirarum  im- 
Vo\oni].h'mq\iitjoan'%fa^minafuit,crinPa-  mixtum,  vcl  cjus confciura  &  patticipcra 
patft  a  familiarifuo  impragnatur.  Fertmter»'-  Ifuifre.  Facithoc  Andrcas  Eudas-mono  lo- 
ftii parti/s  ignoransytjuum  de  S.Petroin  Latera-  hannes  Crctcnfis  in  foa  Apologia  pro  Hen- 
num  tenderet,  anguHiata partu  inter  Coloffeum  rico  Garneto  :  &  addit  ,  eum  nu/iii^  fcelerU 
S.Clement.  Eeclefiam peperit,  (jr  pojfea  mor-  conviSiitm.odio  duntaxat  Religionisy  aut  lefui- 
tua  ihidem ,  ut  dicitur.fepulta  fuit.Et propterea.,  tici  nommU  damnatum  fttiffe. 
ijuod  Dominus  Papafempereandemviamohli'  At  vero  conjuratiouiS  iftius  ncgotio, 
quat ,  cr,  dituromnino  a  quihufdam  (juodoh  de-  minimum  ^.lcfuitas  intcrvcnilTe  fupra  in- 
tejlationemfa^iihoc  fiat.  Nec  ideo  in  Catalogo  dicavimus.  Illorum^.  nomina  ha:c  funt: 
fanBorum  Ponttficum  ponitur  ,  tam  propter  Henricus  Garncttus  in  Angliae  Regnoab 
muliehrem  fexum  ^quampropter  deformiiatem  annis  19.  Provincialis :  Haliusqui  &;.01d- 
facii.  cornus :  Olvvaldus  Tcfinondus  five  Grcn- 

■L  Altcrum  tcftimoniumcft  Francifci  vvcHius  .•  &:  lohanncs  Gcrardus.  Accxteri 
Pctrarcha: ,  qui  Martini  Poloni  coa:tancus  quidem ,  ut  fupra  quoque  plunbiis  it^,dica- 
fuit.  Is  cadcm  qua;  Martinus  commcmo-  '  vimus,  pro  fua  quifquc  virili,  fingula ,  qua: 
rat  ia  fuo  Chronico  Italice  confcripto  ,  &  rcs  aut  tetnpus  poftulare  vidercntur ,  cxfc- 
Florcntiac  cxcufo  anno  \^y%.  lohannest  in-  qucntes  ,  negotium  pcr  patrcs  cuiarunt: 
quit  ^Anglictti  nonponitur  inCatalogo  Papa,-  Hcnricus  Garnettus  autcra  ,  ut  qui  inter 
rum.^uia  faemifiafHit.  Pontlficios  Anglos  dignitate ,  auihoritatc, 

3.  Tf  rtium  eft  lohannis  Bocatii ,  qui  &  longo  tradVandarum  rcrum  ufu  fupraa- 
intimus  Petrarchaf;  fuit.  Is  libro  dc  claris  lios  cmirtcrcr,  dc  anivcrfo  ncgotio  cum  u- 
rauliccibu^  capite  99.  graphicc  probrofum  nico  fcr^  Catisbci  folitus  fuit  conQmunica- 
illudPontificis  pucrpermm  dcferibit,ita  nc  rc,cacteTorum  omnium  confcicntiam  folli- 
cciam  cffigicm  paricciis ,  &c  obftctricantcs  cite  rcfugicns,ut  cx  Epiftohs  ipfius,  propria 
Cardinalcs  &  Epifcopos  cxhibcar.  manu  fGriptis,&  a  roultis  lcdis  apraret.Ad 

His  ccft::ba£  acccdunc  alij  pucatc  ,  do-  hunc  in  icbus  dubiis,  ccu  ad  oraculum  Ca- 

ddd    3  tis- 


Ve  VoBrind  Iesvitarvm.    Ltkr  IV. 

tisbeins  doli  totius  architcdos ,  vcntitans,  auc  cxterni  ratio  habcaturi  nimirutn,  ut  o- 

aut  GrcnvveiULimfuo  nominc  niiflitans,o-  bedicncia  fit  in  coccitatc  fua  omairaode 

racula  petcbar.Ex  Cclloquiis  ctiam,& plu-  pcrfcdaifecundum  voluntatcm  Ignatiijde 

ribjs  aliis  Catisbeij  cum  illo  ,  quamcx  qio  Maffa^usin  ejus  vita  lib.5.  c.7.  ccftati^r; 

GrenvclH  (x^h  rcpctifis  Tcrmonibus  ,  de  ^um i» SocietAte nopAvirtutemhAnc cAteris 

qusbus  &:  pl'jrima;  Garnctti  Epiftol^  te-  vtrtmihit^  anteferret^tum  nihil  hiiic  UuditAm 

ftantur ,  luce  clarlus  probari  potcft  ,  hunc  comrariur^t  ^icebnt  ejfe ,  quclm  in  Suyerivrum 

lcfuitam  con j  urationis  ncfarix  non  minus  infls  dr  co»f.li9  exxminando^  morr.m^  uel  pctins 

confcium  fuiflTc^quam  alium  qucm vis  com-  ArrogAnti&m.,  negAhAtque ohsdientis  nomme  di- 

plicum.Ncque  veroarGani  folum  confcius  gmmhAhtrieprtere.^quilegitiraoSu^cricrinon 

Garncttus  fuir,fsd  nicrifque  conjuratorum,  cum  voluntAte  judiciitm  qtioque fubmitteret.  Et 

&  Vuintero,  Koukuodv^,  &  ipfi  Fauxio  ia-  mox:  Ad fapentem  hanc farMAmque JlultitiAm 

cendiario,qua  fuit  authojicatc,audcndiau-  cxca  obedientia,fuos,  ut  tfent  AdfubdttA  fe- 

dorcxtitjt  ,  Gundaniibus  &  horrcfccnti-  riApromptisres  .interdum  etiamficiis in  rehus 

buspriufquam  probari  rera  tanto  virocx  erudtehat.  Hinc  ergo  fir,  ut  nihil  tamnefa- 

verbis  Citisbcii cognoflent.Seddchis  fatis  tium  ,  feditiofum  ,  inhoncftum  &  horren- 

fupra,qu6  Ledorcra  rcmittiraus.  dum  inferionbus  injungant  Supcnorcs, 

quodilli  dctrcdcreaudcanr. 

Caufe  Primarie  Pr.rriciaiorum  a-  .  ^^^^"^.^,^"^^         ^ fc  Regibus , Prin- 

,.           "  r   ■       ^  L    ■               ^  opibusahilqueMagiftratibuspohricisnuI- 

liorum  neL^riorumfaciiiorum,  O^c.  loprorfusfidcHtatis  facramento  ,  fcdfoli 

IesvitaRVM.  Papa?,  fuprcmo  fuo  Indupcratoti  obftridos 

cffe  purant  lefuira: ,  &  proptcrea  fe  in  illos 

CAufa  pairicidiorum, proditionum ,  a-  nuUum       Majeftatis  criracn  committc- 

horumque  nefand  ilimorum  facino-  rc  pofTcetiamfi  pro  nutu  ae  hbitu  Papa^  in 

rum  Icfuirarum  non  poftcema  cft  CcecA  illo'  iHos  infurgant.Cum  autcm  origOjpatria,in- 

rum  quAmftc  ipfimet  vocant.obedientiA ,  quam  colatus,&  ipfe  dchdi  locus,Iefuitaslegibus 

Supcfioiibus  vovenr,dc  qua  fic  fcribicur  in  Rcgni  &  Rcipub.  in  quibus  funt,adftringat: 

Conftitutionibus  eorum  part.^.f.i.r/y^»^^^  hocipfo,  quod  Regibus  &  Principibus  fi- 

obedientiA  turn  tn  exfecutione,  tum  in  volunta-  dclitatcm  jurare  rct ufant,fidem  quidcm,  fi 

te  ,  tum  in  intelle6iu fit  nobis fempr  ex  omni  fidcs  dicenda  cft, Antichrifto  intcgram  fct- 

farteferfe^ia  :  cum  mtgna  celeritAte  ^Jpirituali  vant ,  fcd  cceca  fua  pcrfidia  duplcx  rcbel- 

gaudio  ^ perfeverantia ,  quidquid nobis  injun-  lionis  crimcn  incurtunt ,  omittcndo  id ,  ad 

eiumfuertt.oheundo ,  o    n  i  a  jufta  effe  nohis  quod  origo  &patriaeos  adftringir,&  rccu- 

prfuadendo.omnemfenteniiamAcjudicium  no-  fando  id  quod  omnis  Magiftrattis  jurc  ab 

Jlrum  cceca  quadam  ohedtentia  abnegAndo.Et  id  ipfis  potcft  ac  dcbec  poftulare.  Non  cnim 

(juideniinomnihu^quxafuferioredijponuntur^  ob  hoc  minus  Rcgibus  &  M.igiftratibus 

ubi  definirinonpofit  y  altquoipeccatigenusin-  politicis  obcdientia  civili  parcrc  debcnf, 

tercedere.  Et  fibt  quifque  peffuAdeat ,  quodqui  qubd  fingulari  voto  Papar  obftridi  funt,fcd 

fub  ohedientiA  vivunt ,  fe  ferri  ^  regi  a  divina  co  i pfo  magis  fc  Princip ib us  fuis  perfidos  & 

providenttA per  Superiores  fuos  ,  vivere  dehent  rcbcllcs  oftendunt :  Nam  iUis  non  propter 

perindeAc ficAdAvereffcnt ,  qmdquoquo  verfus  metum  tanti^im,fed  ctiam  proptcr  confcic- 

fe  ferrii  S"  quAcunqueratiofie  tYA^Arife ftnit :  tiam  parendumcft:Ncc  eontrariafunt  Deo 

velfimiliter  atque  fenis  bacuhj.qui  ubicunque  obedire  U  Magiftratui  j  fcd  fuht  fubordi- 

0-  quacunque  in  re  velit  eo  ttti,  qui  eum  in  ma-  nata:neq;  Dco  plcne  obtcmpcrat ,  qui  Ma- 

nu  tenet.ei  infervit.  Ha:c  ibi.  ftratui  dcbitam  obcdientiam  ncgat.Ciim  i- 

Vbi  animadvcrtcndum,ctiamfi  juxta  li-  taquc non  ipfis tantiim  armis  rcbcllio com- 

teramabobcdientiaiftaccEcaid,quodabf-  mittatur,(ed  &  pcrversa  animi  dcftinaiio- 

que  peccato  ficri  non  pofi[it  ,  aliquatcnus  nc ,  qualicunque  voluntatis  fignificationc 

cxcipi  vidcatur,  Icfuitis  tamcn  in  mandata  patefada  ,  raalo  confilio  atquc  inobcdicn- 

Supcriorum  inquircndi  caquc  pcnitus  fcru-  tia:  ufurpaia  h^ec  ipforum  cxcmtio  &L  im- 

tandi  potcftatcm  adcmptam,  ficquc  tcneri  munitas rcbcllio  cft,i)ec magis  ea  a<rriminc 

cos  pro  juftis  ac  legitimis  agnofccrc  omnia  lasfje  Majcftatis  lefuitas  hbcrari  d^erc,ra- 

fibi  injundaiOmnia  videlicet  yuftaclTc  fibi  tio  &:  difciplina  publica  didat.ctiamfi  oni- 

pcrfuadcndo ,  non  fccus  ac  fi  Chriftus  ipfo  verfalis  efrer,quhm  hbertatcs  legitimae  cxi- 

praccepifrcc,  a  quibus  ctiam  tradari  fc  pcr-  munt  civitatcs  eas ,  qux-  vcl  cx  privilfgio, 

miitcrc  dcbeant ,  ac  fi  cadavcr  aliquod  aut  vcl  cx  longa  patientia  txtmtioiirm  ab  Im- 

baculus  fcnis  cffentiita  utnulla  vcl  tcmpo-  pcratoribus  tceognofcunt.qna  «riihilommas 

iis,velrationis,  velfenfusctiamGommunis  legitinai  Rcgts  mandatis  ict>cllando  fazfx 

Majcfta- 


De  Doflnna  Iesvitarym.  LiL-er  IV.  39^ 
Majeftatis  crimcn  incurrcrc  lunfpcriti  tra-  num  laccr,  quavis  pcfte  pcftilcntius. 
dunt.  Quiscnim  unquam  audsvit  libcrra-  Deindc  hocquuquc  fuco  refc  dcfcndco 
tis  &cxcmrionis  juro  contincri  impunica-  rc  covnanrur,parricidia,  c^dc  jproditioncsj 
tcm  comra^fTorum  criminum?  ci^im  libec-  vcneficia &fimiliancfandafacinor9,apau- 
tas  ficfaculta^  agendt  quod  vclis,  nifi  i  v-  cis  fui  Ordmis patrata,  won  totiOrdini  jm- - 
KE  aut  VI  prohibcarisr*  An  ron  inroleran-    putanda  cfl"e. 

dara  infjniam  ipfi  Icfuit^e  ,  fi  modo  ipfis  a-  Refpondeo  ,  Icfuiticarism  Conftitutio- 
liquid  mentls  &  juris  rcliquum  cft,  judica-  num  apcrti^Fimis  icftrmonii*,  &c  communi- 
rcncfiquis  ita  argumcrttarctur:Vcrbidivi-  bus  fcriptis  corum  oftcndi  &  ptwban  po- 
ni  aurhofiris  eft  lupcr  omncm  humanam  tcft,h^c non  unius  alicujus  lcfuit^opiniO" 
authoritacemrEigo  ejufdcm  Miniftri  fupcr  ncra  aut  facinus  cflc  ,  fcd  commuai  ipfo- 
orancs  Rcges  &c  Principcs  cfte  debcnt :  Ec  rura  confiiio  Si  perp^tuo  propofito  ,  vclut 
Regibus  ac  Piincipibus  nullum  ia  cos  jus  principia  qusdam  &  prascipua  ad  inftitu- 
eft.Sedhinc  Principes  Chriftiani  facilein-  tum  Monarchix  Pontifi:isRcman.promo- 
tclligunc,  Antichriftum  Rcm.non  aiio  con-  vcndum  prarcepta  adinvcnta  ,  prremiaque 
filio  Icfuitas  lam  libcra-ibus  cxcmptionis  ad  anim^os  hominum  in  cjus  mndi  fcclcra 
priviicgiis  munirc  voluiiTc.quam  ut  impu-  cxcitanda  &c  cxfcquenda  inftigandos  per 
nc  pcr  coSjVclut  cxcceGaios,omnia  in  alic-  Icfuicas  conftituta  c{^^-  Deindc,iefjitas  o- 
nis  imperiis  agCi  c,  tuibare,  rapcrc,  Regcs,  mncs  ac  fingulos  faclii  fuis  atrocifl]m's,'ibi 
Prmcipes  &:.Oi^,dmcs  ad  nuium  fuum  occi-  &quocunquG  tcmpore  id  P^na:  acccpium 
dcrepDftic.  forc  viri  gravcs  &  erudiri  exiftiifnanc ,  ille- 

Tertia  caufa  cft,qu6d  fcntiunt,Rcges  qne  id  vei  ft^lo  nuru  indicet,coeca  obedicn- 
Principes,qui  velaPapa,vcl  a  vuis  ctudids  tiaquam  prompriflime  coraprobare  pa^ra- 
&  gravibus,  Icfuitis  fcihcet,  vcl  communi  tos  fuifls,&:  ctiam  num  cfl^e.  Notum  enira 
popali  opinionc  hxretici  habentur,eo  ipfo  cft,fingulis  lcfiatis  rnotu  animi  pioprioali- 
neque  Impcrii,ncquc  RLgni,nequc  Princi-  quidtentarc  fub  poena  inobedicniisc  pro- 
patiis,  ncque  alicujus  civiiis d  gnitatis  ca-  hibitum  cfle.  Sic  cnim  habct  Co-iilitutio 
paces,feddiros  Tyrannos,8i  icgio  nominc  eorum  parr,9.c  x  ^.i.Fnmijuifjue  flenamm 
indignos  efle  ;  acque  idcp  fp^^ditis  omni  o-  his  aclibcra?n  fui  dtjpofitlonem  Suferiori^  qui 
bcdicntia:  viaculofolgtis  ,ipfos  interficcrc  eum.  Chrifli  loco  dirmt ..relinquac.  Sed  clarius 
atque  e  medip  tollcrc  :  im6  parricidiata-  hoc'doeetur  Co;,ft.uitionc  ^.cap.ji.hb.^.ds 
Imm  mentotia.cflc.  Vita  Ignatij  Loyo'.-c    %us  h^c  funt  veiba/ 

HiG  vcro  aliquis  mihi  objiGcre  poflct :  Bt  ne  qnis  utntur z.elo  fednon  fecundum  fcien- 
Quicquid  cft  in  lefjitis  mali ,  vel  ncfario-  liam.pro^rij  cujufque  gr^d^  indicium  :.  ^  mu- 
fum  facinorum  fcelerum ,  ftudiose  con-  nerum  {ortttio  (s^diUrihutio  totafit  in pote/Uie 
quifi vifti,difliraulatis  inicrim  virtutibus,,  85  Generalisaiik^rMaji,qm  quocunque  tcmfcre  elt- 
ingeoii  dotibus,quibus  ifti  h  mines  cxccl-  geiurpxr  msmt  f  er  iffos,quos  cum hac potejia- 
lunr.Non  ncgo.non  infi;ior.Scd,ut  vcn^na    te  jfcbJi  tutmnf. 

non  daniur,nifimclle  circumlita;fic&:  vl-  Dcindc  ,,cum  inter  Pap^in,  vciutcapiit 
tia  non  decipere  polTjnt,  nifi  fub  fpecic  un!svcpfaki,-^encralemOr,dini5,&  ipfos  le- 
pallio  virtutura.  Proinde  nihil  ali,ud  cft  c-  luitas  .^qwe.axtla  fic  conjun6lio,qua'i;,'  itucr 
ruditio  &doArina  Icfqitarum,  quam  mcl,  cajwt&  c^ceiamcmbra  cft,ahrurdiGiim;)in 
fub  cujus  dulccdinc  peftilcntiiTimum  virus  fo*rcr ,  adir; nbcrc  aliquid  di  xrcra!  fc..q.i;6d  ^ 
occultant.  Eft  cnim  haccnon  fcripca  ,  fed  mcncc  &  intcllcctu  primum  fuum  moium 
nara  lcx  quam  non  audiviraus,  lcgimus,  di-  liabcrc  nagare  vclIcmus.Hoc  ctiam  cxpref- 
dicimus,  fcd  ex  natura  arripuimus,  haun-  se  Regula  Vnionis  &  Gonformationis  mu- 
iinis,exprenrirau?,ur  eos  f^vore  complcda-  tua:probanr,quum  nulli  corum  vci  fGcipiipi 
mur,  qui  mode^ftia,  humanitate ,  pictatc  &  vcl  vcrb  ^vel  fado,  quid  inpubiicum  pro- 
hrcfi':  ahis  praeftant.  HoG,inquam,oranibus  fcrre  liccar,  quod  non  arite  leginmeappxo- 
horaioibas,qui  non  plane  monftrofi  &  bar-  batum  fucrit.  An  crgo  R  giMn  parricidia, 
bari  fanr,a  aaturatribotum  £-ft:nec  ignorac  Regnorum  cvcifionc'^,  &:  fi  quid  gravius  5^  . 
id  Satanas:roittit  igitur  iftos  Angclosfuos  mag^i';  heroicum,  ut  ipfi  appcllaor ,  repcrii^ 
in  omnrs  orbis  partes ,  paliio  hiimanitatis  pc  fldc  ,  unius  pra^poftcro  intcmneftivoque 
&modeftia;  contedoj>:calceIs  hypocrifeos  judicio  pcrmiferitis  ?.  Minime.  Sic  cr.im 
indutos  :  fimulationc  Ciiftiraris  &:  pictatis  Conftirutio  corum  habct  part.^.cap.  i.  il 
circumvcfticos:  inprimis  vcio  pileo  doctri-  i^^ern  fpiamus^idem  quoad ejnsferipote/I^dica- 
nae  &cruditionis  mirifice  exornatos,  Sed  mm  omms-^juxta  ApofloLum.  DoclrinA  iguur 
nos  fugcredcbcmuspcftcra  hanc  :  fub  illa  difffrentes  non..:dmittantur.,Mecverboin!pncio- 
cnira  tam  pulchia  5£  clcganii  vcftc  vcnc»-  fsibii^  vd  leolKmihf^ pttblifts ,  »ec jcnptti  iibrUy 


400  T>e  Dofirina  Iesvi' 

^ui  quidem  edi  non  fotuerunt  in  lucem [me  ap- 
prohat:o»c  con[enfu  Prapofui  Generdis  ,  :mo 
,y  yjdkiorum  de  rebuf  agcndU  diverfitas  ,  qua 
WAter  foLet  effe  difcordiA^f^  inimica  umonis  vo- 
■  lu/ttatum,quantumJierlpotesi,cvitArt  dehet.V- 
nioverd  Cr  conformitaf  mutua  duigentif  ime 
curandaefi ,  nec  qud  ei  advcrfantur.permitten- 
dn.^c  Hmc  vidcnt  Regcs  &  Piincipcs,  ve- 
ncficia  ,  parricidia  &L  inccndia  icfuirarura 
non  a  propriis  fingLilonim  motibus,ut  dcli- 
fta  malcficorum,  pro^^cdcrc,  ficuti  iftihoc 
fraudium  &:rcclcrum  lnorum  impcntis  pcr- 
fuadcrc  conantur  :  fcd  ab  unanimi  totius 
progcnici  fux  dccreto:5<:  abipfius  Supcrio- 
ris  voluntatc  ae  iudicio  ,  cui  motusanimi 
proprios  &  cogitationes  apcrirc  dcbcnt,  fic 
ur  unius  ctiminis  omncs  rei  fint :  Pontifcx 
aut£m,vclut  caput  omnium,prqcipi:e.Sicu- 
ti  etiam  Bullam  dc  Ccena  Dommi  &  Pon- 
tificum  Brcvia  pro  bafi  fuarum  adionum 
oranium  fumunt  coopcrantcs  in  Spiritu. 
Nififorte  Rcgnum  &:  Principum  parrici- 
dia  ,  Regnorumque  &:  Rerumpub.  cverfio- 
ncs,morc  fuo,inter  peccatularcfcrre  ve- 
li-ntjqua:  cujufquc  arbiirio  ac  voluntati  rc- 
lida  fint.  Hoc  ctiam  factis  fuis  &  fcriptis 
probant  Iucuienter,ut  fuo  ioco  pluribus  in- 
dicatur.  Ncquefuror  hic  tantum  lefuitas 
Gallos  invafit ,  fcd  omncs  eos  quoquc  qui 
proditionum  &:  rebcUionura  raonita  cx  Ic- 
fuitica  difciplina  haufcrunt  ,  fivc  Icfuita?, 
Clcricijvcl  Laici  fint. 

Campianus  Icfiiica  in  fua  Epiftola  ad 
Confiliarios  Rcgina:  Angliar ,  Trcviris  An- 
no  i^Sj.excufa  pag.ii.rotunde  fatctur,/e/«/- 
tas  o  M  N  E  s  i»  univerfo  terrarum  orhe  foedn^y 
ad  Leges  hxreticos  quovis  modo  tollendos  jam 
pridemintjffc.  ^tf-s^,  inquir,^^  Societatem  no- 
Hram  attinet.velim  fcias,o^  n  i  s  »os,  quifu^ 
mu4  de  Societatejefu  pertotum  terrarumorbem 
longe  lateofue  diffufifandum  fcedm  inijffe  ,  ve- 
Jlras  machina/facile  fuperaturos^neque  unqnam 
defperaturos.quamdiu  vel  unus  quijpiam  e  nohis 
fupererit.Et  Philopatcr  Crcfvvcl  monct,  ita 
informandos  quofcunque  Catholicos ,  ut  ohlatd 
cadis  o:cafi&ne ,  nuUo  impedimento  fe  dimeveri 
patiantur. 

De  T  y  rannide  Iesvitar"VM  erga 
eos  qui  i  Societate  co- 
rum  deHciunt. 

APoftatas  fados  &  Ordincm  lefuita- 
rum  dcfcrcntes,  in  quocunquc  habitu 
contigcrit  inveniri ,  folcnt  cxGommunica- 
rc,eapcrc,rctrahcrc,incarecraro,  &  fi  opus 
fit,auxilio  brachii  invocato ,  Hbcrc  &r.  iicite 
invadcrc ,  captivos  duccrc ,  &  pro  aibitrio 


'ARVM.  Lih.lV, 
traa:are.  Talcra  tyranniikm  &  infidias 
Vicnn^cxcrcuerunt  Icfjise  in  Kfaizcriiro, 
qui  cx  Societatc  corum  cgrciTos  cft/ed  m.i- 
randaopc  iterum  falvus  far.gMinarias  lUo- 
rum  manusefFjgit.  Giimcciam  Hafcnmui- 
lctus  Ordincm  eorum  difTeruiffef.omnibus 
modis  infidias  illi  firuxerunt,  fcd  Dci  auxi- 
lio  infcquentium  manus  quoque  cftugit.  Ec 
fi  qui  f  ^gam  vel  meditari  faltera  dcprchcn- 
duntur,vcl  incarcerantur,vcligniavcl  aqua, 
vcl  func,  vcl  vencno  tolluntur. 

lESVITOGRAPHlA,/«quaRhy- 

thmis  omnia  fere  ,  quar  hucujque  de 
Ibsvitis  diximus  ,  coraprehen- 
duntur. 

OPuicntas  Civitates, 
Vbi  funt  comraoditatcs , 
Scmpcr  qu^runt  ifti  patres. 

Claras  xdes ,  bonum  vinum , 
Bonura  pancm,  bonura  linura, 
Et  pallium  tempeftivum. 

Indi^eGalli,  Caponcs, 
Turdi  ,lcporcs,  pavoncs, 
Sunt  horum  patrum  bueones. 

Pingui  carne  vitulina, 
Non  bovina  ,  fcd  ovina, 
Horum  plcna  cft  coquina. 

Ambiunt  ubique  primum, 
Non  admittunt  percgrinum , 
Nccfmgunt  admacutinura. 

Vivunt  una  lovialcs 
Dies  agunt  fcriales. 
Quot  optarunt  cffe  talcs  ? 

In  fingulos  fpcculantur, 
Et  ubique  pcrferutantur , 
Quid  vel  agant  vcl  loquantur. 

Confcflbres  euriofi, 
Prxdicatores  verbofi , 
Et  dodores  faftuofi. 

Soliieiti  de  gloria. 
Sempcr,  &  dc  pccunia, 
Et  augenda  farailia. 

Sui  fummi  laudatorcs, 
Aliorum  defpedorcs, 
Et  omniura  funt  Gcnforcs. 

Ex  eohorte  juventutis 
Illos  agunt  blandiracntis, 
In  hos  fa:viunt  lorracntis. 

Qui  nobiles  ,  qui  forraofi, 
Divitos,  ingcniofi, 
Sunr  Icfuitis  prctiofi. 

lllos  fibi  prardcftinant 
In  illos  flagris  fetinam 
Excrccnt  carp  ficinam. 

SI  fucocfiio  fperacur , 
Hxc  fociotaslactatur, 

Htqui 


De  DoBrind  Ie 
Et  qui  Hnquit,  prxdicatur, 

Si  cui  caiigant  ocuii 
Circumftant  ripam  le^tuli 
Icfuitx ,  dxmon ,  angeli. 

Hi,  vcl  iilcmorituri 
Animam  funt  habituri, 
llJi  bonis  potituri. 

Ad  illos  inftitutio 
Spcdat  vcl  fubftitulio, 
Vcl  dclcgata  portio. 

Nam  fcmpcr  ob  caufam  piam , 
Ad  augendam  familiam 
Dctraiiunt  Falcidiam. 

O  vulpinam  fanditatcm? 
Pfiedicando  cliaritatena 
Subducunt  hjcrcditatcm. 

Sunt  audaccs  ad  petendum, 
Prompti  funt  ad  capiendum , 
Habilcs  ad  fucccdcndum. 

Norunt  blanda  cantilcna 
Cum  doftrina  Chriftiana, 
Alliccrc  aliena. 

Hcus  tu  bonc  confitcre, 
Scd  6  noftri  mifcrcrc, 
Si  falutcm  vis  habcrc. 

Nil  habemus  ut  videtis, 
Date  nobis  qua:  habctis , 
Gentuplam  accipietis. 

Si  quem  cpntigit  donaffc. 
Redi  fa»pe,  fempcr  tacc, 
Abfolvo  tc ,  vadc  in  pacc. 

Hi  periti  mcndicantcs  , 
Sunt  quaii  nil  habentcs , 
Et  omnia  poflidcntes. 

Eraincni  intcr  Clcricos , 
Impcrant  intet  Laicos , 
ExGellunt  intcr  aulicos. 

Hcu  quot  ex  iftis  patribus 
Sprctis  fpiritualibus , 
Incumbunt  ficcularibus  ? 

Martem  norunt  animare, 
Et  tumultus  (ufcitare , 
Inter  Rcgcs  ,  &:  fedarc. 

In  oeculco  multa  tra(5tant: 
Qux  vcl  ipfum  Papam  cclanc 
Quid  non  iftx  vulpcs  tcntanc 

Multa  mcre  tidicula, 
Nobis  vclut  Oracula 
Sua  jadant  Miracula. 

Vcrfipclles,  gloriofi 
Vltorcs ,  fcditioft 
Sunt  ifti  religiofi. 

Si  illos  pctunt  poientcs, 
Et  opibus  afflucntes, 
Pcdes  habcnt  diligcntcs. 

Si  quid  quscrant  carccrati, 
Et  omnibus  fpoliati , 
Dicunt ,  fumus  occupati. 

Non  hxalisvs  vos  docuit. 


VlTARVM^  Liter  IV; 
Gujus  nomcn  fi  placuit,^ 
Cur  &c  vitam  non  induit.^* 

Intcr  gregcs  afflidorum 
Primus  cgit  ilio  Chorum , 
Turbam  vitans  fupcrborum. 

At  Icfuitac  non  hos  grcges  ^ 
Sed  folos  fcdantur  Rcgcs , 
Ipfis  U  faduri  Icges. 

Iesvs  peram  &c  facculunl 
Duxic  cfTe  ridiculum 
Vcllc  fcrro  Apoftolum. 

At  hi  quamvis  in  Mammonain 
De  cathedra  multa  tonant, 
Semper  ipfis  aera  fo^ant. 

Domus ,  agros ,  uniones , 
Aureorum  mi  iioncs 
Habcnt  ifti  fandi  patres^ 

Abbanas,  Prioratus 
Habcnt ,  &  Epifcopatus 
Tantiam  fupcrcft  Papatus. 

Cura  hoc  faftu  digniiatis 
lunge  votum  paupertatis, 
Et  dccus  humihtatis. 

Hibcntopes  Vcnetorum  , 
Habent  faftum  Hifpanorum  i 
Imperium  Ronaanorum. 

Tanquam  fandi  adorantur, 
Tanquam  Regcs  dominantur , 
Tanquam  furcs  depra:dantur. 

Gubcrnaoc  fpiricuale, 
Gubcrnanc  &  tcmporalo 
Gubcrnanc  omnia  maJe 

Hos  igicur  lefuitas, 
Nebuloncs ,  Hypocriias 
Fuge ,  fi  ccelica  quasrras. 

Vita  namque  Ch'-iftiana 
Abhorrct  ab  hic  doiStrina 
Tanquam  fi<aa  3c  infana. 
Ergo 

Vosqui  cum  fcfu  itis 
Non  itc  eum  lcfuitis. 

In  Officinam  Iesviticam; 

Eugc  pra^co  quin  cxclatnas ; 
Qujfquis  morcs  novos  amas, 
QjJjquc  in  aula  vis  amari , 
Et  a  vulgo  eollaudari  : 

Si  Magiftros  qua^ris  doftoS  , 
En  pra:ftantes  probe  codlos , 
Ex  Ignatii  culina , 
In  hac  noftra  Officina; 

Qwaeris  merura  Oftcntatorcm: 
Ec  nogarum  vcnditorcm  i 
Vin*  tu  dodum  fycophantafli  ^ 
Et  pcrltum  Halophantatn  i 

Vin'  tu  fuavem  pa^patorcm, 
Aulicumquc  afTc  tatoicm  ? 
£n  cibi  huno  noftru<n  Cotconera : 


^^i  Vc  VoBrirM  Iesvit 

Agcc  vel  fi  V'S  Lenoncm. 

Vis  vitutn  tibi  gioriofum  ? 
Nimifquc  fupcrciliofum, 
Sac  cft  fi  habcs  Bcllarminura  , 
Nifi  mavis  Po(Tcvmum, 

Idcra  Dcrho  hoc  prxftabir, 
Et  Grctzcrus  pulcre  dabit, 
Nec  quifquam  noftrum  his  fudabic. 

Vin  tu  doclus  prscdieari, 
Et  Ccntones  concinnarc 
Ec  alicnis  nam  latcnter, 
Vt  dc  cundi  admirentur  ? 

Tunc  imitarc  Maldonatum, 
Vcl  qucmvis  ilUi  ftirpc  naium. 

Garpc  viros  ,  carpe  morcs  , 
Quorum  tu  deccrpis  flores. 

Vin'  virum  loquentifllmum, 
Mcndacem  mcndaciftimum , 
Os  maledicontiflimum, 
Ef  detraftorcm  pcffimum, 

Qui  ampullata  verba  fundat 
Et  fcelcrum  theatrum  condac  , 

Omnes  bonos  denigrando 
Omnes  peflimos  laudartdo  : 
Cioacam  convitiorum , 
Earatrum  mcndaciorum  .• 

En  furiofus  &  infanus , 
Solus  dabit  hxe  Scribanus. 

Si  nova  quajpis  ex  Infcrno, 
Non  opus  cft  nunc  avcrno» 

Nam  quivis  Dxmoniacus 
Cottoni  cft  vatidicus. 

Tu  qui  adis  ofliGinam 
Audi  noftram  difciphnam: 

Si  pigct  multum  laborare 
Cum  veUs  laute  viditare, 

Confer  tc  ad  noftras  caulas  i 
Faxo  fperoas  Rcgnum  aulas. 

Nos  nihil  vilc  obfonamus : 
Aufterum  vinum  non  potamus, 

Non  libct  nobis  mcndicare, 
Nudifquc  plantis  oberrarc  , 

Nc«  nos  duricer  cubamus, 
Plumam  mollem  nos  amamus.* 

Odimus  mendiciiaccra , 
Dum  crepamus  paupertatcm. 

Paupcrcs  quidcm  nos  amarausi 
Sed  pcrratb  hos  vifitamus 

Divitum  lcftls  affidcrous, 
Vbi  cft ,  unde  quiS  fperemus : 

Dumnarrant  quantum  pcceavcriBt, 
Nos  qujcrimus  quid  legaverinc  : 

Seribe  fili  nos  hasrcdcs , 
Lcga  faadura,  dona  ardos, 

Nos  pro  te  fuppiicabimus 
Et  rcquicm  cantabimus. 

Scmpcr  cuca  eft  de  culina , 
HacG  cft  noftra  difeiphna , 

Quid  ca  qtii  hic  fqbftitifti^ 


ARVM.    Lihei\  IV. 
An  quod  quxris  invcnifti  ? 

Dic  in  aurem,  fi  profari 
Times,  noU  mc  celaro  > 
Doceri  vis  xquivoearcj 
Abfquc  cuipa  pcjcrarc, 

Vis  menticndo  nonmcntiri, 
£t  in  attc  hac  crudiri : 

Lcge  noftros  Aphorifmos, 
Et  cortortos  fyllogifmos. 

Novi:  quairis  pcrcufforcm, 
Vcl  murorum  fuffofTorcm, 

Qui  norit  ficara  intcntarc» 
Vcl  vcncnum  tcmpcrarc : 

Inira  noftrum  pcnctralc, 
Quamvis  nil  hic  proftcc  calc, 

Producct  tamen  noftcr  pcnus, 
Oranc  ficariorum  gcnus. 

Non  nos  ipfi  hoc  prxftamus, 
AfTafinos  fubornamus, 

Magnis  proraiflis  oncratos, 
Atque  ad  quidvis  animatos. 

Pra^cipui  noftri  Redorcs 
Hujus  funt  artis  ProfcfTorcs. 

Hi  fubmittunt  proditorcs , 
Hi  fubornanc  pcrcufforcs , 

Excitant  feditioncs, 
Nutriunt  rebelliones 

Modo  jubcat  Romanus 
Vel  fic  poftulct  Hifpanus , 
Scrvit  his ,  cor ,  fermo  ,  manus. 

Omnis  jara  terra  noftris  fcatet 
Qua  fidelis  Orbis  patct,  i 

Vbiquc  aut  jara  fuccrcvimus, 
Aut  jara  fcmentem  fcvimus. 

Hifpania  nobis  genetrix, 
ItaUa  nob^s  obftctrix 

Gallia  nobis  mammam  ^cdit , 
Atque  huoufquc  vi£tum  pracbet. 

Hinc  Gcrmania  late  patens, 
Et  Polonia  frudu  fcatens , 

Nofterfundus ,  nofter  pejius, 
Hic  augcfcit  ooftrum  genus. 

Hio  alte  pra;eo  gloriatur. 
Hos  quiYrofcdus  admiratur, 

Is  ccrte  vctus  didum  ncfeit, 
Quod  mala  herba  eito  crcfisif. 

Scd  jara  aecurrunt  mcrcatores , 
Nondum  fpcrnuntur  raali  raores. 
Scclcri  dura  ccdunt  honores, 
Nunquam  docrunt  hic  emtorcs. 

Alivd. 

Vcni  Rythmc  mi  dilcac, 
Surgc  verfus  nunc  ncglcdc, 
Qaondara  lcpos  antiquorum , 
Pangc  labes  fcdudorum. 
Fratres  carpo  lcfuiras , 


Erper- 


De  Doflrma  Ies 
Et  perverfos  hypocritas , 

Qni  paltorc  gioriancor, 
Cujus  grcgcm  populaotur. 

Sandto  gaudcnccs  nominc, 
Scd  cujus  eaifnc  ominc, 

Non  (unt  Chnfti  (atcllites, 
Sed  Antichrilti  vcHtcs  : 

i£vi  noftri  Lcguici, 
Renafccntcs  Phm^^i  > 

Qox  pcrvcrfa  Tunt  probantcSj 
Et  qux  rccla  fugtllantes. 

Chrifti  lcgcm  orc  fonant, 
lcfu  fidcm  verbis  tonant, 

Scd  dictisfada  difTonant, 
Nec  funt  quod  cfTc  fimulanf. 

Icfus  dabat  cundis  paccra  , 
Scd  hi  fubdunt  bcliis  faccm, 

Hi  prineipum  iicarii, 
Orbifquc  inccndiarii. 

lefus  rcgna  ftabiiivit, 
Lcgi  Regis  obedivit, 

Cxisin  tribucum  pendit , 
Dum  quid  juris  ftt  oftendit. 

Hi  regnorum  proditorcs, 
Atque  legum  fraudatores, 

Regcs  volunt  jugularc, 
Et  fic  plebcm  fubjegare. 

Scnfir  magnus  Rex  Francorum 
Idum  fepto  iabiorum  : 

Prasfcns  iaschum  vix  cvafit, 
Quod  hic  faccr  ordo  fuafit. 

Rcx  Anglorum  cft  documcnto, 
Cum  Magnatum  Pariamcnto. 

Vnoquc  jdu  dcftinati 
Ncci ,  Rcx ,  Regina  ,  Nati. 

Hcrum  grcx  hoc  adornarat, 
Et  Garnctus  comprobarat, 

Cum  Gcrardo,cum  Grccnvvcllo, 
Et  cum  perfido  Crcfvveilo, 

Omties  falfi  proditorcs  , 
Miferorum  fcdudorcs 

Qui  quod  piis  pr^cpararunc 
In  fe  &C  fuos  dcrivarunt 

Dum  Roraano  faraulantur , 
Et  H\fpanis  adulantur. 

Nil  nifi  litcs  quserunt 
Et  e  bcllis  bclla  ferunt. 

Teftis  bellum  Hungarorum , 
Teftis  litcs  Poionorum 

Et  Ruffoium  dira  pcftis 
Largus  noftris  didis  tcftis. 

Nam  cur  aulas  frequentatis , 
Aures  principum  captatis, 

Nifi  ut  dolos  ncderctis  , 
Et  fccrcta  prodcrctis 

Icfus  ducct  ignorantes  , 
Et  attoUit  laborantcs ; 

Ignorantcs  ifti  incantant, 
Laboraniefque  fupplantant. 


V I T  A  R  V  M .     Lih.  I V.  4  03 

Ignoranti  nugas  vcndunt, 
Imprudcnti  rctc  tendunt, 

Tam  nuromorum  appetcntcs^j 
Quam  falutis  ncgligcntcs. 

Hinc  moribundos  fafcinant 
Et  cor  scgrorum  lancinant, 

Non  ut  fcrant  lcvamcntum  i 
Sed  ut  auferant  argcntum. 

Sie  profcfli  paupcrtatem, 
Et  ctepantcs  cgeftatcra  , 

Arcas  fuas  implcverc 
Opibus  ,  quas  corta:;ere. 

Icfus  non  vult  fuperbiro 
Suos  ncc  faftu  prurirc  , 

Scd  fuadcns  humilitatcm 
Omncs  docct  lcnitatcm 

Quid  iftis  arroganiius  ? 
Quid  iftis  petulantius  ? 

Dum  detrcftant  ahenis , 
Sua  iaudant  buccls  picnis. 

Bonofquc  ealumniantur , 
Dum  de  bonis  mu:uantur, 

Nevc  advcrtant  hi  qui  lcgunt* 
Probris  fua  furta  tcgunr. 

Gratis  lcgunt ,  gratis  doccnt , 
Aurum  legunt,  viro  nocent: 

Cum  promirtant  cunda  gratis 
NulLa  mcrces  ipfis  fatis. 

Vt  a  lucc  iueus  didus  , 
Et  ut  homo  cft,  homo  pidus  • 

Sic  a  Icfu  ,  Icfuita , 
Qucm ,  fi  fapis ,  femper  vita. 

Supplicationes  Theophili 
EvGENii  ad  Pavlvm  V.  Pon- 
tificcmRom.  itemque  ad  Im.perato- 
rem  Aiig.Reges  Francie  &  Hifpani^, 
omnefque  Principes  Chriflianos  pro 
Reformatione  ,  fe^  redinteo^ratione 

reftaurationc  ad  primum  inilitu- 
tum  Ordinis  Iesvitarvm. 

Hi£eomnia  qux  ab  initio  hujus  Tra- 
datus  Icfuitiei  hucufquc  ccjmmcmo- 
ravitnus,Gvim  ira  fc  habcant,ut  habent  cer- 
tiflime  ,  non  immeriio  Thcophilus  Eu- 
gcnius  quidam  in  fua  protocata- 
STASi  vchcmentcrqra^rifur,  hancpra:- . 
fcntcm  Socictatcra,ut  hod)e  fe  habcr,a  pri- 
ma  fua  inftitutione  in  pejus  ftibindc  ruiffc, 
&;in  aliara  prorfus  declinafTc.utquercfor- 
mctur  &:  in  priftinum  ftatum  rcducatur 
fupplicitcr  pcrit.  Rejpuhlica  yiaquit  ,  Ro- 
ma»a  a  Coxfuiihftf  ad  Decemviros  ,  rurfus  a. 
JDecemviris  ad  Confules  redp ,  ah  uno  Dyna" 
Jla  ^thenitnfes  excufferftntjugum.ut  fibifui 
c  c  c    %  rurfm 


404  VoBrina  lEsvn 

rurfus  pdfffent.  Hunc  recurfum  prafens  Socie- 
tas  lefuitarum  ex^uirit,  cjuoufjue  (  inclamant 
fatres  )  exulem  patiemmr  facram  Themidem  ? 
cjjuoufque  a  nobis  perfgrinabiturpr/ma  Societas^. 
verine  fumns  an  affiiBi  lefntA  ?  fi  veri ,  cur 
primis  dtjiimiles  {umu^  ?  una  erat prima  Socie 
tas  ,  untf  votU ,  una  folennitate ,  una  profejsto- 
ne,  nunc  duplex:  ilU  profitentur  fe profejfas ,  (jr 
eminent ,  iftt  diffitentur ,  ^  fitbjacent:  illi  fo- 
lennesfunt  religiofi^ijiifimplices.  Ducesfuntil- 
liy&  regunt>Coad^i(tores  funt  ifit,&  ferviunt:il- 
li  coluntur  ut  domini^ijli  dejftciuntur  ut  fubdi- 
ti,  habentur  ilU  in  CoUegijs  ut  Senatores,  iBi  ut 
pleb^i ,  ////■/  obligatury  ac  debet  feipfam ,  Socie- 
tas ;  tfli  feipfos  obligant  Societati,  nectamenit- 
lis  obligatur  Societas  ,  nthil  promittit :  fuaviter 
iLli  monentur  ut  fo:ff,ft  qutd  peccent,fevere  di- 
mittu>stur  isii-,ut  afcripti  clientes  ,  ft  (juidaher- 
rent:  Jplendide  ilii  in  cor/gregatio»ibi4s  vivunt, 
^  lautts  excipiuntur  merfjis  ,  parce  isiiy  i»  col- 
legijs  (jr  communtbus  pafcunturcibis:  commo- 
di  ferunt  illi  viatica.dum  peregremittuntur,  e- 
quis  ^rhedis  fruntur ,  ijli  fubftdiariapecunio- 
la,  &  are  leves,  ire  jubentur,  farcinulis  onulii, 
(^pedites  itinera  carpunt:fi  quid facile  ac  rnolle 
ejl,  hoc  illis  molitur^ac  mollitur ,  ijlis  fi  qttid  du- 
rum  ac  difficile,  cudendum  ac  tundendttm  impo- 
nitur.yhiprima  Societas  ?  in  qua  eodem  omnes 
Religionis  gradu  ac  voto ,  ?rofeJsi ,  mirtjica  ac 
ftngulari  charitate  intenti ,  tunc  fe  heatos  puta- 
bant ,  cum  fuis fratfibu*  pauperiores,  ac  dejeBio- 
res  efftnttcum  durioribus  clavis  in  cruce  cor?fixi, 
cum  fttim,frigus,  inediam,nuditatem,ad fratres 
redimendos perferrent? AbijUisincoelum  Ignatif, 
Xaverij  ,  qui  vejlrit  corporibus  infenfi  ,  ajpera 
quaque  patiebamini  ut  fratrihus  veJlris,commo-. 
do  effetu.  Ali)spracipicbatis  tempordta,  ac  non 
difficilia,  vobis  importuna,  ac  vix  ferenda  tene- 
batis,  nufquam,  hilares,nufquam  contenti.nifi  in 
taboribus  jupra  modum.femper  orantes ,  femper 
attenti,  ne  vejlti  fratres  fupn  modum  urgeren- 
tur.  £luis  nttnc  in  Societate  tutus  ?  fi  fuperiorem 
adverfum  habuerit  ?  quis  tranquille  degerc  po- 
tefl.fi  tempeUates  excitet  RcBor?  quis  recl.i  ire 
fi  cornu  ferit ,  non  habet  coUegam  fuperior ,  ah 
rogata  eB  Collateralis  potesias ,  qui  fxvtentem 
poterat  cdercere,fujfragiis  vis  omnis  adempta.fi- 
mnispoteHas ,  inDynapafuperiorum  includi- 
tur ,  mhil  confultores  ratum  faciunt ,  verho  ac 
mente  fuperioris  Fiant  ^  cadunt  omnia.  Si  va- 
fer fit  fuperior ,  quem  non  deludet  ?  fi  praceps, 
quem  nen  ojfendet^.  ft  teclus,  cui  non  cavendw? 
filevis ,  quem  von  avertet  ?  nulltfs  excandefcat, 
nemini  cgnviiium  f.icio  ,  jufiis  ac  honis  fua fit 
laus  ,  virtutem  ampUnor  &  fitfpicio  >  vitiis  fe- 
curim  injicio.  c^its  fuptriores  aliquos  nefciat, 
hac  fumma  potesiate  abutipoffe?  curtot  quere^ 
U  emergerent?  cur  tot  fuppltces  libelli  ?  cur  tam 
crebrx  vituperationes  ?  cur  tm  mttlti  iftorum 


'ARVM.  Ltkr  IV. 
hominum  frementihm  iris  e  Soctetate  akifii  > 
quos  tamen  emnes  Ordines  amant,&optimi  qtn- 
que  in  coelum  laudihus  vehunt  ?  cur  tot  accufa- 
tiones?Si  non  jam  aliquid  rei  tenerentur  fi  mo- 
deUiafines  nullt  tranfiUffent?  Cfuid  attdernes  fa- 
cit  iimpunitas.  ^idpr^potentes  ?  Dici.it ura. 
quidfecuros?  c&terorum  infirrmtas.  qutd  fortes? 
tmperitim,quid  inclementes'.pertinacia\quid  im- 
perterritos?  enervata  fuffragia.  Nihil  in prima 
Societatefimtle  vtfum  ejl,cum  fuffragijs  cohibe- 
renturfuperiores ,  nihiL  incompoCitnm ,  aut  ini- 
quum  Patres  animadvcrtertnt.Si  quid  immine- 
ret  periculi  confpirantibus  animise  vefiigio  pro- 
pcilehant'.fi  quem  vexatum  cenfpiceret.non fine^ 
hant  extremapati,  ereptum  molcsliis  paci  reHi- 
tuebantfua ,  (jr  Religioni  fervahant,  Aqua  tujli- 
tia  lanceponderahant  omniA.nulli,fi  nonpropria. 
Tiultitia  procrearet.malum  accerfebatur.Hac  in- 
ter  privatos  parietes. 

ciuidfiexterna  rcferam^  fi  attfim  compellart 
Xaverium  m  fan6litate  fua  pudorem  injiciat? 
nihil  de paupertate  ,  nihit  de  taboribus,  mhil  de 
manfueiudine,  nihii  de  religiofo  injocios  amore, 
mhiL  de  vifcerihus  charitatis ,  qu£  omnia  in  itlo 
commendatifiima  erant.  Sedaudiant ,  quis  erga. 
Eptfcoposfuerit,  nonne  nt  Siihditus  ohfequeha- 
tur  ?  nonne  prehenfahat  genua ,  nenne fitngutari 
cum  modeflia  facuttatem  pefcehat  pradicandi 
verhum  Dei^nonnefocijs  hoc  prafcrihehat  ?  ut 
Epifcoporu?n  diao  audicntes  ejfent ,  utnihit  mfi 
prohantibui  ac  benedicentihus  iltis  aggrcderen^ 
tur,  cum  omni  hominum  genere fiimplices  ac  fiin- 
cere  vivcrent> fiummos  ^  imos,Aque  tenues,  di- 
vites,nohites  ac  ignohiles,paricharitatis  tege,  ad 
viamfalutis,  ad  Regnum  Dei  adhortarentur? 
'Njfncverequis  Epifcopis  honor  redditur  x  le- 
fiuitis  ?  urgentfummum  Pontificem,  ut  ab  corum 
ditione  vtndicentur,jura  nova  extorquent,  qui- 
bus ,  ajunt  ,fe  fine  Epifcoporum  approbatione  ac 
henediclione  confcendere putptta ,  conciones  ha- 
bere  ,  fufcipere  pcenitentes  ad  ahfiolutionem  pec- 
catorum,  ampla  cumtegatione  ac  potefl.ite  fot- 
venda  ah  Epifcopis  crimina  diffotvunt ,  Pontifi- 
cium  exercent  poenitentia  trtbunat.  Cternens 
Vlll.previdentifiimus  Pontifiex,  hoc  fatisintet- 
texit,  citmfocietatiprehibuit  in  Italia,  ut  neutU 
exfoctis  confefiiones  exciperentfime  fuorum  Epi- 
fcoporumfacuttate,  mtlli  de  cafibus  ah  Epifcopo 
re/ervatis  abfiotverent  nutti per  Epifcopum  ex- 
comrfiunicatos  Ecclefia  communioni  redderent , 
Privilegia  vel  revocavit,vel  dminuit.  c^mo- 
dofuhfuntEpifcopis?  quosut  patres  ac  judices 
fues  recttfant?  quihus  occtudunt  januas,  fi  mores 
txptorare,  ft  demefiica  difctptina  ordinem  intro- 
fpicere ,  fi  monere  velint,fi  emendare,fi  ad  fuam 
Adcm promajori  cuttu  divini  numinis  advocent, 
fi  uti  iltisad  divina  minifieria  cogjtent ;  Navit 
illuHris  admodtt  ac  reverendm  Eptfot,us  Car  e- 
aeratenfiis,  Caponiiss,  Flerentintss  quottes  at>pd- 
taverit 


Pe  DoBrina  lEsvn 
laverit  fms  lefuitas  ,  ut  cum  novos  Sicerdotes 
confecrAret^autfolcmniortbm  fejiis  facrumface- 
retfibi prafeKtes  habttuclericali  aftsierent^quo- 
ties  id  fe  no»  fojfe  objecerint ,  fetenti  ntincium 
remifertnt. 

Stcut  prima  Societas  unam  charitatem.ttnam 
pofeponem,  unam  vitA[an6litatem,  its  unam 
Ecclefi£  fancid  confuetudinem ,  unam  Efijcopo- 
rt4m  obfervanttam^unam  cmn  omuibus  Religio- 
fis  unitatem  ac  conjun6lionem ,  ]U6  unum  Reli' 
giom  ampleclebatur.j^is  non  clamet  lefuitis^. 
Induimini  chnjium  ficut  induerunt  fatres  ve- 
sln.vivite  re6ii  ac  boni,  eudem  ftimitejpiritum. 
Concionamini.gratifiimttm  eji ,  quu  non  vos  a- 
znet  '.confolamim  pcenitentes,quts  non  latcdet  ?  a- 
dolefentes  infiituit^s,fan6le  ^  egregil'  faBurn: 
h&retic9s  confundltis^pergite.vincetis-,  Dem  pii- 
gnabit  prdia  veHra.  Scd  quis  domcftic&  vefirx 
ambitionis  confilia  prohet  :  quam  ut  fulciretis 
Coadjuterium  Sacerdotftm  gradum^prater  Igna- 
tij  mentem  compofutjiis ,  quos  vejir£  Soctetatis 
levis  armaturA  milites ,  &  qnr,fi  velites  y  ficiie 
facramenio  exoivendos  de  indujiriafacitis  ,  ut 
fer  tiljrum  tenuttdtem ,  abjeciionemy  conditio- 
nem  demque  insiabilem  profefionem  erigitis> 
Cur  vefiram  Societatern  comminuitis  ?  cur  tot 
indociis  vel  imperttis  obfcuram  redditis?cur  Ec- 
clefix  Deihujmmodi  ReUgiofos paratis.quos  ve- 
Hrx profd(^io?iisindig:-ios  ]udtcatis?  Cur  nono- 
mnes  Sacerdotes,  ut  poteflis,  ut  commodifitmum 
acfacillimum  vobis  eft^ad  unam  profef?ionem,tjf- 
dem  armis^eAdem  virtute  ,  eadem  Scientia  vid 
inptuitisudornatis-:  cur  fij  V.  de  hac  re  decre- 
tum  extinxijiis  ?  cur  primorum  patrurn  vesiro' 
rum  exemplt4mcontemnitis  ?  qui  ut  omnium  a- 
nimos  Reltgtoni  connecierent ,eadem  fludiay  ei- 
dem  amoris  ac  profeponts  vincula.proponebant^ 
cjui  ntiilumferre  poterant  quem  non  idoneum  ac 
faBum  ad  hanc  unam  votorum  folennitatem 
comprobaffent.Uinc  ardor  omnium  communisyU- 
num  opHs.una  contentio ,  ut  Chrtfiofrugem  ali- 
quam  facerent ,  ut  EcelcftA  non  infru^uose  ope- 
rarentur*  Nemo  fe  ipfum ,  nemoprofejsionem  ii- 
lam  veHram  dpimulationesontentione^  &  mi- 
rtficis  iliis  artibm  venabatur.  Non  hocerat  ad- 
huc  territamentum^quo  integr^  virtutis^&  eru- 
ditionis  Reiigicfi ,  non  jufle  a  Superiorihtfs  deji- 
ciunturjjl  quid  miferabile  perfuaferit  invidiay 
vel  impos  mentis  alicujtu  extrferit  impotentia. 
^id tam  invifumin prima  Societate.quam  fu- 
premm  ijie  paucorum  dominatm  ?  qui  ad  digni' 
tates prove6ii ,  ciim  ex  voluntatis  fua  du£iu  o- 
mnia  meditentur^^^  faciant^eos  tantum promo» 
vent.qui  ad  ipforummores  fefetotoscomponunt^ 
qui  ne  tranfverfum  quidem  unguem  a  nutu  di- 
fcedere^qui placere.qui  capiti  pulvinumfubjice- 
re^  qui  cubicula  quaft  beatas  fedes  invifere ,  qui 
omnia  clientiun:  offtcia  noverint  exhibere?quid 
minm  rtligtofum? quam  veUe  coltfquid  tam  fas* 


rARVM^  Liher  IV^  405 
cium  adfaUum-tquam  encomia^  acraomata  , 
benter  audire.fui  obfervantes  extollere^  honores 
honoribm  remunerari>  gdia  malefaciis  exptere  ? 
ultione  dele^iariij^id aliudvidcre  licet  in  aula 
Frincipnm^.qtios  aLias  artes  didtcerunt  if.de  qui- 
bm  Chrijim  ait  ,  ^i  indcmibm  Regum  funt> 
Refumite  fuffragia  ,  unm  regat  Senatm  religio- 
fmynon  unm  ,fed  unitas  Patrum,  non  una.fed 
unaminis  voluntas^plm  vident  octdi.quam  ocu~ 
Im ,  plures  maniss  foniores :  Spiritudis  tjla  tam 
abfoluta  potejias  in  fola  fede  Apojioltca  ^  Eccle- 
fta  a  Deo  conjiituta  eB.  Nihil  moverct  Re£lory 
nihil  tentaret  ab  aq  titate  diJsentaKeum ,  ntinl 
quod gr.tve  effet.focqs  ifnpo^eret.Ji  fociorum  ex- 
ptBarentur  fuffragta  Sifuperiorum  eleBio  ah 
his  votis penderet  ,  frigerent  auirca  ifla  affecia- 
tiones.,  contemnerentttr  inani^  illa  obfeqina ,  a- 
Jim  omnis  ,  indujiria  vilibm  tantiim  animis 
infiHerent.  Multi  exjortunatis  ilits  fuperiori- 
bm,quospotentiorumfivoruKmerexit  ,  quos 
artes  fu^^ad  celfos  gradm  extulerunt.jacerent  iri. 
pulvercy  imis  fttbleUijs  (ubfderent ,  vix  aditttm 
adinfma  muniarepcrirent.  Suas  illi  decoque- 
rent  ir.^ts ,  non  impellerent  tam  crebris  molejitfs 
obfisientes  adverfm  cupiditates  fuas.,Rel!giofosy 
continerent  fe.,ne  Patrum  fiffragiis  fra^i.pxnas 
in  propri.t  ctpita  contorquerent  6^4od  bonum  or- 
bi^  non:3e  illucebit  pulcherrimm  ille  dies  f  quo 
renafcentem  primam  Societatem  intuertt  Lice-^ 
bit  ?  quo  Patres  antiquiores  Jtbi  reddi  prateritos 
annos gratuLabuntur>  uecernxt  Pontifex.,proctt- 
rent  Epifcopifuis  in  Regnts  imperent  Reges,  Re- 
Jpubticajiatuant  tnferatur  Societati  primm  So- 
cietatis Jffiritus  Jtrmitas  Reltgiofs  reddatur  ■,  fo- 
lenni  profePtone-.modeJtia^fuffragiorum  authori- 
tate\jufMia.,pturium  optimatii  gubernatione: 
Charitasyuna  votornm  t  fiudicforum  ac  co^filio- 
rum  commt4nicatione.Non  ef,  amiquanda  Socie- 
tas fedrenovanda-,  non  fnlminepercutienda, 
fed  fua  luce  iilujiranda:  quts  obduciam  caiigine 
hanc  Iticem  velit  ?  quis  obte^itm  6"  oppreffum 
ampitjsimum  ordinem^.N ullm condcmnet  Theo- 
philum.fi  hocperoptet ,  vel  D.  Bernardum  infe- 
Betur.qui  fua  famiiiA  Religiofos  a-  externos  E- 
ptJioLts  <^  adhortationibus fevera  reprehenftone 
plenis  commonefacit.  D.Bernardum  dilaceret  ti- 
le.qui  fummo  Pontifci  Etigenio  non  pxrcity  qui 
vitia  aperit.ut  avellantur  pericula  defgnat.,  ut 
evitentur ,  nec  tamen  exijiimavit  ,fe  uUa  infa- 
mia  vel  fuos  Reiigiojos.vel  curiam  Rom.aJJerge- 
re :  D.  Gregorium  N azianzenum  dtferpat  tLiey 
qui  Epifcopos  ferme  religiofos  om>  es ,  ^ ex  ca:" 
nobtis  ad  Epifcopatm  abjiracios  jtjiijiimis  acu- 
leis  pungit.,ut fentiant :  armataoratiene  httc  ii- 
Ittc  verjatyUt  ad  fe  redeant  ut  pervetfts  mortbm 
renuncient.  Ne  dentem  inftgas  ^  qutfquis  eris 
in  Paiamedem  Vlyffes  ?  Certe  fi  verm  lefuita.f 
Loyoldm ,  vera ,  fana ,  atque  utiiia  proponenti 
nunquam  fuccenjcbis ,  nec  alios ,  quamdijstmi^ 


Dc  Vcilma  Iesvit 
les  Beatis  7g»ath  Xaverio  'uita  ac  moribus 
homines  'verhcrari  cenfehis. 

Prefentis  Ordinis  Iesvitarvm 
Gradus  er  lura,  <sr  ejufdem  ^c^pri- 
mum  Inrtitutum  Reformatio  dc  Rc- 
duclio  petitur. 

NOn  omnes  eodemjure pottHHtur-)  qni  in  hac 
Societate  funt,  non  eodem  titulo  Rcligioji. 
[^lijScholaftici ,  alij  Saccrdoles  Coadjutores 
JJ)irituales  numu^Ati^alij  Coa^utores  Laici->alij 
Frofejsifunt.  Hac  est  SchoUJlicorum  fors.  ?cjl 
du7s  novitiatus  annosttnhus  PaufertatisyCaJli- 
tatis,6'  Obsdientiavotisobsiringuntur.qu^n  fim- 
flicia  fecundum  Soctetatts  conflitutiones  emit- 
tuntur.hM  vota  devin£los  tencfit^  quamdiu  So- 
cietati  pLcet.  Scholajlicos  fuos  Societas  ,fi  velit , 
dimittetry  non  obgrandes  caafas  ?  quartum  in- 
fu^eraddit  votum  jchoLasiicus-,  nempe  fe  ingref 
furum  in  Societatem.ejlo  enim^  fer  biennium  in 
novitiatufuerit.noiidum  tamen  de  Societate  ed-) 
in  quamfe  pollicetur  ingrefurum ,  quamvis pa- 
rentibus  valedixerit.CUricali  lefuttarum  habi- 
tu  vesiitm  inter  ipfos  degat ,  doceat^  concione- 
tur^nondum  tamen  ingrefftis  ejl  Societatem-,  cui 
fe  mancipavit ,  ^  in  quam  admiffum  fe  iri (pe- 
rat.NihiL  enim  illl  aliud  pr^ier  Jpem\fiiiucia,ac 
Jecuntas  nulLx  firecnfet  Societas.  ^dnutum 
Scholajlici  obedire  debent^  non  utumur  quidem 
honis  fuis-ifukque  re  patema^domini  tamen  funt 
patrimonq  fui,^  jm  in  illud  integrum  retinenty 
(  adhuc  enirn  pericuiofum  curfum  fludiorum  te- 
nent )  in  quoji  quid  adverfum  incidat  ,  repelH 
feffunt  a  Societate.,^  ad  fios  dimitti.Probantur 
in  hccgradu  diutijsime  :  &  aiarbitriu?n  fupe- 
riorls  vel  erigUntur.,veL  jacent.,  non  eHSacerdo- 
tium  hujus  exercitationis  meta  ,  fed probationis 
induium:  quidquid  laboret.,valeatve  SchoLafti- 
CMinullum  fuffr  xgijjiis  habet^  nifi  Re6iorcoKsii- 
tutfufivc  literas  hnmanioresfive  phiLofdphiamy 
five  Theologiam  docuerit.egens  ^  nuLLa  impenfi 
laboris  habttaratione  emandari  poteft.  De  i/lo 
gradu  tenetur  adalium progredi^fieum  Genera- 
lis  admittere  velit.  Toto  quo  funt  Scholafiici 
tempore^non  debent  fe  Societatis  Patres.y  fed  So- 
cietatis  devotoSiatque  obLigatosprofiteri ,  vicefi- 
mum  tricefimumve  numerent  licet  k  prima  ad- 
mifiionevertentem  annum^adJjuc  quafiinpra- 
texta  funt ,  &fa6la per  Superiores  dimifiione^\ 
fecuLares  efje  pojfunt.  Ne  miremur  deincepSytam 
multorum  e  Societate  exttam:  hac  enim  lege  ad- 
m'ttuntur,  ut  a  Societate  dimitti  pofiint ,  ^  ad 
fecularem  vitam  reduci  five  inviti  ,fve  voLen- 
tes-.nec  cur^ efl  Societati,quid inde  conqueflionis 
fucclament  famiLidi  nec  interejl quodin^ein 
mttltos  gravis  offtnfio  ifjcurrat.  Sic  enimpraeH 
Secictas  fuis,  ficut  cltentibftt  domini ,  quosj  curn 


AKVU.  Liher  IV. 
videturj  fe  repellunt-.ita fuos  ttm  SchoLafijcoSy 
tnm  Coadjutores  Sccietas  reijcn  Vbifatis  emeri- 
ti  funt ,     Lahoribt^frr.m  Z:hcLnfi:ci ,  vel fiunt 
Coadjutores  JJ>irituales^veL  Profefii. 

Ecce  tibty  Coad^utorisJpiritualisjnr.i:  Coad- 
jtitor  JpiritnaLis  decLaratur  non  apius^^  i::b/ibi- 
Lis  ad  GeneraLis  &  ProvinciaLis  dignitatem-  nHHi 
congregationi  ,  nifiaLio  tituLo  intereffe  poteH. 
T ria  vcvet,  Paupertatis  ,  Cafiitatis,  obcdien- 
ti£  vota fimpliciay  quibus^Societati  fe  totum  tta- 
dit.non  tamen facifcitur  cum  illo  Sccietas  quid- 
qnam  ,  fed  jm  integrum  fibi  refervat ,  ficnt  in 
SchoLafiicorum  votis ,  ut  fiipfa  veLit ,  abfolvere 
pofiit  A  votis^  ^  ad  fecularem  fiatum  remittere\ 
ne  ebulim  quidem pro  remuneratione  oper&  im- 
fenfa. ,  aut  pro  aLimentis  ,  dimifiis  Sacerdotibus 
tenetur  fubmimfiyare\fiatutttm  esi  enim  Sacer- 
dotes  hujufmodi  infiitntos  effe  ad  titulum pau- 
pertatis,non  profiffdi  quidem,  neque flMis ,  fed 
qnam fciLictt fervare  cogentur,^  fervant,fi  di- 
mifiisnihiLpatrimonij  vel  fubftdq  diunde  fup- 
petat:  fi  divitesfundos  habeant  &  as  aliquod.  a 
fatipertate  exsmptifunt  Novx  ^  infoLita,  in 
Sacetdotum  erdinatione  non  ah  Epifcofis.pon  a. 
Confilijs  ,  aut  Pontificibtis  recepttn  Paupertatis 
titulus.SicfigiturCoadjutor  Jpiritualis-  cuiduL- 
ce  fit  oportet ,  aliorum  fervire  voluntati :  o- 
mnia  perferre :  ne  fijtes  fuum  profequatur ,  vet 
extra  Societatem  ahire  compellatur ,  veL  fe  in 
difficiLey  ac  faFiidijs  impLicatifiimum  vitagenus 
demergat.  Hic  Sacerdss  Societatis  Coadjutor 
non  esi  ReLigionis focim.nifi afcitituH,  ( fiaJu- 
lio  fummo  Ponttfice  exfcrifta  difcrimina  reti- 
nendafunt.) 

Vltimo ,  Profefii  creantnr ,  qni  folemnia  nort 
fimpLicia  ( debet  hoc  animadverfnm  ejje  m.iximii 
difcrimen  legenti. )  Paupertatis ,  Ca  (iitatis ,  ^ 
ohedcentid.  vota  emiltunt.tum  quartum  addunt 
obedientidt  prxfiandAfummo  Pontificijad  mfite- 
nes.Hi  Prefefii  Societafi  fefe  obLigant,(^  qttia  fo- 
lennibtisvoiis ,  non  fwjpitcibus  fefe  obLiganty 
h^c  vicifiim  vota  recipii  Societas ,  ^  contmftu 
mutuo  fefe  Profeffis  fuis  obstringit.N^npnffunt 
iLLi  ad  fecuLarem  vitam  remitti firmo  con^ 
fianti  funt  in  siatu ,  nec  nifiex  priviLegio  Gre- 
gorij  X  1 1 T.  in  aLiam  ordinem  religiofum  a  Ge- 
neraLt  fumma  cum  difficuLtate ,  aut  certe  volen- 
tes  expeLLi  poffunt.  Societatem  iLLi  admini- 
firant  :  foLi  Generalis  ,  ac  Provincialis  munus 
obeunt.lus  habent  fuffragij  ferendi  tum  inGe- 
neraLi ,  lum  in  Provinciali  congregatione.  Sunt 
alij  Profefft ,  quos  trium  votorurn  appellant , 
fecuri  qttidem  fuisiatus  ,  Qr  a  dimifiione  exem- 
pti,  fedjitfragiorum  inanesy(^aprimis  digrnta. 
tibus  excLitfi. 

Hm  convi6lut  ratio.SchoLaYiicis.t^  Sacerdo- 
iibu4.  Coadjutoribus protrita, ac viiiaqu^quc^ 
fervantur:  Profef(is  prafiantiora  ac  feie^tora  : 
Profeffis  redduntur  obfequia ,  aLqs  mandantttr 
tmpe' 


De  DoBrina  lESVitARVM:  Liher  iV*  407 
imperia:ProfeftSiP[uiexiri(litutopattferiores-,(^  run%  Rmanorum  Pontificum  fervitio  dedicd- 
de^eEiores  ejje  deberem,  lucidiora  &  fahiimiora  tunty^  jam  quam plHrihm  annts  laudabUiter  in 
coHceduntur:  alijs^  qaibisi  obligatio  minor,  nec  vinea  Domini  fe  exercuerunt  :  Verhum  Dei 
tam  muLta  votx.gravtora  onera.molejiiores  cu'  pravia  fuffcie/iti  licentia  pnblice  pradicando , 
r£  imperantur.  fideles  privatim  ad  bene  beatecjue  vive^dum 

No»  ftcfa£ium  in prima  Societate-,  qttam  re-   exhortando ,  ^  ad pias  meditationes  excitando^ 
ftituendam  affero ,  in  qua  ,  ut  Rihadeneira  re~   hojfitalibus  infervtendo,  pueros,  (jr  perfo»as  ru- 
fert  tn  vita  Ignatjj  lib.z  cap.i^.  ^ profcfio  una    des  ea ,  qu£  ad chrifitanam  hominum  inHitn^ 
fancita  ejl ,  &  fuffragiorum  vigebat  aHthoritasj   tionem  junt  neceffaria,  (^- docendo.cr  demum  0- 
^  duobu4  tanttim  gradtbus    Schota/iicorum  ac    mnia  charitatis  officia.  ,      quaad  animarurH 
Profefforum  tota  Svcietas  comprehendebatur.    confolationem  faciunt  ubique  terrarum  uhi  pe- 
Scholajlici ,  ut  tyrones  ,  toto  fiudiorum  tempore   regrinati  funt^mtUta  ctim  laude  obeundc.  Cum- 
probari  debebanf.  Societatis  tamum  alumni.,  ^    que  ad  hanc  almam  urbint  (e  contuUrint,  in 
candidatihahebantur.  Profe^i    probatiy  pari    charitatis  vincstlo  perpftentes  ^erfictendam 
lege, eadem  conditione  cum  cAteris  Ordirsifuo       confervandam  eorum  Socie  ati>  io  C  rtfto  u^ 
vacahant ,  ac  di  vino  cultui  in perpetuum  infer     nionem.quandam  vivendi  furmulam.  ji,  xta  ea^ 
viebant-  Ntdla  Coadjutorum  Sacerdotum  infia^    qut.  ad  propofitum  fibt  finern  conducere  u\u  di- 
bili  forte prdferiptio,  ^  nuUus  de  illorum  afcri-    dicerunt.Evangeltcis  conftitts ,  &  canont,  u  Pa-* 
ptitia,/}-  rejeclitiaconditione  fermo  :  ^£Epi-    tritm  fanSiionthu^s  conformemediderint  faciunk 
fcopis gravisfamiliis  dura  ac  nen  ferenda ,  ipfi  efi.nt  ipforum  fociorum  vit£  insiitutmn  juh  di^ 
Societati,  qu£  tam  multis  imperith\  ^  rudibus    &a  formula  comprehenfum ,  non  foliim  d  multis 
fua  profejfione  indignts  impletur,nec  utilis ,  nec  probis,^  Deum  zelanttbu^  laudettir ,  veritm  e- 
neceffaria  efl.  Injeram  hic  authenticum prima   tltm  a  qutbufdam  ita  approbetur^ut  illtid  etiarrt 
Societatis  lefu  infiitutum^tpfo  decem  Primorum  fequi  velint.  FovmnU  aiitem prddi^a  tenor  fe  • 
Patritm fiylo  expreffum,     Paulo  IIU  fummo   quitur,&  efl  talis. 

Pontifici  anno  \^\o.propofitum.  QHtcunque  in  Societate  noHra  quam  leftt  no- 

mine  infigniri  cupimns  ,  vult  fuh  crucis  vexiff^ 
PaVLI  III.   Prima  Primi  Infili-  miUtare^  <^  foliDomino ,  atqueRornano 

'c     •       •   T  A         U,.-  Ponttfici  eitis  in  terris  Ficario  fervire  ,po(i  fo" 

tutiSocietatis  Ies  V  Approbatio  r«w  ,     '  •       ^   ^  rL- 

r  r  lemneperpetua  cauitatts  votum  tproponat  jtbi 
Reltridione  Numeri  ad  Perionas  60.  ^   ^^^^^^     societatis ,  ad  hoc  po^ 

Dfintaxat)  Anno  1540.  tipmuminfittutx^m  adprofe5ium  animarum 

in  vita ,  ^  doBrina  Chrijtiana ,  ad fidti  propa-* 

PAulus  Epifcopfis  fervHs  fervorum  Dei ,  ad  gationemperpublicas  pr^dicationes ,  vel  verbi 

perpetuam  rei  tnemoriam.  Regimini  Mili-  Dei  minifierium  ..Jfiritualia,  exercitia ,  cha- 

tantis  Ecclefta  j  meritis  Ucet  imparibus  ^  difpo-  ritatisopera  ,  ^  nominatim  perpuerorurn  ac 

nente  Domino pr<£fidentes ,  ^  animarum  falu-  rudium  in  chriHidmfmo  irptutieiiem.ac  Chri^ 

temprom  ex  debito pasioralis  officij  tenernur,  dr  ^i fideUum,in  cofifeftonihus  audiendisfptritua- 

folicitisfludits  exquirentes  fideUs  quoflthetyqui  lem  confolationem  prAcipue  intendat :  curetque 

vota  fua  in  idexponunt,  ApoJioUci  favoris  gro'  primo  Deum  ,  detnde  hujus  fui  infiituti  ratto- 

tia  confovemus^aUafque  defuper  dtfponimus.pro  nem,  qux  vin  quadam  efi  ad  illtim ,  femper  ante 

ut  temporum  ,  ^  locorum  qualitate  penfata ,  id  oculos  hahere-,  •jrfinem  hunc  fthi  a  Deo  propojt- 

in  Dominoconjpicimtis  faluhriter  expedire.Nu-  tumtotis  virihm  affequi  ,  unufqtHfque  tameni 

per fiquidem  accepimtts ,  cfuod  dile^ifiltjjgna-  fecundum  gratiam  fthi  a  fpiritu  fan£io  fubrnini- 

ttu4  de  Loyola,  ^  Petrus  Faber ,  ac  lacohtss  Lay -  Jiratam.,&  vocationis  fua  proprium  gradum  ne_j 

nez^nec  non  CLaudius  lajus^^  Pajchafitu  Broett  quis  forte  :^eio  utatur ,  fed  non  fecundum  fcien- 

ac  Francijcus  Xavier ,  nec  non  Alphonfm  Sal^  tiam.  Cujw  proprij  cujufque  gradtis  jtrdtciumi 

merony    Simon  Rodericu^^  ac  lohannes  Codu"  dr  officiorum  difcretio  ac  dijlributio  tota  ftt  m. 

ri ,     Nicdlatis  de  Bohadilla ,  Presbyteri  Pom-  manu  Prapofiti  feu  Prxlati ,  per  nos  eUgendi,  ut 

pilonem  Gebennen.  Segunti».  TeUtan.Vifen.  E-  congrutis  ordo  fervetur ,  in  omni  bene  conflTtatA  . 

bredunen.  &  Palentin.  civitatum , &  diaec.  re-  communttate  necefjarim.^i  qnidem  Pr<tpof  iu» 

[pe^iwe ,  irt  artibtts  UHagiJlri ,  in  Vniverfitate  de  confiiio  confociorum ,  Consiitutiones  ad  con" 

Parifienjt  graduatiy  &  inTheologis  Hudijs  per  firu6iiionem  hujus  propofitinobis  fnis  condacen- 

ptures  annos  exercitatiy  Spiritu  fa»^o ,  ut pie  tesinconfiUo  condenHiau^oritatemhiibeat.,ma- 

creditur  ,  affiati  ,jam  dudum  e  diverfis  Mundi  jori  fuffragiorum  parte  femper  fiatuendi  jus  ha- 

Regionibfts  difcedentes ,  in  unum  convenerunt ,  bente.  Conciliur^^verh  imeUignturejfe  in  rebus 

^foci)  effeSii ,  ahdicatis  hujtis  fecuUiUecebris,  quidemgraviorihus^acperpetms,?najonp:trs  to- 

eorum  vitam  perpetuo  Domini  nojlri  lefu  Chri-  tius  Societatis,  quA  a  Prapofifo  commode  convo- 

fii  9  atque  nofiri  ^  aUoTHm  fuQeefforum  nofirQ-  earipoterit.-in  Uvioribus  tame?ti&  temporanets, 

mnti 


^oS  Vofirina  IesvitaRVM.    Lth  er  IV. 

tmnes  iRhtJuos inlaco ,  uot  Frapofitus  noFier  rt'    ac  rHdium  in  chrijliana  do6lri»d  decem  prjtce- 
Jidehitpr/fentes  ejfe  cortttgertt.  lubendt  autem   pterum.itqtte  aliorum  fiwilium  rudimtatortim, 
jits  totum penes  Prjtpofnum  ertt.Sciant  omnes  fo-    quacunque  fecundiim  circumflanticvs  perjo/ta- 
Cij  ,  (jr  »9n  foltim  in pnmis  profeffionis  fua  fori-    rum  ,  locorum^  ac  temportim^  illis  corjgrua  vide- 
hus,  fedijua  advtxeri/it  i  ejuotidte  animovol-   buntur.Ejl  enim  maxime nectjfarium^circa  pro- 
vantyStfcietatem  hanc  univerfam  ,  (^ftngulos    videntiam  hujti^  rei  ddigenter  Prxpcfiturp  , 
Juh  (an6itj?inji  Domtni  nojlri  Pap£  ,  ^  altorum   Conftlium  invtgiUre\  cum     in  proximu,  £4tf- 
Romanorum  fuccejforum  ejus  fideli  obebientia   cium  fideijine  fundamento  non  pojsit  confu^ge- 
Dto  mtlttare.  Et  quamvis  Evangelto  docea-   re-,^  in  noJ}ris  periculu?nfty  ne,  ut  qtnfjuc  ent 
murt  ^  fide  cthodoxa  cognofcamus ,  acfirmiter   dociior,  ita  Provin:iam  haic ,  tanquam  prim» 
profiteamur^omnes  Chrijlt  fideles  Romano  Poati-   afpeclu  minus  fpeciofam ,  forfitan  detrecla  ^e  co- 
fici.tafjqutm  capiti  ac  Iesv  Christi  Ftca-    netur  :  ciim  tamen  revera  nuUa  ftt  fruUuofior, 
rio  fubejfe  :  ad  majorem  tamen  nofira.  Societatis   vel  proximis  ad  ddificationcm  ,  vet  nosiris  ad 
humilttatem  rc perfe^iam  uniujcujufque  morti"  charitatu  ,  ^  humilitatis  firKul  officia  exercen- 
ficationem.&voluntatumnosirarumahnegatto-   da.  Subdtti  vero  tum  propter  ingentes  Ordinis 
nem  fummopere  conducere  judicavimus  (in^ulos   uttlites  ,  tumpropter  nunqit.im  iatis  laudatum 
nosM^ra  illud commune  vinculum^  fpecialt  vq-   humilitatis  aj^tduum  exercitium,  PrApofto  in  o- 
to  ajlringi.ita.ut  quicquid moderntis:  (f  alij  Ro-   mnibu6  ad injliiulu  Societatii  perttnentibus pa- 
mini  Poniifces.pro  tempore  exijlentes  jujferint,   rere  femper  teneantur,^  in  illo  Cbrifium.veluti 
ad profecfurn  amimtrum,  (jr fidet  propagationem  prajentem  agnofcanty      quantum  decet ,  vtne- 
pertinensy     ad  quafcunque  Provincias  nos  mtt-   rentur.  Cum  ^utem  experti fuerimui,  jucundio- 
tere  voluerit  fine  ulla  tergiverfatione,aut  excu-   rem,  puriorem ,  &  ^d proximi  jedificationem  a- 
fatione  illico-,quantum  in  nobis  ftterit.exequi  te-  ftiorem  e(fe  vitam  ah  omni  avaritix  contagione 
neimurfivemiferitnosadTurcasfiveadquof-   quimremotifimim  ,     Eva»gelic£ paupertati 
cunque  aites  infideles ,  etiam  in partibus ,  quas   quam  fimillimam ;  cumque  fciamus,  Domtnum 
Indias  vocant.  exiUentes  :ftve  ad quofcunque^   noFirum  lejum  fervis  fuis  Regnum  Deifolum  :n- 
hdreticcs  feu  fch.fmaticos,  feu  etiam  adquofvis  ^  (juirentihui  necefjariaad  viclum  ,  ^  vesiitum 
fideles ^iamebrtm  qui  ad nos  acceffttrijunt,  &   ejfe  fubminiHraturum,  vovear.t finguli,  univer- 
dntequam  huic  oneri  humeros  fupponant  ,  diti  fi  perpctUAmpaiipertatem,declarantes,quodno?t 
multumque  meditentur ,  ac  tantum pecunid Jpi-   folum  privatim  ,  fed  neque  etiam  communiter 
ritualis  in  honis  habemt ,  ut  turrtm  hancjuxta  pofiintpro  Societatis  fusientatione,  aut  ufu  ,  ad 
conftlium  DamimcumpoJ^int  confummare :  hoc  bona  aliqua  fiabilia ,  aut  adproventtss  ,  feu  ia- 
tU,  an  Spirittts  fanciiu,  qui  tHos  impellit ,  tan-  troitus  aLiquos  ,jiis  aliquod  civile  acquirere^: 
tum  illisgratia polliceatur  ,  ut  hujtu  vocationis  fed  fint  contenti,  ufum  tantitm  rerumfibi  dona- 
pondtUyillo  adjuvante,fe  laturos Jferenf.f^pefi-   tarum  ad  necejfana fibi  comparanda  recipere_j. 
quam  Domino  infpirante,  hutc  lefu  ChriHi  mi-   Pofiint  tam:n  habere  in  yniverfitatibm  CoUe- 
liti£  nomen  dederint  ,  die  nociuque  fuccin^i  gium  ,  feu  Coliigta  habentia  rediitus^  cenfus  feu 
lurnbos  ,  ^  ad  tam  grandis  debiti  foiutionem  pjftfiiones,ufb:t^5,(;  rjeceffirijs  ftudentiumap' 
promptieffe  debebunt.Tie  qua  autempofiint  effe  pLtcandas:  retentapenes  Pr^tpofitum,^  Societa- 
inter  nos  mifiionum ,  ac  Provinctarum  hujujce-   tem  owntmo^a gubernatu>ne,feu  fuperintendeH- 
modt ,  aut  ambitio  vel  detraciatio  ;  profi.teantur   tia  fuper  dicia  Collcgn  ,  crpradicios  siudentes, 
ftnguli ,  fe  nunquam  direcle  aut ,  indirecie  de^   quoadguhernataris,jeugttbernatorum,ac fiuden- 
hujufmodi  mifiionibui  quidquam  cum  Romano   tium  ele^iofiem ,  ac  eorundem  admifitonem  ,  e- 
Vontifice  curaturos\  fed  omnem  hanc  curam  Deo,    miffionem,  receptionem,  excLttfionem^H^tutorum 
^  ipfi  Pontifici  tanquam  ejus  Vicario  ,  &  Secie-  ordinationem.circa fiudentium  infiruWonem,  e- 
tatis  Prapofito  dimijfuros.  ^ui  qutdern  Pr/epoft-   rudtficationem,  adificationem  ,  ac  corre^ltonem: 
ittsfiicut  cateri,  etiam froficeatur  ,fe  nihil  de  fe-    vicitu ,  vefittufjue  eis  miniHrandi  modum ,  at- 
metipfius  mifiione  in  aLterutram  pariem ,  nifi  de   cjue  aliam  omnimodam guhernatior.sm.nnimen, 
Societaiis  confilio  ,  cum  dicio  Pontifice  effe  cura-   ac  curam  ;  fic  tamen  ,  ut  neque  fiudentes  diciu 
Ittrum.  Foveantfi»guli,feinomnibu4,qu£  ad   bonis  abuti  ,  neque  Secietas  inpreprios  ufus  con- 
ReguU  hujus  nosird  obfervitionem  faciunt,obe-   vertere  pofitt ,  fed fiudentium  nec.  fiitatem  fub- 
dientes  fore  Societatis  PrApoftto.  iLLe  autem  ju-   venire.  ^i  quidem  poft  cognitum  i»  fpiritu 
beat  ea  ,  qua.  ad  consiruciionem  prepofiti  jihi  a   literts  eorum prefe^um^  CT  pofi  fufficientem  pro- 
Secieiate finis  cognoverit  effe  opportuna.  In  prd-   bationemjn  Secietatem  nojiram  admitti pofiint, 
Utione  autem  fua,  benignitatu,  ac  manfuetudt-   focij  omnes  quicunque  in  facris  fuerint.quam  vis 
nitychariiattfque  Chrisii,Petri  Paulique  formu-   heneficia  Ecclefiafiica  .  aut  eorum  redditus  non 
Itt  femper ftt  memor:(^  tam  ipfe,quam  CenfiLium   habeant ,  teneantur  tar/ten  finguLi pnvatim,  ac 
normam  hanc  afiidue  fpecient',&  neminatim  parttcuLariter.  &  non  com>^nuntter.  addice^um 
commendatam  hxbtant  insiitutionempiurorumi   efficium  fecundum  Ecc^ef*,  rttum.  HAcjuntiqu*, 

jub 


De  Vofima  Iesvit 
fuh  pr/efati  Dml^l  »oJlrt  Pauli  ,  &  7^^^  ^~ 
foHelic.t  henefUcito  ,  de  noftra  frofeponi-J-^ 
iypo  quodam  explicare  poiuimu^.  ^»^d  nur>c 
fecimui  ,  utfurrrinitim  fcnptione  hac  iaformx- 
remif4  tum  illos ,  qui  nos  de  noftro  vit£  tnstitu- 
to  interrogfi.nt ,  tum  etiam pofteros  noUros  ,  fi 
quos  ,  Deo  voLente ,  imitatores  uncjuam  habebi- 
mus  httjus  vidy  quam  ciimmultas  m.igna[qu^ 
habere  annexas  difficuitates  fuerimm  cxperti, 
cpportumm  j:idicavim!<4  etiam  ftatuere  :  nc^ 
qnis  in  hac  Societate  rectpiattir  ,  nifi  diu  ac  di- 
ligentijsime  fuerit  probatits^.  cumqneprudens  in 
Chrisio,  &  vel  doclrina  feu  vita  ChriHianapu- 
fitate  apparuvrit  confpicumtum  demum  admit- 
tatnr  ad  lefr*  Chriflt  milttiam.qui  tenttibus  cce- 
pis  noftris  favere  dignetur  adgloriAm  Dei  Pa- 
tru ,  cui/olt  fit  fimper  dea^s ,  6"  honor  in  feculai 
Amen. 

Chn  autem  nil  in  pr^mifis  reperiatur , 
qusd  tium  npn  fit  ,  aut  fan^um  \  Nos , 
tfdem  Socij  ,  qui  nobis  fipet  hoc  humiUime 
fupflicari  fccerufit  ,  irt  eorum pio  videndipro- 
fcjito  ,  eo  promptiores  exftant  ,  quo  fe  ma- 
jori  fedis  ^polloltcA  graiia  complecii  cogno- 
rixt  ,  prxmiffa  per  nos  approbari  viderinty 
prdmt/fa  omnia  ,  &  fmgula  tamquam  ad  jji- 
ritualem  profe6iiim  eorundem  Sociorum  , 
teliqui  Chriftiani  g^egis  ovportuna  ,  '^pofto- 
lica  authoritate  ,  tenore  pr^fentium  ex  certa 
fcientia  approbamus ,  con]irmamm ,  f^  hene- 
dicimits  :  ac  perpetu<e  firmitatis  muniminc-j 
reboramtis ,  ipfofque  focios  fub  nofira ,  ^  hu- 
ju4  fancla  fedis  ^poftolicA  proteiiiione  fufci- 
pimus  :  Eis  nihilominus  concedentes  :  quod 
pareiculares  inter  eos  ConHitutiones ,  qua^  ad 
Societatis  hujufmodi  fi'iem  ,  ^  lefu  Chrtsii 
Dornini  ncsiri  gloriam  ,  ac  proximi  utilitatem 
conformes  efie  judicaverint  ,  condere  libere , 
^  Itcite  valeant.  Non  obftantibt^  Gcneralis 
Concilq  ,  felicis  recordationis  Gregorij  Pa- 
J>£  X.  prAdecefforis  noftri  ,  ac  quibufvis  a- 
■i^s  consiituiionibus  ,  ordinationibus  i^- 
fo^oltcis^  cAterifque  contrarijs  quibufcunque. 
yolumus  autern  ,  quod  in  Socie.tate  hujufmo- 
Ai ,  neque  ad  numerum  fexaginta  perfona- 
rum  ,  Normulam  vivendi  ejufmodi  profite- 
ri  cupientium  ,  &  non  ultra  admittt  , 
Societati  prafat/t  aggregari  duntaxat  valeant. 
N  V  L  L I  ergo  omnino  hominum  liceat ,  hanc 
faginam  noflrA  approbationii  ,  confirmatio- 
ms ,  benediciionis  ,  roborationis  ,  fufceftto- 
nis  ,  concefiionis  (jr  voluntatis  infringerc^ , 
^uel  ei  aufu  temerario  contraire.  Si  quis  au- 
tem  hoc  attentare  prafumpfertt  ,  indignatio- 
nemomnipotemis  Dei,  &g.  Datum  Rom.  apud 
S.  Marc.Anno  1540.  5.  Cal.  06iob.  Fontificatfis 
noftri  anno  e, 

Blo. 


ARVM.    Liher  IV.  409 

In  his  principijs  ( inquit  Theophilus  Eu- 
genius  )  animadvertere  licet  ,  quam  finceri 
fuerint  decem  primi  illi  Patres ,  qui  fuis  pro- 
fefiis  ,  Chrisium  unum  ^  paupertatcm  ejus, 
ttt  certum  vitx  religiof£  fignum  tradtderunt* 
Hic  gtibernationcm  amiquam  (jr  optimam  com  - 
mendari  vides ,  quadernajoris  partis  fenten- 
tia  definiri  ac  fulciri  cmnia  debebant.  lus 
Religionis  unum  ,  folemni  profefitone  facrum, 
prohiitionem  Scholafticorum  egregiam  :  qui  diu 
in  CoHegijs  pietate  (jr  literis  exercchantur , 
donec  eum  docirina  ,  ac  prAfertim  aiiftera  ^ 
pauperis  vitA  fpiritttm  concepiffent  ,  ut  folo 
Chrifto  contenti  ,  fine  pecunijs  ,  fine  viati- 
co  ,  quitcfsnque  itinera  ,  eiiam  ad  infenfas 
ChrtHo  ,  infeftafqtie  Provincias  capefferent  j 
nttllos  reddttus  ,  nuUum  as  annuum  pofiide- 
rent ,  ut  fiic  expe  iiti ,  atque  omni  mundi  far- 
%inz  fpoliati ,  qiio  rnundo  abje6iores ,  ita  Chri- 
sio  chariores  viverent.  Nihil  in  hoc  infiitum 
to  ,  de  amplifimis  fundis  i  quibus  mtnc  com- 
modifiime  (jr  lautifitme  profefit  in  CoUegtjs  u- 
tuntur  (jr  fummo  jure  potiuntur.  Nihil  d^ 
excelfo  iilo  principatu  C^donarchiA  ,  tum  Ge- 
neralis  ,  tum  aliorum  fupcrioruru  Societatis: 
nullum  ,  de  rudibus  do£irina  Chriftiana  im- 
buendis  mandatum ,  quod  in  fpeciem  tantum 
ac  raplim  prfiefii  faciunt ,  quibus prxfenti  cor- 
rupteld  ,  hoc  prafertim  infixum  ,  ut  de  fuhlimi 
loco  dicere.,^  in  nobiliori  circulo  verfari pofiint^ 
Abfens  primorum  Patrum  Societatis  lefu  pau- 
pertas  reponendaeft^  defpicientia  rerum  hu- 
jus  facuU  ,  non  uLtra  defpicienda.,fed  recipien- 
da :  fimplex ,  ^  nouis  artibus  mintme  verfa- 
tilis  vita  repetenda. 

SandtifTiiTio  Domino  Noftro  Di-> 
voPavlo  QviKTo,Summo  Ec- 
clefic  Dei  Pontipici. 

Theophilus  Eugenius  fro  redintegra- 
tione  Ordints  I  e  s  v  1- 
T  A  R  V  M. 

BEne  ,  unus  ex  Chriftianifftmis  GalliA  Re^ 
gibus  y  de  faniii  Ludovici  femine  (^  ge- 
nere  ,  facrorum  te  fummum  \^ntiliitem ,  ^ 
univerfum  Ecclefi&  patrem  appellavit.  Non 
minus  pie  ac  vere  fereniffima  illa  (.^fgglia, 
Regina ,  Te  Petri  CoUegam ,  Legattm  Dti ,  lu- 
dicern  orbis  ChriHiam  falutavit.  Excelfata- 
men  ifia  ,  (^  fuper  omnes  eiata  dignitas ,  c 
mnibus  T t  ,  fervis  Chrtfti ,  jure  patcmA  fol- 
ticitudinis  ,  ^  K^pfiolica.  adminisirationis , 
fibligatum  facit.  Non  adtmit  curas  ,  feJ  ad^ 
jicit  Petri  principatus.  cuijdam  ex  vatibus , 
fff  ait. 


41  o  De  VoBrina  Iesvitarvm.  Liher  IV. 

ait ,  fapiens  fapiemiam  profitetur  ac  froloqui-  fa^^itu  ,  nihil  religtofm  ,  mens  omnibtu  u- 

titr :  vertam  egoinprxsiantius  elogittm  ^jum-  na.  Pattlo  poji  cccurrit  ,  Sacerdotes  aLiquos 

tnus  Pontifex  de  fttmm£  poteflatis  folio  ,  o/f-  Coadjutores  Profeffis  jungendos  effe ,  qui  ab- 

ritatis  oracula  reddit ,  nuUi  juflam  opem  fia-  folvt  pojfent  a  votis  ,  ^  a  Societate  repelli: 

gitanti  denegat.    OPfultorum  ego  nomine^  ^  difficile  ejl  hoc  impetrare :  non  audit  libenter 

tenuititis  licet  meAconfcius  ,  ad  hanc  fedem  Pauln^  III.  tamen  quinque  annis  circiterab 

Themidis ,  &  j"JIitiJi ,  ad  hanc  aram fiditcixy  insiittittone  Societatts  ,  anno  videlicet  mille- 

ad  hoc  commune  folatium  bonoruvn  omnium  fimo  quingentefimo  quadrageftmo  fexto  ,  con- 

confugio.    Non  ejl  nolirs.  cauf^  leve  argtt-  cedit ,  ut  viginti  duntaxat  Sacerdotes  Coad- 

mentum.   \^ggrediar  ilLud ,  &  proponam  ti-  jutores  afcnbantttr.    i^r/imadvert(b  u  opti- 

bi ,  Maxime  Pontifcx  ,  ciim  ReUgioft  ac  viri  mtis  Ponttfex  ,  ReUgiojdrum  Ordinum  aflima- 

graves  quhm  plurtmi  pcrvcUnt  expofitum  ,  ^  tor   ^  judex  ^quijftmu^  ,  difjeBttm  iri  So- 

dedaratum  efie.  cietatis  fptrit/^m ,  fi  voterum   tlU  varietas 

Societatem  lefu  ,  ordinern  ab  antecejfori-  pajitm  Uce*et ,  Latere  fub  illa  nevitate  aliquid^ 

hus  tuis  approbatum  ,  ^  auciiim  ,  pericUta-  quod  pofimodum  experientia  detexit  :  Stetit 

ri  dicimus  ,  fi  non  adfis  ,  non  hoc  ab  exter  primum  Societas  fine  uUa  Coadjutorum  accef- 

no  confiiclu  ,  jed  ab  inteflinis  miUs  creatur  fiene    ^  fuis  incrcmcntis  Inte  provecia  efl 

fericuLum.  PericuLofa  (ur>t  ilLa  vuinera ,  qua  vigcb.<!t  fi>ie  uUo  decreto  ,  qued  ,  ut  ipforum 

Jub  ofiibus  luri-hm  cogunt  faniem  ,  tjec  uila  Ungua  utar  ,  eflentiaU  poftea  vifum  efl'  In- 

fc  aperiente  cic^irice  fub  oculum  venittnt :  per-  tcgra  erat ,  nec  tarnen  iUa  Coadjutorum  afci- 

niciofiiis  &  iritimiiis  uLcerant  ,  quo  interior  titia  fuppLementa  noverat.   ^ppendix  fjle^ 

flaga.  Coadjutorum  ad  Societ^tem  aUigatus  ,  luUo 

^ntiqtium  efl  PontificibiM  Romanis  ,  fa-  III.  annuente  per(ijiit  anno  thiUcfimo  quin- 

vore  Soaetati  ,  Pipts  ^tarttts  majori  pr^CA-  gentefimo  quinquajimo  ,  turn  jub  Pio  V.  anno 

teris  amore  profequenclos  ajehat  ,  Societa-  miLLcJtmo  quingenteftmo  fepiungffimo ^  Cre- 

tis  lefu  ReUgiofos  ,  ob  prjsHanttores  ab  i-  gorio  X 1 1 1.mtLUjimo  qutngcntefimo  o^uage- 

pfis  EccLefia  Dei  fnicius  aLLatos-  PauLtis  T er-  fimo  quarto  ,  consiitutienes  augetur ,  ^  iilud 

ttiu  ,  pium  (5r  jan^um  inUttutum  vocavit ,  prafertim  de  Coadjutoribus  nova  editione ,  & 

non  patietur  fanSlitas  veflra  deficere  ,  ^  coL-  novo  jure  concejfum  cfl.Et  nova  pLacent.,  ^  qu£ 

labi  fuLtam  (jr  fublatam  ii  Pcntificibia  Socie-  ad  dignitatem  tuendam  funt  accommodata.gra- 

tatem.  tifiimurn  efl  Profefiis  ,  fuper  Coadjutores  emine- 

Non  efl  ddihcratim  uUtm  confiLium ,  quam  re ,  ^  ne  moLefium  fit  iLLis  fubefje ,  duLci  deU- 

prim<e  Societatis  consfitutio  :  hoc  efl  ,  quod  niunt  hanc  conditionis  adje^ionem  conviciu  ac 

redintegrari  cupiunt  omnes  Societatis  P.itres ,  famiLiaritate. 

qui  prtmis  primorum  Patrum  fuorum  vefli-  Profcjsis  Profe(?i  fuccedttnt  ,  Coadjutores 

gijs  infisiunt.    Conve?jerar:t  Romam  Patres  Coa^ljutoribus  ,  fed  uhiqtte  daiur  progentes 

Jectj  Beati  Patris  Ignatif      nno  mi/l'fimo  quin  vitiofior  ,  ifii  de  intqua  fua  forte  queruntur, 

gentefimo  trtgeftrno  o6iavo  Deum  app-Ilant per  iLLi  de  fua  retinenda  ,  pLus  ^quo  junt  foLLtci' 

tres  menfes  effufa  in  preres  mente  ,  ttim  h/tc  ti.  Profefft  Coadjtitores  fuos  Sa^erdotes  ut  cLi- 

decernunt.    Socictatem  fub  ttno  GcneraLi  per-  entes  habere  voLunt.    Coadjutores  vero  Pro- 

petuo  coyjflituendam  ,  emittenhim  votum  ex-  fejfos  ,  ut  fratres-  Sed  ctim  apud  Prof  ffos  o- 

prefjum  ebedtentitx.  fummo  Pontifici  ,•  tn  ja-  rnnis  fit  poteHas  ,  ijdcrn  evincunt  faciLe  ,  & 

crAfidei  caufa  ,  parati  fint  Socij ad  nutum  fub  \ugum  Ccadjutores  rnittunt  ,  reLcgant  ad 

fummi  Pontificij  ,  qwfivis  obire  Regiones.,  nui-  viLijfima  qudtque  ,  ii  gubernatione  amovent  , 

ium  abnucre  pro  animtrtim  falute  ,  laborern ,  in  rnodum  Plebejerum       re]eciOrum  homi- 

Ijs  ,  qui  profitentur  ,  imhuendos  ejfe  Cate-  num  trai^ant  ^  dtmiffionem  cornminantur o- 

chefi  chriUtana  pueros  ,  ttnam  quatuor  voto-  mni  fufiragiorum  jure  interdtcunt.  Coadjuto- 

rnrn  profefitonern  ,  poteftatcm  omnem  in  rna-  res  voctfcrantur  ,  non  deberc  fratres  domtna- 

jori  fujjragiorum  numero  fiahiLiendam.  j^i  ri  in  Clcro  ,  vim  iflam  effe  ,  quA  diutttrna 

prdbarentur  ad  Societatem ,  Kenodochijs ,  pifs  effe  non  potejl  ,  prim^  Soctetaiis  conjuetudi- 

itineribus  ,  &  jecrctis  mcditationibtts  exer-  ncm  repetendam  ,  una  profeffione ,  Aquali  o- 

cendes.    Tum  exfcripta  efi  hxc  muU  ,  mnes  firmitate  i»  uno  ordine  fuLciendos ,  ado- 

jummo  Pontifici  PauLo  III.   obLata.    Probat  Lefcentibus  eveUendum  ambttionts  acuUum , 

inflitutum  ,  non  pLures  tamen  ad  illud  ad-  non  decere  cx  ^pofieii  verbis  dominaiionem 

mittendos  edicit  ,  quam  fexaginta»  Nondum  in  cLero ,  profirtbi  opertere  aLtquerum  decem 

Sacerdotum  Coadjutorum  eU  uila  mentio :  tum  viratus  ,  qut  Hrenuos  ,  quos  fuis  vttiis  obfla- 

permtttentePaulocrefcit  Societas    admittun-  reviderint  y  ad  expulfionemdejiciunt Vt  pa- 

tuf  permuUi  ad  Projefiionem  unam  :  nihil  ria.  funt  Reiigionis  onera  ,  etfi  dtjpares  ,  pro 

diverjif 


Dc  Dofima  Iesv 

iiwfrfi.<  meyitis  ,  fi»t  homres  ,  vit^  tamen 
reltgisja  Jiatum  ,  tA^em  Vrofepone  ac  folen- 
nitate  votorum  firmandum  effc^-  ^id  ve- 
tat  Btattfime  ?on:tfex  jure  Societatts  antt- 
quo  ,  Socieutis  Sacerdotes  ad  unamprofepo- 
nem  admuti  ?  Sofietas  ,  in  qna  difjo- 
ctantur  vota  >.  difcrepant  fiatus  ?  diverfx  ejl 
Keligio  ?  c^omode  unm  erdo  ,  una  Religio, 
in  qua  altj  perpeiuo  ac  folenni  voto  consiant^ 
alti  nonnifi  ad  voLuntater/i  pmfixo  ,  (r 
arhttrium  altorum  perfifiunt  ?  Quomodo  non 
duplcx  Religionts  or^o  ,  ubi  dupLex  votorum 
conditio  ?  KfL'.qt'fi  funt  Coadjutores  ,  fed di- 
mtitendi  ad  f^7utum  ,  fi  Societati  videbitur, 
HeL/gtofi  jur,t  profefi  ,  fed  a  ReLigione  nun- 
quam  abfolvu^dt  :  Setura  in  Profeps  vita , 

Coadjuiortbf^  anceps  ,  &  plcna  periculis ; 
Hinc  tngem-ut  ^  indoLuit  aliquando  Clemens 
V II  l.  tontiftx  maximidi  ,  cum  atidtvit , 
eos  ,  ijut  ad  Prafefitonem  Societatts  prove6ii 
effent  ,  non  aliter  efferri ,  (luam  fi  e  Coad]U- 
torim  fervitute  ereptt  effent.  Si  una  Reltgto, 
cur  non  una  firmitai  ?  fi  una  omnium  pietas, 
cur  non  una  Reiigtonis  in  emnes  charitas  ?  cur 
aU  <■  ut  fiLios  adoptat ,  alios  ut  mancipes ,  ^  af- 
fecias  fia^iii? 

ConfuLes  ordini ,  Beatifiime  Pontifex  ,  fijtt- 
beas  ,  refiaurato  primo  Societatis  jure  Sacer- 
di^tes  omnes  Socictatis  ,  ad  profel^ionem  qua- 
tuor  vocorum  admitti  ,  nuLLum  in  Coadjuto- 
rem  fpiritualem  cooptari ,  ut  ad  unam  pieta- 
tem  ,  ^  confentiens  virtutis  fiudium  animos 
omntum  una  frofeffio  accendat.  Superjles flo- 
rebit  fimplicitas  ,  frigefcet  ambitio  ,  tranquiL- 
le  tra&abunt  Litterarum  siudta  Scholafiict  So- 
cietatis  ,  cum  tranquillum  fibi  fperabunt  dta- 
tis  curfum  ,  non  minus  virtuti ,  quam  do^ri- 
nx  fe  dtbent ,  vaLedicent  verfutijs  ,  &  fupe- 
riorum  benevoLentiam  finceritate  non  proje- 
quutione  fhi  conciliabunt  ,  non  affuefcent pre- 
henfatienth^ ,  hLanditrjs ,  qu&  ornnempror- 
fui  ReV^tonis  fpiriium  exitngutmt :  non  adu- 
latic  li  fervient  ^  nor,  iLLi  obfervantia  dabunt 
operam,  qua  Profefftontm potius,  quampietatem 
colunt.  Satis  acres funt  ad  Lttterarum fiudia Jli 
muLi  tfubeund»  do&orum  hominum  judicta.ex- 
ceUentihits  tantiim  ingenijs  patens paLafira  ho- 
noris  litterarij  t  lauredi.ixedr^^c^  aLia  eruditio- 
nis  ornamenta,  LMtnerv£  thoLo fufpenfajutim 
adgLoriam  ignem  fatis  fufcttahitnt.  Virtutem 
uero  advocabit ,  ^  ReLigionem  afpirabit  Profef- 
fio.Lihefe  &  vere  dicam,  non  ui  Soctetati  iabem 
afpefgam.aut  uLLiti4  nomenprofiiffum  veLtta  fed 
ut  confuias  Ordini  Max.  Portttftx ,  quem  fi  non 
confentanei  m6res  exceperint  ,  tn  fuumfponte^ 
exibtt  exitium. 

Duo  funt ,  qua  vi  aperta  in  hunc  Ordinem 
fefe  ingerunt ,  Ambiiionis  ardor ,  fasiw ,  q- 


ITARVM.  hihcY  IV.  4it 
ajltts  ,  religtofA  fimpLicttatis  fatum  :  qu£  non 
fine  acerbo  iuciu  jcntiunt  tnvtti  antiqutores  0" 
ftnceriores  Patres.  Profefforurn  pottsta^,  immu- 
nttas  ,  d:gnita4  ,  ambtiior/i  fomitem  fnggerit : 
Coadjutorum  Patrum  te^uitai ,  ^cpulfa  ,  abje- 
cfio  ,  Profejforum  fafiui  ehstetrtcantur ,  asifim 
in  nefafiam  ^mpLicitatis  iumini  ,  lucem  edn- 
cttnt.  Proftju  Patres  regunt  ad  arbiirium,  hinc 
oboriuntur  ojfucidt  :  catcros  attollttnt ,  veL  de- 
primunt ,  ut  coiLtbiturnfuerit :  audax  penes  il- 
ios  fandi  fucLamandique  Lihertas ,  fuppetit  iLlis 
acctttata  rerum  omniurn  provifio ,  cunt  ^  re- 
deunt  itinera ,  equo  ,  pecunia  ,  ^  muLto  ap- 
paratu  communitt.  Sed  quid pcccant ,  per  me- 
dias  teLa^  foluti  erumpunt  ,  opipara  iiiis  in 
congregationihtu  ,  magno  furnptu  ,  me;tfa  pa- 
ratur :  egeant  omnes  ,  vexentur  imperijs  ,  ver- 
fenturin  omne  iatiM ,  convicu s exagitentur-ypx- 
nis  comminuaniur:  fuum fii  Regnum  teneat  Pro- 
feffn^i  non  efl  qui  judiciumferat,  feiici  loco  siant 
omnia.  H £c  videre  poffunt  optimi  reiigtofi,  nec 
tamenpro  religioj^  vit<e  incoiumitate  vindicare 
poffunt, 

Tune  Beatipme  Ignatie  fjeraHi  hujm  no- 
t£  Profefios  ?  e  <ttn^ii  junt  excelientes  iiiio- 
mnis  virttitis  gencrz^  Profejii  >  nunc  ad  am- 
hitionem  pietai  converfa  :  dehent  in  domi- 
btti  Proftj^is  arBij?imam  degere  paupertatem  , 
ac  vi^urn  emendicare  ,  contra  ,  delihant  opti- 
rna  quaque  in  Coliegijs ,  ufu  poffident  exqutjt^ 
ta  ,  vestiuntur  commodiits  ,  habitant  iaxiits , 
utuntur  fratrihtu  ut  pedijfequis  ,  fiient  rariuSy 
liberius  ioquuntur.  ^am  conferti  adveflram 
SanBitatem  accurrunt  ,  ut  ftne  viatico  ,  foia 
Chrisli  ope  fultiy  vei  ad  infidsles  ,  vei  adha- 
reticos  mittanttn  ?  Schoiafticos  plures  foient  ad 
Indias  dtmlttere ,  fuo  non  (bligatos  voto  ,  i- 
pfi  jponfiionis  rei ,  ^  quarto  confiriSii  voto,  fo- 
jpites  je  fervant  in  paratiorthi46  tocis  ,  (^cum 
duriota  ^  ajperiora  inferionbus prxdicent,  me- 
liora  (jj-  moiliora  fibi  deiigunt  H&  curn  pritna 
B.  Ignatij  profejfione  io^ige  dificonvenit  vita , 
jam  tamen  Profefiis  ufttata  ,  5>  Schoiafitcis  in 
fpern  propofita. 

Ecce  Amhitionis  artes:Prof  ffi  funt  in  apice^ 
fpLendidioris,(^fitcitiorisvit£.  tltc  Schotafitco- 
rum  fcopm  ne  hoc  excidant  honore.magiflris  af- 
fentantur  ,fuis  fuperiorihm  bUndiuntur  ,  dant 
auribu^  quod  piacet ,  dicunt  refcruntque  quod 
arrideat,modefltores  ex fuis  focijs ,  ahfimiLes  ft-  . 
bi ,  ab  aJiuta  illa  conjuetudine  averfios ,  ad 
Coadjutores  amandant.  vbi  reL'gtoju4  convi- 
6ius ,  qua  Chrifitana  vit^e  perjeBto  ?  ^rtifices 
f&cuLaris  prudenthe  nec  diffimuiationis  exper- 
fes  evadunt  reiigiofi  aiumni.  Profefftonem 
fpirant  ,  0'.fperant  ,ut  fuos  fupercnt  fratres: 
vident  patrictos  ad  dignitates  Profeffiont  fihi 
f  f  f    z  viam 


t>e  Do^rmd  IfisviT 
viam  fecijfe  :  h/ic  attingenda  efl  meta.  Cum 
involarum  in  arcem  ,  prsfunt  Coadjutori- 
htis  Sacerhtihus  eofcfue  defpiciunt ,  hujufmo- 
di  poffft  Reftores  ^leBunt  imlementer ,  fer- 
tinaci  frobro  fodiiint  ,  nullM  conHantixdant 
induciai  ,  qnihu-^  gradibus  afcendit  amhitio  , 
iifdem  religiofa  fimplicitas  demittitur  ,  nihil 
frodejl  ad  frmum  clarum  Societatts  Jlatum 
obtinendum  ,  pudentis  ac  finceri  anifni  mode- 
ratio  :  advocanda  ejl  indujlria  ,  occultis  ni- 
tendum  esi  machinis  ,  verjuta  foliim  emer- 
gUnt  ingenia  :  quia  vaferrimus  eU  hic  digi- 
to  fignatur  ,  conijciuntur  in  illum  ora  ^  o-. 
cuU ,  committuntur  illi  Collegia ,  Ji  qua  Junt 
res  cum  dlujlrihtt4  viris  ,  ipfius  confilio  com- 
poMuntur  ,  laudatur  quidem  fed  ahfens  ,  ^ 
exul  a  Societate  candida  fimplicitas  ,  ne  ma- 
num  quidem  ad  illum  verterint ,  qui  nefciat 
fimulare  exprefium  :  per  hanc  morum  corru- 
pteiam  quis  i/luceat  virtutis  dies  ?  uhi  vincu- 
lum  f*  quod  conjuncfos  religiofa  necefiitudinc^ 
animos  ,  devinciat  ?  cum  nullus  adfit  exprej- 
fus  diciis  ^  faclii  candor  ?  Nihil  in  homi- 
num  caetu  mutua  ilU  ,  qu£  inter  Societates  in- 
tercedit ,  confidentia  dulcim  ,  nihtl  heatim , 
nuLlum  gratius  folatium  ore  fideli ,  6"  confen- 
tienti  peciore  :  fi  e-ura  ,  follicitudo  amhi- 
tionis  fe  interferit ,  acefcunt  h^c  omnta ,  fapit 
fucus :  tfl  qui  pigmentis  hona  decoloret  fua ,  ^ 
malit  imagine  finceritatis  illudere  quam  vera 
'virtute  amhire.  Dcfertur  rdigiofus  hahitui  , 
ferpit  fecutaris  animus ,  immittit  fe  hlandus  , 
^  curn  externa  difciplina  confuejcit  ,  in  au- 
la ,  in  cameris ,  in  fcholis ,  in  porticu ,  in  im' 
pluvio^  in  <iA.de->  in  fuggesiu->  nufquam  non  adefi 
prudentiAperverJdt genvM ,  ineptAglorioUpra,- 
Jligij  ,  pi^e  fimplicitatis  egentes ,  &  ad  afiutiam 
verbi  faciles  irretit.  Hinc  ilU  totius  orhis  que^ 
reU,as{utose(le  lcfuitas.non  ejfe  rudes  verfutia 
fecuUrif.Hinc  exigua  di^is  fides.fufpiciones  ar- 
tificiorum fatis firmat,  alienatio  optimatum  a  So- 
cietate :  fuhdiftdunt  de fidelitate  rejjublica ,  Se^ 
nattM  regtj  defaEiione  nimiaconqueruntur^mul- 
iagraviterincufant,fcripta  cautiui  interprctan- 
tur,  &  notant.  Socios  calliditatis  potius  tentan- 
da,  quam  eruditionii  aut  falutis  accipiendx  Hu- 
dio  explorant. 

Perperam  iUa  pracUra  rnunia ,  fi  evellitur 
€x  animis  hommum  ,  fanclitatis  opinio ,  fimi- 
nu4  fimplex ,  {jr  a  f^culo  parum  remota  Societas 
habentur. 

Nollem  propterea  SeleBis  viris ,  qui  in  So- 
cietate  funt  ,  injuriam  fieri  ,  admiratus  jnm 
fapientiam  ^  prudentiam  cUudu  A(juaviv£ 
Generalis  ,  CAiutij  Fitellefchi  afiifientis  comi- 
tatem  ,  Tahij  de  Fahiis  pietatem  ,  Juciinia- 
ni  Cenuenfis  do£lrinam  ^  integritatemyUt  ne 


ArvM^  Liher  IV. 
quam  piurimos  alios  citem  ,  quorum  rJtimna 
in  diverfis  Provincits  illusirsa  funt  ,  ^  oh 
cUrtfiimas  virtutes  celehrata  :  fed  ea,  vcUr& 
SanBitdtt  redhiheo  ruoncinnmda  ,  qm  mui- 
torum  vel  vitio  ,  vei  incuria  peffufndata  funt, 
ajfii5ia.  Religiojk  modeUta  ptaiida  demtfiio 
dimtffa  efi  ?  revocetur.  Squattei  ignara  jraudis 
fimpiicitas  ?  fuo  nitori  refiituatur.  Infidiantur 
angues  gemihi  i  ambitio  ^  verjutio  r  Jujfocen- 
tur. 

Pojiulant  pmterea  finceri  Patres  Sdcieta- 
tis  ,  ut  innovetur  siatutum  decem  Patrum , 
quo  res  omnes  ex  majori  fujffagiorurn  ponde- 
re ,  ac  numero  ,  non  ex  unius  deftniiion^y 
concludi  debehant.  ad  inftitutionem  ani- 
mA Jje^ant-,  ad  mormn  exnmen^adfidei fiabiti- 
tatem  ^folut  Pontifex  Roman.etiam  de Jede  mo- 
tu  froprio  confiiiun ,  di6ia  Rom&n.Pontiftcis 
Spiritus  jancit  d  fftaui  injpirata^  jectm pronun- 
ciantur.  lU  .^n  caligo  peteli,  non  nuhes  eripe^ 
re  tucerh .  immntum  tsi  divintnpoliicitationis  de- 
cretum-Jo&refis  inelufiahite  fatum ,  Pet,i  fdem 
deficere-nunqu/^n..  Non  hahes  Co/kgam  Bea- 
tiJ?.Paier ,  in  Bcctejtx  Deipristfente  femper  ^ 
cujlodiente  divino Jptritn  ,  a  refia  Japientia  di- 
moveri  non  potes.  Hanctofiidcs potefiatem.fi- 
gendi  refigendlque  rr  oi  -*  proprio  quod  jugge  je- 
rit  in  Ecclefi^i  Det^^.  Non  efi  in  Religiojcrum 
fuperioribu^  fy^-is  authoritas:  pyacipere  debent 
Uatuta  fas  non fit  illis  fuorum  rejt^ts  fujfragtfs^ 
pro  arbitrio  qua  vif"'.  fuerint  tmperare  Stent 
pturihus  &  melionhmf  72tentys  ,  ne  Re£iores  ac 
fuperiores  S^ocictatis  in  juoordineparem  cum  ve- 
fira  fan£i itatefiihi psteUAtem  vindicent:  non  efi 
illis  majorpromijfa  ccetittfs  gratia-quam  Ecctefiet 
Epifcopis^nihU  tawen  Epijcopi^ac  Dto^ceta  in  .Vy- 
nodis fiine  ftiorum  Jujfragqs  decernunt:cur  je jub- 
ducent  a  communi  jure  ,  qui  ad errorem  procii- 
ves ,  m  CAtcri ,  in  eandem  ja^i  funt  hurnanx 
infirmitatis  aleam?cur  in finis  Collegijs  afje^ient 
earn  atttheritatem  ,  ^«^»2  Rorn&  m  univerfa 
Ecctefia  fiummus  Pontifex  detinet'.  Vidi  deceptos 
hoc  errore  ReEiores  atiquot ,  qui  etfi  Clemens  0- 
iiavus  fanxerity  ne  quM  Societatu^^Sedem  Apo- 
Jlolicam  petens->perjuperiores  a  cxpto  deturbare- 
tur.tamen  fuos  Rornam pete/ites^  ut  fummo  Pon- 
tificimuttadetegerent.,  injuflo  anathemate affii- 
xerunt,  ( non  enim  tigare poterant)  ^  impaticnm 
tes  appettationis  ad  fantiam  fedem  diris  devom 
verttnt. 

Hoc  mihi  femper  fufpc^mn  fuit ,  atque^ 
efifedebuity  Retigiojbsy  qni  fe  ^toriantuy  fum  - 
mo  Pontifici  fervire  ,  vivere  ,  Pontificis 
tamen  judicio  nolte  fe  fitfiere  ,  ne  de  fuis  ne- 
gotijs  ac  rehus  certior  fiat  fummus  Pontifex 
pertimefcere^»  Technas  mr  '■■'t  i/^ycs necon- 
fcius  fitt  gtiherfiationis  '•.  cyc  cnmini  ,  fit 
quis  Ponttfici  castiganda  proponat^profcindere_^ 
verm 


De  DoBrina  Iesvitarvm.  LiklV,  415 
wrhu  ,  Ajptrgere  dedecore  ,  ^fuem  viderint  meditabuntur ,  hahehunt  in  quo  defert&m  fene- 
apud  Vonitficem  effe  ,  ^  fan5l£  fedis  y^fo-  Butem  confolcntur ,  t^dhtm  cuhicuU  jucundtf- 
jleliCA,  (jr  EcclefiA  ,  ut  parejl-,  rnagis  ^quAm  fu&  fima.  divini  cantm  vicifitudine  traducent  in 
dominationis  ,  amantem.  7^  nimij  ftnt  So~  tranquillipmttm  otium  :  ^ax  vigebit  fumma 
ctetatiif  Sufenores  ,  ne  flu6  dquo  fotentes ,  in  Coliegijs  ,  no>i  ohfervahunt  fecrdarcs  ,  So- 
ex  frtmx.  Soctetatts  decreto  ,  fervandis  fttf  cietatis^  Religiofos  ,  tam  fimUiares  0'  vagos : 
fragijs  aUigentur ,  nihd  innovent  ,  aut  man-  ideo  diltgent  magis.  Sed  ifiis  omnihfti  re- 
dent ,  refragante  Sacerdotum  Collegio  :  nul-  clamabunt  aliqut.  ^i?  Maxime  Ponttfex? 
im  excepto  Generali  propofito  ,  uhra  trien^  ^tnam  ohfiftent?  qutprofponem  illamunam 
nium  fuperior  perftjlat.  Non  prafit  uUus  ,  condemnahunt^.quidcyiLitareftiffragiorumvim^i 
qtiem  vel  congregatio  ,  vel  CoUegtorum  Pro-  quipfalmodi^eohflrepere-poterunt?  lUi.quos pro- 
fep  non  elegerint  ,  nuUm  ad  congregattonem  fepo.at  non  reUgjoja  perfeclio  dele£lit  i^qtti  fo- 
Generalem  vel  Provincialem profictjcatur^quem  li  decemere ,  qtd  Hudent  vivcre  Ithcri  ab  omni 
non  jlatuertnt  CoUegiorum  Sacerdotes.  Nec  reUgiofa  ohfervantia.  ^tnam  infurgent  ?  it- 
vejlrA  Sanciitati  fatis  unquam  cautum  ftt :  Li^  qui  decem  primorum  Patrum  injlitutionem 
wquirat  de  iUis  ,  Audiat  ,  prohet  ,  quid  re-  fepuUam  effe  cupiunt  ,  quinolunt  in  primam 
rum  agunt  ■y  num  ut  fuperiorttm  ji^  augeanty  pietatem  recurrere ,  quos  pudet  tadet  muUos 
de  vejira  potefiate  aUquid  detrahant :  num  pu-  habere  pares ,  muUos profeponts  fua  Socios,  qui 
tent,vejlr£  SanBitatis  effe.ReUgioforumquere'  fe  examinari  ,  fa^afuain  judictum  vocari  y 
las  refctrey  Uges  ac  difciplinam  om^vem  pondera-  qui  fe  ad  ohedientiie  ordinem  redigi  pertime- 
re:  Subodoratus  enimfum  nefcio  quidfectdarem  fcunt.  Rorna  numerantur  ferme  quingenti  :  ji 
nimirtm  appeUahant  Pontificem  aUqui  :  Igna-  Ubere  loqutpoffent^nec  tmpedirent  pauciphilau- 
ros  vitA  reUgiofdi  CardinaUs-.eofdem  effe  facuU-  tia^  ^  honoris fui  tenaces  , primos  decem primo^ 
res  ^  ac  de  obedientia  reltgiofa->demente,  de_j  rum  Patrum  mores  repofcerent  ,  Profefiionern 
confuetudine  ,  de  adminifiratione  fententiam  unicam ,  ju-s  commune  fuffragiorum  repeterent-, 
ferre  nonpojJe.\objlupui^nec  nifi  effenfis  aurihus  ^  folemnem  ceUhrarent  chorum  in  locum  iUiuSy 
recep  ,  muUa  volutans  animo ,  .^^  hoc  pr&fer-  quam  retinent  moUjlifitmA ,  optimis  quihufque 
tim.prafentes  vejlrs.  San6litatit  oculos,  quaft  de  pomeridtand  ^ir  pomeridiana  (jr  vejpentna  re- 
fpecula  profpicere  dehere^  quo  tam  muU^  immu  creationis  :  quam  parum  abefty  quin  jnm  congre- 
nitates ,  tam  magndfacuUates  hujufmodi  Reli-  gationis  Haiuto  fufiukrint. 
gtofos  efferre  pofftnt. 

Superesi ,  at  inane  etium  ,  quod  in  auBtt  Hanc  repetunt  prima  Societatis  redintegra- 
multis  hominihus  Societate  ,  pernitiofum  eH ,  ttonem  feleUipmi  e  Societate  ReUgiofi.  Fe- 
utiUac  reUgiofo  otio  h auriatur .  Superfluis  ex-  Hr/t  Sanilttati  gratias  agent  immortaUs  ,  fi 
curfienibtu  ereBi ,  ac  Uti  vagantur  ex  tUtsplu-  amhitioHem  ,  ac  verfutias  excedere  jubeaty  au- 
rimi  :  voUtantperurbes  ^  &  ne  feUis  fuisim-  ream  fibi  gratulabuntur  vejlro  Pontijicatu  re- 
morentur  ,  occupationes  externas  quAvunt ,  a-  difffe pietatem  ,  jtto  xquitatem  feffuram  locotre- 
lienis  difiinentur  negotiis  ■>  foUmni  tandem  perta  prtrna  Societatis  fu»damenta .  fiatum  e- 
choro poterunt  contineri.  Si  decantent  officiumi  re^um  Potuit  a  Prpfefiis  indtfferentium  Or- 
Beatifitme  Pater  ,  fi  concentum  ament  coele-  do  ^  a  Beato  Ignatio  inliitutm abrogari^ex- 
flem  ,  fi  rebus  divinis  adfint  ,  fi  hoc  generc^  pun&tis  efi  coUateralis  a  CoUcgifs  ,  quem  B. 
reUgtofa  fervittttts  non  eximantur  ,  fi  di^  Jgnatii^s  ad  temperandam  Refiorum  potejla- 
Acm^e  bonas  horas  pfalmodi^  impendant  y  0-  tem^  Re6iorihu4  oppofuerat  ,  CoUateraUs  Pa- 
tium  futile  ,  ferijs  impedimentis  trudeni ,  non  tris  ifitus  confortium  Re£iores ,  ut  poteflatifua 
falutationihui  crebris ,  non  protraclis  fermoni-  adverfum  extinxerunt :  cur  non  ab  iis  pari  ra- 
hus  fefe  effundent ,  non  de  Principibut  non  tione  Coadjutorum  inutilis  gradus  aufereturf 
de  Pralatii  curiofius  inquirent.  Rix£ ,  dtcie-  Cur  rton  a  vefira  San^iitate  (  cum  foU  i  £/ioda- 
ria  ,  admurmurationes ,  rifus ,  de  coetu  Socie-  xia ,  ^  praprta  amantes  dignitatis  hoc  facerc^ 
iatts  dtfijcientur,  contentiones  ^  qua  reUgio-  recufent.)  SacerdotumCoadjiftorumgradus ebli- 
fis  animos  dedecent ,  cavillationes ,  (  quodde-  terabitur  ?  Plures  c  meliores  erunt  in  Societa- 
curtatd  fimpUcitatis  Utdibrium^.  )  ^  aU^  no-  teviri  ffi  omnes profefiione  digni  effe  dehebunt: 
XA  amovebuntur.  Si  divino  huic  officio  affue-  Confejfarios  ^  Coadiutores  Societas  hahebit 
fcent  adolefcentes  Societatis  fecuUria  fafiidient  praflantiores.  ^id  mirum fi examinari  voUnt 
co/loquia  ,  non  tenehuntur  ilU  urbanitate  fa-  Epifcopi  lefuitas  ,  neindignt  confefiiones  au- 
cuUri  ,  ad  quam  fe  inftituere  joUnt  :  fynce-  diant  ?  nimtrum  Coadjutores  Sacerdutes  ad  td 
riores  ^puriores  gemitus  Chrifio  fuo  dabunt  y  muneris  dantur-,  quihus  interdiBum  efi fludere^ 
non  fe  vertent  in  iUam  verborum  difiimuU-  qui  repulfi  funt  a  fcientiis  ,  vel  quodgenere  vi- 
tionem ,  ac  varietatem  ,  fenes  feUcem  ohitum  Us  effent  [quod  heu  inter  Religiofos  dtfcrimen? ) 

fff   3  vel 


De  'Doclrim  Iesvitarvm»  Liher  IV, 

rjel  qnod  ad  me»fe  miKi!^:-  itim  magis  apti.  fotejl ,  Prcfepone  ftn  crdinis  (  (ft!d  eji  Reli- 

c)ttis  no»  jfifte  dicat  i  co/scj:seri  Epifcopos  ydum  gionis  (•;'  (anclitatis  foienne  ptgri^is )  indtgnm 

's^cerdates  eos  fili  ce/}fec,-r.n^os  vident ,  cjuos  effe  non  debet.   Frge^t  Epifcopi ,  ne  Sacerdo- 

nec  p.itrimomj  ,  nec  bencficij  ,  nec  Profejsio-  tes  vit£  ac  firmitaiii  fuA  incettos  j  nc  pinim 

nis  titulus  ,  de  certis  alimentu  fecuros  facit?  ad  Societatis  muner.t  dignos  infiitKr.  rA.  Pr- 

(juos  hedi:  Religiofos  ,  cras  feculares  effe  pof  ires  Societatiit  eximi/ ,  quor/m  fMcdifi  ur,  f?:- 

fe  nornnt  ,  fiSuperiores  velmt  ?  quos  medio-  ff^  pro  Chrisii  amore  ,  pro  Societatis  nc:  :-l- 

criter  liieris  tinclos  ,  philofophia  ac  Thcolo-  »<? ,  5-  red  'tntegrati:ne  vehementer  expoiiu- 

gia  rudes  ,  ad  guhernandas  tamen  confcien-  tant.  Reges  ^  Principes  peroptant ,  ne  dimif- 

tiai  dejlinari  fciunt  ?  ^od  fi  ftnt  Coadjuto-  fos  6"  afjli&os  tam  fape  Religiofos  in  fuisPro- 

res  aliqui  Sacerdotes  ,  qui  virtute  ,  fcientidy  vinciis  haheant :  indigenst  ^accivespercupittnt, 

elocjuentia  non  Joiiim  adaffuent  Proftfjos  ,  fed  nc  de  Societatis  Religirfs ffbdijidant,  ne  cogun- 

fuperent ,  (  non  incredicile  certe  f4cinus,fed  turperconciari  ,  fiuse  Coadjutor ,  ein  Profeffus 

exemplis  clarum  )  quis  non  videt ,  diverfam  ille  Sacerdos :  videlicet  do£l-tts ,  an  indo5ius , 

illam  dijlrihutionem  ,  ex  aliquorum  fenfu ,  ac  fervus  an  liher  ,  aliquis  aut  nihil ,  siabilis 

voluntate  ,  ut  amhitioni  fua.  velijicenttir ,  ch-  Religiofis  ,  an  ad  Superioris  duntaxat  nutum. 

frmatis  animis  retineri  ,  ^is  non  hanc  ma-  Religiofa  annuunt  omnes  fumilia  ^quafan^o- 

nifejla  dijfenfionis ac  diviftonis  fementem ,  rtm  Patrum  injlitutis ,  religiofe  antiquitati 
ac  fegetcm  putet  ?  ^i  Sacerdotio  dignm  effc^    Secietatem  adaptatam  gratulabuntur. 

IMPERATORI  AVGVSm 

FRANCI^  REGI  CHRI  STIANISSIMOi  HISPANL€ 
Regi  Catholico  ;  omnibufque  Principibus 
Christianis. 

PKO  KEFOKMATION  E  OKDINIS   I  ESVITAKVMy 
Theophiltis  Eugenius, 

Cty£far,  Reges  ^uguHi,  manu  ,  conji-  liqua  ,  quaposleriin  detrimentum  Ordinis  tra- 

lio ,  armu  invi&i ,  favete  ,  &  efote  bo-  hunt.    Privilegia  ^  nova  jura  a  fancla  fedc^ 

ni.  lion  uUhs  corarn  ^gamemnone  \^chi-  ohtinuerunt ,  quibusnon  fine  totius  orbts  que- 

vorum  Principe ,  nifi  fit  prorfu4  amens :  nemo  rimonijs  ,  prater  ftimmi  Pentificis  mentem  tt- 

vana      inepta  dixerit ,  fed  apud  vos  deleclui  tuntur ,  ut  volunt.    Ne  averfi  mores  a  Bea- 

^  rerum  (jr  verhorum  excogitattss  fit  oportet.  to  Jgnatio  j  ne  aliena  ab  illufiri  Xaverio  vi- 

^ls  acccffum  Jperet ,  qui  non  fit  menfe  di-  ta  ,  ne  tn  Societatem  fe  nova  Societ^ts  inji- 

gna  ?  quem  non  abfoluta  prudentia  ejforma-  ciat ,  ad  initia  redeundum  ,  hauriendi  funt 

rtt  :  nec  levia ,  nec  nimia  referam ,  fed  qtt£  fontes.    Vefiri  quotquot  funt  in  orbe  fubditi 

ab  ornatifiimis  ^  fapientifiimis  de  Societatis  Chrifiiani ,  ac  prafertim  Patres  Societatis  ,  cum 

I  E  s  V  ordine  amplifiimo  didici ,  ^  quA  de^  ij  ,  ijui  adhuc  in  Societate  vivunt ,  tum  ij  , 

confcia  rerum  experientia  accepi.    Xaverius  quos  atrex  fuperiorum  quorundam  animm  e 

Navarretss  Societatis  I  e  s  v  'vir  religiofifii'  Societate  migrare  compultt ,  vefiris  omnes  ad- 

mus ,  ultra  Calpen ,  ^  non  jam  amplius  ulti-  volvuntur  genihus ,  ut  vere  Chrisliano  (jr  ju- 

mam  Thulem  ,  prater  Hercults  celumnas  ,  fi-  fio  edi^o  tot  fele£los  Religiofos  ab  importuna 

dem  apud  ignotas      exteras  Regiones  propa-  vexatione  tiberos  faciatis ,  arreptam  illam  ftt- 

gavit.  Vnus  ex  illorum  decem  primorum  Pa~  periorum,  atque  inttfitatam  poteHatem  tempe  • 

trum  So:ietatis   1  E  s  v  ,  Co/icgio  ,  fanciio-  retis  ac  lenibus  veliris  Jmperl^s  moderemmi. 

jtes  cum  Ecato  Patre  Ignatio  Loyola ,  ^  alijs  ^uid  tam  infolens  ?  quid  tam  durum  ac  di- 

decem ,  ad  reltgiofum  vicium  cxaEias  q-  hre-  rum ,  quam  tot  infignes  Religiofos  ,  quibus  hic 

ves  dederat ,  quas  approbaverat  fancitts  Pon-  ardor  erat  ,  ut  in  votis  perfifierent  ,  e  So- 

tifex  ,  laudabant  Epifcopi  ,  convenientes  ^  cietate^  evulfes  ?   eojqtic^  etfi  non  alie- 

accommodatas  fan^orum  Patrutn  infiitutis  af-  num  a  Chrifto  ,  altum  tamen  ab  inUitu- 

ferebant.    Pofteaadjunxit  Beatus  Jgnatiusa-  to  propofito  ducere  Jpiritum  ?  quid  tam  fer. 

reum  ? 

\ 


h  c  Docima  I E  s  v  i  T  A  R  v  M .  .  Lik  IV.  4 1  j 

fgum  ?  quid  tam  inhnmAnum  ?  quxm  i  Sa-  fecundum  ]ura  filita  Rctigiofium ,  tifii  dunta- 
cerdvtmn  Rdtgiofir-ii/i  cccu.  abaeios  oftimos  xat  Profefio  colchatur.  Prafigatur  iterum  ju^ 
'Vitos  ,  inhfijpitis  5-  immliibm  lingmi  ^rofcin-  Hitit  ^  pacis  ReguU,  nmus  Profefionis  vin- 
di  ?  fdtos  de  matrts  uherihus  violentd  deje-  culo  ,  nemo  queretur  de  pcrpetua  vit<e  fu*  i»- 
clione  ad  felum  allidi  ?  ^uid  ita  a  Socistatz^  conjiantia ,  nemo  vicijiitudincm  rerum  perti^ 
ahhorret  ,  cu^ta  omnes  Joctj  dicuntur  ,  (iHam  mcfcet.  Sperahunt  SdwUJlicipoJl  aliquos  an- 
ijla  i  non  ex  primorum  Patrum  Societatis  in-  nos  Profefione  Jlxtnta  ,  certum  a  Religion^ 
Hituto  t  fton  ex  Eeati  Patris  Ignatij  fiudio,  nrnoris  Jideiqtie  pigmts  ,  no??-  alicnas  veftiga- 
inducia  condiiioms  d'J?imtUtudo  ?  vitA  di"  bunt  artes ,  unicam  virtutem  coknt  ,  ut  Re- 
Jparitas  ,  religiofe  vocationis  incertitudo ,  mo-   ligiofa  profeffione     folennitate  non fwt  indi- 

rum  difcrep^ntia  :  difciplindt  difcrimcn  ,  one-  gni.  G)ui  dimittentur ,  mature  cxhihtint ,  nul- 
fum  (jr  laborum  fors  difanciipma  ?  fi  qui    la  Jolenni  ohligatiorie  conJiri6li ,  ^  eo  proba- 

recurrerc^  audeH  ad  fanElum  Pontificem ,  tienis  temporc  ,  quo  quidem  fectmdum  Beati 

qu&  antmadveriunt  proponerc^j  decreverint  ,  Patris  Jgnatij  inftituttrm  ,  e^ft  devinSii  fim- 
inconftinti&  ,     levitatis  nota  inurttntur ,  in    plicihus  votis ,  non  dehem  tamen  aliud  tesia- 

defertionis  ^  •^poJl&JiA  crimcn  ac  fujpicio.  ri ,  quam  fe  Candidatos  cjfe  Societatis  ,  & 

nem  pertrahuntur  ^  tam  afiduis  ^  acerhis  eam  ingredi  velle.  D^ftnent  tum  anchdihtis^ 

fnolesiijs  premuntur  ,  ut  etiam  opprimantur.  tum  pleheis  famtlijs  frejfief9tes  qnereU  ,  qiU 

Vrtde  hAc  malorurn  llias  ?  qua  partc^  certe  hoc  ohtrudnnt  Sodetati  ,  liheris  ^  ndoiefcen- 

fatalis  i/Ia  CMonarchit  tranfcendit  muros  ^  tihus  fuis  uti  quimdtu  p/acet tum  ^  ubia- 

qua  ctrte  dejccla  Jlrues  ,  qua  plena  Profcjsis  vertit  fententiam  Superior  aliquis  inf  jim,  tor- 

potesias  >  ac  iihertas  patet.    Rogitahunt  quis  queri  fuos  r/iiris  modis  ,  cvnfulto  duris  Impe- 

ftm  y  ut  tlle  Homericiis  ,  patria  mihi  omnz^  rijs  onerari ,  (^  nulla  hahita  ratione  contem-^ 

folinn  ,  in  quo  lufiitia  (^  pietas  fedent  :  E-  pta  pridem  prtfiin£  fortunA^  rcjeti^  reifami- 

go  Theophilss  vesier  ,  qui  quod  oiim<^ithe-  liaris  ^  deJertA  domui  ^  de  Socictate  hofitii  a- 

nienfes  magno  Pompeio ,  ita  hac  fchedula  ,  quid  nimo  dettnhari.     C)ui  erunt  adhuc  Scholajii- 

petant ,  q  itd  ooteflentur  a  vobis  optimi  Reli-  ci ,  vei  perjicient  fe  ,  (^  prcficient ,  vel  fi  de- 

giofi  ,  mantfeftum  facio.    Non  fum  is  ,  qui  ficere  maltnt ,      a  poffeftione  abhorreant^  noA 

quaram  ,  qttid  Tyridatem  terreat  ,  paci  fiu-  invtti  ,  ^  fine  parentum  ojfenpone  ad fua  re- 

deo ,  ^  mufts  meis  ,  nec  tame»  quifi  qui  ad  vertentur  antequam  ad  Sacerdotitim perve^e- 

Lucrinum  conchas-^  ita  tempu^  elucto  ,  Catho-  rint  ;  fiahilienda  efi  altera  ^  qu&  erat  in  pri- 

licis  Regihtis  ,  patri^  ^J'  amtcts  meis  fervio  ,  ma  guhernatione  ex  primorum  P/ttrum  fiatu- 

^  fidem  ftrvo  ,  patrix  obfequory  ,  cujus  que-  to  moderatio  ,  videlicet  ut  jufrAgifs  jtss  fuuni 

relas  expono  ,  amicis  adfum  ,  quihus  hanc  f-  reddatur.    Re^tc/r  ,  Provincialis  ,  Ceneralis 

peram  pr£sio.    Rem  \u(lam  expofcimu^.  Or-  in  fuos  fubditos  omnem  poieHatem  exercent , 

dinem  lefuitarurn  reftitui  in  prtmogeniumvi-  fuis  fcHtemijs  ,  qiiA  occurrunt  ,  omnit  defi- 

gorem  \  quid  ^qttiiss     ju^  abrogari  ,  quoah-  niunt  ^  aliquorum  audiuntjenfa(^  monitaffed 

utuntur  in  fu  tm  perniciem  Religiofi  ,  quid  tamen  ipfifolt  quafi  Djnaft^c  ^  OMonarchd , 

juftius  ?  Religiofos  cumReLigiofisconvenircyy  authoritate  fumm.i  ,  a-  aihitrio  fuo  conjii- 

quid  congritentitis  ?  communi  lege  ohftringi ,  tutwt.     Cur  antiquiores  in  Collegijs  de  fen- 

quid  cautius  ?  charitatis  necej^itudinem  fer-  tentia  rogahuntur  ?  Cur  ad  fuffragia  firend.i, 

vare  ,  quid  manfuetius  ?  Dco  (^  Religioms  vocahuntur ,  fi  unico  Re&oris  fuftfragfo  ,  ve- 

cultui  vicare ,  quid  faiuhrius  ?  ^iyjque  pri-  lint ,  nolint  ,  ftxre  oporteat  ?  Si  qu!fd  vclit 

rnis  annts  ,  cnrn  fuh  decem  primorum  Patrum  Recior  ,  id  aperiet  ac  fignificahit  ,  quod  re- 

legihus  viguit  Societas  ,  unica  Patrum  tene-  ticere  voluerit ,  occultum  filentio  teget  ,  mt 

batur  ProfeJ?io ,  omneseodem  Religionis  jurc^  mandahit  c  ficiui  ,  nif  quod  ipfi  apud  fe  de- 

fitiehantur ,  iifdem  quoque  votis  folemnihus  fixerit  ?  Si  quem  ex  fuis  ille  poKens  Re&or 

fefi  Deo  confecrahant ,  non  erat  novus  Coad-  odio  ac  malevolentia  infe6ietur  ,  quis  tempe» 

jutorum  Sacerdotum  gradits  ,  qui  curn  folenm  ret  hominem  ?  fi  fallere  velit  ,  pr.ivari- 

nihus  votis  aftricii  non  firtt ,  e  Societate  cum  cari  ,  quis  deteget  dolos  ?  fi  res  Collegij  difi- 

videhitur  dimitti pojfttnt  y  quidquid  ineatem-  pet ,  quis  convtncet  criminis  ?  fi  plura  in  fuos 

poris  i  enamfitrigintaannisperftiterint.  Non  ufm  fibi  arroget  ^  quts  commonefdciat  iibe>e  ? 

trat  hac  Reliotoforum  Sacerdmmforma\  quo-  fi  a  lege  aherret ,  quis  exolutum  onpii  legc^^ 

7um  siatus  ex  mero  fuperiorum  arhitrio  pen-  reprehendet  ?  fi  quid  in  Ecciefiam  ,  fi  quid  in 

det ,  nort  lUa  CMalea  ,  non  Syrtis  periculofis  Principem  aufit  ,  quis  velit  hunc  hominem  ju- 

fcopuluf  y  non  hoc  votorum  dtfcrimepi :  ex  ciao  dicarcy  quem  inteiiigitfi  ir^fiftum  haheat.gra- 

Magna  e(l  tn  Societate  perturhatio  ,     .   m  via  ^  acerha  qu&que  fihi  perferendn?  c^am 

prima  ejufdem  insiituticne  inaudita       ,  ctan  multi  ex  Societate  Davidicttm  illud  non  finc^ 

fff    4  lachry- 


^k;  Ve  Vofima  Iesvitarvm.    Lilper  IV. 

Uihrymi  repefufjiiimpefuisiihomwesfifierca-  quid  ad  p*ozoovendam  fidem  'Eftfcopi  ,  (ui 
pita  noflra.  ^i  fuat  ifiihomines^  infirm}  ut   veL  alij  Religiofi  exco^tent  ,  aut  aggredian- 
homines  propnjs  dcditi  commodis  i  non  ut  illi   tur  :  nen  convinire  fatres  Socictatis  ad  pu- 
Steici  ad  Laborum  perpe^ionemfortes  acduri,   hlica  pietatis  munia  ,  ad  indi6ias  fupplicntiO' 
jed  incLinantes  quo  pr^ponderant  ?  fenfus  ^  &    nes  non  adeffe  ■>  quamvis  nec  (^eemhlt."  fwty 
ad  f  ciLioris  vitJt  itftm  ac  fruitionem  nonindo-    nec  Monachi  ,  nec  folttadinis  cuLtores  :  imo 
ciles:  qui  homtnes  ?  deteriores  an  meLiores  Pau  -   ne  ReLigiofi  quidem  profejsi  i  ?2ifi  admodum pntt- 
lo  ^pofioLo  ?  Credo  non  meliores  ;  qui  coL-   ci  :  percurrere  tamen  vicos ,  obire  civitates , 
lu^antcmadvcrfM  carnem  Jpiritum  experiun-   obambulare  in  con/fitis  ,  Jpeciatores  effe  reli- 
tur,qui  timere  dtbent ,  nefiant  reprobi.  Cur  ijs  giofa  PompA  ,  cujtu  aBores  ej?e  rejp'iunt  in 
emnisin  ReLigioJos potefi ns  ?  curres  coLLegii  o-   communi  fan5iitatis  theatro  -tcuju^  cultum,  ut 
mnes  ,  facras  ac  profana^  ex  propria  fententia.  fuis  moribus  ahfimiLem^  exercereincommodum 
fiiituent  ?  Patrum  fequentur  veL  refpuent  pro  ut  fibi  effe  exijiimant.     c^od  tam  pnsfens  con- 
viderint  ^  definitiones  ?  ^is  dicet  incolumem  fiiiumad  inanesiLlas  curas  exinaniendoi?  quA 
diu  Societatem ,  fi  ianttim  ReBoresexfpatiari     tam  utiLis      religiofa  cura  ?  ilLa  nimirum^ 
fi  nulLisfinib:uirnperiafuacoercerefinuLiisme-   quam  Ba.fiitus  ^  ^Jmbrofius  ^  Gregoriw  Ma- 
tis  cbedientia  jura  veLint  terminare  ?  Propterea  gnus ,  ^  muLtis  retro  feculis  Patres  veris  re- 
S.  Pontificem  urgere  foLent ,  nt  huiufmodiprin-   ligiofis  antiquam  ^  folcnnem  effe  ^oLuerunt : 
cipatum  authoritate  K^pofiolica  communiaty   decantanda  defiinatis  horis  fanha  PfalmodtA 
ne  ft  confenfut  Principum  ,  ac  fopulorum  expe-   conjuetudo ,  continua  indivma  Hterurqia,  ^ 
Betur  ,  tanta  ,  tamque  abjoiuta  dorninatio   minifierijs  facris  occupatio.    Si  choro  detine- 
exfcindatur.  Sed  neque  hoc  tantum  extorquenty   rentur  lefuita ,  puderet  otiari  ,  citm  td  mu- 
veriim  fi  quos  excelfi  animi  id  agre  ferre  fen-    neris  prAllandum  effet  i  nec  tam  multi  patres 
ferint auHere  habent  ,  confiiiis  fuis  abigunt  ^   a  Litterarumfiudijs    ^  ab  omni  CollegierHm 
immoderatafeueritatistormentoexagitant^qua-    cura  reje£ti  famiiiares  congreffus  quarerent  y 
fi  noxia  capita ,  huc  iLLucque  diftjciunt  ,  Ro-   quibus  cxtrudant  tempui  ,  ^  cubiculi  mora 
mana  profeciione  interdicunt  ,  non  expedircj^   fe  redimant  :  haberent  ,  unde  divini  Jpiri- 
aiunt^  nec  tutumeffe  fan6loPontifici  ad  hac   tm  foLatium  perfentirent ,  pubLicum  illud  Dei 
d  iegendafe  fifiere.    Refcire  potuifiis      ugw   cum  hominibus  colLoquium     ut  fatigationis 
fiifiimi  Principes  ,  quis  fuerit  animus  iLLorum   &Jaboris  omnis  levamen  ,  falices  experiren^ 
ReCiorum  ,  qui  ReLigiofum  optimum  de  paia-   tur ,  ^  tam  fecura  ac  pura  cum  Deo  conver- 
tto  Regis  Hijpania ,  ipfo  Rege  Mefciente  ,  ab-  fatione  recreati  ,  nihd  de  facularium  focieta- 
ripere  moLiebantur  :   Hinc  iLLa  ad  CLernen-   te  ,  convi^u  ,  de  aucupandis  fermonibu^  co- 
tem  oBavum  querela  ,  qui  Patrem  Ciaudium  gitarent.  Hac  triafunt  ,  Principes  ,  qua  pro 
i^quavivam  GeneraLem  in  Hijpaniam  irc^   Societatis  refiauratione  neceffaria  fuaferunt  mi- 
jufiit ,  ne  Regibus  auferretur  Ciiens ,  ne  uLLa    hi  ipfi  reLigioft  patres  Societatis  ,  ut  propone- 
integerrimo  Patri  fieret  injuria.    Si  nota  ,  fit   rem  ,  ne  quu  quafi  ex  pfeudothyro  egreffam 
caLcuLi  patrum  vtm  haberent ,  fi  vigerent  fiufi-   orationem  meam  contumeliose  obijciat  :  Nul- 
fragia  ,  non  ejferrentur  ad  hos  animos  ,  non   lu4  eU  .,  fi  fana  mentis  ,  qui  puLcherrimum  i- 
hoc  tentarent  ,  non  hos fiu6iu6  irnmiti  fuo  trt-   Bum  ^  uiiLiJStmum  ordinem  deturhari  velit , 
deate  commoverent ,  non  tot  ReLigiofos  ad  fco-  fed  mprudens  ^  indignm  fit  ille  arbiter ,  qui 
pulos  impellerentfequibmnonnififaUonaufira-   neget  ad  prirnam  firugem  revocari  debere ,  pa- 
gio  confra6las  tabuLas^ac  vix  harentes  educcre^   cis  ac  virtutts  leges  ijs  repetendas  abnuat ;  qui 
pojfunt.  prima  fua  ReguLa  ufu  ac  fruciu  Jpoliati  ,  nojt 

£lueruntur  denique  vi/i  NobiLifitmi  ,  Reli-  fine  ingenti  mcefiitia  teUantur pene  fe  altos 
giofos ,  quibeu  nuLLa  facuLaris  cura  incumbere  a  primis  fuis  Patribtts  ac  degeneres  exijff^. 
deberet ,  foLLicitos  tamen  efie  de  gubernatione  &  aquali  omnium  profefiione  )  ^ugu- 
Ptincipum  ,  de fiatu :  faLcem  immittere  in  a-  Biffimi  )  ut  jura  communia.  fanciunt ,  (^pri- 
lienam  fegetern ,  humana  tra£iare  ,  cum  divi-  mi  Societatis  patres  veLuerunt ,  pacem ,  aqua- 
nadeberent  ;  certim  ea  cognofcere^  qua  ina^  litatemy  finceritatem  ordini  refiituite  .Juffira- 
dibm  Regtjs  di£la  veL  fa£ia  funt  ,  quam  qua  giorum  vi  ac  potefiate  dignitatem ,  Lihertatem^ 
in  fuis  CoLLe^s  fub  umhra  Lttterarta  :  para-  ac  res  Societatis  fervate.  Decantatione  pfal- 
iiores  viderint  audiant  Roman/ifne  fuperbas  media  ,  Religienem ,  pietatem  ac  fian£iitatem 
invidA  Cnrthaginis  evertcrit  arces  ,  quarn   Societatis  tHeamini. 

CASPARI 


Dc  VoBrma  Iesvitarvm.  Liher  IV.  417 

CASPARI  HAYVODl 

ANGLICI   lESVIT^  SVPPLICATIO  PRO  EIVS- 
dcm  Ordinis  Reformatioiie. 


y-^Afpar  qaoque  Hayvodus  Anglus ,  & 
V^Ieiuitariira  Angiorum  tum  in  Anglia, 
tum  extraob  ahimi  dotesjSd  naralium  ho- 
ncftatcm  cclcbratiflimus  ante  aliquotan- 
nos  Neapoli  dicitur  mortcm  ob^iffe.  Is 
poftquam  inSocietatc  lefu  annos  triginta 
unum.  egiflfcc  ,  &:  cjurdem  Sooietatis  pcr 
annos  viginti  tres  piofelTus  cfrec  ,  &  pcr 
lantum  temporis  fuorum  Icfuicarum  mo- 
res ,  &c  proccdcndi  modam,  ut 'ipfe  ait, 
in  omnibus  fere  Chriftiani  Orbis  Regio- 
nibus  cxpcrtus  cfTctjiam  rcnex,  totius  Pro- 
vincix  NeapolitancE  profcffus  funo  exec- 
pco  )  omniuraanriquiflimus  elTet,  zcio  du- 
dlus  Sociciaris  fuse  ad  pacrem  C!.2udii>m 
Aquavivam  Piopoliium  generalcm  fcripfic 
pctcns,  utipfum  juberet  Romarovcnirc  : 
Hibcre  enim  fe  muita,  quse  ilii  coram  cdi- 
cerct  in  bonum  Societatisi  cujus  infirmita- 
tibus  mcderi  cupicbat  ,  ancequam  aliquis 
Socictatis  vel  advcrfarius,  vcl  Apoftatae- 
)us  dcfcdus  publicarer. 

Nc  vcrb  pater  Gcneralis  rem  ievcm,aut 
ncghgcndam  hane  illius  pctitionem  cxifti- 
marct ,  argumcuta  eorum ,  quje  comphiria 
coram  dicenda  habuit,ad  h^ec  qua»  fequun- 
tur;capiia  revoGavir,3£  Romam  ad  Patrcm 
Gcncralem.  mific  anno  1590. 

I.  Dida,  &  facta  pubiice  circa  prima- 
tum  fummi  Pontif  fidcm  fedis  Apoftoiica;, 
&:  potcftatcm  iilius. 

X.  De  modo  procedendi  fupcriornm 
in  Socictate  in  graviflimis  Chrifti  caufis, 
in  quibus  moti  tencbantur  potius  quam  fic 
prodcrc  veritatem. 

5.  Conccrnit  admiranda  in  admini- 
ftrando  Sacrammto  Posnitentia: ,  &c  va- 
lias  fuperiorum  ordinationcs  in cadem  ma- 
teria. 

4.  Dc  pcriculofis  Dogmatibus  &  do- 
ctrinis  inauditis,quas  (Uccc  multa  cjufmodi 
intclligaij  tamen  nunquam  cales  audivit 
Rcvcrentia  vcftra. 

5.  Apericntur  multa ,  caque  pcriculo- 
fiora,&  contradidoria  noftrorum  m  didis 
&fadis  circa  ncgotia  maxiraa  Chrifti  & 
Eeclcfia:. 

6.  Continct  ftupcnda  de  Socicta- 
te  in  didis  fadis  tum  Superiocum ,  lum 


aliorum  ,  ad  cxaltationcm  Soeietatis  no- 
ftr.E. 

7.  Conccrnit  varia  ncgotia  circa  ju- 
ftitiam  &  injultitiam. 

8.  Quod  multis  in  locis  de  fpolijs 
Amalcch  ,  &  lericho  forte  noftris  ad- 
h^ferunt  (  ncfcicntc  veftra  Paternitatc ) 
ut  metucndum  fic  ,  nc  tangatur  anathc- 
mate. 

9.  De  mala  fide  Superiorum  Socie- 
tatis ,  tum  in  mandandis  fuis  fubditis,  tum 
in  reiationibus  ad  Provinciaies>&:  Provin- 
cialium  ad  Patrcm  Gcncraicm  ,  bc  litteris 
intcrcipiendis. 

10.  Coinccrnir  quaGiam  cvafiones, 
quibns  fc  dcfendnnt  in  cenebris  ,  ne  in 
lucem  vcnianc,  iiiis  remcdiom  aftcra- 
tur. 

11.  De  falfiratibus  ,  Signis  Mira- 
culis ,  narracionibus  &L  mirandis,  quibus 
non  foliim  apud  noftros,  fcd  etiam  spud 
exceros  Societaris  dignitatem  exxoilunc, 
dc  quibus  neceffe  eft,  ut  veritas  raan>fcftc- 
tur  ,  alirer  metuendum  eft  ,  ne  vcniac  exi- 
tium  Socictatis. 

Hifce  &  hujufmodi  iitteris  ad  Patrem 
Gcncralcm  femel  atquc  itcrum  fciipcis  P. 
Cafpai  nihil  relponfi  ab  illo  li^bere  po- 
tuit ,  nifi  molles  &:  fr.gidas  quafdam  excu- 
faciones ,  fcilicct ,  ob  advcntances  ad  Con- 
grcgacionem  Generaicm  inftantem  Proeu- 
ratores  tantas  eiTe  anguftias  domus  &c  ca- 
merarum  parviratcm,  ut  locus  non  efTet  P. 
Cafparo  rccipiendo. 

Ea  tempeftatc  D.  Ludovicus  Adoenus 
Angius  pia^  memorije  Epifeopus  Cafanen- 
fis  in  Curia  Roman.  fandiff.  D.  Noftri  af- 
fiftejns  Rcgularium  om.nium  vificationi  & 
&  ref  nmatloni  prarfuit ,  cui  P.  Cafpar  no- 
tus  3  multis  annis,  &  carusfcir,  quapro- 
ptcr  P.  Cafpar  cerncns  fe  zelumqne  fuiim 
a  P.  Gencrali  fuo  conrempcum  eiTs  ,  ad 
Epifcopum  Cafanenfcm  tamquara  Regu- 
larium  Rcformatorcm,  &  Porjtificis  R.  gu- 
larium  caufis  afiiftencem  fcripfir,  S£  cxcm- 
plar  fuarum  lirteraruni  aa  Patrera  Gcncra- 
lcm  unacum  ParrisGencialisad  iilurare- 
fponfo  miGcjpctens,  ut  Pontifici  rcm  totam 
infinuarct,&,fi  vidcretur,fc  Romam  voeari 
cura- 


4t^ 


Ve  Voflrim  IrsviTARVM.    Likr  IV. 


^uraret  ad  reddcrvdam  fummo  Pontifici  dc 
his  cbinibus  ralioncm,  fed  in  hac  re  &  fc- 
ctcto,  &£ten:inaaonc  opus  cffe,  pcriculum 
cnimcffc  maximum,  ne  Patres  fui  lefuitar, 
qui  rantum  pollcnt,  &:  omnia  fcrutantur  in 
Curi.^  Romana,rc  compcrta  fumraiPontv- 
ficis  jufTum  aniicipent,82  fc  longiiis  aliquo 
-blcgeni,utinconfpedum  Pontificis  un- 
quaro  vcnire  illi  impoffibile  fir. 

Intcrca  tcmporis  P.  Cafpar  nadusho- 
mincmC.  P.  lofcphuraa  CoftaHifpanum 


olcnt.  Quid  nnilta  ?  ciTc£lum  eftNeapo- 
li  ,  utD.  jQuncius  Apoilolicus  pertcrri- 
tus  P.  Cafparu-m  dc(crerct,  Rcnvx  vei© 
ut  Pontifcx  pcrfuafus  ,  huncP.  Cafparuin 
infanirc,  &  abillo  Romam  vorando  dcfi- 
fteret. 

Pater  Cafparus  ccrncns,fe  quidcm  a  Do- 
minoNuncio  Apoftoiieo  &c  dercliduai,& 
fanctiflimum  hac  falfa  fuggefllonc  delu- 
fum.fcrlpfit  ad  Epifcopum  Ca/ancnfcra ,  fe 
quidcm  a^quifl[imo  animo  fcrrc,quod  zelus 


lefuitara  ,  qui  piurimiim  pollebat  apud   fuus  proDomoDci  non  fuc^ceircrit^fufticc- 


Nuncium  in  Vrbc  Caiholicura,ad  Pontifi- 
ccra  fcripfic  liiteras ,  quar  furaraam  rcrum 
contincbant,  quas  D.Nuncius  in  Vtbc  Ca- 
thplicus  fummo  Pontifici  porrcxit,is  autcm 
fuit  Dux  de  Scffa. 

Pontifcx  Sc  vcrbis  Epifcopi  Cafanenfis 
monitiiS,&  ipfius P.  Cafpari  littcris  cxcita- 
tus,rem  putat  non  effc  negligcndara.Antc- 
quam  tamen  P.  Cafparum  Romam  vcnire 
jube;ct,mandat  Nuncio  fuo  Ncapoli  agen- 
ti ,  ut  P.  Cafparum  Hoy vodum  Icfuitam  a.d 
fcacccifitumaudiret.  Nuncius  homincm 
aceerfit,mandata  fummi  Pontifici  cxponit, 
his  de  rcbus  difTercntcm  &  plurics  ,  &L  fin- 


rc  enim  fibi,  quod  fundus  fic ,  quod  potuir, 
officio  viri  beneeupientls  Societati  fuasSi 
Ecclefia!  Caiholica;,  reliquum  quod  oft ,  fc 
Deo  comraittcrc ,  derairari  taracn  fe  tara 
incptara  rtropham ,  quaPatrcs  fui  pcr  fan- 
difliraura  Dominuradcluferan*  .•  nara  in- 
quit.fi  rac  ftultum  fanaifriraum  Dominum 
noftrura  alloqui  fiviffcnt  ,Pontifcx  fapicn- 
tiflimus  mo  defipicntcra  cfTe  in  primo  con- 
grcflfu  ftatim  dcprehcndilTct  &  rejecifl*ec 
cura  raagno  Patrura  noftrorumhonorc,  8c 
confcicntiae  tcftiraonio, conftituiffct cnim 
illos  fic  infontcs  cfTc ,  ut  ncmincminvc- 
nircnt  rcprchenforem  nifi  unvra  infanum. 


gulis  vicibus  pcr  aliquot  horas  audit.  Quid  Hxc  P.Cafpar  in  litcris  fuis  ad  Epifcopura 
lefmtx  ?  iliico  fufpicantur ,  illico  rem  fub-  Gafarvcnfcm. 


F  I  N  I  S. 


I 


1 


\